1  Ἑρμῆς δὲ ψυχὰς Κυλλήνιος ἐξεκαλεῖτο
2  ἀνδρῶν μνηστήρων· ἔχε δὲ ῥάβδον μετὰ χερσὶν
3  καλὴν χρυσείην, τῇ τʼ ἀνδρῶν ὄμματα θέλγει
4  ὧν ἐθέλει, τοὺς δʼ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει·
5  τῇ ῥʼ ἄγε κινήσας, ταὶ δὲ τρίζουσαι ἕποντο.
6  ὡς δʼ ὅτε νυκτερίδες μυχῷ ἄντρου θεσπεσίοιο
7  τρίζουσαι ποτέονται, ἐπεί κέ τις ἀποπέσῃσιν
8  ὁρμαθοῦ ἐκ πέτρης, ἀνά τʼ ἀλλήλῃσιν ἔχονται,
9  ὣς αἱ τετριγυῖαι ἅμʼ ἤϊσαν· ἦρχε δʼ ἄρα σφιν
10  Ἑρμείας ἀκάκητα κατʼ εὐρώεντα κέλευθα.
11  πὰρ δʼ ἴσαν Ὠκεανοῦ τε ῥοὰς καὶ Λευκάδα πέτρην,
12  ἠδὲ παρʼ Ἠελίοιο πύλας καὶ δῆμον ὀνείρων
13  ἤϊσαν· αἶψα δʼ ἵκοντο κατʼ ἀσφοδελὸν λειμῶνα,
14  ἔνθα τε ναίουσι ψυχαί, εἴδωλα καμόντων.
15  εὗρον δὲ ψυχὴν Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
16  καὶ Πατροκλῆος καὶ ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο
17  Αἴαντός θʼ, ὃς ἄριστος ἔην εἶδός τε δέμας τε
18  τῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλεΐδαο
19  ὣς οἱ μὲν περὶ κεῖνον ὁμίλεον· ἀγχίμολον δὲ
20  ἤλυθʼ ἔπι ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο
21  ἀχνυμένη· περὶ δʼ ἄλλαι ἀγηγέραθʼ, ὅσσαι ἅμʼ αὐτῷ
22  οἴκῳ ἐν Αἰγίσθοιο θάνον καὶ πότμον ἐπέσπον.
23  τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεε Πηλεΐωνος·
24  Ἀτρεΐδη, περὶ μέν σʼ ἔφαμεν Διὶ τερπικεραύνῳ
25  ἀνδρῶν ἡρώων φίλον ἔμμεναι ἤματα πάντα,
26  οὕνεκα πολλοῖσίν τε καὶ ἰφθίμοισιν ἄνασσες
27  δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχομεν ἄλγεʼ Ἀχαιοί.
28  ἦ τʼ ἄρα καὶ σοὶ πρῶϊ παραστήσεσθαι ἔμελλεν
29  μοῖρʼ ὀλοή, τὴν οὔ τις ἀλεύεται ὅς κε γένηται.
30  ὡς ὄφελες τιμῆς ἀπονήμενος, ἧς περ ἄνασσες,
31  δήμῳ ἔνι Τρώων θάνατον καὶ πότμον ἐπισπεῖν·
32  τῷ κέν τοι τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί,
33  ἠδέ κε καὶ σῷ παιδὶ μέγα κλέος ἤραʼ ὀπίσσω·
34  νῦν δʼ ἄρα σʼ οἰκτίστῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι.
35  τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρείδαο·
36  ὄλβιε Πηλέος υἱέ, θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ,
37  ὃς θάνες ἐν Τροίῃ ἑκὰς Ἄργεος· ἀμφὶ δέ σʼ ἄλλοι
38  κτείνοντο Τρώων καὶ Ἀχαιῶν υἷες ἄριστοι,
39  μαρνάμενοι περὶ σεῖο· σὺ δʼ ἐν στροφάλιγγι κονίης
40  κεῖσο μέγας μεγαλωστί, λελασμένος ἱπποσυνάων.
41  ἡμεῖς δὲ πρόπαν ἦμαρ ἐμαρνάμεθʼ· οὐδέ κε πάμπαν
42  παυσάμεθα πτολέμου, εἰ μὴ Ζεὺς λαίλαπι παῦσεν.
43  αὐτὰρ ἐπεί σʼ ἐπὶ νῆας ἐνείκαμεν ἐκ πολέμοιο,
44  κάτθεμεν ἐν λεχέεσσι, καθήραντες χρόα καλὸν
45  ὕδατί τε λιαρῷ καὶ ἀλείφατι· πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶ
46  δάκρυα θερμὰ χέον Δαναοὶ κείροντό τε χαίτας.
47  μήτηρ δʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσιν
48  ἀγγελίης ἀΐουσα· βοὴ δʼ ἐπὶ πόντον ὀρώρει
49  θεσπεσίη, ὑπὸ δὲ τρόμος ἔλλαβε πάντας Ἀχαιούς·
50  καί νύ κʼ ἀναΐξαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας,
51  εἰ μὴ ἀνὴρ κατέρυκε παλαιά τε πολλά τε εἰδώς,
52  Νέστωρ, οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή·
53  ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
54  ἴσχεσθʼ, Ἀργεῖοι, μὴ φεύγετε, κοῦροι Ἀχαιῶν·
55  μήτηρ ἐξ ἁλὸς ἥδε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσιν
56  ἔρχεται, οὗ παιδὸς τεθνηότος ἀντιόωσα.
57  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἔσχοντο φόβου μεγάθυμοι Ἀχαιοί·
58  ἀμφὶ δέ σʼ ἔστησαν κοῦραι ἁλίοιο γέροντος
59  οἴκτρʼ ὀλοφυρόμεναι, περὶ δʼ ἄμβροτα εἵματα ἕσσαν.
60  Μοῦσαι δʼ ἐννέα πᾶσαι ἀμειβόμεναι ὀπὶ καλῇ
61  θρήνεον· ἔνθα κεν οὔ τινʼ ἀδάκρυτόν γʼ ἐνόησας
62  Ἀργείων· τοῖον γὰρ ὑπώρορε Μοῦσα λίγεια.
63  ἑπτὰ δὲ καὶ δέκα μέν σε ὁμῶς νύκτας τε καὶ ἦμαρ
64  κλαίομεν ἀθάνατοί τε θεοὶ θνητοί τʼ ἄνθρωποι·
65  ὀκτωκαιδεκάτῃ δʼ ἔδομεν πυρί, πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶ
66  μῆλα κατεκτάνομεν μάλα πίονα καὶ ἕλικας βοῦς.
67  καίεο δʼ ἔν τʼ ἐσθῆτι θεῶν καὶ ἀλείφατι πολλῷ
68  καὶ μέλιτι γλυκερῷ· πολλοὶ δʼ ἥρωες Ἀχαιοὶ
69  τεύχεσιν ἐρρώσαντο πυρὴν πέρι καιομένοιο,
70  πεζοί θʼ ἱππῆές τε· πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει
71  αὐτὰρ ἐπεὶ δή σε φλὸξ ἤνυσεν Ἡφαίστοιο,
72  ἠῶθεν δή τοι λέγομεν λεύκʼ ὀστέʼ, Ἀχιλλεῦ,
73  οἴνῳ ἐν ἀκρήτῳ καὶ ἀλείφατι· δῶκε δὲ μήτηρ
74  χρύσεον ἀμφιφορῆα· Διωνύσοιο δὲ δῶρον
75  φάσκʼ ἔμεναι, ἔργον δὲ περικλυτοῦ Ἡφαίστοιο.
76  ἐν τῷ τοι κεῖται λεύκʼ ὀστέα, φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ,
77  μίγδα δὲ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο θανόντος,
78  χωρὶς δʼ Ἀντιλόχοιο, τὸν ἔξοχα τῖες ἁπάντων
79  τῶν ἄλλων ἑτάρων, μετὰ Πάτροκλόν γε θανόντα.
80  ἀμφʼ αὐτοῖσι δʼ ἔπειτα μέγαν καὶ ἀμύμονα τύμβον
81  χεύαμεν Ἀργείων ἱερὸς στρατὸς αἰχμητάων
82  ἀκτῇ ἔπι προὐχούσῃ, ἐπὶ πλατεῖ Ἑλλησπόντῳ,
83  ὥς κεν τηλεφανὴς ἐκ ποντόφιν ἀνδράσιν εἴη
84  τοῖς οἳ νῦν γεγάασι καὶ οἳ μετόπισθεν ἔσονται.
85  μήτηρ δʼ αἰτήσασα θεοὺς περικαλλέʼ ἄεθλα
86  θῆκε μέσῳ ἐν ἀγῶνι ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν.
87  ἤδη μὲν πολέων τάφῳ ἀνδρῶν ἀντεβόλησας
88  ἡρώων, ὅτε κέν ποτʼ ἀποφθιμένου βασιλῆος
89  ζώννυνταί τε νέοι καὶ ἐπεντύνονται ἄεθλα·
90  ἀλλά κε κεῖνα μάλιστα ἰδὼν θηήσαο θυμῷ,
91  οἷʼ ἐπὶ σοὶ κατέθηκε θεὰ περικαλλέʼ ἄεθλα,
92  ἀργυρόπεζα Θέτις· μάλα γὰρ φίλος ἦσθα θεοῖσιν.
93  ὣς σὺ μὲν οὐδὲ θανὼν ὄνομʼ ὤλεσας, ἀλλά τοι αἰεὶ
94  πάντας ἐπʼ ἀνθρώπους κλέος ἔσσεται ἐσθλόν, Ἀχιλλεῦ,
95  αὐτὰρ ἐμοὶ τί τόδʼ ἦδος, ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσα;
96  ἐν νόστῳ γάρ μοι Ζεὺς μήσατο λυγρὸν ὄλεθρον
97  Αἰγίσθου ὑπὸ χερσὶ καὶ οὐλομένης ἀλόχοιο.
98  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
99  ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε διάκτορος ἀργεϊφόντης,
100  ψυχὰς μνηστήρων κατάγων Ὀδυσῆϊ δαμέντων,
101  τὼ δʼ ἄρα θαμβήσαντʼ ἰθὺς κίον, ὡς ἐσιδέσθην.
102  ἔγνω δὲ ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο
103  παῖδα φίλον Μελανῆος, ἀγακλυτὸν Ἀμφιμέδοντα·
104  ξεῖνος γάρ οἱ ἔην Ἰθάκῃ ἔνι οἰκία ναίων.
105  τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρεΐδαο·
106  Ἀμφίμεδον, τί παθόντες ἐρεμνὴν γαῖαν ἔδυτε
107  πάντες κεκριμένοι καὶ ὁμήλικες; οὐδέ κεν ἄλλως
108  κρινάμενος λέξαιτο κατὰ πτόλιν ἄνδρας ἀρίστους.
109  ἦ ὔμμʼ ἐν νήεσσι Ποσειδάων ἐδάμασσεν,
110  ὄρσας ἀργαλέους ἀνέμους καὶ κύματα μακρά;
111  ἦ που ἀνάρσιοι ἄνδρες ἐδηλήσαντʼ ἐπὶ χέρσου
112  βοῦς περιταμνομένους ἠδʼ οἰῶν πώεα καλά,
113  ἠὲ περὶ πτόλιος μαχεούμενοι ἠδὲ γυναικῶν;
114  εἰπέ μοι εἰρομένῳ· ξεῖνος δέ τοι εὔχομαι εἶναι.
115  ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε κεῖσε κατήλυθον ὑμέτερον δῶ,
116  ὀτρυνέων Ὀδυσῆα σὺν ἀντιθέῳ Μενελάῳ
117  Ἴλιον εἰς ἅμʼ ἕπεσθαι ἐϋσσέλμων ἐπὶ νηῶν;
118  μηνὶ δʼ ἄρʼ οὔλῳ πάντα περήσαμεν εὐρέα πόντον,
119  σπουδῇ παρπεπιθόντες Ὀδυσσῆα πτολίπορθον.
120  τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀμφιμέδοντος·
121  Ἀτρεΐδη κύδιστε, ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον,
122  μέμνημαι τάδε πάντα, διοτρεφές, ὡς ἀγορεύεις·
123  σοὶ δʼ ἐγὼ εὖ μάλα πάντα καὶ ἀτρεκέως καταλέξω,
124  ἡμετέρου θανάτοιο κακὸν τέλος, οἷον ἐτύχθη.
125  μνώμεθʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα·
126  ἡ δʼ οὔτʼ ἠρνεῖτο στυγερὸν γάμον οὔτʼ ἐτελεύτα,
127  ἡμῖν φραζομένη θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν,
128  ἀλλὰ δόλον τόνδʼ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε·
129  στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε,
130  λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ ἡμῖν μετέειπε·
131  κοῦροι ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,
132  μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος
133  ἐκτελέσω, μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται,
134  Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μιν
135  μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο,
136  μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,
137  αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.
138  ὣς ἔφαθʼ, ἡμῖν δʼ αὖτʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
139  ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν,
140  νύκτας δʼ ἀλλύεσκεν, ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο.
141  ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς·
142  ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,
143  μηνῶν φθινόντων, περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη,
144  καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν, ἣ σάφα ᾔδη,
145  καὶ τήν γʼ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν.
146  ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ, ὑπʼ ἀνάγκης.
147  εὖθʼ ἡ φᾶρος ἔδειξεν, ὑφήνασα μέγαν ἱστόν,
148  πλύνασʼ, ἠελίῳ ἐναλίγκιον ἠὲ σελήνῃ,
149  καὶ τότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα κακός ποθεν ἤγαγε δαίμων
150  ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιήν, ὅθι δώματα ναῖε συβώτης.
151  ἔνθʼ ἦλθεν φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,
152  ἐκ Πύλου ἠμαθόεντος ἰὼν σὺν νηῒ μελαίνῃ·
153  τὼ δὲ μνηστῆρσιν θάνατον κακὸν ἀρτύναντε
154  ἵκοντο προτὶ ἄστυ περικλυτόν, ἦ τοι Ὀδυσσεὺς
155  ὕστερος, αὐτὰρ Τηλέμαχος πρόσθʼ ἡγεμόνευε.
156  τὸν δὲ συβώτης ἦγε κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα,
157  πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι
158  σκηπτόμενον· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο·
159  οὐδέ τις ἡμείων δύνατο γνῶναι τὸν ἐόντα
160  ἐξαπίνης προφανέντʼ, οὐδʼ οἳ προγενέστεροι ἦσαν,
161  ἀλλʼ ἔπεσίν τε κακοῖσιν ἐνίσσομεν ἠδὲ βολῇσιν.
162  αὐτὰρ ὁ τῆος ἐτόλμα ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσι
163  βαλλόμενος καὶ ἐνισσόμενος τετληότι θυμῷ·
164  ἀλλʼ ὅτε δή μιν ἔγειρε Διὸς νοός αἰγιόχοιο,
165  σὺν μὲν Τηλεμάχῳ περικαλλέα τεύχεʼ ἀείρας
166  ἐς θάλαμον κατέθηκε καὶ ἐκλήϊσεν ὀχῆας,
167  αὐτὰρ ὁ ἣν ἄλοχον πολυκερδείῃσιν ἄνωγε
168  τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον,
169  ἡμῖν αἰνομόροισιν ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν.
170  οὐδέ τις ἡμείων δύνατο κρατεροῖο βιοῖο
171  νευρὴν ἐντανύσαι, πολλὸν δʼ ἐπιδευέες ἦμεν.
172  ἀλλʼ ὅτε χεῖρας ἵκανεν Ὀδυσσῆος μέγα τόξον,
173  ἔνθʼ ἡμεῖς μὲν πάντες ὁμοκλέομεν ἐπέεσσι
174  τόξον μὴ δόμεναι, μηδʼ εἰ μάλα πολλʼ ἀγορεύοι·
175  Τηλέμαχος δέ μιν οἶος ἐποτρύνων ἐκέλευσεν.
176  αὐτὰρ ὁ δέξατο χειρὶ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
177  ῥηϊδίως δʼ ἐτάνυσσε βιόν, διὰ δʼ ἧκε σιδήρου,
178  στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺς
179  δεινὸν παπταίνων, βάλε δʼ Ἀντίνοον βασιλῆα.
180  αὐτὰρ ἔπειτʼ ἄλλοις ἐφίει βέλεα στονόεντα,
181  ἄντα τιτυσκόμενος· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.
182  γνωτὸν δʼ ἦν ὅ ῥά τίς σφι θεῶν ἐπιτάρροθος ἦεν·
183  αὐτίκα γὰρ κατὰ δώματʼ ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ
184  κτεῖνον ἐπιστροφάδην, τῶν δὲ στόνος ὤρνυτʼ ἀεικὴς
185  κράτων τυπτομένων, δάπεδον δʼ ἅπαν αἵματι θῦεν.
186  ὣς ἡμεῖς, Ἀγάμεμνον, ἀπωλόμεθʼ, ὧν ἔτι καὶ νῦν
187  σώματʼ ἀκηδέα κεῖται ἐνὶ μεγάροις Ὀδυσῆος·
188  οὐ γάρ πω ἴσασι φίλοι κατὰ δώμαθʼ ἑκάστου,
189  οἵ κʼ ἀπονίψαντες μέλανα βρότον ἐξ ὠτειλέων
190  κατθέμενοι γοάοιεν· ὃ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
191  τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρεΐδαο·
192  ὄλβιε Λαέρταο πάϊ, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
193  ἦ ἄρα σὺν μεγάλῃ ἀρετῇ ἐκτήσω ἄκοιτιν.
194  ὡς ἀγαθαὶ φρένες ἦσαν ἀμύμονι Πηνελοπείῃ,
195  κούρῃ Ἰκαρίου· ὡς εὖ μέμνητʼ Ὀδυσῆος,
196  ἀνδρὸς κουριδίου· τῷ οἱ κλέος οὔ ποτʼ ὀλεῖται
197  ἧς ἀρετῆς, τεύξουσι δʼ ἐπιχθονίοισιν ἀοιδὴν
198  ἀθάνατοι χαρίεσσαν ἐχέφρονι Πηνελοπείῃ,
199  οὐχ ὡς Τυνδαρέου κούρη κακὰ μήσατο ἔργα,
200  κουρίδιον κτείνασα πόσιν, στυγερὴ δέ τʼ ἀοιδὴ
201  ἔσσετʼ ἐπʼ ἀνθρώπους, χαλεπὴν δέ τε φῆμιν ὀπάσσει
202  θηλυτέρῃσι γυναιξί, καὶ ἥ κʼ εὐεργὸς ἔῃσιν.
203  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
204  ἑσταότʼ εἰν Ἀΐδαο δόμοις, ὑπὸ κεύθεσι γαίης·
205  οἱ δʼ ἐπεὶ ἐκ πόλιος κατέβαν, τάχα δʼ ἀγρὸν ἵκοντο
206  καλὸν Λαέρταο τετυγμένον, ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸς
207  Λαέρτης κτεάτισσεν, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἐμόγησεν.
208  ἔνθα οἱ οἶκος ἔην, περὶ δὲ κλίσιον θέε πάντη,
209  ἐν τῷ σιτέσκοντο καὶ ἵζανον ἠδὲ ἴαυον
210  δμῶες ἀναγκαῖοι, τοί οἱ φίλα ἐργάζοντο.
211  ἐν δὲ γυνὴ Σικελὴ γρηῢς πέλεν, ἥ ῥα γέροντα
212  ἐνδυκέως κομέεσκεν ἐπʼ ἀγροῦ, νόσφι πόληος.
213  ἔνθʼ Ὀδυσεὺς δμώεσσι καὶ υἱέϊ μῦθον ἔειπεν·
214  ὑμεῖς μὲν νῦν ἔλθετʼ ἐϋκτίμενον δόμον εἴσω,
215  δεῖπνον δʼ αἶψα συῶν ἱερεύσατε ὅς τις ἄριστος·
216  αὐτὰρ ἐγὼ πατρὸς πειρήσομαι ἡμετέροιο,
217  αἴ κέ μʼ ἐπιγνώῃ καὶ φράσσεται ὀφθαλμοῖσιν,
218  ἦέ κεν ἀγνοιῇσι, πολὺν χρόνον ἀμφὶς ἐόντα.
219  ὣς εἰπὼν δμώεσσιν ἀρήϊα τεύχεʼ ἔδωκεν.
220  οἱ μὲν ἔπειτα δόμονδε θοῶς κίον, αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
221  ἆσσον ἴεν πολυκάρπου ἀλωῆς πειρητίζων.
222  οὐδʼ εὗρεν Δολίον, μέγαν ὄρχατον ἐσκαταβαίνων,
223  οὐδέ τινα δμώων οὐδʼ υἱῶν· ἀλλʼ ἄρα τοί γε
224  αἱμασιὰς λέξοντες ἀλωῆς ἔμμεναι ἕρκος
225  ᾤχοντʼ, αὐτὰρ ὁ τοῖσι γέρων ὁδὸν ἡγεμόνευε.
226  τὸν δʼ οἶον πατέρʼ εὗρεν ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ,
227  λιστρεύοντα φυτόν· ῥυπόωντα δὲ ἕστο χιτῶνα
228  ῥαπτὸν ἀεικέλιον, περὶ δὲ κνήμῃσι βοείας
229  κνημῖδας ῥαπτὰς δέδετο, γραπτῦς ἀλεείνων,
230  χειρῖδάς τʼ ἐπὶ χερσὶ βάτων ἕνεκʼ· αὐτὰρ ὕπερθεν
231  αἰγείην κυνέην κεφαλῇ ἔχε, πένθος ἀέξων.
232  τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεὺς
233  γήραϊ τειρόμενον, μέγα δὲ φρεσὶ πένθος ἔχοντα,
234  στὰς ἄρʼ ὑπὸ βλωθρὴν ὄγχνην κατὰ δάκρυον εἶβε.
235  μερμήριξε δʼ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
236  κύσσαι καὶ περιφῦναι ἑὸν πατέρʼ, ἠδὲ ἕκαστα
237  εἰπεῖν, ὡς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,
238  ἦ πρῶτʼ ἐξερέοιτο ἕκαστά τε πειρήσαιτο.
239  ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,
240  πρῶτον κερτομίοις ἐπέεσσιν πειρηθῆναι.
241  τὰ φρονέων ἰθὺς κίεν αὐτοῦ δῖος Ὀδυσσεύς.
242  ἦ τοι ὁ μὲν κατέχων κεφαλὴν φυτὸν ἀμφελάχαινε·
243  τὸν δὲ παριστάμενος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός·
244  ὦ γέρον, οὐκ ἀδαημονίη σʼ ἔχει ἀμφιπολεύειν
245  ὄρχατον, ἀλλʼ εὖ τοι κομιδὴ ἔχει, οὐδέ τι πάμπαν,
246  οὐ φυτόν, οὐ συκέη, οὐκ ἄμπελος, οὐ μὲν ἐλαίη,
247  οὐκ ὄγχνη, οὐ πρασιή τοι ἄνευ κομιδῆς κατὰ κῆπον.
248  ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δὲ μὴ χόλον ἔνθεο θυμῷ
249  αὐτόν σʼ οὐκ ἀγαθὴ κομιδὴ ἔχει, ἀλλʼ ἅμα γῆρας
250  λυγρὸν ἔχεις αὐχμεῖς τε κακῶς καὶ ἀεικέα ἕσσαι.
251  οὐ μὲν ἀεργίης γε ἄναξ ἕνεκʼ οὔ σε κομίζει,
252  οὐδέ τί τοι δούλειον ἐπιπρέπει εἰσοράασθαι
253  εἶδος καὶ μέγεθος· βασιλῆϊ γὰρ ἀνδρὶ ἔοικας.
254  τοιούτῳ δὲ ἔοικας, ἐπεὶ λούσαιτο φάγοι τε,
255  εὑδέμεναι μαλακῶς· ἡ γὰρ δίκη ἐστὶ γερόντων.
256  ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
257  τεῦ δμὼς εἶς ἀνδρῶν; τεῦ δʼ ὄρχατον ἀμφιπολεύεις;
258  καὶ μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ,
259  εἰ ἐτεόν γʼ Ἰθάκην τήνδʼ ἱκόμεθʼ, ὥς μοι ἔειπεν
260  οὗτος ἀνὴρ νῦν δὴ ξυμβλήμενος ἐνθάδʼ ἰόντι,
261  οὔ τι μάλʼ ἀρτίφρων, ἐπεὶ οὐ τόλμησεν ἕκαστα
262  εἰπεῖν ἠδʼ ἐπακοῦσαι ἐμὸν ἔπος, ὡς ἐρέεινον
263  ἀμφὶ ξείνῳ ἐμῷ, ἤ που ζώει τε καὶ ἔστιν
264  ἦ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν.
265  ἐκ γάρ τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·
266  ἄνδρα ποτʼ ἐξείνισσα φίλῃ ἐνὶ πατρίδι γαίῃ
267  ἡμέτερόνδʼ ἐλθόντα, καὶ οὔ πω τις βροτὸς ἄλλος
268  ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα·
269  εὔχετο δʼ ἐξ Ἰθάκης γένος ἔμμεναι, αὐτὰρ ἔφασκε
270  Λαέρτην Ἀρκεισιάδην πατέρʼ ἔμμεναι αὐτῷ.
271  τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα,
272  ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων,
273  καί οἱ δῶρα πόρον ξεινήϊα, οἷα ἐῴκει.
274  χρυσοῦ μέν οἱ δῶκʼ εὐεργέος ἑπτὰ τάλαντα,
275  δῶκα δέ οἱ κρητῆρα πανάργυρον ἀνθεμόεντα,
276  δώδεκα δʼ ἁπλοΐδας χλαίνας, τόσσους δὲ τάπητας,
277  τόσσα δὲ φάρεα καλά, τόσους δʼ ἐπὶ τοῖσι χιτῶνας,
278  χωρὶς δʼ αὖτε γυναῖκας, ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας,
279  τέσσαρας εἰδαλίμας, ἃς ἤθελεν αὐτὸς ἑλέσθαι.
280  τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πατὴρ κατὰ δάκρυον εἴβων·
281  ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν γαῖαν ἱκάνεις, ἣν ἐρεείνεις,
282  ὑβρισταὶ δʼ αὐτὴν καὶ ἀτάσθαλοι ἄνδρες ἔχουσιν·
283  δῶρα δʼ ἐτώσια ταῦτα χαρίζεο, μυρίʼ ὀπάζων·
284  εἰ γάρ μιν ζωόν γʼ ἐκίχεις Ἰθάκης ἐνὶ δήμῳ,
285  τῷ κέν σʼ εὖ δώροισιν ἀμειψάμενος ἀπέπεμψε
286  καὶ ξενίῃ ἀγαθῇ ἡ γὰρ θέμις, ὅς τις ὑπάρξῃ.
287  ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
288  πόστον δὴ ἔτος ἐστίν, ὅτε ξείνισσας ἐκεῖνον
289  σὸν ξεῖνον δύστηνον, ἐμὸν παῖδʼ, εἴ ποτʼ ἔην γε,
290  δύσμορον; ὅν που τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
291  ἠέ που ἐν πόντῳ φάγον ἰχθύες, ἢ ἐπὶ χέρσου
292  θηρσὶ καὶ οἰωνοῖσιν ἕλωρ γένετʼ· οὐδέ ἑ μήτηρ
293  κλαῦσε περιστείλασα πατήρ θʼ, οἵ μιν τεκόμεσθα·
294  οὐδʼ ἄλοχος πολύδωρος, ἐχέφρων Πηνελόπεια,
295  κώκυσʼ ἐν λεχέεσσιν ἑὸν πόσιν, ὡς ἐπεῴκει,
296  ὀφθαλμοὺς καθελοῦσα· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
297  καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ·
298  τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
299  ποῦ δὲ νηῦς ἕστηκε θοή, ἥ σʼ ἤγαγε δεῦρο
300  ἀντιθέους θʼ ἑτάρους; ἦ ἔμπορος εἰλήλουθας
301  νηὸς ἐπʼ ἀλλοτρίης, οἱ δʼ ἐκβήσαντες ἔβησαν;
302  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
303  τοιγὰρ ἐγώ τοι πάντα μάλʼ ἀτρεκέως καταλέξω.
304  εἰμὶ μὲν ἐξ Ἀλύβαντος, ὅθι κλυτὰ δώματα ναίω,
305  υἱὸς Ἀφείδαντος Πολυπημονίδαο ἄνακτος·
306  αὐτὰρ ἐμοί γʼ ὄνομʼ ἐστὶν Ἐπήριτος· ἀλλά με δαίμων
307  πλάγξʼ ἀπὸ Σικανίης δεῦρʼ ἐλθέμεν οὐκ ἐθέλοντα·
308  νηῦς δέ μοι ἥδʼ ἕστηκεν ἐπʼ ἀγροῦ νόσφι πόληος.
309  αὐτὰρ Ὀδυσσῆϊ τόδε δὴ πέμπτον ἔτος ἐστίν,
310  ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης,
311  δύσμορος· ἦ τέ οἱ ἐσθλοὶ ἔσαν ὄρνιθες ἰόντι,
312  δεξιοί, οἷς χαίρων μὲν ἐγὼν ἀπέπεμπον ἐκεῖνον,
313  χαῖρε δὲ κεῖνος ἰών· θυμὸς δʼ ἔτι νῶϊν ἐώλπει
314  μίξεσθαι ξενίῃ ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα διδώσειν.
315  ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα·
316  ἀμφοτέρῃσι δὲ χερσὶν ἑλὼν κόνιν αἰθαλόεσσαν
317  χεύατο κὰκ κεφαλῆς πολιῆς, ἁδινὰ στεναχίζων.
318  τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμός, ἀνὰ ῥῖνας δέ οἱ ἤδη
319  δριμὺ μένος προὔτυψε φίλον πατέρʼ εἰσορόωντι.
320  κύσσε δέ μιν περιφὺς ἐπιάλμενος, ἠδὲ προσηύδα·
321  κεῖνος μέν τοι ὅδʼ αὐτὸς ἐγώ, πάτερ, ὃν σὺ μεταλλᾷς,
322  ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
323  ἀλλʼ ἴσχεο κλαυθμοῖο γόοιό τε δακρυόεντος.
324  ἐκ γάρ τοι ἐρέω· μάλα δὲ χρὴ σπευδέμεν ἔμπης·
325  μνηστῆρας κατέπεφνον ἐν ἡμετέροισι δόμοισι,
326  λώβην τινύμενος θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα.
327  τὸν δʼ αὖ Λαέρτης ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
328  εἰ μὲν δὴ Ὀδυσεύς γε ἐμὸς πάϊς ἐνθάδʼ ἱκάνεις,
329  σῆμά τί μοι νῦν εἰπὲ ἀριφραδές, ὄφρα πεποίθω.
330  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
331  οὐλὴν μὲν πρῶτον τήνδε φράσαι ὀφθαλμοῖσι,
332  τὴν ἐν Παρνησῷ μʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι
333  οἰχόμενον· σὺ δέ με προΐεις καὶ πότνια μήτηρ
334  ἐς πατέρʼ Αὐτόλυκον μητρὸς φίλον, ὄφρʼ ἂν ἑλοίμην
335  δῶρα, τὰ δεῦρο μολών μοι ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν.
336  εἰ δʼ ἄγε τοι καὶ δένδρεʼ ἐϋκτιμένην κατʼ ἀλωὴν
337  εἴπω, ἅ μοί ποτʼ ἔδωκας, ἐγὼ δʼ ᾔτεόν σε ἕκαστα
338  παιδνὸς ἐών, κατὰ κῆπον ἐπισπόμενος· διὰ δʼ αὐτῶν
339  ἱκνεύμεσθα, σὺ δʼ ὠνόμασας καὶ ἔειπες ἕκαστα.
340  ὄγχνας μοι δῶκας τρισκαίδεκα καὶ δέκα μηλέας,
341  συκέας τεσσαράκοντʼ· ὄρχους δέ μοι ὧδʼ ὀνόμηνας
342  δώσειν πεντήκοντα, διατρύγιος δὲ ἕκαστος
343  ἤην· ἔνθα δʼ ἀνὰ σταφυλαὶ παντοῖαι ἔασιν—
344  ὁππότε δὴ Διὸς ὧραι ἐπιβρίσειαν ὕπερθεν.
345  ὣς φάτο, τοῦ δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,
346  σήματʼ ἀναγνόντος τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς.
347  ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε· τὸν δὲ ποτὶ οἷ
348  εἷλεν ἀποψύχοντα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.
349  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἄμπνυτο καὶ ἐς φρένα θυμὸς ἀγέρθη,
350  ἐξαῦτις μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπε·
351  Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥα ἔτʼ ἔστε θεοὶ κατὰ μακρὸν Ὄλυμπον,
352  εἰ ἐτεὸν μνηστῆρες ἀτάσθαλον ὕβριν ἔτισαν.
353  νῦν δʼ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα μὴ τάχα πάντες
354  ἐνθάδʼ ἐπέλθωσιν Ἰθακήσιοι, ἀγγελίας δὲ
355  πάντη ἐποτρύνωσι Κεφαλλήνων πολίεσσι.
356  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
357  θάρσει, μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
358  ἀλλʼ ἴομεν προτὶ οἶκον, ὃς ὀρχάτου ἐγγύθι κεῖται·
359  ἔνθα δὲ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην
360  προὔπεμψʼ, ὡς ἂν δεῖπνον ἐφοπλίσσωσι τάχιστα.
361  ὣς ἄρα φωνήσαντε βάτην πρὸς δώματα καλά.
362  οἱ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,
363  εὗρον Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην
364  ταμνομένους κρέα πολλὰ κερῶντάς τʼ αἴθοπα οἶνον.
365  τόφρα δὲ Λαέρτην μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
366  ἀμφίπολος Σικελὴ λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ,
367  ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαῖναν καλὴν βάλεν· αὐτὰρ Ἀθήνη
368  ἄγχι παρισταμένη μέλεʼ ἤλδανε ποιμένι λαῶν,
369  μείζονα δʼ ἠὲ πάρος καὶ πάσσονα θῆκεν ἰδέσθαι.
370  ἐκ δʼ ἀσαμίνθου βῆ· θαύμαζε δέ μιν φίλος υἱός,
371  ὡς ἴδεν ἀθανάτοισι θεοῖς ἐναλίγκιον ἄντην·
372  καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
373  ὦ πάτερ, ἦ μάλα τίς σε θεῶν αἰειγενετάων
374  εἶδός τε μέγεθός τε ἀμείνονα θῆκεν ἰδέσθαι.
375  τὸν δʼ αὖ Λαέρτης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
376  αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,
377  οἷος Νήρικον εἷλον, ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
378  ἀκτὴν ἠπείροιο, Κεφαλλήνεσσιν ἀνάσσων,
379  τοῖος ἐών τοι χθιζὸς ἐν ἡμετέροισι δόμοισιν,
380  τεύχεʼ ἔχων ὤμοισιν, ἐφεστάμεναι καὶ ἀμύνειν
381  ἄνδρας μνηστῆρας· τῷ κε σφέων γούνατʼ ἔλυσα
382  πολλῶν ἐν μεγάροισι, σὺ δὲ φρένας ἔνδον ἐγήθεις.
383  ὣς οἷ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον.
384  οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα,
385  ἑξείης ἕζοντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε·
386  ἔνθʼ οἱ μὲν δείπνῳ ἐπεχείρεον, ἀγχίμολον δὲ
387  ἦλθʼ ὁ γέρων Δολίος, σὺν δʼ υἱεῖς τοῖο γέροντος,
388  ἐξ ἔργων μογέοντες, ἐπεὶ προμολοῦσα κάλεσσεν
389  μήτηρ γρηῦς Σικελή, ἥ σφεας τρέφε καί ῥα γέροντα
390  ἐνδυκέως κομέεσκεν, ἐπεὶ κατὰ γῆρας ἔμαρψεν.
391  οἱ δʼ ὡς οὖν Ὀδυσῆα ἴδον φράσσαντό τε θυμῷ,
392  ἔσταν ἐνὶ μεγάροισι τεθηπότες· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
393  μειλιχίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος προσέειπεν·
394  ὦ γέρον, ἵζʼ ἐπὶ δεῖπνον, ἀπεκλελάθεσθε δὲ θάμβευς·
395  δηρὸν γὰρ σίτῳ ἐπιχειρήσειν μεμαῶτες
396  μίμνομεν ἐν μεγάροις, ὑμέας ποτιδέγμενοι αἰεί.
397  ὣς ἄρ ἔφη, Δολίος δʼ ἰθὺς κίε χεῖρε πετάσσας
398  ἀμφοτέρας, Ὀδυσεῦς δὲ λαβὼν κύσε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ,
399  καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
400  ὦ φίλʼ, ἐπεὶ νόστησας ἐελδομένοισι μάλʼ ἡμῖν
401  οὐδʼ ἔτʼ ὀϊομένοισι, θεοὶ δέ σʼ ἀνήγαγον αὐτοί,
402  οὖλέ τε καὶ μάλα χαῖρε, θεοὶ δέ τοι ὄλβια δοῖεν.
403  καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ,
404  ἢ ἤδη σάφα οἶδε περίφρων Πηνελόπεια
405  νοστήσαντά σε δεῦρʼ, ἦ ἄγγελον ὀτρύνωμεν.
406  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
407  ὦ γέρον, ἤδη οἶδε· τί σε χρὴ ταῦτα πένεσθαι;
408  ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἄρʼ ἕζετʼ ἐϋξέστου ἐπὶ δίφρου.
409  ὣς δʼ αὔτως παῖδες Δολίου κλυτὸν ἀμφʼ Ὀδυσῆα
410  δεικανόωντʼ ἐπέεσσι καὶ ἐν χείρεσσι φύοντο,
411  ἑξείης δʼ ἕζοντο παραὶ Δολίον, πατέρα σφόν.
412  ὣς οἱ μὲν περὶ δεῖπνον ἐνὶ μεγάροισι πένοντο·
413  Ὄσσα δʼ ἄρʼ ἄγγελος ὦκα κατὰ πτόλιν ᾤχετο πάντη,
414  μνηστήρων στυγερὸν θάνατον καὶ κῆρʼ ἐνέπουσα.
415  οἱ δʼ ἄρʼ ὁμῶς ἀΐοντες ἐφοίτων ἄλλοθεν ἄλλος
416  μυχμῷ τε στοναχῇ τε δόμων προπάροιθʼ Ὀδυσῆος,
417  ἐκ δὲ νέκυς οἴκων φόρεον καὶ θάπτον ἕκαστοι,
418  τοὺς δʼ ἐξ ἀλλάων πολίων οἶκόνδε ἕκαστον
419  πέμπον ἄγειν ἁλιεῦσι θοῇς ἐπὶ νηυσὶ τιθέντες·
420  αὐτοὶ δʼ εἰς ἀγορὴν κίον ἀθρόοι, ἀχνύμενοι κῆρ.
421  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἤγερθεν ὁμηγερέες τʼ ἐγένοντο,
422  τοῖσιν δʼ Εὐπείθης ἀνά θʼ ἵστατο καὶ μετέειπε·
423  παιδὸς γάρ οἱ ἄλαστον ἐνὶ φρεσὶ πένθος ἔκειτο,
424  Ἀντινόου, τὸν πρῶτον ἐνήρατο δῖος Ὀδυσσεύς·
425  τοῦ ὅ γε δάκρυ χέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
426  ὦ φίλοι, ἦ μέγα ἔργον ἀνὴρ ὅδʼ ἐμήσατʼ Ἀχαιούς·
427  τοὺς μὲν σὺν νήεσσιν ἄγων πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς
428  ὤλεσε μὲν νῆας γλαφυράς, ἀπὸ δʼ ὤλεσε λαούς·
429  τοὺς δʼ ἐλθὼν ἔκτεινε Κεφαλλήνων ὄχʼ ἀρίστους,
430  ἀλλʼ ἄγετε, πρὶν τοῦτον ἢ ἐς Πύλον ὦκα ἱκέσθαι
431  ἢ καὶ ἐς Ἤλιδα δῖαν, ὅθι κρατέουσιν Ἐπειοί,
432  ἴομεν· ἦ καὶ ἔπειτα κατηφέες ἐσσόμεθʼ αἰεί·
433  λώβη γὰρ τάδε γʼ ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι,
434  εἰ δὴ μὴ παίδων τε κασιγνήτων τε φονῆας
435  τισόμεθʼ. οὐκ ἂν ἐμοί γε μετὰ φρεσὶν ἡδὺ γένοιτο
436  ζωέμεν, ἀλλὰ τάχιστα θανὼν φθιμένοισι μετείην.
437  ἀλλʼ ἴομεν, μὴ φθέωσι περαιωθέντες ἐκεῖνοι.
438  ὣς φάτο δάκρυ χέων, οἶκτος δʼ ἕλε πάντας Ἀχαιούς.
439  ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μέδων καὶ θεῖος ἀοιδὸς
440  ἐκ μεγάρων Ὀδυσῆος, ἐπεί σφεας ὕπνος ἀνῆκεν,
441  ἔσταν δʼ ἐν μέσσοισι· τάφος δʼ ἕλεν ἄνδρα ἕκαστον.
442  τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Μέδων πεπνυμένα εἰδώς·
443  κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι· οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς
444  ἀθανάτων ἀέκητι θεῶν τάδʼ ἐμήσατο ἔργα·
445  αὐτὸς ἐγὼν εἶδον θεὸν ἄμβροτον, ὅς ῥʼ Ὀδυσῆϊ
446  ἐγγύθεν ἑστήκει καὶ Μέντορι πάντα ἐῴκει.
447  ἀθάνατος δὲ θεὸς τοτὲ μὲν προπάροιθʼ Ὀδυσῆος
448  φαίνετο θαρσύνων, τοτὲ δὲ μνηστῆρας ὀρίνων
449  θῦνε κατὰ μέγαρον· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.
450  ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος ᾕρει.
451  τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε γέρων ἥρως Ἁλιθέρσης
452  Μαστορίδης· ὁ γὰρ οἶος ὅρα πρόσσω καὶ ὀπίσσω·
453  ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·
454  κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω·
455  ὑμετέρῃ κακότητι, φίλοι, τάδε ἔργα γένοντο·
456  οὐ γὰρ ἐμοὶ πείθεσθʼ, οὐ Μέντορι ποιμένι λαῶν,
457  ὑμετέρους παῖδας καταπαυέμεν ἀφροσυνάων,
458  οἳ μέγα ἔργον ἔρεξαν ἀτασθαλίῃσι κακῇσι,
459  κτήματα κείροντες καὶ ἀτιμάζοντες ἄκοιτιν
460  ἀνδρὸς ἀριστῆος· τὸν δʼ οὐκέτι φάντο νέεσθαι.
461  καὶ νῦν ὧδε γένοιτο. πίθεσθέ μοι ὡς ἀγορεύω·
462  μὴ ἴομεν, μή πού τις ἐπίσπαστον κακὸν εὕρῃ.
463  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρʼ ἀνήϊξαν μεγάλῳ ἀλαλητῷ
464  ἡμίσεων πλείους· τοὶ δʼ ἀθρόοι αὐτόθι μίμνον·
465  οὐ γὰρ σφιν ἅδε μῦθος ἐνὶ φρεσίν, ἀλλʼ Εὐπείθει
466  πείθοντʼ· αἶψα δʼ ἔπειτʼ ἐπὶ τεύχεα ἐσσεύοντο.
467  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἕσσαντο περὶ χροῒ νώροπα χαλκόν,
468  ἀθρόοι ἠγερέθοντο πρὸ ἄστεος εὐρυχόροιο.
469  τοῖσιν δʼ Εὐπείθης ἡγήσατο νηπιέῃσι·
470  φῆ δʼ ὅ γε τίσεσθαι παιδὸς φόνον, οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλεν
471  ἂψ ἀπονοστήσειν, ἀλλʼ αὐτοῦ πότμον ἐφέψειν.
472  αὐτὰρ Ἀθηναίη Ζῆνα Κρονίωνα προσηύδα·
473  ὦ πάτερ ἡμέτερε, Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,
474  εἰπέ μοι εἰρομένῃ, τί νύ τοι νόος ἔνδοθι κεύθει;
475  ἢ προτέρω πόλεμόν τε κακὸν καὶ φύλοπιν αἰνὴν
476  τεύξεις, ἦ φιλότητα μετʼ ἀμφοτέροισι τίθησθα;
477  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
478  τέκνον ἐμόν, τί με ταῦτα διείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς;
479  οὐ γὰρ δὴ τοῦτον μὲν ἐβούλευσας νόον αὐτή,
480  ὡς ἦ τοι κείνους Ὀδυσεὺς ἀποτίσεται ἐλθών;
481  ἔρξον ὅπως ἐθέλεις· ἐρέω τέ τοι ὡς ἐπέοικεν.
482  ἐπεὶ δὴ μνηστῆρας ἐτίσατο δῖος Ὀδυσσεύς,
483  ὅρκια πιστὰ ταμόντες ὁ μὲν βασιλευέτω αἰεί,
484  ἡμεῖς δʼ αὖ παίδων τε κασιγνήτων τε φόνοιο
485  ἔκλησιν θέωμεν· τοὶ δʼ ἀλλήλους φιλεόντων
486  ὡς τὸ πάρος, πλοῦτος δὲ καὶ εἰρήνη ἅλις ἔστω.
487  ὣς εἰπὼν ὤτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην,
488  βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα.
489  οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν σίτοιο μελίφρονος ἐξ ἔρον ἕντο,
490  τοῖς δʼ ἄρα μύθων ἦρχε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
491  ἐξελθών τις ἴδοι μὴ δὴ σχεδὸν ὦσι κιόντες.
492  ὣς ἔφατʼ· ἐκ δʼ υἱὸς Δολίου κίεν, ὡς ἐκέλευεν·
493  στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, τοὺς δὲ σχεδὸν ἔσιδε πάντας·
494  αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
495  οἵδε δὴ ἐγγὺς ἔασʼ· ἀλλʼ ὁπλιζώμεθα θᾶσσον.
496  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ὤρνυντο καὶ ἐν τεύχεσσι δύοντο,
497  τέσσαρες ἀμφʼ Ὀδυσῆʼ, ἓξ δʼ υἱεῖς οἱ Δολίοιο·
498  ἐν δʼ ἄρα Λαέρτης Δολίος τʼ ἐς τεύχεʼ ἔδυνον,
499  καὶ πολιοί περ ἐόντες, ἀναγκαῖοι πολεμισταί.
500  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἕσσαντο περὶ χροῒ νώροπα χαλκόν,
501  ὤϊξάν ῥα θύρας, ἐκ δʼ ἤϊον, ἄρχε δʼ Ὀδυσσεύς.
502  τοῖσι δʼ ἐπʼ ἀγχίμολον θυγάτηρ Διὸς ἦλθεν Ἀθήνη
503  Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.
504  τὴν μὲν ἰδὼν γήθησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
505  αἶψα δὲ Τηλέμαχον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν·
506  Τηλέμαχʼ, ἤδη μὲν τόδε γʼ εἴσεαι αὐτὸς ἐπελθών,
507  ἀνδρῶν μαρναμένων ἵνα τε κρίνονται ἄριστοι,
508  μή τι καταισχύνειν πατέρων γένος, οἳ τὸ πάρος περ
509  ἀλκῇ τʼ ἠνορέῃ τε κεκάσμεθα πᾶσαν ἐπʼ αἶαν.
510  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
511  ὄψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα, πάτερ φίλε, τῷδʼ ἐπὶ θυμῷ
512  οὔ τι καταισχύνοντα τεὸν γένος, ὡς ἀγορεύεις.
513  ὣς φάτο, Λαέρτης δʼ ἐχάρη καὶ μῦθον ἔειπε·
514  τίς νύ μοι ἡμέρη ἥδε, θεοὶ φίλοι; ἦ μάλα χαίρω·
515  υἱός θʼ υἱωνός τʼ ἀρετῆς πέρι δῆριν ἔχουσιν.
516  τὸν δὲ παρισταμένη προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη·
517  ὦ Ἀρκεισιάδη, πάντων πολὺ φίλταθʼ ἑταίρων,
518  εὐξάμενος κούρῃ γλαυκώπιδι καὶ Διὶ πατρί,
519  αἶψα μαλʼ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος.
520  ὣς φάτο, καί ῥʼ ἔμπνευσε μένος μέγα Παλλὰς Ἀθήνη
521  εὐξάμενος δʼ ἄρʼ ἔπειτα Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,
522  αἶψα μάλʼ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
523  καὶ βάλεν Εὐπείθεα κόρυθος διὰ χαλκοπαρῄου.
524  ἡ δʼ οὐκ ἔγχος ἔρυτο, διαπρὸ δὲ εἴσατο χαλκός,
525  δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
526  ἐν δʼ ἔπεσον προμάχοις Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱός,
527  τύπτον δὲ ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι.
528  καί νύ κε δὴ πάντας ὄλεσαν καὶ ἔθηκαν ἀνόστους,
529  εἰ μὴ Ἀθηναίη, κούρη Διὸς αἰγιόχοιο,
530  ἤϋσεν φωνῇ, κατὰ ἔσχεθε λαὸν ἅπαντα.
531  ἴσχεσθε πτολέμου, Ἰθακήσιοι, ἀργαλέοιο,
532  ὥς κεν ἀναιμωτί γε διακρινθῆτε τάχιστα.
533  ὣς φάτʼ Ἀθηναίη, τοὺς δὲ χλωρὸν δέος εἷλεν·
534  τῶν δʼ ἄρα δεισάντων ἐκ χειρῶν ἔπτατο τεύχεα,
535  πάντα δʼ ἐπὶ χθονὶ πῖπτε, θεᾶς ὄπα φωνησάσης·
536  πρὸς δὲ πόλιν τρωπῶντο λιλαιόμενοι βιότοιο.
537  σμερδαλέον δʼ ἐβόησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
538  οἴμησεν δὲ ἀλεὶς ὥς τʼ αἰετὸς ὑψιπετήεις.
539  καὶ τότε δὴ Κρονίδης ἀφίει ψολόεντα κεραυνόν,
540  κὰδ δʼ ἔπεσε πρόσθε γλαυκώπιδος ὀβριμοπάτρης.
541  δὴ τότʼ Ὀδυσσῆα προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη·
542  διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
543  ἴσχεο, παῦε δὲ νεῖκος ὁμοιΐου πολέμοιο,
544  μή πως τοι Κρονίδης κεχολώσεται εὐρύοπα Ζεύς.
545  ὣς φάτʼ Ἀθηναίη, ὁ δʼ ἐπείθετο, χαῖρε δὲ θυμῷ.
546  ὅρκια δʼ αὖ κατόπισθε μετʼ ἀμφοτέροισιν ἔθηκεν
547  Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διὸς αἰγιόχοιο,
548  Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.