1  ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
2  δὴ τότʼ ἔπειθʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα
3  Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,
4  εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ὅ οἱ παλάμηφιν ἀρήρει,
5  ἄστυδε ἱέμενος, καὶ ἑὸν προσέειπε συβώτην·
6  ἄττʼ, ἦ τοι μὲν ἐγὼν εἶμʼ ἐς πόλιν, ὄφρα με μήτηρ
7  ὄψεται· οὐ γάρ μιν πρόσθεν παύσεσθαι ὀΐω
8  κλαυθμοῦ τε στυγεροῖο γόοιό τε δακρυόεντος,
9  πρίν γʼ αὐτόν με ἴδηται· ἀτὰρ σοί γʼ ὧδʼ ἐπιτέλλω.
10  τὸν ξεῖνον δύστηνον ἄγʼ ἐς πόλιν, ὄφρʼ ἂν ἐκεῖθι
11  δαῖτα πτωχεύῃ· δώσει δέ οἱ ὅς κʼ ἐθέλῃσι
12  πύρνον καὶ κοτύλην· ἐμὲ δʼ οὔ πως ἔστιν ἅπαντας
13  ἀνθρώπους ἀνέχεσθαι, ἔχοντά περ ἄλγεα θυμῷ·
14  ὁ ξεῖνος δʼ εἴ περ μάλα μηνίει, ἄλγιον αὐτῷ
15  ἔσσεται· ἦ γὰρ ἐμοὶ φίλʼ ἀληθέα μυθήσασθαι.
16  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
17  ὦ φίλος, οὐδέ τοι αὐτὸς ἐρύκεσθαι μενεαίνω·
18  πτωχῷ βέλτερόν ἐστι κατὰ πτόλιν ἠὲ κατʼ ἀγροὺς
19  δαῖτα πτωχεύειν· δώσει δέ μοι ὅς κʼ ἐθέλῃσιν.
20  οὐ γὰρ ἐπὶ σταθμοῖσι μένειν ἔτι τηλίκος εἰμί,
21  ὥστʼ ἐπιτειλαμένῳ σημάντορι πάντα πιθέσθαι.
22  ἀλλʼ ἔρχευ· ἐμὲ δʼ ἄξει ἀνὴρ ὅδε, τὸν σὺ κελεύεις,
23  αὐτίκʼ ἐπεί κε πυρὸς θερέω ἀλέη τε γένηται.
24  αἰνῶς γὰρ τάδε εἵματʼ ἔχω κακά· μή με δαμάσσῃ
25  στίβη ὑπηοίη· ἕκαθεν δέ τε ἄστυ φάτʼ εἶναι.
26  ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὰ σταθμοῖο βεβήκει,
27  κραιπνὰ ποσὶ προβιβάς, κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν.
28  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας,
29  ἔγχος μέν ῥʼ ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρήν,
30  αὐτὸς δʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.
31  τὸν δὲ πολὺ πρώτη εἶδε τροφὸς Εὐρύκλεια,
32  κώεα καστορνῦσα θρόνοις ἔνι δαιδαλέοισι,
33  δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς κίεν· ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἄλλαι
34  δμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠγερέθοντο,
35  καὶ κύνεον ἀγαπαζόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμους.
36  ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,
37  Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ,
38  ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε δακρύσασα,
39  κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά,
40  καί ῥʼ ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
41  ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ γε
42  ὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε
43  λάθρη, ἐμεῦ ἀέκητι, φίλου μετὰ πατρὸς ἀκουήν.
44  ἀλλʼ ἄγε μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς.
45  τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
46  μῆτερ ἐμή, μή μοι γόον ὄρνυθι μηδέ μοι ἦτορ
47  ἐν στήθεσσιν ὄρινε φυγόντι περ αἰπὺν ὄλεθρον·
48  ἀλλʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,
49  εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
50  εὔχεο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας
51  ῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.
52  αὐτὰρ ἐγὼν ἀγορὴν ἐσελεύσομαι, ὄφρα καλέσσω
53  ξεῖνον, ὅτις μοι κεῖθεν ἅμʼ ἕσπετο δεῦρο κιόντι.
54  τὸν μὲν ἐγὼ προὔπεμψα σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι,
55  Πείραιον δέ μιν ἠνώγεα προτὶ οἶκον ἄγοντα
56  ἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν, εἰς ὅ κεν ἔλθω.
57  ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.
58  ἡ δʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,
59  εὔχετο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας
60  ῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.
61  Τηλέμαχος δʼ ἄρʼ ἔπειτα διὲκ μεγάροιο βεβήκει
62  ἔγχος ἔχων· ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.
63  θεσπεσίην δʼ ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη·
64  τὸν δʼ ἄρα πάντες λαοὶ ἐπερχόμενον θηεῦντο.
65  ἀμφὶ δέ μιν μνηστῆρες ἀγήνορες ἠγερέθοντο
66  ἔσθλʼ ἀγορεύοντες, κακὰ δὲ φρεσὶ βυσσοδόμευον.
67  αὐτὰρ ὁ τῶν μὲν ἔπειτα ἀλεύατο πουλὺν ὅμιλον,
68  ἀλλʼ ἵνα Μέντωρ ἧστο καὶ Ἄντιφος ἠδʼ Ἁλιθέρσης,
69  οἵ τε οἱ ἐξ ἀρχῆς πατρώϊοι ἦσαν ἑταῖροι,
70  ἔνθα καθέζετʼ ἰών· τοὶ δʼ ἐξερέεινον ἕκαστα.
71  τοῖσι δὲ Πείραιος δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἦλθεν
72  ξεῖνον ἄγων ἀγορήνδε διὰ πτόλιν· οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν
73  Τηλέμαχος ξείνοιο ἑκὰς τράπετʼ, ἀλλὰ παρέστη.
74  τὸν καὶ Πείραιος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε·
75  Τηλέμαχʼ, αἶψʼ ὄτρυνον ἐμὸν ποτὶ δῶμα γυναῖκας,
76  ὥς τοι δῶρʼ ἀποπέμψω, ἅ τοι Μενέλαος ἔδωκε.
77  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
78  Πείραιʼ, οὐ γάρ τʼ ἴδμεν ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.
79  εἴ κεν ἐμὲ μνηστῆρες ἀγήνορες ἐν μεγάροισι
80  λάθρη κτείναντες πατρώϊα πάντα δάσωνται,
81  αὐτὸν ἔχοντά σε βούλομʼ ἐπαυρέμεν, ἤ τινα τῶνδε·
82  εἰ δέ κʼ ἐγὼ τούτοισι φόνον καὶ κῆρα φυτεύσω,
83  δὴ τότε μοι χαίροντι φέρειν πρὸς δώματα χαίρων.
84  ὣς εἰπὼν ξεῖνον ταλαπείριον ἦγεν ἐς οἶκον.
85  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,
86  χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,
87  ἐς δʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐϋξέστας λούσαντο.
88  τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,
89  ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας,
90  ἔκ ῥʼ ἀσαμίνθων βάντες ἐπὶ κλισμοῖσι καθῖζον.
91  χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα
92  καλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,
93  νίψασθαι· παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.
94  σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα,
95  εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων.
96  μήτηρ δʼ ἀντίον ἷζε παρὰ σταθμὸν μεγάροιο
97  κλισμῷ κεκλιμένη, λέπτʼ ἠλάκατα στρωφῶσα.
98  οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον,
99  αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
100  τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·
101  Τηλέμαχʼ, ἦ τοι ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα
102  λέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,
103  αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς
104  ᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρεΐδῃσιν ἐς Ἴλιον· οὐδέ μοι ἔτλης,
105  πρὶν ἐλθεῖν μνηστῆρας ἀγήνορας ἐς τόδε δῶμα,
106  νόστον σοῦ πατρὸς σάφα εἰπέμεν, εἴ που ἄκουσας.
107  τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
108  τοιγὰρ ἐγώ τοι, μῆτερ, ἀληθείην καταλέξω.
109  ᾠχόμεθʼ ἔς τε Πύλον καὶ Νέστορα, ποιμένα λαῶν·
110  δεξάμενος δέ με κεῖνος ἐν ὑψηλοῖσι δόμοισιν
111  ἐνδυκέως ἐφίλει, ὡς εἴ τε πατὴρ ἑὸν υἱὸν
112  ἐλθόντα χρόνιον νέον ἄλλοθεν· ὣς ἐμὲ κεῖνος
113  ἐνδυκέως ἐκόμιζε σὺν υἱάσι κυδαλίμοισιν.
114  αὐτὰρ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος οὔ ποτʼ ἔφασκεν,
115  ζωοῦ οὐδὲ θανόντος, ἐπιχθονίων τευ ἀκοῦσαι·
116  ἀλλά μʼ ἐς Ἀτρεΐδην, δουρικλειτὸν Μενέλαον,
117  ἵπποισι προὔπεμψε καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν.
118  ἔνθʼ ἴδον Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλὰ
119  Ἀργεῖοι Τρῶές τε θεῶν ἰότητι μόγησαν.
120  εἴρετο δʼ αὐτίκʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
121  ὅττευ χρηΐζων ἱκόμην Λακεδαίμονα δῖαν·
122  αὐτὰρ ἐγὼ τῷ πᾶσαν ἀληθείην κατέλεξα·
123  καὶ τότε δή με ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
124  ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇ
125  ἤθελον εὐνηθῆναι, ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες.
126  ὡς δʼ ὁπότʼ ἐν ξυλόχῳ ἔλαφος κρατεροῖο λέοντος
127  νεβροὺς κοιμήσασα νεηγενέας γαλαθηνοὺς
128  κνημοὺς ἐξερέῃσι καὶ ἄγκεα ποιήεντα
129  βοσκομένη, ὁ δʼ ἔπειτα ἑὴν εἰσήλυθεν εὐνήν,
130  ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκεν,
131  ὣς Ὀδυσεὺς κείνοισιν ἀεικέα πότμον ἐφήσει.
132  αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,
133  τοῖος ἐὼν οἷός ποτʼ ἐϋκτιμένῃ ἐνὶ Λέσβῳ
134  ἐξ ἔριδος Φιλομηλεΐδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς,
135  κὰδ δʼ ἔβαλε κρατερῶς, κεχάροντο δὲ πάντες Ἀχαιοί,
136  τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς·
137  πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε.
138  ταῦτα δʼ ἅ μʼ εἰρωτᾷς καὶ λίσσεαι, οὐκ ἂν ἐγώ γε
139  ἄλλα παρὲξ εἴποιμι παρακλιδὸν οὐδʼ ἀπατήσω,
140  ἀλλὰ τὰ μέν μοι ἔειπε γέρων ἅλιος νημερτής,
141  τῶν οὐδέν τοι ἐγὼ κρύψω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω.
142  φῆ μιν ὅ γʼ ἐν νήσῳ ἰδέειν κρατέρʼ ἄλγεʼ ἔχοντα,
143  νύμφης ἐν μεγάροισι Καλυψοῦς, ἥ μιν ἀνάγκῃ
144  ἴσχει· ὁ δʼ οὐ δύναται ἣν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι.
145  οὐ γάρ οἱ πάρα νῆες ἐπήρετμοι καὶ ἑταῖροι,
146  οἵ κέν μιν πέμποιεν ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης
147  ὣς ἔφατʼ Ἀτρεΐδης, δουρικλειτὸς Μενέλαος.
148  ταῦτα τελευτήσας νεόμην· ἔδοσαν δέ μοι οὖρον
149  ἀθάνατοι, τοί μʼ ὦκα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμψαν.
150  ὣς φάτο, τῇ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε.
151  τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
152  ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
153  ἦ τοι ὅ γʼ οὐ σάφα οἶδεν, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον·
154  ἀτρεκέως γάρ σοι μαντεύσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω·
155  ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν, ξενίη τε τράπεζα
156  ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,
157  ὡς ἦ τοι Ὀδυσεὺς ἤδη ἐν πατρίδι γαίῃ,
158  ἥμενος ἢ ἕρπων, τάδε πευθόμενος κακὰ ἔργα,
159  ἔστιν, ἀτὰρ μνηστῆρσι κακὸν πάντεσσι φυτεύει·
160  τοῖον ἐγὼν οἰωνὸν ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηὸς
161  ἥμενος ἐφρασάμην καὶ Τηλεμάχῳ ἐγεγώνευν.
162  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
163  αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·
164  τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶρα
165  ἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.
166  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
167  μνηστῆρες δὲ πάροιθεν Ὀδυσσῆος μεγάροιο
168  δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες,
169  ἐν τυκτῷ δαπέδῳ, ὅθι περ πάρος ὕβριν ἔχοντες.
170  ἀλλʼ ὅτε δὴ δείπνηστος ἔην καὶ ἐπήλυθε μῆλα
171  πάντοθεν ἐξ ἀγρῶν, οἱ δʼ ἤγαγον οἳ τὸ πάρος περ,
172  καὶ τότε δή σφιν ἔειπε Μέδων· ὃς γάρ ῥα μάλιστα
173  ἥνδανε κηρύκων, καὶ σφιν παρεγίγνετο δαιτί·
174  κοῦροι, ἐπεὶ δὴ πάντες ἐτέρφθητε φρένʼ ἀέθλοις,
175  ἔρχεσθε πρὸς δώμαθʼ, ἵνʼ ἐντυνώμεθα δαῖτα·
176  οὐ μὲν γάρ τι χέρειον ἐν ὥρῃ δεῖπνον ἑλέσθαι.
177  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἀνστάντες ἔβαν πείθοντό τε μύθῳ.
178  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,
179  χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,
180  οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,
181  ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην,
182  δαῖτʼ ἐντυνόμενοι. τοὶ δʼ ἐξ ἀγροῖο πόλινδε
183  ὠτρύνοντʼ Ὀδυσεύς τʼ ἰέναι καὶ δῖος ὑφορβός.
184  τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·
185  ξεῖνʼ, ἐπεὶ ἂρ δὴ ἔπειτα πόλινδʼ ἰέναι μενεαίνεις
186  σήμερον, ὡς ἐπέτελλεν ἄναξ ἐμός—ἦ σʼ ἂν ἐγώ γε
187  αὐτοῦ βουλοίμην σταθμῶν ῥυτῆρα λιπέσθαι·
188  ἀλλὰ τὸν αἰδέομαι καὶ δείδια, μή μοι ὀπίσσω
189  νεικείῃ· χαλεπαὶ δέ τʼ ἀνάκτων εἰσὶν ὁμοκλαί—
190  ἀλλʼ ἄγε νῦν ἴομεν· δὴ γὰρ μέμβλωκε μάλιστα
191  ἦμαρ, ἀτὰρ τάχα τοι ποτὶ ἕσπερα ῥίγιον ἔσται.
192  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
193  γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.
194  ἀλλʼ ἴομεν, σὺ δʼ ἔπειτα διαμπερὲς ἡγεμόνευε.
195  δὸς δέ μοι, εἴ ποθί τοι ῥόπαλον τετμημένον ἐστίν,
196  σκηρίπτεσθʼ, ἐπεὶ ἦ φατʼ ἀρισφαλέʼ ἔμμεναι οὐδόν.
197  ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην,
198  πυκνὰ ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ·
199  Εὔμαιος δʼ ἄρα οἱ σκῆπτρον θυμαρὲς ἔδωκε.
200  τὼ βήτην, σταθμὸν δὲ κύνες καὶ βώτορες ἄνδρες
201  ῥύατʼ ὄπισθε μένοντες· ὁ δʼ ἐς πόλιν ἦγεν ἄνακτα
202  πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι,
203  σκηπτόμενον· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο.
204  ἀλλʼ ὅτε δὴ στείχοντες ὁδὸν κάτα παιπαλόεσσαν
205  ἄστεος ἐγγὺς ἔσαν καὶ ἐπὶ κρήνην ἀφίκοντο
206  τυκτὴν καλλίροον, ὅθεν ὑδρεύοντο πολῖται,
207  τὴν ποίησʼ Ἴθακος καὶ Νήριτος ἠδὲ Πολύκτωρ·
208  ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αἰγείρων ὑδατοτρεφέων ἦν ἄλσος,
209  πάντοσε κυκλοτερές, κατὰ δὲ ψυχρὸν ῥέεν ὕδωρ
210  ὑψόθεν ἐκ πέτρης· βωμὸς δʼ ἐφύπερθε τέτυκτο
211  νυμφάων, ὅθι πάντες ἐπιρρέζεσκον ὁδῖται·
212  ἔνθα σφέας ἐκίχανʼ υἱὸς Δολίοιο Μελανθεὺς
213  αἶγας ἄγων, αἳ πᾶσι μετέπρεπον αἰπολίοισι,
214  δεῖπνον μνηστήρεσσι· δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.
215  τοὺς δὲ ἰδὼν νείκεσσεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν,
216  ἔκπαγλον καὶ ἀεικές· ὄρινε δὲ κῆρ Ὀδυσῆος·
217  νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ κακὸς κακὸν ἡγηλάζει,
218  ὡς αἰεὶ τὸν ὁμοῖον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον.
219  πῇ δὴ τόνδε μολοβρὸν ἄγεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,
220  πτωχὸν ἀνιηρόν δαιτῶν ἀπολυμαντῆρα;
221  ὃς πολλῇς φλιῇσι παραστὰς θλίψεται ὤμους,
222  αἰτίζων ἀκόλους, οὐκ ἄορας οὐδὲ λέβητας·
223  τόν κʼ εἴ μοι δοίης σταθμῶν ῥυτῆρα γενέσθαι
224  σηκοκόρον τʼ ἔμεναι θαλλόν τʼ ἐρίφοισι φορῆναι,
225  καί κεν ὀρὸν πίνων μεγάλην ἐπιγουνίδα θεῖτο.
226  ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθεν, οὐκ ἐθελήσει
227  ἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσων κατὰ δῆμον
228  βούλεται αἰτίζων βόσκειν ἣν γαστέρʼ ἄναλτον.
229  ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
230  αἴ κʼ ἔλθῃ πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο,
231  πολλά οἱ ἀμφὶ κάρη σφέλα ἀνδρῶν ἐκ παλαμάων
232  πλευραὶ ἀποτρίψουσι δόμον κάτα βαλλομένοιο.
233  ὣς φάτο, καὶ παριὼν λὰξ ἔνθορεν ἀφραδίῃσιν
234  ἰσχίῳ· οὐδέ μιν ἐκτὸς ἀταρπιτοῦ ἐστυφέλιξεν,
235  ἀλλʼ ἔμενʼ ἀσφαλέως· ὁ δὲ μερμήριξεν Ὀδυσσεὺς
236  ἠὲ μεταΐξας ῥοπάλῳ ἐκ θυμὸν ἕλοιτο,
237  ἦ πρὸς γῆν ἐλάσειε κάρη ἀμφουδὶς ἀείρας.
238  ἀλλʼ ἐπετόλμησε, φρεσὶ δʼ ἔσχετο· τὸν δὲ συβώτης
239  νείκεσʼ ἐσάντα ἰδών, μέγα δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·
240  νύμφαι κρηναῖαι, κοῦραι Διός, εἴ ποτʼ Ὀδυσσεὺς
241  ὔμμʼ ἐπὶ μηρίʼ ἔκηε, καλύψας πίονι δημῷ,
242  ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων, τόδε μοι κρηήνατʼ ἐέλδωρ,
243  ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων·
244  τῷ κέ τοι ἀγλαΐας γε διασκεδάσειεν ἁπάσας,
245  τὰς νῦν ὑβρίζων φορέεις, ἀλαλήμενος αἰεὶ
246  ἄστυ κάτʼ· αὐτὰρ μῆλα κακοὶ φθείρουσι νομῆες.
247  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·
248  ὢ πόποι, οἶον ἔειπε κύων ὀλοφώϊα εἰδώς,
249  τόν ποτʼ ἐγὼν ἐπὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης
250  ἄξω τῆλʼ Ἰθάκης, ἵνα μοι βίοτον πολὺν ἄλφοι.
251  αἲ γὰρ Τηλέμαχον βάλοι ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
252  σήμερον ἐν μεγάροις, ἢ ὑπὸ μνηστῆρσι δαμείη,
253  ὡς Ὀδυσῆΐ γε τηλοῦ ἀπώλετο νόστιμον ἦμαρ.
254  ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ ἦκα κιόντας,
255  αὐτὰρ ὁ βῆ, μάλα δʼ ὦκα δόμους ἵκανεν ἄνακτος.
256  αὐτίκα δʼ εἴσω ἴεν, μετὰ δὲ μνηστῆρσι καθῖζεν,
257  ἀντίον Εὐρυμάχου· τὸν γὰρ φιλέεσκε μάλιστα.
258  τῷ πάρα μὲν κρειῶν μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο,
259  σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα
260  ἔδμεναι. ἀγχίμολον δʼ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς
261  στήτην ἐρχομένω, περὶ δέ σφεας ἤλυθʼ ἰωὴ
262  φόρμιγγος γλαφυρῆς· ἀνὰ γάρ σφισι βάλλετʼ ἀείδειν
263  Φήμιος· αὐτὰρ ὁ χειρὸς ἑλὼν προσέειπε συβώτην·
264  Εὔμαιʼ, ἦ μάλα δὴ τάδε δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος,
265  ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτʼ ἐστὶ καὶ ἐν πολλοῖσιν ἰδέσθαι.
266  ἐξ ἑτέρων ἕτερʼ ἐστίν, ἐπήσκηται δέ οἱ αὐλὴ
267  τοίχῳ καὶ θριγκοῖσι, θύραι δʼ εὐερκέες εἰσὶ
268  δικλίδες· οὐκ ἄν τίς μιν ἀνὴρ ὑπεροπλίσσαιτο.
269  γιγνώσκω δʼ ὅτι πολλοὶ ἐν αὐτῷ δαῖτα τίθενται
270  ἄνδρες, ἐπεὶ κνίση μὲν ἀνήνοθεν, ἐν δέ τε φόρμιγξ
271  ἠπύει, ἣν ἄρα δαιτὶ θεοὶ ποίησαν ἑταίρην.
272  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
273  ῥεῖʼ ἔγνως, ἐπεὶ οὐδὲ τά τʼ ἄλλα πέρ ἐσσʼ ἀνοήμων.
274  ἀλλʼ ἄγε δὴ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.
275  ἠὲ σὺ πρῶτος ἔσελθε δόμους εὖ ναιετάοντας,
276  δύσεο δὲ μνηστῆρας, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ·
277  εἰ δʼ ἐθέλεις, ἐπίμεινον, ἐγὼ δʼ εἶμι προπάροιθε·
278  μηδὲ σὺ δηθύνειν, μή τίς σʼ ἔκτοσθε νοήσας
279  ἢ βάλῃ ἢ ἐλάσῃ· τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα.
280  τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
281  γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.
282  ἀλλʼ ἔρχευ προπάροιθεν, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ.
283  οὐ γάρ τι πληγέων ἀδαήμων οὐδὲ βολάων·
284  τολμήεις μοι θυμός, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέπονθα
285  κύμασι καὶ πολέμῳ· μετὰ καὶ τόδε τοῖσι γενέσθω·
286  γαστέρα δʼ οὔ πως ἔστιν ἀποκρύψαι μεμαυῖαν,
287  οὐλομένην, ἣ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισι δίδωσι,
288  τῆς ἕνεκεν καὶ νῆες ἐΰζυγοι ὁπλίζονται
289  πόντον ἐπʼ ἀτρύγετον, κακὰ δυσμενέεσσι φέρουσαι.
290  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
291  ἂν δὲ κύων κεφαλήν τε καὶ οὔατα κείμενος ἔσχεν,
292  Ἄργος, Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος, ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸς
293  θρέψε μέν, οὐδʼ ἀπόνητο, πάρος δʼ εἰς Ἴλιον ἱρὴν
294  ᾤχετο. τὸν δὲ πάροιθεν ἀγίνεσκον νέοι ἄνδρες
295  αἶγας ἐπʼ ἀγροτέρας ἠδὲ πρόκας ἠδὲ λαγωούς·
296  δὴ τότε κεῖτʼ ἀπόθεστος ἀποιχομένοιο ἄνακτος,
297  ἐν πολλῇ κόπρῳ, ἥ οἱ προπάροιθε θυράων
298  ἡμιόνων τε βοῶν τε ἅλις κέχυτʼ, ὄφρʼ ἂν ἄγοιεν
299  δμῶες Ὀδυσσῆος τέμενος μέγα κοπρήσοντες·
300  ἔνθα κύων κεῖτʼ Ἄργος, ἐνίπλειος κυνοραιστέων.
301  δὴ τότε γʼ, ὡς ἐνόησεν Ὀδυσσέα ἐγγὺς ἐόντα,
302  οὐρῇ μέν ῥʼ ὅ γʼ ἔσηνε καὶ οὔατα κάββαλεν ἄμφω,
303  ἆσσον δʼ οὐκέτʼ ἔπειτα δυνήσατο οἷο ἄνακτος
304  ἐλθέμεν· αὐτὰρ ὁ νόσφιν ἰδὼν ἀπομόρξατο δάκρυ,
305  ῥεῖα λαθὼν Εὔμαιον, ἄφαρ δʼ ἐρεείνετο μύθῳ·
306  Εὔμαιʼ, ἦ μάλα θαῦμα, κύων ὅδε κεῖτʼ ἐνὶ κόπρῳ.
307  καλὸς μὲν δέμας ἐστίν, ἀτὰρ τόδε γʼ οὐ σάφα οἶδα,
308  εἰ δὴ καὶ ταχὺς ἔσκε θέειν ἐπὶ εἴδεϊ τῷδε,
309  ἦ αὔτως οἷοί τε τραπεζῆες κύνες ἀνδρῶν
310  γίγνοντʼ· ἀγλαΐης δʼ ἕνεκεν κομέουσιν ἄνακτες.
311  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
312  καὶ λίην ἀνδρός γε κύων ὅδε τῆλε θανόντος.
313  εἰ τοιόσδʼ εἴη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ ἔργα,
314  οἷόν μιν Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,
315  αἶψά κε θηήσαιο ἰδὼν ταχυτῆτα καὶ ἀλκήν.
316  οὐ μὲν γάρ τι φύγεσκε βαθείης βένθεσιν ὕλης
317  κνώδαλον, ὅττι δίοιτο· καὶ ἴχνεσι γὰρ περιῄδη·
318  νῦν δʼ ἔχεται κακότητι, ἄναξ δέ οἱ ἄλλοθι πάτρης
319  ὤλετο, τὸν δὲ γυναῖκες ἀκηδέες οὐ κομέουσι.
320  δμῶες δʼ, εὖτʼ ἂν μηκέτʼ ἐπικρατέωσιν ἄνακτες,
321  οὐκέτʼ ἔπειτʼ ἐθέλουσιν ἐναίσιμα ἐργάζεσθαι·
322  ἥμισυ γάρ τʼ ἀρετῆς ἀποαίνυται εὐρύοπα Ζεὺς
323  ἀνέρος, εὖτʼ ἄν μιν κατὰ δούλιον ἦμαρ ἕλῃσιν.
324  ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας,
325  βῆ δʼ ἰθὺς μεγάροιο μετὰ μνηστῆρας ἀγαυούς.
326  Ἄργον δʼ αὖ κατὰ μοῖρʼ ἔλαβεν μέλανος θανάτοιο,
327  αὐτίκʼ ἰδόντʼ Ὀδυσῆα ἐεικοστῷ ἐνιαυτῷ.
328  τὸν δὲ πολὺ πρῶτος ἴδε Τηλέμαχος θεοειδὴς
329  ἐρχόμενον κατὰ δῶμα συβώτην, ὦκα δʼ ἔπειτα
330  νεῦσʼ ἐπὶ οἷ καλέσας· ὁ δὲ παπτήνας ἕλε δίφρον
331  κείμενον, ἔνθα τε δαιτρὸς ἐφίζεσκε κρέα πολλὰ
332  δαιόμενος μνηστῆρσι δόμον κάτα δαινυμένοισι·
333  τὸν κατέθηκε φέρων πρὸς Τηλεμάχοιο τράπεζαν
334  ἀντίον, ἔνθα δʼ ἄρʼ αὐτὸς ἐφέζετο· τῷ δʼ ἄρα κῆρυξ
335  μοῖραν ἑλὼν ἐτίθει κανέου τʼ ἐκ σῖτον ἀείρας.
336  ἀγχίμολον δὲ μετʼ αὐτὸν ἐδύσετο δώματʼ Ὀδυσσεύς,
337  πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιος ἠδὲ γέροντι,
338  σκηπτόμενος· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροΐ εἵματα ἕστο.
339  ἷζε δʼ ἐπὶ μελίνου οὐδοῦ ἔντοσθε θυράων,
340  κλινάμενος σταθμῷ κυπαρισσίνῳ, ὅν ποτε τέκτων
341  ξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν.
342  Τηλέμαχος δʼ ἐπὶ οἷ καλέσας προσέειπε συβώτην,
343  ἄρτον τʼ οὖλον ἑλὼν περικαλλέος ἐκ κανέοιο
344  καὶ κρέας, ὥς οἱ χεῖρες ἐχάνδανον ἀμφιβαλόντι·
345  δὸς τῷ ξείνῳ ταῦτα φέρων αὐτόν τε κέλευε
346  αἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας·
347  αἰδὼς δʼ οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι.
348  ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν,
349  ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευε·
350  Τηλέμαχός τοι, ξεῖνε, διδοῖ τάδε, καί σε κελεύει
351  αἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας·
352  αἰδῶ δʼ οὐκ ἀγαθήν φησʼ ἔμμεναι ἀνδρὶ προΐκτῃ.
353  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
354  Ζεῦ ἄνα, Τηλέμαχόν μοι ἐν ἀνδράσιν ὄλβιον εἶναι,
355  καί οἱ πάντα γένοιθʼ ὅσσα φρεσὶν ᾗσι μενοινᾷ.
356  ἦ ῥα καὶ ἀμφοτέρῃσιν ἐδέξατο καὶ κατέθηκεν
357  αὖθι ποδῶν προπάροιθεν, ἀεικελίης ἐπὶ πήρης,
358  ἤσθιε δʼ ἧος ἀοιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄειδεν·
359  εὖθʼ ὁ δεδειπνήκειν, ὁ δʼ ἐπαύετο θεῖος ἀοιδός.
360  μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρʼ. αὐτὰρ Ἀθήνη,
361  ἄγχι παρισταμένη Λαερτιάδην Ὀδυσῆα
362  ὤτρυνʼ, ὡς ἂν πύρνα κατὰ μνηστῆρας ἀγείροι,
363  γνοίη θʼ οἵ τινές εἰσιν ἐναίσιμοι οἵ τʼ ἀθέμιστοι·
364  ἀλλʼ οὐδʼ ὥς τινʼ ἔμελλʼ ἀπαλεξήσειν κακότητος.
365  βῆ δʼ ἴμεν αἰτήσων ἐνδέξια φῶτα ἕκαστον,
366  πάντοσε χεῖρʼ ὀρέγων, ὡς εἰ πτωχὸς πάλαι εἴη.
367  οἱ δʼ ἐλεαίροντες δίδοσαν, καὶ ἐθάμβεον αὐτόν,
368  ἀλλήλους τʼ εἴροντο τίς εἴη καὶ πόθεν ἔλθοι.
369  τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·
370  κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,
371  τοῦδε περὶ ξείνου· ἦ γάρ μιν πρόσθεν ὄπωπα.
372  ἦ τοι μέν οἱ δεῦρο συβώτης ἡγεμόνευεν,
373  αὐτὸν δʼ οὐ σάφα οἶδα, πόθεν γένος εὔχεται εἶναι.
374  ὣς ἔφατʼ, Ἀντίνοος δʼ ἔπεσιν νείκεσσε συβώτην·
375  ὦ ἀρίγνωτε συβῶτα, τίη δὲ σὺ τόνδε πόλινδε
376  ἤγαγες; ἦ οὐχ ἅλις ἧμιν ἀλήμονές εἰσι καὶ ἄλλοι,
377  πτωχοὶ ἀνιηροί, δαιτῶν ἀπολυμαντῆρες;
378  ἦ ὄνοσαι ὅτι τοι βίοτον κατέδουσιν ἄνακτος
379  ἐνθάδʼ ἀγειρόμενοι, σὺ δὲ καὶ προτὶ τόνδʼ ἐκάλεσσας;
380  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
381  Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν καλὰ καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις·
382  τίς γὰρ δὴ ξεῖνον καλεῖ ἄλλοθεν αὐτὸς ἐπελθὼν
383  ἄλλον γʼ, εἰ μὴ τῶν οἳ δημιοεργοὶ ἔασι,
384  μάντιν ἢ ἰητῆρα κακῶν ἢ τέκτονα δούρων,
385  ἢ καὶ θέσπιν ἀοιδόν, ὅ κεν τέρπῃσιν ἀείδων;
386  οὗτοι γὰρ κλητοί γε βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν·
387  πτωχὸν δʼ οὐκ ἄν τις καλέοι τρύξοντα ἓ αὐτόν.
388  ἀλλʼ αἰεὶ χαλεπὸς περὶ πάντων εἶς μνηστήρων
389  δμωσὶν Ὀδυσσῆος, πέρι δʼ αὖτʼ ἐμοί· αὐτὰρ ἐγώ γε
390  οὐκ ἀλέγω, ἧός μοι ἐχέφρων Πηνελόπεια
391  ζώει ἐνὶ μεγάροις καὶ Τηλέμαχος θεοειδής.
392  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
393  σίγα, μή μοι τοῦτον ἀμείβεο πολλὰ ἔπεσσιν·
394  Ἀντίνοος δʼ εἴωθε κακῶς ἐρεθιζέμεν αἰεὶ
395  μύθοισιν χαλεποῖσιν, ἐποτρύνει δὲ καὶ ἄλλους.
396  ἦ ῥα καὶ Ἀντίνοον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
397  Ἀντίνοʼ, ἦ μευ καλὰ πατὴρ ὣς κήδεαι υἷος,
398  ὃς τὸν ξεῖνον ἄνωγας ἀπὸ μεγάροιο διέσθαι
399  μύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειε.
400  δός οἱ ἑλών· οὔ τοι φθονέω· κέλομαι γὰρ ἐγώ γε·
401  μήτʼ οὖν μητέρʼ ἐμὴν ἅζευ τό γε μήτε τινʼ ἄλλον
402  δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
403  ἀλλʼ οὔ τοι τοιοῦτον ἐνὶ στήθεσσι νόημα·
404  αὐτὸς γὰρ φαγέμεν πολὺ βούλεαι ἢ δόμεν ἄλλῳ.
405  τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος ἀπαμειβόμενος προσέειπε·
406  Τηλέμαχʼ ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες.
407  εἴ οἱ τόσσον ἅπαντες ὀρέξειαν μνηστῆρες,
408  καί κέν μιν τρεῖς μῆνας ἀπόπροθεν οἶκος ἐρύκοι.
409  ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ θρῆνυν ἑλὼν ὑπέφηνε τραπέζης
410  κείμενον, ᾧ ῥʼ ἔπεχεν λιπαροὺς πόδας εἰλαπινάζων·
411  οἱ δʼ ἄλλοι πάντες δίδοσαν, πλῆσαν δʼ ἄρα πήρην
412  σίτου καὶ κρειῶν· τάχα δὴ καὶ ἔμελλεν Ὀδυσσεὺς
413  αὖτις ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν προικὸς γεύσεσθαι Ἀχαιῶν·
414  στῆ δὲ παρʼ Ἀντίνοον, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
415  δός, φίλος· οὐ μέν μοι δοκέεις ὁ κάκιστος Ἀχαιῶν
416  ἔμμεναι, ἀλλʼ ὤριστος, ἐπεὶ βασιλῆϊ ἔοικας.
417  τῷ σε χρὴ δόμεναι καὶ λώϊον ἠέ περ ἄλλοι
418  σίτου· ἐγὼ δέ κέ σε κλείω κατʼ ἀπείρονα γαῖαν.
419  καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον
420  ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,
421  τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι·
422  ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι ἄλλα τε πολλὰ
423  οἷσίν τʼ εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.
424  ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων—ἤθελε γάρ που—
425  ὅς μʼ ἅμα ληϊστῆρσι πολυπλάγκτοισιν ἀνῆκεν
426  Αἴγυπτόνδʼ ἰέναι, δολιχὴν ὁδόν, ὄφρʼ ἀπολοίμην.
427  στῆσα δʼ ἐν Αἰγύπτῳ ποταμῷ νέας ἀμφιελίσσας.
428  ἔνθʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ κελόμην ἐρίηρας ἑταίρους
429  αὐτοῦ πὰρ νήεσσι μένειν καὶ νῆας ἔρυσθαι,
430  ὀπτῆρας δὲ κατὰ σκοπιὰς ὤτρυνα νέεσθαι.
431  οἱ δʼ ὕβρει εἴξαντες, ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ,
432  αἶψα μάλʼ Αἰγυπτίων ἀνδρῶν περικαλλέας ἀγροὺς
433  πόρθεον, ἐκ δὲ γυναῖκας ἄγον καὶ νήπια τέκνα,
434  αὐτούς τʼ ἔκτεινον· τάχα δʼ ἐς πόλιν ἵκετʼ ἀϋτή.
435  οἱ δὲ βοῆς ἀΐοντες ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν
436  ἦλθον· πλῆτο δὲ πᾶν πεδίον πεζῶν τε καὶ ἵππων
437  χαλκοῦ τε στεροπῆς· ἐν δὲ Ζεὺς τερπικέραυνος
438  φύζαν ἐμοῖς ἑτάροισι κακὴν βάλεν, οὐδέ τις ἔτλη
439  στῆναι ἐναντίβιον· περὶ γὰρ κακὰ πάντοθεν ἔστη.
440  ἔνθʼ ἡμέων πολλοὺς μὲν ἀπέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ,
441  τοὺς δʼ ἄναγον ζωούς, σφίσιν ἐργάζεσθαι ἀνάγκῃ.
442  αὐτὰρ ἔμʼ ἐς Κύπρον ξείνῳ δόσαν ἀντιάσαντι,
443  Δμήτορι Ἰασίδῃ, ὃς Κύπρου ἶφι ἄνασσεν·
444  ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκω πήματα πάσχων.
445  τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
446  τίς δαίμων τόδε πῆμα προσήγαγε, δαιτὸς ἀνίην;
447  στῆθʼ οὕτως ἐς μέσσον, ἐμῆς ἀπάνευθε τραπέζης,
448  μὴ τάχα πικρὴν Αἴγυπτον καὶ Κύπρον ἵκηαι·
449  ὥς τις θαρσαλέος καὶ ἀναιδής ἐσσι προΐκτης.
450  ἑξείης πάντεσσι παρίστασαι· οἱ δὲ διδοῦσι
451  μαψιδίως, ἐπεὶ οὔ τις ἐπίσχεσις οὐδʼ ἐλεητὺς
452  ἀλλοτρίων χαρίσασθαι, ἐπεὶ πάρα πολλὰ ἑκάστῳ.
453  τὸν δʼ ἀναχωρήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
454  ὢ πόποι, οὐκ ἄρα σοί γʼ ἐπὶ εἴδεϊ καὶ φρένες ἦσαν·
455  οὐ σύ γʼ ἂν ἐξ οἴκου σῷ ἐπιστάτῃ οὐδʼ ἅλα δοίης,
456  ὃς νῦν ἀλλοτρίοισι παρήμενος οὔ τί μοι ἔτλης
457  σίτου ἀποπροελὼν δόμεναι· τὰ δὲ πολλὰ πάρεστιν.
458  ὣς ἔφατʼ, Ἀντίνοος δʼ ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
459  καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
460  νῦν δή σʼ οὐκέτι καλὰ διὲκ μεγάροιό γʼ ὀΐω
461  ἂψ ἀναχωρήσειν, ὅτε δὴ καὶ ὀνείδεα βάζεις.
462  ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ θρῆνυν ἑλὼν βάλε δεξιὸν ὦμον,
463  πρυμνότατον κατὰ νῶτον· ὁ δʼ ἐστάθη ἠΰτε πέτρη
464  ἔμπεδον, οὐδʼ ἄρα μιν σφῆλεν βέλος Ἀντινόοιο,
465  ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
466  ἂψ δʼ ὅ γʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο, κὰδ δʼ ἄρα πήρην
467  θῆκεν ἐϋπλείην, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπε·
468  κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,
469  ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
470  οὐ μὰν οὔτʼ ἄχος ἐστὶ μετὰ φρεσὶν οὔτε τι πένθος,
471  ὁππότʼ ἀνὴρ περὶ οἷσι μαχειόμενος κτεάτεσσι
472  βλήεται, ἢ περὶ βουσὶν ἢ ἀργεννῇς ὀΐεσσιν·
473  αὐτὰρ ἔμʼ Ἀντίνοος βάλε γαστέρος εἵνεκα λυγρῆς,
474  οὐλομένης, ἣ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισι δίδωσιν.
475  ἀλλʼ εἴ που πτωχῶν γε θεοὶ καὶ Ἐρινύες εἰσίν,
476  Ἀντίνοον πρὸ γάμοιο τέλος θανάτοιο κιχείη.
477  τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·
478  ἔσθιʼ ἕκηλος, ξεῖνε, καθήμενος, ἢ ἄπιθʼ ἄλλῃ,
479  μή σε νέοι διὰ δώματʼ ἐρύσσωσʼ, οἷʼ ἀγορεύεις,
480  ἢ ποδὸς ἢ καὶ χειρός, ἀποδρύψωσι δὲ πάντα.
481  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως νεμέσησαν·
482  ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
483  Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν κάλʼ ἔβαλες δύστηνον ἀλήτην,
484  οὐλόμενʼ, εἰ δή πού τις ἐπουράνιος θεός ἐστιν.
485  καί τε θεοὶ ξείνοισιν ἐοικότες ἀλλοδαποῖσι,
486  παντοῖοι τελέθοντες, ἐπιστρωφῶσι πόληας,
487  ἀνθρώπων ὕβριν τε καὶ εὐνομίην ἐφορῶντες.
488  ὣς ἄρʼ ἔφαν μνηστῆρες, ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.
489  Τηλέμαχος δʼ ἐν μὲν κραδίῃ μέγα πένθος ἄεξε
490  βλημένου, οὐδʼ ἄρα δάκρυ χαμαὶ βάλεν ἐκ βλεφάροιϊν,
491  ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
492  τοῦ δʼ ὡς οὖν ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια
493  βλημένου ἐν μεγάρῳ, μετʼ ἄρα δμῳῇσιν ἔειπεν·
494  αἴθʼ οὕτως αὐτόν σε βάλοι κλυτότοξος Ἀπόλλων.
495  τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν·
496  εἰ γὰρ ἐπʼ ἀρῇσιν τέλος ἡμετέρῃσι γένοιτο·
497  οὐκ ἄν τις τούτων γε ἐΰθρονον Ἠῶ ἵκοιτο.
498  τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
499  μαῖʼ, ἐχθροὶ μὲν πάντες, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται·
500  Ἀντίνοος δὲ μάλιστα μελαίνῃ κηρὶ ἔοικε.
501  ξεῖνός τις δύστηνος ἀλητεύει κατὰ δῶμα
502  ἀνέρας αἰτίζων· ἀχρημοσύνη γὰρ ἀνώγει·
503  ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἐνέπλησάν τʼ ἔδοσάν τε,
504  οὗτος δὲ θρήνυι πρυμνὸν βάλε δεξιὸν ὦμον.
505  ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευε μετὰ δμῳῇσι γυναιξίν,
506  ἡμένη ἐν θαλάμῳ· ὁ δʼ ἐδείπνεε δῖος Ὀδυσσεύς·
507  ἡ δʼ ἐπὶ οἷ καλέσασα προσηύδα δῖον ὑφορβόν·
508  ἔρχεο, δῖʼ Εὔμαιε, κιὼν τὸν ξεῖνον ἄνωχθι
509  ἐλθέμεν, ὄφρα τί μιν προσπτύξομαι ἠδʼ ἐρέωμαι
510  εἴ που Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠὲ πέπυσται
511  ἢ ἴδεν ὀφθαλμοῖσι· πολυπλάγκτῳ γὰρ ἔοικε.
512  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα
513  εἰ γάρ τοι, βασίλεια, σιωπήσειαν Ἀχαιοί·
514  οἷʼ ὅ γε μυθεῖται, θέλγοιτό κέ τοι φίλον ἦτορ.
515  τρεῖς γὰρ δή μιν νύκτας ἔχον, τρία δʼ ἤματʼ ἔρυξα
516  ἐν κλισίῃ· πρῶτον γὰρ ἔμʼ ἵκετο νηὸς ἀποδράς·
517  ἀλλʼ οὔ πω κακότητα διήνυσεν ἣν ἀγορεύων.
518  ὡς δʼ ὅτʼ ἀοιδὸν ἀνὴρ ποτιδέρκεται, ὅς τε θεῶν ἒξ
519  ἀείδει δεδαὼς ἔπεʼ ἱμερόεντα βροτοῖσι,
520  τοῦ δʼ ἄμοτον μεμάασιν ἀκουέμεν, ὁππότʼ ἀείδῃ·
521  ὣς ἐμὲ κεῖνος ἔθελγε παρήμενος ἐν μεγάροισι.
522  φησὶ δʼ Ὀδυσσῆος ξεῖνος πατρώϊος εἶναι,
523  Κρήτῃ ναιετάων, ὅθι Μίνωος γένος ἐστίν.
524  ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκετο πήματα πάσχων,
525  προπροκυλινδόμενος· στεῦται δʼ Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι,
526  ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,
527  ζωοῦ· πολλὰ δʼ ἄγει κειμήλια ὅνδε δόμονδε.
528  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
529  ἔρχεο, δεῦρο κάλεσσον, ἵνʼ ἀντίον αὐτὸς ἐνίσπῃ.
530  οὗτοι δʼ ἠὲ θύρῃσι καθήμενοι ἑψιαάσθων.
531  ἢ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ, ἐπεί σφισι θυμὸς ἐΰφρων.
532  αὐτῶν μὲν γὰρ κτήματʼ ἀκήρατα κεῖτʼ ἐνὶ οἴκῳ,
533  σῖτος καὶ μέθυ ἡδύ· τὰ μὲν οἰκῆες ἔδουσιν,
534  οἱ δʼ εἰς ἡμέτερον πωλεύμενοι ἤματα πάντα,
535  βοῦς ἱερεύοντες καὶ ὄϊς καὶ πίονας αἶγας,
536  εἰλαπινάζουσιν πίνουσί τε αἴθοπα οἶνον,
537  μαψιδίως· τὰ δὲ πολλὰ κατάνεται. οὐ γὰρ ἔπʼ ἀνήρ,
538  οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν, ἀρὴν ἀπὸ οἴκου ἀμῦναι.
539  εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,
540  αἶψά κε σὺν ᾧ παιδὶ βίας ἀποτίσεται ἀνδρῶν.
541  ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ μέγʼ ἔπταρεν, ἀμφὶ δὲ δῶμα
542  σμερδαλέον κονάβησε· γέλασσε δὲ Πηνελόπεια,
543  αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
544  ἔρχεό μοι, τὸν ξεῖνον ἐναντίον ὧδε κάλεσσον.
545  οὐχ ὁράᾳς ὅ μοι υἱὸς ἐπέπταρε πᾶσιν ἔπεσσι;
546  τῷ κε καὶ οὐκ ἀτελὴς θάνατος μνηστῆρσι γένοιτο
547  πᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.
548  ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
549  αἴ κʼ αὐτὸν γνώω νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα,
550  ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά.
551  ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν·
552  ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
553  ξεῖνε πάτερ, καλέει σε περίφρων Πηνελόπεια,
554  μήτηρ Τηλεμάχοιο· μεταλλῆσαί τί ἑ θυμὸς
555  ἀμφὶ πόσει κέλεται, καὶ κήδεά περ πεπαθυίῃ.
556  εἰ δέ κέ σε γνώῃ νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα,
557  ἕσσει σε χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, τῶν σὺ μάλιστα
558  χρηΐζεις· σῖτον δὲ καὶ αἰτίζων κατὰ δῆμον
559  γαστέρα βοσκήσεις· δώσει δέ τοι ὅς κʼ ἐθέλῃσι.
560  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
561  Εὔμαιʼ, αἶψά κʼ ἐγὼ νημερτέα πάντʼ ἐνέποιμι
562  κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ·
563  οἶδα γὰρ εὖ περὶ κείνου, ὁμὴν δʼ ἀνεδέγμεθʼ ὀϊζύν.
564  ἀλλὰ μνηστήρων χαλεπῶν ὑποδείδιʼ ὅμιλον,
565  τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει.
566  καὶ γὰρ νῦν, ὅτε μʼ οὗτος ἀνὴρ κατὰ δῶμα κιόντα
567  οὔ τι κακὸν ῥέξαντα βαλὼν ὀδύνῃσιν ἔδωκεν,
568  οὔτε τι Τηλέμαχος τό γʼ ἐπήρκεσεν οὔτε τις ἄλλος.
569  τῷ νῦν Πηνελόπειαν ἐνὶ μεγάροισιν ἄνωχθι
570  μεῖναι, ἐπειγομένην περ, ἐς ἠέλιον καταδύντα·
571  καὶ τότε μʼ εἰρέσθω πόσιος πέρι νόστιμον ἦμαρ,
572  ἀσσοτέρω καθίσασα παραὶ πυρί· εἵματα γάρ τοι
573  λύγρʼ ἔχω· οἶσθα καὶ αὐτός, ἐπεί σε πρῶθʼ ἱκέτευσα.
574  ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε.
575  τὸν δʼ ὑπὲρ οὐδοῦ βάντα προσηύδα Πηνελόπεια·
576  οὐ σύ γʼ ἄγεις, Εὔμαιε· τί τοῦτʼ ἐνόησεν ἀλήτης;
577  ἦ τινά που δείσας ἐξαίσιον ἦε καὶ ἄλλως
578  αἰδεῖται κατὰ δῶμα; κακὸς δʼ αἰδοῖος ἀλήτης.
579  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
580  μυθεῖται κατὰ μοῖραν, ἅ πέρ κʼ οἴοιτο καὶ ἄλλος,
581  ὕβριν ἀλυσκάζων ἀνδρῶν ὑπερηνορεόντων.
582  ἀλλά σε μεῖναι ἄνωγεν ἐς ἠέλιον καταδύντα.
583  καὶ δὲ σοὶ ὧδʼ αὐτῇ πολὺ κάλλιον, ὦ βασίλεια,
584  οἴην πρὸς ξεῖνον φάσθαι ἔπος ἠδʼ ἐπακοῦσαι.
585  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
586  οὐκ ἄφρων ὁ ξεῖνος· ὀΐεται, ὥς περ ἂν εἴη·
587  οὐ γάρ πού τινες ὧδε καταθνητῶν ἀνθρώπων
588  ἀνέρες ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται.
589  ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευεν, ὁ δʼ ᾤχετο δῖος ὑφορβὸς
590  μνηστήρων ἐς ὅμιλον, ἐπεὶ διεπέφραδε πάντα.
591  αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα,
592  ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι·
593  ὦ φίλʼ, ἐγὼ μὲν ἄπειμι, σύας καὶ κεῖνα φυλάξων,
594  σὸν καὶ ἐμὸν βίοτον· σοὶ δʼ ἐνθάδε πάντα μελόντων.
595  αὐτὸν μέν σε πρῶτα σάω, καὶ φράζεο θυμῷ
596  μή τι πάθῃς· πολλοὶ δὲ κακὰ φρονέουσιν Ἀχαιῶν,
597  τοὺς Ζεὺς ἐξολέσειε πρὶν ἡμῖν πῆμα γενέσθαι.
598  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
599  ἔσσεται οὕτως, ἄττα· σὺ δʼ ἔρχεο δειελιήσας·
600  ἠῶθεν δʼ ἰέναι καὶ ἄγειν ἱερήϊα καλά·
601  αὐτὰρ ἐμοὶ τάδε πάντα καὶ ἀθανάτοισι μελήσει.
602  ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἄρʼ ἕζετʼ ἐϋξέστου ἐπὶ δίφρου,
603  πλησάμενος δʼ ἄρα θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος
604  βῆ ῥʼ ἴμεναι μεθʼ ὕας, λίπε δʼ ἕρκεά τε μέγαρόν τε,
605  πλεῖον δαιτυμόνων· οἱ δʼ ὀρχηστυῖ καὶ ἀοιδῇ
606  τέρποντʼ· ἤδη γὰρ καὶ ἐπήλυθε δείελον ἦμαρ.


1  ἦλθε δʼ ἐπὶ πτωχὸς πανδήμιος, ὃς κατὰ ἄστυ
2  πτωχεύεσκʼ Ἰθάκης, μετὰ δʼ ἔπρεπε γαστέρι μάργῃ
3  ἀζηχὲς φαγέμεν καὶ πιέμεν· οὐδέ οἱ ἦν ἲς
4  οὐδὲ βίη, εἶδος δὲ μάλα μέγας ἦν ὁράασθαι.
5  Ἀρναῖος δʼ ὄνομʼ ἔσκε· τὸ γὰρ θέτο πότνια μήτηρ
6  ἐκ γενετῆς· Ἶρον δὲ νέοι κίκλησκον ἅπαντες,
7  οὕνεκʼ ἀπαγγέλλεσκε κιών, ὅτε πού τις ἀνώγοι·
8  ὅς ῥʼ ἐλθὼν Ὀδυσῆα διώκετο οἷο δόμοιο,
9  καί μιν νεικείων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
10  εἶκε, γέρον, προθύρου, μὴ δὴ τάχα καὶ ποδὸς ἕλκῃ.
11  οὐκ ἀΐεις ὅτι δή μοι ἐπιλλίζουσιν ἅπαντες,
12  ἑλκέμεναι δὲ κέλονται; ἐγὼ δʼ αἰσχύνομαι ἔμπης.
13  ἀλλʼ ἄνα, μὴ τάχα νῶϊν ἔρις καὶ χερσὶ γένηται.
14  τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
15  δαιμόνιʼ, οὔτε τί σε ῥέζω κακὸν οὔτʼ ἀγορεύω,
16  οὔτε τινὰ φθονέω δόμεναι καὶ πόλλʼ ἀνελόντα.
17  οὐδὸς δʼ ἀμφοτέρους ὅδε χείσεται, οὐδέ τί σε χρὴ
18  ἀλλοτρίων φθονέειν· δοκέεις δέ μοι εἶναι ἀλήτης
19  ὥς περ ἐγών, ὄλβον δὲ θεοὶ μέλλουσιν ὀπάζειν.
20  χερσὶ δὲ μή τι λίην προκαλίζεο, μή με χολώσῃς,
21  μή σε γέρων περ ἐὼν στῆθος καὶ χείλεα φύρσω
22  αἵματος· ἡσυχίη δʼ ἂν ἐμοὶ καὶ μᾶλλον ἔτʼ εἴη
23  αὔριον· οὐ μὲν γάρ τί σʼ ὑποστρέψεσθαι ὀΐω
24  δεύτερον ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
25  τὸν δὲ χολωσάμενος προσεφώνεεν Ἶρος ἀλήτης·
26  ὢ πόποι, ὡς ὁ μολοβρὸς ἐπιτροχάδην ἀγορεύει,
27  γρηῒ καμινοῖ ἶσος· ὃν ἂν κακὰ μητισαίμην
28  κόπτων ἀμφοτέρῃσι, χαμαὶ δέ κε πάντας ὀδόντας
29  γναθμῶν ἐξελάσαιμι συὸς ὣς ληϊβοτείρης.
30  ζῶσαι νῦν, ἵνα πάντες ἐπιγνώωσι καὶ οἵδε
31  μαρναμένους· πῶς δʼ ἂν σὺ νεωτέρῳ ἀνδρὶ μάχοιο;
32  ὣς οἱ μὲν προπάροιθε θυράων ὑψηλάων
33  οὐδοῦ ἔπι ξεστοῦ πανθυμαδὸν ὀκριόωντο.
34  τοῖϊν δὲ ξυνέηχʼ ἱερὸν μένος Ἀντινόοιο,
35  ἡδὺ δʼ ἄρʼ ἐκγελάσας μετεφώνει μνηστήρεσσιν·
36  ὦ φίλοι, οὐ μέν πώ τι πάρος τοιοῦτον ἐτύχθη,
37  οἵην τερπωλὴν θεὸς ἤγαγεν ἐς τόδε δῶμα.
38  ὁ ξεῖνός τε καὶ Ἶρος ἐρίζετον ἀλλήλοιϊν
39  χερσὶ μαχέσσασθαι· ἀλλὰ ξυνελάσσομεν ὦκα.
40  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀνήϊξαν γελόωντες,
41  ἀμφὶ δʼ ἄρα πτωχοὺς κακοείμονας ἠγερέθοντο.
42  τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
43  κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι εἴπω.
44  γαστέρες αἵδʼ αἰγῶν κέατʼ ἐν πυρί, τὰς ἐπὶ δόρπῳ
45  κατθέμεθα κνίσης τε καὶ αἵματος ἐμπλήσαντες·
46  ὁππότερος δέ κε νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,
47  τάων ἥν κʼ ἐθέλῃσιν ἀναστὰς αὐτὸς ἑλέσθω·
48  αἰεὶ αὖθʼ ἡμῖν μεταδαίσεται, οὐδέ τινʼ ἄλλον
49  πτωχὸν ἔσω μίσγεσθαι ἐάσομεν αἰτήσοντα.
50  ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.
51  τοῖς δὲ δολοφρονέων μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
52  ὦ φίλοι, οὔ πως ἔστι νεωτέρῳ ἀνδρὶ μάχεσθαι
53  ἄνδρα γέροντα, δύῃ ἀρημένον· ἀλλά με γαστὴρ
54  ὀτρύνει κακοεργός, ἵνα πληγῇσι δαμείω.
55  ἀλλʼ ἄγε νῦν μοι πάντες ὀμόσσατε καρτερὸν ὅρκον,
56  μή τις ἐπʼ Ἴρῳ ἦρα φέρων ἐμὲ χειρὶ βαρείῃ
57  πλήξῃ ἀτασθάλλων, τούτῳ δέ με ἶφι δαμάσσῃ.
58  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀπώμνυον ὡς ἐκέλευεν.
59  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ὄμοσάν τε τελεύτησάν τε τὸν ὅρκον,
60  τοῖς δʼ αὖτις μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·
61  ξεῖνʼ, εἴ σʼ ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
62  τοῦτον ἀλέξασθαι, τῶν δʼ ἄλλων μή τινʼ Ἀχαιῶν
63  δείδιθʼ, ἐπεὶ πλεόνεσσι μαχήσεται ὅς κέ σε θείνῃ·
64  ξεινοδόκος μὲν ἐγών, ἐπὶ δʼ αἰνεῖτον βασιλῆες,
65  Ἀντίνοός τε καὶ Εὐρύμαχος, πεπνυμένω ἄμφω.
66  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνεον· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
67  ζώσατο μὲν ῥάκεσιν περὶ μήδεα, φαῖνε δὲ μηροὺς
68  καλούς τε μεγάλους τε, φάνεν δέ οἱ εὐρέες ὦμοι
69  στήθεά τε στιβαροί τε βραχίονες· αὐτὰρ Ἀθήνη
70  ἄγχι παρισταμένη μέλεʼ ἤλδανε ποιμένι λαῶν.
71  μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως ἀγάσαντο·
72  ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
73  ἦ τάχα Ἶρος Ἄϊρος ἐπίσπαστον κακὸν ἕξει,
74  οἵην ἐκ ῥακέων ὁ γέρων ἐπιγουνίδα φαίνει.
75  ὣς ἄρʼ ἔφαν, Ἴρῳ δὲ κακῶς ὠρίνετο θυμός.
76  ἀλλὰ καὶ ὣς δρηστῆρες ἄγον ζώσαντες ἀνάγκῃ
77  δειδιότα· σάρκες δὲ περιτρομέοντο μέλεσσιν.
78  Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
79  νῦν μὲν μήτʼ εἴης, βουγάϊε, μήτε γένοιο,
80  εἰ δὴ τοῦτόν γε τρομέεις καὶ δείδιας αἰνῶς,
81  ἄνδρα γέροντα, δύῃ ἀρημένον, ἥ μιν ἱκάνει.
82  ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
83  αἴ κέν σʼ οὗτος νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,
84  πέμψω σʼ ἤπειρόνδε, βαλὼν ἐν νηὶ μελαίνῃ,
85  εἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων,
86  ὅς κʼ ἀπὸ ῥῖνα τάμῃσι καὶ οὔατα νηλέϊ χαλκῷ,
87  μήδεά τʼ ἐξερύσας δώῃ κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι.
88  ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑπὸ τρόμος ἔλλαβε γυῖα.
89  ἐς μέσσον δʼ ἄναγον· τὼ δʼ ἄμφω χεῖρας ἀνέσχον.
90  δὴ τότε μερμήριξε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεὺς
91  ἢ ἐλάσειʼ ὥς μιν ψυχὴ λίποι αὖθι πεσόντα,
92  ἦέ μιν ἦκʼ ἐλάσειε τανύσσειέν τʼ ἐπὶ γαίῃ.
93  ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,
94  ἦκʼ ἐλάσαι, ἵνα μή μιν ἐπιφρασσαίατʼ Ἀχαιοί.
95  δὴ τότʼ ἀνασχομένω ὁ μὲν ἤλασε δεξιὸν ὦμον
96  Ἶρος, ὁ δʼ αὐχένʼ ἔλασσεν ὑπʼ οὔατος, ὀστέα δʼ εἴσω
97  ἔθλασεν· αὐτίκα δʼ ἦλθε κατὰ στόμα φοίνιον αἷμα,
98  κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, σὺν δʼ ἤλασʼ ὀδόντας
99  λακτίζων ποσὶ γαῖαν· ἀτὰρ μνηστῆρες ἀγαυοὶ
100  χεῖρας ἀνασχόμενοι γέλῳ ἔκθανον. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
101  ἕλκε διὲκ προθύροιο λαβὼν ποδός, ὄφρʼ ἵκετʼ αὐλήν,
102  αἰθούσης τε θύρας· καί μιν ποτὶ ἑρκίον αὐλῆς
103  εἷσεν ἀνακλίνας· σκῆπτρον δέ οἱ ἔμβαλε χειρί,
104  καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
105  ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο σύας τε κύνας τʼ ἀπερύκων,
106  μηδὲ σύ γε ξείνων καὶ πτωχῶν κοίρανος εἶναι
107  λυγρὸς ἐών, μή πού τι κακὸν καὶ μεῖζον ἐπαύρῃ.
108  ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην,
109  πυκνὰ ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ.
110  ἂψ δʼ ὅ γʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοὶ δʼ ἴσαν εἴσω
111  ἡδὺ γελώοντες καὶ δεικανόωντʼ ἐπέεσσι·
112  Ζεύς τοι δοίη, ξεῖνε, καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι,
113  ὅττι μάλιστʼ ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ,
114  ὃς τοῦτον τὸν ἄναλτον ἀλητεύειν ἀπέπαυσας
115  ἐν δήμῳ· τάχα γάρ μιν ἀνάξομεν ἤπειρόνδε
116  εἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων.
117  ὣς ἄρʼ ἔφαν, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεύς.
118  Ἀντίνοος δʼ ἄρα οἱ μεγάλην παρὰ γαστέρα θῆκεν,
119  ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος· Ἀμφίνομος δὲ
120  ἄρτους ἐκ κανέοιο δύω παρέθηκεν ἀείρας
121  καὶ δέπαϊ χρυσέῳ δειδίσκετο, φώνησέν τε·
122  χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε, γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσω
123  ὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.
124  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
125  Ἀμφίνομʼ, ἦ μάλα μοι δοκέεις πεπνυμένος εἶναι·
126  τοίου γὰρ καὶ πατρός, ἐπεὶ κλέος ἐσθλὸν ἄκουον,
127  Νῖσον Δουλιχιῆα ἐΰν τʼ ἔμεν ἀφνειόν τε·
128  τοῦ σʼ ἔκ φασι γενέσθαι, ἐπητῇ δʼ ἀνδρὶ ἔοικας.
129  τοὔνεκά τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·
130  οὐδὲν ἀκιδνότερον γαῖα τρέφει ἀνθρώποιο,
131  πάντων ὅσσα τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει.
132  οὐ μὲν γάρ ποτέ φησι κακὸν πείσεσθαι ὀπίσσω,
133  ὄφρʼ ἀρετὴν παρέχωσι θεοὶ καὶ γούνατʼ ὀρώρῃ·
134  ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ λυγρὰ θεοὶ μάκαρες τελέσωσι,
135  καὶ τὰ φέρει ἀεκαζόμενος τετληότι θυμῷ·
136  τοῖος γὰρ νόος ἐστὶν ἐπιχθονίων ἀνθρώπων
137  οἷον ἐπʼ ἦμαρ ἄγησι πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε.
138  καὶ γὰρ ἐγώ ποτʼ ἔμελλον ἐν ἀνδράσιν ὄλβιος εἶναι,
139  πολλὰ δʼ ἀτάσθαλʼ ἔρεξα βίῃ καὶ κάρτεϊ εἴκων,
140  πατρί τʼ ἐμῷ πίσυνος καὶ ἐμοῖσι κασιγνήτοισι.
141  τῷ μή τίς ποτε πάμπαν ἀνὴρ ἀθεμίστιος εἴη,
142  ἀλλʼ ὅ γε σιγῇ δῶρα θεῶν ἔχοι, ὅττι διδοῖεν.
143  οἷʼ ὁρόω μνηστῆρας ἀτάσθαλα μηχανόωντας,
144  κτήματα κείροντας καὶ ἀτιμάζοντας ἄκοιτιν
145  ἀνδρός, ὃν οὐκέτι φημὶ φίλων καὶ πατρίδος αἴης
146  δηρὸν ἀπέσσεσθαι· μάλα δὲ σχεδόν. ἀλλά σε δαίμων
147  οἴκαδʼ ὑπεξαγάγοι, μηδʼ ἀντιάσειας ἐκείνῳ,
148  ὁππότε νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν·
149  οὐ γὰρ ἀναιμωτί γε διακρινέεσθαι ὀΐω
150  μνηστῆρας καὶ κεῖνον, ἐπεί κε μέλαθρον ὑπέλθῃ.
151  ὣς φάτο, καὶ σπείσας ἔπιεν μελιηδέα οἶνον,
152  ἂψ δʼ ἐν χερσὶν ἔθηκε δέπας κοσμήτορι λαῶν.
153  αὐτὰρ ὁ βῆ διὰ δῶμα φίλον τετιημένος ἦτορ,
154  νευστάζων κεφαλῇ· δὴ γὰρ κακὸν ὄσσετο θυμός.
155  ἀλλʼ οὐδʼ ὣς φύγε κῆρα· πέδησε δὲ καὶ τὸν Ἀθήνη
156  Τηλεμάχου ὑπὸ χερσὶ καὶ ἔγχεϊ ἶφι δαμῆναι.
157  ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.
158  τῇ δʼ ἄρʼ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
159  κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,
160  μνηστήρεσσι φανῆναι, ὅπως πετάσειε μάλιστα
161  θυμὸν μνηστήρων ἰδὲ τιμήεσσα γένοιτο
162  μᾶλλον πρὸς πόσιός τε καὶ υἱέος ἢ πάρος ἦεν.
163  ἀχρεῖον δʼ ἐγέλασσεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
164  Εὐρυνόμη, θυμός μοι ἐέλδεται, οὔ τι πάρος γε,
165  μνηστήρεσσι φανῆναι, ἀπεχθομένοισί περ ἔμπης·
166  παιδὶ δέ κεν εἴποιμι ἔπος, τό κε κέρδιον εἴη,
167  μὴ πάντα μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὁμιλεῖν,
168  οἵ τʼ εὖ μὲν βάζουσι, κακῶς δʼ ὄπιθεν φρονέουσι.
169  τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν·
170  ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, τέκος, κατὰ μοῖραν ἔειπες.
171  ἀλλʼ ἴθι καὶ σῷ παιδὶ ἔπος φάο μηδʼ ἐπίκευθε,
172  χρῶτʼ ἀπονιψαμένη καὶ ἐπιχρίσασα παρειάς·
173  μηδʼ οὕτω δακρύοισι πεφυρμένη ἀμφὶ πρόσωπα
174  ἔρχευ, ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί.
175  ἤδη μὲν γάρ τοι παῖς τηλίκος, ὃν σὺ μάλιστα
176  ἠρῶ ἀθανάτοισι γενειήσαντα ἰδέσθαι.
177  τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
178  Εὐρυνόμη, μὴ ταῦτα παραύδα, κηδομένη περ,
179  χρῶτʼ ἀπονίπτεσθαι καὶ ἐπιχρίεσθαι ἀλοιφῇ·
180  ἀγλαΐην γὰρ ἐμοί γε θεοί, τοὶ Ὄλυμπον ἔχουσιν,
181  ὤλεσαν, ἐξ οὗ κεῖνος ἔβη κοίλῃς ἐνὶ νηυσίν.
182  ἀλλά μοι Αὐτονόην τε καὶ Ἱπποδάμειαν ἄνωχθι
183  ἐλθέμεν, ὄφρα κέ μοι παρστήετον ἐν μεγάροισιν·
184  οἴη δʼ οὐκ εἴσειμι μετʼ ἀνέρας· αἰδέομαι γάρ.
185  ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
186  ἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.
187  ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
188  κούρῃ Ἰκαρίοιο κατὰ γλυκὺν ὕπνον ἔχευεν,
189  εὗδε δʼ ἀνακλινθεῖσα, λύθεν δέ οἱ ἅψεα πάντα
190  αὐτοῦ ἐνὶ κλιντῆρι· τέως δʼ ἄρα δῖα θεάων
191  ἄμβροτα δῶρα δίδου, ἵνα μιν θησαίατʼ Ἀχαιοί.
192  κάλλεϊ μέν οἱ πρῶτα προσώπατα καλὰ κάθηρεν
193  ἀμβροσίῳ, οἵῳ περ ἐϋστέφανος Κυθέρεια
194  χρίεται, εὖτʼ ἂν ἴῃ Χαρίτων χορὸν ἱμερόεντα·
195  καί μιν μακροτέρην καὶ πάσσονα θῆκεν ἰδέσθαι,
196  λευκοτέρην δʼ ἄρα μιν θῆκε πριστοῦ ἐλέφαντος.
197  ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἔρξασʼ ἀπεβήσετο δῖα θεάων,
198  ἦλθον δʼ ἀμφίπολοι λευκώλενοι ἐκ μεγάροιο
199  φθόγγῳ ἐπερχόμεναι· τὴν δὲ γλυκὺς ὕπνος ἀνῆκε,
200  καί ῥʼ ἀπομόρξατο χερσὶ παρειὰς φώνησέν τε·
201  ἦ με μάλʼ αἰνοπαθῆ μαλακὸν περὶ κῶμʼ ἐκάλυψεν.
202  αἴθε μοι ὣς μαλακὸν θάνατον πόροι Ἄρτεμις ἁγνὴ
203  αὐτίκα νῦν, ἵνα μηκέτʼ ὀδυρομένη κατὰ θυμὸν
204  αἰῶνα φθινύθω, πόσιος ποθέουσα φίλοιο
205  παντοίην ἀρετήν, ἐπεὶ ἔξοχος ἦεν Ἀχαιῶν.
206  ὣς φαμένη κατέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,
207  οὐκ οἴη· ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι δύʼ ἕποντο.
208  ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,
209  στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,
210  ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα·
211  ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.
212  τῶν δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατʼ, ἔρῳ δʼ ἄρα θυμὸν ἔθελχθεν,
213  πάντες δʼ ἠρήσαντο παραὶ λεχέεσσι κλιθῆναι.
214  ἡ δʼ αὖ Τηλέμαχον προσεφώνεεν, ὃν φίλον υἱόν·
215  Τηλέμαχʼ, οὐκέτι τοι φρένες ἔμπεδοι οὐδὲ νόημα·
216  παῖς ἔτʼ ἐὼν καὶ μᾶλλον ἐνὶ φρεσὶ κέρδεʼ ἐνώμας·
217  νῦν δʼ, ὅτε δὴ μέγας ἐσσὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνεις,
218  καί κέν τις φαίη γόνον ἔμμεναι ὀλβίου ἀνδρός,
219  ἐς μέγεθος καὶ κάλλος ὁρώμενος, ἀλλότριος φώς,
220  οὐκέτι τοι φρένες εἰσὶν ἐναίσιμοι οὐδὲ νόημα.
221  οἷον δὴ τόδε ἔργον ἐνὶ μεγάροισιν ἐτύχθη,
222  ὃς τὸν ξεῖνον ἔασας ἀεικισθήμεναι οὕτως.
223  πῶς νῦν, εἴ τι ξεῖνος ἐν ἡμετέροισι δόμοισιν
224  ἥμενος ὧδε πάθοι ῥυστακτύος ἐξ ἀλεγεινῆς;
225  σοί κʼ αἶσχος λώβη τε μετʼ ἀνθρώποισι πέλοιτο.
226  τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
227  μῆτερ ἐμή, τὸ μὲν οὔ σε νεμεσσῶμαι κεχολῶσθαι·
228  αὐτὰρ ἐγὼ θυμῷ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,
229  ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρεια· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
230  ἀλλά τοι οὐ δύναμαι πεπνυμένα πάντα νοῆσαι·
231  ἐκ γάρ με πλήσσουσι παρήμενοι ἄλλοθεν ἄλλος
232  οἵδε κακὰ φρονέοντες, ἐμοὶ δʼ οὐκ εἰσὶν ἀρωγοί.
233  οὐ μέν τοι ξείνου γε καὶ Ἴρου μῶλος ἐτύχθη
234  μνηστήρων ἰότητι, βίῃ δʼ ὅ γε φέρτερος ἦεν.
235  αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,
236  οὕτω νῦν μνηστῆρες ἐν ἡμετέροισι δόμοισι
237  νεύοιεν κεφαλὰς δεδμημένοι, οἱ μὲν ἐν αὐλῇ,
238  οἱ δʼ ἔντοσθε δόμοιο, λελῦτο δὲ γυῖα ἑκάστου,
239  ὡς νῦν Ἶρος κεῖνος ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσιν
240  ἧσται νευστάζων κεφαλῇ, μεθύοντι ἐοικώς,
241  οὐδʼ ὀρθὸς στῆναι δύναται ποσὶν οὐδὲ νέεσθαι
242  οἴκαδʼ, ὅπη οἱ νόστος, ἐπεὶ φίλα γυῖα λέλυνται.
243  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
244  Εὐρύμαχος δʼ ἐπέεσσι προσηύδα Πηνελόπειαν·
245  κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,
246  εἰ πάντες σε ἴδοιεν ἀνʼ Ἴασον Ἄργος Ἀχαιοί,
247  πλέονές κε μνηστῆρες ἐν ὑμετέροισι δόμοισιν
248  ἠῶθεν δαινύατʼ, ἐπεὶ περίεσσι γυναικῶν
249  εἶδός τε μέγεθός τε ἰδὲ φρένας ἔνδον ἐΐσας.
250  τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·
251  Εὐρύμαχʼ, ἦ τοι ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τε
252  ὤλεσαν ἀθάνατοι, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον
253  Ἀργεῖοι, μετὰ τοῖσι δʼ ἐμὸς πόσις ᾖεν Ὀδυσσεύς.
254  εἰ κεῖνός γʼ ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι,
255  μεῖζόν κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτως.
256  νῦν δʼ ἄχομαι· τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.
257  ἦ μὲν δὴ ὅτε τʼ ᾖε λιπὼν κάτα πατρίδα γαῖαν,
258  δεξιτερὴν ἐπὶ καρπῷ ἑλὼν ἐμὲ χεῖρα προσηύδα·
259  ὦ γύναι, οὐ γὰρ ὀΐω ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺς
260  ἐκ Τροίης εὖ πάντας ἀπήμονας ἀπονέεσθαι·
261  καὶ γὰρ Τρῶάς φασι μαχητὰς ἔμμεναι ἄνδρας,
262  ἠμὲν ἀκοντιστὰς ἠδὲ ῥυτῆρας ὀϊστῶν
263  ἵππων τʼ ὠκυπόδων ἐπιβήτορας, οἵ κε τάχιστα
264  ἔκριναν μέγα νεῖκος ὁμοιΐου πολέμοιο.
265  τῷ οὐκ οἶδʼ ἤ κέν μʼ ἀνέσει θεός, ἦ κεν ἁλώω
266  αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ· σοὶ δʼ ἐνθάδε πάντα μελόντων.
267  μεμνῆσθαι πατρὸς καὶ μητέρος ἐν μεγάροισιν
268  ὡς νῦν, ἢ ἔτι μᾶλλον ἐμεῦ ἀπονόσφιν ἐόντος·
269  αὐτὰρ ἐπὴν δὴ παῖδα γενειήσαντα ἴδηαι,
270  γήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃσθα, τεὸν κατὰ δῶμα λιποῦσα.
271  κεῖνος τὼς ἀγόρευε· τὰ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.
272  νὺξ δʼ ἔσται ὅτε δὴ στυγερὸς γάμος ἀντιβολήσει
273  οὐλομένης ἐμέθεν, τῆς τε Ζεὺς ὄλβον ἀπηύρα.
274  ἀλλὰ τόδʼ αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει·
275  μνηστήρων οὐχ ἥδε δίκη τὸ πάροιθε τέτυκτο·
276  οἵ τʼ ἀγαθήν τε γυναῖκα καὶ ἀφνειοῖο θύγατρα
277  μνηστεύειν ἐθέλωσι καὶ ἀλλήλοις ἐρίσωσιν,
278  αὐτοὶ τοί γʼ ἀπάγουσι βόας καὶ ἴφια μῆλα,
279  κούρης δαῖτα φίλοισι, καὶ ἀγλαὰ δῶρα διδοῦσιν·
280  ἀλλʼ οὐκ ἀλλότριον βίοτον νήποινον ἔδουσιν.
281  ὣς φάτο, γήθησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
282  οὕνεκα τῶν μὲν δῶρα παρέλκετο, θέλγε δὲ θυμὸν
283  μειλιχίοις ἐπέεσσι, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοίνα.
284  τὴν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός,
285  κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,
286  δῶρα μὲν ὅς κʼ ἐθέλῃσιν Ἀχαιῶν ἐνθάδʼ ἐνεῖκαι,
287  δέξασθʼ. οὐ γὰρ καλὸν ἀνήνασθαι δόσιν ἐστίν·
288  ἡμεῖς δʼ οὔτʼ ἐπὶ ἔργα πάρος γʼ ἴμεν οὔτε πῃ ἄλλῃ,
289  πρίν γέ σε τῷ γήμασθαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος.
290  ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος·
291  δῶρα δʼ ἄρʼ οἰσέμεναι πρόεσαν κήρυκα ἕκαστος.
292  Ἀντινόῳ μὲν ἔνεικε μέγαν περικαλλέα πέπλον,
293  ποικίλον· ἐν δʼ ἀρʼ ἔσαν περόναι δυοκαίδεκα πᾶσαι
294  χρύσειαι, κληῗσιν ἐϋγνάμπτοις ἀραρυῖαι.
295  ὅρμον δʼ Εὐρυμάχῳ πολυδαίδαλον αὐτίκʼ ἔνεικε.
296  χρύσεον, ἠλέκτροισιν ἐερμένον ἠέλιον ὥς.
297  ἕρματα δʼ Εὐρυδάμαντι δύω θεράποντες ἔνεικαν,
298  τρίγληνα μορόεντα· χάρις δʼ ἀπελάμπετο πολλή.
299  ἐκ δʼ ἄρα Πεισάνδροιο Πολυκτορίδαο ἄνακτος
300  ἴσθμιον ἤνεικεν θεράπων, περικαλλὲς ἄγαλμα.
301  ἄλλο δʼ ἄρʼ ἄλλος δῶρον Ἀχαιῶν καλὸν ἔνεικεν.
302  ἡ μὲν ἔπειτʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα δῖα γυναικῶν,
303  τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ ἀμφίπολοι ἔφερον περικαλλέα δῶρα
304  οἱ δʼ εἰς ὀρχηστύν τε καὶ ἱμερόεσσαν ἀοιδὴν
305  τρεψάμενοι τέρποντο, μένον δʼ ἐπὶ ἕσπερον ἐλθεῖν.
306  τοῖσι δὲ τερπομένοισι μέλας ἐπὶ ἕσπερος ἦλθεν.
307  αὐτίκα λαμπτῆρας τρεῖς ἵστασαν ἐν μεγάροισιν,
308  ὄφρα φαείνοιεν· περὶ δὲ ξύλα κάγκανα θῆκαν,
309  αὖα πάλαι, περίκηλα, νέον κεκεασμένα χαλκῷ,
310  καὶ δαΐδας μετέμισγον· ἀμοιβηδὶς δʼ ἀνέφαινον
311  δμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος. αὐτὰρ ὁ τῇσιν
312  αὐτὸς διογενῆς μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
313  δμῳαὶ Ὀδυσσῆος, δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος,
314  ἔρχεσθε πρὸς δώμαθʼ, ἵνʼ αἰδοίη βασίλεια·
315  τῇ δὲ παρʼ ἠλάκατα στροφαλίζετε, τέρπετε δʼ αὐτὴν
316  ἥμεναι ἐν μεγάρῳ, ἢ εἴρια πείκετε χερσίν·
317  αὐτὰρ ἐγὼ τούτοισι φάος πάντεσσι παρέξω.
318  ἤν περ γάρ κʼ ἐθέλωσιν ἐΰθρονον Ἠῶ μίμνειν,
319  οὔ τί με νικήσουσι· πολυτλήμων δὲ μάλʼ εἰμί.
320  ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἐγέλασσαν, ἐς ἀλλήλας δὲ ἴδοντο.
321  τὸν δʼ αἰσχρῶς ἐνένιπε Μελανθὼ καλλιπάρῃος,
322  τὴν Δολίος μὲν ἔτικτε, κόμισσε δὲ Πηνελόπεια,
323  παῖδα δὲ ὣς ἀτίταλλε, δίδου δʼ ἄρʼ ἀθύρματα θυμῷ·
324  ἀλλʼ οὐδʼ ὣς ἔχε πένθος ἐνὶ φρεσὶ Πηνελοπείης,
325  ἀλλʼ ἥ γʼ Εὐρυμάχῳ μισγέσκετο καὶ φιλέεσκεν.
326  ἥ ῥʼ Ὀδυσῆʼ ἐνένιπεν ὀνειδείοις ἐπέεσσιν·
327  ξεῖνε τάλαν, σύ γέ τις φρένας ἐκπεπαταγμένος ἐσσί,
328  οὐδʼ ἐθέλεις εὕδειν χαλκήϊον ἐς δόμον ἐλθών,
329  ἠέ που ἐς λέσχην, ἀλλʼ ἐνθάδε πόλλʼ ἀγορεύεις,
330  θαρσαλέως πολλοῖσι μετʼ ἀνδράσιν, οὐδέ τι θυμῷ
331  ταρβεῖς· ἦ ῥά σε οἶνος ἔχει φρένας, ἤ νύ τοι αἰεὶ
332  τοιοῦτος νόος ἐστίν· ὃ καὶ μεταμώνια βάζεις.
333  ἦ ἀλύεις, ὅτι Ἶρον ἐνίκησας τὸν ἀλήτην;
334  μή τίς τοι τάχα Ἴρου ἀμείνων ἄλλος ἀναστῇ,
335  ὅς τίς σʼ ἀμφὶ κάρη κεκοπὼς χερσὶ στιβαρῇσι
336  δώματος ἐκπέμψῃσι, φορύξας αἵματι πολλῷ.
337  τὴν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
338  ἦ τάχα Τηλεμάχῳ ἐρέω, κύον, οἷʼ ἀγορεύεις,
339  κεῖσʼ ἐλθών, ἵνα σʼ αὖθι διὰ μελεϊστὶ τάμῃσιν.
340  ὣς εἰπὼν ἐπέεσσι διεπτοίησε γυναῖκας.
341  βὰν δʼ ἴμεναι διὰ δῶμα, λύθεν δʼ ὑπὸ γυῖα ἑκάστης
342  ταρβοσύνῃ· φὰν γάρ μιν ἀληθέα μυθήσασθαι.
343  αὐτὰρ ὁ πὰρ λαμπτῆρσι φαείνων αἰθομένοισιν
344  ἑστήκειν ἐς πάντας ὁρώμενος· ἄλλα δέ οἱ κῆρ
345  ὥρμαινε φρεσὶν ᾗσιν, ἅ ῥʼ οὐκ ἀτέλεστα γένοντο.
346  μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνη
347  λώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον
348  δύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
349  τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν,
350  κερτομέων Ὀδυσῆα· γέλω δʼ ἑτάροισιν ἔτευχε.
351  κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,
352  ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
353  οὐκ ἀθεεὶ ὅδʼ ἀνὴρ Ὀδυσήϊον ἐς δόμον ἵκει·
354  ἔμπης μοι δοκέει δαίδων σέλας ἔμμεναι αὐτοῦ
355  κὰκ κεφαλῆς, ἐπεὶ οὔ οἱ ἔνι τρίχες οὐδʼ ἠβαιαί.
356  ἦ ῥʼ, ἅμα τε προσέειπεν Ὀδυσσῆα πτολίπορθον·
357  ξεῖνʼ, ἦ ἄρ κʼ ἐθέλοις θητευέμεν, εἴ σʼ ἀνελοίμην,
358  ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιῆς—μισθὸς δέ τοι ἄρκιος ἔσται—
359  αἱμασιάς τε λέγων καὶ δένδρεα μακρὰ φυτεύων;
360  ἔνθα κʼ ἐγὼ σῖτον μὲν ἐπηετανὸν παρέχοιμι,
361  εἵματα δʼ ἀμφιέσαιμι ποσίν θʼ ὑποδήματα δοίην.
362  ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθες, οὐκ ἐθελήσεις
363  ἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσειν κατὰ δῆμον
364  βούλεαι, ὄφρʼ ἄν ἔχῃς βόσκειν σὴν γαστέρʼ ἄναλτον.
365  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
366  Εὐρύμαχʼ, εἰ γὰρ νῶϊν ἔρις ἔργοιο γένοιτο
367  ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τʼ ἤματα μακρὰ πέλονται,
368  ἐν ποίῃ, δρέπανον μὲν ἐγὼν εὐκαμπὲς ἔχοιμι,
369  καὶ δὲ σὺ τοῖον ἔχοις, ἵνα πειρησαίμεθα ἔργου
370  νήστιες ἄχρι μάλα κνέφαος, ποίη δὲ παρείη.
371  εἰ δʼ αὖ καὶ βόες εἶεν ἐλαυνέμεν, οἵ περ ἄριστοι,
372  αἴθωνες, μεγάλοι, ἄμφω κεκορηότε ποίης,
373  ἥλικες, ἰσοφόροι, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,
374  τετράγυον δʼ εἴη, εἴκοι δʼ ὑπὸ βῶλος ἀρότρῳ·
375  τῷ κέ μʼ ἴδοις, εἰ ὦλκα διηνεκέα προταμοίμην.
376  εἰ δʼ αὖ καὶ πόλεμόν ποθεν ὁρμήσειε Κρονίων
377  σήμερον, αὐτὰρ ἐμοὶ σάκος εἴη καὶ δύο δοῦρε
378  καὶ κυνέη πάγχαλκος, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖα,
379  τῷ κέ μʼ ἴδοις πρώτοισιν ἐνὶ προμάχοισι μιγέντα,
380  οὐδʼ ἄν μοι τὴν γαστέρʼ ὀνειδίζων ἀγορεύοις.
381  ἀλλὰ μάλʼ ὑβρίξεις, καί τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής·
382  καί πού τις δοκέεις μέγας ἔμμεναι ἠδὲ κραταιός,
383  οὕνεκα πὰρ παύροισι καὶ οὐκ ἀγαθοῖσιν ὁμιλεῖς.
384  εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,
385  αἶψά κέ τοι τὰ θύρετρα, καὶ εὐρέα περ μάλʼ ἐόντα,
386  φεύγοντι στείνοιτο διὲκ προθύροιο θύραζε.
387  ὣς ἔφατʼ, Εὐρύμαχος δʼ ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
388  καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
389  ἆ δείλʼ, ἦ τάχα τοι τελέω κακόν, οἷʼ ἀγορεύεις
390  θαρσαλέως πολλοῖσι μετʼ ἀνδράσιν, οὐδέ τι θυμῷ
391  ταρβεῖς· ἦ ῥά σε οἶνος ἔχει φρένας, ἤ νύ τοι αἰεὶ
392  τοιοῦτος νόος ἐστίν· ὃ καὶ μεταμώνια βάζεις.
393  ἦ ἀλύεις, ὅτι Ἶρον ἐνίκησας τὸν ἀλήτην;
394  ὣς ἄρα φωνήσας σφέλας ἔλλαβεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
395  Ἀμφινόμου πρὸς γοῦνα καθέζετο Δουλιχιῆος,
396  Εὐρύμαχον δείσας· ὁ δʼ ἄρʼ οἰνοχόον βάλε χεῖρα
397  δεξιτερήν· πρόχοος δὲ χαμαὶ βόμβησε πεσοῦσα,
398  αὐτὰρ ὅ γʼ οἰμώξας πέσεν ὕπτιος ἐν κονίῃσι.
399  μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα,
400  ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
401  αἴθʼ ὤφελλʼ ὁ ξεῖνος ἀλώμενος ἄλλοθʼ ὀλέσθαι
402  πρὶν ἐλθεῖν· τῷ οὔ τι τόσον κέλαδον μετέθηκε.
403  νῦν δὲ περὶ πτωχῶν ἐριδαίνομεν, οὐδέ τι δαιτὸς
404  ἐσθλῆς ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ τὰ χερείονα νικᾷ.
405  τοῖσι δὲ καὶ μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο
406  δαιμόνιοι, μαίνεσθε καὶ οὐκέτι κεύθετε θυμῷ
407  βρωτὺν οὐδὲ ποτῆτα· θεῶν νύ τις ὔμμʼ ὀροθύνει.
408  ἀλλʼ εὖ δαισάμενοι κατακείετε οἴκαδʼ ἰόντες,
409  ὁππότε θυμὸς ἄνωγε· διώκω δʼ οὔ τινʼ ἐγώ γε.
410  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες
411  Τηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.
412  τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπε
413  Νίσου φαίδιμος υἱός, Ἀρητιάδαο ἄνακτος·
414  ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳ
415  ἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·
416  μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλον
417  δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
418  ἀλλʼ ἄγετʼ, οἰνοχόος μὲν ἐπαρξάσθω δεπάεσσιν,
419  ὄφρα σπείσαντες κατακείομεν οἴκαδʼ ἰόντες·
420  τὸν ξεῖνον δὲ ἐῶμεν ἐνὶ μεγάροις Ὀδυσῆος
421  Τηλεμάχῳ μελέμεν· τοῦ γὰρ φίλον ἵκετο δῶμα.
422  ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ἑαδότα μῦθον ἔειπε.
423  τοῖσιν δὲ κρητῆρα κεράσσατο Μούλιος ἥρως,
424  κῆρυξ Δουλιχιεύς· θεράπων δʼ ἦν Ἀμφινόμοιο·
425  νώμησεν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπισταδόν· οἱ δὲ θεοῖσι
426  σπείσαντες μακάρεσσι πίον μελιηδέα οἶνον.
427  αὐτὰρ ἐπεὶ σπεῖσάν τʼ ἔπιόν θʼ ὅσον ἤθελε θυμός,
428  βάν ῥʼ ἴμεναι κείοντες ἑὰ πρὸς δώμαθʼ ἕκαστος.


1  αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,
2  μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων·
3  αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
4  Τηλέμαχε, χρὴ τεύχεʼ ἀρήϊα κατθέμεν εἴσω
5  πάντα μάλʼ· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσι
6  παρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·
7  ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκει
8  οἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,
9  ἀλλὰ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή.
10  πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶν ἔβαλε δαίμων
11  μή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,
12  ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτα
13  καὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.
14  ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,
15  ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·
16  μαῖʼ, ἄγε δή μοι ἔρυξον ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,
17  ὄφρα κεν ἐς θάλαμον καταθείομαι ἔντεα πατρὸς
18  καλά, τά μοι κατὰ οἶκον ἀκηδέα καπνὸς ἀμέρδει
19  πατρὸς ἀποιχομένοιο· ἐγὼ δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
20  νῦν δʼ ἐθέλω καταθέσθαι, ἵνʼ οὐ πυρὸς ἵξετʼ ἀϋτμή.
21  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
22  αἲ γὰρ δή ποτε, τέκνον, ἐπιφροσύνας ἀνέλοιο
23  οἴκου κήδεσθαι καὶ κτήματα πάντα φυλάσσειν.
24  ἀλλʼ ἄγε, τίς τοι ἔπειτα μετοιχομένη φάος οἴσει;
25  δμῳὰς δʼ οὐκ εἴας προβλωσκέμεν, αἵ κεν ἔφαινον.
26  τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
27  ξεῖνος ὅδʼ· οὐ γὰρ ἀεργὸν ἀνέξομαι ὅς κεν ἐμῆς γε
28  χοίνικος ἅπτηται, καὶ τηλόθεν εἰληλουθώς.
29  ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.
30  κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.
31  τὼ δʼ ἄρʼ ἀναΐξαντʼ Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱὸς
32  ἐσφόρεον κόρυθάς τε καὶ ἀσπίδας ὀμφαλοέσσας
33  ἔγχεά τʼ ὀξυόεντα· πάροιθε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη,
34  χρύσεον λύχνον ἔχουσα, φάος περικαλλὲς ἐποίει.
35  δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρʼ αἶψα·
36  ὦ πάτερ, ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι.
37  ἔμπης μοι τοῖχοι μεγάρων καλαί τε μεσόδμαι,
38  εἰλάτιναί τε δοκοί, καὶ κίονες ὑψόσʼ ἔχοντες
39  φαίνοντʼ ὀφθαλμοῖς ὡς εἰ πυρὸς αἰθομένοιο.
40  ἦ μάλα τις θεὸς ἔνδον, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.
41  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
42  σίγα καὶ κατὰ σὸν νόον ἴσχανε μηδʼ ἐρέεινε·
43  αὕτη τοι δίκη ἐστὶ θεῶν, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.
44  ἀλλὰ σὺ μὲν κατάλεξαι, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ,
45  ὄφρα κʼ ἔτι δμῳὰς καὶ μητέρα σὴν ἐρεθίζω·
46  ἡ δέ μʼ ὀδυρομένη εἰρήσεται ἀμφὶς ἕκαστα.
47  ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
48  κείων ἐς θάλαμον, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων,
49  ἔνθα πάρος κοιμᾶθʼ, ὅτε μιν γλυκὺς ὕπνος ἱκάνοι·
50  ἔνθʼ ἄρα καὶ τότʼ ἔλεκτο καὶ Ἠῶ δῖαν ἔμιμνεν.
51  αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,
52  μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων.
53  ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,
54  Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ.
55  τῇ παρὰ μὲν κλισίην πυρὶ κάτθεσαν, ἔνθʼ ἄρʼ ἐφῖζε,
56  δινωτὴν ἐλέφαντι καὶ ἀργύρῳ· ἥν ποτε τέκτων
57  ποίησʼ Ἰκμάλιος, καὶ ὑπὸ θρῆνυν ποσὶν ἧκε
58  προσφυέʼ ἐξ αὐτῆς, ὅθʼ ἐπὶ μέγα βάλλετο κῶας.
59  ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια.
60  ἦλθον δὲ δμῳαὶ λευκώλενοι ἐκ μεγάροιο.
61  αἱ δʼ ἀπὸ μὲν σῖτον πολὺν ᾕρεον ἠδὲ τραπέζας
62  καὶ δέπα, ἔνθεν ἄρʼ ἄνδρες ὑπερμενέοντες ἔπινον·
63  πῦρ δʼ ἀπὸ λαμπτήρων χαμάδις βάλον, ἄλλα δʼ ἐπʼ αὐτῶν
64  νήησαν ξύλα πολλά, φόως ἔμεν ἠδὲ θέρεσθαι.
65  ἡ δʼ Ὀδυσῆʼ ἐνένιπε Μελανθὼ δεύτερον αὖτις·
66  ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις διὰ νύκτα
67  δινεύων κατὰ οἶκον, ὀπιπεύσεις δὲ γυναῖκας;
68  ἀλλʼ ἔξελθε θύραζε, τάλαν, καὶ δαιτὸς ὄνησο·
69  ἢ τάχα καὶ δαλῷ βεβλημένος εἶσθα θύραζε.
70  τὴν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
71  δαιμονίη, τί μοι ὧδʼ ἐπέχεις κεκοτηότι θυμῷ;
72  ἦ ὅτι δὴ ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι,
73  πτωχεύω δʼ ἀνὰ δῆμον; ἀναγκαίη γὰρ ἐπείγει.
74  τοιοῦτοι πτωχοὶ καὶ ἀλήμονες ἄνδρες ἔασι
75  καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον
76  ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,
77  τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι·
78  ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι, ἄλλα τε πολλὰ
79  οἷσίν τʼ εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.
80  ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων· ἤθελε γάρ που·
81  τῷ νῦν μήποτε καὶ σύ, γύναι, ἀπὸ πᾶσαν ὀλέσσῃς
82  ἀγλαΐην, τῇ νῦν γε μετὰ δμῳῇσι κέκασσαι·
83  μή πώς τοι δέσποινα κοτεσσαμένη χαλεπήνῃ,
84  ἢ Ὀδυσεὺς ἔλθῃ· ἔτι γὰρ καὶ ἐλπίδος αἶσα.
85  εἰ δʼ ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε καὶ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν,
86  ἀλλʼ ἤδη παῖς τοῖος Ἀπόλλωνός γε ἕκητι,
87  Τηλέμαχος· τὸν δʼ οὔ τις ἐνὶ μεγάροισι γυναικῶν
88  λήθει ἀτασθάλλουσʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐστίν.
89  ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια,
90  ἀμφίπολον δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
91  πάντως, θαρσαλέη, κύον ἀδεές, οὔ τί με λήθεις
92  ἔρδουσα μέγα ἔργον, ὃ σῇ κεφαλῇ ἀναμάξεις·
93  πάντα γὰρ εὖ ᾔδησθʼ, ἐπεὶ ἐξ ἐμεῦ ἔκλυες αὐτῆς
94  ὡς τὸν ξεῖνον ἔμελλον ἐνὶ μεγάροισιν ἐμοῖσιν
95  ἀμφὶ πόσει εἴρεσθαι, ἐπεὶ πυκινῶς ἀκάχημαι.
96  ἦ ῥα καὶ Εὐρυνόμην ταμίην πρὸς μῦθον ἔειπεν·
97  Εὐρυνόμη, φέρε δὴ δίφρον καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,
98  ὄφρα καθεζόμενος εἴπῃ ἔπος ἠδʼ ἐπακούσῃ
99  ὁ ξεῖνος ἐμέθεν· ἐθέλω δέ μιν ἐξερέεσθαι.
100  ὣς ἔφαθʼ, ἡ δὲ μάλʼ ὀτραλέως κατέθηκε φέρουσα
101  δίφρον ἐΰξεστον καὶ ἐπʼ αὐτῷ κῶας ἔβαλλεν·
102  ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.
103  τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·
104  ξεῖνε, τὸ μέν σε πρῶτον ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·
105  τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
106  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
107  ὦ γύναι, οὐκ ἄν τίς σε βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν
108  νεικέοι· ἦ γάρ σευ κλέος οὐρανὸν εὐρὺν ἱκάνει,
109  ὥς τέ τευ ἢ βασιλῆος ἀμύμονος, ὅς τε θεουδὴς
110  ἀνδράσιν ἐν πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισιν ἀνάσσων
111  εὐδικίας ἀνέχῃσι, φέρῃσι δὲ γαῖα μέλαινα
112  πυροὺς καὶ κριθάς, βρίθῃσι δὲ δένδρεα καρπῷ,
113  τίκτῃ δʼ ἔμπεδα μῆλα, θάλασσα δὲ παρέχῃ ἰχθῦς
114  ἐξ εὐηγεσίης, ἀρετῶσι δὲ λαοὶ ὑπʼ αὐτοῦ.
115  τῷ ἐμὲ νῦν τὰ μὲν ἄλλα μετάλλα σῷ ἐνὶ οἴκῳ,
116  μηδʼ ἐμὸν ἐξερέεινε γένος καὶ πατρίδα γαῖαν,
117  μή μοι μᾶλλον θυμὸν ἐνιπλήσῃς ὀδυνάων
118  μνησαμένῳ μάλα δʼ εἰμὶ πολύστονος· οὐδέ τί με χρὴ
119  οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ γοόωντά τε μυρόμενόν τε
120  ἧσθαι, ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί·
121  μή τίς μοι δμῳῶν νεμεσήσεται, ἠὲ σύ γʼ αὐτή,
122  φῇ δὲ δακρυπλώειν βεβαρηότα με φρένας οἴνῳ.
123  τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·
124  ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τε
125  ὤλεσαν ἀθάνατοι, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον
126  Ἀργεῖοι, μετὰ τοῖσι δʼ ἐμὸς πόσις ᾖεν Ὀδυσσεύς
127  εἰ κεῖνός γʼ ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι,
128  μεῖζον κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτως.
129  νῦν δʼ ἄχομαι· τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.
130  ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,
131  Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,
132  οἵ τʼ αὐτὴν Ἰθάκην εὐδείελον ἀμφινέμονται,
133  οἵ μʼ ἀεκαζομένην μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.
134  τῷ οὔτε ξείνων ἐμπάξομαι οὔθʼ ἱκετάων
135  οὔτε τι κηρύκων, οἳ δημιοεργοὶ ἔασιν·
136  ἀλλʼ Ὀδυσῆ ποθέουσα φίλον κατατήκομαι ἦτορ.
137  οἱ δὲ γάμον σπεύδουσιν· ἐγὼ δὲ δόλους τολυπεύω.
138  φᾶρος μέν μοι πρῶτον ἐνέπνευσε φρεσὶ δαίμων,
139  στησαμένῃ μέγαν ἱστόν, ἐνὶ μεγάροισιν ὑφαίνειν,
140  λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ αὐτοῖς μετέειπον·
141  κοῦροι, ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,
142  μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος
143  ἐκτελέσω—μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται—
144  Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μιν
145  μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο·
146  μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,
147  αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.
148  ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
149  ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκον μέγαν ἱστόν,
150  νύκτας δʼ ἀλλύεσκον, ἐπεὶ δαΐδας παραθείμην.
151  ὣς τρίετες μὲν ἔληθον ἐγὼ καὶ ἔπειθον Ἀχαιούς·
152  ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,
153  μηνῶν φθινόντων, περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη,
154  καὶ τότε δή με διὰ δμῳάς, κύνας οὐκ ἀλεγούσας,
155  εἷλον ἐπελθόντες καὶ ὁμόκλησαν ἐπέεσσιν.
156  ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσα, καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ, ὑπʼ ἀνάγκης·
157  νῦν δʼ οὔτʼ ἐκφυγέειν δύναμαι γάμον οὔτε τινʼ ἄλλην
158  μῆτιν ἔθʼ εὑρίσκω· μάλα δʼ ὀτρύνουσι τοκῆες
159  γήμασθʼ, ἀσχαλάᾳ δὲ πάϊς βίοτον κατεδόντων,
160  γιγνώσκων· ἤδη γὰρ ἀνὴρ οἶός τε μάλιστα
161  οἴκου κήδεσθαι, τῷ τε Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.
162  ἀλλὰ καὶ ὥς μοι εἰπὲ τεὸν γένος, ὁππόθεν ἐσσί.
163  οὐ γὰρ ἀπὸ δρυός ἐσσι παλαιφάτου οὐδʼ ἀπὸ πέτρης.
164  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
165  ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
166  οὐκέτʼ ἀπολλήξεις τὸν ἐμὸν γόνον ἐξερέουσα;
167  ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω· ἦ μέν μʼ ἀχέεσσί γε δώσεις
168  πλείοσιν ἢ ἔχομαι· ἡ γὰρ δίκη, ὁππότε πάτρης
169  ἧς ἀπέῃσιν ἀνὴρ τόσσον χρόνον ὅσσον ἐγὼ νῦν,
170  πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἀλώμενος, ἄλγεα πάσχων·
171  ἀλλὰ καὶ ὣς ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς.
172  Κρήτη τις γαῖʼ ἔστι, μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,
173  καλὴ καὶ πίειρα, περίρρυτος· ἐν δʼ ἄνθρωποι
174  πολλοί, ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες.
175  ἄλλη δʼ ἄλλων γλῶσσα μεμιγμένη· ἐν μὲν Ἀχαιοί,
176  ἐν δʼ Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες, ἐν δὲ Κύδωνες,
177  Δωριέες τε τριχάϊκες δῖοί τε Πελασγοί.
178  τῇσι δʼ ἐνὶ Κνωσός, μεγάλη πόλις, ἔνθα τε Μίνως
179  ἐννέωρος βασίλευε Διὸς μεγάλου ὀαριστής,
180  πατρὸς ἐμοῖο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος
181  Δευκαλίων δʼ ἐμὲ τίκτε καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα·
182  ἀλλʼ ὁ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσιν Ἴλιον ἴσω
183  ᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρείδῃσιν, ἐμοὶ δʼ ὄνομα κλυτὸν Αἴθων,
184  ὁπλότερος γενεῇ· ὁ δʼ ἄρα πρότερος καὶ ἀρείων.
185  ἔνθʼ Ὀδυσῆα ἐγὼν ἰδόμην καὶ ξείνια δῶκα.
186  καὶ γὰρ τὸν Κρήτηνδε κατήγαγεν ἲς ἀνέμοιο,
187  ἱέμενον Τροίηνδε παραπλάγξασα Μαλειῶν·
188  στῆσε δʼ ἐν Ἀμνισῷ, ὅθι τε σπέος Εἰλειθυίης,
189  ἐν λιμέσιν χαλεποῖσι, μόγις δʼ ὑπάλυξεν ἀέλλας.
190  αὐτίκα δʼ Ἰδομενῆα μετάλλα ἄστυδʼ ἀνελθών·
191  ξεῖνον γάρ οἱ ἔφασκε φίλον τʼ ἔμεν αἰδοῖόν τε.
192  τῷ δʼ ἤδη δεκάτη ἢ ἑνδεκάτη πέλεν ἠὼς
193  οἰχομένῳ σὺν νηυσὶ κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω.
194  τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα,
195  ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων·
196  καί οἱ τοῖς ἄλλοις ἑτάροις, οἳ ἅμʼ αὐτῷ ἕποντο,
197  δημόθεν ἄλφιτα δῶκα καὶ αἴθοπα οἶνον ἀγείρας
198  καὶ βοῦς ἱρεύσασθαι, ἵνα πλησαίατο θυμόν.
199  ἔνθα δυώδεκα μὲν μένον ἤματα δῖοι Ἀχαιοί·
200  εἴλει γὰρ Βορέης ἄνεμος μέγας οὐδʼ ἐπὶ γαίῃ
201  εἴα ἵστασθαι, χαλεπὸς δέ τις ὤρορε δαίμων.
202  τῇ τρισκαιδεκάτῃ δʼ ἄνεμος πέσε, τοὶ δʼ ἀνάγοντο.
203  ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα·
204  τῆς δʼ ἄρʼ ἀκουούσης ῥέε δάκρυα, τήκετο δὲ χρώς·
205  ὡς δὲ χιὼν κατατήκετʼ ἐν ἀκροπόλοισιν ὄρεσσιν,
206  ἥν τʼ Εὖρος κατέτηξεν, ἐπὴν Ζέφυρος καταχεύῃ·
207  τηκομένης δʼ ἄρα τῆς ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες·
208  ὣς τῆς τήκετο καλὰ παρήϊα δάκρυ χεούσης,
209  κλαιούσης ἑὸν ἄνδρα παρήμενον. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
210  θυμῷ μὲν γοόωσαν ἑὴν ἐλέαιρε γυναῖκα,
211  ὀφθαλμοὶ δʼ ὡς εἰ κέρα ἕστασαν ἠὲ σίδηρος
212  ἀτρέμας ἐν βλεφάροισι· δόλῳ δʼ ὅ γε δάκρυα κεῦθεν.
213  ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,
214  ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβομένη προσέειπε·
215  νῦν μὲν δή σευ, ξεῖνέ γʼ, ὀΐω πειρήσεσθαι,
216  εἰ ἐτεὸν δὴ κεῖθι σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι
217  ξείνισας ἐν μεγάροισιν ἐμὸν πόσιν, ὡς ἀγορεύεις.
218  εἰπέ μοι ὁπποῖʼ ἄσσα περὶ χροῒ εἵματα ἕστο,
219  αὐτός θʼ οἷος ἔην, καὶ ἑταίρους, οἵ οἱ ἕποντο.
220  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
221  ὦ γύναι, ἀργαλέον τόσσον χρόνον ἀμφὶς ἐόντα
222  εἰπέμεν· ἤδη γάρ οἱ ἐεικοστὸν ἔτος ἐστὶν
223  ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης·
224  αὐτάρ τοι ἐρέω ὥς μοι ἰνδάλλεται ἦτορ.
225  χλαῖναν πορφυρέην οὔλην ἔχε δῖος Ὀδυσσεύς,
226  διπλῆν· αὐτάρ οἱ περόνη χρυσοῖο τέτυκτο
227  αὐλοῖσιν διδύμοισι· πάροιθε δὲ δαίδαλον ἦεν·
228  ἐν προτέροισι πόδεσσι κύων ἔχε ποικίλον ἐλλόν,
229  ἀσπαίροντα λάων· τὸ δὲ θαυμάζεσκον ἅπαντες,
230  ὡς οἱ χρύσεοι ἐόντες ὁ μὲν λάε νεβρὸν ἀπάγχων,
231  αὐτὰρ ὁ ἐκφυγέειν μεμαὼς ἤσπαιρε πόδεσσι.
232  τὸν δὲ χιτῶνʼ ἐνόησα περὶ χροῒ σιγαλόεντα,
233  οἷόν τε κρομύοιο λοπὸν κάτα ἰσχαλέοιο·
234  τὼς μὲν ἔην μαλακός, λαμπρὸς δʼ ἦν ἠέλιος ὥς·
235  ἦ μὲν πολλαί γʼ αὐτὸν ἐθηήσαντο γυναῖκες.
236  ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
237  οὐκ οἶδʼ ἢ τάδε ἕστο περὶ χροῒ οἴκοθʼ Ὀδυσσεύς,
238  ἦ τις ἑταίρων δῶκε θοῆς ἐπὶ νηὸς ἰόντι,
239  ἤ τίς που καὶ ξεῖνος, ἐπεὶ πολλοῖσιν Ὀδυσσεὺς
240  ἔσκε φίλος· παῦροι γὰρ Ἀχαιῶν ἦσαν ὁμοῖοι.
241  καί οἱ ἐγὼ χάλκειον ἄορ καὶ δίπλακα δῶκα
242  καλὴν πορφυρέην καὶ τερμιόεντα χιτῶνα,
243  αἰδοίως δʼ ἀπέπεμπον ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηός.
244  καὶ μέν οἱ κῆρυξ ὀλίγον προγενέστερος αὐτοῦ
245  εἵπετο· καὶ τόν τοι μυθήσομαι, οἷος ἔην περ.
246  γυρὸς ἐν ὤμοισιν, μελανόχροος, οὐλοκάρηνος,
247  Εὐρυβάτης δʼ ὄνομʼ ἔσκε· τίεν δέ μιν ἔξοχον ἄλλων
248  ὧν ἑτάρων Ὀδυσεύς, ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη.
249  ὣς φάτο, τῇ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο,
250  σήματʼ ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς.
251  ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο.
252  καὶ τότε μιν μύθοισιν ἀμειβομένη προσέειπε·
253  νῦν μὲν δή μοι, ξεῖνε, πάρος περ ἐὼν ἐλεεινός,
254  ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι φίλος τʼ ἔσῃ αἰδοῖός τε·
255  αὐτὴ γὰρ τάδε εἵματʼ ἐγὼ πόρον, οἷʼ ἀγορεύεις,
256  πτύξασʼ ἐκ θαλάμου, περόνην τʼ ἐπέθηκα φαεινὴν
257  κείνῳ ἄγαλμʼ ἔμεναι· τὸν δʼ οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις
258  οἴκαδε νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
259  τῷ ῥα κακῇ αἴσῃ κοίλης ἐπὶ νηὸς Ὀδυσσεὺς
260  ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
261  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
262  ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
263  μηκέτι νῦν χρόα καλὸν ἐναίρεο, μηδέ τι θυμὸν
264  τῆκε, πόσιν γοόωσα. νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδέν·
265  καὶ γάρ τίς τʼ ἀλλοῖον ὀδύρεται ἄνδρʼ ὀλέσασα
266  κουρίδιον, τῷ τέκνα τέκῃ φιλότητι μιγεῖσα,
267  ἢ Ὀδυσῆʼ, ὅν φασι θεοῖς ἐναλίγκιον εἶναι.
268  ἀλλὰ γόου μὲν παῦσαι, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον·
269  νημερτέως γάρ τοι μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω
270  ὡς ἤδη Ὀδυσῆος ἐγὼ περὶ νόστου ἄκουσα
271  ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,
272  ζωοῦ· αὐτὰρ ἄγει κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ
273  αἰτίζων ἀνὰ δῆμον. ἀτὰρ ἐρίηρας ἑταίρους
274  ὤλεσε καὶ νῆα γλαφυρὴν ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,
275  Θρινακίης ἄπο νήσου ἰών· ὀδύσαντο γὰρ αὐτῷ
276  Ζεύς τε καὶ Ἠέλιος· τοῦ γὰρ βόας ἔκταν ἑταῖροι.
277  οἱ μὲν πάντες ὄλοντο πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ·
278  τὸν δʼ ἄρʼ ἐπὶ τρόπιος νεὸς ἔκβαλε κῦμʼ ἐπὶ χέρσου,
279  Φαιήκων ἐς γαῖαν, οἳ ἀγχίθεοι γεγάασιν,
280  οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο
281  καί οἱ πολλὰ δόσαν πέμπειν τέ μιν ἤθελον αὐτοὶ
282  οἴκαδʼ ἀπήμαντον. καί κεν πάλαι ἐνθάδʼ Ὀδυσσεὺς
283  ἤην· ἀλλʼ ἄρα οἱ τό γε κέρδιον εἴσατο θυμῷ,
284  χρήματʼ ἀγυρτάζειν πολλὴν ἐπὶ γαῖαν ἰόντι·
285  ὣς περὶ κέρδεα πολλὰ καταθνητῶν ἀνθρώπων
286  οἶδʼ Ὀδυσεύς, οὐδʼ ἄν τις ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος.
287  ὥς μοι Θεσπρωτῶν βασιλεὺς μυθήσατο Φείδων·
288  ὤμνυε δὲ πρὸς ἔμʼ αὐτόν, ἀποσπένδων ἐνὶ οἴκῳ,
289  νῆα κατειρύσθαι καὶ ἐπαρτέας ἔμμεν ἑταίρους,
290  οἳ δή μιν πέμψουσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
291  ἀλλʼ ἐμὲ πρὶν ἀπέπεμψε· τύχησε γὰρ ἐρχομένη νηῦς
292  ἀνδρῶν Θεσπρωτῶν ἐς Δουλίχιον πολύπυρον.
293  καί μοι κτήματʼ ἔδειξεν, ὅσα ξυναγείρατʼ Ὀδυσσεύς·
294  καί νύ κεν ἐς δεκάτην γενεὴν ἕτερόν γʼ ἔτι βόσκοι,
295  ὅσσα οἱ ἐν μεγάροις κειμήλια κεῖτο ἄνακτος.
296  τὸν δʼ ἐς Δωδώνην φάτο βήμεναι, ὄφρα θεοῖο
297  ἐκ δρυὸς ὑψικόμοιο Διὸς βουλὴν ἐπακούσαι,
298  ὅππως νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
299  ἤδη δὴν ἀπεών, ἤ ἀμφαδὸν ἦε κρυφηδόν.
300  ὣς ὁ μὲν οὕτως ἐστὶ σόος καὶ ἐλεύσεται ἤδη
301  ἄγχι μάλʼ, οὐδʼ ἔτι τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
302  δηρὸν ἀπεσσεῖται· ἔμπης δέ τοι ὅρκια δώσω.
303  ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα, θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,
304  ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω·
305  ἦ μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω.
306  τοῦδʼ αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,
307  τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο.
308  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
309  αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·
310  τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶρα
311  ἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.
312  ἀλλά μοι ὧδʼ ἀνὰ θυμὸν ὀΐεται, ὡς ἔσεταί περ·
313  οὔτʼ Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται, οὔτε σὺ πομπῆς
314  τεύξῃ, ἐπεὶ οὐ τοῖοι σημάντορές εἰσʼ ἐνὶ οἴκῳ
315  οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκε μετʼ ἀνδράσιν, εἴ ποτʼ ἔην γε,
316  ξείνους αἰδοίους ἀποπεμπέμεν ἠδὲ δέχεσθαι.
317  ἀλλά μιν, ἀμφίπολοι, ἀπονίψατε, κάτθετε δʼ εὐνήν,
318  δέμνια καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα,
319  ὥς κʼ εὖ θαλπιόων χρυσόθρονον Ἠῶ ἵκηται.
320  ἠῶθεν δὲ μάλʼ ἦρι λοέσσαι τε χρῖσαί τε,
321  ὥς κʼ ἔνδον παρὰ Τηλεμάχῳ δείπνοιο μέδηται
322  ἥμενος ἐν μεγάρῳ· τῷ δʼ ἄλγιον ὅς κεν ἐκείνων
323  τοῦτον ἀνιάζῃ θυμοφθόρος· οὐδέ τι ἔργον
324  ἐνθάδʼ ἔτι πρήξει, μάλα περ κεχολωμένος αἰνῶς.
325  πῶς γὰρ ἐμεῦ σύ, ξεῖνε, δαήσεαι εἴ τι γυναικῶν
326  ἀλλάων περίειμι νόον καὶ ἐπίφρονα μῆτιν,
327  εἴ κεν ἀϋσταλέος, κακὰ εἱμένος ἐν μεγάροισιν
328  δαινύῃ; ἄνθρωποι δὲ μινυνθάδιοι τελέθουσιν.
329  ὃς μὲν ἀπηνὴς αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀπηνέα εἰδῇ,
330  τῷ δὲ καταρῶνται πάντες βροτοὶ ἄλγεʼ ὀπίσσω
331  ζωῷ, ἀτὰρ τεθνεῶτί γʼ ἐφεψιόωνται ἅπαντες·
332  ὃς δʼ ἂν ἀμύμων αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀμύμονα εἰδῇ,
333  τοῦ μέν τε κλέος εὐρὺ δὶα ξεῖνοι φορέουσι
334  πάντας ἐπʼ ἀνθρώπους, πολλοί τέ μιν ἐσθλὸν ἔειπον.
335  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
336  ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
337  ἦ τοι ἐμοὶ χλαῖναι καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα
338  ἤχθεθʼ, ὅτε πρῶτον Κρήτης ὄρεα νιφόεντα
339  νοσφισάμην ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο,
340  κείω δʼ ὡς τὸ πάρος περ ἀΰπνους νύκτας ἴαυον·
341  πολλὰς γὰρ δὴ νύκτας ἀεικελίῳ ἐνὶ κοίτῃ
342  ἄεσα καί τʼ ἀνέμεινα ἐΰθρονον Ἠῶ δῖαν.
343  οὐδέ τί μοι ποδάνιπτρα ποδῶν ἐπιήρανα θυμῷ
344  γίγνεται· οὐδὲ γυνὴ ποδὸς ἅψεται ἡμετέροιο
345  τάων αἵ τοι δῶμα κάτα δρήστειραι ἔασιν,
346  εἰ μή τις γρηῦς ἔστι παλαιή, κεδνὰ ἰδυῖα,
347  ἥ τις δὴ τέτληκε τόσα φρεσὶν ὅσσα τʼ ἐγώ περ·
348  τῇ δʼ οὐκ ἂν φθονέοιμι ποδῶν ἅψασθαι ἐμεῖο.
349  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
350  ξεῖνε φίλʼ· οὐ γάρ πώ τις ἀνὴρ πεπνυμένος ὧδε
351  ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα,
352  ὡς σὺ μάλʼ εὐφραδέως πεπνυμένα πάντʼ ἀγορεύεις·
353  ἔστι δέ μοι γρηῢς πυκινὰ φρεσὶ μήδεʼ ἔχουσα
354  ἣ κεῖνον δύστηνον ἐῢ τρέφεν ἠδʼ ἀτίταλλε,
355  δεξαμένη χείρεσσʼ, ὅτε μιν πρῶτον τέκε μήτηρ,
356  ἥ σε πόδας νίψει, ὀλιγηπελέουσά περ ἔμπης.
357  ἀλλʼ ἄγε νῦν ἀνστᾶσα, περίφρων Εὐρύκλεια,
358  νίψον σοῖο ἄνακτος ὁμήλικα· καί που Ὀδυσσεὺς
359  ἤδη τοιόσδʼ ἐστὶ πόδας τοιόσδε τε χεῖρας·
360  αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν.
361  ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ κατέσχετο χερσὶ πρόσωπα,
362  δάκρυα δʼ ἔκβαλε θερμά, ἔπος δʼ ὀλοφυδνὸν ἔειπεν·
363  ὤ μοι ἐγὼ σέο, τέκνον, ἀμήχανος· ἦ σε περὶ Ζεὺς
364  ἀνθρώπων ἤχθηρε θεουδέα θυμὸν ἔχοντα.
365  οὐ γάρ πώ τις τόσσα βροτῶν Διὶ τερπικεραύνῳ
366  πίονα μηρίʼ ἔκηʼ οὐδʼ ἐξαίτους ἑκατόμβας,
367  ὅσσα σὺ τῷ ἐδίδους, ἀρώμενος ἧος ἵκοιο
368  γῆράς τε λιπαρὸν θρέψαιό τε φαίδιμον υἱόν·
369  νῦν δέ τοι οἴῳ πάμπαν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.
370  οὕτω που καὶ κείνῳ ἐφεψιόωντο γυναῖκες
371  ξείνων τηλεδαπῶν, ὅτε τευ κλυτὰ δώμαθʼ ἵκοιτο,
372  ὡς σέθεν αἱ κύνες αἵδε καθεψιόωνται ἅπασαι,
373  τάων νῦν λώβην τε καὶ αἴσχεα πόλλʼ ἀλεείνων
374  οὐκ ἐάας νίζειν· ἐμὲ δʼ οὐκ ἀέκουσαν ἄνωγε
375  κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια.
376  τῷ σε πόδας νίψω ἅμα τʼ αὐτῆς Πηνελοπείης
377  καὶ σέθεν εἵνεκʼ, ἐπεί μοι ὀρώρεται ἔνδοθι θυμὸς
378  κήδεσιν. ἀλλʼ ἄγε νῦν ξυνίει ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·
379  πολλοὶ δὴ ξεῖνοι ταλαπείριοι ἐνθάδʼ ἵκοντο,
380  ἀλλʼ οὔ πώ τινά φημι ἐοικότα ὧδε ἰδέσθαι
381  ὡς σὺ δέμας φωνήν τε πόδας τʼ Ὀδυσῆϊ ἔοικας.
382  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
383  ὦ γρηῦ, οὕτω φασὶν ὅσοι ἴδον ὀφθαλμοῖσιν
384  ἡμέας ἀμφοτέρους, μάλα εἰκέλω ἀλλήλοιϊν
385  ἔμμεναι, ὡς σύ περ αὐτὴ ἐπιφρονέουσʼ ἀγορεύεις.
386  ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ λέβηθʼ ἕλε παμφανόωντα
387  τοῦ πόδας ἐξαπένιζεν, ὕδωρ δʼ ἐνεχεύατο πουλὺ
388  ψυχρόν, ἔπειτα δὲ θερμὸν ἐπήφυσεν. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
389  ἷζεν ἐπʼ ἐσχαρόφιν, ποτὶ δὲ σκότον ἐτράπετʼ αἶψα·
390  αὐτίκα γὰρ κατὰ θυμὸν ὀΐσατο, μή ἑ λαβοῦσα
391  οὐλὴν ἀμφράσσαιτο καὶ ἀμφαδὰ ἔργα γένοιτο.
392  νίζε δʼ ἄρʼ ἆσσον ἰοῦσα ἄναχθʼ ἑόν· αὐτίκα δʼ ἔγνω
393  οὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι
394  Παρνησόνδʼ ἐλθόντα μετʼ Αὐτόλυκόν τε καὶ υἷας,
395  μητρὸς ἑῆς πάτερʼ ἐσθλόν, ὃς ἀνθρώπους ἐκέκαστο
396  κλεπτοσύνῃ θʼ ὅρκῳ τε· θεὸς δέ οἱ αὐτὸς ἔδωκεν
397  Ἑρμείας· τῷ γὰρ κεχαρισμένα μηρία καῖεν
398  ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων· ὁ δέ οἱ πρόφρων ἅμʼ ὀπήδει.
399  Αὐτόλυκος δʼ ἐλθὼν Ἰθάκης ἐς πίονα δῆμον
400  παῖδα νέον γεγαῶτα κιχήσατο θυγατέρος ἧς·
401  τόν ῥά οἱ Εὐρύκλεια φίλοις ἐπὶ γούνασι θῆκε
402  παυομένῳ δόρποιο, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
403  Αὐτόλυκʼ, αὐτὸς νῦν ὄνομʼ εὕρεο ὅττι κε θῆαι
404  παιδὸς παιδὶ φίλῳ· πολυάρητος δέ τοί ἐστιν.
405  τὴν δʼ αὖτʼ Αὐτόλυκος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
406  γαμβρὸς ἐμὸς θυγάτηρ τε, τίθεσθʼ ὄνομʼ ὅττι κεν εἴπω·
407  πολλοῖσιν γὰρ ἐγώ γε ὀδυσσάμενος τόδʼ ἱκάνω,
408  ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶν ἀνὰ χθόνα πουλυβότειραν·
409  τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ὄνομʼ ἔστω ἐπώνυμον· αὐτὰρ ἐγώ γε,
410  ὁππότʼ ἂν ἡβήσας μητρώϊον ἐς μέγα δῶμα
411  ἔλθῃ Παρνησόνδʼ, ὅθι πού μοι κτήματʼ ἔασι,
412  τῶν οἱ ἐγὼ δώσω καί μιν χαίροντʼ ἀποπέμψω.
413  τῶν ἕνεκʼ ἦλθʼ Ὀδυσεύς, ἵνα οἱ πόροι ἀγλαὰ δῶρα.
414  τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο
415  χερσίν τʼ ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι·
416  μήτηρ δʼ Ἀμφιθέη μητρὸς περιφῦσʼ Ὀδυσῆϊ
417  κύσσʼ ἄρα μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά.
418  Αὐτόλυκος δʼ υἱοῖσιν ἐκέκλετο κυδαλίμοισι
419  δεῖπνον ἐφοπλίσσαι· τοὶ δʼ ὀτρύνοντος ἄκουσαν,
420  αὐτίκα δʼ εἰσάγαγον βοῦν ἄρσενα πενταέτηρον·
421  τὸν δέρον ἀμφί θʼ ἕπον, καί μιν διέχευαν ἅπαντα,
422  μίστυλλόν τʼ ἄρʼ ἐπισταμένως πεῖράν τʼ ὀβελοῖσιν,
423  ὤπτησάν τε περιφραδέως, δάσσαντό τε μοίρας.
424  ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
425  δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης·
426  ἦμος δʼ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν,
427  δὴ τότε κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.
428  ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
429  βάν ῥʼ ἴμεν ἐς θήρην, ἠμὲν κύνες ἠδὲ καὶ αὐτοὶ
430  υἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
431  ἤϊεν· αἰπὺ δʼ ὄρος προσέβαν καταειμένον ὕλῃ
432  Παρνησοῦ, τάχα δʼ ἵκανον πτύχας ἠνεμοέσσας.
433  Ἠέλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούρας
434  ἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο,
435  οἱ δʼ ἐς βῆσσαν ἵκανον ἐπακτῆρες· πρὸ δʼ ἄρʼ αὐτῶν
436  ἴχνιʼ ἐρευνῶντες κύνες ἤϊσαν, αὐτὰρ ὄπισθεν
437  υἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
438  ἤϊεν ἄγχι κυνῶν, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος.
439  ἔνθα δʼ ἄρʼ ἐν λόχμῃ πυκινῇ κατέκειτο μέγας σῦς·
440  τὴν μὲν ἄρʼ οὔτʼ ἀνέμων διάει μένος ὑγρὸν ἀέντων,
441  οὔτε μιν Ἠέλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν,
442  οὔτʼ ὄμβρος περάασκε διαμπερές· ὣς ἄρα πυκνὴ
443  ἦεν, ἀτὰρ φύλλων ἐνέην χύσις ἤλιθα πολλή.
444  τὸν δʼ ἀνδρῶν τε κυνῶν τε περὶ κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν,
445  ὡς ἐπάγοντες ἐπῇσαν· ὁ δʼ ἀντίος ἐκ ξυλόχοιο
446  φρίξας εὖ λοφιήν, πῦρ δʼ ὀφθαλμοῖσι δεδορκώς,
447  στῆ ῥʼ αὐτῶν σχεδόθεν· ὁ δʼ ἄρα πρώτιστος Ὀδυσσεὺς
448  ἔσσυτʼ ἀνασχόμενος δολιχὸν δόρυ χειρὶ παχείῃ,
449  οὐτάμεναι μεμαώς· ὁ δέ μιν φθάμενος ἔλασεν σῦς
450  γουνὸς ὕπερ, πολλὸν δὲ διήφυσε σαρκὸς ὀδόντι
451  λικριφὶς ἀΐξας, οὐδʼ ὀστέον ἵκετο φωτός.
452  τὸν δʼ Ὀδυσεὺς οὔτησε τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον,
453  ἀντικρὺ δὲ διῆλθε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή·
454  κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δʼ ἔπτατο θυμός.
455  τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτολύκου παῖδες φίλοι ἀμφεπένοντο,
456  ὠτειλὴν δʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἀντιθέοιο
457  δῆσαν ἐπισταμένως, ἐπαοιδῇ δʼ αἷμα κελαινὸν
458  ἔσχεθον, αἶψα δʼ ἵκοντο φίλου πρὸς δώματα πατρός.
459  τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο
460  εὖ ἰησάμενοι ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα πορόντες
461  καρπαλίμως χαίροντα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμπον
462  εἰς Ἰθάκην. τῷ μέν ῥα πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
463  χαῖρον νοστήσαντι καὶ ἐξερέεινον ἕκαστα,
464  οὐλὴν ὅττι πάθοι· ὁ δʼ ἄρα σφίσιν εὖ κατέλεξεν
465  ὥς μιν θηρεύοντʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι,
466  Παρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.
467  τὴν γρηῢς χείρεσσι καταπρηνέσσι λαβοῦσα
468  γνῶ ῥʼ ἐπιμασσαμένη, πόδα δὲ προέηκε φέρεσθαι·
469  ἐν δὲ λέβητι πέσε κνήμη, κανάχησε δὲ χαλκός,
470  ἂψ δʼ ἑτέρωσʼ ἐκλίθη· τὸ δʼ ἐπὶ χθονὸς ἐξέχυθʼ ὕδωρ.
471  τὴν δʼ ἅμα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένα, τὼ δέ οἱ ὄσσε
472  δακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
473  ἁψαμένη δὲ γενείου Ὀδυσσῆα προσέειπεν·
474  ἦ μάλʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι, φίλον τέκος· οὐδέ σʼ ἐγώ γε
475  πρὶν ἔγνων, πρὶν πάντα ἄνακτʼ ἐμὸν ἀμφαφάασθαι.
476  ἦ καὶ Πηνελόπειαν ἐσέδρακεν ὀφθαλμοῖσι,
477  πεφραδέειν ἐθέλουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα.
478  ἡ δʼ οὔτʼ ἀθρῆσαι δύνατʼ ἀντίη οὔτε νοῆσαι·
479  τῇ γὰρ Ἀθηναίη νόον ἔτραπεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
480  χεῖρʼ ἐπιμασσάμενος φάρυγος λάβε δεξιτερῆφι,
481  τῇ δʼ ἑτέρῃ ἕθεν ἆσσον ἐρύσσατο φώνησέν τε.
482  μαῖα, τίη μʼ ἐθέλεις ὀλέσαι; σὺ δέ μʼ ἔτρεφες αὐτὴ
483  τῷ σῷ ἐπὶ μαζῷ· νῦν δʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσας
484  ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
485  ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,
486  σίγα, μή τίς τʼ ἄλλος ἐνὶ μεγάροισι πύθηται.
487  ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·
488  εἴ χʼ ὑπʼ ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,
489  οὐδὲ τροφοῦ οὔσης σεῦ ἀφέξομαι, ὁππότʼ ἂν ἄλλας
490  δμῳὰς ἐν μεγάροισιν ἐμοῖς κτείνωμι γυναῖκας.
491  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·
492  τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.
493  οἶσθα μὲν οἷον ἐμὸν μένος ἔμπεδον οὐδʼ ἐπιεικτόν,
494  ἕξω δʼ ὡς ὅτε τις στερεὴ λίθος ἠὲ σίδηρος.
495  ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
496  εἴ χʼ ὑπό σοι γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,
497  δὴ τότε τοι καταλέξω ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,
498  αἵ τέ σʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσι.
499  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
500  μαῖα, τίη δὲ σὺ τὰς μυθήσεαι; οὐδέ τί σε χρή.
501  εὖ νυ καὶ αὐτὸς ἐγὼ φράσομαι καὶ εἴσομʼ ἑκάστην·
502  ἀλλʼ ἔχε σιγῇ μῦθον, ἐπίτρεψον δὲ θεοῖσιν.
503  ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
504  οἰσομένη ποδάνιπτρα· τὰ γὰρ πρότερʼ ἔκχυτο πάντα.
505  αὐτὰρ ἐπεὶ νίψεν τε καὶ ἤλειψεν λίπʼ ἐλαίῳ,
506  αὖτις ἄρʼ ἀσσοτέρω πυρὸς ἕλκετο δίφρον Ὀδυσσεὺς
507  θερσόμενος, οὐλὴν δὲ κατὰ ῥακέεσσι κάλυψε.
508  τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·
509  ξεῖνε, τὸ μέν σʼ ἔτι τυτθὸν ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·
510  καὶ γὰρ δὴ κοίτοιο τάχʼ ἔσσεται ἡδέος ὥρη,
511  ὅν τινά γʼ ὕπνος ἕλοι γλυκερός, καὶ κηδόμενόν περ.
512  αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ πένθος ἀμέτρητον πόρε δαίμων·
513  ἤματα μὲν γὰρ τέρπομʼ ὀδυρομένη, γοόωσα,
514  ἔς τʼ ἐμὰ ἔργʼ ὁρόωσα καὶ ἀμφιπόλων ἐνὶ οἴκῳ·
515  αὐτὰρ ἐπὴν νὺξ ἔλθῃ, ἕλῃσί τε κοῖτος ἅπαντας,
516  κεῖμαι ἐνὶ λέκτρῳ, πυκιναὶ δέ μοι ἀμφʼ ἀδινὸν κῆρ
517  ὀξεῖαι μελεδῶνες ὀδυρομένην ἐρέθουσιν.
518  ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρη, χλωρηῒς ἀηδών,
519  καλὸν ἀείδῃσιν ἔαρος νέον ἱσταμένοιο,
520  δενδρέων ἐν πετάλοισι καθεζομένη πυκινοῖσιν,
521  ἥ τε θαμὰ τρωπῶσα χέει πολυηχέα φωνήν,
522  παῖδʼ ὀλοφυρομένη Ἴτυλον φίλον, ὅν ποτε χαλκῷ
523  κτεῖνε διʼ ἀφραδίας, κοῦρον Ζήθοιο ἄνακτος,
524  ὣς καὶ ἐμοὶ δίχα θυμὸς ὀρώρεται ἔνθα καὶ ἔνθα,
525  ἠὲ μένω παρὰ παιδὶ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσω,
526  κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,
527  εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,
528  ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος
529  μνᾶται ἐνὶ μεγάροισι, πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.
530  παῖς δʼ ἐμὸς ἧος ἔην ἔτι νήπιος ἠδὲ χαλίφρων,
531  γήμασθʼ οὔ μʼ εἴα πόσιος κατὰ δῶμα λιποῦσαν·
532  νῦν δʼ ὅτε δὴ μέγας ἐστὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνει,
533  καὶ δή μʼ ἀρᾶται πάλιν ἐλθέμεν ἐκ μεγάροιο,
534  κτήσιος ἀσχαλόων, τήν οἱ κατέδουσιν Ἀχαιοί.
535  ἀλλʼ ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι καὶ ἄκουσον.
536  χῆνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἔδουσιν
537  ἐξ ὕδατος, καί τέ σφιν ἰαίνομαι εἰσορόωσα·
538  ἐλθὼν δʼ ἐξ ὄρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείλης
539  πᾶσι κατʼ αὐχένας ἦξε καὶ ἔκτανεν· οἱ δʼ ἐκέχυντο
540  ἀθρόοι ἐν μεγάροις, ὁ δʼ ἐς αἰθέρα δῖαν ἀέρθη.
541  αὐτὰρ ἐγὼ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἔν περ ὀνείρῳ,
542  ἀμφὶ δʼ ἔμʼ ἠγερέθοντο ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,
543  οἴκτρʼ ὀλοφυρομένην ὅ μοι αἰετὸς ἔκτανε χῆνας.
544  ἂψ δʼ ἐλθὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ προὔχοντι μελάθρῳ,
545  φωνῇ δὲ βροτέῃ κατερήτυε φώνησέν τε·
546  θάρσει, Ἰκαρίου κούρη τηλεκλειτοῖο·
547  οὐκ ὄναρ, ἀλλʼ ὕπαρ ἐσθλόν, ὅ τοι τετελεσμένον ἔσται.
548  χῆνες μὲν μνηστῆρες, ἐγὼ δέ τοι αἰετὸς ὄρνις
549  ἦα πάρος, νῦν αὖτε τεὸς πόσις εἰλήλουθα,
550  ὃς πᾶσι μνηστῆρσιν ἀεικέα πότμον ἐφήσω.
551  ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐμὲ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε·
552  παπτήνασα δὲ χῆνας ἐνὶ μεγάροισι νόησα
553  πυρὸν ἐρεπτομένους παρὰ πύελον, ἧχι πάρος περ.
554  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
555  ὦ γύναι, οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρον
556  ἄλλῃ ἀποκλίναντʼ, ἐπεὶ ἦ ῥά τοι αὐτὸς Ὀδυσσεὺς
557  πέφραδʼ ὅπως τελέει· μνηστῆρσι δὲ φαίνετʼ ὄλεθρος
558  πᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.
559  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
560  ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοι
561  γίγνοντʼ, οὐδέ τι πάντα τελείεται ἀνθρώποισι.
562  δοιαὶ γάρ τε πύλαι ἀμενηνῶν εἰσὶν ὀνείρων·
563  αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται, αἱ δʼ ἐλέφαντι·
564  τῶν οἳ μέν κʼ ἔλθωσι διὰ πριστοῦ ἐλέφαντος,
565  οἵ ῥʼ ἐλεφαίρονται, ἔπεʼ ἀκράαντα φέροντες·
566  οἱ δὲ διὰ ξεστῶν κεράων ἔλθωσι θύραζε,
567  οἵ ῥʼ ἔτυμα κραίνουσι, βροτῶν ὅτε κέν τις ἴδηται.
568  ἀλλʼ ἐμοὶ οὐκ ἐντεῦθεν ὀΐομαι αἰνὸν ὄνειρον
569  ἐλθέμεν· ἦ κʼ ἀσπαστὸν ἐμοὶ καὶ παιδὶ γένοιτο.
570  ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
571  ἥδε δὴ ἠὼς εἶσι δυσώνυμος, ἥ μʼ Ὀδυσῆος
572  οἴκου ἀποσχήσει· νῦν γὰρ καταθήσω ἄεθλον,
573  τοὺς πελέκεας, τοὺς κεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσιν
574  ἵστασχʼ ἑξείης, δρυόχους ὥς, δώδεκα πάντας·
575  στὰς δʼ ὅ γε πολλὸν ἄνευθε διαρρίπτασκεν ὀϊστόν.
576  νῦν δὲ μνηστήρεσσιν ἄεθλον τοῦτον ἐφήσω·
577  ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσι
578  καὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,
579  τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμα
580  κουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο·
581  τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
582  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
583  ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
584  μηκέτι νῦν ἀνάβαλλε δόμοις ἔνι τοῦτον ἄεθλον·
585  πρὶν γάρ τοι πολύμητις ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,
586  πρὶν τούτους τόδε τόξον ἐΰξοον ἀμφαφόωντας
587  νευρήν τʼ ἐντανύσαι διοϊστεῦσαί τε σιδήρου.
588  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
589  εἴ κʼ ἐθέλοις μοι, ξεῖνε, παρήμενος ἐν μεγάροισι
590  τέρπειν, οὔ κέ μοι ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισι χυθείη.
591  ἀλλʼ οὐ γάρ πως ἔστιν ἀΰπνους ἔμμεναι αἰεὶ
592  ἀνθρώπους· ἐπὶ γάρ τοι ἑκάστῳ μοῖραν ἔθηκαν
593  ἀθάνατοι θνητοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.
594  ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα
595  λέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,
596  αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς
597  ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
598  ἔνθα κε λεξαίμην· σὺ δὲ λέξεο τῷδʼ ἐνὶ οἴκῳ,
599  ἢ χαμάδις στορέσας ἤ τοι κατὰ δέμνια θέντων.
600  ὣς εἰποῦσʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,
601  οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι κίον ἄλλαι.
602  ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶ
603  κλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον
604  ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.