1  αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς·
2  κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ, αὐτὰρ ὕπερθε
3  κώεα πόλλʼ ὀΐων, τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί·
4  Εὐρυνόμη δʼ ἄρʼ ἐπὶ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι.
5  ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷ
6  κεῖτʼ ἐγρηγορόων· ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκες
7  ἤϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ,
8  ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι.
9  τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι·
10  πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
11  ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ,
12  ἦ ἔτʼ ἐῷ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναι
13  ὕστατα καὶ πύματα, κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει.
14  ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσα
15  ἄνδρʼ ἀγνοιήσασʼ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι,
16  ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακὰ ἔργα·
17  στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ·
18  τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτʼ ἔτλης.
19  ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψ
20  ἰφθίμους ἑτάρους· σὺ δʼ ἐτόλμας, ὄφρα σε μῆτις
21  ἐξάγαγʼ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι.
22  ὣς ἔφατʼ, ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ·
23  τῷ δὲ μάλʼ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖα
24  νωλεμέως· ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα.
25  ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο,
26  ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος, ἔνθα καὶ ἔνθα
27  αἰόλλῃ, μάλα δʼ ὦκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι,
28  ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο, μερμηρίζων
29  ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει
30  μοῦνος ἐὼν πολέσι. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη
31  οὐρανόθεν καταβᾶσα· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικί·
32  στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
33  τίπτʼ αὖτʼ ἐγρήσσεις, πάντων περὶ κάμμορε φωτῶν;
34  οἶκος μέν τοι ὅδʼ ἐστί, γυνὴ δέ τοι ἥδʼ ἐνὶ οἴκῳ
35  καὶ, πάϊς, οἷόν πού τις ἐέλδεται ἔμμεναι υἷα.
36  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
37  ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, θεά, κατὰ μοῖραν ἔειπες·
38  ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,
39  ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω,
40  μοῦνος ἐών· οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔασι.
41  πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζω·
42  εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι,
43  πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα.
44  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
45  σχέτλιε, καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθʼ ἑταίρῳ,
46  ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν·
47  αὐτὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, διαμπερὲς ἥ σε φυλάσσω
48  ἐν πάντεσσι πόνοις. ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν·
49  εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπων
50  νῶϊ περισταῖεν, κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ,
51  καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα.
52  ἀλλʼ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος· ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσειν
53  πάννυχον ἐγρήσσοντα, κακῶν δʼ ὑποδύσεαι ἤδη.
54  ὣς φάτο, καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν ἔχευεν,
55  αὐτὴ δʼ ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων.
56  εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμοῦ,
57  λυσιμελής, ἄλοχος δʼ ἄρʼ ἐπέγρετο κεδνὰ ἰδυῖα·
58  κλαῖε δʼ ἄρʼ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν.
59  αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν,
60  Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν·
61  Ἄρτεμι, πότνα θεά, θύγατερ Διός, αἴθε μοι ἤδη
62  ἰὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλοῦσʼ ἐκ θυμὸν ἕλοιο
63  αὐτίκα νῦν, ἢ ἔπειτα μʼ ἀναρπάξασα θύελλα
64  οἴχοιτο προφέρουσα κατʼ ἠερόεντα κέλευθα,
65  ἐν προχοῇς δὲ βάλοι ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.
66  ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρας ἀνέλοντο θύελλαι·
67  τῇσι τοκῆας μὲν φθῖσαν θεοί, αἱ δʼ ἐλίποντο
68  ὀρφαναὶ ἐν μεγάροισι, κόμισσε δὲ δῖʼ Ἀφροδίτη
69  τυρῷ καὶ μέλιτι γλυκερῷ καὶ ἡδέϊ οἴνῳ·
70  Ἥρη δʼ αὐτῇσιν περὶ πασέων δῶκε γυναικῶν
71  εἶδος καὶ πινυτήν, μῆκος δʼ ἔπορʼ Ἄρτεμις ἁγνή,
72  ἔργα δʼ Ἀθηναίη δέδαε κλυτὰ ἐργάζεσθαι.
73  εὖτʼ Ἀφροδίτη δῖα προσέστιχε μακρὸν Ὄλυμπον,
74  κούρῃς αἰτήσουσα τέλος θαλεροῖο γάμοιο—
75  ἐς Δία τερπικέραυνον, ὁ γάρ τʼ εὖ οἶδεν ἅπαντα,
76  μοῖράν τʼ ἀμμορίην τε καταθνητῶν ἀνθρώπων—
77  τόφρα δὲ τὰς κούρας ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο
78  καί ῥʼ ἔδοσαν στυγερῇσιν ἐρινύσιν ἀμφιπολεύειν·
79  ὣς ἔμʼ ἀϊστώσειαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες,
80  ἠέ μʼ ἐϋπλόκαμος βάλοι Ἄρτεμις, ὄφρʼ Ὀδυσῆα
81  ὀσσομένη καὶ γαῖαν ὕπο στυγερὴν ἀφικοίμην,
82  μηδέ τι χείρονος ἀνδρὸς ἐϋφραίνοιμι νόημα.
83  ἀλλὰ τὸ μὲν καὶ ἀνεκτὸν ἔχει κακόν, ὁππότε κέν τις
84  ἤματα μὲν κλαίῃ, πυκινῶς ἀκαχήμενος ἦτορ,
85  νύκτας δʼ ὕπνος ἔχῃσιν—ὁ γάρ τʼ ἐπέλησεν ἁπάντων,
86  ἐσθλῶν ἠδὲ κακῶν, ἐπεὶ ἄρ βλέφαρʼ ἀμφικαλύψῃ—
87  αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ ὀνείρατʼ ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.
88  τῇδε γὰρ αὖ μοι νυκτὶ παρέδραθεν εἴκελος αὐτῷ,
89  τοῖος ἐὼν οἷος ᾖεν ἅμα στρατῷ· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
90  χαῖρʼ, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλʼ ὕπαρ ἤδη.
91  ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.
92  τῆς δʼ ἄρα κλαιούσης ὄπα σύνθετο δῖος Ὀδυσσεύς·
93  μερμήριζε δʼ ἔπειτα, δόκησε δέ οἱ κατὰ θυμὸν
94  ἤδη γιγνώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλῆφι.
95  χλαῖναν μὲν συνελὼν καὶ κώεα, τοῖσιν ἐνεῦδεν,
96  ἐς μέγαρον κατέθηκεν ἐπὶ θρόνου, ἐκ δὲ βοείην
97  θῆκε θύραζε φέρων, Διὶ δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·
98  Ζεῦ πάτερ, εἴ μʼ ἐθέλοντες ἐπὶ τραφερήν τε καὶ ὑγρὴν
99  ἤγετʼ ἐμὴν ἐς γαῖαν, ἐπεί μʼ ἐκακώσατε λίην,
100  φήμην τίς μοι φάσθω ἐγειρομένων ἀνθρώπων
101  ἔνδοθεν, ἔκτοσθεν δὲ Διὸς τέρας ἄλλο φανήτω.
102  ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεύς,
103  αὐτίκα δʼ ἐβρόντησεν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,
104  ὑψόθεν ἐκ νεφέων· γήθησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς.
105  φήμην δʼ ἐξ οἴκοιο γυνὴ προέηκεν ἀλετρὶς
106  πλησίον, ἔνθʼ ἄρα οἱ μύλαι ἥατο ποιμένι λαῶν,
107  τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπερρώοντο γυναῖκες
108  ἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα, μυελὸν ἀνδρῶν.
109  αἱ μὲν ἄρʼ ἄλλαι εὗδον, ἐπεὶ κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν,
110  ἡ δὲ μίʼ οὔπω παύετʼ, ἀφαυροτάτη δʼ ἐτέτυκτο·
111  ἥ ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο, σῆμα ἄνακτι·
112  Ζεῦ πάτερ, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσεις,
113  ἦ μεγάλʼ ἐβρόντησας ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος,
114  οὐδέ ποθι νέφος ἐστί· τέρας νύ τεῳ τόδε φαίνεις.
115  κρῆνον νῦν καὶ ἐμοὶ δειλῇ ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·
116  μνηστῆρες πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤματι τῷδε
117  ἐν μεγάροις Ὀδυσῆος ἑλοίατο δαῖτʼ ἐρατεινήν,
118  οἳ δή μοι καμάτῳ θυμαλγέι· γούνατʼ ἔλυσαν
119  ἄλφιτα τευχούσῃ· νῦν ὕστατα δειπνήσειαν.
120  ὣς ἄρʼ ἔφη, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεὺς
121  Ζηνός τε βροντῇ· φάτο γὰρ τίσασθαι ἀλείτας.
122  αἱ δʼ ἄλλαι δμῳαὶ κατὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος
123  ἀγρόμεναι ἀνέκαιον ἐπʼ ἐσχάρῃ ἀκάματον πῦρ.
124  Τηλέμαχος δʼ εὐνῆθεν ἀνίστατο, ἰσόθεος φώς,
125  εἵματα ἑσσάμενος· περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ·
126  ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
127  εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι· χαλκῷ·
128  στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, πρὸς δʼ Εὐρύκλειαν ἔειπε·
129  μαῖα φίλη, τὸν ξεῖνον ἐτιμήσασθʼ ἐνὶ οἴκῳ
130  εὐνῇ καὶ σίτῳ, ἦ αὔτως κεῖται ἀκηδής;
131  τοιαύτη γὰρ ἐμὴ μήτηρ, πινυτή περ ἐοῦσα·
132  ἐμπλήγδην ἕτερόν γε τίει μερόπων ἀνθρώπων
133  χείρονα, τὸν δέ τʼ ἀρείονʼ ἀτιμήσασʼ ἀποπέμπει.
134  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·
135  οὐκ ἄν μιν νῦν, τέκνον, ἀναίτιον αἰτιόῳο.
136  οἶνον μὲν γὰρ πῖνε καθήμενος, ὄφρʼ ἔθελʼ αὐτός,
137  σίτου δʼ οὐκέτʼ ἔφη πεινήμεναι· εἴρετο γάρ μιν.
138  ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίτοιο καὶ ὕπνου μιμνήσκοιτο,
139  ἡ μὲν δέμνιʼ ἄνωγεν ὑποστορέσαι δμῳῇσιν,
140  αὐτὰρ ὅ γʼ, ὥς τις πάμπαν ὀϊζυρὸς καὶ ἄποτμος,
141  οὐκ ἔθελʼ ἐν λέκτροισι καὶ ἐν ῥήγεσσι καθεύδειν,
142  ἀλλʼ ἐν ἀδεψήτῳ βοέῃ καὶ κώεσιν οἰῶν
143  ἔδραθʼ ἐνὶ προδόμῳ· χλαῖναν δʼ ἐπιέσσαμεν ἡμεῖς.
144  ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
145  ἔγχος ἔχων, ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.
146  βῆ δʼ ἴμεν εἰς ἀγορὴν μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
147  ἡ δʼ αὖτε δμῳῇσιν ἐκέκλετο δῖα γυναικῶν,
148  Εὐρύκλειʼ, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο·
149  ἀγρεῖθʼ, αἱ μὲν δῶμα κορήσατε ποιπνύσασαι,
150  ῥάσσατέ τʼ, ἔν τε θρόνοις εὐποιήτοισι τάπητας
151  βάλλετε πορφυρέους· αἱ δὲ σπόγγοισι τραπέζας
152  πάσας ἀμφιμάσασθε, καθήρατε δὲ κρητῆρας
153  καὶ δέπα ἀμφικύπελλα τετυγμένα· ταὶ δὲ μεθʼ ὕδωρ
154  ἔρχεσθε κρήνηνδε, καὶ οἴσετε θᾶσσον ἰοῦσαι.
155  οὐ γὰρ δὴν μνηστῆρες ἀπέσσονται μεγάροιο,
156  ἀλλὰ μάλʼ ἦρι νέονται, ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ἑορτή.
157  ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἄρα τῆς μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο.
158  αἱ μὲν ἐείκοσι βῆσαν ἐπὶ κρήνην μελάνυδρον,
159  αἱ δʼ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ ἐπισταμένως πονέοντο.
160  ἐς δʼ ἦλθον δρηστῆρες Ἀχαιῶν. οἱ μὲν ἔπειτα
161  εὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα, ταὶ δὲ γυναῖκες
162  ἦλθον ἀπὸ κρήνης· ἐπὶ δέ σφισιν ἦλθε συβώτης
163  τρεῖς σιάλους κατάγων, οἳ ἔσαν μετὰ πᾶσιν ἄριστοι.
164  καὶ τοὺς μέν ῥʼ εἴασε καθʼ ἕρκεα καλὰ νέμεσθαι,
165  αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα μειλιχίοισι·
166  ξεῖνʼ, ἦ ἄρ τί σε μᾶλλον Ἀχαιοὶ εἰσορόωσιν,
167  ἦέ σʼ ἀτιμάζουσι κατὰ μέγαρʼ, ὡς τὸ πάρος περ;
168  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολυμήτις Ὀδυσσεύς·
169  αἲ γὰρ δή, Εὔμαιε, θεοὶ τισαίατο λώβην,
170  ἣν οἵδʼ ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται
171  οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ, οὐδʼ αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσιν.
172  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
173  ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν.
174  αἶγας ἄγων αἳ πᾶσι μετέρεπον αἰπολίοισι,
175  δεῖπνον μνηστήρεσσι. δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.
176  καὶ τὰς μὲν κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,
177  αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα κερτομίοισι·
178  ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις κατὰ δῶμα
179  ἀνέρας αἰτίζων, ἀτὰρ οὐκ ἔξεισθα θύραζε;
180  πάντως οὐκέτι νῶϊ διακρινέεσθαι ὀΐω
181  πρὶν χειρῶν γεύσασθαι, ἐπεὶ σύ περ οὐ κατὰ κόσμον
182  αἰτίζεις· εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι δαῖτες Ἀχαιῶν.
183  ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς,
184  ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
185  τοῖσι δʼ ἐπὶ τρίτος ἦλθε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,
186  βοῦν στεῖραν μνηστῆρσιν ἄγων καὶ πίονας αἶγας.
187  πορθμῆες δʼ ἄρα τούς γε διήγαγον, οἵ τε καὶ ἄλλους
188  ἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται.
189  καὶ τὰ μὲν εὖ κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,
190  αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐρέεινε συβώτην ἄγχι παραστάς·
191  τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε, συβῶτα,
192  ἡμέτερον πρὸς δῶμα; τέων δʼ ἐξ εὔχεται εἶναι
193  ἀνδρῶν; ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα;
194  δύσμορος, ἦ τε ἔοικε δέμας βασιλῆϊ ἄνακτι·
195  ἀλλὰ θεοὶ δυόωσι πολυπλάγκτους ἀνθρώπους,
196  ὁππότε καὶ βασιλεῦσιν ἐπικλώσωνται ὀϊζύν.
197  ἦ καὶ δεξιτερῇ δειδίσκετο χειρὶ παραστάς,
198  καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
199  χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε· γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσω
200  ὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.
201  Ζεῦ πάτερ, οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος·
202  οὐκ ἐλεαίρεις ἄνδρας, ἐπὴν δὴ γείνεαι αὐτός,
203  μισγέμεναι κακότητι καὶ ἄλγεσι λευγαλέοισιν.
204  ἴδιον, ὡς ἐνόησα, δεδάκρυνται δέ μοι ὄσσε
205  μνησαμένῳ Ὀδυσῆος, ἐπεὶ καὶ κεῖνον ὀΐω
206  τοιάδε λαίφεʼ ἔχοντα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι,
207  εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο.
208  εἰ δʼ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν,
209  ὤ μοι ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὅς μʼ ἐπὶ βουσὶν
210  εἷσʼ ἔτι τυτθὸν ἐόντα Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ.
211  νῦν δʼ αἱ μὲν γίγνονται ἀθέσφατοι, οὐδέ κεν ἄλλως
212  ἀνδρί γʼ ὑποσταχύοιτο βοῶν γένος εὐρυμετώπων·
213  τὰς δʼ ἄλλοι με κέλονται ἀγινέμεναί σφισιν αὐτοῖς
214  ἔδμεναι· οὐδέ τι παιδὸς ἐνὶ μεγάροις ἀλέγουσιν,
215  οὐδʼ ὄπιδα τρομέουσι θεῶν· μεμάασι γὰρ ἤδη
216  κτήματα δάσσασθαι δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος.
217  αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι
218  πόλλʼ ἐπιδινεῖται· μάλα μὲν κακὸν υἷος ἐόντος
219  ἄλλων δῆμον ἱκέσθαι ἰόντʼ αὐτῇσι βόεσσιν,
220  ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς· τὸ δὲ ῥίγιον, αὖθι μένοντα
221  βουσὶν ἐπʼ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν.
222  καί κεν δὴ πάλαι ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήων
223  ἐξικόμην φεύγων, ἐπεὶ οὐκέτʼ ἀνεκτὰ πέλονται·
224  ἀλλʼ ἔτι τὸν δύστηνον ὀΐομαι, εἴ ποθεν ἐλθὼν
225  ἀνδρῶν μνηστήρων σκέδασιν κατὰ δώματα θείῃ.
226  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
227  βουκόλʼ, ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας,
228  γιγνώσκω δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τοι πινυτὴ φρένας ἵκει,
229  τοὔνεκά τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·
230  ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ξενίη τε τράπεζα
231  ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,
232  ἦ σέθεν ἐνθάδʼ ἐόντος ἐλεύσεται οἴκαδʼ Ὀδυσσεύς·
233  σοῖσιν δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἐπόψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα,
234  κτεινομένους μνηστῆρας, οἳ ἐνθάδε κοιρανέουσιν.
235  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·
236  αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τελέσειε Κρονίων·
237  γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
238  ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύξατο πᾶσι θεοῖσι
239  νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.
240  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
241  μνηστῆρες δʼ ἄρα Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τε
242  ἤρτυον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀριστερὸς ἤλυθεν ὄρνις,
243  αἰετὸς ὑψιπέτης, ἔχε δὲ τρήρωνα πέλειαν.
244  τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
245  ὦ φίλοι, οὐχ ἡμῖν συνθεύσεται ἥδε γε βουλή,
246  Τηλεμάχοιο φόνος· ἀλλὰ μνησώμεθα δαιτός.
247  ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.
248  ἐλθόντες δʼ ἐς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο
249  χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,
250  οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,
251  ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην·
252  σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ὀπτήσαντες ἐνώμων, ἐν δέ τε οἶνον
253  κρητῆρσιν κερόωντο· κύπελλα δὲ νεῖμε συβώτης.
254  σῖτον δέ σφʼ ἐπένειμε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,
255  καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἐῳνοχόει δὲ Μελανθεύς.
256  οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
257  Τηλέμαχος δʼ Ὀδυσῆα καθίδρυε, κέρδεα νωμῶν,
258  ἐντὸς ἐϋσταθέος μεγάρου, παρὰ λάϊνον οὐδόν,
259  δίφρον ἀεικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν·
260  πὰρ δʼ ἐτίθει σπλάγχνων μοίρας, ἐν δʼ οἶνον ἔχευεν
261  ἐν δέπαϊ χρυσέῳ, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
262  ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο μετʼ ἀνδράσιν οἰνοποτάζων·
263  κερτομίας δέ τοι αὐτὸς ἐγὼ καὶ χεῖρας ἀφέξω
264  πάντων μνηστήρων, ἐπεὶ οὔ τοι δήμιός ἐστιν
265  οἶκος ὅδʼ, ἀλλʼ Ὀδυσῆος, ἐμοὶ δʼ ἐκτήσατο κεῖνος.
266  ὑμεῖς δέ, μνηστῆρες, ἐπίσχετε θυμὸν ἐνιπῆς
267  καὶ χειρῶν, ἵνα μή τις ἔρις καὶ νεῖκος ὄρηται.
268  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες
269  Τηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.
270  τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
271  καὶ χαλεπόν περ ἐόντα δεχώμεθα μῦθον, Ἀχαιοί,
272  Τηλεμάχου· μάλα δʼ ἧμιν ἀπειλήσας ἀγορεύει.
273  οὐ γὰρ Ζεὺς εἴασε Κρονίων· τῷ κέ μιν ἤδη
274  παύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ ἐόντʼ ἀγορητήν.
275  ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος· ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.
276  κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ θεῶν ἱερὴν ἑκατόμβην
277  ἦγον· τοὶ δʼ ἀγέροντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
278  ἄλσος ὕπο σκιερὸν ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.
279  οἱ δʼ ἐπεὶ ὤπτησαν κρέʼ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο,
280  μοίρας δασσάμενοι δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα·
281  πὰρ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο
282  ἴσην, ὡς αὐτοί περ ἐλάγχανον· ὣς γὰρ ἀνώγει
283  Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο.
284  μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνη
285  λώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον
286  δύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδην Ὀδυσῆα.
287  ἦν δέ τις ἐν μνηστῆρσιν ἀνὴρ ἀθεμίστια εἰδώς,
288  Κτήσιππος δʼ ὄνομʼ ἔσκε, Σάμῃ δʼ ἐνὶ οἰκία ναῖεν·
289  ὃς δή τοι κτεάτεσσι πεποιθὼς θεσπεσίοισι
290  μνάσκετʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα.
291  ὅς ῥα τότε μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μετηύδα·
292  κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι εἴπω·
293  μοῖραν μὲν δὴ ξεῖνος ἔχει πάλαι, ὡς ἐπέοικεν,
294  ἴσην· οὐ γὰρ καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιον
295  ξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται.
296  ἀλλʼ ἄγε οἱ καὶ ἐγὼ δῶ ξείνιον, ὄφρα καὶ αὐτὸς
297  ἠὲ λοετροχόῳ δώῃ γέρας ἠέ τῳ ἄλλῳ
298  δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
299  ὣς εἰπὼν ἔρριψε βοὸς πόδα χειρὶ παχείῃ.
300  κείμενον ἐκ κανέοιο λαβών· ὁ δʼ ἀλεύατʼ Ὀδυσσεὺς
301  ἦκα παρακλίνας κεφαλήν, μείδησε δὲ θυμῷ
302  σαρδάνιον μάλα τοῖον· ὁ δʼ εὔδμητον βάλε τοῖχον.
303  Κτήσιππον δʼ ἄρα Τηλέμαχος ἠνίπαπε μύθῳ·
304  Κτήσιππʼ, ἦ μάλα τοι τόδε κέρδιον ἔπλετο θυμῷ·
305  οὐκ ἔβαλες τὸν ξεῖνον· ἀλεύατο γὰρ βέλος αὐτός.
306  ἦ γάρ κέν σε μέσον βάλον ἔγχεϊ ὀξυόεντι,
307  καί κέ τοι ἀντὶ γάμοιο πατὴρ τάφον ἀμφεπονεῖτο
308  ἐνθάδε. τῷ μή τίς μοι ἀεικείας ἐνὶ οἴκῳ
309  φαινέτω· ἤδη γὰρ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,
310  ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρηα· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
311  ἀλλʼ ἔμπης τάδε μὲν καὶ τέτλαμεν εἰσορόωντες,
312  μήλων σφαζομένων οἴνοιό τε πινομένοιο
313  καὶ σίτου· χαλεπὸν γὰρ ἐρυκακέειν ἕνα πολλούς.
314  ἀλλʼ ἄγε μηκέτι μοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες·
315  εἰ δʼ ἤδη μʼ αὐτὸν κτεῖναι μενεαίνετε χαλκῷ,
316  καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον εἴη
317  τεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,
318  ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκας
319  ῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά.
320  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·
321  ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·
322  ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳ
323  ἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·
324  μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλον
325  δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
326  Τηλεμάχῳ δέ κε μῦθον ἐγὼ καὶ μητέρι φαίην
327  ἤπιον, εἴ σφωϊν κραδίῃ ἅδοι ἀμφοτέροιϊν.
328  ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει
329  νοστήσειν Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,
330  τόφρʼ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τʼ ἦν ἰσχέμεναί τε
331  μνηστῆρας κατὰ δώματʼ, ἐπεὶ τόδε κέρδιον ἦεν,
332  εἰ νόστησʼ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο δῶμα·
333  νῦν δʼ ἤδη τόδε δῆλον, ὅ τʼ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν.
334  ἀλλʼ ἄγε, σῇ τάδε μητρὶ παρεζόμενος κατάλεξον,
335  γήμασθʼ ὅς τις ἄριστος ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν,
336  ὄφρα σὺ μὲν χαίρων πατρώϊα πάντα νέμηαι,
337  ἔσθων καὶ πίνων, ἡ δʼ ἄλλου δῶμα κομίζῃ.
338  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
339  οὐ μὰ Ζῆνʼ, Ἀγέλαε, καὶ ἄλγεα πατρὸς ἐμοῖο,
340  ὅς που τῆλʼ Ἰθάκης ἢ ἔφθιται ἢ ἀλάληται,
341  οὔ τι διατρίβω μητρὸς γάμον, ἀλλὰ κελεύω
342  γήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃ, ποτὶ δʼ ἄσπετα δῶρα δίδωμι.
343  αἰδέομαι δʼ ἀέκουσαν ἀπὸ μεγάροιο δίεσθαι
344  μύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειεν.
345  ὣς φάτο Τηλέμαχος· μνηστῆρσι δὲ Παλλὰς Ἀθήνη
346  ἄσβεστον γέλω ὦρσε, παρέπλαγξεν δὲ νόημα.
347  οἱ δʼ ἤδη γναθμοῖσι γελοίων ἀλλοτρίοισιν,
348  αἱμοφόρυκτα δὲ δὴ κρέα ἤσθιον· ὄσσε δʼ ἄρα σφέων
349  δακρυόφιν πίμπλαντο, γόον δʼ ὠΐετο θυμός.
350  τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
351  ἆ δειλοί, τί κακὸν τόδε πάσχετε; νυκτὶ μὲν ὑμέων
352  εἰλύαται κεφαλαί τε πρόσωπά τε νέρθε τε γοῦνα.
353  οἰμωγὴ δὲ δέδηε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,
354  αἵματι δʼ ἐρράδαται τοῖχοι καλαί τε μεσόδμαι·
355  εἰδώλων δὲ πλέον πρόθυρον, πλείη δὲ καὶ αὐλή,
356  ἱεμένων Ἔρεβόσδε ὑπὸ ζόφον· ἠέλιος δὲ
357  οὐρανοῦ ἐξαπόλωλε, κακὴ δʼ ἐπιδέδρομεν ἀχλύς.
358  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν.
359  τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·
360  ἀφραίνει ξεῖνος νέον ἄλλοθεν εἰληλουθώς.
361  ἀλλά μιν αἶψα, νέοι, δόμου ἐκπέμψασθε θύραζε
362  εἰς ἀγορὴν ἔρχεσθαι, ἐπεὶ τάδε νυκτὶ ἐΐσκει.
363  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
364  Εὐρύμαχʼ, οὔ τί σʼ ἄνωγα ἐμοὶ πομπῆας ὀπάζειν·
365  εἰσί μοι ὀφθαλμοί τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἄμφω
366  καὶ νόος ἐν στήθεσσι τετυγμένος οὐδὲν ἀεικής.
367  τοῖς ἔξειμι θύραζε, ἐπεὶ νοέω κακὸν ὔμμιν
368  ἐρχόμενον, τό κεν οὔ τις ὑπεκφύγοι οὐδʼ ἀλέαιτο
369  μνηστήρων, οἳ δῶμα κάτʼ ἀντιθέου Ὀδυσῆος
370  ἀνέρας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανάασθε.
371  ὣς εἰπὼν ἐξῆλθε δόμων εὖ ναιεταόντων,
372  ἵκετο δʼ ἐς Πείραιον, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο.
373  μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ἐς ἀλλήλους ὁρόωντες
374  Τηλέμαχον ἐρέθιζον, ἐπὶ ξείνοις γελόωντες·
375  ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
376  Τηλέμαχʼ, οὔ τις σεῖο κακοξεινώτερος ἄλλος·
377  οἷον μέν τινα τοῦτον ἔχεις ἐπίμαστον ἀλήτην,
378  σίτου καὶ οἴνου κεχρημένον, οὐδέ τι ἔργων
379  ἔμπαιον οὐδὲ βίης, ἀλλʼ αὔτως ἄχθος ἀρούρης.
380  ἄλλος δʼ αὖτέ τις οὗτος ἀνέστη μαντεύεσθαι.
381  ἀλλʼ εἴ μοί τι πίθοιο, τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη·
382  τοὺς ξείνους ἐν νηῒ πολυκληῗδι βαλόντες
383  ἐς Σικελοὺς πέμψωμεν, ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι.
384  ὣς ἔφασαν μνηστῆρες· ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων,
385  ἀλλʼ ἀκέων πατέρα προσεδέρκετο, δέγμενος αἰεί,
386  ὁππότε δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει.
387  ἡ δὲ κατʼ ἄντηστιν θεμένη περικαλλέα δίφρον
388  κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια,
389  ἀνδρῶν ἐν μεγάροισιν ἑκάστου μῦθον ἄκουεν.
390  δεῖπνον μὲν γάρ τοί γε γελοίωντες τετύκοντο
391  ἡδὺ τε καὶ μενοεικές, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἱέρευσαν·
392  δόρπου δʼ οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο,
393  οἷον δὴ τάχʼ ἔμελλε θεὰ καὶ καρτερὸς ἀνὴρ
394  θησέμεναι· πρότεροι γὰρ ἀεικέα μηχανόωντο.


1  τῇ δʼ ἄρʼ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
2  κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,
3  τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον
4  ἐν μεγάροις Ὀδυσῆος, ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν.
5  κλίμακα δʼ ὑψηλὴν προσεβήσετο οἷο δόμοιο,
6  εἵλετο δὲ κληῗδʼ εὐκαμπέα χειρὶ παχείῃ
7  καλὴν χαλκείην· κώπη δʼ ἐλέφαντος ἐπῆεν.
8  βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
9  ἔσχατον· ἔνθα δέ οἱ κειμήλια κεῖτο ἄνακτος,
10  χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος.
11  ἔνθα δὲ τόξον κεῖτο παλίντονον ἠδὲ φαρέτρη
12  ἰοδόκος, πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί,
13  δῶρα τά οἱ ξεῖνος Λακεδαίμονι δῶκε τυχήσας
14  Ἴφιτος Εὐρυτίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισι.
15  τὼ δʼ ἐν Μεσσήνῃ ξυμβλήτην ἀλλήλοιϊν
16  οἴκῳ ἐν Ὀρτιλόχοιο δαΐφρονος. ἦ τοι Ὀδυσσεὺς
17  ἦλθε μετὰ χρεῖος, τό ῥά οἱ πᾶς δῆμος ὄφελλε·
18  μῆλα γὰρ ἐξ Ἰθάκης Μεσσήνιοι ἄνδρες ἄειραν
19  νηυσὶ πολυκλήϊσι τριηκόσιʼ ἠδὲ νομῆας.
20  τῶν ἕνεκʼ ἐξεσίην πολλὴν ὁδὸν ἦλθεν Ὀδυσσεὺς
21  παιδνὸς ἐών· πρὸ γὰρ ἧκε πατὴρ ἄλλοι τε γέροντες.
22  Ἴφιτος αὖθʼ ἵππους διζήμενος, αἵ οἱ ὄλοντο
23  δώδεκα θήλειαι, ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοί·
24  αἳ δή οἱ καὶ ἔπειτα φόνος καὶ μοῖρα γένοντο,
25  ἐπεὶ δὴ Διὸς υἱὸν ἀφίκετο καρτερόθυμον,
26  φῶθʼ Ἡρακλῆα, μεγάλων ἐπιίστορα ἔργων,
27  ὅς μιν ξεῖνον ἐόντα κατέκτανεν ᾧ ἐνὶ οἴκῳ,
28  σχέτλιος, οὐδὲ θεῶν ὄπιν ᾐδέσατʼ οὐδὲ τράπεζαν,
29  τὴν ἥν οἱ παρέθηκεν· ἔπειτα δὲ πέφνε καὶ αὐτόν,
30  ἵππους δʼ αὐτὸς ἔχε κρατερώνυχας ἐν μεγάροισι.
31  τὰς ἐρέων Ὀδυσῆϊ συνήντετο, δῶκε δὲ τόξον,
32  τὸ πρὶν μέν ῥʼ ἐφόρει μέγας Εὔρυτος, αὐτὰρ ὁ παιδὶ
33  κάλλιπʼ ἀποθνῄσκων ἐν δώμασιν ὑψηλοῖσι.
34  τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ξίφος ὀξὺ καὶ ἄλκιμον ἔγχος ἔδωκεν,
35  ἀρχὴν ξεινοσύνης προσκηδέος· οὐδὲ τραπέζῃ
36  γνώτην ἀλλήλων· πρὶν γὰρ Διὸς υἱὸς ἔπεφνεν
37  Ἴφιτον Εὐρυτίδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν,
38  ὅς οἱ τόξον ἔδωκε. τὸ δʼ οὔ ποτε δῖος Ὀδυσσεὺς
39  ἐρχόμενος πόλεμόνδε μελαινάων ἐπὶ νηῶν
40  ᾑρεῖτʼ, ἀλλʼ αὐτοῦ μνῆμα ξείνοιο φίλοιο
41  κέσκετʼ ἐνὶ μεγάροισι, φόρει δέ μιν ἧς ἐπὶ γαίης.
42  ἡ δʼ ὅτε δὴ θάλαμον τὸν ἀφίκετο δῖα γυναικῶν
43  οὐδόν τε δρύϊνον προσεβήσετο, τόν ποτε τέκτων
44  ξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,
45  ἐν δὲ σταθμοὺς ἄρσε, θύρας δʼ ἐπέθηκε φαεινάς,
46  αὐτίκʼ ἄρʼ ἥ γʼ ἱμάντα θοῶς ἀπέλυσε κορώνης,
47  ἐν δὲ κληῗδʼ ἧκε, θυρέων δʼ ἀνέκοπτεν ὀχῆας
48  ἄντα τιτυσκομένη· τὰ δʼ ἀνέβραχεν ἠΰτε ταῦρος
49  βοσκόμενος λειμῶνι· τόσʼ ἔβραχε καλὰ θύρετρα
50  πληγέντα κληΐδι, πετάσθησαν δέ οἱ ὦκα.
51  ἡ δʼ ἄρʼ ἐφʼ ὑψηλῆς σανίδος βῆ· ἔνθα δὲ χηλοὶ
52  ἕστασαν, ἐν δʼ ἄρα τῇσι θυώδεα εἵματʼ ἔκειτο.
53  ἔνθεν ὀρεξαμένη ἀπὸ πασσάλου αἴνυτο τόξον
54  αὐτῷ γωρυτῷ, ὅς οἱ περίκειτο φαεινός.
55  ἑζομένη δὲ κατʼ αὖθι, φίλοις ἐπὶ γούνασι θεῖσα,
56  κλαῖε μάλα λιγέως, ἐκ δʼ ᾕρεε τόξον ἄνακτος.
57  ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,
58  βῆ ῥʼ ἴμεναι μέγαρόνδε μετὰ μνηστῆρας ἀγαυοὺς
59  τόξον ἔχουσʼ ἐν χειρὶ παλίντονον ἠδὲ φαρέτρην
60  ἰοδόκον· πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί.
61  τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ ἀμφίπολοι φέρον ὄγκιον, ἔνθα σίδηρος
62  κεῖτο πολὺς καὶ χαλκός, ἀέθλια τοῖο ἄνακτος.
63  ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,
64  στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,
65  ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα.
66  ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.
67  αὐτίκα δὲ μνηστῆρσι μετηύδα καὶ φάτο μῦθον·
68  κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, οἳ τόδε δῶμα
69  ἐχράετʼ ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν ἐμμενὲς αἰεὶ
70  ἀνδρὸς ἀποιχομένοιο πολὺν χρόνον· οὐδέ τινʼ ἄλλην
71  μύθου ποιήσασθαι ἐπισχεσίην ἐδύνασθε,
72  ἀλλʼ ἐμὲ ἱέμενοι γῆμαι θέσθαι τε γυναῖκα.
73  ἀλλʼ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετʼ ἄεθλον.
74  θήσω γὰρ μέγα τόξον Ὀδυσσῆος θείοιο·
75  ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσι
76  καὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,
77  τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμα
78  κουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο,
79  τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
80  ὣς φάτο, καί ῥʼ Εὔμαιον ἀνώγει, δῖον ὑφορβόν,
81  τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον.
82  δακρύσας δʼ Εὔμαιος ἐδέξατο καὶ κατέθηκε·
83  κλαῖε δὲ βουκόλος ἄλλοθʼ, ἐπεὶ ἴδε τόξον ἄνακτος.
84  Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
85  νήπιοι ἀγροιῶται, ἐφημέρια φρονέοντες,
86  ἆ δειλώ, τί νυ δάκρυ κατείβετον ἠδὲ γυναικὶ
87  θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὀρίνετον; ᾗ τε καὶ ἄλλως
88  κεῖται ἐν ἄλγεσι θυμός, ἐπεὶ φίλον ὤλεσʼ ἀκοίτην.
89  ἀλλʼ ἀκέων δαίνυσθε καθήμενοι, ἠὲ θύραζε
90  κλαίετον ἐξελθόντε, κατʼ αὐτόθι τόξα λιπόντε,
91  μνηστήρεσσιν ἄεθλον ἀάατον· οὐ γὰρ ὀΐω
92  ῥηϊδίως τόδε τόξον ἐΰξοον ἐντανύεσθαι.
93  οὐ γάρ τις μέτα τοῖος ἀνὴρ ἐν τοίσδεσι πᾶσιν
94  οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν· ἐγὼ δέ μιν αὐτὸς ὄπωπα,
95  καὶ γὰρ μνήμων εἰμί, πάϊς δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
96  ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει
97  νευρὴν ἐντανύσειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.
98  ἦ τοι ὀϊστοῦ γε πρῶτος γεύσεσθαι ἔμελλεν
99  ἐκ χειρῶν Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὃν τότʼ ἀτίμα
100  ἥμενος ἐν μεγάροις, ἐπὶ δʼ ὤρνυε πάντας ἑταίρους.
101  τοῖσι δὲ καὶ μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·
102  ὢ πόποι, ἦ μάλα με Ζεὺς ἄφρονα θῆκε Κρονίων·
103  μήτηρ μέν μοί φησι φίλη, πινυτή περ ἐοῦσα,
104  ἄλλῳ ἅμʼ ἕψεσθαι νοσφισσαμένη τόδε δῶμα·
105  αὐτὰρ ἐγὼ γελόω καὶ τέρπομαι ἄφρονι θυμῷ.
106  ἀλλʼ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετʼ ἄεθλον,
107  οἵη νῦν οὐκ ἔστι γυνὴ κατʼ Ἀχαιΐδα γαῖαν,
108  οὔτε Πύλου ἱερῆς οὔτʼ Ἄργεος οὔτε Μυκήνης·
109  οὔτʼ αὐτῆς Ἰθάκης οὔτʼ ἠπείροιο μελαίνης·
110  καὶ δʼ αὐτοὶ τόδε γʼ ἴστε· τί με χρὴ μητέρος αἴνου;
111  ἀλλʼ ἄγε μὴ μύνῃσι παρέλκετε μηδʼ ἔτι τόξου
112  δηρὸν ἀποτρωπᾶσθε τανυστύος, ὄφρα ἴδωμεν.
113  καὶ δέ κεν αὐτὸς ἐγὼ τοῦ τόξου πειρησαίμην·
114  εἰ δέ κεν ἐντανύσω διοϊστεύσω τε σιδήρου,
115  οὔ κέ μοι ἀχνυμένῳ τάδε δώματα πότνια μήτηρ
116  λείποι ἅμʼ ἄλλῳ ἰοῦσʼ, ὅτʼ ἐγὼ κατόπισθε λιποίμην
117  οἷός τʼ ἤδη πατρὸς ἀέθλια κάλʼ ἀνελέσθαι.
118  ἦ καὶ ἀπʼ ὤμοιϊν χλαῖναν θέτο φοινικόεσσαν
119  ὀρθὸς ἀναΐξας, ἀπὸ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμων.
120  πρῶτον μὲν πελέκεας στῆσεν, διὰ τάφρον ὀρύξας
121  πᾶσι μίαν μακρήν, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,
122  ἀμφὶ δὲ γαῖαν ἔναξε· τάφος δʼ ἕλε πάντας ἰδόντας,
123  ὡς εὐκόσμως στῆσε· πάρος δʼ οὐ πώ ποτʼ ὀπώπει.
124  στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν καὶ τόξου πειρήτιζε.
125  τρὶς μέν μιν πελέμιξεν ἐρύσσεσθαι μενεαίνων,
126  τρὶς δὲ μεθῆκε βίης, ἐπιελπόμενος τό γε θυμῷ,
127  νευρὴν ἐντανύειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.
128  καί νύ κε δή ῥʼ ἐτάνυσσε βίῃ τὸ τέταρτον ἀνέλκων,
129  ἀλλʼ Ὀδυσεὺς ἀνένευε καὶ ἔσχεθεν ἱέμενόν περ.
130  τοῖς δʼ αὖτις μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·
131  ὢ πόποι, ἦ καὶ ἔπειτα κακός τʼ ἔσομαι καὶ ἄκικυς,
132  ἠὲ νεώτερός εἰμι καὶ οὔ πω χερσὶ πέποιθα
133  ἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.
134  ἀλλʼ ἄγεθʼ, οἵ περ ἐμεῖο βίῃ προφερέστεροί ἐστε,
135  τόξου πειρήσασθε, καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
136  ὣς εἰπὼν τόξον μὲν ἀπὸ ἕο θῆκε χαμᾶζε,
137  κλίνας κολλητῇσιν ἐϋξέστῃς σανίδεσσιν,
138  αὐτοῦ δʼ ὠκὺ βέλος καλῇ προσέκλινε κορώνῃ,
139  ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.
140  τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
141  ὄρνυσθʼ ἑξείης ἐπιδέξια πάντες ἑταῖροι,
142  ἀρξάμενοι τοῦ χώρου ὅθεν τέ περ οἰνοχοεύει.
143  ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.
144  Λειώδης δὲ πρῶτος ἀνίστατο, Οἴνοπος υἱός,
145  ὅ σφι θυοσκόος ἔσκε, παρὰ κρητῆρα δὲ καλὸν
146  ἷζε μυχοίτατος αἰέν· ἀτασθαλίαι δέ οἱ οἴῳ
147  ἐχθραὶ ἔσαν, πᾶσιν δὲ νεμέσσα μνηστήρεσσιν·
148  ὅς ῥα τότε πρῶτος τόξον λάβε καὶ βέλος ὠκύ.
149  στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν καὶ τόξου πειρήτιζεν,
150  οὐδέ μιν ἐντάνυσε· πρὶν γὰρ κάμε χεῖρας ἀνέλκων
151  ἀτρίπτους ἁπαλάς· μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπεν·
152  ὦ φίλοι, οὐ μὲν ἐγὼ τανύω, λαβέτω δὲ καὶ ἄλλος.
153  πολλοὺς γὰρ τόδε τόξον ἀριστῆας κεκαδήσει
154  θυμοῦ καὶ ψυχῆς, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερόν ἐστι
155  τεθνάμεν ἢ ζώοντας ἁμαρτεῖν, οὗθʼ ἕνεκʼ αἰεὶ
156  ἐνθάδʼ ὁμιλέομεν, ποτιδέγμενοι ἤματα πάντα.
157  νῦν μέν τις καὶ ἔλπετʼ ἐνὶ φρεσὶν ἠδὲ μενοινᾷ
158  γῆμαι Πηνελόπειαν, Ὀδυσσῆος παράκοιτιν.
159  αὐτὰρ ἐπὴν τόξου πειρήσεται ἠδὲ ἴδηται,
160  ἄλλην δή τινʼ ἔπειτα Ἀχαιϊάδων εὐπέπλων
161  μνάσθω ἐέδνοισιν διζήμενος· ἡ δέ κʼ ἔπειτα
162  γήμαιθʼ ὅς κε πλεῖστα πόροι καὶ μόρσιμος ἔλθοι.
163  ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν καὶ ἀπὸ ἕο τόξον ἔθηκε,
164  κλίνας κολλητῇσιν ἐϋξέστῃς σανίδεσσιν,
165  αὐτοῦ δʼ ὠκὺ βέλος καλῇ προσέκλινε κορώνῃ,
166  ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.
167  Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
168  Λειῶδες, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,
169  δεινόν τʼ ἀργαλέον τε, —νεμεσσῶμαι δέ τʼ ἀκούων—
170  εἰ δὴ τοῦτό γε τόξον ἀριστῆας κεκαδήσει
171  θυμοῦ καὶ ψυχῆς, ἐπεὶ οὐ δύνασαι σὺ τανύσσαι.
172  οὐ γάρ τοί σέ γε τοῖον ἐγείνατο πότνια μήτηρ
173  οἷόν τε ῥυτῆρα βιοῦ τʼ ἔμεναι καὶ ὀϊστῶν·
174  ἀλλʼ ἄλλοι τανύουσι τάχα μνηστῆρες ἀγαυοί.
175  ὣς φάτο, καί ῥʼ ἐκέλευσε Μελάνθιον, αἰπόλον αἰγῶν·
176  ἄγρει δή, πῦρ κῆον ἐνὶ μεγάροισι, Μελανθεῦ,
177  πὰρ δὲ τίθει δίφρον τε μέγαν καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,
178  ἐκ δὲ στέατος ἔνεικε μέγαν τροχὸν ἔνδον ἐόντος,
179  ὄφρα νέοι θάλποντες, ἐπιχρίοντες ἀλοιφῇ,
180  τόξου πειρώμεσθα καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
181  ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αἶψʼ ἀνέκαιε Μελάνθιος ἀκάματον πῦρ,
182  πὰρ δὲ φέρων δίφρον θῆκεν καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,
183  ἐκ δὲ στέατος ἔνεικε μέγαν τροχὸν ἔνδον ἐόντος·
184  τῷ ῥα νέοι θάλποντες ἐπειρῶντʼ· οὐδʼ ἐδύναντο
185  ἐντανύσαι, πολλὸν δὲ βίης ἐπιδευέες ἦσαν.
186  Ἀντίνοος δʼ ἔτʼ ἐπεῖχε καὶ Εὐρύμαχος θεοειδής,
187  ἀρχοὶ μνηστήρων· ἀρετῇ δʼ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι.
188  τὼ δʼ ἐξ οἴκου βῆσαν ὁμαρτήσαντες ἅμʼ ἄμφω
189  βουκόλος ἠδὲ συφορβὸς Ὀδυσσῆος θείοιο·
190  ἐκ δʼ αὐτὸς μετὰ τοὺς δόμου ἤλυθε δῖος Ὀδυσσεύς.
191  ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐκτὸς θυρέων ἔσαν ἠδὲ καὶ αὐλῆς,
192  φθεγξάμενός σφε ἔπεσσι προσηύδα μειλιχίοισι·
193  βουκόλε καὶ σύ, συφορβέ, ἔπος τί κε μυθησαίμην,
194  ἦ αὐτὸς κεύθω; φάσθαι δέ με θυμὸς ἀνώγει.
195  ποῖοί κʼ εἶτʼ Ὀδυσῆϊ ἀμυνέμεν, εἴ ποθεν ἔλθοι
196  ὧδε μάλʼ ἐξαπίνης καί τις θεὸς αὐτὸν ἐνείκαι;
197  ἤ κε μνηστήρεσσιν ἀμύνοιτʼ ἦ Ὀδυσῆϊ;
198  εἴπαθʼ ὅπως ὑμέας κραδίη θυμός τε κελεύει.
199  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·
200  Ζεῦ πάτερ, αἲ γὰρ τοῦτο τελευτήσειας ἐέλδωρ,
201  ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων·
202  γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
203  ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύχετο πᾶσι θεοῖσι
204  νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.
205  αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τῶν γε νόον νημερτέʼ ἀνέγνω,
206  ἐξαῦτίς σφε ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
207  ἔνδον μὲν δὴ ὅδʼ αὐτὸς ἐγώ, κακὰ πολλὰ μογήσας
208  ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
209  γιγνώσκω δʼ ὡς σφῶϊν ἐελδομένοισιν ἱκάνω
210  οἴοισι δμώων· τῶν δʼ ἄλλων οὔ τευ ἄκουσα
211  εὐξαμένου ἐμὲ αὖτις ὑπότροπον οἴκαδʼ ἱκέσθαι.
212  σφῶϊν δʼ, ὡς ἔσεταί περ, ἀληθείην καταλέξω.
213  εἴ χʼ ὑπʼ ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,
214  ἄξομαι ἀμφοτέροις ἀλόχους καὶ κτήματʼ ὀπάσσω
215  οἰκία τʼ ἐγγὺς ἐμεῖο τετυγμένα· καί μοι ἔπειτα
216  Τηλεμάχου ἑτάρω τε κασιγνήτω τε ἔσεσθον.
217  εἰ δʼ ἄγε δή, καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι δείξω,
218  ὄφρα μʼ ἐῢ γνῶτον πιστωθῆτόν τʼ ἐνὶ θυμῷ,
219  οὐλήν, τήν ποτέ με σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι
220  Παρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.
221  ὣς εἰπὼν ῥάκεα μεγάλης ἀποέργαθεν οὐλῆς.
222  τὼ δʼ ἐπεὶ εἰσιδέτην εὖ τʼ ἐφράσσαντο ἕκαστα,
223  κλαῖον ἄρʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆϊ δαΐφρονι χεῖρε βαλόντε,
224  καὶ κύνεον ἀγαπαζόμενοι κεφαλήν τε καὶ ὤμους
225  ὣς δʼ αὔτως Ὀδυσεὺς κεφαλὰς καὶ χεῖρας ἔκυσσε.
226  καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο,
227  εἰ μὴ Ὀδυσσεὺς αὐτὸς ἐρύκακε φώνησέν τε·
228  παύεσθον κλαυθμοῖο γόοιό τε, μή τις ἴδηται
229  ἐξελθὼν μεγάροιο, ἀτὰρ εἴπῃσι καὶ εἴσω.
230  ἀλλὰ προμνηστῖνοι ἐσέλθετε, μηδʼ ἅμα πάντες,
231  πρῶτος ἐγώ, μετὰ δʼ ὔμμες· ἀτὰρ τόδε σῆμα τετύχθω·
232  ἄλλοι μὲν γὰρ πάντες, ὅσοι μνηστῆρες ἀγαυοί,
233  οὐκ ἐάσουσιν ἐμοὶ δόμεναι βιὸν ἠδὲ φαρέτρην·
234  ἀλλὰ σύ, δῖʼ Εὔμαιε, φέρων ἀνὰ δώματα τόξον
235  ἐν χείρεσσιν ἐμοὶ θέμεναι, εἰπεῖν τε γυναιξὶ
236  κληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας,
237  ἢν δέ τις ἢ στοναχῆς ἠὲ κτύπου ἔνδον ἀκούσῃ
238  ἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζε
239  προβλώσκειν, ἀλλʼ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρὰ ἔργῳ.
240  σοὶ δέ, Φιλοίτιε δῖε, θύρας ἐπιτέλλομαι αὐλῆς
241  κληῗσαι κληῗδι, θοῶς δʼ ἐπὶ δεσμὸν ἰῆλαι.
242  ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας·
243  ἕζετʼ ἔπειτʼ ἐπὶ δίφρον ἰών, ἔνθεν περ ἀνέστη·
244  ἐς δʼ ἄρα καὶ τὼ δμῶε ἴτην θείου Ὀδυσῆος.
245  Εὐρύμαχος δʼ ἤδη τόξον μετὰ χερσὶν ἐνώμα,
246  θάλπων ἔνθα καὶ ἔνθα σέλᾳ πυρός· ἀλλά μιν οὐδʼ ὣς
247  ἐντανύσαι δύνατο, μέγα δʼ ἔστενε κυδάλιμον κῆρ·
248  ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
249  ὢ πόποι, ἧ μοι ἄχος περί τʼ αὐτοῦ καὶ περὶ πάντων·
250  οὔ τι γάμου τοσσοῦτον ὀδύρομαι, ἀχνύμενός περ·
251  εἰσὶ καὶ ἄλλαι πολλαὶ Ἀχαιΐδες, αἱ μὲν ἐν αὐτῇ
252  ἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ, αἱ δʼ ἄλλῃσιν πολίεσσιν·
253  ἀλλʼ εἰ δὴ τοσσόνδε βίης ἐπιδευέες εἰμὲν
254  ἀντιθέου Ὀδυσῆος, ὅ τʼ οὐ δυνάμεσθα τανύσσαι
255  τόξον· ἐλεγχείη δὲ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.
256  τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·
257  Εὐρύμαχʼ, οὐχ οὕτως ἔσται· νοέεις δὲ καὶ αὐτός.
258  νῦν μὲν γὰρ κατὰ δῆμον ἑορτὴ τοῖο θεοῖο
259  ἁγνή· τίς δέ κε τόξα τιταίνοιτʼ; ἀλλὰ ἕκηλοι
260  κάτθετʼ· ἀτὰρ πελέκεάς γε καὶ εἴ κʼ εἰῶμεν ἅπαντας
261  ἑστάμεν· οὐ μὲν γάρ τινʼ ἀναιρήσεσθαι ὀΐω,
262  ἐλθόντʼ ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
263  ἀλλʼ ἄγετʼ, οἰνοχόος μὲν ἐπαρξάσθω δεπάεσσιν,
264  ὄφρα σπείσαντες καταθείομεν ἀγκύλα τόξα·
265  ἠῶθεν δὲ κέλεσθε Μελάνθιον, αἰπόλον αἰγῶν,
266  αἶγας ἄγειν, αἳ πᾶσι μέγʼ ἔξοχοι αἰπολίοισιν,
267  ὄφρʼ ἐπὶ μηρία θέντες Ἀπόλλωνι κλυτοτόξῳ
268  τόξου πειρώμεσθα καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
269  ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.
270  τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,
271  κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,
272  νώμησαν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν.
273  οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν σπεῖσάν τʼ ἔπιόν θʼ ὅσον ἤθελε θυμός,
274  τοῖς δὲ δολοφρονέων μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
275  κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης·
276  ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει·
277  Εὐρύμαχον δὲ μάλιστα καὶ Ἀντίνοον θεοειδέα
278  λίσσομʼ, ἐπεὶ καὶ τοῦτο ἔπος κατὰ μοῖραν ἔειπε,
279  νῦν μὲν παῦσαι τόξον, ἐπιτρέψαι δὲ θεοῖσιν·
280  ἠῶθεν δὲ θεὸς δώσει κράτος ᾧ κʼ ἐθέλῃσιν.
281  ἀλλʼ ἄγʼ ἐμοὶ δότε τόξον ἐΰξοον, ὄφρα μεθʼ ὑμῖν
282  χειρῶν καὶ σθένεος πειρήσομαι, ἤ μοι ἔτʼ ἐστὶν
283  ἴς, οἵη πάρος ἔσκεν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσιν,
284  ἦ ἤδη μοι ὄλεσσεν ἄλη τʼ ἀκομιστίη τε.
285  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως νεμέσησαν,
286  δείσαντες μὴ τόξον ἐΰξοον ἐντανύσειεν.
287  Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
288  ἆ δειλὲ ξείνων, ἔνι τοι φρένες οὐδʼ ἠβαιαί·
289  οὐκ ἀγαπᾷς ὃ ἕκηλος ὑπερφιάλοισι μεθʼ ἡμῖν
290  δαίνυσαι, οὐδέ τι δαιτὸς ἀμέρδεαι, αὐτὰρ ἀκούεις
291  μύθων ἡμετέρων καὶ ῥήσιος; οὐδέ τις ἄλλος
292  ἡμετέρων μύθων ξεῖνος καὶ πτωχὸς ἀκούει.
293  οἶνός σε τρώει μελιηδής, ὅς τε καὶ ἄλλους
294  βλάπτει, ὃς ἄν μιν χανδὸν ἕλῃ μηδʼ αἴσιμα πίνῃ.
295  οἶνος καὶ Κένταυρον, ἀγακλυτὸν Εὐρυτίωνα,
296  ἄασʼ ἐνὶ μεγάρῳ μεγαθύμου Πειριθόοιο,
297  ἐς Λαπίθας ἐλθόνθʼ· ὁ δʼ ἐπεὶ φρένας ἄασεν οἴνῳ,
298  μαινόμενος κάκʼ ἔρεξε δόμον κάτα Πειριθόοιο·
299  ἥρωας δʼ ἄχος εἷλε, διὲκ προθύρου δὲ θύραζε
300  ἕλκον ἀναΐξαντες, ἀπʼ οὔατα νηλέϊ χαλκῷ
301  ῥῖνάς τʼ ἀμήσαντες· ὁ δὲ φρεσὶν ᾗσιν ἀασθεὶς
302  ἤϊεν ἣν ἄτην ὀχέων ἀεσίφρονι θυμῷ.
303  ἐξ οὗ Κενταύροισι καὶ ἀνδράσι νεῖκος ἐτύχθη,
304  οἷ δʼ αὐτῷ πρώτῳ κακὸν εὕρετο οἰνοβαρείων.
305  ὣς καὶ σοὶ μέγα πῆμα πιφαύσκομαι, αἴ κε τὸ τόξον
306  ἐντανύσῃς· οὐ γάρ τευ ἐπητύος ἀντιβολήσεις
307  ἡμετέρῳ ἐνὶ δήμῳ, ἄφαρ δέ σε νηῒ μελαίνῃ
308  εἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων,
309  πέμψομεν· ἔνθεν δʼ οὔ τι σαώσεαι· ἀλλὰ ἕκηλος
310  πῖνέ τε, μηδʼ ἐρίδαινε μετʼ ἀνδράσι κουροτέροισιν.
311  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
312  Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιον
313  ξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται·
314  ἔλπεαι, αἴ χʼ ὁ ξεῖνος Ὀδυσσῆος μέγα τόξον
315  ἐντανύσῃ χερσίν τε βίηφί τε ἧφι πιθήσας,
316  οἴκαδέ μʼ ἄξεσθαι καὶ ἑὴν θήσεσθαι ἄκοιτιν;
317  οὐδʼ αὐτός που τοῦτό γʼ ἐνὶ στήθεσσιν ἔολπε·
318  μηδέ τις ὑμείων τοῦ γʼ εἵνεκα θυμὸν ἀχεύων
319  ἐνθάδε δαινύσθω, ἐπεὶ οὐδὲ μὲν οὐδὲ ἔοικεν.
320  τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἀντίον ηὔδα·
321  κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,
322  οὔ τί σε τόνδʼ ἄξεσθαι ὀϊόμεθʼ· οὐδὲ ἔοικεν·
323  ἀλλʼ αἰσχυνόμενοι φάτιν ἀνδρῶν ἠδὲ γυναικῶν,
324  μή ποτέ τις εἴπῃσι κακώτερος ἄλλος Ἀχαιῶν
325  ἦ πολὺ χείρονες ἄνδρες ἀμύμονος ἀνδρὸς ἄκοιτιν
326  μνῶνται, οὐδέ τι τόξον ἐΰξοον ἐντανύουσιν·
327  ἀλλʼ ἄλλος τις πτωχὸς ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼν
328  ῥηϊδίως ἐτάνυσσε βιόν, διὰ δʼ ἧκε σιδήρου.
329  ὣς ἐρέουσʼ, ἡμῖν δʼ ἂν ἐλέγχεα ταῦτα γένοιτο.
330  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
331  Εὐρύμαχʼ, οὔ πως ἔστιν ἐϋκλεῖας κατὰ δῆμον
332  ἔμμεναι οἳ δὴ οἶκον ἀτιμάζοντες ἔδουσιν
333  ἀνδρὸς ἀριστῆος· τί δʼ ἐλέγχεα ταῦτα τίθεσθε;
334  οὗτος δὲ ξεῖνος μάλα μὲν μέγας ἠδʼ εὐπηγής,
335  πατρὸς δʼ ἐξ ἀγαθοῦ γένος εὔχεται ἔμμεναι υἱός.
336  ἀλλʼ ἄγε οἱ δότε τόξον ἐΰξοον, ὄφρα ἴδωμεν.
337  ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
338  εἴ κέ μιν ἐντανύσῃ, δώῃ δέ οἱ εὖχος Ἀπόλλων,
339  ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά,
340  δώσω δʼ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν,
341  καὶ ξίφος ἄμφηκες· δώσω δʼ ὑπὸ ποσσὶ πέδιλα,
342  πέμψω δʼ ὅππη μιν κραδίη θυμός τε κελεύει.
343  τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
344  μῆτερ ἐμή, τόξον μὲν Ἀχαιῶν οὔ τις ἐμεῖο
345  κρείσσων, ᾧ κʼ ἐθέλω, δόμεναί τε καὶ ἀρνήσασθαι,
346  οὔθʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν,
347  οὔθʼ ὅσσοι νήσοισι πρὸς Ἤλιδος ἱπποβότοιο·
348  τῶν οὔ τίς μʼ ἀέκοντα βιήσεται, αἴ κʼ ἐθέλωμι
349  καὶ καθάπαξ ξείνῳ δόμεναι τάδε τόξα φέρεσθαι.
350  ἀλλʼ εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σʼ αὐτῆς ἔργα κόμιζε,
351  ἱστόν τʼ ἠλακάτην τε, καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευε
352  ἔργον ἐποίχεσθαι· τόξον δʼ ἄνδρεσσι μελήσει
353  πᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί· τοῦ γὰρ κράτος ἔστʼ ἐνὶ οἴκῳ.
354  ἡ μὲν θαμβήσασα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει·
355  παιδὸς γὰρ μῦθον πεπνυμένον ἔνθετο θυμῷ.
356  ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶ
357  κλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον
358  ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.
359  αὐτὰρ ὁ τόξα λαβὼν φέρε καμπύλα δῖος ὑφορβός·
360  μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ὁμόκλεον ἐν μεγάροισιν·
361  ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
362  πῆ δὴ καμπύλα τόξα φέρεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,
363  πλαγκτέ; τάχʼ αὖ σʼ ἐφʼ ὕεσσι κύνες ταχέες κατέδονται
364  οἶον ἀπʼ ἀνθρώπων, οὓς ἔτρεφες, εἴ κεν Ἀπόλλων
365  ἡμῖν ἱλήκῃσι καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.
366  ὣς φάσαν, αὐτὰρ, ὁ θῆκε φέρων αὐτῇ ἐνὶ χώρῃ,
367  δείσας, οὕνεκα πολλοὶ ὁμόκλεον ἐν μεγάροισιν.
368  Τηλέμαχος δʼ ἑτέρωθεν ἀπειλήσας ἐγεγώνει·
369  ἄττα, πρόσω φέρε τόξα· τάχʼ οὐκ εὖ πᾶσι πιθήσεις
370  μή σε καὶ ὁπλότερός περ ἐὼν ἀγρόνδε δίωμαι,
371  βάλλων χερμαδίοισι· βίηφι δὲ φέρτερός εἰμι.
372  αἲ γὰρ πάντων τόσσον, ὅσοι κατὰ δώματʼ ἔασι,
373  μνηστήρων χερσίν τε βίηφί τε φέρτερος εἴην·
374  τῷ κε τάχα στυγερῶς τινʼ ἐγὼ πέμψαιμι νέεσθαι
375  ἡμετέρου ἐξ οἴκου, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται.
376  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν
377  μνηστῆρες, καὶ δὴ μέθιεν χαλεποῖο χόλοιο
378  Τηλεμάχῳ· τὰ δὲ τόξα φέρων ἀνὰ δῶμα συβώτης
379  ἐν χείρεσσʼ Ὀδυσῆϊ δαΐφρονι θῆκε παραστάς.
380  ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·
381  Τηλέμαχος κέλεταί σε, περίφρων Εὐρύκλεια,
382  κληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας.
383  ἢν δέ τις ἤ στοναχῆς ἠὲ κτύπου ἔνδον ἀκούσῃ
384  ἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζε
385  προβλώσκειν, ἀλλʼ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρὰ ἔργῳ.
386  ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,
387  κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.
388  σιγῇ δʼ ἐξ οἴκοιο Φιλοίτιος ἆλτο θύραζε,
389  κλήϊσεν δʼ ἄρʼ ἔπειτα θύρας εὐερκέος αὐλῆς.
390  κεῖτο δʼ ὑπʼ αἰθούσῃ ὅπλον νεὸς ἀμφιελίσσης
391  βύβλινον, ᾧ ῥʼ ἐπέδησε θύρας, ἐς δʼ ἤϊεν αὐτός·
392  ἕζετʼ ἔπειτʼ ἐπὶ δίφρον ἰών, ἔνθεν περ ἀνέστη,
393  εἰσορόων Ὀδυσῆα. ὁ δʼ ἤδη τόξον ἐνώμα
394  πάντη ἀναστρωφῶν, πειρώμενος ἔνθα καὶ ἔνθα,
395  μὴ κέρα ἶπες ἔδοιεν ἀποιχομένοιο ἄνακτος.
396  ὧδε τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
397  ἦ τις θηητὴρ καὶ ἐπίκλοπος ἔπλετο τόξων·
398  ἤ ῥά νύ που τοιαῦτα καὶ αὐτῷ οἴκοθι κεῖται
399  ἢ ὅ γʼ ἐφορμᾶται ποιησέμεν, ὡς ἐνὶ χερσὶ
400  νωμᾷ ἔνθα καὶ ἔνθα κακῶν ἔμπαιος ἀλήτης.
401  ἄλλος δʼ αὖ εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
402  αἲ γὰρ δὴ τοσσοῦτον ὀνήσιος ἀντιάσειεν
403  ὡς οὗτός ποτε τοῦτο δυνήσεται ἐντανύσασθαι.
404  ὣς ἄρʼ ἔφαν μνηστῆρες· ἀτὰρ πολύμητις Ὀδυσσεύς,
405  αὐτίκʼ ἐπεὶ μέγα τόξον ἐβάστασε καὶ ἴδε πάντη,
406  ὡς ὅτʼ ἀνὴρ φόρμιγγος ἐπιστάμενος καὶ ἀοιδῆς
407  ῥηϊδίως ἐτάνυσσε νέῳ περὶ κόλλοπι χορδήν,
408  ἅψας ἀμφοτέρωθεν ἐϋστρεφὲς ἔντερον οἰός,
409  ὣς ἄρʼ ἄτερ σπουδῆς τάνυσεν μέγα τόξον Ὀδυσσεύς.
410  δεξιτερῇ ἄρα χειρὶ λαβὼν πειρήσατο νευρῆς·
411  ἡ δʼ ὑπὸ καλὸν ἄεισε, χελιδόνι εἰκέλη αὐδήν.
412  μνηστῆρσιν δʼ ἄρʼ ἄχος γένετο μέγα, πᾶσι δʼ ἄρα χρὼς
413  ἐτράπετο· Ζεὺς δὲ μεγάλʼ ἔκτυπε σήματα φαίνων·
414  γήθησέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.
415  ὅττι ῥά οἱ τέρας ἧκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω·
416  εἵλετο δʼ ὠκὺν ὀϊστόν, ὅ οἱ παρέκειτο τραπέζῃ
417  γυμνός· τοὶ δʼ ἄλλοι κοίλης ἔντοσθε φαρέτρης
418  κείατο, τῶν τάχʼ ἔμελλον Ἀχαιοὶ πειρήσεσθαι.
419  τόν ῥʼ ἐπὶ πήχει ἑλὼν ἕλκεν νευρὴν γλυφίδας τε,
420  αὐτόθεν ἐκ δίφροιο καθήμενος, ἧκε δʼ ὀϊστὸν
421  ἄντα τιτυσκόμενος, πελέκεων δʼ οὐκ ἤμβροτε πάντων
422  πρώτης στειλειῆς, διὰ δʼ ἀμπερὲς ἦλθε θύραζε
423  ἰὸς χαλκοβαρής· ὁ δὲ Τηλέμαχον προσέειπε·
424  Τηλέμαχʼ, οὔ σʼ ὁ ξεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἐλέγχει
425  ἥμενος, οὐδέ τι τοῦ σκοποῦ ἤμβροτον οὐδέ τι τόξον
426  δὴν ἔκαμον τανύων· ἔτι μοι μένος ἔμπεδόν ἐστιν,
427  οὐχ ὥς με μνηστῆρες ἀτιμάζοντες ὄνονται.
428  νῦν δʼ ὥρη καὶ δόρπον Ἀχαιοῖσιν τετυκέσθαι
429  ἐν φάει, αὐτὰρ ἔπειτα καὶ ἄλλως ἑψιάασθαι
430  μολπῇ καὶ φόρμιγγι· τὰ γάρ τʼ ἀναθήματα δαιτός.
431  ἦ καὶ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσεν· ὁ δʼ ἀμφέθετο ξίφος ὀξὺ
432  Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,
433  ἀμφὶ δὲ χεῖρα φίλην βάλεν ἔγχεϊ, ἄγχι δʼ ἄρʼ αὐτοῦ
434  πὰρ θρόνον ἑστήκει κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.


1  αὐτὰρ ὁ γυμνώθη ῥακέων πολύμητις Ὀδυσσεύς,
2  ἆλτο δʼ ἐπὶ μέγαν οὐδόν, ἔχων βιὸν ἠδὲ φαρέτρην
3  ἰῶν ἐμπλείην, ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺς
4  αὐτοῦ πρόσθε ποδῶν, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπεν·
5  οὗτος μὲν δὴ ἄεθλος ἀάατος ἐκτετέλεσται·
6  νῦν αὖτε σκοπὸν ἄλλον, ὃν οὔ πώ τις βάλεν ἀνήρ,
7  εἴσομαι, αἴ κε τύχωμι, πόρῃ δέ μοι εὖχος Ἀπόλλων.
8  ἦ καὶ ἐπʼ Ἀντινόῳ ἰθύνετο πικρὸν ὀϊστόν.
9  ἦ τοι ὁ καλὸν ἄλεισον ἀναιρήσεσθαι ἔμελλε,
10  χρύσεον ἄμφωτον, καὶ δὴ μετὰ χερσὶν ἐνώμα,
11  ὄφρα πίοι οἴνοιο· φόνος δέ οἱ οὐκ ἐνὶ θυμῷ
12  μέμβλετο· τίς κʼ οἴοιτο μετʼ ἀνδράσι δαιτυμόνεσσι
13  μοῦνον ἐνὶ πλεόνεσσι, καὶ εἰ μάλα καρτερὸς εἴη,
14  οἷ τεύξειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν;
15  τὸν δʼ Ὀδυσεὺς κατὰ λαιμὸν ἐπισχόμενος βάλεν ἰῷ,
16  ἀντικρὺ δʼ ἁπαλοῖο διʼ αὐχένος ἤλυθʼ ἀκωκή.
17  ἐκλίνθη δʼ ἑτέρωσε, δέπας δέ οἱ ἔκπεσε χειρὸς
18  βλημένου, αὐτίκα δʼ αὐλὸς ἀνὰ ῥῖνας παχὺς ἦλθεν
19  αἵματος ἀνδρομέοιο· θοῶς δʼ ἀπὸ εἷο τράπεζαν
20  ὦσε ποδὶ πλήξας, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζε·
21  σῖτός τε κρέα τʼ ὀπτὰ φορύνετο. τοὶ δʼ ὁμάδησαν
22  μνηστῆρες κατὰ δώμαθʼ, ὅπως ἴδον ἄνδρα πεσόντα,
23  ἐκ δὲ θρόνων ἀνόρουσαν ὀρινθέντες κατὰ δῶμα,
24  πάντοσε παπταίνοντες ἐϋδμήτους ποτὶ τοίχους·
25  οὐδέ πη ἀσπὶς ἔην οὐδʼ ἄλκιμον ἔγχος ἑλέσθαι.
26  νείκειον δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσι·
27  ξεῖνε, κακῶς ἀνδρῶν τοξάζεαι· οὐκέτʼ ἀέθλων
28  ἄλλων ἀντιάσεις· νῦν τοι σῶς αἰπὺς ὄλεθρος.
29  καὶ γὰρ δὴ νῦν φῶτα κατέκτανες ὃς μέγʼ ἄριστος
30  κούρων εἰν Ἰθάκῃ· τῷ σʼ ἐνθάδε γῦπες ἔδονται.
31  ἴσκεν ἕκαστος ἀνήρ, ἐπεὶ ἦ φάσαν οὐκ ἐθέλοντα
32  ἄνδρα κατακτεῖναι· τὸ δὲ νήπιοι οὐκ ἐνόησαν,
33  ὡς δή σφιν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπτο.
34  τοὺς δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
35  ὦ κύνες, οὔ μʼ ἔτʼ ἐφάσκεθʼ ὑπότροπον οἴκαδʼ ἱκέσθαι
36  δήμου ἄπο Τρώων, ὅτι μοι κατεκείρετε οἶκον,
37  δμῳῇσιν δὲ γυναιξὶ παρευνάζεσθε βιαίως,
38  αὐτοῦ τε ζώοντος ὑπεμνάασθε γυναῖκα,
39  οὔτε θεοὺς δείσαντες, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,
40  οὔτε τινʼ ἀνθρώπων νέμεσιν κατόπισθεν ἔσεσθαι·
41  νῦν ὑμῖν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπται.
42  ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος εἷλεν·
43  πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπη φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.
44  Εὐρύμαχος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπεν·
45  εἰ μὲν δὴ Ὀδυσεὺς Ἰθακήσιος εἰλήλουθας,
46  ταῦτα μὲν αἴσιμα εἶπας, ὅσα ῥέζεσκον Ἀχαιοί,
47  πολλὰ μὲν ἐν μεγάροισιν ἀτάσθαλα, πολλὰ δʼ ἐπʼ ἀγροῦ.
48  ἀλλʼ ὁ μὲν ἤδη κεῖται ὃς αἴτιος ἔπλετο πάντων,
49  Ἀντίνοος· οὗτος γὰρ ἐπίηλεν τάδε ἔργα,
50  οὔ τι γάμου τόσσον κεχρημένος οὐδὲ χατίζων,
51  ἀλλʼ ἄλλα φρονέων, τά οἱ οὐκ ἐτέλεσσε Κρονίων,
52  ὄφρʼ Ἰθάκης κατὰ δῆμον ἐϋκτιμένης βασιλεύοι
53  αὐτός, ἀτὰρ σὸν παῖδα κατακτείνειε λοχήσας.
54  νῦν δʼ ὁ μὲν ἐν μοίρῃ πέφαται, σὺ δὲ φείδεο λαῶν
55  σῶν· ἀτὰρ ἄμμες ὄπισθεν ἀρεσσάμενοι κατὰ δῆμον,
56  ὅσσα τοι ἐκπέποται καὶ ἐδήδοται ἐν μεγάροισι,
57  τιμὴν ἀμφὶς ἄγοντες ἐεικοσάβοιον ἕκαστος,
58  χαλκόν τε χρυσόν τʼ ἀποδώσομεν, εἰς ὅ κε σὸν κῆρ
59  ἰανθῇ· πρὶν δʼ οὔ τι νεμεσσητὸν κεχολῶσθαι.
60  τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
61  Εὐρύμαχʼ, οὐδʼ εἴ μοι πατρώϊα πάντʼ ἀποδοῖτε,
62  ὅσσα τε νῦν ὔμμʼ ἐστὶ καὶ εἴ ποθεν ἄλλʼ ἐπιθεῖτε,
63  οὐδέ κεν ὣς ἔτι χεῖρας ἐμὰς λήξαιμι φόνοιο
64  πρὶν πᾶσαν μνηστῆρας ὑπερβασίην ἀποτῖσαι.
65  νῦν ὑμῖν παράκειται ἐναντίον ἠὲ μάχεσθαι
66  ἢ φεύγειν, ὅς κεν θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξῃ·
67  ἀλλά τινʼ οὐ φεύξεσθαι ὀΐομαι αἰπὺν ὄλεθρον.
68  ὣς φάτο, τῶν δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ.
69  τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος προσεφώνεε δεύτερον αὖτις·
70  ὦ φίλοι, οὐ γὰρ σχήσει ἀνὴρ ὅδε χεῖρας ἀάπτους,
71  ἀλλʼ ἐπεὶ ἔλλαβε τόξον ἐΰξοον ἠδὲ φαρέτρην,
72  οὐδοῦ ἄπο ξεστοῦ τοξάσσεται, εἰς ὅ κε πάντας
73  ἄμμε κατακτείνῃ· ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.
74  φάσγανά τε σπάσσασθε καὶ ἀντίσχεσθε τραπέζας
75  ἰῶν ὠκυμόρων· ἐπὶ δʼ αὐτῷ πάντες ἔχωμεν
76  ἀθρόοι, εἴ κέ μιν οὐδοῦ ἀπώσομεν ἠδὲ θυράων,
77  ἔλθωμεν δʼ ἀνὰ ἄστυ, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο·
78  τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.
79  ὣς ἄρα φωνήσας εἰρύσσατο φάσγανον ὀξὺ
80  χάλκεον, ἀμφοτέρωθεν ἀκαχμένον, ἆλτο δʼ ἐπʼ αὐτῷ
81  σμερδαλέα ἰάχων· ὁ δʼ ἁμαρτῆ δῖος Ὀδυσσεὺς
82  ἰὸν ἀποπροίει, βάλε δὲ στῆθος παρὰ μαζόν,
83  ἐν δέ οἱ ἥπατι πῆξε θοὸν βέλος· ἐκ δʼ ἄρα χειρὸς
84  φάσγανον ἧκε χαμᾶζε, περιρρηδὴς δὲ τραπέζῃ
85  κάππεσεν ἰδνωθείς, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζε
86  καὶ δέπας ἀμφικύπελλον· ὁ δὲ χθόνα τύπτε μετώπῳ
87  θυμῷ ἀνιάζων, ποσὶ δὲ θρόνον ἀμφοτέροισι
88  λακτίζων ἐτίνασσε· κατʼ ὀφθαλμῶν δʼ ἔχυτʼ ἀχλύς.
89  Ἀμφίνομος δʼ Ὀδυσῆος ἐείσατο κυδαλίμοιο
90  ἀντίος ἀΐξας, εἴρυτο δὲ φάσγανον ὀξύ,
91  εἴ πώς οἱ εἴξειε θυράων. ἀλλʼ ἄρα μιν φθῆ
92  Τηλέμαχος κατόπισθε βαλὼν χαλκήρεϊ δουρὶ
93  ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν·
94  δούπησεν δὲ πεσών, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.
95  Τηλέμαχος δʼ ἀπόρουσε, λιπὼν δολιχόσκιον ἔγχος
96  αὐτοῦ ἐν Ἀμφινόμῳ· περὶ γὰρ δίε μή τις Ἀχαιῶν
97  ἔγχος ἀνελκόμενον δολιχόσκιον ἢ ἐλάσειε
98  φασγάνῳ ἀΐξας ἠὲ προπρηνέα τύψας.
99  βῆ δὲ θέειν, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,
100  ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
101  ὦ πάτερ, ἤδη τοι σάκος οἴσω καὶ δύο δοῦρε
102  καὶ κυνέην πάγχαλκον, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖαν
103  αὐτός τʼ ἀμφιβαλεῦμαι ἰών, δώσω δὲ συβώτῃ
104  καὶ τῷ βουκόλῳ ἄλλα· τετευχῆσθαι γὰρ ἄμεινον.
105  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
106  οἶσε θέων, ἧός μοι ἀμύνεσθαι πάρʼ ὀϊστοί,
107  μή μʼ ἀποκινήσωσι θυράων μοῦνον ἐόντα.
108  ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,
109  βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδʼ, ὅθι οἱ κλυτὰ τεύχεα κεῖτο.
110  ἔνθεν τέσσαρα μὲν σάκεʼ ἔξελε, δούρατα δʼ ὀκτὼ
111  καὶ πίσυρας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·
112  βῆ δὲ φέρων, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,
113  αὐτὸς δὲ πρώτιστα περὶ χροῒ δύσετο χαλκόν·
114  ὣς δʼ αὔτως τὼ δμῶε δυέσθην τεύχεα καλά,
115  ἔσταν δʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην.
116  αὐτὰρ ὅ γʼ, ὄφρα μὲν αὐτῷ ἀμύνεσθαι ἔσαν ἰοί.
117  τόφρα μνηστήρων ἕνα γʼ αἰεὶ ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
118  βάλλε τιτυσκόμενος· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.
119  αὐτὰρ ἐπεὶ λίπον ἰοὶ ὀϊστεύοντα ἄνακτα,
120  τόξον μὲν πρὸς σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο
121  ἔκλινʼ ἑστάμεναι, πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα,
122  αὐτὸς δʼ ἀμφʼ ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,
123  κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν,
124  ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·
125  εἵλετο δʼ ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ.
126  ὀρσοθύρη δέ τις ἔσκεν ἐϋδμήτῳ ἐνὶ τοίχῳ,
127  ἀκρότατον δὲ παρʼ οὐδὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο
128  ἦν ὁδὸς ἐς λαύρην, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι.
129  τὴν δʼ Ὀδυσεὺς φράζεσθαι ἀνώγει δῖον ὑφορβὸν
130  ἑσταότʼ ἄγχʼ αὐτῆς· μία δʼ οἴη γίγνετʼ ἐφορμή.
131  τοῖς δʼ Ἀγέλεως μετέειπεν, ἔπος πάντεσσι πιφαύσκων·
132  ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἀνʼ ὀρσοθύρην ἀναβαίη
133  καὶ εἴποι λαοῖσι, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο;
134  τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.
135  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·
136  οὔ πως ἔστʼ, Ἀγέλαε διοτρεφές· ἄγχι γὰρ αἰνῶς
137  αὐλῆς καλὰ θύρετρα καὶ ἀργαλέον στόμα λαύρης·
138  καί χʼ εἷς πάντας ἐρύκοι ἀνήρ, ὅς τʼ ἄλκιμος εἴη.
139  ἀλλʼ ἄγεθʼ, ὑμῖν τεύχεʼ ἐνείκω θωρηχθῆναι
140  ἐκ θαλάμου· ἔνδον γάρ, ὀΐομαι, οὐδέ πη ἄλλῃ
141  τεύχεα κατθέσθην Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱός.
142  ὣς εἰπὼν ἀνέβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,
143  εἰς θαλάμους Ὀδυσῆος ἀνὰ ῥῶγας μεγάροιο.
144  ἔνθεν δώδεκα μὲν σάκεʼ ἔξελε, τόσσα δὲ δοῦρα
145  καὶ τόσσας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·
146  βῆ δʼ ἴμεναι, μάλα δʼ ὦκα φέρων μνηστῆρσιν ἔδωκεν.
147  καὶ τότʼ Ὀδυσσῆος λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,
148  ὡς περιβαλλομένους ἴδε τεύχεα χερσί τε δοῦρα
149  μακρὰ τινάσσοντας· μέγα δʼ αὐτῷ φαίνετο ἔργον.
150  αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
151  Τηλέμαχʼ, ἦ μάλα δή τις ἐνὶ μεγάροισι γυναικῶν
152  νῶϊν ἐποτρύνει πόλεμον κακὸν ἠὲ Μελανθεύς.
153  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
154  ὦ πάτερ, αὐτὸς ἐγὼ τόδε γʼ ἤμβροτον—οὐδέ τις ἄλλος
155  αἴτιος—ὃς θαλάμοιο θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν
156  κάλλιπον ἀγκλίνας· τῶν δὲ σκοπὸς ἦεν ἀμείνων.
157  ἀλλʼ ἴθι, δῖʼ Εὔμαιε, θύρην ἐπίθες θαλάμοιο
158  καὶ φράσαι ἤ τις ἄρʼ ἐστὶ γυναικῶν ἣ τάδε ῥέζει,
159  ἢ υἱὸς Δολίοιο, Μελανθεύς, τόν περ ὀΐω.
160  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
161  βῆ δʼ αὖτις θάλαμόνδε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,
162  οἴσων τεύχεα καλά. νόησε δὲ δῖος ὑφορβός,
163  αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
164  διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
165  κεῖνος δʼ αὖτʼ ἀΐδηλος ἀνήρ, ὃν ὀϊόμεθʼ αὐτοί,
166  ἔρχεται ἐς θάλαμον· σὺ δέ μοι νημερτὲς ἐνίσπες,
167  ἤ μιν ἀποκτείνω, αἴ κε κρείσσων γε γένωμαι,
168  ἦε σοὶ ἐνθάδʼ ἄγω, ἵνʼ ὑπερβασίας ἀποτίσῃ
169  πολλάς, ὅσσας οὗτος ἐμήσατο σῷ ἐνὶ οἴκῳ.
170  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
171  ἦ τοι ἐγὼ καὶ Τηλέμαχος μνηστῆρας ἀγαυοὺς
172  σχήσομεν ἔντοσθεν μεγάρων, μάλα περ μεμαῶτας.
173  σφῶϊ δʼ ἀποστρέψαντε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν
174  ἐς θάλαμον βαλέειν, σανίδας δʼ ἐκδῆσαι ὄπισθε,
175  σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντε
176  κίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἐρύσαι πελάσαι τε δοκοῖσιν,
177  ὥς κεν δηθὰ ζωὸς ἐὼν χαλέπʼ ἄλγεα πάσχῃ·
178  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο,
179  βὰν δʼ ἴμεν ἐς θάλαμον, λαθέτην δέ μιν ἔνδον ἐόντα.
180  ἦ τοι ὁ μὲν θαλάμοιο μυχὸν κάτα τεύχεʼ ἐρεύνα,
181  τὼ δʼ ἔσταν ἑκάτερθε παρὰ σταθμοῖσι μένοντε.
182  εὖθʼ ὑπὲρ οὐδὸν ἔβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,
183  τῇ ἑτέρῃ μὲν χειρὶ φέρων καλὴν τρυφάλειαν,
184  τῇ δʼ ἑτέρῃ σάκος εὐρὺ γέρον, πεπαλαγμένον ἄζῃ,
185  Λαέρτεω ἥρωος, ὃ κουρίζων φορέεσκε·
186  δὴ τότε γʼ ἤδη κεῖτο, ῥαφαὶ δὲ λέλυντο ἱμάντων·
187  τὼ δʼ ἄρʼ ἐπαΐξανθʼ ἑλέτην ἔρυσάν τέ μιν εἴσω
188  κουρίξ, ἐν δαπέδῳ δὲ χαμαὶ βάλον ἀχνύμενον κῆρ,
189  σὺν δὲ πόδας χεῖράς τε δέον θυμαλγέϊ δεσμῷ
190  εὖ μάλʼ ἀποστρέψαντε διαμπερές, ὡς ἐκέλευσεν
191  υἱὸς Λαέρταο, πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
192  σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντε
193  κίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἔρυσαν πέλασάν τε δοκοῖσι.
194  τὸν δʼ ἐπικερτομέων προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
195  νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ, Μελάνθιε, νύκτα φυλάξεις,
196  εὐνῇ ἔνι μαλακῇ καταλέγμενος, ὥς σε ἔοικεν·
197  οὐδέ σέ γʼ ἠριγένεια παρʼ Ὠκεανοῖο ῥοάων
198  λήσει ἐπερχομένη χρυσόθρονος, ἡνίκʼ ἀγινεῖς
199  αἶγας μνηστήρεσσι δόμον κάτα δαῖτα πένεσθαι.
200  ὣς ὁ μὲν αὖθι λέλειπτο, ταθεὶς ὀλοῷ ἐνὶ δεσμῷ·
201  τὼ δʼ ἐς τεύχεα δύντε, θύρην ἐπιθέντε φαεινήν,
202  βήτην εἰς Ὀδυσῆα δαΐφρονα, ποικιλομήτην.
203  ἔνθα μένος πνείοντες ἐφέστασαν, οἱ μὲν ἐπʼ οὐδοῦ
204  τέσσαρες, οἱ δʼ ἔντοσθε δόμων πολέες τε καὶ ἐσθλοί.
205  τοῖσι δʼ ἐπʼ ἀγχίμολον θυγάτηρ Διὸς ἦλθεν Ἀθήνη,
206  Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.
207  τὴν δʼ Ὀδυσεὺς γήθησεν ἰδὼν καὶ μῦθον ἔειπε·
208  Μέντορ, ἄμυνον ἀρήν, μνῆσαι δʼ ἑτάροιο φίλοιο,
209  ὅς σʼ ἀγαθὰ ῥέζεσκον· ὁμηλικίην δέ μοί ἐσσι.
210  ὣς φάτʼ, ὀϊόμενος λαοσσόον ἔμμεν Ἀθήνην.
211  μνηστῆρες δʼ ἑτέρωθεν ὁμόκλεον ἐν μεγάροισι·
212  πρῶτος τήν γʼ ἐνένιπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·
213  Μέντορ, μή σʼ ἐπέεσσι παραιπεπίθῃσιν Ὀδυσσεὺς
214  μνηστήρεσσι μάχεσθαι, ἀμυνέμεναι δέ οἱ αὐτῷ.
215  ὧδε γὰρ ἡμέτερόν γε νόον τελέεσθαι ὀΐω·
216  ὁππότε κεν τούτους κτέωμεν, πατέρʼ ἠδὲ καὶ υἱόν,
217  ἐν δὲ σὺ τοῖσιν ἔπειτα πεφήσεαι, οἷα μενοινᾷς
218  ἔρδειν ἐν μεγάροις· σῷ δʼ αὐτοῦ κράατι τίσεις.
219  αὐτὰρ ἐπὴν ὑμέων γε βίας ἀφελώμεθα χαλκῷ,
220  κτήμαθʼ ὁπόσσα τοί ἐστι, τά τʼ ἔνδοθι καὶ τὰ θύρηφι,
221  τοῖσιν Ὀδυσσῆος μεταμίξομεν· οὐδέ τοι υἷας
222  ζώειν ἐν μεγάροισιν ἐάσομεν, οὐδέ θύγατρας
223  οὐδʼ ἄλοχον κεδνὴν Ἰθάκης κατὰ ἄστυ πολεύειν.
224  ὣς φάτʼ, Ἀθηναίη δὲ χολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
225  νείκεσσεν δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσιν·
226  οὐκέτι σοί γʼ, Ὀδυσεῦ, μένος ἔμπεδον οὐδέ τις ἀλκή
227  οἵη ὅτʼ ἀμφʼ Ἑλένῃ λευκωλένῳ εὐπατερείῃ,
228  εἰνάετες Τρώεσσιν ἐμάρναο νωλεμὲς αἰεί,
229  πολλοὺς δʼ ἄνδρας ἔπεφνες ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,
230  σῇ δʼ ἥλω βουλῇ Πριάμου πόλις εὐρυάγυια.
231  πῶς δὴ νῦν, ὅτε σόν τε δόμον καὶ κτήμαθʼ ἱκάνεις,
232  ἄντα μνηστήρων ὀλοφύρεαι ἄλκιμος εἶναι;
233  ἀλλʼ ἄγε δεῦρο, πέπον, παρʼ ἔμʼ ἵστασο καὶ ἴδε ἔργον,
234  ὄφρʼ εἰδῇς οἷός τοι ἐν ἀνδράσι δυσμενέεσσιν
235  Μέντωρ Ἀλκιμίδης εὐεργεσίας ἀποτίνειν.
236  ἦ ῥα, καὶ οὔ πω πάγχυ δίδου ἑτεραλκέα νίκην,
237  ἀλλʼ ἔτʼ ἄρα σθένεός τε καὶ ἀλκῆς πειρήτιζεν
238  ἠμὲν Ὀδυσσῆος ἠδʼ υἱοῦ κυδαλίμοιο.
239  αὐτὴ δʼ αἰθαλόεντος ἀνὰ μεγάροιο μέλαθρον
240  ἕζετʼ ἀναΐξασα, χελιδόνι εἰκέλη ἄντην.
241  μνηστῆρας δʼ ὤτρυνε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος,
242  Εὐρύνομός τε καὶ Ἀμφιμέδων Δημοπτόλεμός τε,
243  Πείσανδρός τε Πολυκτορίδης Πόλυβός τε δαΐφρων·
244  οἱ γὰρ μνηστήρων ἀρετῇ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι,
245  ὅσσοι ἔτʼ ἔζωον περί τε ψυχέων ἐμάχοντο·
246  τοὺς δʼ ἤδη ἐδάμασσε βιὸς καὶ ταρφέες ἰοί.
247  τοῖς δʼ Ἀγέλεως μετέειπεν, ἔπος πάντεσσι πιφαύσκων·
248  ὦ φίλοι, ἤδη σχήσει ἀνὴρ ὅδε χεῖρας ἀάπτους·
249  καὶ δή οἱ Μέντωρ μὲν ἔβη κενὰ εὔγματα εἰπών,
250  οἱ δʼ οἶοι λείπονται ἐπὶ πρώτῃσι θύρῃσι.
251  τῷ νῦν μὴ ἅμα πάντες ἐφίετε δούρατα μακρά,
252  ἀλλʼ ἄγεθʼ οἱ ἓξ πρῶτον ἀκοντίσατʼ, αἴ κέ ποθι Ζεὺς
253  δώῃ Ὀδυσσῆα βλῆσθαι καὶ κῦδος ἀρέσθαι.
254  τῶν δʼ ἄλλων οὐ κῆδος, ἐπὴν οὗτός γε πέσῃσιν.
255  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκόντισαν ὡς ἐκέλευεν,
256  ἱέμενοι· τὰ δὲ πάντα ἐτώσια θῆκεν Ἀθήνη,
257  τῶν ἄλλος μὲν σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο
258  βεβλήκει, ἄλλος δὲ θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν·
259  ἄλλου δʼ ἐν τοίχῳ μελίη πέσε χαλκοβάρεια.
260  αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ δούρατʼ ἀλεύαντο μνηστήρων,
261  τοῖς δʼ ἄρα μύθων ἦρχε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
262  ὦ φίλοι, ἤδη μέν κεν ἐγὼν εἴποιμι καὶ ἄμμι
263  μνηστήρων ἐς ὅμιλον ἀκοντίσαι, οἳ μεμάασιν
264  ἡμέας ἐξεναρίξαι ἐπὶ προτέροισι κακοῖσιν.
265  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκόντισαν ὀξέα δοῦρα
266  ἄντα τιτυσκόμενοι· Δημοπτόλεμον μὲν Ὀδυσσεύς,
267  Εὐρυάδην δʼ ἄρα Τηλέμαχος, Ἔλατον δὲ συβώτης,
268  Πείσανδρον δʼ ἄρʼ ἔπεφνε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ.
269  οἱ μὲν ἔπειθʼ ἅμα πάντες ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας,
270  μνηστῆρες δʼ ἀνεχώρησαν μεγάροιο μυχόνδε·
271  τοὶ δʼ ἄρʼ ἐπήϊξαν, νεκύων δʼ ἐξ ἔγχεʼ ἕλοντο.
272  αὖτις δὲ μνηστῆρες ἀκόντισαν ὀξέα δοῦρα
273  ἱέμενοι· τὰ δὲ πολλὰ ἐτώσια θῆκεν Ἀθήνη.
274  τῶν ἄλλος μὲν σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο
275  βεβλήκειν, ἄλλος δὲ θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν·
276  ἄλλου δʼ ἐν τοίχῳ μελίη πέσε χαλκοβάρεια.
277  Ἀμφιμέδων δʼ ἄρα Τηλέμαχον βάλε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ
278  λίγδην, ἄκρον δὲ ῥινὸν δηλήσατο χαλκός.
279  Κτήσιππος δʼ Εὔμαιον ὑπὲρ σάκος ἔγχεϊ μακρῷ
280  ὦμον ἐπέγραψεν· τὸ δʼ ὑπέρπτατο, πῖπτε δʼ ἔραζε.
281  τοὶ δʼ αὖτʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην,
282  μνηστήρων ἐς ὅμιλον ἀκόντισαν ὀξέα δοῦρα.
283  ἔνθʼ αὖτʼ Εὐρυδάμαντα βάλε πτολίπορθος Ὀδυσσεύς,
284  Ἀμφιμέδοντα δὲ Τηλέμαχος, Πόλυβον δὲ συβώτης·
285  Κτήσιππον δʼ ἄρʼ ἔπειτα βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνὴρ
286  βεβλήκει πρὸς στῆθος, ἐπευχόμενος δὲ προσηύδα·
287  ὦ Πολυθερσεΐδη φιλοκέρτομε, μή ποτε πάμπαν
288  εἴκων ἀφραδίῃς μέγα εἰπεῖν, ἀλλὰ θεοῖσιν
289  μῦθον ἐπιτρέψαι, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσι.
290  τοῦτό τοι ἀντὶ ποδὸς ξεινήϊον, ὅν ποτʼ ἔδωκας
291  ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ δόμον κάτʼ ἀλητεύοντι.
292  ἦ ῥα βοῶν ἑλίκων ἐπιβουκόλος· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
293  οὖτα Δαμαστορίδην αὐτοσχεδὸν ἔγχεϊ μακρῷ.
294  Τηλέμαχος δʼ Εὐηνορίδην Λειώκριτον οὖτα
295  δουρὶ μέσον κενεῶνα, διαπρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν·
296  ἤριπε δὲ πρηνής, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.
297  δὴ τότʼ Ἀθηναίη φθισίμβροτον αἰγίδʼ ἀνέσχεν
298  ὑψόθεν ἐξ ὀροφῆς· τῶν δὲ φρένες ἐπτοίηθεν.
299  οἱ δʼ ἐφέβοντο κατὰ μέγαρον βόες ὣς ἀγελαῖαι·
300  τὰς μέν τʼ αἰόλος οἶστρος ἐφορμηθεὶς ἐδόνησεν
301  ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τʼ ἤματα μακρὰ πέλονται.
302  οἱ δʼ ὥς τʼ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχεῖλαι,
303  ἐξ ὀρέων ἐλθόντες ἐπʼ ὀρνίθεσσι θόρωσι·
304  ταὶ μέν τʼ ἐν πεδίῳ νέφεα πτώσσουσαι ἵενται,
305  οἱ δέ τε τὰς ὀλέκουσιν ἐπάλμενοι, οὐδέ τις ἀλκὴ
306  γίγνεται οὐδὲ φυγή· χαίρουσι δέ τʼ ἀνέρες ἄγρῃ·
307  ὣς ἄρα τοὶ μνηστῆρας ἐπεσσύμενοι κατὰ δῶμα
308  τύπτον ἐπιστροφάδην· τῶν δὲ στόνος ὤρνυτʼ ἀεικὴς
309  κράτων τυπτομένων, δάπεδον δʼ ἅπαν αἵματι θῦε.
310  Λειώδης δʼ Ὀδυσῆος ἐπεσσύμενος λάβε γούνων,
311  καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
312  γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον·
313  οὐ γάρ πώ τινά φημι γυναικῶν ἐν μεγάροισιν
314  εἰπεῖν οὐδέ τι ῥέξαι ἀτάσθαλον· ἀλλὰ καὶ ἄλλους
315  παύεσκον μνηστῆρας, ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι.
316  ἀλλά μοι οὐ πείθοντο κακῶν ἄπο χεῖρας ἔχεσθαι·
317  τῷ καὶ ἀτασθαλίῃσιν ἀεικέα πότμον ἐπέσπον.
318  αὐτὰρ ἐγὼ μετὰ τοῖσι θυοσκόος οὐδὲν ἐοργὼς
319  κείσομαι, ὡς οὐκ ἔστι χάρις μετόπισθʼ εὐεργέων·
320  τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
321  εἰ μὲν δὴ μετὰ τοῖσι θυοσκόος εὔχεαι εἶναι,
322  πολλάκι που μέλλεις ἀρήμεναι ἐν μεγάροισι
323  τηλοῦ ἐμοὶ νόστοιο τέλος γλυκεροῖο γενέσθαι,
324  σοὶ δʼ ἄλοχόν τε φίλην σπέσθαι καὶ τέκνα τεκέσθαι·
325  τῷ οὐκ ἂν θάνατόν γε δυσηλεγέα προφύγοισθα.
326  ὣς ἄρα φωνήσας ξίφος εἵλετο χειρὶ παχείῃ
327  κείμενον, ὅ ῥʼ Ἀγέλαος ἀποπροέηκε χαμᾶζε
328  κτεινόμενος· τῷ τόν γε κατʼ αὐχένα μέσσον ἔλασσε.
329  φθεγγομένου δʼ ἄρα τοῦ γε κάρη κονίῃσιν ἐμίχθη.
330  Τερπιάδης δʼ ἔτʼ ἀοιδὸς ἀλύσκανε κῆρα μέλαιναν,
331  Φήμιος, ὅς ῥʼ ἤειδε μετὰ μνηστῆρσιν ἀνάγκῃ.
332  ἔστη δʼ ἐν χείρεσσίν ἔχων φόρμιγγα λίγειαν
333  ἄγχι παρʼ ὀρσοθύρην· δίχα δὲ φρεσὶ μερμήριζεν,
334  ἢ ἐκδὺς μεγάροιο Διὸς μεγάλου ποτὶ βωμὸν
335  ἑρκείου ἵζοιτο τετυγμένον, ἔνθʼ ἄρα πολλὰ
336  Λαέρτης Ὀδυσεύς τε βοῶν ἐπὶ μηρίʼ ἔκηαν,
337  ἦ γούνων λίσσοιτο προσαΐξας Ὀδυσῆα.
338  ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,
339  γούνων ἅψασθαι Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
340  ἦ τοι ὁ φόρμιγγα γλαφυρὴν κατέθηκε χαμᾶζε
341  μεσσηγὺς κρητῆρος ἰδὲ θρόνου ἀργυροήλου,
342  αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσαΐξας λάβε γούνων,
343  καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
344  γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον·
345  αὐτῷ τοι μετόπισθʼ ἄχος ἔσσεται, εἴ κεν ἀοιδὸν
346  πέφνῃς, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀείδω.
347  αὐτοδίδακτος δʼ εἰμί, θεὸς δέ μοι ἐν φρεσὶν οἴμας
348  παντοίας ἐνέφυσεν· ἔοικα δέ τοι παραείδειν
349  ὥς τε θεῷ· τῷ μή με λιλαίεο δειροτομῆσαι.
350  καί κεν Τηλέμαχος τάδε γʼ εἴποι, σὸς φίλος υἱός,
351  ὡς ἐγὼ οὔ τι ἑκὼν ἐς σὸν δόμον οὐδὲ χατίζων
352  πωλεύμην μνηστῆρσιν ἀεισόμενος μετὰ δαῖτας,
353  ἀλλὰ πολὺ πλέονες καὶ κρείσσονες ἦγον ἀνάγκῃ.
354  ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο,
355  αἶψα δʼ ἑὸν πατέρα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
356  ἴσχεο μηδέ τι τοῦτον ἀναίτιον οὔταε χαλκῷ·
357  καὶ κήρυκα Μέδοντα σαώσομεν, ὅς τέ μευ αἰεὶ
358  οἴκῳ ἐν ἡμετέρῳ κηδέσκετο παιδὸς ἐόντος,
359  εἰ δὴ μή μιν ἔπεφνε Φιλοίτιος ἠὲ συβώτης,
360  ἠὲ σοὶ ἀντεβόλησεν ὀρινομένῳ κατὰ δῶμα.
361  ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσε Μέδων πεπνυμένα εἰδώς·
362  πεπτηὼς γὰρ ἔκειτο ὑπὸ θρόνον, ἀμφὶ δὲ δέρμα
363  ἕστο βοὸς νεόδαρτον, ἀλύσκων κῆρα μέλαιναν.
364  αἶψα δʼ ἀπὸ θρόνου ὦρτο, θοῶς δʼ ἀπέδυνε βοείην.
365  Τηλέμαχον δʼ ἄρʼ ἔπειτα προσαΐξας λάβε γούνων,
366  καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
367  ὦ φίλʼ, ἐγὼ μὲν ὅδʼ εἰμί, σὺ δʼ ἴσχεο εἰπὲ δὲ πατρὶ
368  μή με περισθενέων δηλήσεται ὀξέϊ χαλκῷ,
369  ἀνδρῶν μνηστήρων κεχολωμένος, οἵ οἱ ἔκειρον
370  κτήματʼ ἐνὶ μεγάροις, σὲ δὲ νήπιοι οὐδὲν ἔτιον.
371  τὸν δʼ ἐπιμειδήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
372  θάρσει, ἐπεὶ δή σʼ οὗτος ἐρύσσατο καὶ ἐσάωσεν,
373  ὄφρα γνῷς κατὰ θυμόν, ἀτὰρ εἴπῃσθα καὶ ἄλλῳ,
374  ὡς κακοεργίης εὐεργεσίη μέγʼ ἀμείνων.
375  ἀλλʼ ἐξελθόντες μεγάρων ἕζεσθε θύραζε
376  ἐκ φόνου εἰς αὐλήν, σύ τε καὶ πολύφημος ἀοιδός,
377  ὄφρʼ ἂν ἐγὼ κατὰ δῶμα πονήσομαι ὅττεό με χρή.
378  ὣς φάτο, τὼ δʼ ἔξω βήτην μεγάροιο κιόντε,
379  ἑζέσθην δʼ ἄρα τώ γε Διὸς μεγάλου ποτὶ βωμόν,
380  πάντοσε παπταίνοντε, φόνον ποτιδεγμένω αἰεί.
381  πάπτηνεν δʼ Ὀδυσεὺς καθʼ ἑὸν δόμον, εἴ τις ἔτʼ ἀνδρῶν
382  ζωὸς ὑποκλοπέοιτο, ἀλύσκων κῆρα μέλαιναν.
383  τοὺς δὲ ἴδεν μάλα πάντας ἐν αἵματι καὶ κονίῃσι
384  πεπτεῶτας πολλούς, ὥστʼ ἰχθύας, οὕς θʼ ἁλιῆες
385  κοῖλον ἐς αἰγιαλὸν πολιῆς ἔκτοσθε θαλάσσης
386  δικτύῳ ἐξέρυσαν πολυωπῷ· οἱ δέ τε πάντες
387  κύμαθʼ ἁλὸς ποθέοντες ἐπὶ ψαμάθοισι κέχυνται·
388  τῶν μέν τʼ Ἠέλιος φαέθων ἐξείλετο θυμόν·
389  ὣς τότʼ ἄρα μνηστῆρες ἐπʼ ἀλλήλοισι κέχυντο.
390  δὴ τότε Τηλέμαχον προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
391  Τηλέμαχʼ, εἰ δʼ ἄγε μοι κάλεσον τροφὸν Εὐρύκλειαν,
392  ὄφρα ἔπος εἴπωμι τό μοι καταθύμιόν ἐστιν.
393  ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,
394  κινήσας δὲ θύρην προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·
395  δεῦρο δὴ ὄρσο, γρηῢ παλαιγενές, ἥ τε γυναικῶν
396  δμῳάων σκοπός ἐσσι κατὰ μέγαρʼ ἡμετεράων·
397  ἔρχεο· κικλήσκει σε πατὴρ ἐμός, ὄφρα τι εἴπῃ.
398  ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,
399  ὤϊξεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων,
400  βῆ δʼ ἴμεν· αὐτὰρ Τηλέμαχος πρόσθʼ ἡγεμόνευεν.
401  εὗρεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσιν,
402  αἵματι καὶ λύθρῳ πεπαλαγμένον ὥστε λέοντα,
403  ὅς ῥά τε βεβρωκὼς βοὸς ἔρχεται ἀγραύλοιο·
404  πᾶν δʼ ἄρα οἱ στῆθός τε παρήϊά τʼ ἀμφοτέρωθεν
405  αἱματόεντα πέλει, δεινὸς δʼ εἰς ὦπα ἰδέσθαι·
406  ὣς Ὀδυσεὺς πεπάλακτο πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.
407  ἡ δʼ ὡς οὖν νέκυάς τε καὶ ἄσπετον εἴσιδεν αἷμα,
408  ἴθυσέν ῥʼ ὀλολύξαι, ἐπεὶ μέγα εἴσιδεν ἔργον·
409  ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένην περ,
410  καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
411  ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδʼ ὀλόλυζε·
412  οὐχ ὁσίη κταμένοισιν ἐπʼ ἀνδράσιν εὐχετάασθαι.
413  τούσδε δὲ μοῖρʼ ἐδάμασσε θεῶν καὶ σχέτλια ἔργα·
414  οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,
415  οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο·
416  τῷ καὶ ἀτασθαλίῃσιν ἀεικέα πότμον ἐπέσπον.
417  ἀλλʼ ἄγε μοι σὺ γυναῖκας ἐνὶ μεγάροις κατάλεξον,
418  αἵ τέ μʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσιν.
419  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
420  τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθείην καταλέξω.
421  πεντήκοντά τοί εἰσιν ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκες
422  δμῳαί, τὰς μέν τʼ ἔργα διδάξαμεν ἐργάζεσθαι,
423  εἴριά τε ξαίνειν καὶ δουλοσύνην ἀνέχεσθαι·
424  τάων δώδεκα πᾶσαι ἀναιδείης ἐπέβησαν,
425  οὔτʼ ἐμὲ τίουσαι οὔτʼ αὐτὴν Πηνελόπειαν.
426  Τηλέμαχος δὲ νέον μὲν ἀέξετο, οὐδέ ἑ μήτηρ
427  σημαίνειν εἴασκεν ἐπὶ δμῳῇσι γυναιξίν.
428  ἀλλʼ ἄγʼ ἐγὼν ἀναβᾶσʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα
429  εἴπω σῇ ἀλόχῳ, τῇ τις θεὸς ὕπνον ἐπῶρσε.
430  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
431  μή πω τήνδʼ ἐπέγειρε· σὺ δʼ ἐνθάδε εἰπὲ γυναιξὶν
432  ἐλθέμεν, αἵ περ πρόσθεν ἀεικέα μηχανόωντο.
433  ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
434  ἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.
435  αὐτὰρ ὁ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην
436  εἰς ἓ καλεσσάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
437  ἄρχετε νῦν νέκυας φορέειν καὶ ἄνωχθε γυναῖκας·
438  αὐτὰρ ἔπειτα θρόνους περικαλλέας ἠδὲ τραπέζας
439  ὕδατι καὶ σπόγγοισι πολυτρήτοισι καθαίρειν.
440  αὐτὰρ ἐπὴν δὴ πάντα δόμον κατακοσμήσησθε,
441  δμῳὰς ἐξαγαγόντες ἐϋσταθέος μεγάροιο,
442  μεσσηγύς τε θόλου καὶ ἀμύμονος ἕρκεος αὐλῆς,
443  θεινέμεναι ξίφεσιν τανυήκεσιν, εἰς ὅ κε πασέων
444  ψυχὰς ἐξαφέλησθε καὶ ἐκλελάθωντʼ Ἀφροδίτης,
445  τὴν ἄρʼ ὑπὸ μνηστῆρσιν ἔχον μίσγοντό τε λάθρη.
446  ὣς ἔφαθʼ, αἱ δὲ γυναῖκες ἀολλέες ἦλθον ἅπασαι,
447  αἴνʼ ὀλοφυρόμεναι, θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέουσαι.
448  πρῶτα μὲν οὖν νέκυας φόρεον κατατεθνηῶτας,
449  κὰδ δʼ ἄρʼ ὑπʼ αἰθούσῃ τίθεσαν εὐερκέος αὐλῆς,
450  ἀλλήλοισιν ἐρείδουσαι· σήμαινε δʼ Ὀδυσσεὺς
451  αὐτὸς ἐπισπέρχων· ταὶ δʼ ἐκφόρεον καὶ ἀνάγκῃ.
452  αὐτὰρ ἔπειτα θρόνους περικαλλέας ἠδὲ τραπέζας
453  ὕδατι καὶ σπόγγοισι πολυτρήτοισι κάθαιρον.
454  αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτῃς
455  λίστροισιν δάπεδον πύκα ποιητοῖο δόμοιο
456  ξῦον· ταὶ δʼ ἐφόρεον δμῳαί, τίθεσαν δὲ θύραζε.
457  αὐτὰρ ἐπειδὴ πᾶν μέγαρον διεκοσμήσαντο,
458  δμῳὰς δʼ ἐξαγαγόντες ἐϋσταθέος μεγάροιο,
459  μεσσηγύς τε θόλου καὶ ἀμύμονος ἕρκεος αὐλῆς,
460  εἴλεον ἐν στείνει, ὅθεν οὔ πως ἦεν ἀλύξαι.
461  τοῖσι δὲ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἦρχʼ ἀγορεύειν·
462  μὴ μὲν δὴ καθαρῷ θανάτῳ ἀπὸ θυμὸν ἑλοίμην
463  τάων, αἳ δὴ ἐμῇ κεφαλῇ κατʼ ὀνείδεα χεῦαν
464  μητέρι θʼ ἡμετέρῃ παρά τε μνηστῆρσιν ἴαυον.
465  ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ πεῖσμα νεὸς κυανοπρῴροιο
466  κίονος ἐξάψας μεγάλης περίβαλλε θόλοιο,
467  ὑψόσʼ ἐπεντανύσας, μή τις ποσὶν οὖδας ἵκοιτο.
468  ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἢ κίχλαι τανυσίπτεροι ἠὲ πέλειαι
469  ἕρκει ἐνιπλήξωσι, τό θʼ ἑστήκῃ ἐνὶ θάμνῳ,
470  αὖλιν ἐσιέμεναι, στυγερὸς δʼ ὑπεδέξατο κοῖτος,
471  ὣς αἵ γʼ ἑξείης κεφαλὰς ἔχον, ἀμφὶ δὲ πάσαις
472  δειρῇσι βρόχοι ἦσαν, ὅπως οἴκτιστα θάνοιεν.
473  ἤσπαιρον δὲ πόδεσσι μίνυνθά περ οὔ τι μάλα δήν.
474  ἐκ δὲ Μελάνθιον ἦγον ἀνὰ πρόθυρόν τε καὶ αὐλήν·
475  τοῦ δʼ ἀπὸ μὲν ῥῖνάς τε καὶ οὔατα νηλέϊ χαλκῷ
476  τάμνον, μήδεά τʼ ἐξέρυσαν, κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι,
477  χεῖράς τʼ ἠδὲ πόδας κόπτον κεκοτηότι θυμῷ.
478  οἱ μὲν ἔπειτʼ ἀπονιψάμενοι χεῖράς τε πόδας τε
479  εἰς Ὀδυσῆα δόμονδε κίον, τετέλεστο δὲ ἔργον·
480  αὐτὰρ ὅ γε προσέειπε φίλην τροφὸν Εὐρύκλειαν·
481  οἶσε θέειον, γρηΰ, κακῶν ἄκος, οἶσε δέ μοι πῦρ,
482  ὄφρα θεειώσω μέγαρον· σὺ δὲ Πηνελόπειαν
483  ἐλθεῖν ἐνθάδʼ ἄνωχθι σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξί·
484  πάσας δʼ ὄτρυνον δμῳὰς κατὰ δῶμα νέεσθαι.
485  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
486  ναὶ δὴ ταῦτά γε, τέκνον ἐμόν, κατὰ μοῖραν ἔειπες.
487  ἀλλʼ ἄγε τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματʼ ἐνείκω,
488  μηδʼ οὕτω ῥάκεσιν πεπυκασμένος εὐρέας ὤμους
489  ἕσταθʼ ἐνὶ μεγάροισι· νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη.
490  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
491  πῦρ νῦν μοι πρώτιστον ἐνὶ μεγάροισι γενέσθω.
492  ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια,
493  ἤνεικεν δʼ ἄρα πῦρ καὶ θήϊον· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
494  εὖ διεθείωσεν μέγαρον καὶ δῶμα καὶ αὐλήν.
495  γρηῢς δʼ αὖτʼ ἀπέβη διὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος
496  ἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι·
497  αἱ δʼ ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι.
498  αἱ μὲν ἄρʼ ἀμφεχέοντο καὶ ἠσπάζοντʼ Ὀδυσῆα,
499  καὶ κύνεον ἀγαπαξόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμους
500  χεῖράς τʼ αἰνύμεναι· τὸν δὲ γλυκὺς ἵμερος ᾕρει
501  κλαυθμοῦ καὶ στοναχῆς, γίγνωσκε δʼ ἄρα φρεσὶ πάσας.


1  γρηῢς δʼ εἰς ὑπερῷʼ ἀνεβήσετο καγχαλόωσα,
2  δεσποίνῃ ἐρέουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα·
3  γούνατα δʼ ἐρρώσαντο, πόδες δʼ ὑπερικταίνοντο.
4  στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
5  ἔγρεο, Πηνελόπεια, φίλον τέκος, ὄφρα ἴδηαι
6  ὀφθαλμοῖσι τεοῖσι τά τʼ ἔλδεαι ἤματα πάντα.
7  ἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὀψέ περ ἐλθών.
8  μνηστῆρας δʼ ἔκτεινεν ἀγήνορας, οἵ θʼ ἑὸν οἶκον
9  κήδεσκον καὶ κτήματʼ ἔδον βιόωντό τε παῖδα.
10  τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
11  μαῖα φίλη, μάργην σε θεοὶ θέσαν, οἵ τε δύνανται
12  ἄφρονα ποιῆσαι καὶ ἐπίφρονά περ μάλʼ ἐόντα,
13  καί τε χαλιφρονέοντα σαοφροσύνης ἐπέβησαν·
14  οἵ σέ περ ἔβλαψαν· πρὶν δὲ φρένας αἰσίμη ἦσθα.
15  τίπτε με λωβεύεις πολυπενθέα θυμὸν ἔχουσαν
16  ταῦτα παρὲξ ἐρέουσα καὶ ἐξ ὕπνου μʼ ἀνεγείρεις
17  ἡδέος, ὅς μʼ ἐπέδησε φίλα βλέφαρʼ ἀμφικαλύψας;
18  οὐ γάρ πω τοιόνδε κατέδραθον, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς
19  ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
20  ἀλλʼ ἄγε νῦν κατάβηθι καὶ ἂψ ἔρχευ μέγαρόνδε.
21  εἰ γάρ τίς μʼ ἄλλη γε γυναικῶν, αἵ μοι ἔασι,
22  ταῦτʼ ἐλθοῦσʼ ἤγγειλε καὶ ἐξ ὕπνου ἀνέγειρεν,
23  τῷ κε τάχα στυγερῶς μιν ἐγὼν ἀπέπεμψα νέεσθαι
24  αὖτις ἔσω μέγαρον· σὲ δὲ τοῦτό γε γῆρας ὀνήσει.
25  τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
26  οὔ τί σε λωβεύω, τέκνον φίλον, ἀλλʼ ἔτυμόν τοι
27  ἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύω,
28  ὁ ξεῖνος, τὸν πάντες ἀτίμων ἐν μεγάροισι.
29  Τηλέμαχος δʼ ἄρα μιν πάλαι ᾔδεεν ἔνδον ἐόντα,
30  ἀλλὰ σαοφροσύνῃσι νοήματα πατρὸς ἔκευθεν,
31  ὄφρʼ ἀνδρῶν τίσαιτο βίην ὑπερηνορεόντων.
32  ὣς ἔφαθʼ, ἡ δʼ ἐχάρη καὶ ἀπὸ λέκτροιο θοροῦσα
33  γρηῒ περιπλέχθη, βλεφάρων δʼ ἀπὸ δάκρυον ἧκεν·
34  καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
35  εἰ δʼ ἄγε δή μοι, μαῖα φίλη, νημερτὲς ἐνίσπες,
36  εἰ ἐτεὸν δὴ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύεις,
37  ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφῆκε
38  μοῦνος ἐών, οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔμιμνον.
39  τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
40  οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, ἀλλὰ στόνον οἶον ἄκουσα
41  κτεινομένων· ἡμεῖς δὲ μυχῷ θαλάμων εὐπήκτων
42  ἥμεθʼ ἀτυζόμεναι, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι,
43  πρίν γʼ ὅτε δή με σὸς υἱὸς ἀπὸ μεγάροιο κάλεσσε
44  Τηλέμαχος· τὸν γάρ ῥα πατὴρ προέηκε καλέσσαι.
45  εὗρον ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσιν
46  ἑσταόθʼ· οἱ δέ μιν ἀμφί, κραταίπεδον οὖδας ἔχοντες,
47  κείατʼ ἐπʼ ἀλλήλοισιν· ἰδοῦσά κε θυμὸν ἰάνθης.
48  νῦν δʼ οἱ μὲν δὴ πάντες ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσιν
50  ἀθρόοι, αὐτὰρ ὁ δῶμα θεειοῦται περικαλλές,
51  πῦρ μέγα κηάμενος· σὲ δέ με προέηκε καλέσσαι.
52  ἀλλʼ ἕπευ, ὄφρα σφῶϊν ἐϋφροσύνης ἐπιβῆτον
53  ἀμφοτέρω φίλον ἦτορ, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέποσθε.
54  νῦν δʼ ἤδη τόδε μακρὸν ἐέλδωρ ἐκτετέλεσται·
55  ἦλθε μὲν αὐτὸς ζωὸς ἐφέστιος, εὗρε δὲ καὶ σὲ
56  καὶ παῖδʼ ἐν μεγάροισι· κακῶς δʼ οἵ πέρ μιν ἔρεζον
57  μνηστῆρες, τοὺς πάντας ἐτίσατο ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.
58  τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
59  μαῖα φίλη, μή πω μέγʼ ἐπεύχεο καγχαλόωσα.
60  οἶσθα γὰρ ὥς κʼ ἀσπαστὸς ἐνὶ μεγάροισι φανείη
61  πᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί τε καὶ υἱέϊ, τὸν τεκόμεσθα·
62  ἀλλʼ οὐκ ἔσθʼ ὅδε μῦθος ἐτήτυμος, ὡς ἀγορεύεις,
63  ἀλλά τις ἀθανάτων κτεῖνε μνηστῆρας ἀγαυούς,
64  ὕβριν ἀγασσάμενος θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα.
65  οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,
66  οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο·
67  τῷ διʼ ἀτασθαλίας ἔπαθον κακόν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
68  ὤλεσε τηλοῦ νόστον Ἀχαιΐδος, ὤλετο δʼ αὐτός.
69  τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
70  τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,
71  ἣ πόσιν ἔνδον ἐόντα παρʼ ἐσχάρῃ οὔ ποτʼ ἔφησθα
72  οἴκαδʼ ἐλεύσεσθαι· θυμὸς δέ τοι αἰὲν ἄπιστος.
73  ἀλλʼ ἄγε τοι καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι εἴπω,
74  οὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι.
75  τὴν ἀπονίζουσα φρασάμην, ἔθελον δὲ σοὶ αὐτῇ
76  εἰπέμεν· ἀλλά με κεῖνος ἑλὼν ἐπὶ μάστακα χερσὶν
77  οὐκ ἔα εἰπέμεναι πολυϊδρείῃσι νόοιο.
78  ἀλλʼ ἕπευ· αὐτὰρ ἐγὼν ἐμέθεν περιδώσομαι αὐτῆς,
79  αἴ κέν σʼ ἐξαπάφω, κτεῖναί μʼ οἰκτίστῳ ὀλέθρῳ.
80  τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·
81  μαῖα φίλη, χαλεπόν σε θεῶν αἰειγενετάων
82  δήνεα εἴρυσθαι, μὰλα περ πολύϊδριν ἐοῦσαν.
83  ἀλλʼ ἔμπης ἴομεν μετὰ παῖδʼ ἐμόν, ὄφρα ἴδωμαι
84  ἄνδρας μνηστῆρας τεθνηότας, ἠδʼ ὃς ἔπεφνεν.
85  ὣς φαμένη κατέβαινʼ ὑπερώϊα· πολλὰ δέ οἱ κῆρ
86  ὥρμαινʼ, ἢ ἀπάνευθε φίλον πόσιν ἐξερεείνοι,
87  ἦ παρστᾶσα κύσειε κάρη καὶ χεῖρε λαβοῦσα.
88  ἡ δʼ ἐπεὶ εἰσῆλθεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν,
89  ἕζετʼ ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἐναντίη, ἐν πυρὸς αὐγῇ,
90  τοίχου τοῦ ἑτέρου· ὁ δʼ ἄρα πρὸς κίονα μακρὴν
91  ἧστο κάτω ὁρόων, ποτιδέγμενος εἴ τί μιν εἴποι
92  ἰφθίμη παράκοιτις, ἐπεὶ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν.
93  ἡ δʼ ἄνεω δὴν ἧστο, τάφος δέ οἱ ἦτορ ἵκανεν·
94  ὄψει δʼ ἄλλοτε μέν μιν ἐνωπαδίως ἐσίδεσκεν,
95  ἄλλοτε δʼ ἀγνώσασκε κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα.
96  Τηλέμαχος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
97  μῆτερ ἐμή, δύσμητερ, ἀπηνέα θυμὸν ἔχουσα,
98  τίφθʼ οὕτω πατρὸς νοσφίζεαι, οὐδὲ παρʼ αὐτὸν
99  ἑζομένη μύθοισιν ἀνείρεαι οὐδὲ μεταλλᾷς;
100  οὐ μέν κʼ ἄλλη γʼ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ
101  ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας
102  ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν·
103  σοὶ δʼ αἰεὶ κραδίη στερεωτέρη ἐστὶ λίθοιο.
104  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
105  τέκνον ἐμόν, θυμός μοι ἐνὶ στήθεσσι τέθηπεν,
106  οὐδέ τι προσφάσθαι δύναμαι ἔπος οὐδʼ ἐρέεσθαι
107  οὐδʼ εἰς ὦπα ἰδέσθαι ἐναντίον. εἰ δʼ ἐτεὸν δὴ
108  ἔστʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ἦ μάλα νῶϊ
109  γνωσόμεθʼ ἀλλήλων καὶ λώϊον· ἔστι γὰρ ἡμῖν
110  σήμαθʼ, ἃ δὴ καὶ νῶϊ κεκρυμμένα ἴδμεν ἀπʼ ἄλλων.
111  ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
112  αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
113  Τηλέμαχʼ, ἦ τοι μητέρʼ ἐνὶ μεγάροισιν ἔασον
114  πειράζειν ἐμέθεν· τάχα δὲ φράσεται καὶ ἄρειον.
115  νῦν δʼ ὅττι ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι,
116  τοὔνεκʼ ἀτιμάζει με καὶ οὔ πω φησὶ τὸν εἶναι.
117  ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ὄχʼ ἄριστα γένηται.
118  καὶ γάρ τίς θʼ ἕνα φῶτα κατακτείνας ἐνὶ δήμῳ,
119  ᾧ μὴ πολλοὶ ἔωσιν ἀοσσητῆρες ὀπίσσω,
120  φεύγει πηούς τε προλιπὼν καὶ πατρίδα γαῖαν·
121  ἡμεῖς δʼ ἕρμα πόληος ἀπέκταμεν, οἳ μέγʼ ἄριστοι
122  κούρων εἰν Ἰθάκῃ· τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα.
123  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
124  αὐτὸς ταῦτά γε λεῦσσε, πάτερ φίλε· σὴν γὰρ ἀρίστην
125  μῆτιν ἐπʼ ἀνθρώπους φάσʼ ἔμμεναι, οὐδέ κέ τίς τοι
126  ἄλλος ἀνὴρ ἐρίσειε καταθνητῶν ἀνθρώπων.
127  ἡμεῖς δʼ ἐμμεμαῶτες ἅμʼ ἑψόμεθʼ, οὐδέ τί φημι
128  ἀλκῆς δευήσεσθαι, ὅση δύναμίς γε πάρεστιν.
129  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
130  τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.
131  πρῶτα μὲν ἂρ λούσασθε καὶ ἀμφιέσασθε χιτῶνας,
132  δμῳὰς δʼ ἐν μεγάροισιν ἀνώγετε εἵμαθʼ ἑλέσθαι·
133  αὐτὰρ θεῖος ἀοιδὸς ἔχων φόρμιγγα λίγειαν
134  ἡμῖν ἡγείσθω φιλοπαίγμονος ὀρχηθμοῖο,
135  ὥς κέν τις φαίη γάμον ἔμμεναι ἐκτὸς ἀκούων,
136  ἢ ἀνʼ ὁδὸν στείχων, ἢ οἳ περιναιετάουσι·
137  μὴ πρόσθε κλέος εὐρὺ φόνου κατὰ ἄστυ γένηται
138  ἀνδρῶν μνηστήρων, πρίν γʼ ἡμέας ἐλθέμεν ἔξω
139  ἀγρὸν ἐς ἡμέτερον πολυδένδρεον· ἔνθα δʼ ἔπειτα
140  φρασσόμεθʼ ὅττι κε κέρδος Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξῃ.
141  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο
142  πρῶτα μὲν οὖν λούσαντο καὶ ἀμφιέσαντο χιτῶνας,
143  ὅπλισθεν δὲ γυναῖκες· ὁ δʼ εἵλετο θεῖος ἀοιδὸς
144  φόρμιγγα γλαφυρήν, ἐν δέ σφισιν ἵμερον ὦρσε
145  μολπῆς τε γλυκερῆς καὶ ἀμύμονος ὀρχηθμοῖο.
146  τοῖσιν δὲ μέγα δῶμα περιστεναχίζετο ποσσὶν
147  ἀνδρῶν παιζόντων καλλιζώνων τε γυναικῶν.
148  ὧδε δέ τις εἴπεσκε δόμων ἔκτοσθεν ἀκούων·
149  ἦ μάλα δή τις ἔγημε πολυμνήστην βασίλειαν·
150  σχετλίη, οὐδʼ ἔτλη πόσιος οὗ κουριδίοιο
151  εἴρυσθαι μέγα δῶμα διαμπερές, ἧος ἵκοιτο.
152  ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.
153  αὐτὰρ Ὀδυσσῆα μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
154  Εὐρυνόμη ταμίη λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ,
155  ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα·
156  αὐτὰρ κὰκ κεφαλῆς κάλλος πολὺ χεῦεν Ἀθήνη
157  μείζονά τʼ εἰσιδέειν καὶ πάσσονα· κὰδ δὲ κάρητος
158  οὔλας ἧκε κόμας, ὑακινθίνῳ ἄνθει ὁμοίας.
159  ὡς δʼ ὅτε τις χρυσὸν περιχεύεται ἀργύρῳ ἀνὴρ
160  ἴδρις, ὃν Ἥφαιστος δέδαεν καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
161  τέχνην παντοίην, χαρίεντα δὲ ἔργα τελείει·
162  ὣς μὲν τῷ περίχευε χάριν κεφαλῇ τε καὶ ὤμοις.
163  ἐκ δʼ ἀσαμίνθου βῆ δέμας ἀθανάτοισιν ὁμοῖος·
164  ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη,
165  ἀντίον ἧς ἀλόχου, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
166  δαιμονίη, περί σοί γε γυναικῶν θηλυτεράων
167  κῆρ ἀτέραμνον ἔθηκαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες·
168  οὐ μέν κʼ ἄλλη γʼ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ
169  ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας
170  ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
171  ἀλλʼ ἄγε μοι, μαῖα, στόρεσον λέχος, ὄφρα καὶ αὐτὸς
172  λέξομαι· ἦ γὰρ τῇ γε σιδήρεον ἐν φρεσὶ ἦτορ.
173  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
174  δαιμόνιʼ, οὔτʼ ἄρ τι μεγαλίζομαι οὔτʼ ἀθερίζω
175  οὔτε λίην ἄγαμαι, μάλα δʼ εὖ οἶδʼ οἷος ἔησθα
176  ἐξ Ἰθάκης ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο.
177  ἀλλʼ ἄγε οἱ στόρεσον πυκινὸν λέχος, Εὐρύκλεια,
178  ἐκτὸς ἐϋσταθέος θαλάμου, τόν ῥʼ αὐτὸς ἐποίει·
179  ἔνθα οἱ ἐκθεῖσαι πυκινὸν λέχος ἐμβάλετʼ εὐνήν,
180  κώεα καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα.
181  ὣς ἄρʼ ἔφη πόσιος πειρωμένη· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
182  ὀχθήσας ἄλοχον προσεφώνεε κεδνὰ ἰδυῖαν·
183  ὦ γύναι, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες·
184  τίς δέ μοι ἄλλοσε θῆκε λέχος; χαλεπὸν δέ κεν εἴη
185  καὶ μάλʼ ἐπισταμένῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼν
186  ῥηϊδίως ἐθέλων θείη ἄλλῃ ἐνὶ χώρῃ.
187  ἀνδρῶν δʼ οὔ κέν τις ζωὸς βροτός, οὐδὲ μάλʼ ἡβῶν,
188  ῥεῖα μετοχλίσσειεν, ἐπεὶ μέγα σῆμα τέτυκται
189  ἐν λέχει ἀσκητῷ· τὸ δʼ ἐγὼ κάμον οὐδέ τις ἄλλος.
190  θάμνος ἔφυ τανύφυλλος ἐλαίης ἕρκεος ἐντός,
191  ἀκμηνὸς θαλέθων· πάχετος δʼ ἦν ἠΰτε κίων.
192  τῷ δʼ ἐγὼ ἀμφιβαλὼν θάλαμον δέμον, ὄφρʼ ἐτέλεσσα,
193  πυκνῇσιν λιθάδεσσι, καὶ εὖ καθύπερθεν ἔρεψα,
194  κολλητὰς δʼ ἐπέθηκα θύρας, πυκινῶς ἀραρυίας.
195  καὶ τότʼ ἔπειτʼ ἀπέκοψα κόμην τανυφύλλου ἐλαίης,
196  κορμὸν δʼ ἐκ ῥίζης προταμὼν ἀμφέξεσα χαλκῷ
197  εὖ καὶ ἐπισταμένως, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνα,
198  ἑρμῖνʼ ἀσκήσας, τέτρηνα δὲ πάντα τερέτρῳ.
199  ἐκ δὲ τοῦ ἀρχόμενος λέχος ἔξεον, ὄφρʼ ἐτέλεσσα,
200  δαιδάλλων χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ ἠδʼ ἐλέφαντι·
201  ἐκ δʼ ἐτάνυσσα ἱμάντα βοὸς φοίνικι φαεινόν.
202  οὕτω τοι τόδε σῆμα πιφαύσκομαι· οὐδέ τι οἶδα,
203  ἤ μοι ἔτʼ ἔμπεδόν ἐστι, γύναι, λέχος, ἦέ τις ἤδη
204  ἀνδρῶν ἄλλοσε θῆκε, ταμὼν ὕπο πυθμένʼ ἐλαίης.
205  ὣς φάτο, τῆς δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,
206  σήματʼ ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς·
207  δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς δράμεν, ἀμφὶ δὲ χεῖρας
208  δειρῇ βάλλʼ Ὀδυσῆϊ, κάρη δʼ ἔκυσʼ ἠδὲ προσηύδα·
209  μή μοι, Ὀδυσσεῦ, σκύζευ, ἐπεὶ τά περ ἄλλα μάλιστα
210  ἀνθρώπων πέπνυσο· θεοὶ δʼ ὤπαζον ὀϊζύν,
211  οἳ νῶϊν ἀγάσαντο παρʼ ἀλλήλοισι μένοντε
212  ἥβης ταρπῆναι καὶ γήραος οὐδὸν ἱκέσθαι.
213  αὐτὰρ μὴ νῦν μοι τόδε χώεο μηδὲ νεμέσσα,
214  οὕνεκά σʼ οὐ τὸ πρῶτον, ἐπεὶ ἴδον, ὧδʼ ἀγάπησα.
215  αἰεὶ γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν
216  ἐρρίγει μή τίς με βροτῶν ἀπάφοιτο ἔπεσσιν
217  ἐλθών· πολλοὶ γὰρ κακὰ κέρδεα βουλεύουσιν.
218  οὐδέ κεν Ἀργείη Ἑλένη, Διὸς ἐκγεγαυῖα,
219  ἀνδρὶ παρʼ ἀλλοδαπῷ ἐμίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ,
220  εἰ ᾔδη ὅ μιν αὖτις ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
221  ἀξέμεναι οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδʼ ἔμελλον.
222  τὴν δʼ ἦ τοι ῥέξαι θεὸς ὤρορεν ἔργον ἀεικές·
223  τὴν δʼ ἄτην οὐ πρόσθεν ἑῷ ἐγκάτθετο θυμῷ
224  λυγρήν, ἐξ ἧς πρῶτα καὶ ἡμέας ἵκετο πένθος.
225  νῦν δʼ, ἐπεὶ ἤδη σήματʼ ἀριφραδέα κατέλεξας
226  εὐνῆς ἡμετέρης, ἣν οὐ βροτὸς ἄλλος ὀπώπει,
227  ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε καὶ ἀμφίπολος μία μούνη,
228  Ἀκτορίς, ἥν μοι δῶκε πατὴρ ἔτι δεῦρο κιούσῃ,
229  ἣ νῶϊν εἴρυτο θύρας πυκινοῦ θαλάμοιο,
230  πείθεις δή μευ θυμόν, ἀπηνέα περ μάλʼ ἐόντα.
231  ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο·
232  κλαῖε δʼ ἔχων ἄλοχον θυμαρέα, κεδνὰ ἰδυῖαν.
233  ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἀσπάσιος γῆ νηχομένοισι φανήῃ,
234  ὧν τε Ποσειδάων εὐεργέα νῆʼ ἐνὶ πόντῳ
235  ῥαίσῃ, ἐπειγομένην ἀνέμῳ καὶ κύματι πηγῷ·
236  παῦροι δʼ ἐξέφυγον πολιῆς ἁλὸς ἤπειρόνδε
237  νηχόμενοι, πολλὴ δὲ περὶ χροῒ τέτροφεν ἅλμη,
238  ἀσπάσιοι δʼ ἐπέβαν γαίης, κακότητα φυγόντες·
239  ὣς ἄρα τῇ ἀσπαστὸς ἔην πόσις εἰσοροώσῃ,
240  δειρῆς δʼ οὔ πω πάμπαν ἀφίετο πήχεε λευκώ.
241  καί νύ κʼ ὀδυρομένοισι φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
242  εἰ μὴ ἄρʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
243  νύκτα μὲν ἐν περάτῃ δολιχὴν σχέθεν, Ἠῶ δʼ αὖτε
244  ῥύσατʼ ἐπʼ Ὠκεανῷ χρυσόθρονον, οὐδʼ ἔα ἵππους
245  ζεύγνυσθʼ ὠκύποδας, φάος ἀνθρώποισι φέροντας,
246  Λάμπον καὶ Φαέθονθʼ, οἵ τʼ Ἠῶ πῶλοι ἄγουσι.
247  καὶ τότʼ ἄρʼ ἣν ἄλοχον προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
248  ὦ γύναι, οὐ γάρ πω πάντων ἐπὶ πείρατʼ ἀέθλων
249  ἤλθομεν, ἀλλʼ ἔτʼ ὄπισθεν ἀμέτρητος πόνος ἔσται,
250  πολλὸς καὶ χαλεπός, τὸν ἐμὲ χρὴ πάντα τελέσσαι.
251  ὣς γάρ μοι ψυχὴ μαντεύσατο Τειρεσίαο
252  ἤματι τῷ ὅτε δὴ κατέβην δόμον Ἄϊδος εἴσω,
253  νόστον ἑταίροισιν διζήμενος ἠδʼ ἐμοὶ αὐτῷ.
254  ἀλλʼ ἔρχευ, λέκτρονδʼ ἴομεν, γύναι, ὄφρα καὶ ἤδη
255  ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντε.
256  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
257  εὐνὴ μὲν δή σοί γε τότʼ ἔσσεται ὁππότε θυμῷ
258  σῷ ἐθέλῃς, ἐπεὶ ἄρ σε θεοὶ ποίησαν ἱκέσθαι
259  οἶκον ἐϋκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν·
260  ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,
261  εἴπʼ ἄγε μοι τὸν ἄεθλον, ἐπεὶ καὶ ὄπισθεν, ὀΐω,
262  πεύσομαι, αὐτίκα δʼ ἐστὶ δαήμεναι οὔ τι χέρειον.
263  τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
264  δαιμονίη, τί τʼ ἄρʼ αὖ με μάλʼ ὀτρύνουσα κελεύεις
265  εἰπέμεν; αὐτὰρ ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω.
266  οὐ μέν τοι θυμὸς κεχαρήσεται· οὐδὲ γὰρ αὐτὸς
267  χαίρω, ἐπεὶ μάλα πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἄνωγεν
268  ἐλθεῖν, ἐν χείρεσσιν ἔχοντʼ εὐῆρες ἐρετμόν,
269  εἰς ὅ κε τοὺς ἀφίκωμαι οἳ οὐκ ἴσασι θάλασσαν
270  ἀνέρες, οὐδέ θʼ ἅλεσσι μεμιγμένον εἶδαρ ἔδουσιν·
271  οὐδʼ ἄρα τοί γʼ ἴσασι νέας φοινικοπαρῄους,
272  οὐδʼ εὐήρεʼ ἐρετμά, τά τε πτερὰ νηυσὶ πέλονται.
273  σῆμα δέ μοι τόδʼ ἔειπεν ἀριφραδές, οὐδέ σε κεύσω·
274  ὁππότε κεν δή μοι ξυμβλήμενος ἄλλος ὁδίτης
275  φήῃ ἀθηρηλοιγὸν ἔχειν ἀνὰ φαιδίμῳ ὤμῳ,
276  καὶ τότε μʼ ἐν γαίῃ πήξαντʼ ἐκέλευεν ἐρετμόν,
277  ἔρξανθʼ ἱερὰ καλὰ Ποσειδάωνι ἄνακτι,
278  ἀρνειὸν ταῦρόν τε συῶν τʼ ἐπιβήτορα κάπρον,
279  οἴκαδʼ ἀποστείχειν, ἔρδειν θʼ ἱερὰς ἑκατόμβας
280  ἀθανάτοισι θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,
281  πᾶσι μάλʼ ἑξείης· θάνατος δέ μοι ἐξ ἁλὸς αὐτῷ
282  ἀβληχρὸς μάλα τοῖος ἐλεύσεται, ὅς κέ με πέφνῃ
283  γήρα’ ὕπο λιπαρῷ ἀρημένον· ἀμφὶ δὲ λαοὶ
284  ὄλβιοι ἔσσονται· τὰ δέ μοι φάτο πάντα τελεῖσθαι.
285  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
286  εἰ μὲν δὴ γῆράς γε θεοὶ τελέουσιν ἄρειον,
287  ἐλπωρή τοι ἔπειτα κακῶν ὑπάλυξιν ἔσεσθαι.
288  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
289  τόφρα δʼ ἄρʼ Εὐρυνόμη τε ἰδὲ τροφὸς ἔντυον εὐνὴν
290  ἐσθῆτος μαλακῆς, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων.
291  αὐτὰρ ἐπεὶ στόρεσαν πυκινὸν λέχος ἐγκονέουσαι,
292  γρηῢς μὲν κείουσα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει,
293  τοῖσιν δʼ Εὐρυνόμη θαλαμηπόλος ἡγεμόνευεν
294  ἐρχομένοισι λέχοσδε, δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσα·
295  ἐς θάλαμον δʼ ἀγαγοῦσα πάλιν κίεν. οἱ μὲν ἔπειτα
296  ἀσπάσιοι λέκτροιο παλαιοῦ θεσμὸν ἵκοντο·
297  αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτης
298  παῦσαν ἄρʼ ὀρχηθμοῖο πόδας, παῦσαν δὲ γυναῖκας,
299  αὐτοὶ δʼ εὐνάζοντο κατὰ μέγαρα σκιόεντα.
300  τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν φιλότητος ἐταρπήτην ἐρατεινῆς,
301  τερπέσθην μύθοισι, πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντε,
302  ἡ μὲν ὅσʼ ἐν μεγάροισιν ἀνέσχετο δῖα γυναικῶν,
303  ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορῶσʼ ἀΐδηλον ὅμιλον,
304  οἳ ἕθεν εἵνεκα πολλά, βόας καὶ ἴφια μῆλα,
305  ἔσφαζον, πολλὸς δὲ πίθων ἠφύσσετο οἶνος·
306  αὐτὰρ ὁ διογενὴς Ὀδυσεὺς ὅσα κήδεʼ ἔθηκεν
307  ἀνθρώποις ὅσα τʼ αὐτὸς ὀϊζύσας ἐμόγησε,
308  πάντʼ ἔλεγʼ· ἡ δʼ ἄρʼ ἐτέρπετʼ ἀκούουσʼ, οὐδέ οἱ ὕπνος
309  πῖπτεν ἐπὶ βλεφάροισι πάρος καταλέξαι ἅπαντα.
310  ἤρξατο δʼ ὡς πρῶτον Κίκονας δάμασʼ, αὐτὰρ ἔπειτα
311  ἦλθʼ ἐς Λωτοφάγων ἀνδρῶν πίειραν ἄρουραν·
312  ἠδʼ ὅσα Κύκλωψ ἔρξε, καὶ ὡς ἀπετίσατο ποινὴν
313  ἰφθίμων ἑτάρων, οὓς ἤσθιεν οὐδʼ ἐλέαιρεν·
314  ἠδʼ ὡς Αἴολον ἵκεθʼ, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο
315  καὶ πέμπʼ, οὐδέ πω αἶσα φίλην ἐς πατρίδʼ ἱκέσθαι
316  ἤην, ἀλλά μιν αὖτις ἀναρπάξασα θύελλα
317  πόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φέρεν βαρέα στενάχοντα·
318  ἠδʼ ὡς Τηλέπυλον Λαιστρυγονίην ἀφίκανεν,
319  οἳ νῆάς τʼ ὄλεσαν καὶ ἐϋκνήμιδας ἑταίρους
320  πάντας· Ὀδυσσεὺς δʼ οἶος ὑπέκφυγε νηῒ μελαίνῃ·
321  καὶ Κίρκης κατέλεξε δόλον πολυμηχανίην τε,
322  ἠδʼ ὡς εἰς Ἀΐδεω δόμον ἤλυθεν εὐρώεντα,
323  ψυχῇ χρησόμενος Θηβαίου Τειρεσίαο,
324  νηῒ πολυκλήϊδι, καὶ εἴσιδε πάντας ἑταίρους
325  μητέρα θʼ, ἥ μιν ἔτικτε καὶ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα·
326  ἠδʼ ὡς Σειρήνων ἁδινάων φθόγγον ἄκουσεν,
327  ὥς θʼ ἵκετο Πλαγκτὰς πέτρας δεινήν τε Χάρυβδιν
328  Σκύλλην θʼ, ἣν οὔ πώ ποτʼ ἀκήριοι ἄνδρες ἄλυξαν·
329  ἠδʼ ὡς Ἠελίοιο βόας κατέπεφνον ἑταῖροι·
330  ἠδʼ ὡς νῆα θοὴν ἔβαλε ψολόεντι κεραυνῷ
331  Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, ἀπὸ δʼ ἔφθιθεν ἐσθλοὶ ἑταῖροι
332  πάντες ὁμῶς, αὐτὸς δὲ κακὰς ὑπὸ κῆρας ἄλυξεν·
333  ὥς θʼ ἵκετʼ Ὠγυγίην νῆσον νύμφην τε Καλυψώ,
334  ἣ δή μιν κατέρυκε, λιλαιομένη πόσιν εἶναι,
335  ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι, καὶ ἔτρεφεν ἠδὲ ἔφασκε
336  θήσειν ἀθάνατον καὶ ἀγήραον ἤματα πάντα·
337  ἀλλὰ τοῦ οὔ ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθεν·
338  ἠδʼ ὡς ἐς Φαίηκας ἀφίκετο πολλὰ μογήσας,
339  οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο
340  καὶ πέμψαν σὺν νηῒ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,
341  χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά τε δόντες.
342  τοῦτʼ ἄρα δεύτατον εἶπεν ἔπος, ὅτε οἱ γλυκὺς ὕπνος
343  λυσιμελὴς ἐπόρουσε, λύων μελεδήματα θυμοῦ.
344  ἡ δʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
345  ὁππότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα ἐέλπετο ὃν κατὰ θυμὸν
346  εὐνῆς ἧς ἀλόχου ταρπήμεναι ἠδὲ καὶ ὕπνου,
347  αὐτίκʼ ἀπʼ Ὠκεανοῦ χρυσόθρονον ἠριγένειαν
348  ὦρσεν, ἵνʼ ἀνθρώποισι φόως φέροι· ὦρτο δʼ Ὀδυσσεὺς
349  εὐνῆς ἐκ μαλακῆς, ἀλόχῳ δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλεν·
350  ὦ γύναι, ἤδη μὲν πολέων κεκορήμεθʼ ἀέθλων
351  ἀμφοτέρω, σὺ μὲν ἐνθάδʼ ἐμὸν πολυκηδέα νόστον
352  κλαίουσʼ. αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς ἄλγεσι καὶ θεοὶ ἄλλοι
353  ἱέμενον πεδάασκον ἐμῆς ἀπὸ πατρίδος αἴης·
354  νῦν δʼ ἐπεὶ ἀμφοτέρω πολυήρατον ἱκόμεθʼ εὐνήν,
355  κτήματα μὲν τά μοι ἔστι, κομιζέμεν ἐν μεγάροισι,
356  μῆλα δʼ ἅ μοι μνηστῆρες ὑπερφίαλοι κατέκειραν,
357  πολλὰ μὲν αὐτὸς ἐγὼ ληΐσσομαι, ἄλλα δʼ Ἀχαιοὶ
358  δώσουσʼ, εἰς ὅ κε πάντας ἐνιπλήσωσιν ἐπαύλους.
359  ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ πολυδένδρεον ἀγρὸν ἔπειμι,
360  ὀψόμενος πατέρʼ ἐσθλόν, ὅ μοι πυκινῶς ἀκάχηται·
361  σοὶ δέ, γύναι, τάδʼ ἐπιτέλλω, πινυτῇ περ ἐούσῃ·
362  αὐτίκα γὰρ φάτις εἶσιν ἅμʼ ἠελίῳ ἀνιόντι
363  ἀνδρῶν μνηστήρων, οὓς ἔκτανον ἐν μεγάροισιν·
364  εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
365  ἧσθαι, μηδέ τινα προτιόσσεο μηδʼ ἐρέεινε.
366  ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα καλά,
367  ὦρσε δὲ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην,
368  πάντας δʼ ἔντεʼ ἄνωγεν ἀρήϊα χερσὶν ἑλέσθαι.
369  οἱ δέ οἱ οὐκ ἀπίθησαν, ἐθωρήσσοντο δὲ χαλκῷ,
370  ὤϊξαν δὲ θύρας, ἐκ δʼ ἤϊον· ἦρχε δʼ Ὀδυσσεύς.
371  ἤδη μὲν φάος ἦεν ἐπὶ χθόνα, τοὺς δʼ ἄρʼ Ἀθήνη
372  νυκτὶ κατακρύψασα θοῶς ἐξῆγε πόληος.