1  αὐτὰρ ὁ ἐκ λιμένος προσέβη τρηχεῖαν ἀταρπὸν
2  χῶρον ἀνʼ ὑλήεντα διʼ ἄκριας, ᾗ οἱ Ἀθήνη
3  πέφραδε δῖον ὑφορβόν, ὅ οἱ βιότοιο μάλιστα
4  κήδετο οἰκήων, οὓς κτήσατο δῖος Ὀδυσσεύς.
5  τὸν δʼ ἄρʼ ἐνὶ προδόμῳ εὗρʼ ἥμενον, ἔνθα οἱ αὐλὴ
6  ὑψηλὴ δέδμητο, περισκέπτῳ ἐνὶ χώρῳ,
7  καλή τε μεγάλη τε, περίδρομος· ἥν ῥα συβώτης
8  αὐτὸς δείμαθʼ ὕεσσιν ἀποιχομένοιο ἄνακτος,
9  νόσφιν δεσποίνης καὶ Λαέρταο γέροντος,
10  ῥυτοῖσιν λάεσσι καὶ ἐθρίγκωσεν ἀχέρδῳ·
11  σταυροὺς δʼ ἐκτὸς ἔλασσε διαμπερὲς ἔνθα καὶ ἔνθα,
12  πυκνοὺς καὶ θαμέας, τὸ μέλαν δρυὸς ἀμφικεάσσας·
13  ἔντοσθεν δʼ αὐλῆς συφεοὺς δυοκαίδεκα ποίει
14  πλησίον ἀλλήλων, εὐνὰς συσίν· ἐν δὲ ἑκάστῳ
15  πεντήκοντα σύες χαμαιευνάδες ἐρχατόωντο,
16  θήλειαι τοκάδες· τοὶ δʼ ἄρσενες ἐκτὸς ἴαυον,
17  πολλὸν παυρότεροι· τοὺς γὰρ μινύθεσκον ἔδοντες
18  ἀντίθεοι μνηστῆρες, ἐπεὶ προΐαλλε συβώτης
19  αἰεὶ ζατρεφέων σιάλων τὸν ἄριστον ἁπάντων·
20  οἱ δὲ τριηκόσιοί τε καὶ ἑξήκοντα πέλοντο.
21  πὰρ δὲ κύνες, θήρεσσιν ἐοικότες αἰὲν ἴαυον
22  τέσσαρες, οὓς ἔθρεψε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν.
23  αὐτὸς δʼ ἀμφὶ πόδεσσιν ἑοῖς ἀράρισκε πέδιλα,
24  τάμνων δέρμα βόειον ἐϋχροές· οἱ δὲ δὴ ἄλλοι
25  ᾤχοντʼ ἄλλυδις ἄλλος ἅμʼ ἀγρομένοισι σύεσσιν,
26  οἱ τρεῖς· τὸν δὲ τέταρτον ἀποπροέηκε πόλινδε
27  σῦν ἀγέμεν μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ἀνάγκῃ,
28  ὄφρʼ ἱερεύσαντες κρειῶν κορεσαίατο θυμόν.
29  ἐξαπίνης δʼ Ὀδυσῆα ἴδον κύνες ὑλακόμωροι.
30  οἱ μὲν κεκλήγοντες ἐπέδραμον· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
31  ἕζετο κερδοσύνη, σκῆπτρον δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
32  ἔνθα κεν ᾧ πὰρ σταθμῷ ἀεικέλιον πάθεν ἄλγος·
33  ἀλλὰ συβώτης ὦκα ποσὶ κραιπνοῖσι μετασπὼν
34  ἔσσυτʼ ἀνὰ πρόθυρον, σκῦτος δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
35  τοὺς μὲν ὁμοκλήσας σεῦεν κύνας ἄλλυδις ἄλλον
36  πυκνῇσιν λιθάδεσσιν· ὁ δὲ προσέειπεν ἄνακτα·
37  ὦ γέρον, ἦ ὀλίγου σε κύνες διεδηλήσαντο
38  ἐξαπίνης, καί κέν μοι ἐλεγχείην κατέχευας.
39  καὶ δέ μοι ἄλλα θεοὶ δόσαν ἄλγεά τε στοναχάς τε·
40  ἀντιθέου γὰρ ἄνακτος ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων
41  ἧμαι, ἄλλοισιν δὲ σύας σιάλους ἀτιτάλλω
42  ἔδμεναι· αὐτὰρ κεῖνος ἐελδόμενός που ἐδωδῆς
43  πλάζετʼ ἐπʼ ἀλλοθρόων ἀνδρῶν δῆμόν τε πόλιν τε,
44  εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο.
45  ἀλλʼ ἕπεο, κλισίηνδʼ ἴομεν, γέρον, ὄφρα καὶ αὐτός,
46  σίτου καὶ οἴνοιο κορεσσάμενος κατὰ θυμόν,
47  εἴπῃς ὁππόθεν ἐσσὶ καὶ ὁππόσα κήδεʼ ἀνέτλης.
48  ὣς εἰπὼν κλισίηνδʼ ἡγήσατο δῖος ὑφορβός,
49  εἷσεν δʼ εἰσαγαγών, ῥῶπας δʼ ὑπέχευε δασείας,
50  ἐστόρεσεν δʼ ἐπὶ δέρμα ἰονθάδος ἀγρίου αἰγός,
51  αὐτοῦ ἐνεύναιον, μέγα καὶ δασύ. χαῖρε δʼ Ὀδυσσεὺς
52  ὅττι μιν ὣς ὑπέδεκτο, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
53  Ζεύς τοι δοίη, ξεῖνε, καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι
54  ὅττι μάλιστʼ ἐθέλεις, ὅτι με πρόφρων ὑπέδεξο.
55  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
56  ξεῖνʼ, οὔ μοι θέμις ἔστʼ, οὐδʼ εἰ κακίων σέθεν ἔλθοι,
57  ξεῖνον ἀτιμῆσαι· πρὸς γὰρ Διός εἰσιν ἅπαντες
58  ξεῖνοί τε πτωχοί τε· δόσις δʼ ὀλίγη τε φίλη τε
59  γίγνεται ἡμετέρη· ἡ γὰρ δμώων δίκη ἐστὶν
60  αἰεὶ δειδιότων, ὅτʼ ἐπικρατέωσιν ἄνακτες
61  οἱ νέοι. ἦ γὰρ τοῦ γε θεοὶ κατὰ νόστον ἔδησαν,
62  ὅς κεν ἔμʼ ἐνδυκέως ἐφίλει καὶ κτῆσιν ὄπασσεν,
63  οἷά τε ᾧ οἰκῆϊ ἄναξ εὔθυμος ἔδωκεν,
64  οἶκόν τε κλῆρόν τε πολυμνήστην τε γυναῖκα,
65  ὅς οἱ πολλὰ κάμῃσι, θεὸς δʼ ἐπὶ ἔργον ἀέξῃ,
66  ὡς καὶ ἐμοὶ τόδε ἔργον ἀέξεται, ᾧ ἐπιμίμνω.
67  τῷ κέ με πόλλʼ ὤνησεν ἄναξ, εἰ αὐτόθʼ ἐγήρα·
68  ἀλλʼ ὄλεθʼ—ὡς ὤφελλʼ Ἑλένης ἀπὸ φῦλον ὀλέσθαι
69  πρόχνυ, ἐπεὶ πολλῶν ἀνδρῶν ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσε·
70  καὶ γὰρ κεῖνος ἔβη Ἀγαμέμνονος εἵνεκα τιμῆς
71  Ἴλιον εἰς εὔπωλον, ἵνα Τρώεσσι μάχοιτο.
72  ὣς εἰπὼν ζωστῆρι θοῶς συνέεργε χιτῶνα,
73  βῆ δʼ ἴμεν ἐς συφεούς, ὅθι ἔθνεα ἔρχατο χοίρων.
74  ἔνθεν ἑλὼν δύʼ ἔνεικε καὶ ἀμφοτέρους ἱέρευσεν,
75  εὗσέ τε μίστυλλέν τε καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειρεν.
76  ὀπτήσας δʼ ἄρα πάντα φέρων παρέθηκʼ Ὀδυσῆϊ
77  θέρμʼ αὐτοῖς ὀβελοῖσιν· ὁ δʼ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνεν·
78  ἐν δʼ ἄρα κισσυβίῳ κίρνη μελιηδέα οἶνον,
79  αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν, ἐποτρύνων δὲ προσηύδα·
80  ἔσθιε νῦν, ὦ ξεῖνε, τά τε δμώεσσι πάρεστι,
81  χοίρεʼ· ἀτὰρ σιάλους γε σύας μνηστῆρες ἔδουσιν,
82  οὐκ ὄπιδα φρονέοντες ἐνὶ φρεσὶν οὐδʼ ἐλεητύν.
83  οὐ μὲν σχέτλια ἔργα θεοὶ μάκαρες φιλέουσιν,
84  ἀλλὰ δίκην τίουσι καὶ αἴσιμα ἔργʼ ἀνθρώπων.
85  καὶ μὲν δυσμενέες καὶ ἀνάρσιοι, οἵ τʼ ἐπὶ γαίης
86  ἀλλοτρίης βῶσιν καί σφι Ζεὺς ληΐδα δώῃ,
87  πλησάμενοι δέ τε νῆας ἔβαν οἶκόνδε νέεσθαι,
88  καὶ μὲν τοῖς ὄπιδος κρατερὸν δέος ἐν φρεσὶ πίπτει.
89  οἵδε δὲ καί τι ἴσασι, θεοῦ δέ τινʼ ἔκλυον αὐδήν,
90  κείνου λυγρὸν ὄλεθρον, ὅτʼ οὐκ ἐθέλουσι δικαίως
91  μνᾶσθαι οὐδὲ νέεσθαι ἐπὶ σφέτερʼ, ἀλλὰ ἕκηλοι
92  κτήματα δαρδάπτουσιν ὑπέρβιον, οὐδʼ ἔπι φειδώ.
93  ὅσσαι γὰρ νύκτες τε καὶ ἡμέραι ἐκ Διός εἰσιν,
94  οὔ ποθʼ ἓν ἱρεύουσʼ ἱερήϊον, οὐδὲ δύʼ οἴω·
95  οἶνον δὲ φθινύθουσιν ὑπέρβιον ἐξαφύοντες.
96  ἦ γάρ οἱ ζωή γʼ ἦν ἄσπετος· οὔ τινι τόσση
97  ἀνδρῶν ἡρώων, οὔτʼ ἠπείροιο μελαίνης
98  οὔτʼ αὐτῆς Ἰθάκης· οὐδὲ ξυνεείκοσι φωτῶν
99  ἔστʼ ἄφενος τοσσοῦτον· ἐγὼ δέ κέ τοι καταλέξω.
100  δώδεκʼ ἐν ἠπείρῳ ἀγέλαι· τόσα πώεα οἰῶν,
101  τόσσα συῶν συβόσια, τόσʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν
102  βόσκουσι ξεῖνοί τε καὶ αὐτοῦ βώτορες ἄνδρες.
103  ἐνθάδε δʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν ἕνδεκα πάντα
104  ἐσχατιῇ βόσκοντʼ, ἐπὶ δʼ ἀνέρες ἐσθλοὶ ὄρονται.
105  τῶν αἰεί σφιν ἕκαστος ἐπʼ ἤματι μῆλον ἀγινεῖ,
106  ζατρεφέων αἰγῶν ὅς τις φαίνηται ἄριστος.
107  αὐτὰρ ἐγὼ σῦς τάσδε φυλάσσω τε ῥύομαί τε,
108  καί σφι συῶν τὸν ἄριστον ἐῢ κρίνας ἀποπέμπω.
109  ὣς φάθʼ, ὁ δʼ ἐνδυκέως κρέα τʼ ἤσθιε πῖνέ τε οἶνον
110  ἁρπαλέως ἀκέων, κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν.
111  αὐτὰρ ἐπεὶ δείπνησε καὶ ἤραρε θυμὸν ἐδωδῇ,
112  καί οἱ πλησάμενος δῶκε σκύφον, ᾧ περ ἔπινεν,
113  οἴνου ἐνίπλειον· ὁ δʼ ἐδέξατο, χαῖρε δὲ θυμῷ,
114  καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
115  ὦ φίλε, τίς γάρ σε πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν,
116  ὧδε μάλʼ ἀφνειὸς καὶ καρτερὸς ὡς ἀγορεύεις;
117  φῆς δʼ αὐτὸν φθίσθαι Ἀγαμέμνονος εἵνεκα τιμῆς.
118  εἰπέ μοι, αἴ κέ ποθι γνώω τοιοῦτον ἐόντα.
119  Ζεὺς γάρ που τό γε οἶδε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι,
120  εἴ κέ μιν ἀγγείλαιμι ἰδών· ἐπὶ πολλὰ δʼ ἀλήθην.
121  τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·
122  ὦ γέρον, οὔ τις κεῖνον ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼν
123  ἀγγέλλων πείσειε γυναῖκά τε καὶ φίλον υἱόν,
124  ἀλλʼ ἄλλως κομιδῆς κεχρημένοι ἄνδρες ἀλῆται
125  ψεύδοντʼ, οὐδʼ ἐθέλουσιν ἀληθέα μυθήσασθαι.
126  ὃς δέ κʼ ἀλητεύων Ἰθάκης ἐς δῆμον ἵκηται,
127  ἐλθὼν ἐς δέσποιναν ἐμὴν ἀπατήλια βάζει·
128  ἡ δʼ εὖ δεξαμένη φιλέει καὶ ἕκαστα μεταλλᾷ,
129  καί οἱ ὀδυρομένῃ βλεφάρων ἄπο δάκρυα πίπτει,
130  ἣ θέμις ἐστὶ γυναικός, ἐπὴν πόσις ἄλλοθʼ ὄληται.
131  αἶψά κε καὶ σύ, γεραιέ, ἔπος παρατεκτήναιο.
132  εἴ τίς τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα δοίη.
133  τοῦ δʼ ἤδη μέλλουσι κύνες ταχέες τʼ οἰωνοὶ
134  ῥινὸν ἀπʼ ὀστεόφιν ἐρύσαι, ψυχὴ δὲ λέλοιπεν·
135  ἢ τόν γʼ ἐν πόντῳ φάγον ἰχθύες, ὀστέα δʼ αὐτοῦ
136  κεῖται ἐπʼ ἠπείρου ψαμάθῳ εἰλυμένα πολλῇ.
137  ὣς ὁ μὲν ἔνθʼ ἀπόλωλε, φίλοισι δὲ κήδεʼ ὀπίσσω
138  πᾶσιν, ἐμοὶ δὲ μάλιστα, τετεύχαται· οὐ γὰρ ἔτʼ ἄλλον
139  ἤπιον ὧδε ἄνακτα κιχήσομαι, ὁππόσʼ ἐπέλθω,
140  οὐδʼ εἴ κεν πατρὸς καὶ μητέρος αὖτις ἵκωμαι
141  οἶκον, ὅθι πρῶτον γενόμην καί μʼ ἔτρεφον αὐτοί.
142  οὐδέ νυ τῶν ἔτι τόσσον ὀδύρομαι, ἱέμενός περ
143  ὀφθαλμοῖσιν ἰδέσθαι ἐὼν ἐν πατρίδι γαίῃ·
144  ἀλλά μʼ Ὀδυσσῆος πόθος αἴνυται οἰχομένοιο.
145  τὸν μὲν ἐγών, ὦ ξεῖνε, καὶ οὐ παρεόντʼ ὀνομάζειν
146  αἰδέομαι· πέρι γάρ μʼ ἐφίλει καὶ κήδετο θυμῷ·
147  ἀλλά μιν ἠθεῖον καλέω καὶ νόσφιν ἐόντα.
148  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
149  ὦ φίλʼ, ἐπειδὴ πάμπαν ἀναίνεαι, οὐδʼ ἔτι φῇσθα
150  κεῖνον ἐλεύσεσθαι, θυμὸς δέ τοι αἰὲν ἄπιστος·
151  ἀλλʼ ἐγὼ οὐκ αὔτως μυθήσομαι, ἀλλὰ σὺν ὅρκῳ,
152  ὡς νεῖται Ὀδυσεύς· εὐαγγέλιον δέ μοι ἔστω
153  αὐτίκʼ, ἐπεί κεν κεῖνος ἰὼν τὰ ἃ δώμαθʼ ἵκηται·
154  ἕσσαι με χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά·
155  πρὶν δέ κε, καὶ μάλα περ κεχρημένος, οὔ τι δεχοίμην.
156  ἐχθρὸς γάρ μοι κεῖνος ὁμῶς Ἀΐδαο πύλῃσι
157  γίγνεται, ὃς πενίῃ εἴκων ἀπατήλια βάζει.
158  ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν, ξενίη τε τράπεζα,
159  ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω·
160  ἦ μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω.
161  τοῦδʼ αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς.
162  τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο,
163  οἴκαδε νοστήσει, καὶ τίσεται ὅς τις ἐκείνου
164  ἐνθάδʼ ἀτιμάζει ἄλοχον καὶ φαίδιμον υἱόν.
165  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
166  ὦ γέρον, οὔτʼ ἄρʼ ἐγὼν εὐαγγέλιον τόδε τίσω,
167  οὔτʼ Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται· ἀλλὰ ἕκηλος
168  πῖνε, καὶ ἄλλα παρὲξ μεμνώμεθα, μηδέ με τούτων
169  μίμνησκʼ· ἦ γὰρ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν
170  ἄχνυται, ὁππότε τις μνήσῃ κεδνοῖο ἄνακτος.
171  ἀλλʼ ἦ τοι ὅρκον μὲν ἐάσομεν, αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
172  ἔλθοι ὅπως μιν ἐγώ γʼ ἐθέλω καὶ Πηνελόπεια
173  Λαέρτης θʼ ὁ γέρων καὶ Τηλέμαχος θεοειδής.
174  νῦν αὖ παιδὸς ἄλαστον ὀδύρομαι, ὃν τέκʼ Ὀδυσσεύς,
175  Τηλεμάχου· τὸν ἐπεὶ θρέψαν θεοὶ ἔρνεϊ ἶσον,
176  καί μιν ἔφην ἔσσεσθαι ἐν ἀνδράσιν οὔ τι χέρηα
177  πατρὸς ἑοῖο φίλοιο, δέμας καὶ εἶδος ἀγητόν,
178  τὸν δέ τις ἀθανάτων βλάψε φρένας ἔνδον ἐΐσας
179  ἠέ τις ἀνθρώπων· ὁ δʼ ἔβη μετὰ πατρὸς ἀκουὴν
180  ἐς Πύλον ἠγαθέην· τὸν δὲ μνηστῆρες ἀγαυοὶ
181  οἴκαδʼ ἰόντα λοχῶσιν, ὅπως ἀπὸ φῦλον ὄληται
182  νώνυμον ἐξ Ἰθάκης Ἀρκεισίου ἀντιθέοιο.
183  ἀλλʼ ἦ τοι κεῖνον μὲν ἐάσομεν, ἤ κεν ἁλώῃ
184  ἦ κε φύγῃ καί κέν οἱ ὑπέρσχῃ χεῖρα Κρονίων.
185  ἀλλʼ ἄγε μοι σύ, γεραιέ, τὰ σʼ αὐτοῦ κήδεʼ ἐνίσπες
186  καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ·
187  τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
188  ὁπποίης τʼ ἐπὶ νηὸς ἀφίκεο· πῶς δέ σε ναῦται
189  ἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;
190  οὐ μὲν γάρ τί σε πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.
191  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
192  τοιγὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
193  εἴη μὲν νῦν νῶϊν ἐπὶ χρόνον ἠμὲν ἐδωδὴ
194  ἠδὲ μέθυ γλυκερὸν κλισίης ἔντοσθεν ἐοῦσι,
195  δαίνυσθαι ἀκέοντʼ, ἄλλοι δʼ ἐπὶ ἔργον ἕποιεν·
196  ῥηϊδίως κεν ἔπειτα καὶ εἰς ἐνιαυτὸν ἅπαντα
197  οὔ τι διαπρήξαιμι λέγων ἐμὰ κήδεα θυμοῦ,
198  ὅσσα γε δὴ ξύμπαντα θεῶν ἰότητι μόγησα.
199  ἐκ μὲν Κρητάων γένος εὔχομαι εὐρειάων,
200  ἀνέρος ἀφνειοῖο πάϊς· πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι
201  υἱέες ἐν μεγάρῳ ἠμὲν τράφεν ἠδʼ ἐγένοντο
202  γνήσιοι ἐξ ἀλόχου· ἐμὲ δʼ ὠνητὴ τέκε μήτηρ
203  παλλακίς, ἀλλά με ἶσον ἰθαιγενέεσσιν ἐτίμα
204  Κάστωρ Ὑλακίδης, τοῦ ἐγὼ γένος εὔχομαι εἶναι
205  ὃς τότʼ ἐνὶ Κρήτεσσι θεὸς ὣς τίετο δήμῳ
206  ὄλβῳ τε πλούτῳ τε καὶ υἱάσι κυδαλίμοισιν.
207  ἀλλʼ ἦ τοι τὸν κῆρες ἔβαν θανάτοιο φέρουσαι
208  εἰς Ἀΐδαο δόμους· τοὶ δὲ ζωὴν ἐδάσαντο
209  παῖδες ὑπέρθυμοι καὶ ἐπὶ κλήρους ἐβάλοντο,
210  αὐτὰρ ἐμοὶ μάλα παῦρα δόσαν καὶ οἰκίʼ ἔνειμαν.
211  ἠγαγόμην δὲ γυναῖκα πολυκλήρων ἀνθρώπων
212  εἵνεκʼ ἐμῆς ἀρετῆς, ἐπεὶ οὐκ ἀποφώλιος ἦα
213  οὐδὲ φυγοπτόλεμος· νῦν δʼ ἤδη πάντα λέλοιπεν
214  ἀλλʼ ἔμπης καλάμην γέ σʼ ὀΐομαι εἰσορόωντα
215  γιγνώσκειν· ἦ γάρ με δύη ἔχει ἤλιθα πολλή.
216  ἦ μὲν δὴ θάρσος μοι Ἄρης τʼ ἔδοσαν καὶ Ἀθήνη
217  καὶ ῥηξηνορίην· ὁπότε κρίνοιμι λόχονδε
218  ἄνδρας ἀριστῆας, κακὰ δυσμενέεσσι φυτεύων,
219  οὔ ποτέ μοι θάνατον προτιόσσετο θυμὸς ἀγήνωρ,
220  ἀλλὰ πολὺ πρώτιστος ἐπάλμενος ἔγχει ἕλεσκον
221  ἀνδρῶν δυσμενέων ὅ τέ μοι εἴξειε πόδεσσιν.
222  τοῖος ἔα ἐν πολέμῳ· ἔργον δέ μοι οὐ φίλον ἔσκεν
223  οὐδʼ οἰκωφελίη, ἥ τε τρέφει ἀγλαὰ τέκνα,
224  ἀλλά μοι αἰεὶ νῆες ἐπήρετμοι φίλαι ἦσαν
225  καὶ πόλεμοι καὶ ἄκοντες ἐΰξεστοι καὶ ὀϊστοί,
226  λυγρά, τά τʼ ἄλλοισίν γε καταριγηλὰ πέλονται.
227  αὐτὰρ ἐμοὶ τὰ φίλʼ ἔσκε τά που θεὸς ἐν φρεσὶ θῆκεν·
228  ἄλλος γάρ τʼ ἄλλοισιν ἀνὴρ ἐπιτέρπεται ἔργοις.
229  πρὶν μὲν γὰρ Τροίης ἐπιβήμεναι υἷας Ἀχαιῶν
230  εἰνάκις ἀνδράσιν ἦρξα καὶ ὠκυπόροισι νέεσσιν
231  ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς, καί μοι μάλα τύγχανε πολλά.
232  τῶν ἐξαιρεύμην μενοεικέα, πολλὰ δʼ ὀπίσσω
233  λάγχανον· αἶψα δὲ οἶκος ὀφέλλετο, καί ῥα ἔπειτα
234  δεινός τʼ αἰδοῖός τε μετὰ Κρήτεσσι τετύγμην.
235  ἀλλʼ ὅτε δὴ τήν γε στυγερὴν ὁδὸν εὐρύοπα Ζεὺς
236  ἐφράσαθʼ, ἣ πολλῶν ἀνδρῶν ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσε,
237  δὴ τότʼ ἔμʼ ἤνωγον καὶ ἀγακλυτὸν Ἰδομενῆα
238  νήεσσʼ ἡγήσασθαι ἐς Ἴλιον· οὐδέ τι μῆχος
239  ἦεν ἀνήνασθαι, χαλεπὴ δʼ ἔχε δήμου φῆμις.
240  ἔνθα μὲν εἰνάετες πολεμίζομεν υἷες Ἀχαιῶν,
241  τῷ δεκάτῳ δὲ πόλιν Πριάμου πέρσαντες ἔβημεν
242  οἴκαδε σὺν νήεσσι, θεὸς δʼ ἐκέδασσεν Ἀχαιούς.
243  αὐτὰρ ἐμοὶ δειλῷ κακὰ μήδετο μητίετα Ζεύς·
244  μῆνα γὰρ οἶον ἔμεινα τεταρπόμενος τεκέεσσιν
245  κουριδίῃ τʼ ἀλόχῳ καὶ κτήμασιν· αὐτὰρ ἔπειτα
246  Αἴγυπτόνδε με θυμὸς ἀνώγει ναυτίλλεσθαι,
247  νῆας ἐῢ στείλαντα σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισιν.
248  ἐννέα νῆας στεῖλα, θοῶς δʼ ἐσαγείρατο λαός.
249  ἑξῆμαρ μὲν ἔπειτα ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι
250  δαίνυντʼ· αὐτὰρ ἐγὼν ἱερήϊα πολλὰ παρεῖχον
251  θεοῖσίν τε ῥέζειν αὐτοῖσί τε δαῖτα πένεσθαι.
252  ἑβδομάτῃ δʼ ἀναβάντες ἀπὸ Κρήτης εὐρείης
253  ἐπλέομεν Βορέῃ ἀνέμῳ ἀκραέϊ καλῷ
254  ῥηϊδίως, ὡς εἴ τε κατὰ ῥόον· οὐδέ τις οὖν μοι
255  νηῶν πημάνθη, ἀλλʼ ἀσκηθέες καὶ ἄνουσοι
256  ἥμεθα, τὰς δʼ ἄνεμός τε κυβερνῆταί τʼ ἴθυνον.
257  πεμπταῖοι δʼ Αἴγυπτον ἐϋρρείτην ἱκόμεσθα,
258  στῆσα δʼ ἐν Αἰγύπτῳ ποταμῷ νέας ἀμφιελίσσας.
259  ἔνθʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ κελόμην ἐρίηρας ἑταίρους
260  αὐτοῦ πὰρ νήεσσι μένειν καὶ νῆας ἔρυσθαι,
261  ὀπτῆρας δὲ κατὰ σκοπιὰς ὤτρυνα νέεσθαι·
262  οἱ δʼ ὕβρει εἴξαντες, ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ,
263  αἶψα μάλʼ Αἰγυπτίων ἀνδρῶν περικαλλέας ἀγροὺς
264  πόρθεον, ἐκ δὲ γυναῖκας ἄγον καὶ νήπια τέκνα,
265  αὐτούς τʼ ἔκτεινον· τάχα δʼ ἐς πόλιν ἵκετʼ ἀϋτή.
266  οἱ δὲ βοῆς ἀΐοντες ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν
267  ἦλθον· πλῆτο δὲ πᾶν πεδίον πεζῶν τε καὶ ἵππων
268  χαλκοῦ τε στεροπῆς· ἐν δὲ Ζεὺς τερπικέραυνος
269  φύζαν ἐμοῖς ἑτάροισι κακὴν βάλεν, οὐδέ τις ἔτλη
270  μεῖναι ἐναντίβιον· περὶ γὰρ κακὰ πάντοθεν ἔστη.
271  ἔνθʼ ἡμέων πολλοὺς μὲν ἀπέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ,
272  τοὺς δʼ ἄναγον ζωούς, σφίσιν ἐργάζεσθαι ἀνάγκῃ.
273  αὐτὰρ ἐμοὶ Ζεὺς αὐτὸς ἐνὶ φρεσὶν ὧδε νόημα
274  ποίησʼ—ὡς ὄφελον θανέειν καὶ πότμον ἐπισπεῖν
275  αὐτοῦ ἐν Αἰγύπτῳ· ἔτι γάρ νύ με πῆμʼ ὑπέδεκτο—
276  αὐτίκʼ ἀπὸ κρατὸς κυνέην εὔτυκτον ἔθηκα
277  καὶ σάκος ὤμοιϊν, δόρυ δʼ ἔκβαλον ἔκτοσε χειρός·
278  αὐτὰρ ἐγὼ βασιλῆος ἐναντίον ἤλυθον ἵππων
279  καὶ κύσα γούναθʼ ἑλών· ὁδʼ ἐρύσατο καί μʼ ἐλέησεν,
280  ἐς δίφρον δέ μʼ ἕσας ἄγεν οἴκαδε δάκρυ χέοντα.
281  ἦ μέν μοι μάλα πολλοὶ ἐπήϊσσον μελίῃσιν,
282  ἱέμενοι κτεῖναι—δὴ γὰρ κεχολώατο λίην—
283  ἀλλʼ ἀπὸ κεῖνος ἔρυκε, Διὸς δʼ ὠπίζετο μῆνιν
284  ξεινίου, ὅς τε μάλιστα νεμεσσᾶται κακὰ ἔργα.
285  ἔνθα μὲν ἑπτάετες μένον αὐτόθι, πολλὰ δʼ ἄγειρα
286  χρήματʼ ἀνʼ Αἰγυπτίους ἄνδρας· δίδοσαν γὰρ ἅπαντες.
287  ἀλλʼ ὅτε δὴ ὄγδοόν μοι ἐπιπλόμενον ἔτος ἦλθεν,
288  δὴ τότε Φοῖνιξ ἦλθεν ἀνὴρ ἀπατήλια εἰδώς,
289  τρώκτης, ὃς δὴ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισιν ἐώργει·
290  ὅς μʼ ἄγε παρπεπιθὼν ᾗσι φρεσίν, ὄφρʼ ἱκόμεσθα
291  Φοινίκην, ὅθι τοῦ γε δόμοι καὶ κτήματʼ ἔκειτο.
292  ἔνθα παρʼ αὐτῷ μεῖνα τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν.
293  ἀλλʼ ὅτε δὴ μῆνές τε καὶ ἡμέραι ἐξετελεῦντο
294  ἄψ περιτελλομένου ἔτεος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,
295  ἐς Λιβύην μʼ ἐπὶ νηὸς ἐέσσατο ποντοπόροιο
296  ψεύδεα βουλεύσας, ἵνα οἱ σὺν φόρτον ἄγοιμι,
297  κεῖθι δέ μʼ ὡς περάσειε καὶ ἄσπετον ὦνον ἕλοιτο.
298  τῷ ἑπόμην ἐπὶ νηός, ὀϊόμενός περ, ἀνάγκῃ.
299  ἡ δʼ ἔθεεν Βορέῃ ἀνέμῳ ἀκραέϊ καλῷ,
300  μέσσον ὑπὲρ Κρήτης· Ζεὺς δέ σφισι μήδετʼ ὄλεθρον.
301  ἀλλʼ ὅτε δὴ Κρήτην μὲν ἐλείπομεν, οὐδέ τις ἄλλη
302  φαίνετο γαιάων, ἀλλʼ οὐρανὸς ἠδὲ θάλασσα,
303  δὴ τότε κυανέην νεφέλην ἔστησε Κρονίων
304  νηὸς ὕπερ γλαφυρῆς, ἤχλυσε δὲ πόντος ὑπʼ αὐτῆς.
305  Ζεὺς δʼ ἄμυδις βρόντησε καὶ ἔμβαλε νηῒ κεραυνόν·
306  ἡ δʼ ἐλελίχθη πᾶσα Διὸς πληγεῖσα κεραυνῷ,
307  ἐν δὲ θεείου πλῆτο· πέσον δʼ ἐκ νηὸς ἅπαντες.
308  οἱ δὲ κορώνῃσιν ἴκελοι περὶ νῆα μέλαιναν
309  κύμασιν ἐμφορέοντο· θεὸς δʼ ἀποαίνυτο νόστον.
310  αὐτὰρ ἐμοὶ Ζεὺς αὐτός, ἔχοντί περ ἄλγεα θυμῷ,
311  ἱστὸν ἀμαιμάκετον νηὸς κυανοπρῴροιο
312  ἐν χείρεσσιν ἔθηκεν, ὅπως ἔτι πῆμα φύγοιμι.
313  τῷ ῥα περιπλεχθεὶς φερόμην ὀλοοῖς ἀνέμοισιν.
314  ἐννῆμαρ φερόμην, δεκάτῃ δέ με νυκτὶ μελαίνῃ
315  γαίῃ Θεσπρωτῶν πέλασεν μέγα κῦμα κυλίνδον.
316  ἔνθα με Θεσπρωτῶν βασιλεὺς ἐκομίσσατο Φείδων
317  ἥρως ἀπριάτην· τοῦ γὰρ φίλος υἱὸς ἐπελθὼν
318  αἴθρῳ καὶ καμάτῳ δεδμημένον ἦγεν ἐς οἶκον,
319  χειρὸς ἀναστήσας, ὄφρʼ ἵκετο δώματα πατρός·
320  ἀμφὶ δέ με χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα ἕσσεν.
321  ἔνθʼ Ὀδυσῆος ἐγὼ πυθόμην· κεῖνος γὰρ ἔφασκε
322  ξεινίσαι ἠδὲ φιλῆσαι ἰόντʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,
323  καί μοι κτήματʼ ἔδειξεν ὅσα ξυναγείρατʼ Ὀδυσσεύς,
324  χαλκόν τε χρυσόν τε πολύκμητόν τε σίδηρον.
325  καί νύ ἐς δεκάτην γενεὴν ἕτερόν γʼ ἔτι βόσκοι·
326  τόσσα οἱ ἐν μεγάροις κειμήλια κεῖτο ἄνακτος.
327  τὸν δʼ ἐς Δωδώνην φάτο βήμεναι, ὄφρα θεοῖο
328  ἐκ δρυὸς ὑψικόμοιο Διὸς βουλὴν ἐπακούσαι,
329  ὅππως νοστήσειʼ Ἰθάκης ἐς πίονα δῆμον
330  ἤδη δὴν ἀπεών, ἢ ἀμφαδὸν ἦε κρυφηδόν.
331  ὤμοσε δὲ πρὸς ἔμʼ αὐτόν, ἀποσπένδων ἐνὶ οἴκῳ,
332  νῆα κατειρύσθαι καὶ ἐπαρτέας ἔμμεν ἑταίρους,
333  οἳ δή μιν πέμψουσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
334  ἀλλʼ ἐμὲ πρὶν ἀπέπεμψε· τύχησε γὰρ ἐρχομένη νηῦς
335  ἀνδρῶν Θεσπρωτῶν ἐς Δουλίχιον πολύπυρον.
336  ἔνθʼ ὅ γέ μʼ ἠνώγει πέμψαι βασιλῆϊ Ἀκάστῳ
337  ἐνδυκέως· τοῖσιν δὲ κακὴ φρεσὶν ἥνδανε βουλὴ
338  ἀμφʼ ἐμοί, ὄφρʼ ἔτι πάγχυ δύης ἐπὶ πῆμα γενοίμην.
339  ἀλλʼ ὅτε γαίης πολλὸν ἀπέπλω ποντοπόρος νηῦς,
340  αὐτίκα δούλιον ἦμαρ ἐμοὶ περιμηχανόωντο.
341  ἐκ μέν με χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματʼ ἔδυσαν,
342  ἀμφὶ δέ μοι ῥάκος ἄλλο κακὸν βάλον ἠδὲ χιτῶνα,
343  ῥωγαλέα, τὰ καὶ αὐτὸς ἐν ὀφθαλμοῖσιν ὅρηαι·
344  ἑσπέριοι δʼ Ἰθάκης εὐδειέλου ἔργʼ ἀφίκοντο.
345  ἔνθʼ ἐμὲ μὲν κατέδησαν ἐϋσσέλμῳ ἐνὶ νηῒ
346  ὅπλῳ ἐϋστρεφέϊ στερεῶς, αὐτοὶ δʼ ἀποβάντες
347  ἐσσυμένως παρὰ θῖνα θαλάσσης δόρπον ἕλοντο.
348  αὐτὰρ ἐμοὶ δεσμὸν μὲν ἀνέγναμψαν θεοὶ αὐτοὶ
349  ῥηϊδίως· κεφαλῇ δὲ κατὰ ῥάκος ἀμφικαλύψας,
350  ξεστὸν ἐφόλκαιον καταβὰς ἐπέλασσα θαλάσσῃ
351  στῆθος, ἔπειτα δὲ χερσὶ διήρεσσʼ ἀμφοτέρῃσι
352  νηχόμενος, μάλα δʼ ὦκα θύρηθʼ ἔα ἀμφὶς ἐκείνων.
353  ἔνθʼ ἀναβάς, ὅθι τε δρίος ἦν πολυανθέος ὕλης,
354  κείμην πεπτηώς. οἱ δὲ μεγάλα στενάχοντες
355  φοίτων· ἀλλʼ οὐ γάρ σφιν ἐφαίνετο κέρδιον εἶναι
356  μαίεσθαι προτέρω, τοὶ μὲν πάλιν αὖτις ἔβαινον
357  νηὸς ἔπι γλαφυρῆς· ἐμὲ δʼ ἔκρυψαν θεοὶ αὐτοὶ
358  ῥηϊδίως, καί με σταθμῷ ἐπέλασσαν ἄγοντες
359  ἀνδρὸς ἐπισταμένου· ἔτι γάρ νύ μοι αἶσα βιῶναι.
360  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
361  ἆ δειλὲ ξείνων, ἦ μοι μάλα θυμὸν ὄρινας
362  ταῦτα ἕκαστα λέγων, ὅσα δὴ πάθες ἠδʼ ὅσʼ ἀλήθης.
363  ἀλλὰ τά γʼ οὐ κατὰ κόσμον ὀΐομαι, οὐδέ με πείσεις
364  εἰπὼν ἀμφʼ Ὀδυσῆϊ· τί σε χρὴ τοῖον ἐόντα
365  μαψιδίως ψεύδεσθαι; ἐγὼ δʼ εὖ οἶδα καὶ αὐτὸς
366  νόστον ἐμοῖο ἄνακτος, ὅ τʼ ἤχθετο πᾶσι θεοῖσι
367  πάγχυ μάλʼ, ὅττι μιν οὔ τι μετὰ Τρώεσσι δάμασσαν
368  ἠὲ φίλων ἐν χερσίν, ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσε.
369  τῷ κέν οἱ τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί,
370  ἠδέ κε καὶ ᾧ παιδὶ μέγα κλέος ἤρατʼ ὀπίσσω
371  νῦν δέ μιν ἀκλειῶς ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο.
372  αὐτὰρ ἐγὼ παρʼ ὕεσσιν ἀπότροπος· οὐδὲ πόλινδε
373  ἔρχομαι, εἰ μή πού τι περίφρων Πηνελόπεια
374  ἐλθέμεν ὀτρύνῃσιν, ὅτʼ ἀγγελίη ποθὲν ἔλθῃ.
375  ἀλλʼ οἱ μὲν τὰ ἕκαστα παρήμενοι ἐξερέουσιν,
376  ἠμὲν οἳ ἄχνυνται δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος,
377  ἠδʼ οἳ χαίρουσιν βίοτον νήποινον ἔδοντες·
378  ἀλλʼ ἐμοὶ οὐ φίλον ἐστὶ μεταλλῆσαι καὶ ἐρέσθαι,
379  ἐξ οὗ δή μʼ Αἰτωλὸς ἀνὴρ ἐξήπαφε μύθῳ,
380  ὅς ῥʼ ἄνδρα κτείνας, πολλὴν ἐπὶ γαῖαν ἀληθείς,
381  ἦλθεν ἐμὰ πρὸς δώματʼ· ἐγὼ δέ μιν ἀμφαγάπαζον.
382  φῆ δέ μιν ἐν Κρήτεσσι παρʼ Ἰδομενῆϊ ἰδέσθαι
383  νῆας ἀκειόμενον, τάς οἱ ξυνέαξαν ἄελλαι·
384  καὶ φάτʼ ἐλεύσεσθαι ἢ ἐς θέρος ἢ ἐς ὀπώρην,
385  πολλὰ χρήματʼ ἄγοντα, σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι.
386  καὶ σύ, γέρον πολυπενθές, ἐπεί σέ μοι ἤγαγε δαίμων,
387  μήτε τί μοι ψεύδεσσι χαρίζεο μήτε τι θέλγε·
388  οὐ γὰρ τοὔνεκʼ ἐγώ σʼ αἰδέσσομαι οὐδὲ φιλήσω,
389  ἀλλὰ Δία ξένιον δείσας αὐτόν τʼ ἐλεαίρων.
390  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
391  ἦ μάλα τίς τοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἄπιστος,
392  οἷόν σʼ οὐδʼ ὀμόσας περ ἐπήγαγον οὐδέ σε πείθω.
393  ἀλλʼ ἄγε νῦν ῥήτρην ποιησόμεθʼ· αὐτὰρ ὄπισθε
394  μάρτυροι ἀμφοτέροισι θεοί, τοὶ Ὄλυμπον ἔχουσιν.
395  εἰ μέν κεν νοστήσῃ ἄναξ τεὸς ἐς τόδε δῶμα,
396  ἕσσας με χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα πέμψαι
397  Δουλίχιόνδʼ ἰέναι, ὅθι μοι φίλον ἔπλετο θυμῷ·
398  εἰ δέ κε μὴ ἔλθῃσιν ἄναξ τεὸς ὡς ἀγορεύω,
399  δμῶας ἐπισσεύας βαλέειν μεγάλης κατὰ πέτρης,
400  ὄφρα καὶ ἄλλος πτωχὸς ἀλεύεται ἠπεροπεύειν.
401  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσεφώνεε δῖος ὑφορβός·
402  ξεῖνʼ, οὕτω γάρ κέν μοι ἐϋκλείη τʼ ἀρετή τε
403  εἴη ἐπʼ ἀνθρώπους ἅμα τʼ αὐτίκα καὶ μετέπειτα,
404  ὅς σʼ ἐπεὶ ἐς κλισίην ἄγαγον καὶ ξείνια δῶκα,
405  αὖτις δὲ κτείναιμι φίλον τʼ ἀπὸ θυμὸν ἑλοίμην·
406  πρόφρων κεν δὴ ἔπειτα Δία Κρονίωνα λιτοίμην.
407  νῦν δʼ ὥρη δόρποιο· τάχιστά μοι ἔνδον ἑταῖροι
408  εἶεν, ἵνʼ ἐν κλισίῃ λαρὸν τετυκοίμεθα δόρπον.
409  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
410  ἀγχίμολον δὲ σύες τε καὶ ἀνέρες ἦλθον ὑφορβοί.
411  τὰς μὲν ἄρα ἔρξαν κατὰ ἤθεα κοιμηθῆναι,
412  κλαγγὴ δʼ ἄσπετος ὦρτο συῶν αὐλιζομενάων
413  αὐτὰρ ὁ οἷς ἑτάροισιν ἐκέκλετο δῖος ὑφορβός·
414  ἄξεθʼ ὑῶν τὸν ἄριστον, ἵνα ξείνῳ ἱερεύσω
415  τηλεδαπῷ· πρὸς δʼ αὐτοὶ ὀνησόμεθʼ, οἵ περ ὀϊζὺν
416  δὴν ἔχομεν πάσχοντες ὑῶν ἕνεκʼ ἀργιοδόντων·
417  ἄλλοι δʼ ἡμέτερον κάματον νήποινον ἔδουσιν.
418  ὣς ἄρα φωνήσας κέασε ξύλα νηλέϊ χαλκῷ,
419  οἱ δʼ ὗν εἰσῆγον μάλα πίονα πενταέτηρον.
420  τὸν μὲν ἔπειτʼ ἔστησαν ἐπʼ ἐσχάρῃ· οὐδὲ συβώτης
421  λήθετʼ ἄρʼ ἀθανάτων· φρεσὶ γὰρ κέχρητʼ ἀγαθῇσιν·
422  ἀλλʼ ὅγʼ ἀπαρχόμενος κεφαλῆς τρίχας ἐν πυρὶ βάλλεν
423  ἀργιόδοντος ὑός, καὶ ἐπεύχετο πᾶσι θεοῖσιν
424  νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.
425  κόψε δʼ ἀνασχόμενος σχίζῃ δρυός, ἣν λίπε κείων·
426  τὸν δʼ ἔλιπε ψυχή. τοὶ δʼ ἔσφαξάν τε καὶ εὗσαν·
427  αἶψα δέ μιν διέχευαν· ὁ δʼ ὠμοθετεῖτο συβώτης,
428  πάντων ἀρχόμενος μελέων, ἐς πίονα δημόν,
429  καὶ τὰ μὲν ἐν πυρὶ βάλλε, παλύνας ἀλφίτου ἀκτῇ,
430  μίστυλλόν τʼ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειραν,
431  ὤπτησάν τε περιφραδέως ἐρύσαντό τε πάντα,
432  βάλλον δʼ εἰν ἐλεοῖσιν ἀολλέα· ἂν δὲ συβώτης
433  ἵστατο δαιτρεύσων· περὶ γὰρ φρεσὶν αἴσιμα ᾔδη.
434  καὶ τὰ μὲν ἕπταχα πάντα διεμοιρᾶτο δαΐζων·
435  τὴν μὲν ἴαν νύμφῃσι καὶ Ἑρμῇ, Μαιάδος υἱεῖ,
436  θῆκεν ἐπευξάμενος, τὰς δʼ ἄλλας νεῖμεν ἑκάστῳ·
437  νώτοισιν δʼ Ὀδυσῆα διηνεκέεσσι γέραιρεν
438  ἀργιόδοντος ὑός, κύδαινε δὲ θυμὸν ἄνακτος·
439  καί μιν φωνήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
440  αἴθʼ οὕτως, Εὔμαιε, φίλος Διὶ πατρὶ γένοιο
441  ὡς ἐμοί, ὅττι τε τοῖον ἐόντʼ ἀγαθοῖσι γεραίρεις.
442  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
443  ἔσθιε, δαιμόνιε ξείνων, καὶ τέρπεο τοῖσδε,
444  οἷα πάρεστι· θεὸς δὲ τὸ μὲν δώσει, τὸ δʼ ἐάσει,
445  ὅττι κεν ᾧ θυμῷ ἐθέλῃ· δύναται γὰρ ἅπαντα.
446  ἦ ῥα καὶ ἄργματα θῦσε θεοῖς αἰειγενέτῃσι,
447  σπείσας δʼ αἴθοπα οἶνον Ὀδυσσῆϊ πτολιπόρθῳ
448  ἐν χείρεσσιν ἔθηκεν· ὁ δʼ ἕζετο ᾗ παρὰ μοίρῃ.
449  σῖτον δέ σφιν ἔνειμε Μεσαύλιος, ὅν ῥα συβώτης
450  αὐτὸς κτήσατο οἶος ἀποιχομένοιο ἄνακτος,
451  νόσφιν δεσποίνης καὶ Λαέρταο γέροντος·
452  πὰρ δʼ ἄρα μιν Ταφίων πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν.
453  οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
454  αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
455  σῖτον μέν σφιν ἀφεῖλε Μεσαύλιος, οἱ δʼ ἐπὶ κοῖτον
456  σίτου καὶ κρειῶν κεκορημένοι ἐσσεύοντο.
457  νὺξ δʼ ἄρʼ ἐπῆλθε κακὴ σκοτομήνιος, ὗε δʼ ἄρα Ζεὺς
458  πάννυχος, αὐτὰρ ἄη Ζέφυρος μέγας αἰὲν ἔφυδρος.
459  τοῖς δʼ Ὀδυσεὺς μετέειπε, συβώτεω πειρητίζων,
460  εἴ πώς οἱ ἐκδὺς χλαῖναν πόροι, ἤ τινʼ ἑταίρων
461  ἄλλον ἐποτρύνειεν, ἐπεί ἑο κήδετο λίην·
462  κέκλυθι νῦν, Εὔμαιε καὶ ἄλλοι πάντες ἑταῖροι,
463  εὐξάμενός τι ἔπος ἐρέω· οἶνος γὰρ ἀνώγει
464  ἠλεός, ὅς τʼ ἐφέηκε πολύφρονά περ μάλʼ ἀεῖσαι
465  καί θʼ ἁπαλὸν γελάσαι, καί τʼ ὀρχήσασθαι ἀνῆκε,
466  καί τι ἔπος προέηκεν ὅ περ τʼ ἄρρητον ἄμεινον.
467  ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν τὸ πρῶτον ἀνέκραγον, οὐκ ἐπικεύσω.
468  εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη,
469  ὡς ὅθʼ ὑπὸ Τροίην λόχον ἤγομεν ἀρτύναντες.
470  ἡγείσθην δʼ Ὀδυσεύς τε καὶ Ἀτρεΐδης Μενέλαος,
471  τοῖσι δʼ ἅμα τρίτος ἄρχον ἐγών· αὐτοὶ γὰρ ἄνωγον.
472  ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἱκόμεσθα ποτὶ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος,
473  ἡμεῖς μὲν περὶ ἄστυ κατὰ ῥωπήϊα πυκνά,
474  ἂν δόνακας καὶ ἕλος, ὑπὸ τεύχεσι πεπτηῶτες
475  κείμεθα. νὺξ δʼ ἄρʼ ἐπῆλθε κακὴ Βορέαο πεσόντος,
476  πηγυλίς· αὐτὰρ ὕπερθε χιὼν γένετʼ ἠΰτε πάχνη,
477  ψυχρή, καὶ σακέεσσι περιτρέφετο κρύσταλλος.
478  ἔνθʼ ἄλλοι πάντες χλαίνας ἔχον ἠδὲ χιτῶνας,
479  εὗδον δʼ εὔκηλοι, σάκεσιν εἰλυμένοι ὤμους·
480  αὐτὰρ ἐγὼ χλαῖναν μὲν ἰὼν ἑτάροισιν ἔλειπον
481  ἀφραδίῃς, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ῥιγωσέμεν ἔμπης,
482  ἀλλʼ ἑπόμην σάκος οἶον ἔχων καὶ ζῶμα φαεινόν.
483  ἀλλʼ ὅτε δὴ τρίχα νυκτὸς ἔην, μετὰ δʼ ἄστρα βεβήκει,
484  καὶ τότʼ ἐγὼν Ὀδυσῆα προσηύδων ἐγγὺς ἐόντα
485  ἀγκῶνι νύξας· ὁ δʼ ἄρʼ ἐμμαπέως ὑπάκουσε·
486  διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
487  οὔ τοι ἔτι ζωοῖσι μετέσσομαι, ἀλλά με χεῖμα
488  δάμναται· οὐ γὰρ ἔχω χλαῖναν· παρά μʼ ἤπαφε δαίμων
489  οἰοχίτωνʼ ἔμεναι· νῦν δʼ οὐκέτι φυκτὰ πέλονται.
490  ὣς ἐφάμην, ὁ δʼ ἔπειτα νόον σχέθε τόνδʼ ἐνὶ θυμῷ,
491  οἷος κεῖνος ἔην βουλευέμεν ἠδὲ μάχεσθαι·
492  φθεγξάμενος δʼ ὀλίγῃ ὀπί με πρὸς μῦθον ἔειπε·
493  σίγα νῦν, μή τίς σευ Ἀχαιῶν ἄλλος ἀκούσῃ.
494  ἦ καὶ ἐπʼ ἀγκῶνος κεφαλὴν σχέθεν εἶπέ τε μῦθον·
495  κλῦτε, φίλοι· θεῖός μοι ἐνύπνιον ἦλθεν ὄνειρος.
496  λίην γὰρ νηῶν ἑκὰς ἤλθομεν· ἀλλά τις εἴη
497  εἰπεῖν Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι, ποιμένι λαῶν,
498  εἰ πλέονας παρὰ ναῦφιν ἐποτρύνειε νέεσθαι.
499  ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα Θόας, Ἀνδραίμονος υἱός,
500  καρπαλίμως, ἀπὸ δὲ χλαῖναν θέτο φοινικόεσσαν,
501  βῆ δὲ θέειν ἐπὶ νῆας· ἐγὼ δʼ ἐνὶ εἵματι κείνου
502  κείμην ἀσπασίως, φάε δὲ χρυσόθρονος Ἠώς.
503  ὣς νῦν ἡβώοιμι βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη·
504  δοίη κέν τις χλαῖναν ἐνὶ σταθμοῖσι συφορβῶν,
505  ἀμφότερον, φιλότητι καὶ αἰδοῖ φωτὸς ἑῆος·
506  νῦν δέ μʼ ἀτιμάζουσι κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα.
507  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
508  ὦ γέρον, αἶνος μέν τοι ἀμύμων, ὃν κατέλεξας,
509  οὐδέ τί πω παρὰ μοῖραν ἔπος νηκερδὲς ἔειπες·
510  τῷ οὔτʼ ἐσθῆτος δευήσεαι οὔτε τευ ἄλλου,
511  ὧν ἐπέοιχʼ ἱκέτην ταλαπείριον ἀντιάσαντα,
512  νῦν· ἀτὰρ ἠῶθέν γε τὰ σὰ ῥάκεα δνοπαλίξεις.
513  οὐ γὰρ πολλαὶ χλαῖναι ἐπημοιβοί τε χιτῶνες
514  ἐνθάδε ἕννυσθαι, μία δʼ οἴη φωτὶ ἑκάστῳ.
515  αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθῃσιν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,
516  αὐτός τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα δώσει,
517  πέμψει δʼ ὅππῃ σε κραδίη θυμός τε κελεύει.
518  ὣς εἰπὼν ἀνόρουσε, τίθει δʼ ἄρα οἱ πυρὸς ἐγγὺς
519  εὐνήν, ἐν δʼ ὀΐων τε καὶ αἰγῶν δέρματʼ ἔβαλλεν.
520  ἔνθʼ Ὀδυσεὺς κατέλεκτʼ· ἐπὶ δὲ χλαῖναν βάλεν αὐτῷ
521  πυκνὴν καὶ μεγάλην, ἥ οἱ παρεκέσκετʼ ἀμοιβάς,
522  ἕννυσθαι ὅτε τις χειμὼν ἔκπαγλος ὄροιτο.
523  ὣς ὁ μὲν ἔνθʼ Ὀδυσεὺς κοιμήσατο, τοὶ δὲ παρʼ αὐτὸν
524  ἄνδρες κοιμήσαντο νεηνίαι· οὐδὲ συβώτῃ
525  ἥνδανεν αὐτόθι κοῖτος, ὑῶν ἄπο κοιμηθῆναι,
526  ἀλλʼ ὅ γʼ ἄρʼ ἔξω ἰὼν ὡπλίζετο· χαῖρε δʼ Ὀδυσσεύς,
527  ὅττι ῥά οἱ βιότου περικήδετο νόσφιν ἐόντος.
528  πρῶτον μὲν ξίφος ὀξὺ περὶ στιβαροῖς βάλετʼ ὤμοις,
529  ἀμφὶ δὲ χλαῖναν ἑέσσατʼ ἀλεξάνεμον, μάλα πυκνήν,
530  ἂν δὲ νάκην ἕλετʼ αἰγὸς ἐϋτρεφέος μεγάλοιο,
531  εἵλετο δʼ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν.
532  βῆ δʼ ἴμεναι κείων ὅθι περ σύες ἀργιόδοντες
533  πέτρῃ ὕπο γλαφυρῇ εὗδον, Βορέω ὑπʼ ἰωγῇ.


1  ἡ δʼ εἰς εὐρύχορον Λακεδαίμονα Παλλὰς Ἀθήνη
2  ᾤχετʼ, Ὀδυσσῆος μεγαθύμου φαίδιμον υἱὸν
3  νόστου ὑπομνήσουσα καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.
4  εὗρε δὲ Τηλέμαχον καὶ Νέστορος ἀγλαὸν υἱὸν
5  εὕδοντʼ ἐν προδόμῳ Μενελάου κυδαλίμοιο,
6  ἦ τοι Νεστορίδην μαλακῷ δεδμημένον ὕπνῳ·
7  Τηλέμαχον δʼ οὐχ ὕπνος ἔχε γλυκύς, ἀλλʼ ἐνὶ θυμῷ
8  νύκτα διʼ ἀμβροσίην μελεδήματα πατρὸς ἔγειρεν.
9  ἀγχοῦ δʼ ἱσταμένη προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη·
10  Τηλέμαχʼ, οὐκέτι καλὰ δόμων ἄπο τῆλʼ ἀλάλησαι,
11  κτήματά τε προλιπὼν ἄνδρας τʼ ἐν σοῖσι δόμοισιν
12  οὕτω ὑπερφιάλους· μή τοι κατὰ πάντα φάγωσι
13  κτήματα δασσάμενοι, σὺ δὲ τηϋσίην ὁδὸν ἔλθῃς.
14  ἀλλʼ ὄτρυνε τάχιστα βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον
15  πεμπέμεν, ὄφρʼ ἔτι οἴκοι ἀμύμονα μητέρα τέτμῃς.
16  ἤδη γάρ ῥα πατήρ τε κασίγνητοί τε κέλονται
17  Εὐρυμάχῳ γήμασθαι· ὁ γὰρ περιβάλλει ἅπαντας
18  μνηστῆρας δώροισι καὶ ἐξώφελλεν ἔεδνα·
19  μή νύ τι σεῦ ἀέκητι δόμων ἐκ κτῆμα φέρηται.
20  οἶσθα γὰρ οἷος θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι γυναικός·
21  κείνου βούλεται οἶκον ὀφέλλειν ὅς κεν ὀπυίῃ,
22  παίδων δὲ προτέρων καὶ κουριδίοιο φίλοιο
23  οὐκέτι μέμνηται τεθνηκότος οὐδὲ μεταλλᾷ.
24  ἀλλὰ σύ γʼ ἐλθὼν αὐτὸς ἐπιτρέψειας ἕκαστα
25  δμῳάων ἥ τίς τοι ἀρίστη φαίνεται εἶναι,
26  εἰς ὅ κέ τοι φήνωσι θεοὶ κυδρὴν παράκοιτιν.
27  ἄλλο δέ τοί τι ἔπος ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο θυμῷ.
28  μνηστήρων σʼ ἐπιτηδὲς ἀριστῆες λοχόωσιν
29  ἐν πορθμῷ Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης.
30  ἱέμενοι κτεῖναι, πρὶν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι.
31  ἀλλὰ τά γʼ οὐκ ὀΐω· πρὶν καί τινα γαῖα καθέξει
32  ἀνδρῶν μνηστήρων, οἵ τοι βίοτον κατέδουσιν.
33  ἀλλὰ ἑκὰς νήσων ἀπέχειν εὐεργέα νῆα,
34  νυκτὶ δʼ ὁμῶς πλείειν· πέμψει δέ τοι οὖρον ὄπισθεν
35  ἀθανάτων ὅς τίς σε φυλάσσει τε ῥύεταί τε.
36  αὐτὰρ ἐπὴν πρώτην ἀκτὴν Ἰθάκης ἀφίκηαι,
37  νῆα μὲν ἐς πόλιν ὀτρῦναι καὶ πάντας ἑταίρους,
38  αὐτὸς δὲ πρώτιστα συβώτην εἰσαφικέσθαι,
39  ὅς τοι ὑῶν ἐπίουρος, ὁμῶς δέ τοι ἤπια οἶδεν.
40  ἔνθα δὲ νύκτʼ ἀέσαι· τὸν δʼ ὀτρῦναι πόλιν εἴσω
41  ἀγγελίην ἐρέοντα περίφρονι Πηνελοπείῃ,
42  οὕνεκά οἱ σῶς ἐσσὶ καὶ ἐκ Πύλου εἰλήλουθας.
43  ἡ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη πρὸς μακρὸν Ὄλυμπον,
44  αὐτὰρ ὁ Νεστορίδην ἐξ ἡδέος ὕπνου ἔγειρεν
45  λὰξ ποδὶ κινήσας, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
46  ἔγρεο, Νεστορίδη Πεισίστρατε, μώνυχας ἵππους
47  ζεῦξον ὑφʼ ἅρματʼ ἄγων, ὄφρα πρήσσωμεν ὁδοῖο.
48  τὸν δʼ αὖ Νεστορίδης Πεισίστρατος ἀντίον ηὔδα·
49  Τηλέμαχʼ, οὔ πως ἔστιν ἐπειγομένους περ ὁδοῖο
50  νύκτα διὰ δνοφερὴν ἐλάαν· τάχα δʼ ἔσσεται ἠώς.
51  ἀλλὰ μένʼ εἰς ὅ κε δῶρα φέρων ἐπιδίφρια θήῃ
52  ἥρως Ἀτρείδης, δουρικλειτὸς Μενέλαος,
53  καὶ μύθοις ἀγανοῖσι παραυδήσας ἀποπέμψῃ.
54  τοῦ γάρ τε ξεῖνος μιμνήσκεται ἤματα πάντα
55  ἀνδρὸς ξεινοδόκου, ὅς κεν φιλότητα παράσχῃ.
56  ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.
57  ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,
58  ἀνστὰς ἐξ εὐνῆς, Ἑλένης πάρα καλλικόμοιο.
59  τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησεν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,
60  σπερχόμενός ῥα χιτῶνα περὶ χροῒ σιγαλόεντα
61  δῦνεν, καὶ μέγα φᾶρος ἐπὶ στιβαροῖς βάλετʼ ὤμοις
62  ἥρως, βῆ δὲ θύραζε, παριστάμενος δὲ προσηύδα
63  Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο·
64  Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,
65  ἤδη νῦν μʼ ἀπόπεμπε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν·
66  ἤδη γάρ μοι θυμὸς ἐέλδεται οἴκαδʼ ἱκέσθαι.
67  τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·
68  Τηλέμαχʼ, οὔ τί σʼ ἐγώ γε πολὺν χρόνον ἐνθάδʼ ἐρύξω
69  ἱέμενον νόστοιο· νεμεσσῶμαι δὲ καὶ ἄλλῳ
70  ἀνδρὶ ξεινοδόκῳ, ὅς κʼ ἔξοχα μὲν φιλέῃσιν,
71  ἔξοχα δʼ ἐχθαίρῃσιν· ἀμείνω δʼ αἴσιμα πάντα.
72  ἶσόν τοι κακόν ἐσθʼ, ὅς τʼ οὐκ ἐθέλοντα νέεσθαι
73  ξεῖνον ἐποτρύνει καὶ ὃς ἐσσύμενον κατερύκει.
74  χρὴ ξεῖνον παρεόντα φιλεῖν, ἐθέλοντα δὲ πέμπειν.
75  ἀλλὰ μένʼ εἰς ὅ κε δῶρα φέρων ἐπιδίφρια θείω
76  καλά, σὺ δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδῃς, εἴπω δὲ γυναιξὶ
77  δεῖπνον ἐνὶ μεγάροις τετυκεῖν ἅλις ἔνδον ἐόντων.
78  ἀμφότερον, κῦδός τε καὶ ἀγλαΐη καὶ ὄνειαρ,
79  δειπνήσαντας ἴμεν πολλὴν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν.
80  εἰ δʼ ἐθέλεις τραφθῆναι ἀνʼ Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος,
81  ὄφρα τοι αὐτὸς ἕπωμαι, ὑποζεύξω δέ τοι ἵππους,
82  ἄστεα δʼ ἀνθρώπων ἡγήσομαι· οὐδέ τις ἡμέας
83  αὔτως ἀππέμψει, δώσει δέ τι ἕν γε φέρεσθαι,
84  ἠέ τινα τριπόδων εὐχάλκων ἠὲ λεβήτων,
85  ἠὲ δύʼ ἡμιόνους ἠὲ χρύσειον ἄλεισον.
86  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
87  Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,
88  βούλομαι ἤδη νεῖσθαι ἐφʼ ἡμέτερʼ· οὐ γὰρ ὄπισθεν
89  οὖρον ἰὼν κατέλειπον ἐπὶ κτεάτεσσιν ἐμοῖσιν·
90  μὴ πατέρʼ ἀντίθεον διζήμενος αὐτὸς ὄλωμαι,
91  ἤ τί μοι ἐκ μεγάρων κειμήλιον ἐσθλὸν ὄληται.
92  αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,
93  αὐτίκʼ ἄρʼ ᾗ ἀλόχῳ ἠδὲ δμῳῇσι κέλευσε
94  δεῖπνον ἐνὶ μεγάροις τετυκεῖν ἅλις ἔνδον ἐόντων.
95  ἀγχίμολον δέ οἱ ἦλθε Βοηθοΐδης Ἐτεωνεύς,
96  ἀνστὰς ἐξ εὐνῆς, ἐπεὶ οὐ πολὺ ναῖεν ἀπʼ αὐτοῦ·
97  τὸν πῦρ κῆαι ἄνωγε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
98  ὀπτῆσαί τε κρεῶν· ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἀπίθησεν ἀκούσας.
99  αὐτὸς δʼ ἐς θάλαμον κατεβήσετο κηώεντα,
100  οὐκ οἶος, ἅμα τῷ γʼ Ἑλένη κίε καὶ Μεγαπένθης.
101  ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκανον ὅθι κειμήλια κεῖτο,
102  Ἀτρεΐδης μὲν ἔπειτα δέπας λάβεν ἀμφικύπελλον,
103  υἱὸν δὲ κρητῆρα φέρειν Μεγαπένθεʼ ἄνωγεν
104  ἀργύρεον· Ἑλένη δὲ παρίστατο φωριαμοῖσιν,
105  ἔνθʼ ἔσαν οἱ πέπλοι παμποίκιλοι, οὓς κάμεν αὐτή.
106  τῶν ἕνʼ ἀειραμένη Ἑλένη φέρε, δῖα γυναικῶν,
107  ὃς κάλλιστος ἔην ποικίλμασιν ἠδὲ μέγιστος,
108  ἀστὴρ δʼ ὣς ἀπέλαμπεν· ἔκειτο δὲ νείατος ἄλλων.
109  βὰν δʼ ἰέναι προτέρω διὰ δώματος, ἧος ἵκοντο
110  Τηλέμαχον· τὸν δὲ προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
111  Τηλέμαχʼ, ἦ τοι νόστον, ὅπως φρεσὶ σῇσι μενοινᾷς,
112  ὥς τοι Ζεὺς τελέσειεν, ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης.
113  δώρων δʼ, ὅσσʼ ἐν ἐμῷ οἴκῳ κειμήλια κεῖται,
114  δώσω ὃ κάλλιστον καὶ τιμηέστατόν ἐστι.
115  δώσω τοι κρητῆρα τετυγμένον· ἀργύρεος δὲ
116  ἐστὶν ἅπας, χρυσῷ δʼ ἐπὶ χείλεα κεκράανται,
117  ἔργον δʼ Ἡφαίστοιο· πόρεν δέ ἑ Φαίδιμος ἥρως,
118  Σιδονίων βασιλεύς, ὅθʼ ἑὸς δόμος ἀμφεκάλυψε
119  κεῖσέ με νοστήσαντα· τεῒν δʼ ἐθέλω τόδʼ ὀπάσσαι.
120  ὣς εἰπὼν ἐν χειρὶ τίθει δέπας ἀμφικύπελλον
121  ἥρως Ἀτρεΐδης· ὁ δʼ ἄρα κρητῆρα φαεινὸν
122  θῆκʼ αὐτοῦ προπάροιθε φέρων κρατερὸς Μεγαπένθης,
123  ἀργύρεον· Ἑλένη δὲ παρίστατο καλλιπάρῃος
124  πέπλον ἔχουσʼ ἐν χερσίν, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
125  δῶρόν τοι καὶ ἐγώ, τέκνον φίλε, τοῦτο δίδωμι,
126  μνῆμʼ Ἑλένης χειρῶν, πολυηράτου ἐς γάμου ὥρην,
127  σῇ ἀλόχῳ φορέειν· τῆος δὲ φίλῃ παρὰ μητρὶ
128  κείσθω ἐνὶ μεγάρῳ. σὺ δέ μοι χαίρων ἀφίκοιο
129  οἶκον ἐϋκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν.
130  ὣς εἰποῦσʼ ἐν χερσὶ τίθει, ὁ δʼ ἐδέξατο χαίρων.
131  καὶ τὰ μὲν ἐς πείρινθα τίθει Πεισίστρατος ἥρως
132  δεξάμενος, καὶ πάντα ἑῷ θηήσατο θυμῷ·
133  τοὺς δʼ ἦγε πρὸς δῶμα κάρη ξανθὸς Μενέλαος.
134  ἑζέσθην δʼ ἄρʼ ἔπειτα κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε.
135  χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα
136  καλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,
137  νίψασθαι· παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.
138  σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα·
139  εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων·
140  πὰρ δὲ Βοηθοΐδης κρέα δαίετο καὶ νέμε μοίρας·
141  οἰνοχόει δʼ υἱὸς Μενελάου κυδαλίμοιο.
142  οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
143  αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
144  δὴ τότε Τηλέμαχος καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱὸς
145  ἵππους τε ζεύγνυντʼ ἀνά θʼ ἅρματα ποικίλʼ ἔβαινον,
146  ἐκ δʼ ἔλασαν προθύροιο καὶ αἰθούσης ἐριδούπου.
147  τοὺς δὲ μετʼ Ἀτρεΐδης ἔκιε ξανθὸς Μενέλαος,
148  οἶνον ἔχων ἐν χειρὶ μελίφρονα δεξιτερῆφι,
149  ἐν δέπαϊ χρυσέῳ, ὄφρα λείψαντε κιοίτην.
150  στῆ δʼ ἵππων προπάροιθε, δεδισκόμενος δὲ προσηύδα·
151  χαίρετον, ὦ κούρω, καὶ Νέστορι ποιμένι λαῶν
152  εἰπεῖν· ἦ γὰρ ἐμοί γε πατὴρ ὣς ἤπιος ἦεν,
153  ἧος ἐνὶ Τροίῃ πολεμίζομεν υἷες Ἀχαιῶν.
154  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
155  καὶ λίην κείνῳ γε, διοτρεφές, ὡς ἀγορεύεις,
156  πάντα τάδʼ ἐλθόντες καταλέξομεν· αἲ γὰρ ἐγὼν ὣς
157  νοστήσας Ἰθάκηνδε, κιχὼν Ὀδυσῆʼ ἐνὶ οἴκῳ,
158  εἴποιμʼ ὡς παρὰ σεῖο τυχὼν φιλότητος ἁπάσης
159  ἔρχομαι, αὐτὰρ ἄγω κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλά.
160  ὣς ἄρα οἱ εἰπόντι ἐπέπτατο δεξιὸς ὄρνις,
161  αἰετὸς ἀργὴν χῆνα φέρων ὀνύχεσσι πέλωρον,
162  ἥμερον ἐξ αὐλῆς· οἱ δʼ ἰΰζοντες ἕποντο
163  ἀνέρες ἠδὲ γυναῖκες· ὁ δέ σφισιν ἐγγύθεν ἐλθὼν
164  δεξιὸς ἤϊξε πρόσθʼ ἵππων· οἱ δὲ ἰδόντες
165  γήθησαν, καὶ πᾶσιν ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἰάνθη.
166  τοῖσι δὲ Νεστορίδης Πεισίστρατος ἤρχετο μύθων·
167  φράζεο δή, Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,
168  ἢ νῶϊν τόδʼ ἔφηνε θεὸς τέρας ἦε σοὶ αὐτῷ.
169  ὣς φάτο, μερμήριξε δʼ ἀρηΐφιλος Μενέλαος,
170  ὅππως οἱ κατὰ μοῖραν ὑποκρίναιτο νοήσας.
171  τὸν δʼ Ἑλένη τανύπεπλος ὑποφθαμένη φάτο μῦθον·
172  κλῦτέ μευ· αὐτὰρ ἐγὼ μαντεύσομαι, ὡς ἐνὶ θυμῷ
173  ἀθάνατοι βάλλουσι καὶ ὡς τελέεσθαι ὀΐω.
174  ὡς ὅδε χῆνʼ ἥρπαξʼ ἀτιταλλομένην ἐνὶ οἴκῳ
175  ἐλθὼν ἐξ ὄρεος, ὅθι οἱ γενεή τε τόκος τε,
176  ὣς Ὀδυσεὺς κακὰ πολλὰ παθὼν καὶ πόλλʼ ἐπαληθεὶς
177  οἴκαδε νοστήσει καὶ τίσεται· ἠὲ καὶ ἤδη
178  οἴκοι, ἀτὰρ μνηστῆρσι κακὸν πάντεσσι φυτεύει.
179  τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
180  οὕτω νῦν Ζεὺς θείη, ἐρίγδουπος πόσις Ἥρης·
181  τῷ κέν τοι καὶ κεῖθι θεῷ ὣς εὐχετοῴμην.
182  ἦ καὶ ἐφʼ ἵπποιϊν μάστιν βάλεν· οἱ δὲ μάλʼ ὦκα
183  ἤϊξαν πεδίονδε διὰ πτόλιος μεμαῶτες.
184  οἱ δὲ πανημέριοι σεῖον ζυγὸν ἀμφὶς ἔχοντες.
185  δύσετό τʼ ἠέλιος σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί·
186  ἐς Φηρὰς δʼ ἵκοντο Διοκλῆος ποτὶ δῶμα,
187  υἱέος Ὀρτιλόχοιο, τὸν Ἀλφειὸς τέκε παῖδα.
188  ἔνθα δὲ νύκτʼ ἄεσαν ὁ δὲ τοῖς πὰρ ξείνια θῆκεν.
189  ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
190  ἵππους τε ζεύγνυντʼ ἀνά θʼ ἅρματα ποικίλʼ ἔβαινον,
191  ἐκ δʼ ἔλασαν προθύροιο καὶ αἰθούσης ἐριδούπου·
192  μάστιξεν δʼ ἐλάαν, τὼ δʼ οὐκ ἄκοντε πετέσθην.
193  αἶψα δʼ ἔπειθʼ ἵκοντο Πύλου αἰπὺ πτολίεθρον·
194  καὶ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε Νέστορος υἱόν·
195  Νεστορίδη, πῶς κέν μοι ὑποσχόμενος τελέσειας
196  μῦθον ἐμόν; ξεῖνοι δὲ διαμπερὲς εὐχόμεθʼ εἶναι
197  ἐκ πατέρων φιλότητος, ἀτὰρ καὶ ὁμήλικές εἰμεν·
198  ἥδε δʼ ὁδὸς καὶ μᾶλλον ὁμοφροσύνῃσιν ἐνήσει.
199  μή με παρὲξ ἄγε νῆα, διοτρεφές, ἀλλὰ λίπʼ αὐτοῦ,
200  μή μʼ ὁ γέρων ἀέκοντα κατάσχῃ ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
201  ἱέμενος φιλέειν· ἐμὲ δὲ χρεὼ θᾶσσον ἱκέσθαι.
202  ὣς φάτο, Νεστορίδης δʼ ἄρʼ ἑῷ συμφράσσατο θυμῷ,
203  ὅππως οἱ κατὰ μοῖραν ὑποσχόμενος τελέσειεν.
204  ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι·
205  στρέψʼ ἵππους ἐπὶ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης,
206  νηῒ δʼ ἐνὶ πρύμνῃ ἐξαίνυτο κάλλιμα δῶρα,
207  ἐσθῆτα χρυσόν τε, τά οἱ Μενέλαος ἔδωκε·
208  καί μιν ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
209  σπουδῇ νῦν ἀνάβαινε κέλευέ τε πάντας ἑταίρους,
210  πρὶν ἐμὲ οἴκαδʼ ἱκέσθαι ἀπαγγεῖλαί τε γέροντι.
211  εὖ γὰρ ἐγὼ τόδε οἶδα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν·
212  οἷος κείνου θυμὸς ὑπέρβιος, οὔ σε μεθήσει,
213  ἀλλʼ αὐτὸς καλέων δεῦρʼ εἴσεται, οὐδέ ἕ φημι
214  ἂψ ἰέναι κενεόν· μάλα γὰρ κεχολώσεται ἔμπης.
215  ὣς ἄρα φωνήσας ἔλασεν καλλίτριχας ἵππους
216  ἂψ Πυλίων εἰς ἄστυ, θοῶς δʼ ἄρα δώμαθʼ ἵκανε.
217  Τηλέμαχος δʼ ἑτάροισιν ἐποτρύνων ἐκέλευσεν·
218  ἐγκοσμεῖτε τὰ τεύχεʼ, ἑταῖροι, νηῒ μελαίνῃ,
219  αὐτοί τʼ ἀμβαίνωμεν, ἵνα πρήσσωμεν ὁδοῖο.
220  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο,
221  αἶψα δʼ ἄρʼ εἴσβαινον καὶ ἐπὶ κληῗσι καθῖζον.
222  ἦ τοι ὁ μὲν τὰ πονεῖτο καὶ εὔχετο, θῦε δʼ Ἀθήνῃ
223  νηῒ πάρα πρυμνῇ· σχεδόθεν δέ οἱ ἤλυθεν ἀνὴρ
224  τηλεδαπός, φεύγων ἐξ Ἄργεος ἄνδρα κατακτάς,
225  μάντις· ἀτὰρ γενεήν γε Μελάμποδος ἔκγονος ἦεν,
226  ὃς πρὶν μέν ποτʼ ἔναιε Πύλῳ ἔνι, μητέρι μήλων,
227  ἀφνειὸς Πυλίοισι μέγʼ ἔξοχα δώματα ναίων·
228  δὴ τότε γʼ ἄλλων δῆμον ἀφίκετο, πατρίδα φεύγων
229  Νηλέα τε μεγάθυμον, ἀγαυότατον ζωόντων,
230  ὅς οἱ χρήματα πολλὰ τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτὸν
231  εἶχε βίῃ. ὁ δὲ τῆος ἐνὶ μεγάροις Φυλάκοιο
232  δεσμῷ ἐν ἀργαλέῳ δέδετο, κρατέρʼ ἄλγεα πάσχων
233  εἵνεκα Νηλῆος κούρης ἄτης τε βαρείης,
234  τήν οἱ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ δασπλῆτις Ἐρινύς.
235  ἀλλʼ ὁ μὲν ἔκφυγε κῆρα καὶ ἤλασε βοῦς ἐριμύκους
236  ἐς Πύλον ἐκ Φυλάκης καὶ ἐτίσατο ἔργον ἀεικὲς
237  ἀντίθεον Νηλῆα, κασιγνήτῳ δὲ γυναῖκα
238  ἠγάγετο πρὸς δώμαθʼ. ὁ δʼ ἄλλων ἵκετο δῆμον,
239  Ἄργος ἐς ἱππόβοτον· τόθι γάρ νύ οἱ αἴσιμον ἦεν
240  ναιέμεναι πολλοῖσιν ἀνάσσοντʼ Ἀργείοισιν
241  ἔνθα δʼ ἔγημε γυναῖκα καὶ ὑψερεφὲς θέτο δῶμα,
242  γείνατο δʼ Ἀντιφάτην καὶ Μάντιον, υἷε κραταιώ.
243  Ἀντιφάτης μὲν ἔτικτεν Ὀϊκλῆα μεγάθυμον,
244  αὐτὰρ Ὀϊκλείης λαοσσόον Ἀμφιάραον,
245  ὃν περὶ κῆρι φίλει Ζεύς τʼ αἰγίοχος καὶ Ἀπόλλων
246  παντοίην φιλότητʼ· οὐδʼ ἵκετο γήραος οὐδόν,
247  ἀλλʼ ὄλετʼ ἐν Θήβῃσι γυναίων εἵνεκα δώρων.
248  τοῦ δʼ υἱεῖς ἐγένοντʼ Ἀλκμαίων Ἀμφίλοχός τε.
249  Μάντιος αὖ τέκετο Πολυφείδεά τε Κλεῖτόν τε·
250  ἀλλʼ ἦ τοι Κλεῖτον χρυσόθρονος ἥρπασεν Ἠὼς
251  κάλλεος εἵνεκα οἷο, ἵνʼ ἀθανάτοισι μετείη·
252  αὐτὰρ ὑπέρθυμον Πολυφείδεα μάντιν Ἀπόλλων
253  θῆκε βροτῶν ὄχʼ ἄριστον, ἐπεὶ θάνεν Ἀμφιάραος·
254  ὅς ῥʼ Ὑπερησίηνδʼ ἀπενάσσατο πατρὶ χολωθείς,
255  ἔνθʼ ὅ γε ναιετάων μαντεύετο πᾶσι βροτοῖσιν.
256  τοῦ μὲν ἄρʼ υἱὸς ἐπῆλθε, Θεοκλύμενος δʼ ὄνομʼ ἦεν,
257  ὃς τότε Τηλεμάχου πέλας ἵστατο· τὸν δʼ ἐκίχανεν
258  σπένδοντʼ εὐχόμενόν τε θοῇ παρὰ νηῒ μελαίνῃ,
259  καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
260  ὦ φίλʼ, ἐπεί σε θύοντα κιχάνω τῷδʼ ἐνὶ χώρῳ,
261  λίσσομʼ ὑπὲρ θυέων καὶ δαίμονος, αὐτὰρ ἔπειτα
262  σῆς τʼ αὐτοῦ κεφαλῆς καὶ ἑταίρων, οἵ τοι ἕπονται,
263  εἰπέ μοι εἰρομένῳ νημερτέα μηδʼ ἐπικεύσῃς·
264  τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
265  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
266  τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
267  ἐξ Ἰθάκης γένος εἰμί, πατὴρ δέ μοί ἐστιν Ὀδυσσεύς,
268  εἴ ποτʼ ἔην· νῦν δʼ ἤδη ἀπέφθιτο λυγρῷ ὀλέθρῳ.
269  τοὔνεκα νῦν ἑτάρους τε λαβὼν καὶ νῆα μέλαιναν
270  ἦλθον πευσόμενος πατρὸς δὴν οἰχομένοιο.
271  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
272  οὕτω τοι καὶ ἐγὼν ἐκ πατρίδος, ἄνδρα κατακτὰς
273  ἔμφυλον· πολλοὶ δὲ κασίγνητοί τε ἔται τε
274  Ἄργος ἀνʼ ἱππόβοτον, μέγα δὲ κρατέουσιν Ἀχαιῶν.
275  τῶν ὑπαλευάμενος θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν
276  φεύγω, ἐπεί νύ μοι αἶσα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι.
277  ἀλλά με νηὸς ἔφεσσαι, ἐπεί σε φυγὼν ἱκέτευσα,
278  μή με κατακτείνωσι· διωκέμεναι γὰρ ὀΐω.
279  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
280  οὐ μὲν δή σʼ ἐθέλοντά γʼ ἀπώσω νηὸς ἐΐσης,
281  ἀλλʼ ἕπευ· αὐτὰρ κεῖθι φιλήσεαι, οἷά κʼ ἔχωμεν.
282  ὣς ἄρα φωνήσας οἱ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος,
283  καὶ τό γʼ ἐπʼ ἰκριόφιν τάνυσεν νεὸς ἀμφιελίσσης·
284  ἂν δὲ καὶ αὐτὸς νηὸς ἐβήσετο ποντοπόροιο.
285  ἐν πρύμνῃ δʼ ἄρʼ ἔπειτα καθέζετο, πὰρ δὲ οἷ αὐτῷ
286  εἷσε Θεοκλύμενον· τοὶ δὲ πρυμνήσιʼ ἔλυσαν.
287  Τηλέμαχος δʼ ἑτάροισιν ἐποτρύνας ἐκέλευσεν
288  ὅπλων ἅπτεσθαι· τοὶ δʼ ἐσσυμένως ἐπίθοντο.
289  ἱστὸν δʼ εἰλάτινον κοίλης ἔντοσθε μεσόδμης
290  στῆσαν ἀείραντες, κατὰ δὲ προτόνοισιν ἔδησαν,
291  ἕλκον δʼ ἱστία λευκὰ ἐϋστρέπτοισι βοεῦσι.
292  τοῖσιν δʼ ἴκμενον οὖρον ἵει γλαυκῶπις Ἀθήνη,
293  λάβρον ἐπαιγίζοντα διʼ αἰθέρος, ὄφρα τάχιστα
294  νηῦς ἀνύσειε θέουσα θαλάσσης ἁλμυρὸν ὕδωρ.
295  βὰν δὲ παρὰ Κρουνοὺς καὶ Χαλκίδα καλλιρέεθρον.
296  δύσετό τʼ ἠέλιος σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί·
297  ἡ δὲ Φεὰς ἐπέβαλλεν ἐπειγομένη Διὸς οὔρῳ
298  ἠδὲ παρʼ Ἤλιδα δῖαν, ὅθι κρατέουσιν Ἐπειοί.
299  ἔνθεν δʼ αὖ νήσοισιν ἐπιπροέηκε θοῇσιν,
300  ὁρμαίνων ἤ κεν θάνατον φύγοι ἦ κεν ἁλώῃ.
301  τὼ δʼ αὖτʼ ἐν κλισίῃ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς
302  δορπείτην· παρὰ δέ σφιν ἐδόρπεον ἀνέρες ἄλλοι.
303  αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
304  τοῖς δʼ Ὀδυσεὺς μετέειπε, συβώτεω πειρητίζων,
305  ἤ μιν ἔτʼ ἐνδυκέως φιλέοι μεῖναί τε κελεύοι
306  αὐτοῦ ἐνὶ σταθμῷ, ἦ ὀτρύνειε πόλινδε·
307  κέκλυθι νῦν, Εὔμαιε, καὶ ἄλλοι πάντες ἑταῖροι·
308  ἠῶθεν προτὶ ἄστυ λιλαίομαι ἀπονέεσθαι
309  πτωχεύσων, ἵνα μή σε κατατρύχω καὶ ἑταίρους.
310  ἀλλά μοι εὖ θʼ ὑπόθευ καὶ ἅμʼ ἡγεμόνʼ ἐσθλὸν ὄπασσον
311  ὅς κέ με κεῖσʼ ἀγάγῃ· κατὰ δὲ πτόλιν αὐτὸς ἀνάγκῃ
312  πλάγξομαι, αἴ κέν τις κοτύλην καὶ πύρνον ὀρέξῃ.
313  καί κʼ ἐλθὼν πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο
314  ἀγγελίην εἴποιμι περίφρονι Πηνελοπείῃ,
315  καί κε μνηστήρεσσιν ὑπερφιάλοισι μιγείην,
316  εἴ μοι δεῖπνον δοῖεν ὀνείατα μυρίʼ ἔχοντες.
317  αἶψά κεν εὖ δρώοιμι μετὰ σφίσιν ἅσσʼ ἐθέλοιεν.
318  ἐκ γάρ τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·
319  Ἑρμείαο ἕκητι διακτόρου, ὅς ῥά τε πάντων
320  ἀνθρώπων ἔργοισι χάριν καὶ κῦδος ὀπάζει,
321  δρηστοσύνῃ οὐκ ἄν μοι ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος,
322  πῦρ τʼ εὖ νηῆσαι διά τε ξύλα δανὰ κεάσσαι,
323  δαιτρεῦσαί τε καὶ ὀπτῆσαι καὶ οἰνοχοῆσαι,
324  οἷά τε τοῖς ἀγαθοῖσι παραδρώωσι χέρηες.
325  τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
326  ὤ μοι, ξεῖνε, τίη τοι ἐνὶ φρεσὶ τοῦτο νόημα
327  ἔπλετο; ἦ σύ γε πάγχυ λιλαίεαι αὐτόθʼ ὀλέσθαι.
328  εἰ δὴ μνηστήρων ἐθέλεις καταδῦναι ὅμιλον,
329  τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει.
330  οὔ τοι τοιοίδʼ εἰσὶν ὑποδρηστῆρες ἐκείνων,
331  ἀλλὰ νέοι, χλαίνας εὖ εἱμένοι ἠδὲ χιτῶνας,
332  αἰεὶ δὲ λιπαροὶ κεφαλὰς καὶ καλὰ πρόσωπα,
333  οἵ σφιν ὑποδρώωσιν· ἐΰξεστοι δὲ τράπεζαι
334  σίτου καὶ κρειῶν ἠδʼ οἴνου βεβρίθασιν.
335  ἀλλὰ μένʼ· οὐ γάρ τίς τοι ἀνιᾶται παρεόντι,
336  οὔτʼ ἐγὼ οὔτε τις ἄλλος ἑταίρων, οἵ μοι ἔασιν.
337  αὐτὰρ ἐπὴν ἔλθῃσιν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός,
338  κεῖνός σε χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα ἕσσει,
339  πέμψει δʼ ὅππη σε κραδίη θυμός τε κελεύει.
340  τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
341  αἴθʼ οὕτως, Εὔμαιε, φίλος Διὶ πατρὶ γένοιο
342  ὡς ἐμοί, ὅττι μʼ ἔπαυσας ἄλης καὶ ὀϊζύος αἰνῆς.
343  πλαγκτοσύνης δʼ οὐκ ἔστι κακώτερον ἄλλο βροτοῖσιν·
344  ἀλλʼ ἕνεκʼ οὐλομένης γαστρὸς κακὰ κήδεʼ ἔχουσιν
345  ἀνέρες, ὅν τινʼ ἵκηται ἄλη καὶ πῆμα καὶ ἄλγος.
346  νῦν δʼ ἐπεὶ ἰσχανάᾳς μεῖναι τέ με κεῖνον ἄνωγας,
347  εἴπʼ ἄγε μοι περὶ μητρὸς Ὀδυσσῆος θείοιο
348  πατρός θʼ, ὃν κατέλειπεν ἰὼν ἐπὶ γήραος οὐδῷ,
349  ἤ που ἔτι ζώουσιν ὑπʼ αὐγὰς ἠελίοιο,
350  ἦ ἤδη τεθνᾶσι καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι.
351  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·
352  τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
353  Λαέρτης μὲν ἔτι ζώει, Διὶ δʼ εὔχεται αἰεὶ
354  θυμὸν ἀπὸ μελέων φθίσθαι οἷς ἐν μεγάροισιν·
355  ἐκπάγλως γὰρ παιδὸς ὀδύρεται οἰχομένοιο
356  κουριδίης τʼ ἀλόχοιο δαΐφρονος, ἥ ἑ μάλιστα
357  ἤκαχʼ ἀποφθιμένη καὶ ἐν ὠμῷ γήραϊ θῆκεν.
358  ἡ δʼ ἄχεϊ οὗ παιδὸς ἀπέφθιτο κυδαλίμοιο,
359  λευγαλέῳ θανάτῳ, ὡς μὴ θάνοι ὅς τις ἐμοί γε
360  ἐνθάδε ναιετάων φίλος εἴη καὶ φίλα ἔρδοι.
361  ὄφρα μὲν οὖν δὴ κείνη ἔην, ἀχέουσά περ ἔμπης,
362  τόφρα τί μοι φίλον ἔσκε μεταλλῆσαι καὶ ἐρέσθαι,
363  οὕνεκά μʼ αὐτὴ θρέψεν ἅμα Κτιμένῃ τανυπέπλῳ,
364  θυγατέρʼ ἰφθίμῃ, τὴν ὁπλοτάτην τέκε παίδων·
365  τῇ ὁμοῦ ἐτρεφόμην, ὀλίγον δέ τί μʼ ἧσσον ἐτίμα.
366  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἥβην πολυήρατον ἱκόμεθʼ ἄμφω,
367  τὴν μὲν ἔπειτα Σάμηνδʼ ἔδοσαν καὶ μυρίʼ ἕλοντο,
368  αὐτὰρ ἐμὲ χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματʼ ἐκείνη
369  καλὰ μάλʼ ἀμφιέσασα, ποσὶν δʼ ὑποδήματα δοῦσα
370  ἀγρόνδε προΐαλλε· φίλει δέ με κηρόθι μᾶλλον.
371  νῦν δʼ ἤδη τούτων ἐπιδεύομαι· ἀλλά μοι αὐτῷ
372  ἔργον ἀέξουσιν μάκαρες θεοὶ ᾧ ἐπιμίμνω·
373  τῶν ἔφαγόν τʼ ἔπιόν τε καὶ αἰδοίοισιν ἔδωκα.
374  ἐκ δʼ ἄρα δεσποίνης οὐ μείλιχον ἔστιν ἀκοῦσαι
375  οὔτʼ ἔπος οὔτε τι ἔργον, ἐπεὶ κακὸν ἔμπεσεν οἴκῳ,
376  ἄνδρες ὑπερφίαλοι· μέγα δὲ δμῶες χατέουσιν
377  ἀντία δεσποίνης φάσθαι καὶ ἕκαστα πυθέσθαι
378  καὶ φαγέμεν πιέμεν τε, ἔπειτα δὲ καί τι φέρεσθαι
379  ἀγρόνδʼ, οἷά τε θυμὸν ἀεὶ δμώεσσιν ἰαίνει.
380  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
381  ὢ πόποι, ὡς ἄρα τυτθὸς ἐών, Εὔμαιε συβῶτα,
382  πολλὸν ἀπεπλάγχθης σῆς πατρίδος ἠδὲ τοκήων.
383  ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
384  ἠὲ διεπράθετο πτόλις ἀνδρῶν εὐρυάγυια,
385  ᾗ ἔνι ναιετάασκε πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ,
386  ἦ σέ γε μουνωθέντα παρʼ οἴεσιν ἢ παρὰ βουσὶν
387  ἄνδρες δυσμενέες νηυσὶν λάβον ἠδʼ ἐπέρασσαν
388  τοῦδʼ ἀνδρὸς πρὸς δώμαθʼ, ὁ δʼ ἄξιον ὦνον ἔδωκε.
389  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·
390  ξεῖνʼ, ἐπεὶ ἂρ δὴ ταῦτά μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς,
391  σιγῇ νῦν ξυνίει καὶ τέρπεο, πῖνέ τε οἶνον
392  ἥμενος. αἵδε δὲ νύκτες ἀθέσφατοι· ἔστι μὲν εὕδειν,
393  ἔστι δὲ τερπομένοισιν ἀκούειν· οὐδέ τί σε χρή,
394  πρὶν ὥρη, καταλέχθαι· ἀνίη καὶ πολὺς ὕπνος.
395  τῶν δʼ ἄλλων ὅτινα κραδίη καὶ θυμὸς ἀνώγει,
396  εὑδέτω ἐξελθών· ἅμα δʼ ἠοῖ φαινομένηφι
397  δειπνήσας ἅμʼ ὕεσσιν ἀνακτορίῃσιν ἑπέσθω.
398  νῶϊ δʼ ἐνὶ κλισίῃ πίνοντέ τε δαινυμένω τε
399  κήδεσιν ἀλλήλων τερπώμεθα λευγαλέοισι,
400  μνωομένω· μετὰ γάρ τε καὶ ἄλγεσι τέρπεται ἀνήρ,
401  ὅς τις δὴ μάλα πολλὰ πάθῃ καὶ πόλλʼ ἐπαληθῇ.
402  τοῦτο δέ τοι ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς.
403  νῆσός τις Συρίη κικλήσκεται, εἴ που ἀκούεις,
404  Ὀρτυγίης καθύπερθεν, ὅθι τροπαὶ ἠελίοιο,
405  οὔ τι περιπληθὴς λίην τόσον, ἀλλʼ ἀγαθὴ μέν,
406  εὔβοτος, εὔμηλος, οἰνοπληθής, πολύπυρος.
407  πείνη δʼ οὔ ποτε δῆμον ἐσέρχεται, οὐδέ τις ἄλλη
408  νοῦσος ἐπὶ στυγερὴ πέλεται δειλοῖσι βροτοῖσιν·
409  ἀλλʼ ὅτε γηράσκωσι πόλιν κάτα φῦλʼ ἀνθρώπων,
410  ἐλθὼν ἀργυρότοξος Ἀπόλλων Ἀρτέμιδι ξὺν
411  οἷς ἀγανοῖς βελέεσσιν ἐποιχόμενος κατέπεφνεν.
412  ἔνθα δύω πόλιες, δίχα δέ σφισι πάντα δέδασται·
413  τῇσιν δʼ ἀμφοτέρῃσι πατὴρ ἐμὸς ἐμβασίλευε,
414  Κτήσιος Ὀρμενίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισιν.
415  ἔνθα δὲ Φοίνικες ναυσίκλυτοι ἤλυθον ἄνδρες,
416  τρῶκται, μυρίʼ ἄγοντες ἀθύρματα νηῒ μελαίνῃ.
417  ἔσκε δὲ πατρὸς ἐμοῖο γυνὴ Φοίνισσʼ ἐνὶ οἴκῳ,
418  καλή τε μεγάλη τε καὶ ἀγλαὰ ἔργα ἰδυῖα·
419  τὴν δʼ ἄρα Φοίνικες πολυπαίπαλοι ἠπερόπευον.
420  πλυνούσῃ τις πρῶτα μίγη κοίλῃ παρὰ νηῒ
421  εὐνῇ καὶ φιλότητι, τά τε φρένας ἠπεροπεύει
422  θηλυτέρῃσι γυναιξί, καὶ ἥ κʼ εὐεργὸς ἔῃσιν.
423  εἰρώτα δὴ ἔπειτα τίς εἴη καὶ πόθεν ἔλθοι·
424  ἡ δὲ μάλʼ αὐτίκα πατρὸς ἐπέφραδεν ὑψερεφὲς δῶ·
425  ἐκ μὲν Σιδῶνος πολυχάλκου εὔχομαι εἶναι,
426  κούρη δʼ εἴμʼ Ἀρύβαντος ἐγὼ ῥυδὸν ἀφνειοῖο·
427  ἀλλά μʼ ἀνήρπαξαν Τάφιοι ληΐστορες ἄνδρες
428  ἀγρόθεν ἐρχομένην, πέρασαν δέ τε δεῦρʼ ἀγαγόντες
429  τοῦδʼ ἀνδρὸς πρὸς δώμαθʼ· ὁ δʼ ἄξιον ὦνον ἔδωκε.
430  τὴν δʼ αὖτε προσέειπεν ἀνήρ, ὃς ἐμίσγετο λάθρη·
431  ἦ ῥά κε νῦν πάλιν αὖτις ἅμʼ ἡμῖν οἴκαδʼ ἕποιο,
432  ὄφρα ἴδῃ πατρὸς καὶ μητέρος ὑψερεφὲς δῶ
433  αὐτούς τʼ; ἦ γὰρ ἔτʼ εἰσὶ καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.
434  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε γυνὴ καὶ ἀμείβετο μύθῳ·
435  εἴη κεν καὶ τοῦτʼ, εἴ μοι ἐθέλοιτέ γε, ναῦται,
436  ὅρκῳ πιστωθῆναι ἀπήμονά μʼ οἴκαδʼ ἀπάξειν.
437  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπώμνυον ὡς ἐκέλευεν.
438  αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ὄμοσάν τε τελεύτησάν τε τὸν ὅρκον,
439  τοῖς δʼ αὖτις μετέειπε γυνὴ καὶ ἀμείβετο μύθῳ·
440  σιγῇ νῦν, μή τίς με προσαυδάτω ἐπέεσσιν
441  ὑμετέρων ἑτάρων, ξυμβλήμενος ἢ ἐν ἀγυιῇ,
442  ἤ που ἐπὶ κρήνῃ· μή τις ποτὶ δῶμα γέροντι
443  ἐλθὼν ἐξείπῃ, ὁ δʼ ὀϊσάμενος καταδήσῃ
444  δεσμῷ ἐν ἀργαλέῳ, ὑμῖν δʼ ἐπιφράσσετʼ ὄλεθρον.
445  ἀλλʼ ἔχετʼ ἐν φρεσὶ μῦθον, ἐπείγετε δʼ ὦνον ὁδαίων.
446  ἀλλʼ ὅτε κεν δὴ νηῦς πλείη βιότοιο γένηται,
447  ἀγγελίη μοι ἔπειτα θοῶς ἐς δώμαθʼ ἱκέσθω·
448  οἴσω γὰρ καὶ χρυσόν, ὅτις χʼ ὑποχείριος ἔλθῃ·
449  καὶ δέ κεν ἄλλʼ ἐπίβαθρον ἐγὼν ἐθέλουσά γε δοίην.
450  παῖδα γὰρ ἀνδρὸς ἑῆος ἐνὶ μεγάροις ἀτιτάλλω,
451  κερδαλέον δὴ τοῖον, ἅμα τροχόωντα θύραζε·
452  τόν κεν ἄγοιμʼ ἐπὶ νηός, ὁ δʼ ὑμῖν μυρίον ὦνον
453  ἄλφοι, ὅπῃ περάσητε κατʼ ἀλλοθρόους ἀνθρώπους.
454  ἡ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπέβη πρὸς δώματα καλά,
455  οἱ δʼ ἐνιαυτὸν ἅπαντα παρʼ ἡμῖν αὖθι μένοντες
456  ἐν νηῒ γλαφυρῇ βίοτον πολὺν ἐμπολόωντο.
457  ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίλη νηῦς ἤχθετο τοῖσι νέεσθαι,
458  καὶ τότʼ ἄρʼ ἄγγελον ἧκαν, ὃς ἀγγείλειε γυναικί.
459  ἤλυθʼ ἀνὴρ πολύϊδρις ἐμοῦ πρὸς δώματα πατρὸς
460  χρύσεον ὅρμον ἔχων, μετὰ δʼ ἠλέκτροισιν ἔερτο.
461  τὸν μὲν ἄρʼ ἐν μεγάρῳ δμῳαὶ καὶ πότνια μήτηρ
462  χερσίν τʼ ἀμφαφόωντο καὶ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶντο,
463  ὦνον ὑπισχόμεναι· ὁ δὲ τῇ κατένευσε σιωπῇ.
464  ἦ τοι ὁ καννεύσας κοίλην ἐπὶ νῆα βεβήκει,
465  ἡ δʼ ἐμὲ χειρὸς ἑλοῦσα δόμων ἐξῆγε θύραζε.
466  εὗρε δʼ ἐνὶ προδόμῳ ἠμὲν δέπα ἠδὲ τραπέζας
467  ἀνδρῶν δαιτυμόνων, οἵ μευ πατέρʼ ἀμφεπένοντο.
468  οἱ μὲν ἄρʼ ἐς θῶκον πρόμολον, δήμοιό τε φῆμιν,
469  ἡ δʼ αἶψα τρίʼ ἄλεισα κατακρύψασʼ ὑπὸ κόλπῳ
470  ἔκφερεν· αὐτὰρ ἐγὼν ἑπόμην ἀεσιφροσύνῃσι.
471  δύσετό τʼ ἠέλιος, σκιόωντό τε πᾶσαι ἀγυιαί·
472  ἡμεῖς δʼ ἐς λιμένα κλυτὸν ἤλθομεν ὦκα κιόντες,
473  ἔνθʼ ἄρα Φοινίκων ἀνδρῶν ἦν ὠκύαλος νηῦς.
474  οἱ μὲν ἔπειτʼ ἀναβάντες ἐπέπλεον ὑγρὰ κέλευθα,
475  νὼ ἀναβησάμενοι· ἐπὶ δὲ Ζεὺς οὖρον ἴαλλεν.
476  ἑξῆμαρ μὲν ὁμῶς πλέομεν νύκτας τε καὶ ἦμαρ·
477  ἀλλʼ ὅτε δὴ ἕβδομον ἦμαρ ἐπὶ Ζεὺς θῆκε Κρονίων,
478  τὴν μὲν ἔπειτα γυναῖκα βάλʼ Ἄρτεμις ἰοχέαιρα,
479  ἄντλῳ δʼ ἐνδούπησε πεσοῦσʼ ὡς εἰναλίη κήξ.
480  καὶ τὴν μὲν φώκῃσι καὶ ἰχθύσι κύρμα γενέσθαι
481  ἔκβαλον· αὐτὰρ ἐγὼ λιπόμην ἀκαχήμενος ἦτορ·
482  τοὺς δʼ Ἰθάκῃ ἐπέλασσε φέρων ἄνεμός τε καὶ ὕδωρ,
483  ἔνθα με Λαέρτης πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν.
484  οὕτω τήνδε τε γαῖαν ἐγὼν ἴδον ὀφθαλμοῖσι.
485  τὸν δʼ αὖ διογενὴς Ὀδυσεὺς ἠμείβετο μύθῳ·
486  Εὔμαιʼ, ἦ μάλα δή μοι ἐνὶ φρεσὶ θυμὸν ὄρινας
487  ταῦτα ἕκαστα λέγων, ὅσα δὴ πάθες ἄλγεα θυμῷ.
488  ἀλλʼ ἦ τοι σοὶ μὲν παρὰ καὶ κακῷ ἐσθλὸν ἔθηκε
489  Ζεύς, ἐπεὶ ἀνδρὸς δώματʼ ἀφίκεο πολλὰ μογήσας
490  ἠπίου, ὃς δή τοι παρέχει βρῶσίν τε πόσιν τε
491  ἐνδυκέως, ζώεις δʼ ἀγαθὸν βίον· αὐτὰρ ἐγώ γε
492  πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἀλώμενος ἐνθάδʼ ἱκάνω.
493  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
494  καδδραθέτην δʼ οὐ πολλὸν ἐπὶ χρόνον, ἀλλὰ μίνυνθα·
495  αἶψα γὰρ Ἠὼς ἦλθεν ἐΰθρονος. οἱ δʼ ἐπὶ χέρσου
496  Τηλεμάχου ἕταροι λύον ἱστία, κὰδ δʼ ἕλον ἱστὸν
497  καρπαλίμως, τὴν δʼ εἰς ὅρμον προέρυσσαν ἐρετμοῖς·
498  ἐκ δʼ εὐνὰς ἔβαλον, κατὰ δὲ πρυμνήσιʼ ἔδησαν·
499  ἐκ δὲ καὶ αὐτοὶ βαῖνον ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης,
500  δεῖπνόν τʼ ἐντύνοντο κερῶντό τε αἴθοπα οἶνον.
501  αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
502  τοῖσι δὲ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἤρχετο μύθων·
503  ὑμεῖς μὲν νῦν ἄστυδʼ ἐλαύνετε νῆα μέλαιναν,
504  αὐτὰρ ἐγὼν ἀγροὺς ἐπιείσομαι ἠδὲ βοτῆρας·
505  ἑσπέριος δʼ εἰς ἄστυ ἰδὼν ἐμὰ ἔργα κάτειμι.
506  ἠῶθεν δέ κεν ὔμμιν ὁδοιπόριον παραθείμην,
507  δαῖτʼ ἀγαθὴν κρειῶν τε καὶ οἴνου ἡδυπότοιο.
508  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
509  πῆ γὰρ ἐγώ, φίλε τέκνον, ἴω; τεῦ δώμαθʼ ἵκωμαι
510  ἀνδρῶν οἳ κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν;
511  ἦ ἰθὺς σῆς μητρὸς ἴω καὶ σοῖο δόμοιο;
512  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
513  ἄλλως μέν σʼ ἂν ἐγώ γε καὶ ἡμέτερόνδε κελοίμην
514  ἔρχεσθʼ· οὐ γάρ τι ξενίων ποθή· ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ
515  χεῖρον, ἐπεί τοι ἐγὼ μὲν ἀπέσσομαι, οὐδέ σε μήτηρ
516  ὄψεται· οὐ μὲν γάρ τι θαμὰ μνηστῆρσʼ ἐνὶ οἴκῳ
517  φαίνεται, ἀλλʼ ἀπὸ τῶν ὑπερωΐῳ ἱστὸν ὑφαίνει.
518  ἀλλά τοι ἄλλον φῶτα πιφαύσκομαι ὅν κεν ἵκοιο,
519  Εὐρύμαχον, Πολύβοιο δαΐφρονος ἀγλαὸν υἱόν,
520  τὸν νῦν ἶσα θεῷ Ἰθακήσιοι εἰσορόωσι·
521  καὶ γὰρ πολλὸν ἄριστος ἀνὴρ μέμονέν τε μάλιστα
522  μητέρʼ ἐμὴν γαμέειν καὶ Ὀδυσσῆος γέρας ἕξειν.
523  ἀλλὰ τά γε Ζεὺς οἶδεν Ὀλύμπιος, αἰθέρι ναίων,
524  εἴ κέ σφι πρὸ γάμοιο τελευτήσει κακὸν ἦμαρ.
525  ὣς ἄρα οἱ εἰπόντι ἐπέπτατο δεξιὸς ὄρνις,
526  κίρκος, Ἀπόλλωνος ταχὺς ἄγγελος· ἐν δὲ πόδεσσι
527  τίλλε πέλειαν ἔχων, κατὰ δὲ πτερὰ χεῦεν ἔραζε
528  μεσσηγὺς νηός τε καὶ αὐτοῦ Τηλεμάχοιο.
529  τὸν δὲ Θεοκλύμενος ἑτάρων ἀπονόσφι καλέσσας
530  ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
531  Τηλέμαχʼ, οὔ τοι ἄνευ θεοῦ ἔπτατο δεξιὸς ὄρνις
532  ἔγνων γάρ μιν ἐσάντα ἰδὼν οἰωνὸν ἐόντα.
533  ὑμετέρου δʼ οὐκ ἔστι γένος βασιλεύτερον ἄλλο
534  ἐν δήμῳ Ἰθάκης, ἀλλʼ ὑμεῖς καρτεροὶ αἰεί.
535  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
536  αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·
537  τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶρα
538  ἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.
539  ἦ καὶ Πείραιον προσεφώνεε, πιστὸν ἑταῖρον·
540  Πείραιε Κλυτίδη, σὺ δέ μοι τά περ ἄλλα μάλιστα
541  πείθῃ ἐμῶν ἑτάρων, οἵ μοι Πύλον εἰς ἅμʼ ἕποντο·
542  καὶ νῦν μοι τὸν ξεῖνον ἄγων ἐν δώμασι σοῖσιν
543  ἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν, εἰς ὅ κεν ἔλθω.
544  τὸν δʼ αὖ Πείραιος δουρικλυτὸς ἀντίον ηὔδα·
545  Τηλέμαχʼ, εἰ γάρ κεν σὺ πολὺν χρόνον ἐνθάδε μίμνοι,
546  τόνδε τʼ ἐγὼ κομιῶ, ξενίων δέ οἱ οὐ ποθὴ ἔσται.
547  ὣς εἰπὼν ἐπὶ νηὸς ἔβη, ἐκέλευσε δʼ ἑταίρους
548  αὐτούς τʼ ἀμβαίνειν ἀνά τε πρυμνήσια λῦσαι.
549  οἱ δʼ αἶψʼ εἴσβαινον καὶ ἐπὶ κληῗσι καθῖζον.
550  Τηλέμαχος δʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
551  εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
552  νηὸς ἀπʼ ἰκριόφιν· τοὶ δὲ πρυμνήσιʼ ἔλυσαν.
553  οἱ μὲν ἀνώσαντες πλέον ἐς πόλιν, ὡς ἐκέλευσε
554  Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο·
555  τὸν δʼ ὦκα προβιβάντα πόδες φέρον, ὄφρʼ ἵκετʼ αὐλήν,
556  ἔνθα οἱ ἦσαν ὕες μάλα μυρίαι, ᾗσι συβώτης
557  ἐσθλὸς ἐὼν ἐνίαυεν, ἀνάκτεσιν ἤπια εἰδώς,


1  τὼ δʼ αὖτʼ ἐν κλισίῃ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς
2  ἐντύνοντο ἄριστον ἅμʼ ἠοῖ, κηαμένω πῦρ,
3  ἔκπεμψάν τε νομῆας ἅμʼ ἀγρομένοισι σύεσσι·
4  Τηλέμαχον δὲ περίσσαινον κύνες ὑλακόμωροι,
5  οὐδʼ ὕλαον προσιόντα. νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
6  σαίνοντάς τε κύνας, περί τε κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν.
7  αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
8  Εὔμαιʼ, ἦ μάλα τίς τοι ἐλεύσεται ἐνθάδʼ ἑταῖρος
9  ἢ καὶ γνώριμος ἄλλος, ἐπεὶ κύνες οὐχ ὑλάουσιν,
10  ἀλλὰ περισσαίνουσι· ποδῶν δʼ ὑπὸ δοῦπον ἀκούω.
11  οὔ πω πᾶν εἴρητο ἔπος, ὅτε οἱ φίλος υἱὸς
12  ἔστη ἐνὶ προθύροισι. ταφὼν δʼ ἀνόρουσε συβώτης,
13  ἐκ δʼ ἄρα οἱ χειρῶν πέσον ἄγγεα, τοῖς ἐπονεῖτο,
14  κιρνὰς αἴθοπα οἶνον. ὁ δʼ ἀντίος ἦλθεν ἄνακτος,
15  κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλὰ
16  χεῖράς τʼ ἀμφοτέρας· θαλερὸν δέ οἱ ἔκπεσε δάκρυ.
17  ὡς δὲ πατὴρ ὃν παῖδα φίλα φρονέων ἀγαπάζῃ
18  ἐλθόντʼ ἐξ ἀπίης γαίης δεκάτῳ ἐνιαυτῷ,
19  μοῦνον τηλύγετον, τῷ ἔπʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσῃ,
20  ὣς τότε Τηλέμαχον θεοειδέα δῖος ὑφορβὸς
21  πάντα κύσεν περιφύς, ὡς ἐκ θανάτοιο φυγόντα·
22  καί ῥʼ ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
23  ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ γε
24  ὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε.
25  ἀλλʼ ἄγε νῦν εἴσελθε, φίλον τέκος, ὄφρα σε θυμῷ
26  τέρψομαι εἰσορόων νέον ἄλλοθεν ἔνδον ἐόντα.
27  οὐ μὲν γάρ τι θάμʼ ἀγρὸν ἐπέρχεαι οὐδὲ νομῆας,
28  ἀλλʼ ἐπιδημεύεις· ὣς γάρ νύ τοι εὔαδε θυμῷ,
29  ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορᾶν ἀΐδηλον ὅμιλον.
30  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
31  ἔσσεται οὕτως, ἄττα· σέθεν δʼ ἕνεκʼ ἐνθάδʼ ἱκάνω,
32  ὄφρα σέ τʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδω καὶ μῦθον ἀκούσω,
33  ἤ μοι ἔτʼ ἐν μεγάροις μήτηρ μένει, ἦέ τις ἤδη
34  ἀνδρῶν ἄλλος ἔγημεν, Ὀδυσσῆος δέ που εὐνὴ
35  χήτει ἐνευναίων κάκʼ ἀράχνια κεῖται ἔχουσα.
36  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·
37  καὶ λίην κείνη γε μένει τετληότι θυμῷ
38  σοῖσιν ἐνὶ μεγάροισιν· ὀϊζυραὶ δέ οἱ αἰεὶ
39  φθίνουσιν νύκτες τε καὶ ἤματα δάκρυ χεούσῃ.
40  ὣς ἄρα φωνήσας οἱ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος·
41  αὐτὰρ ὅ γʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.
42  τῷ δʼ ἕδρης ἐπιόντι πατὴρ ὑπόειξεν Ὀδυσσεύς·
43  Τηλέμαχος δʼ ἑτέρωθεν ἐρήτυε φώνησέν τε·
44  ἧσʼ, ὦ ξεῖνʼ· ἡμεῖς δὲ καὶ ἄλλοθι δήομεν ἕδρην
45  σταθμῷ ἐν ἡμετέρῳ· πάρα δʼ ἀνὴρ ὃς καταθήσει.
46  ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τῷ δὲ συβώτης.
47  χεῦεν ὕπο χλωρὰς ῥῶπας καὶ κῶας ὕπερθεν·
48  ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα Ὀδυσσῆος φίλος υἱός.
49  τοῖσιν δʼ αὖ κρειῶν πίνακας παρέθηκε συβώτης
50  ὀπταλέων, ἅ ῥα τῇ προτέρῃ ὑπέλειπον ἔδοντες,
51  σῖτον δʼ ἐσσυμένως παρενήνεεν ἐν κανέοισιν,
52  ἐν δʼ ἄρα κισσυβίῳ κίρνη μελιηδέα οἶνον·
53  αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν Ὀδυσσῆος θείοιο.
54  οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
55  αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
56  δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε δῖον ὑφορβόν·
57  ἄττα, πόθεν τοι ξεῖνος ὅδʼ ἵκετο; πῶς δέ ἑ ναῦται
58  ἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;
59  οὐ μὲν γάρ τί ἑ πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.
60  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
61  τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθέα πάντʼ ἀγορεύσω.
62  ἐκ μὲν Κρητάων γένος εὔχεται εὐρειάων,
63  φησὶ δὲ πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεα δινηθῆναι
64  πλαζόμενος· ὣς γάρ οἱ ἐπέκλωσεν τά γε δαίμων.
65  νῦν αὖ Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐκ νηὸς ἀποδρὰς
66  ἤλυθʼ ἐμὸν πρὸς σταθμόν, ἐγὼ δέ τοι ἐγγυαλίξω·
67  ἔρξον ὅπως ἐθέλεις· ἱκέτης δέ τοι εὔχεται εἶναι.
68  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
69  Εὔμαιʼ, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες·
70  πῶς γὰρ δὴ τὸν ξεῖνον ἐγὼν ὑποδέξομαι οἴκῳ;
71  αὐτὸς μὲν νέος εἰμὶ καὶ οὔ πω χερσὶ πέποιθα
72  ἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ·
73  μητρὶ δʼ ἐμῇ δίχα θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,
74  ἢ αὐτοῦ παρʼ ἐμοί τε μένῃ καὶ δῶμα κομίζῃ,
75  εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,
76  ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπηται Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος
77  μνᾶται ἐνὶ μεγάροισιν ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν.
78  ἀλλʼ ἦ τοὶ τὸν ξεῖνον, ἐπεὶ τεὸν ἵκετο δῶμα,
79  ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά,
80  δώσω δὲ ξίφος ἄμφηκες καὶ ποσσὶ πέδιλα,
81  πέμψω δʼ ὅππη μιν κραδίη θυμός τε κελεύει.
82  εἰ δʼ ἐθέλεις, σὺ κόμισσον ἐνὶ σταθμοῖσιν ἐρύξας·
83  εἵματα δʼ ἐνθάδʼ ἐγὼ πέμψω καὶ σῖτον ἅπαντα
84  ἔδμεναι, ὡς ἂν μή σε κατατρύχῃ καὶ ἑταίρους.
85  κεῖσε δʼ ἂν οὔ μιν ἐγώ γε μετὰ μνηστῆρας ἐῷμι
86  ἔρχεσθαι· λίην γὰρ ἀτάσθαλον ὕβριν ἔχουσι·
87  μή μιν κερτομέωσιν, ἐμοὶ δʼ ἄχος ἔσσεται αἰνόν.
88  πρῆξαι δʼ ἀργαλέον τι μετὰ πλεόνεσσιν ἐόντα
89  ἄνδρα καὶ ἴφθιμον, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσι.
90  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
91  ὦ φίλʼ, ἐπεί θήν μοι καὶ ἀμείψασθαι θέμις ἐστίν,
92  ἦ μάλα μευ καταδάπτετʼ ἀκούοντος φίλον ἦτορ,
93  οἷά φατε μνηστῆρας ἀτάσθαλα μηχανάασθαι
94  ἐν μεγάροις, ἀέκητι σέθεν τοιούτου ἐόντος.
95  εἰπέ μοι ἠὲ ἑκὼν ὑποδάμνασαι, ἦ σέ γε λαοὶ
96  ἐχθαίρουσʼ ἀνὰ δῆμον, ἐπισπόμενοι θεοῦ ὀμφῇ,
97  ἦ τι κασιγνήτοις ἐπιμέμφεαι, οἷσί περ ἀνὴρ
98  μαρναμένοισι πέποιθε, καὶ εἰ μέγα νεῖκος ὄρηται.
99  αἲ γάρ ἐγὼν οὕτω νέος εἴην τῷδʼ ἐπὶ θυμῷ,
100  ἢ παῖς ἐξ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἠὲ καὶ αὐτός·
102  αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀπʼ ἐμεῖο κάρη τάμοι ἀλλότριος φώς,
103  εἰ μὴ ἐγὼ κείνοισι κακὸν πάντεσσι γενοίμην,
104  ἐλθὼν ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
105  εἰ δʼ αὖ με πληθυῖ δαμασαίατο μοῦνον ἐόντα,
106  βουλοίμην κʼ ἐν ἐμοῖσι κατακτάμενος μεγάροισι
107  τεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,
108  ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκας
109  ῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά,
110  καὶ οἶνον διαφυσσόμενον, καὶ σῖτον ἔδοντας
111  μὰψ αὔτως, ἀτέλεστον, ἀνηνύστῳ ἐπὶ ἔργῳ.
112  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
113  τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
114  οὔτε τί μοι πᾶς δῆμος ἀπεχθόμενος χαλεπαίνει,
115  οὔτε κασιγνήτοις ἐπιμέμφομαι, οἷσί περ ἀνὴρ
116  μαρναμένοισι πέποιθε, καὶ εἰ μέγα νεῖκος ὄρηται.
117  ὧδε γὰρ ἡμετέρην γενεὴν μούνωσε Κρονίων·
118  μοῦνον Λαέρτην Ἀρκείσιος υἱὸν ἔτικτε,
119  μοῦνον δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα πατὴρ τέκεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
120  μοῦνον ἔμʼ ἐν μεγάροισι τεκὼν λίπεν οὐδʼ ἀπόνητο.
121  τῷ νῦν δυσμενέες μάλα μυρίοι εἴσʼ ἐνὶ οἴκῳ.
122  ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,
123  Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,
124  ἠδʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσι,
125  τόσσοι μητέρʼ ἐμὴν μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.
126  ἡ δʼ οὔτʼ ἀρνεῖται στυγερὸν γάμον οὔτε τελευτὴν
127  ποιῆσαι δύναται· τοὶ δὲ φθινύθουσιν ἔδοντες
128  οἶκον ἐμόν· τάχα δή με διαρραίσουσι καὶ αὐτόν.
129  ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται·
130  ἄττα, σὺ δʼ ἔρχεο θᾶσσον, ἐχέφρονι Πηνελοπείῃ
131  εἴφʼ ὅτι οἱ σῶς εἰμὶ καὶ ἐκ Πύλου εἰλήλουθα.
132  αὐτὰρ ἐγὼν αὐτοῦ μενέω, σὺ δὲ δεῦρο νέεσθαι,
133  οἴῃ ἀπαγγείλας· τῶν δʼ ἄλλων μή τις Ἀχαιῶν
134  πευθέσθω· πολλοὶ γὰρ ἐμοὶ κακὰ μηχανόωνται.
135  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
136  γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.
137  ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
138  ἦ καὶ Λαέρτῃ αὐτὴν ὁδὸν ἄγγελος ἔλθω
139  δυσμόρῳ, ὃς τῆος μὲν Ὀδυσσῆος μέγʼ ἀχεύων
140  ἔργα τʼ ἐποπτεύεσκε μετὰ δμώων τʼ ἐνὶ οἴκῳ
141  πῖνε καὶ ἦσθʼ, ὅτε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγοι·
142  αὐτὰρ νῦν, ἐξ οὗ σύ γε ᾤχεο νηῒ Πύλονδε,
143  οὔ πω μίν φασιν φαγέμεν καὶ πιέμεν αὔτως,
144  οὐδʼ ἐπὶ ἔργα ἰδεῖν, ἀλλὰ στοναχῇ τε γόῳ τε
145  ἧσται ὀδυρόμενος, φθινύθει δʼ ἀμφʼ ὀστεόφι χρώς.
146  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
147  ἄλγιον, ἀλλʼ ἔμπης μιν ἐάσομεν, ἀχνύμενοί περ·
148  εἰ γὰρ πως εἴη αὐτάγρετα πάντα βροτοῖσι,
149  πρῶτόν κεν τοῦ πατρὸς ἑλοίμεθα νόστιμον ἦμαρ.
150  ἀλλὰ σύ γʼ ἀγγείλας ὀπίσω κίε, μηδὲ κατʼ ἀγροὺς
151  πλάζεσθαι μετʼ ἐκεῖνον· ἀτὰρ πρὸς μητέρα εἰπεῖν
152  ἀμφίπολον ταμίην ὀτρυνέμεν ὅττι τάχιστα
153  κρύβδην· κείνη γὰρ κεν ἀπαγγείλειε γέροντι.
154  ἦ ῥα καὶ ὦρσε συφορβόν· ὁ δʼ εἵλετο χερσὶ πέδιλα,
155  δησάμενος δʼ ὑπὸ ποσσὶ πόλινδʼ ἴεν. οὐδʼ ἄρʼ Ἀθήνην
156  λῆθεν ἀπὸ σταθμοῖο κιὼν Εὔμαιος ὑφορβός,
157  ἀλλʼ ἥ γε σχεδὸν ἦλθε· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικὶ
158  καλῇ τε μεγάλῃ τε καὶ ἀγλαὰ ἔργα ἰδυίῃ.
159  στῆ δὲ κατʼ ἀντίθυρον κλισίης Ὀδυσῆϊ φανεῖσα·
160  οὐδʼ ἄρα Τηλέμαχος ἴδεν ἀντίον οὐδʼ ἐνόησεν,
161  οὐ γὰρ πω πάντεσσι θεοὶ φαίνονται ἐναργεῖς,
162  ἀλλʼ Ὀδυσεύς τε κύνες τε ἴδον, καί ῥʼ οὐχ ὑλάοντο
163  κνυζηθμῷ δʼ ἑτέρωσε διὰ σταθμοῖο φόβηθεν.
164  ἡ δʼ ἄρʼ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε· νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,
165  ἐκ δʼ ἦλθεν μεγάροιο παρὲκ μέγα τειχίον αὐλῆς,
166  στῆ δὲ πάροιθʼ αὐτῆς· τὸν δὲ προσέειπεν Ἀθήνη·
167  διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ.
168  ἤδη νῦν σῷ παιδὶ ἔπος φάο μηδʼ ἐπίκευθε,
169  ὡς ἄν μνηστῆρσιν θάνατον καὶ κῆρʼ ἀραρόντε
170  ἔρχησθον προτὶ ἄστυ περικλυτόν· οὐδʼ ἐγὼ αὐτὴ
171  δηρὸν ἀπὸ σφῶϊν ἔσομαι μεμαυῖα μάχεσθαι.
172  ἦ καὶ χρυσείῃ ῥάβδῳ ἐπεμάσσατʼ Ἀθήνη.
173  φᾶρος μέν οἱ πρῶτον ἐϋπλυνὲς ἠδὲ χιτῶνα
174  θῆκʼ ἀμφὶ στήθεσσι, δέμας δʼ ὤφελλε καὶ ἥβην.
175  ἂψ δὲ μελαγχροιὴς γένετο, γναθμοὶ δὲ τάνυσθεν,
176  κυάνεαι δʼ ἐγένοντο γενειάδες ἀμφὶ γένειον.
177  ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἔρξασα πάλιν κίεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
178  ἤϊεν ἐς κλισίην· θάμβησε δέ μιν φίλος υἱός,
179  ταρβήσας δʼ ἑτέρωσε βάλʼ ὄμματα, μὴ θεὸς εἴη,
180  καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
181  ἀλλοῖός μοι, ξεῖνε, φάνης νέον ἠὲ πάροιθεν,
182  ἄλλα δὲ εἵματʼ ἔχεις, καί τοι χρὼς οὐκέθʼ ὁμοῖος.
183  ἦ μάλα τις θεός ἐσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν·
184  ἀλλʼ ἵληθʼ, ἵνα τοι κεχαρισμένα δώομεν ἱρὰ
185  ἠδὲ χρύσεα δῶρα, τετυγμένα· φείδεο δʼ ἡμέων
186  τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
187  οὔ τίς τοι θεός εἰμι· τί μʼ ἀθανάτοισιν ἐΐσκεις;
188  ἀλλὰ πατὴρ τεός εἰμι, τοῦ εἵνεκα σὺ στεναχίζων
189  πάσχεις ἄλγεα πολλά, βίας ὑποδέγμενος ἀνδρῶν.
190  ὣς ἄρα φωνήσας υἱὸν κύσε, κὰδ δὲ παρειῶν
191  δάκρυον ἧκε χαμᾶζε· πάρος δʼ ἔχε νωλεμὲς αἰεί.
192  Τηλέμαχος δʼ, οὐ γάρ πω ἐπείθετο ὃν πατέρʼ εἶναι,
193  ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
194  οὐ σύ γʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι, πατὴρ ἐμός, ἀλλά με δαίμων
195  θέλγει, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον ὀδυρόμενος στεναχίζω.
196  οὐ γάρ πως ἂν θνητὸς ἀνὴρ τάδε μηχανόῳτο
197  ᾧ αὐτοῦ γε νόῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼν
198  ῥηϊδίως ἐθέλων θείη νέον ἠὲ γέροντα.
199  ἦ γάρ τοι νέον ἦσθα γέρων καὶ ἀεικέα ἕσσο·
200  νῦν δὲ θεοῖσιν ἔοικας, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.
201  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
202  Τηλέμαχʼ, οὔ σε ἔοικε φίλον πατέρ ἔνδον ἐόντα
203  οὔτε τι θαυμάζειν περιώσιον οὔτʼ ἀγάασθαι·
204  οὐ μὲν γάρ τοι ἔτʼ ἄλλος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,
205  ἀλλʼ ὅδʼ ἐγὼ τοιόσδε, παθὼν κακά, πολλὰ δʼ ἀληθείς,
206  ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
207  αὐτάρ τοι τόδε ἔργον Ἀθηναίης ἀγελείης,
208  ἥ τέ με τοῖον ἔθηκεν, ὅπως ἐθέλει, δύναται γὰρ,
209  ἄλλοτε μὲν πτωχῷ ἐναλίγκιον, ἄλλοτε δʼ αὖτε
210  ἀνδρὶ νέῳ καὶ καλὰ περὶ χροῒ εἵματʼ ἔχοντι.
211  ῥηΐδιον δὲ θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,
212  ἠμὲν κυδῆναι θνητὸν βροτὸν ἠδὲ κακῶσαι.
213  ὣς ἄρα φωνήσας κατʼ ἄρʼ ἕζετο, Τηλέμαχος δὲ
214  ἀμφιχυθεὶς πατέρʼ ἐσθλὸν ὀδύρετο, δάκρυα λείβων,
215  ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ὑφʼ ἵμερος ὦρτο γόοιο·
216  κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τʼ οἰωνοί,
217  φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκνα
218  ἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι·
219  ὣς ἄρα τοί γʼ ἐλεεινὸν ὑπʼ ὀφρύσι δάκρυον εἶβον.
220  καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο,
221  εἰ μὴ Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρʼ αἶψα·
222  ποίῃ γὰρ νῦν δεῦρο, πάτερ φίλε, νηΐ σε ναῦται
223  ἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;
224  οὐ μὲν γάρ τί σε πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.
225  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
226  τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθείην καταλέξω.
227  Φαίηκές μʼ ἄγαγον ναυσίκλυτοι, οἵ τε καὶ ἄλλους
228  ἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται·
229  καί μʼ εὕδοντʼ ἐν νηῒ θοῇ ἐπὶ πόντον ἄγοντες
230  κάτθεσαν εἰς Ἰθάκην, ἔπορον δέ μοι ἀγλαὰ δῶρα,
231  χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά θʼ ὑφαντήν.
232  καὶ τὰ μὲν ἐν σπήεσσι θεῶν ἰότητι κέονται·
233  νῦν αὖ δεῦρʼ ἱκόμην ὑποθημοσύνῃσιν Ἀθήνης,
234  ὄφρα κε δυσμενέεσσι φόνου πέρι βουλεύσωμεν.
235  ἀλλʼ ἄγε μοι μνηστῆρας ἀριθμήσας κατάλεξον,
236  ὄφρʼ εἰδέω ὅσσοι τε καὶ οἵ τινες ἀνέρες εἰσί·
237  καί κεν ἐμὸν κατὰ θυμὸν ἀμύμονα μερμηρίξας
238  φράσσομαι, ἤ κεν νῶϊ δυνησόμεθʼ ἀντιφέρεσθαι
239  μούνω ἄνευθʼ ἄλλων, ἦ καὶ διζησόμεθʼ ἄλλους.
240  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
241  ὦ πάτερ, ἦ τοι σεῖο μέγα κλέος αἰὲν ἄκουον,
242  χεῖράς τʼ αἰχμητὴν ἔμεναι καὶ ἐπίφρονα βουλήν·
243  ἀλλὰ λίην μέγα εἶπες· ἄγη μʼ ἔχει· οὐδέ κεν εἴη
244  ἄνδρε δύω πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισι μάχεσθαι.
245  μνηστήρων δʼ οὔτʼ ἂρ δεκὰς ἀτρεκὲς οὔτε δύʼ οἶαι,
246  ἀλλὰ πολὺ πλέονες· τάχα δʼ εἴσεαι ἐνθάδʼ ἀριθμόν.
247  ἐκ μὲν Δουλιχίοιο δύω καὶ πεντήκοντα
248  κοῦροι κεκριμένοι, ἓξ δὲ δρηστῆρες ἕπονται·
249  ἐκ δὲ Σάμης πίσυρές τε καὶ εἴκοσι φῶτες ἔασιν,
250  ἐκ δὲ Ζακύνθου ἔασιν ἐείκοσι κοῦροι Ἀχαιῶν,
251  ἐκ δʼ αὐτῆς Ἰθάκης δυοκαίδεκα πάντες ἄριστοι,
252  καί σφιν ἅμʼ ἐστὶ Μέδων κῆρυξ καὶ θεῖος ἀοιδὸς
253  καὶ δοιὼ θεράποντε, δαήμονε δαιτροσυνάων.
254  τῶν εἴ κεν πάντων ἀντήσομεν ἔνδον ἐόντων,
255  μὴ πολύπικρα καὶ αἰνὰ βίας ἀποτίσεαι ἐλθών.
256  ἀλλὰ σύ γʼ, εἰ δύνασαί τινʼ ἀμύντορα μερμηρίξαι,
257  φράζευ, ὅ κέν τις νῶϊν ἀμύνοι πρόφρονι θυμῷ.
258  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
259  τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·
260  καὶ φράσαι ἤ κεν νῶϊν Ἀθήνη σὺν Διὶ πατρὶ
261  ἀρκέσει, ἦέ τινʼ ἄλλον ἀμύντορα μερμηρίξω.
262  τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
263  ἐσθλώ τοι τούτω γʼ ἐπαμύντορε, τοὺς ἀγορεύεις,
264  ὕψι περ ἐν νεφέεσσι καθημένω· ὥ τε καὶ ἄλλοις
265  ἀνδράσι τε κρατέουσι καὶ ἀθανάτοισι θεοῖσι.
266  τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
267  οὐ μέν τοι κείνω γε πολὺν χρόνον ἀμφὶς ἔσεσθον
268  φυλόπιδος κρατερῆς, ὁπότε μνηστῆρσι καὶ ἡμῖν
269  ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι μένος κρίνηται Ἄρηος.
270  ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν ἔρχευ ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν
271  οἴκαδε, καὶ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὁμίλει·
272  αὐτὰρ ἐμὲ προτὶ ἄστυ συβώτης ὕστερον ἄξει,
273  πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι.
274  εἰ δέ μʼ ἀτιμήσουσι δόμον κάτα, σὸν δὲ φίλον κῆρ
275  τετλάτω ἐν στήθεσσι κακῶς πάσχοντος ἐμεῖο,
276  ἤν περ καὶ διὰ δῶμα ποδῶν ἕλκωσι θύραζε
277  ἢ βέλεσι βάλλωσι· σὺ δʼ εἰσορόων ἀνέχεσθαι.
278  ἀλλʼ ἦ τοι παύεσθαι ἀνωγέμεν ἀφροσυνάων,
279  μειλιχίοις ἐπέεσσι παραυδῶν· οἱ δέ τοι οὔ τι
280  πείσονται· δὴ γάρ σφι παρίσταται αἴσιμον ἦμαρ.
281  ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
282  ὁππότε κεν πολύβουλος ἐνὶ φρεσὶ θῇσιν Ἀθήνη,
283  νεύσω μέν τοι ἐγὼ κεφαλῇ, σὺ δʼ ἔπειτα νοήσας
284  ὅσσα τοι ἐν μεγάροισιν Ἀρήϊα τεύχεα κεῖται
285  ἐς μυχὸν ὑψηλοῦ θαλάμου καταθεῖναι ἀείρας
286  πάντα μάλʼ· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσι
287  παρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·
288  ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκει
289  οἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,
290  ἀλλὰ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή.
291  πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ θῆκε Κρονίων,
292  μή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,
293  ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτα
294  καὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.
295  νῶϊν δʼ οἴοισιν δύο φάσγανα καὶ δύο δοῦρε
296  καλλιπέειν καὶ δοιὰ βοάγρια χερσὶν ἑλέσθαι,
297  ὡς ἂν ἐπιθύσαντες ἑλοίμεθα· τοὺς δέ κʼ ἔπειτα
298  Παλλὰς Ἀθηναίη θέλξει καὶ μητίετα Ζεύς.
299  ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
300  εἰ ἐτεόν γʼ ἐμός ἐσσι καὶ αἵματος ἡμετέροιο,
301  μή τις ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀκουσάτω ἔνδον ἐόντος,
302  μήτʼ οὖν Λαέρτης ἴστω τό γε μήτε συβώτης
303  μήτε τις οἰκήων μήτʼ αὐτὴ Πηνελόπεια,
304  ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε γυναικῶν γνώομεν ἰθύν·
305  καί κέ τεο δμώων ἀνδρῶν ἔτι πειρηθεῖμεν,
306  ἠμὲν ὅπου τις νῶϊ τίει καὶ δείδιε θυμῷ,
307  ἠδʼ ὅτις οὐκ ἀλέγει, σὲ δʼ ἀτιμᾷ τοῖον ἐόντα.
308  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός
309  ὦ πάτερ, ἦ τοι ἐμὸν θυμὸν καὶ ἔπειτά γʼ, ὀΐω,
310  γνώσεαι· οὐ μὲν γάρ τι χαλιφροσύναι γέ μʼ ἔχουσιν·
311  ἀλλʼ οὔ τοι τόδε κέρδος ἐγὼν ἔσσεσθαι ὀΐω
312  ἡμῖν ἀμφοτέροισι· σὲ δὲ φράζεσθαι ἄνωγα.
313  δηθὰ γὰρ αὔτως εἴσῃ ἑκάστου πειρητίζων,
314  ἔργα μετερχόμενος· τοὶ δʼ ἐν μεγάροισιν ἕκηλοι
315  χρήματα δαρδάπτουσιν ὑπέρβιον οὐδʼ ἔπι φειδώ.
316  ἀλλʼ ἦ τοί σε γυναῖκας ἐγὼ δεδάασθαι ἄνωγα,
317  αἵ τέ σʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσιν·
318  ἀνδρῶν δʼ οὐκ ἂν ἐγώ γε κατὰ σταθμοὺς ἐθέλοιμι
319  ἡμέας πειράζειν, ἀλλʼ ὕστερα ταῦτα πένεσθαι,
320  εἰ ἐτεόν γέ τι οἶσθα Διὸς τέρας αἰγιόχοιο.
321  ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
322  ἡ δʼ ἄρʼ ἔπειτʼ Ἰθάκηνδε κατήγετο νηῦς εὐεργής,
323  ἣ φέρε Τηλέμαχον Πυλόθεν καὶ πάντας ἑταίρους.
324  οἱ δʼ ὅτε δὴ λιμένος πολυβενθέος ἐντὸς ἵκοντο,
325  νῆα μὲν οἵ γε μέλαιναν ἐπʼ ἠπείροιο ἔρυσσαν,
326  τεύχεα δέ σφʼ ἀπένεικαν ὑπέρθυμοι θεράποντες,
327  αὐτίκα δʼ ἐς Κλυτίοιο φέρον περικαλλέα δῶρα.
328  αὐτὰρ κήρυκα πρόεσαν δόμον εἰς Ὀδυσῆος,
329  ἀγγελίην ἐρέοντα περίφρονι Πηνελοπείῃ,
330  οὕνεκα Τηλέμαχος μὲν ἐπʼ ἀγροῦ, νῆα δʼ ἀνώγει
331  ἄστυδʼ ἀποπλείειν, ἵνα μὴ δείσασʼ ἐνὶ θυμῷ
332  ἰφθίμη βασίλεια τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβοι
333  τὼ δὲ συναντήτην κῆρυξ καὶ δῖος ὑφορβὸς
334  τῆς αὐτῆς ἕνεκʼ ἀγγελίης, ἐρέοντε γυναικί.
335  ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκοντο δόμον θείου βασιλῆος,
336  κῆρυξ μέν ῥα μέσῃσι μετὰ δμῳῇσιν ἔειπεν·
337  ἤδη τοι, βασίλεια, φίλος πάϊς εἰλήλουθε.
338  Πηνελοπείῃ δʼ εἶπε συβώτης ἄγχι παραστὰς
339  πάνθʼ ὅσα οἱ φίλος υἱὸς ἀνώγει μυθήσασθαι.
340  αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πᾶσαν ἐφημοσύνην ἀπέειπε,
341  βῆ ῥʼ ἴμεναι μεθʼ ὕας, λίπε δʼ ἕρκεά τε μέγαρόν τε.
342  μνηστῆρες δʼ ἀκάχοντο κατήφησάν τʼ ἐνὶ θυμῷ,
343  ἐκ δʼ ἦλθον μεγάροιο παρὲκ μέγα τειχίον αὐλῆς,
344  αὐτοῦ δὲ προπάροιθε θυράων ἑδριόωντο.
345  τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·
346  ὦ φίλοι, ἦ μέγα ἔργον ὑπερφιάλως τετέλεσται
347  Τηλεμάχῳ ὁδὸς ἥδε· φάμεν δέ οἱ οὐ τελέεσθαι.
348  ἀλλʼ ἄγε νῆα μέλαιναν ἐρύσσομεν ἥ τις ἀρίστη,
349  ἐς δʼ ἐρέτας ἁλιῆας ἀγείρομεν, οἵ κε τάχιστα
350  κείνοις ἀγγείλωσι θοῶς οἶκόνδε νέεσθαι.
351  οὔ πω πᾶν εἴρηθʼ, ὅτʼ ἄρʼ Ἀμφίνομος ἴδε νῆα,
352  στρεφθεὶς ἐκ χώρης, λιμένος πολυβενθέος ἐντός,
353  ἱστία τε στέλλοντας ἐρετμά τε χερσὶν ἔχοντας.
354  ἡδὺ δʼ ἄρʼ ἐκγελάσας μετεφώνεεν οἷς ἑτάροισι·
355  μή τινʼ ἔτʼ ἀγγελίην ὀτρύνομεν· οἵδε γὰρ ἔνδον.
356  ἤ τίς σφιν τόδʼ ἔειπε θεῶν, ἢ εἴσιδον αὐτοὶ
357  νῆα παρερχομένην, τὴν δʼ οὐκ ἐδύναντο κιχῆναι.
358  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἀνστάντες ἔβαν ἐπὶ θῖνα θαλάσσης,
359  αἶψα δὲ νῆα μέλαιναν ἐπʼ ἠπείροιο ἔρυσσαν,
360  τεύχεα δέ σφʼ ἀπένεικαν ὑπέρθυμοι θεράποντες.
361  αὐτοὶ δʼ εἰς ἀγορὴν κίον ἀθρόοι, οὐδέ τινʼ ἄλλον
362  εἴων οὔτε νέων μεταΐζειν οὔτε γερόντων.
363  τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
364  ὢ πόποι, ὡς τόνδʼ ἄνδρα θεοὶ κακότητος ἔλυσαν.
365  ἤματα μὲν σκοποὶ ἷζον ἐπʼ ἄκριας ἠνεμοέσσας
366  αἰὲν ἐπασσύτεροι· ἅμα δʼ ἠελίῳ καταδύντι
367  οὔ ποτʼ ἐπʼ ἠπείρου νύκτʼ ἄσαμεν, ἀλλʼ ἐνὶ πόντῳ
368  νηῒ θοῇ πλείοντες ἐμίμνομεν Ἠῶ δῖαν,
369  Τηλέμαχον λοχόωντες, ἵνα φθίσωμεν ἑλόντες
370  αὐτόν· τὸν δʼ ἄρα τῆος ἀπήγαγεν οἴκαδε δαίμων,
371  ἡμεῖς δʼ ἐνθάδε οἱ φραζώμεθα λυγρὸν ὄλεθρον
372  Τηλεμάχῳ, μηδʼ ἧμας ὑπεκφύγοι· οὐ γὰρ ὀΐω
373  τούτου γε ζώοντος ἀνύσσεσθαι τάδε ἔργα.
374  αὐτὸς μὲν γὰρ ἐπιστήμων βουλῇ τε νόῳ τε,
375  λαοὶ δʼ οὐκέτι πάμπαν ἐφʼ ἡμῖν ἦρα φέρουσιν.
376  ἀλλʼ ἄγετε, πρὶν κεῖνον ὁμηγυρίσασθαι Ἀχαιοὺς
377  εἰς ἀγορήν—οὐ γάρ τι μεθησέμεναί μιν ὀΐω,
378  ἀλλʼ ἀπομηνίσει, ἐρέει δʼ ἐν πᾶσιν ἀναστὰς
379  οὕνεκά οἱ φόνον αἰπὺν ἐράπτομεν οὐδʼ ἐκίχημεν·
380  οἱ δʼ οὐκ αἰνήσουσιν ἀκούοντες κακὰ ἔργα·
381  μή τι κακὸν ῥέξωσι καὶ ἡμέας ἐξελάσωσι
382  γαίης ἡμετέρης, ἄλλων δʼ ἀφικώμεθα δῆμον·
383  ἀλλὰ φθέωμεν ἑλόντες ἐπʼ ἀγροῦ νόσφι πόληος
384  ἢ ἐν ὁδῷ· βίοτον δʼ αὐτοὶ καὶ κτήματʼ ἔχωμεν,
385  δασσάμενοι κατὰ μοῖραν ἐφʼ ἡμέας, οἰκία δʼ αὖτε
386  κείνου μητέρι δοῖμεν ἔχειν ἠδʼ ὅστις ὀπυίοι.
387  εἰ δʼ ὑμῖν ὅδε μῦθος ἀφανδάνει, ἀλλὰ βόλεσθε
388  αὐτόν τε ζώειν καὶ ἔχειν πατρώϊα πάντα,
389  μή οἱ χρήματʼ ἔπειτα ἅλις θυμηδέʼ ἔδωμεν
390  ἐνθάδʼ ἀγειρόμενοι, ἀλλʼ ἐκ μεγάροιο ἕκαστος
391  μνάσθω ἐέδνοισιν διζήμενος· ἡ δέ κʼ ἔπειτα
392  γήμαιθʼ ὅς κε πλεῖστα πόροι καὶ μόρσιμος ἔλθοι.
393  ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
394  τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπε,
395  Νίσου φαίδιμος υἱός, Ἀρητιάδαο ἄνακτος,
396  ὅς ῥʼ ἐκ Δουλιχίου πολυπύρου, ποιήεντος,
397  ἡγεῖτο μνηστῆρσι, μάλιστα δὲ Πηνελοπείῃ
398  ἥνδανε μύθοισι· φρεσὶ γὰρ κέχρητʼ ἀγαθῇσιν·
399  ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
400  ὦ φίλοι, οὐκ ἂν ἐγώ γε κατακτείνειν ἐθέλοιμι
401  Τηλέμαχον· δεινὸν δὲ γένος βασιλήϊόν ἐστιν
402  κτείνειν· ἀλλὰ πρῶτα θεῶν εἰρώμεθα βουλάς.
403  εἰ μέν κʼ αἰνήσωσι Διὸς μεγάλοιο θέμιστες,
404  αὐτός τε κτενέω τούς τʼ ἄλλους πάντας ἀνώξω·
405  εἰ δέ κʼ ἀποτρωπῶσι θεοί, παύσασθαι ἄνωγα.
406  ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.
407  αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀνστάντες ἔβαν δόμον εἰς Ὀδυσῆος,
408  ἐλθόντες δὲ καθῖζον ἐπὶ ξεστοῖσι θρόνοισιν.
409  ἡ δʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε περίφρων Πηνελόπεια,
410  μνηστήρεσσι φανῆναι ὑπέρβιον ὕβριν ἔχουσι.
411  πεύθετο γὰρ οὗ παιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ὄλεθρον·
412  κῆρυξ γὰρ οἱ ἔειπε Μέδων, ὃς ἐπεύθετο βουλάς.
413  βῆ δʼ ἰέναι μέγαρόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξίν.
414  ἀλλʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,
415  στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,
416  ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα,
417  Ἀντίνοον δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
418  Ἀντίνοʼ, ὕβριν ἔχων, κακομήχανε, καὶ δέ σέ φασιν
419  ἐν δήμῳ Ἰθάκης μεθʼ ὁμήλικας ἔμμεν ἄριστον
420  βουλῇ καὶ μύθοισι· σὺ δʼ οὐκ ἄρα τοῖος ἔησθα.
421  μάργε, τίη δὲ σὺ Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τε
422  ῥάπτεις, οὐδʼ ἱκέτας ἐμπάζεαι, οἷσιν ἄρα Ζεὺς
423  μάρτυρος; οὐδʼ ὁσίη κακὰ ῥάπτειν ἀλλήλοισιν.
424  ἦ οὐκ οἶσθʼ ὅτε δεῦρο πατὴρ τεὸς ἵκετο φεύγων,
425  δῆμον ὑποδείσας; δὴ γὰρ κεχολώατο λίην,
426  οὕνεκα ληϊστῆρσιν ἐπισπόμενος Ταφίοισιν
427  ἤκαχε Θεσπρωτούς· οἱ δʼ ἡμῖν ἄρθμιοι ἦσαν·
428  τόν ῥʼ ἔθελον φθῖσαι καὶ ἀπορραῖσαι φίλον ἦτορ
429  ἠδὲ κατὰ ζωὴν φαγέειν μενοεικέα πολλήν·
430  ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένους περ.
431  τοῦ νῦν οἶκον ἄτιμον ἔδεις, μνάᾳ δὲ γυναῖκα
432  παῖδά τʼ ἀποκτείνεις, ἐμὲ δὲ μεγάλως ἀκαχίζεις·
433  ἀλλά σε παύσασθαι κέλομαι καὶ ἀνωγέμεν ἄλλους.
434  τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἀντίον ηὔδα·
435  κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,
436  θάρσει· μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
437  οὐκ ἔσθʼ οὗτος ἀνὴρ οὐδʼ ἔσσεται οὐδὲ γένηται,
438  ὅς κεν Τηλεμάχῳ σῷ υἱέϊ χεῖρας ἐποίσει
439  ζώοντός γʼ ἐμέθεν καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο.
440  ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·
441  αἶψά οἱ αἷμα κελαινὸν ἐρωήσει περὶ δουρὶ
442  ἡμετέρῳ, ἐπεὶ ἦ καὶ ἐμὲ πτολίπορθος Ὀδυσσεὺς
443  πολλάκι γούνασιν οἷσιν ἐφεσσάμενος κρέας ὀπτὸν
444  ἐν χείρεσσιν ἔθηκεν, ἐπέσχε τε οἶνον ἐρυθρόν.
445  τῷ μοι Τηλέμαχος πάντων πολὺ φίλτατός ἐστιν
446  ἀνδρῶν, οὐδέ τί μιν θάνατον τρομέεσθαι ἄνωγα
447  ἔκ γε μνηστήρων· θεόθεν δʼ οὐκ ἔστʼ ἀλέασθαι.
448  ὣς φάτο θαρσύνων, τῷ δʼ ἤρτυεν αὐτὸς ὄλεθρον.
449  ἡ μὲν ἄρʼ εἰσαναβᾶσʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα
450  κλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον
451  ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.
452  ἑσπέριος δʼ Ὀδυσῆϊ καὶ υἱέϊ δῖος ὑφορβὸς
453  ἤλυθεν· οἱ δʼ ἄρα δόρπον ἐπισταδὸν ὡπλίζοντο,
454  σῦν ἱερεύσαντες ἐνιαύσιον. αὐτὰρ Ἀθήνη,
455  ἄγχι παρισταμένη, Λαερτιάδην Ὀδυσῆα
456  ῥάβδῳ πεπληγυῖα πάλιν ποίησε γέροντα,
457  λυγρὰ δὲ εἵματα ἕσσε περὶ χροΐ, μή ἑ συβώτης
458  γνοίη ἐσάντα ἰδὼν καὶ ἐχέφρονι Πηνελοπείῃ
459  ἔλθοι ἀπαγγέλλων μηδὲ φρεσὶν εἰρύσσαιτο.
460  τὸν καὶ Τηλέμαχος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπεν·
461  ἦλθες, δῖʼ Εὔμαιε. τί δὴ κλέος ἔστʼ ἀνὰ ἄστυ;
462  ἦ ῥʼ ἤδη μνηστῆρες ἀγήνορες ἔνδον ἔασιν
463  ἐκ λόχου, ἦ ἔτι μʼ αὖτʼ εἰρύαται οἴκαδʼ ἰόντα;
464  τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
465  οὐκ ἔμελέν μοι ταῦτα μεταλλῆσαι καὶ ἐρέσθαι
466  ἄστυ καταβλώσκοντα· τάχιστά με θυμὸς ἀνώγει
467  ἀγγελίην εἰπόντα πάλιν δεῦρʼ ἀπονέεσθαι.
468  ὡμήρησε δέ μοι παρʼ ἑταίρων ἄγγελος ὠκύς,
469  κῆρυξ, ὃς δὴ πρῶτος ἔπος σῇ μητρὶ ἔειπεν.
470  ἄλλο δέ τοι τό γε οἶδα· τὸ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν.
471  ἤδη ὑπὲρ πόλιος, ὅθι θʼ Ἕρμαιος λόφος ἐστίν,
472  ἦα κιών, ὅτε νῆα θοὴν ἰδόμην κατιοῦσαν
473  ἐς λιμένʼ ἡμέτερον· πολλοὶ δʼ ἔσαν ἄνδρες ἐν αὐτῇ,
474  βεβρίθει δὲ σάκεσσι καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι·
475  καὶ σφέας ὠΐσθην τοὺς ἔμμεναι, οὐδέ τι οἶδα.
476  ὣς φάτο, μείδησεν δʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο
477  ἐς πατέρʼ ὀφθαλμοῖσιν ἰδών, ἀλέεινε δʼ ὑφορβόν.
478  οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα,
479  δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.
480  αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
481  κοίτου τε μνήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.