Sed illud est quod minus te observasse contristor, quia tanto humilius et oboedientius ei obsequi in domestica conversatione debuisti, quanto ille religiosus tibi rem tam magnam etiam imitando concesserat. Non enim quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse destiterat; immo vero tanto sanctius inter vos coniuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Nihil ergo de tua veste, nihil de auro vel argento vel quacumque pecunia, rebus ullis terrenis tuis, sine arbitrio eius facere debuisti, ne scandalizares hominem qui deo tecum maiora voverat et ab eo quod de tua carne licita potestate posset exigere, se continenter abstinuerat.

sed ille sum qui paruus tu observo contristor quia tantus humilis et oboedio is obsequor in domesticus conversatio debeo quantus ille religiosus tu res tam magnus etiam imito concedo non enim quia pariter temperabatis ab commixtio carnal ideo tuus maritus sum desisto immo verus tantus sancio inter tu coniunx manebatis quantus sancio concorditer placeo servabatis nihil ergo de tuus vestis nihil de aurum vel argentum vel quicumque pecunia res ullus terrenus tuus sine arbitrium is facio debeo ne scandalizaris homo qui deus tu magnus voveo et ab is qui de tuus carnis liceo potestas possum exigo sui contineo abstineo


Et si hanc, de qua loquor, oculi petulantiam in aliqua vestrum adverteritis, statim admonete, ne coepta progrediantur, sed e proximo corrigantur. Si autem et post admonitionem iterum vel alio quocumque die id ipsum eam facere videritis, iam velut vulneratam sanandam prodat quaecumque hoc potuit invenire, prius tamen et alteri vel tertiae demonstratam, ut duarum vel trium possit ore convinci et competenti severitate coherceri. Nec vos iudicetis esse malivolas. quando hoc indicatis; magis quippe innocentes non estis, si sorores vestras, quas indicando corrigere potestis, tacendo perire permittitis. Si enim soror tua vulnus haberet in corpore, quod vellet occultare, cum timeret secari, nonne crudeliter abs te sileretur et misericorditer indicaretur? Quanto ergo potius eam debes manifestare, ne perniciosius putrescat in corde! Sed antequam aliis demonstretur per quas convincenda est, si negaverit, prius praepositae debet ostendi, si admonita neglexerit corrigi, ne forte possit secretius correpta non innotescere ceteris. Si autem negaverit, tunc mentienti adhibendae sunt aliae, ut iam coram omnibus possit non ab una teste argui, sed a duabus tribusque convinci; convicta vero secundum praepositae vel etiam presbyteri arbitrium debet emendatoriam sustinere vindictam; quam si ferre recusaverit et si ipsa non abscesserit, de vestra societate proiciatur. Non enim et hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimas perdat. Et hoc quod dixi de oculo non figendo, etiam in ceteris inveniendis, prohibendis, indicandis, convincendis vindicandisque peccatis diligenter observetur, cum dilectione hominum et odio vitiorum. Quaecumque autem in tantum progressa fuerit malum, ut occulte ab aliquo litteras vel quaelibet munuscula accipiat, si hoc ultro confitetur, pareatur illi et oretur pro illa; si autem deprehenditur atque convincitur, secundum arbitrium presbyteri praepositi vel aliorum simul presbyterorum vel etiam episcopi gravius emendetur.

et si hic de qui loquor oculus petulantia in aliqui vester adverteritis statim admoneo ne coepio progredio sed e propior corrigo si autem et post admonitio iterum vel alius quicumque dies is ipse is facio video iam velut vulnero sano prodo quicumque hic possum invenio prior tamen et alter vel tertius demonstro ut duaris vel tres possum os convinco et competo severitas coherceri neque tu judico sum malivolas quando hic indico magis quippe innocens non sum si soror vester qui indico corrigo possum taceo pereo permitto si enim soror tuus vulnus habeo in corpus qui volo occulto cum timeo secaris nonne crudeliter abs tu sileo et misericorditer indico quantus ergo potis is debeo manifestaris ne perniciosus putrescat in cor sed antequam alius demonstro per qui convinco sum si nego prior praepono debeo ostendo si admoneo neglego corrigo ne fors possum secerno corripio non innotesco ceterus si autem nego tunc mentienti adhibeo sum alius ut iam coram omnis possum non ab unus testis arguo sed ab duo tres convinco convinco verus secundus praepono vel etiam presbyterium arbitrium debeo emendatoriam sustineo vindicta quam si fero recuso et si ipse non abscedo de vester societas proicio non enim et hic fio crudeliter sed misericorditer ne contagio pestifer multus perdo et hic qui dico de oculus non figendo etiam in ceterus invenio prohibeo indico convincendis vindicandisque peccatum diligenter observo cum dilectio homo et odium vitium quicumque autem in tantus progredior sum malus ut occulte ab aliquis littera vel qui munusculum accipio si hic ultro confiteor pareo ille et oro pro ille si autem deprehendo atque convinco secundus arbitrium presbyterium praepono vel alius simul presbyterorum vel etiam episcopus gravis emendo


Quod acceperim libenter litteras tuas, mea re-scripta indicio esse voluisti. Ecce rescribo et tamen rescriptis hoc indicare non possum vel istis vel quibuslibet aliis, sive breviter sive prolixissime scribam; neque enim aut paucis aut multis verbis indicari potest quod indicari verbis non potest. Et ego quidem parum eloquor, etsi multum loquor; sed nulli eloquenti omnino concesserim ut qualicumque et quantacumque epistula sua affectum explicet, quem fecit in me tua, quod non possum ego, etiam si eum possit ita in animo meo videre sicut ego. Restat ergo sic tibi indicare quod scire voluisti, ut in verbis meis, et quod non indicant, sentias. Quid igitur dicam nisi delectatum me esse litteris tuis valde valde? Repetitio verbi huius non est repetitio sed quasi perpetua dictio; quia enim fieri non posset ut semper diceretur, ideo factum est ut saltem repeteretur; sic enim fortasse dici potest quod dici non potest.

qui accipio libet littera tuus meus res scribo indicium sum volo ecce rescribo et tamen rescribo hic indico non possum vel iste vel qui alius sive brevis sive prolixissime scribo neque enim aut paucus aut multus verbum indicaris possum qui indicaris verbum non possum et ego quidem parum eloquor etsi multus loquor sed nullus eloquor omnino concedo ut qualiscumque et quantus epistula suus afficio explico qui facio in ego tuus qui non possum ego etiam si is possum ita in animus meus video sicut ego resto ergo sic tu indico qui scio volo ut in verbum meus et qui non indico sentio quis igitur dico nisi delectas ego sum littera tuus validus validus repetitio verbum hic non sum repetitio sed quasi perpetuus dictio quia enim fio non possum ut semper dico ideo facio sum ut saltem repeto sic enim fortasse dico possum qui dico non possum


Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam evidentia praecepta sunt domini, cum viro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta servante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere voluntatem, quanto magis de habitu atque vestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum vel usurpandum fuit, unde nihil divinitus legimus imperatum! Scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato, aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae vel ad inanem pompam vel ad inlecebram formae adhiberi solent, merito reprehensa sunt. Sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a viduali veste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salva religionis observantia convenire. Hunc te maritus si deponere noluit, ne te velut viduam illo vivente iactares, puto quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. Quid est enim absurdius quam mulierem de humili veste viro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidus moribus quam nigellis vestibus repugnare, quia etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset marito observato exoratoque sumi quam illo inconsulto contemptoque praesumi? Quod si omnino non sineret, quid tuo proposito deperiret? Absit ut hinc displiceres deo, quod coniuge tuo nondum defuncto non induereris sicut Anna, sed sicut Susanna.

porro si de facio elemosynis et in pauper inpendendis res tuus de quo bonus opus et magnus tam evidens praecipio sum dominus cum vir tuus fidelis et tu sancio continentia paciscor servo consilium communicaris debeo idem non sperno voluntas quantus magis de habitus atque vestio nihil tu praeter is arbitrium muto vel usurpo sum unde nihil divinitus lego impero scribo sum quidem mulier sum debeo in habitus ordino aurum circumpositio et intortio crinis et ceterus hic modus qui vel ad inanis pompa vel ad illecebra forma adhibeo soleo mereo reprehendo sum sed sum quidam pro modulus persona habitus matronal ab vidual vestis distinguo qui possum fidelis conjugo salvo religio observo convenio hic tu maritus si depono nolo ne tu velut vidua ille vivo iactaris puto quia non sum in hic res usque ad dissensio scandalum perduco magis inoboedientia malus quam ullus abstinentia bonus quis sum enim absurdus quam mulier de humilis vestis vir superbio qui tu potis expedio obtemperaris candidus mos quam nigellus vestis repugnaris quia etsi tu indumentum monachae delecto etiam hic gratus possum marito observo exoratoque sumo quam ille inconsultus contemno praesumo qui si omnino non sino quis tuus propono depereo absum ut hinc displiceres deus qui coniunx tuus nondum defungor non induereris sicut anna sed sicut susanna


Administrationis tuae castitas et fama virtutum, pietatis quoque Christianae laudanda diligentia et fida sinceritas, quae tibi divina munera eo donante gaudes tributa a quo speras promittente potiora, excitaverunt me ut hoc epistulari alloquio aestus causarum mearum excellentia participaret tua. Quantum enim per alias Africae terras te unitati catholicae mirabili efficacia consuluisse gaudemus, tantum dole-mus regionem Hipponiensium-Regiorum et ei vicinas partes confines Numidiae praesidali edicti tui vigore nondum adiuvari meruisse, domine eximie et in Christi caritate vere meritoque honorabilis ac suspiciende fili. Quod ne meae potius neglegentiae deputetur, qui episcopalem sarcinam Hippone sustineo, tuae magnificentiae non tacendum putavi. Quantum etiam in campo Hipponiensi haeretica praesumat audacia, si ex fratribus et collegis meis qui haec tuae sublimitati narrare potuerint, vel ex presbytero quem cum litteris misi, fueris audire dignatus, adiuvante domino deo nostro procul dubio providebis, ut tumor sacrilegae vanitatis terrendo sanetur potius quam ulciscendo resecetur.

administratio tuus castitas et fama virtus pietas quoque christianus laudo diligentia et fidus sinceritas qui tu divino munus is dono gaudeo tribuo ab quo spero promitto potis excito ego ut hic epistularis alloquium aestus causaris meus excello participo tuus quantus enim per alius africa terra tu unitas catholicae mirabilis efficacia consulo gaudeo tantus doleo mus regio hipponiensium regius et is vicina pars confinis numidia praesidal edico tuus vigor nondum adiuvaris mereo dominus eximius et in christus caritas verus mereo honorabilis atque suspicio filis qui ne meus potis neglegentia deputo qui episcopal sarcina hippo sustineo tuus magnificentia non taceo puto quantus etiam in campus hipponiensi haeretica praesumo audacia si ex frater et collega meus qui hic tuus sublimitas narro possum vel ex presbytero qui cum littera mitto sum audio dignor adjuvo dominus deus noster procul dubius provideo ut tumor sacrilega vanitas terreo sano potis quam ulciscor resecetur


Quoniam ergo a vanitate superbiae prius ad humilitatem deponendi sumus, ut inde surgentes solidam celsitudinem teneamus, non potuit nobis hoc tanto magnificentius quanto blandius inspirari, ut nostra ferocitas non vi sed persuasione sedaretur, nisi verbum illud, per quod se angelis indicat deus pater, quod virtus et sapientia eius est, quod corde humano visibilium rerum cupiditate caecato videri non poterat, personam suam in homine agere atque ostendere dignaretur, ut magis homo timeret extolli fastu hominis quam humiliari exemplo dei. Itaque non Christus regno terreno decoratus, nec Christus terrenis opibus dives, nec Christus ulla terrena felicitate praefulgens, sed Christus crucifixus per totum terrarum orbem praedicatur, quod riserunt prius populi superborum et adhuc rident reliquiae, crediderunt autem prius pauci, nunc populi, quia tunc ad fidem paucorum et contra inrisionem populorum, cum Christus crucifixus praedicaretur, claudi ambulabant, muti loquebantur, surdi audiebant, caeci videbant, mortui resurgebant. Sic tandem animadvertit terrena superbia nihil in ipsis terris esse potentius humilitate divina, ut etiam saluberrima humilitas humana contra insidiantem sibi superbiam divinae imitationis patrocinio tueretur.

quoniam ergo ab vanitas superbia prior ad humilitas depono sum ut inde surgo solidus celsitudo teneo non possum nos hic tantus magnificentius quantus blandus inspiraris ut noster ferocitas non vis sed persuasio sedo nisi verbum ille per qui sui angelus indico deus pater qui virtus et sapientia is sum qui cor humanus visibilis res cupiditas caeco video non possum persona suus in homo ago atque ostendo digno ut magis homo timeo extollo fastus homo quam humiliaris exemplum deus itaque non christus regnum terrenus decoro neque christus terrenus ops dives neque christus ullus terrenus felicitas praefulgeo sed christus crucifigo per totus terra orbis praedico qui rideo prior populus superbus et adhuc rideo reliquiae credo autem prior paucus nunc populus quia tunc ad fides paucus et contra inrisio populus cum christus crucifigo praedico claudo ambulo mutus loquor surdus audio caecus video mortuus resurgo sic tandem animadverto terrenus superbia nihil in ipse terra sum potens humilitas divino ut etiam saluberrima humilitas humanus contra insidior sui superbia divina imitatio patrocinium tueor


Dicis mihi fortasse: In tanta necessitate quid vis ut faciam? Si consilium a me secundum hoc saeculum quaeris, quo modo ista salus tua transitoria tuta sit, et potentia atque opulentia vel ista servetur quam nunc habes, vel etiam maior addatur, quid tibi respondeam, nescio; incerta quippe ista certum consilium habere non possunt. Si autem secundum deum me consulis ne anima tua pereat, et times verba veritatis dicentis: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae damnum patiatur? habeo plane, quod dicam; est apud me consilium quod a me audias. Quid autem opus est ut aliud dicam quam illud quod supra dixi: Noli diligere mundum nec ea quae in mundo sunt. Si quis enim dilexerit mundum, non est caritas patris in illo, quoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carius est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi, quae non est a patre, sed ex mundo est. Et mundus transit et concupiscentia eius; qui autem fecerit voluntatem dei, manet in aeternum, sicut et deus manet in aeternum? Ecce consilium; arripe et age. Hic appareat, si vir fortis es; vince cupiditates, quibus iste diligitur mundus, age paenitentiam de praeteritis malis, quando ab eis cupiditatibus victus per desi- deria vana trahebaris. Hoc consilium si acceperis, si tenueris atque servaveris, et ad bona illa certa pervenies et cum salute animae tuae inter ista incerta versaberis.

dico ego fortasse in tantus necessitas quis volo ut facio si consilium ab ego secundus hic saeculis quaero quo modo iste salus tuus transitoria tueor sum et potentia atque opulentia vel iste servo quam nunc habeo vel etiam magnus addo quis tu respondeo nescio incertus quippe iste certus consilium habeo non possum si autem secundus deus ego consul ne anima tuus pereo et timeo verbum veritas dico quis prodo homo si totus mundus lucror anima autem suus damnum patior habeo planus qui dico sum apud ego consilium qui ab ego audio quis autem opus sum ut alius dico quam ille qui supra dico nolo diligo mundus neque is qui in mundus sum si quis enim diligo mundus non sum careo pater in ille quoniam omnis qui in mundus sum concupisco carus sum et concupisco oculus et ambitio saeculis qui non sum ab pater sed ex mundus sum et mundus transeo et concupisco is qui autem facio voluntas deus maneo in aeternus sicut et deus maneo in aeternus ecce consilium arripio et ago hic appareo si vir fortis sum vinco cupiditas qui iste diligo mundus ago paenitentia de praetereo malus quando ab is cupiditas vinco per deedo deria vanus trahebaris hic consilium si accipio si teneo atque servo et ad bonus ille certus pervenio et cum salus anima tuus inter iste incertus versaberis


Puella de qua mihi scripsit sanctitas tua, in ea voluntate est, ut, si aetas ei iam matura esset, nulli in nuptiis conveniret. In ea vero aetate est, ut, si voluntatem nubendi haberet, nulli adhuc dari vel promitti deberet. Huc accedit quia eam deus in ecclesia sic tuetur, ut contra inprobos tueatur, non ut cui voluero tradi possit, sed ut a quo non oportet rapi non possit, domine Benenate dilectissime et venerabilis frater. Condicio itaque quam insinuare dignatus es, non mihi displicet, si nuptura est; utrum autem nuptura sit, etsi illud quod in ore habet magis optamus, nunc tamen ignoramus, quia in his annis est ut et quod se dicit velle esse sanctimonialem, iocus sit potius garrientis quam sponsio profitentis. Deinde habet materteram, cuius vir honorabilis frater noster Felix, dum de hac re contulissem cum illo—neque enim possem aliter vel deberem,—non quidem invitus accepit, immo etiam gratulatus est; sed iure amicitiae non importune doluit, quod eis nihil inde sit scriptum. Fortassis enim, quae nunc non apparet, apparebit et mater, cuius voluntatem in tradenda filia omnibus, ut arbitror, natura praeponit, nisi eadem puella in ea iam aetate fuerit ut iure licentiore sibi eligat ipsa quod velit. Illud quoque cogitet sinceritas tua, quia si mihi de nuptiis eius potestas summa ac tota tribuatur atque ipsa quoque iam matura et nubere volens, cui voluero, se tradendam sub deo iudice mihi committat, sic dico et verum dico mihi placere istam condicionem, ut propter deum iudicem non possim respuere meliorem. Quae utrum adventura sit, utique incertum est. Quapropter videt caritas tua quanta consideranda concurrant, ut nunc a me cuiquam promitti omnino non possit.

puella de qui ego scribo sanctitas tuus in is voluntas sum ut si aetas is iam maturo sum nullus in nuptiae convenio in is verus aetas sum ut si voluntas nubo habeo nullus adhuc do vel promitto debeo huc accedo quia is deus in ecclesia sic tueor ut contra improbus tueor non ut qui volo trado possum sed ut ab quo non oportet rapio non possum dominus benenate dilectissime et venerabilis frater condicio itaque quam insinuaris dignor sum non ego displiceo si nubo sum utrum autem nubo sum etsi ille qui in os habeo magis opto nunc tamen ignoro quia in hic annus sum ut et qui sui dico volo sum sanctimonial iocus sum potis garrientis quam sponsio profiteor deinde habeo matertera qui vir honorabilis frater noster felix dum de hic res confero cum ille neque enim possum aliter vel debeo non quidem invitus accipio immo etiam gratulor sum sed ius amicitia non importunus doleo qui is nihil inde sum scribo fortassis enim qui nunc non appareo appareo et mater qui voluntas in trado filia omnis ut arbitror natura praepono nisi idem puella in is iam aetas sum ut ius liceo sui eligo ipse qui volo ille quoque cogito sinceritas tuus quia si ego de nuptiae is potestas summus atque totus tribuo atque ipse quoque iam maturo et nubo volo qui volo sui trado sub deus iudex ego committo sic dico et verus dico ego placeo iste condicio ut propter deus judico non possum respuo bonus qui utrum adventura sum utique incertus sum quapropter video careo tuus quantus considero concurro ut nunc ab ego quisquam promitto omnino non possum


Magni quidem sunt et habent gloriam suam non solum fortissimi sed etiam, quod verioris origo laudis, fidelissimi bellatores et quorum laboribus atque periculis dei protegentis atque opitulantis auxilio hostis indomitus vincitur, quies rei publicae pacatisque provinciis comparatur; sed maioris est gloriae ipsa bella verbo occidere quam homines ferro, et ad-quirere vel obtinere pacem pace non bello. Nam et hi qui pugnant, si boni sunt, procul dubio pacem sed tamen per sanguinem quaerunt; tu autem, ne cuiusquam sanguis quaereretur, es missus. Est itaque aliis illa necessitas, tibi ista felicitas. Proinde, domine merito inlustris et magnificentissime atque in Christo carissime fili, gaude isto tuo tam magno et vero bono et fruere in deo, unde sumpsisti ut talis esses et talia gerenda susciperes. Confirmet deus quod per te operatus est nobis. Accipe hanc salutationem nostram et tuam dignare rependere. Sicut mihi scripsit frater Novatus, egit ut me excellentia et eruditio tua etiam in meis opusculis nosset. Si ergo legisti quae dedit, ego quoque innotui interioribus tuis sensibus, non multum displicere, quantum existimo, si propensiore caritate quam severitate legisti. Non est multum sed multum gratum, si pro litteris nostris et his et illis unam nobis epistulam reddas. Saluto etiam pignus pacis, quod domino deo nostro adiuvante feliciter accepisti, ea dilectione qua debeo.

magnus quidem sum et habeo gloria suus non solus fortis sed etiam qui verioris origo laus fidelis bellator et qui labor atque periculum deus protego atque opitulantis auxilium hostis indomitus vincio quies res publicus pacatum provincia comparo sed magnus sum gloria ipse bellum verbum occaedes quam homo ferrum et ad quirere vel obtineo pax pax non bellum nam et hic qui pugno si bonus sum procul dubius pax sed tamen per sanguis quaero tu autem ne quisquam sanguis quaero sum mitto sum itaque alius ille necessitas tu iste felicitas proinde dominus mereo illustris et magnificentissime atque in christus carus filis gaudeo iste tuus tam magnus et verus bonus et fruor in deus unde sumo ut talis sum et talis gero suscipio confirmo deus qui per tu opero sum nos accipio hic salutatio noster et tuus dignaris rependo sicut ego scribo frater novatus ago ut ego excello et eruditio tuus etiam in meus opusculis nosco si ergo lego qui do ego quoque innotui interior tuus sensus non multus displiceo quantus existimo si propendeo caritas quam severitas lego non sum multus sed multus gratus si pro littera noster et hic et ille unus nos epistula reddo saluto etiam pignus pax qui dominus deus noster adjuvo feliciter accipio is dilectio qui debeo


Unde autem tanta exorta est felicitas litterario labori nostro quo in librorum quorundam conscriptione sudavimus, ut a tua dignatione legerentur, nisi quia dominus, cui subdita est anima mea, consolari voluit curas meas et a timore recreare, quo me in talibus operibus necesse est esse sollicitum, necubi forte indoctior vel incautior quamvis in planissimo campo veritatis offendam? Cum enim tibi placet, quod scribo, novi cui placeat, quoniam quis te inhabitet novi. Idem quippe omnium munerum spiritalium distributor atque largitor per tuam sententiam confirmavit oboedientiam meam. Quicquid enim habent illa scripta delectatione tua dignum, in meo ministerio dixit deus: Fiat, et factum est; in tua vero approbatione vidit deus, quia bonum est.

unde autem tantus exorior sum felicitas litterarius labor noster quo in liber quidam conscriptio sudavimus ut ab tuus dignatio lego nisi quia dominus qui subdo sum anima meus consolaris volo cura meus et ab timor recrearis quo ego in talis opus necesse sum sum sollicitus necubi fors indoctus vel incautus quivis in planus campus veritas offendo cos enim tu placeo qui scribo nosco qui placeo quoniam quis tu inhabito nosco idem quippe omnis munus spiritalis distributor atque largitor per tuus sententia confirmo oboedientia meus quisquis enim habeo ille scribo delectatio tuus dignus in meus ministerium dico deus fio et facio sum in tuus verus approbatio video deus quia bonus sum


Sed mihi videris omnino plus quam nos fortasse illa sacra nihili pendere, sed ex eis nescio quam captare ad huius vitae transitum voluptatem, quippe qui etiam non dubitaveris ad Maronem confugere, ut scribis, et eius versu te tueri, quo ait: trahit sua quemque voluptas. Nam si tibi auctoritas Maronis placet, sicut placere significas, profecto etiam illud placet: primus ab aetherio venit Saturnus Olympo arma Iovis fugiens et regnis exul ademptis et cetera, quibus eum atque huius modi deos vestros vult intellegi homines fuisse. Legerat enim ille mythicam 1 historiam vetusta auctoritate roboratam, quam etiam Tullius legerat, qui hoc idem in dialogis plus. quam postulare auderemus, commemorat et perducere in hominum notitiam, quantum illa tempora patiebantur, molitur.

sed ego video omnino multus quam nos fortasse ille sacer nihilis pendeo sed ex is nescio quam captaris ad hic vita transeo voluptas quippe qui etiam non dubito ad maro confugio ut scribo et is verro tu tueor quo aio traho suus quisque voluptas nam si tu auctoritas maro placeo sicut placeo significo profecto etiam ille placeo primus ab aetherius venio saturnus olympus arma iuppiter fugio et regnum exul adimo et ceterus qui is atque hic modus deus vester volo intellego homo sum lego enim ille mythicam historia vetustus auctoritas roboratam quam etiam tullius lego qui hic idem in dialogus multus quam postulo audeo commemoro et perduco in homo notitia quantus ille tempus patior molio


Magis quid agas cum eis qui obtemperare nolunt, cogitandum est, quam quem ad modum eis ostendas non licere quod faciunt. Sed nunc epistula sanctitatis tuae et occupatissimum me repperit et celerrimus baiuli reditus neque non rescribere tibi neque ad ea quae consuluisti, ita ut oportet, respondere permisit. Nolo tamen de ornamentis auri vel vestis praeproperam habeas in prohibendo sententiam, nisi eos qui, neque coniugati neque coniugari cupientes, cogitare debent quo modo placeant deo. Illi autem cogitant quae sunt mundi, quo modo placeant vel viri uxoribus vel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput velare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo vel rubicundior vel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum veniam, non secundum imperium. Nam verus ornatus maxime Christianorum et Christianarum non tantum nullus fucus mendax verum ne auri quidem vestisque pompa, sed mores boni sunt.

magis quis ago cum is qui obtemperaris nolo cogito sum quam qui ad modus is ostendo non licet qui facio sed nunc epistula sanctitas tuus et occupatissimum ego reperio et celer baiulis redeo neque non rescribo tu neque ad is qui consulo ita ut oportet respondeo permitto nolo tamen de ornamentum aurum vel vestio praeproperus habeo in prohibeo sententia nisi is qui neque coniugati neque coniugaris cupio cogito debeo quo modo placeo deus ille autem cogito qui sum mundus quo modo placeo vel vir uxor vel mulier maritus nisi qui capillus nudaris femina qui etiam caput velaris apostolus iubeo neque maritatas decet fucaris autem pigmentum quo vel rubicundus vel candidus appareo adulterinus fallacia sum qui non dubito etiam ipse maritus sui nolo decipio qui sol permitto sum femina ornaris secundus venio non secundus imperium nam verus orno magnus christianorum et christianaris non tantus nullus fucus mendax verus ne aurum quidem vestio pompa sed mos bonus sum


Alia vero nocte ecce idem ipse iuvenis eidem rursus apparuit, atque ab illo utrum cognosceretur interrogavit; respondit iste quod eum bene pleneque cognosceret. Tum ille quaesivit ubi se nosset. Nec memoriae defuit quid iste identidem responderet, totumque visum illum hymnosque sanctorum, ad quos audiendos eo duce venerat, qua recentissimos recordabatur facilitate, narravit. Hic ille percontatus est utrumnam id quod narraverat, in somnis vidisset an vigilans; respondit: In somnis. At ille: Bene, inquit, recolis; verum est, in somnis illa vidisti; sed etiam nunc in somnis te videre scies. Hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmavit. Tunc qui hominem docebat, adiecit et ait: Ubi est modo corpus tuum? Ille respondit: In cubiculo meo. Scisne, inquit ille, in eodem corpusculo nunc esse inligatos et clausos et otiosos oculos tuos nihilque illis oculis te videre? Respondit: Scio. Tunc ille: Qui sunt ergo, inquit, isti oculi, quibus me vides? Ad hoc iste non inveniens quid responderet, obticuit. Cui haesitanti ille quod his interrogationibus docere moliebatur, aperuit, et continuo: Sicut, inquit, illi oculi carnis tuae utique in dormiente atque in lectulo iacente nunc vacant nec aliquid operantur et tamen sunt isti, quibus me intuens et ista uteris visione, ita cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae, vita tibi inerit qua vivas, sensusque, quo sentias. Cave iam deinceps, ne dubites vitam manere post mortem. Ita sibi homo fidelis ablatam dicit huius rei dubitationem, quo docente nisi providentia et misericordia dei?

alius verus nox ecce idem ipse juvenis idem rursus appareo atque ab ille utrum cognosco interrogo respondeo iste qui is bene pleneque cognosco tum ille quaero ubi sui nosco neque memoria desum quis iste identidem respondeo totus video ille hymnosque sancio ad qui audio is dux venio qui recens recordabatur facilitas narro hic ille percontor sum utrumnam is qui narro in somnus video an vigilo respondeo in somnus at ille bene inquam recolis verus sum in somnus ille video sed etiam nunc in somnus tu video scio hic cum audio iste ita sum credo atque is responsio firmo tunc qui homo doceo adiicio et aio ubius sum modo corpus tuus ille respondeo in cubiculum meus scio inquam ille in idem corpusculum nunc sum inligo et claudo et otiosus oculus tuus nihil ille oculus tu video respondeo scio tunc ille qui sum ergo inquam iste oculus qui ego video ad hic iste non invenio quis respondeo obticesco qui haesito ille qui hic interrogatio doceo molio aperio et continuo sicut inquam ille oculus caro tuus utique in dormio atque in lectulus jaceo nunc vaco neque aliquis opero et tamen sum iste qui ego intueor et iste uto visio ita cum defungor sum nihil ago oculus caro tuus vito tu insum qui vivo sentio quo sentio caveo iam deinceps ne dubito vita maneo post mors ita sui homo fidelis aufero dico hic res dubitatio quo doceo nisi provideo et misericordia deus


Num etiam hoc sperari aut expectari posset, ut per fratrem Severum rescripta flagitaremus tam diu tam ardentibus nobis a vestra caritate non reddita? Quid est, qui duas aestates easdemque in Africa sitire cogamur? Quid amplius dicam? O qui res vestras cotidie donatis, debitum reddite. An forte, quod adversus daemonicolas te scribere audieram atque id opus vehementer desiderare me ostenderam, volens perficere ac mittere tanto tempore ad nos epistulas distulisti? Utinam saltem tam opima mensa iam annosum ab stilo tuo ieiunium meum tandem accipias! Quae si nondum parata est, non desinemus conqueri, si nos, dum illud perficis, non interim reficis. Salutate fratres, maxime Romanum et Agilem. Hinc, qui nobiscum sunt, vos salutant et parum nobiscum irascuntur, si parum diligunt.

num etiam hic speraris aut expecto possum ut per frater severus rescribo flagitaremus tam diu tam ardeo nos ab vester caritas non reddo quis sum qui duo aestas idem in africanus sitio cogo quis amplus dico o qui res vester cottidie dono debeo reddo an fors qui adverro daemonicolas tu scribo audio atque is opus vehemens desideraris ego ostendo volo perficio atque mitto tantus tempus ad nos epistula differo utinam saltem tam opimus mensa iam annosus ab stilus tuus ieiunium meus tandem accipio qui si nondum paro sum non desino conqueror si nos dum ille perficio non interim reficis salutas frater magnus romanus et agilis hinc qui nos sum tu saluto et parum nos irasco si parum diligo


Mirum admodum est, quam mihi praeter spem evenerit, quod. cum requiro, quibus epistulis tuis mihi respondendum remanserit, unam tantum inveni, quae me adhuc debitorem teneret, qua petis, ut tanto nostro otio, quantum esse arbitraris tecum aut nobis- cum cupis, indicemus tibi, quid in sensibilis atque intellegibilis naturae discernentia profecerimus. Sed non arbitror occultum tibi esse, si falsis opinionibus tanto quisque inseritur magis, quanto magis in eis familiariusque volutatur, multo id facilius in rebus veris animo accidere. Ita tamen paulatim ut per aetatem proficimus. Quippe cum plurimum inter puerum et iuvenem distet, nemo a pueritia cotidie interrogatus se aliquando iuvenem dicet.

mirus admodum sum quam ego praeter spes evenio qui cum requiro qui epistula tuus ego respondeo remaneo unus tantus invenio qui ego adhuc debitor teneo qui peto ut tantus noster otium quantus sum arbitror tu aut nos cum cupio indico tu quis in sensibilis atque intellegibilis natura discernentia proficio sed non arbitror occulo tu sum si falsum opinio tantus quisque insero magis quantus magis in is familiaris voluto multus is facilis in res verus animus accido ita tamen paulatim ut per aetas proficio quippe cum multus inter puer et juvenis disto nemo ab pueritia cottidie interrogo sui aliquando juvenis dico


Sed quid multis morer? Conlabora, obsecro, nobiscum, pietate venerabili domine beatissime et debita caritate venerande sancte papa, et iube tibi quae directa sunt, omnia recitari. Vide episcopatum qualiter gesserit, quem ad modum iudicio nostro usque adeo consenserit communione privatus, nisi prius Fussalensibus omnia redderentur, iam postea citra acta aestimatis rebus solidos seposuerit, ut ei communio redderetur, quam versuta suasione sanctum senem primatem nostrum gravissimum virum, ut ei cuncta crederet, quem velut omni modo inculpatum venerando papae Bonifatio commendaret, induxerit, et cetera quae a me quid opus est recoli, cum memoratus venerabilis senex ad tuam sanctimoniam universa rettulerit?

sed quis multus moror conlaboro obsecro nos pietas venerabilis dominus beatus et debeo caritas veneror sancio papa et jubeo tu qui dirigo sum omnis recitaris video episcopatus qualis gero qui ad modus iudicium noster usque adeo consentio communio privo nisi prior fussalensibus omnis reddo iam postea citer ago aestimo res solidus sepono ut is communio reddo quam versutus suasio sancio senex primatem nos gravis vir ut is cunctus credo qui velut omnis modo inculpatus venerando papae bonifatio commendo induco et ceterus qui ab ego quis opus sum recolo cum memoro venerabilis senex ad tuus sanctimonia universus refero


Est quiddam invisibile, ex quo creatore principio sunt omnia quae videmus, summum, aeternum, incommutabile et nulli effabile nisi tantum sibi. Est quiddam, quo se ipsa summitas maiestatis narrat et praedicat, non inpar gignenti atque narranti, verbum quo ille qui verbum gignit, ostenditur. Est quaedam sanctitas, omnium quae sancte fiunt, sanctificatrix, ipsius incommutabilis verbi, per quod narratur illud principium, et ipsius principii, quod pari se verbo narrat, inseparabilis et indivisa communio. Quis autem hoc totum, quod non dicendo dicere conatus sum et dicendo non dicere, quis hoc possit serenissima et sincerissima mente contueri eoque contuitu beatitudinem ducere, atque in id quod intuetur, deficiens quodam modo se oblivisci et pergere in illud, cuius visione sibi vilis est, quod est inmortalitate indui et obtinere aeternam salutem, per quam me salutare dignamini—quis hoc possit, nisi qui omnes superbiae suae toros inanes peccata sua confitens complanaverit seque substraverit mitem atque humilem ad excipiendum doctorem deum?

sum quidam invisibilis ex quo creator principium sum omnis qui video superus aeternus incommutabilis et nullus effabilis nisi tantus sui sum quidam quo sui ipse summitas maiestas narro et praedico non impar gignenti atque narro verbum quo ille qui verbum gigno ostendo sum quidam sanctitas omnis qui sancio fio sanctificatrix ipse incommutabilis verbum per qui narro ille principium et ipse principium qui par sui verbum narro inseparabilis et indivisus communio quis autem hic totus qui non dico dico conor sum et dico non dico quis hic possum serenissima et sincerissima mens contueor eo contueor beatitudo duco atque in is qui intueor deficio quidam modo sui obliviscor et pergo in ille qui visio sui vilis sum qui sum inmortalitas induo et obtineo aeternus salus per quam ego salutaris dignamini quis hic possum nisi qui omnis superbia suus torus inanis pecco suus confiteor complanaverit sequor substraverit mitis atque humilis ad excipio doctor deus


Audivi autem causam eius, cum centum dies essent ad dominicum paschae, qui futurus est VIII Id. Aprilis. Hoc propter concilium insinuare curavi venerabilitati tuae, quod etiam ipsi non celavi, sed ei fideliter, quid institutum esset, aperui. Et si intra annum causam suam, si forte sibi aliquid agendum putat, agere neglexerit, deinceps eius vocem nemo audiat. Nos autem, domine beatissime et venerabiliter suscipiende pater, si haec indicia malae conversationis clericorum, maxime cum fama non bona eos coeperit comitari, non putaverimus nisi eo modo vindicanda quo in concilio constitutum est, incipimus cogi ea quae sciri non possunt, velle discutere et aut incerta damnare aut vere incognita praeterire. Ego certe presbyterum, ut qui die ieiunii, quo eiusdem loci etiam ecclesia ieiunabat, vale faciens collegae suo eiusdem loci presbytero apud famosam mulierem nullum secum clericum habens remanere et prandere et cenare ausus est et in una domo dormire, removendum ab officio presbyteri arbitratus sum timens ei deinceps ecclesiam dei committere. Quod si forte iudicibus ecclesiasticis aliud videtur, quia sex episcopis causam presbyteri terminare concilio statutum est, committat illi, qui vult, ecclesiam suae curae commissam; ego talibus, fateor, quamlibet plebem committere timeo, praesertim quos nulla bona fama defendit, ut hoc eis possit ignosci, ne, si quid perniciosius eruperit, languens inputem mihi.

audio autem causa is cum centum dies sum ad dominicus pascha qui sum sum viii is aprilis hic propter concilium insinuaris curo venerabilitas tuus qui etiam ipse non celo sed is fidelis quis institus sum aperio et si intra annus causa suus si fors sui aliquis ago puto ago neglego deinceps is voco nemo audio nos autem dominus beatus et venerabiliter suscipiende pater si hic indicium malus conversatio clericorum magnus cum fama non bonus is coepio comitaris non puto nisi is modo vindico quo in concilio constituo sum incipio cogo is qui scio non possum volo discutio et aut incertus damnaris aut verus incognitus praetereo ego certus presbyterum ut qui dies jejunium quo idem locus etiam ecclesia jejuno val facio collega suus idem locus presbytero apud famosus mulier nullus sui clericum habeo remaneo et prandeo et ceno audeo sum et in unus domus dormio removeo ab officium presbyterium arbitror sum timeo is deinceps ecclesia deus committo qui si fors judex ecclesiasticis alius video quia sex episcopus causa presbyterium terminaris concilio status sum committo ille qui volo ecclesia suus cura committo ego talis fateor quamlibet plebs committo timeo praesertim qui nullus bonus fama defendo ut hic is possum ignosco ne si quis perniciosus erumpo langueo inputo ego


Nullas debui iam reddere litteras sanctae caritati tuae sine his libris quos a me sancti amoris iure violentissimo flagitasti, ut hac saltem oboedientia responderent epistulis tuis, quibus me magis onerare quam honorare dignatus es. Quamquam ubi succumbo quia oneror, ibi etiam, quia diligor, sublevor. Neque enim a quolibet diligor, sublevor, eligor, sed ab eo viro et domini sacerdote, quem sic acceptum deo sentio, ut, cum animam tuam tam bonam levas ad dominum, quoniam in illa me habes, leves et me. Debui ergo nunc libros mittere, quos emendaturum me esse promiseram et ideo non misi quia non emendavi, non quia nolui, sed quia non potui, curis videlicet multis et multum praevalentibus occupatus. Nimis autem ingratum ac ferreum fuit, ut te, qui nos sic amas, hic sanctus frater et collega noster Possidius, in quo nostram non parvam praesentiam reperies, vel non disceret vel sine nostris litteris disceret. Est enim per nostrum ministerium non litteris illis quas variarum servi libidinum liberales vocant, sed dominico pane nutritus, quantus ei potuit per nostras angustias dispensari.

nullus debeo iam reddo littera sancio caritas tuus sine hic liber qui ab ego sanctus amor ius violentissimo flagito ut hic saltem oboedio respondeo epistula tuus qui ego magis onero quam honoraris dignor sum quamquam ubi succumbo quia onero ibi etiam quia diligo sublevor neque enim ab quilibet diligo sublevor eligor sed ab is vir et dominus sacerdos qui sic accipio deus sentio ut cum anima tuus tam bonus levo ad dominus quoniam in ille ego habeo levo et ego debeo ergo nunc liber mitto qui emendo ego sum promitto et ideo non mitto quia non emendavi non quia nolo sed quia non possum cura videlicet multus et multus praevalentibus occupo nimis autem ingratus atque ferreus sum ut tu qui nos sic amo hic sancio frater et collega noster possidius in quo noster non parvus praesentia reperio vel non disco vel sine noster littera disco sum enim per nos ministerium non littera ille qui variaris servio libido liberalis voco sed dominicus panis nutrio quantus is possum per noster angustiae dispensaris


Officio debito meritis tuis salutans dignationem tuam tuisque me orationibus valde commendans insinuo prudentiae tuae Abundantium quendam in fundo Strabonianensi pertinente ad curam nostram ordinatum fuisse presbyterum. Qui cum non ambularet vias servorum dei, non bonam famam habere coeperat. Qua ego conterritus non tamen temere aliquid credens sed plane sollicitior factus operam dedi, si quo modo possem ad aliqua malae conversationis eius certa indicia pervenire. Ac primo comperi eum pecuniam cuiusdam rusticani divino apud se commendato intervertisse, ita ut nullam inde posset probabilem reddere rationem. Deinde convictus atque confessus est die ieiunii natalis domini, quo etiam Gippitana ecclesia sicut ceterae ieiunabant, cum tamquam perrecturus ad ecclesiam suam vale fecisset collegae suo presbytero Gippitano, hora ferme quinta, et cum secum nullum clericum haberet, in eodem fundo restitisse et apud quandam malae famae mulierem et prandisse et cenasse et in eadem domo mansisse. In huius autem hospitio iam quidam clericus noster Hipponiensis remotus erat; et hoc quia iste optime noverat, negare non potuit, nam quae negavit, deo dimisi, iudicans quae occultare permissus non est. Timui ei committere ecclesiam praesertim inter haereticorum circumlatrantium rabiem constitutam. Et cum me rogaret, ut ad presbyterum fundi Armenianensis in campo Bullensi, unde ad nos devenerat, causa eius insinuata litteras darem, ne quid de illo atrocius suspicaretur, ut illic vivat, si fieri potest, sine officio presbyterii correctior, misericordia commotus feci. Haec autem me praecipue prudentiae tuae intimare oportebat, ne aliqua tibi fallacia subreperet.

officium debeo meritum tuus saluto dignatio tuus tuus ego oratio validus commendo insinuo prudentia tuus abundo quidam in fundo strabonianensi pertineo ad cura noster ordino sum presbyterum qui cum non ambulo via servus deus non bonus fama habeo coepio qui ego conterreo non tamen temere aliquis credo sed planus sollicitus facio opera do si quo modo possum ad aliqui malus conversatio is certus indicium pervenio atque primus comperio is pecunia quidam rusticanus divino apud sui commendo interverto ita ut nullus inde possum probabilis reddo ratio deinde convinco atque confiteor sum dies jejunium natal dominus quo etiam gippitana ecclesia sicut ceterus jejuno cum tamquam perrecturus ad ecclesia suus val facio collega suus presbytero gippitano hora ferme quintus et cum sui nullus clericum habeo in idem fundo resto et apud quidam malus fama mulier et prandeo et ceno et in idem domus maneo in hic autem hospitium iam quidam clericus noster hipponiensis removeo sum et hic quia iste optume nosco nego non possum nam qui nego deus dimitto judico qui occulto permitto non sum timeo is committo ecclesia praesertim inter haereticorum circumlatrantium rabies constituo et cum ego rogo ut ad presbyterum fundo armenianensis in campus bullensi unde ad nos devenio causa is insinuo littera do ne quis de ille atrox suspicor ut illic vivo si fio possum sine officium presbyterium correctior misericordia commoueo facio hic autem ego praecipuus prudentia tuus intimaris oportet ne aliqui tu fallacia subrepo


Deum quidem timere debuisti; sed quia in rebaptizandis Mappaliensibus sicut homo timeri voluisti, cur non valeat iussio regalis in provincia, si tantum valuit iussio provincialis in villa? Si personas compares, tu possessor, ille imperator; si loca compares, tu in fundo, ille in regno; si causas compares, ille ut divisio resarciatur, tu ut unitas dividatur. Sed nos te de homine non terremus. Nam possemus agere ut decem libras auri secundum imperatoria iussa persolveres. An forte propterea non habes unde reddas quod dare iussi sunt rebaptizatores, dum multum erogas, ut emas quos rebaptizes? Sed nos, ut dixi, de homine te non terremus; Christus te potius terreat. Cui volo scire quid respondeas, si tibi dicat: Crispine, carum fuit pretium tuum ad emendum timorem Mappaliensium et vilis mors mea ad emendum amorem omnium gentium? Plus valuit rebaptizandis colonis tuis, quod numeratum est de sacculo tuo, quam baptizandis populis meis quod manavit de latere meo? Scio te plura audire posse, si Christo aurem praebeas, et ex ipsa tua possessione admoneri quam impia contra Christum loquamini. Si enim humano iure praesumis firme te possidere quod emisti argento tuo, quanto firmius divino iure possidet Christus quod emit sanguine suo! Et ille quidem inconcusse possidebit totum, de quo dictum est: Dominabitur a mari usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Sed certe quo modo confidis non te perditurum, quod in Africa videris emisse, qui Christum dicis toto orbe perdito ad solam Africam remansisse?

deus quidem timeo debeo sed quia in rebaptizandis mappaliensibus sicut homo timeo volo cur non valeo jussio regal in provincia si tantus valeo jussio provincial in villa si persono comparis tu possessor ille imperator si locum comparis tu in fundo ille in regnum si causa comparis ille ut divisio resarciatur tu ut unitas divido sed nos tu de homo non terreo nam possum ago ut decem libro aurum secundus imperatorius iubeo persolveres an fors propterea non habeo unde reddo qui do iubeo sum rebaptizator dum multus erogas ut emo qui rebaptizes sed nos ut dico de homo tu non terreo christus tu potis terreo qui volo scio quis respondeo si tu dico crispinus caris sum pretium tuus ad emo timor mappaliensium et vilis mors meus ad emo amor omnis gens multus valeo rebaptizandis colonia tuus qui numero sum de sacculus tuus quam baptizandis populus meus qui mano de lateo meus scio tu multus audio possum si christus auris praebeo et ex ipse tuus possessio admoneo quam impius contra christus loquor si enim humanus ius praesumo firmus tu possideo qui emo argentum tuus quantus firmus divino ius possideo christus qui emo sanguis suus et ille quidem inconcusse possideo totus de quo dico sum dominor ab mare usque ad mare et ab flumen usque ad terminus orbis terra sed certus quo modo confido non tu perdo qui in africanus video emo qui christus dico totus orbis perdo ad solus africa remaneo


Haec omnia divinae scripturae, quae in manus omnium iam venerunt, ante longissima tempora futura esse testatae sunt; haec omnia tanto robustiore fide laetamur fieri, quanto maiore auctoritate praedicta esse in sanctis litteris invenimus. Numquidnam, obsecro vos, numquidnam solum iudicium dei, quod inter fideles atque infideles futurum esse in eisdem litteris legimus, cum illa omnia, sicut praedicta sunt, venerint, numquidnam solum iudicium dei venturum non esse putabimus? Immo vero veniet, sicut omnia illa venerunt. Nec quisquam erit homo nostrorum temporum, qui se in illo iudicio de sua possit infidelitate defendere, cum Christum cantet et iustus ad aequitatem et periurus ad fraudem et rex ad imperium et miles ad pugnam et maritus propter regimen et uxor propter obsequium et pater propter praeceptum et filius propter oboedientiam et dominus propter dominationem et servus propter famulatum et humilis ad pietatem et superbus ad aemulationem et dives, ut porrigat, et pauper, ut sumat, et ebriosus ad phialam et mendicus ad ianuam et bonus, ut praestet, et malus, ut fallat, et Christianus venerator et paganus adulator; omnes Christum cantant et, qua voluntate atque ore cantent, eidem ipsi, quem cantant, rationem sine dubio reddituri sunt.

hic omnis divina scribo qui in manus omnis iam venio ante longus tempus sum sum testo sum hic omnis tantus robustus fides laeto fio quantus magnus auctoritas praedico sum in sanctus littera invenio numquidnam obsecro tu numquidnam solus iudicium deus qui inter fidelis atque infidelis sum sum in idem littera lego cum ille omnis sicut praedico sum venio numquidnam solus iudicium deus venio non sum puto immo verus venio sicut omnis ille venio neque quisquam sum homo noster tempus qui sui in ille iudicium de suus possum infidelitas defendo cum christus canto et iustus ad aequitas et perjurus ad fraudo et rex ad imperium et miles ad pugna et maritus propter regimen et uxor propter obsequium et pater propter praeceptum et filius propter oboedientia et dominus propter dominatio et servus propter famulo et humilis ad pietas et superbus ad aemulatio et dives ut porrigo et pauper ut sumo et ebriosus ad fiala et mendicus ad ianua et bonus ut praesto et malus ut fallo et christianus venerator et paganus adulator omnis christus canto et qui voluntas atque os canto idem ipse qui canto ratio sine dubius reddo sum


Et ego sentio quam durus videar, et me ipse vix fero, quod filium meum diaconum Lucillum germanum tuum sanctitati tuae non mitto atque permitto. Sed cum ipse quoque aliquos ex tuis nutrimentis valde carissimos atque dulcissimos necessitatibus ecclesiarum longe abs te positarum concedere coeperis, tunc senties quibus desideriorum stimulis fodiar, quod quidam mihi maxima et dulcissima familiaritate coniuncti non sunt etiam corporaliter mecum. Nam ut longe mittam cognationem tuam, quantum libet valeat germanitas tui sanguinis, non vincit amicitiae vinculum quo nobis invicem ego et frater Severus inhaeremus; et tamen nosti quam raro mihi eum videre contingat. Atque hoc fecit non utique voluntas vel mea vel illius, sed dum matris ecclesiae necessitates propter futurum saeculum quo nobiscum inseparabiliter convivemus, nostri temporis necessitatibus anteponimus. Quanto ergo aequius te tolerare oportet pro utilitate ipsius matris ecclesiae eius fratris absentiam cum quo non tam diu cibum dominicum ruminas, quam diu ego cum dulcissimo concive meo Severo, qui mecum tamen nunc vix et interdum per exiguas chartulas loquitur et eas quidem plures aliarum curarum et negotiorum refertas quam portantes aliquid nostrorum in Christi suavitate pratorum!

et ego sentio quam durus video et ego ipse vix fero qui filius meus diaconum lucillum germanus tuus sanctitas tuus non mitto atque permitto sed cum ipse quoque aliquis ex tuus nutrimenta validus carus atque dulcis necessitas ecclesia longus abs tu positaris concedo coepio tunc sentio qui desiderium stimulus fodiar qui quidam ego maximus et dulcis familiaritas conjungo non sum etiam corporaliter ego nam ut longus mitto cognatio tuus quantus libet valeo germanitas tuus sanguis non vincio amicitia vinculis quo nos invicem ego et frater severus inhaeremus et tamen nosco quam rarus ego is video contingo atque hic facio non utique voluntas vel meus vel ille sed dum mater ecclesia necessitas propter sum saeculis quo nos inseparabiliter convivo noster tempus necessitas anteponimus quantus ergo aequus tu tolero oportet pro utilitas ipse mater ecclesia is frater absentia cum quo non tam diu cibus dominicus ruminas quam diu ego cum dulcis concive meus severus qui ego tamen nunc vix et interdum per exiguus chartula loquor et is quidem multus alius cura et negotium refercio quam porto aliquis noster in christus suavitas prator


Donet dominus ut observetis haec omnia cum dilectione tamquam spiritalis pulchritudini amatrices et bono odore Christi de bona conversatione fraglantes, non sicut ancillae sub lege, sed sicut liberae sub gratia constitutae. Ut autem vos in hoc libello tamquam in speculo possitis inspicere, ne per oblivionem aliquid neglegatis, semel in septimana vobis legatur, et ubi vos inveneritis ea quae scripta sunt facientes, agite gratias domino bonorum omnium largitori: ubi sibi autem quaecumque vestrum videt aliquid deesse, doleat de praeterito, caveat de futuro, orans ut sibi debitum dimittatur et in temptationem non inducatur.

dono dominus ut observo hic omnis cum dilectio tamquam spirital pulchritudo amatrix et bonus odor christus de bonus conversatio fraglantes non sicut ancilla sub lex sed sicut liber sub gratia constituo ut autem tu in hic libellus tamquam in speculum possum inspicio ne per oblivio aliquis neglego semel in septimana tu lego et ubi tu invenio is qui scribo sum facio ago gratia dominus bonus omnis largitor ubi sui autem quicumque vester video aliquis desum doleo de praetereo caveat de sum oro ut sui debeo dimitto et in temptatio non induco


In hoc libro ille dei gratiam non appellat nisi naturam, qua libero arbitrio conditi sumus. Illam vero, quam innumerabilibus testimoniis sancta scriptura commendat ea nos iustificari, hoc est iustos fieri docens et in omni opere bono sive agendo sive perficiendo dei misericordia iuvari, quod etiam orationes sanctorum apertissime ostendunt, quibus ea petuntur a domino, quae praecipiuntur a domino, hanc ergo gratiam non solum tacet, sed ei contraria multa loquitur. Adfirmat enim vehementerque contendit per solum liberum arbitrium sibi humanam sufficere posse naturam ad operandam iustitiam et omnia dei mandata servanda. Unde quis non videat, cum eundem librum legerit, quem ad modum oppugnetur gratia dei, de qua dicit apostolus: Miser ego homo! Quis me liberabit de corpore mortis huius? Gratia dei per dominum nostrum Iesum Christum, et nullus locus divino adiutorio relinquatur, propter quod orantes dicere debeamus: Ne nos inferas in temptationem, sine causa etiam dominus apostolo Petro dixisse videatur: Rogavi pro te, ne deficiat fides tua, si hoc totum in nobis nullo auxilio dei sed potestate voluntatis impletur?

in hic liber ille deus gratia non appello nisi natura qui liber arbitrium condio sum ille verus quam innumerabilis testimonium sancio scribo commendo is nos iustificaris hic sum iustus fio doceo et in omnis opus bonus sive ago sive perficio deus misericordia iuvaris qui etiam oratio sancio aperio ostendo qui is peto ab dominus qui praecipio ab dominus hic ergo gratia non solus taceo sed is contrarius multus loquor adfirmo enim vehemens contendo per solus liber arbitrium sui humanus sufficio possum natura ad operandam iustitia et omnis deus mandatum servo unde quis non video cum idem liber lego qui ad modus oppugno gratia deus de qui dico apostolus miser ego homo quis ego libero de corpus mors hic gratia deus per dominus nos iesus christus et nullus locus divino adjutorium relinquo propter qui oro dico debeo ne nos infero in temptatio sine causa etiam dominus apostolus petro dico video rogo pro tu ne deficio fides tuus si hic totus in nos nullus auxilium deus sed potestas voluntas impleo


Cum ergo te esse in hoc proposito gauderemus, navigasti uxoremque duxisti. Sed navigasse oboedientiae fuit, quam secundum apostolum debebas sublimioribus potestatibus; uxorem autem non duxisses, nisi susceptam deserens continentiam concupiscentia victus esses. Quod ego cum comperissem, fateor, miratus obstipui; dolorem autem meum ex aliqua parte consolabatur, quod audivi te illam ducere noluisse, nisi prius catholica fuisset facta. Et tamen haeresis eorum qui verum filium dei negant, tantum praevaluit in domo tua, ut ab ipsis filia tua baptizaretur. Iam vero, si ad nos non falsa perlata sunt, quae utinam falsa sint, quod ab ipsis haereticis etiam ancillae deo dicatae rebaptizatae sint, quantis tantum malum plangendum est fontibus lacrimarum! Ipsam quoque uxorem non tibi suffecisse,sed concubinarum nescio quarum commixtione pollutum loquuntur homines et forsitan mentiuntur.

cos ergo tu sum in hic propono gaudeo navigo uxor duco sed navigo oboedientia sum quam secundus apostolus debeo sublimis potestas uxor autem non duco nisi suscipio desero continentia concupisco vinco sum qui ego cum comperio fateor miror obstipesco dolor autem meus ex aliqui pars consolo qui audio tu ille duco nolo nisi prior catholicus sum facio et tamen haeresis is qui verus filius deus nego tantus praevaleo in domus tuus ut ab ipse filia tuus baptizo iam verus si ad nos non fallo perfero sum qui utinam fallo sum qui ab ipse haereticis etiam ancilla deus dico rebaptizatae sum quantus tantus malus plango sum fons lacrimaris ipse quoque uxor non tu sufficio sed concubinaris nescio qui commixtio polluo loquor homo et forsitan mentior


Sed illud quaeso, vir sapientissime, uti remoto facundiae robore atque exploso, qua cunctis clarus es, omissis etiam, quibus pugnare solebas, Chrysippeis argumentis postposita paululum dialectica, quae nervorum suorum luctamine nihil certi cuiquam re linquere nititur, ipsa re adprobes, qui sit iste deus, quem vobis Christiani quasi proprium vindicatis et in locis abditis praesentem vos videre componitis. Nos etenim deos nostros luce palam ante oculos atque aures omnium mortalium piis precibus adoramus et per suaves hostias propitios nobis efficimus et a cunctis haec cerni et probari contendimus.

sed ille quaeso vir sapio uti removeo facundia robur atque exploso qui cunctus clarus sum omitto etiam qui pugno soleo chrysippeis argumentum postpono paululum dialectica qui nervus suus luctamen nihil certus quisquam res linquo nitor ipse res adprobo qui sum iste deus qui tu christianus quasi proprius vindico et in locus abdo praesens tu video compono nos etenim deus noster lux palam ante oculus atque auris omnis mortalis pius prex adoro et per suavis hostio propitius nos efficio et ab cunctus hic cerno et probaris contendo


Verum hoc donec fiat—neque enim desperandum est illam te patriam posse adquirere vel iam adquirendam prudentissime cogitare, ad quam te pater etiam, qui in ista genuit, antecessit-—hoc ergo donec fiat, da nobis veniam, si propter patriam nostram, quam cupimus numquam relinquere, contristamus patriam tuam, quam cupis florentem relinquere. De cuius quidem floribus si cum tua prudentia disputemus, non est verendum ne tibi difficile persuadeatur aut vero etiam non facile occurrat, quem ad modum florere civitas debeat. Commemoravit poeta ille vestrarum clarissimus litterarum quosdam flores Italiae; sed nos in vestra patria non tam experti sumus quibus floruerit terra illa viris, quam quibus arserit armis, immo vero non armis sed flammis nec arserit, sed incendent. Quod tantum scelus si fuerit in-punitum nulla digna correctione pravorum, florentem te patriam putas relicturum? O flores non plane fructuum sed spinarum! Compara nunc, utrum malis florere patriam tuam pietate an impunitate, correctis molibus an securis ausibus; compara ista et vide, utrum in patriae tuae amore nos vincas, utrum eam magis venusque cupias florere quam nos.

verus hic donec fio neque enim despero sum ille tu patria possum acquiro vel iam adquirendam prudens cogito ad quam tu pater etiam qui in iste gigno antecedo hic ergo donec fio do nos venio si propter patria noster quam cupio numquam relinquo contristamus patria tuus quam cupio floreo relinquo de qui quidem flos si cum tuus prudentia disputo non sum vereor ne tu difficilis persuadeo aut verus etiam non facilis occurro qui ad modus floreo civitas debeo commemoro poeta ille vestraris clarus litteraris quidam floreo italia sed nos in vester patria non tam experior sum qui floreo terra ille vis quam qui ardeo arma immo verus non arma sed flamma neque ardeo sed incendo qui tantus scelus si sum in punio nullus dignus correctio pravus floreo tu patria puto relinquo o floreo non planus fructus sed spinaris comparo nunc utrum malus floreo patria tuus pietas an impunitas corrigo moles an securis ausibus comparo iste et video utrum in patria tuus amor nos vinco utrum is magis venus cupio floreo quam nos


Pomeridiano autem die maior quam ante meridiem adfuit multitudo et usque ad horam qua cum episcopo egrederemur, legebatur alternatim et psallebatur; nobisque egressis duo psalmi lecti sunt. Deinde me invitum, qui iam cupiebam peractum esse tam periculosum diem, iussum compulit senex ut aliquid eis loquerer. Habui brevem sermonem, quo gratias agerem deo, et quoniam in haereticorum basilica audiebamus ab eis solita convivia celebrata, cum adhuc etiam eo ipso tempore quo a nobis ista gerebantur, illi in poculis perdurarent, dixi diei pulchritudinem noctis comparatione decorari et colorem candidum nigri vicinitate gratiorem; ita nostrum spiritalis celebrationis conventum minus fortasse futurum fuisse iucundum, nisi ex alia parte carnalis ingurgitatio conferretur, hortatusque sum ut tales epulas instanter appeterent, si gustassent quam suavis est dominus; illis autem esse metuendum, qui tamquam primum sectantur quod aliquando destruetur, cum quisque comes efficiatur eius rei quam colit, insultaritque apostolus talibus dicens: Quorum deus venter, cum idem alio loco dixerit: Esca ventri et venter escis; deus autem et hunc et illas evacuabit. Nos proinde oportere id sequi quod non evacuatur, quod remotissimum a carnis affectu spiritus sanctificatione retinetur. Atque in hanc sententiam pro tempore cum ea quae dominus suggerere dignatus est, dicta essent, acta sunt vespertina quae cotidie solent, nobisque cum episcopo recedentibus fratres eodem loco hymnos dixerunt non parva multitudine utriusque sexus 1 ad obscuratum diem manente atque psallente.

pomeridiano autem dies magnus quam ante meridio adsum multitudo et usque ad hora qui cum episcopo egredior lego alternatim et psallebatur nos egredior duo psalmus lego sum deinde ego invitus qui iam cupio perago sum tam periculosus dies jubeo compello senex ut aliquis is loquor habeo brevis sermo quo gratia ago deus et quoniam in haereticorum basilica audio ab is soleo convivium celebro cum adhuc etiam is ipse tempus quo ab nos iste gero ille in poculum perdurarent dico dies pulchritudo nox comparatio decoraris et color candidus niger vicinitas gratus ita nos spirital celebratio convenio paruus fortasse sum sum iucundus nisi ex alius pars carnal ingurgitatio confero horto sum ut talis epulae instanter appeto si gusto quam suavis sum dominus ille autem sum metuo qui tamquam primus sector qui aliquando destruo cum quisque comes efficio is res quam colo insultaritque apostolus talis dico qui deus venter cum idem alius locus dico esca venter et venter esca deus autem et hic et ille evacuo nos proinde oportet is sequor qui non evacuo qui removeo ab caro afficio spiritus sanctificatio retineo atque in hic sententia pro tempus cum is qui dominus suggero dignor sum dictum sum ago sum vespertinus qui cottidie soleo nos cum episcopo recedo frater idem locus hymnus dico non parvus multitudo uterque sexus ad obscuro dies maneo atque psallente


Non ergo sic inpenditur caritas ut pecunia. Excepto enim, quod illa inpendendo minuitur, haec augetur, etiam illo inter se differunt, quod pecuniam cui dederimus, tunc ei benivolentiores erimus, si recipere non quaeramus, non autem potest esse verus caritatis inpensor, nisi fuerit benignus exactor, quoniam pecunia cum recipitur, accedit cui datur, sed recedit a quo datur, caritas vero non solum apud eum crescit qui hanc ab eo, quem diligit, exigit, etiamsi non recipit, sed etiam ille, a quo eam recipit, tunc incipit habere, cum reddit. Proinde, domine frater, mutuam tibi caritatem libens reddo gaudensque recipio; quam recipio, adhuc repeto, quam reddo, adhuc debeo. Unum enim magistrum, apud quem condiscipuli sumus, per eius apostolum dociles audire debemus praecipientem ac dicentem: Nemini quicquam debeatis, nisi ut invicem diligatis.

non ergo sic inpendo careo ut pecunia excipio enim qui ille inpendendo minuo hic augeo etiam ille inter sui differo qui pecunia qui do tunc is benivolentiores sum si recipio non quaero non autem possum sum verus caritas inpensor nisi sum benignus exactor quoniam pecunia cum recipio accedo qui do sed recedo ab quo do careo verus non solus apud is cresco qui hic ab is qui diligo exigo etiamsi non recipio sed etiam ille ab quo is recipio tunc incipio habeo cum reddo proinde dominus frater mutuus tu caritas libet reddo gaudeo recipio quam recipio adhuc repeto quam reddo adhuc debeo unus enim magister apud qui condiscipulis sum per is apostolus docilis audio debeo praecipio atque dico nemo quisquam debeo nisi ut invicem diligo


Sed quamvis tanto motu populi et tanta perturbatione ecclesiae permoverer nec aliud constipationi illi dixissem nisi eum me invitum ordinare non posse, nec sic tamen adductus sum, quia et hoc promiseram non me fuisse facturum, ut aliquid ei de suscipiendo presbyterio suaderem; quod si persuadere potuissem, non iam ordinaretur invitus. Servavi utriusque promissionis fidem, non solum illius quam iam populo patefeceram, verum etiam illius in qua uno teste, quantum ad homines adtinet, detinebar. Servavi, inquam, fidem promissionis, non iurationis, in tanto periculo. Quod licet falso, sicut postea comperimus, metuebatur, omnibus tamen, si quod esset, communiter inpendebat, et erat metus ipse communis, ac propter ecclesiam, in qua eramus, maxime metuens abscedere cogitabam. Sed metuendum fuit, ne magis me absente tale aliquid faceret et reverentia minor et dolor ardentior. Deinde, si cum fratre Alypio discederent per populum constipatum, caven- dum fuit, ne quisquam in eum manum mittere auderet; si autem sine illo, quae frons esset existimationis, si quid ei fortassis accideret et viderer eum propterea deseruisse, ut furenti populo traderetur.

sed quivis tantus motus populus et tantus perturbatio ecclesia permoveo neque alius constipatio ille dico nisi is ego invitus ordinaris non possum neque sic tamen adduco sum quia et hic promitto non ego sum facio ut aliquis is de suscipio presbyterio suadeo qui si persuadeo possum non iam ordino invitus servo uterque promissio fides non solus ille quam iam populus patefeceram verus etiam ille in qui unus testis quantus ad homo adteneo detinebar servo inquam fides promissio non iuratio in tantus periculum qui licet fallo sicut postea comperio metuo omnis tamen si qui sum communis inpendeo et sum metus ipse communis atque propter ecclesia in qui sum magnus metuo abscedo cogito sed metuo sum ne magis ego absum talis aliquis facio et reverendus paruus et dolor ardeo deinde si cum frater alypio discedo per populus constipatum caven dum sum ne quisquam in is manus mitto audeo si autem sine ille qui frons sum existimatio si quis is fortassis accido et video is propterea desero ut furo populus trado


Sed inpatientem me esse tanti erroris dissimulare non possum. Quis enim ferat Iovi fulmina vibranti praeferri Migginem, Iunoni. Minervae, Veneri Vestaeque Sanamem et cunctis, pro nefas! diis immortalibus archimartyrem Namphamonem? Inter quos Lucitas etiam haud minore cultu suspicitur atque alii interminato numero, diis hominibusque odiosa nomina, qui conscientia nefandorum facinorum specie gloriosae mortis scelera sua sceleribus cumulantes dignum moribus factisque suis exitum maculati reppererunt. Horum busta, si memoratu dignum est, relictis templis, neglectis maiorum suorum manibus stulti frequentant, ita ut praesagium vatis illius indigne ferentis emineat: inque deum templis iurabit Roma per umbras. Sed mihi hac tempestate propemodum videtur bellum Actiacum rursus exortum, quo Aegyptia monstra in Romanorum deos audeant tela vibrare minime duratura.

sed impatiens ego sum tantus error dissimulo non possum quis enim fero iuppiter fulmen vibranti praefero miggo juno minerva venus vesta sanamem et cunctus pro nefas diuus immortalis archimartyrem namphamonem inter qui lucitas etiam haud paruus cultus suspicio atque alius intermino numerus diuus homo odiosus nomen qui conscientia nefandus facinus species gloriosus mors scelus suus scelus cumulantes dignus mos facio suus exitus maculati reperio horus bustum si memoro dignus sum relinquo templum neglego magnus suus manus stultus frequento ita ut praesagium vates ille indignus fero emineo in deus templum iuro roma per umbra sed ego hic tempestas propemodum video bellum actiacus rursus exortus quo aegyptius monstrum in romanus deus audeo telum vibraris paruus duro


Sed cetera lege, cetera discute. Vide utrum in ipsum Caecilianum, de cuius persona praeiudicare conabantur ecclesiae, aliquid mali probare potuerint. Vide utrum non potius etiam pro illo multa egerint et pluribus lectionibus, quas contra se protulerunt et recitaverunt, causam eius bonam omnino firmaverint. Lege ista vel legantur tibi. Considera omnia, retracta diligenter, et elige quid sequaris, utrum nobiscum in Christi pace, in ecclesiae catholicae unitate, in fraterna caritate gaudere, an pro nefaria dissensione, pro Donati parte, pro sacrilega divisione importunitatem nostrae circa te dilectionis diutius sustinere.

sed ceterus lex ceterus discutio video utrum in ipse caecilianus de qui persono praeiudicaris conor ecclesia aliquis malus probaris possum video utrum non potis etiam pro ille multus ago et multus lectio qui contra sui profero et recitaverunt causa is bonus omnino firmaverint lex iste vel lego tu considero omnis retraho diligenter et eligo quis sequaris utrum nos in christus pax in ecclesia catholicae unitas in fraternus caritas gaudeo an pro nefarius dissensio pro donatus pars pro sacrilegus divisio importunitas noster circa tu dilectio diu sustineo


Tres epistulas tuae benignitatis acceperam, cum ista rescripsi: unam quae adhuc meas litteras exigebat, alteram quae ad te iam pervenisse indicabat, tertiam quae benivolentissimam pro nobis curam tuam etiam de domo clarissimi et egregii iuvenis Iuliani, quae nostris adhaeret parietibus, continebat. Qua accepta, continuo respondere non distuli, quia procurator eximietatis tuae cito se Romam posse mittere scripsit. Cuius litteris graviter contristati sumus, quod ea quae illic in urbe vel circa urbem geruntur, non nobis insinuare curavit, ut certum apud nos fieret quod incertae famae credere nolebamus. Fratrum quippe litteris ante transmissis quamvis molesta et dura multo tamen leviora nuntiata sunt. Plus sane quam dici potest, miratus sum, quod nec tanta occasione hominum tuorum fratres sancti episcopi scripserint nec epistula tua quicquam nobis de tantis tribulationibus vestris insinuaverit, quae utique per viscera caritatis et nostrae sunt, nisi forte faciendum non putasti, quod nihil prodesse duxisti aut nos tuis litteris maestificari noluisti. Prodest aliquid, quantum ego arbitror, etiam ista cognoscere, primo quia iniustum est gaudere velle cum gaudentibus et flere non velle cum flentibus, deinde quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit, quia caritas dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis.

tres epistula tuus benignitas accipio cum iste rescribo unus qui adhuc meus littera exigo alter qui ad tu iam pervenio indico tertius qui benivolentissimam pro nos cura tuus etiam de domus clarus et egregius juvenis julianus qui noster adhaereo paries contineo qui accipio continuo respondeo non distulis quia procurator eximietas tuus cito sui roma possum mitto scribo qui littera gravis contristas sum qui is qui illic in urbs vel circa urbs gero non nos insinuaris curo ut certus apud nos fio qui incertus fama credo nolo frater quippe littera ante transmitto quivis molestus et durus multus tamen levis nuntio sum multus sanus quam dico possum miror sum qui neque tantus occasio homo tuus frater sanctus episcopus scribo neque epistula tuus quisquam nos de tantus tribulatio vester insinuaverit qui utique per viscera caritas et noster sum nisi fors facio non puto qui nihil prosum duco aut nos tuus littera maestificaris nolo prodo aliquis quantus ego arbitror etiam iste cognosco primus quia iniustus sum gaudeo volo cum gaudeo et fleo non volo cum fleo deinde quia tribulatio patientia opero patientia probatio probatio spes spes autem non confundo quia careo deus diffundo sum in cor noster per spiritus sancio qui do sum nos


Secundum spiritum, quantum domino placet atque ipse vires praebere dignatur, recte sumus; corpore autem ego in lecto sum; nec ambulare enim nec stare nec sedere possum rhagadis vel exochadis dolore et tumore. Sed etiam sic, quoniam id domino placet, quid aliud dicendum est, nisi quia recte sumus? Potius enim, si id nolumus quod ille vult, nos culpandi sumus, quam ille non recte aliquid vel facere vel sinere existimandus est. Nosti haec omnia; sed quia mihi es alter ego, quid libentius tecum loquerer, nisi quod mecum loquor? Commendamus ergo sanctis orationibus tuis et dies et noctes nostras, ut oretis pro nobis, ne diebus intemperanter utamur, ut noctes aequo animo toleremus, ut, etiam si ambulemus in medio umbrae mortis, nobiscum sit dominus, ne timeamus mala.

secundus spiritus quantus dominus placeo atque ipse vireo praebeo digno rectus sum corpus autem ego in lectus sum neque ambulo enim neque sto neque sedeo possum rhagadis vel exochadis dolor et tumor sed etiam sic quoniam is dominus placeo quis alius dico sum nisi quia rectus sum potis enim si is nolo qui ille volo nos culpo sum quam ille non rectus aliquis vel facio vel sino existimo sum nostius hic omnis sed quia ego sum alter ego quis libet tu loquor nisi qui ego loquor commendo ergo sanctus oratio tuus et dies et nox noster ut oro pro nos ne dies intemperanter uto ut nox aequus animus tolero ut etiam si ambulo in medium umbra mors nos sum dominus ne timeo malus


Denique sententias nostras sic temperavimus, ut salvo episcopatu non tamen omnino inpunita relinquerentur, quae non deberent vel eidem ipsi deinceps iterumque facienda vel ceteris imitanda proponi. Honorem itaque integrum servavimus iuveni corrigendo, sed corripiendo minuimus potestatem, ne scilicet eis praeesset ulterius, cum quibus sic egerat, ut dolore iusto eum sibi praeesse ferre omnino non possent et cum suo illiusque periculo in aliquod scelus forsitan erupturam inpatientiam sui doloris ostenderent. Quorum talis animus etiam tunc. quando cum eis de illo episcopi egerunt, evidenter apparuit, cum iam vir spectabilis Celer, de cuius adversum se praepotenti administratione conquestus est, nullam gerat vel in Africa vel uspiam potestatem.

denique sententia noster sic temperavimus ut salvo episcopatu non tamen omnino impunis relinquo qui non debeo vel idem ipse deinceps iterum facio vel ceterus imito propono honor itaque integer servo juvenis corrigo sed corripio minuo potestas ne scilicet is praesum ultra cum qui sic ago ut dolor justus is sui praesum fero omnino non possum et cum suus ille periculum in aliqui scelus forsitan erumpo impatientia suus dolor ostendo qui talis animus etiam tunc quando cum is de ille episcopus egero evidens appareo cum iam vir spectabilis celer de qui adverro sui praepossum administratio conqueror sum nullus gero vel in africanus vel uspiam potestas


Porro autem de pudicitia coniugali, ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui vitam tuam non in superficie sed penitus nosset? De hoc itaque tuo bono, dei dono, me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius loqui tecum. Scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. Nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas, nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas venire potuerunt, admodum delecteris; quanto magis, quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et advertere dignaris attentius et accipere gratius! Ab hac ergo epistula perge ad librum, quem simul misi, qui tuae reverentiae, et cur conscriptos sit et cur ad te potissimum missus, ipse suo principio commodius intimabit.

porro autem de pudicitia coniugal ut is quoque in tu laudo et amo possum quis audio nisi ab aliquis interior familiaris tuus qui vita tuus non in superficies sed penitus nosco de hic itaque tuus bonus deus donum ego quoque delecto familiaris et aliquantus diu loquor tu scio ego non sum onus tu si aliquis prolixus mitto qui lego diu sum nos nam et hic comperio qui inter tuus multus magnus cura facilis atque libet lego noster opusculis etiam qui ad alius conscribo si qui in manus tuus venio possum admodum delecto quantus magis qui ad tu scribo ubi tamquam praesens loquor et adverto dignaris attendo et accipio gratus ab hic ergo epistula pergo ad liber qui simul mitto qui tuus reverentia et cur conscribo sum et cur ad tu potis mitto ipse suus principium commodus intimo


Quaestiunculas sane quas mihi enodandas iubere dignatus es, etsi mea tarditate implicatus non intellegerem, tuis meritis adiutus aperirem. Tantum illud quaeso ut pro infirmitate mea depreceris deum et sive in his quibus me exercere benigne paterneque voluisti, sive in aliis, quaecumque nostra in tuas sanctas manus forte pervenerint, quia sicut dei data sic etiam mea errata cogito, non solum curam legentis inpendas, sed etiam censuram corrigentis adsumas.

quaestiuncula sanus qui ego enodandas iubeo dignor sum etsi meus tarditas implicatus non intellego tuus meritum adiutus aperio tantus ille quaeso ut pro infirmitas meus deprecor deus et sive in hic qui ego exerceo benignus paterneque volo sive in alius quicumque noster in tuus sancio manus fors pervenio quia sicut deus do sic etiam meus erro cogo non solus cura lego inpendo sed etiam censeo corrigentis adsumo


Considera scripturas divinas et discute quantum potes, et vide utrum hoc fecerit aliquis aliquando iustorum atque fidelium, cum ab eis tanta mala perpessi sint qui eos ad aeternum interitum non ad vitam aeternam, quo tu compelleris, adigebant. Audivi quod dixeris apostolum Paulum significasse hoc fieri debere, ubi ait: Et si tradidero corpus meum, ut ardeam. Quia videlicet omnia bona dicebat, quae sine caritate nihil prosunt, sicut sunt linguae hominum et angelorum et omnia sacramenta et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita ut montes transferantur, et rerum suarum distributio pauperibus, ideo videtur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi quisque inferat mortem. Sed adtende diligenter et cognosce quem ad modum dicat scriptura quod tradat quisque suum corpus ut ardeat, non utique, ut ipse se in ignem mittat, quando persequentem patitur inimicum, sed, quando ei proponitur ut aut mali aliquid faciat aut mali aliquid patiatur, eligat non facere mala quam non pati mala atque ita corpus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut tres illi viri fecerunt qui auream statuam cogebantur adorare et, nisi facerent, minabatur eis ille qui cogebat, caminum ignis ardentem. Idolum adorare noluerunt, non ipsi se in ignem miserunt et tamen etiam de illis scriptum est quod tradiderunt corpora sua. ut neque servirent neque adorarent ullum deum sed deum suum. Ecce quo modo dixit apostolus: Si tradidero corpus meum, ut ardeam.

considero scribo divino et discutio quantus possum et video utrum hic facio aliquis aliquando iustor atque fidelis cum ab is tantus malus perpetior sum qui is ad aeternus interitus non ad vita aeternus quo tu compelleris adigo audio qui dico apostolus paulis significo hic fio debeo ubi aio et si trado corpus meus ut ardeo quia videlicet omnis bonus dico qui sine caritas nihil prosum sicut sum lingua homo et angelus et omnis sacramentum et omnis scientia et omnis prophetia et omnis fides ita ut mons transfero et res suus distributio pauper ideo video tu etiam hic inter bonus numero ut sui quisque infero mors sed adtendo diligenter et cognosco qui ad modus dico scribo qui trado quisque suus corpus ut ardeo non utique ut ipse sui in ignis mitto quando persequor patior inimicus sed quando is propono ut aut malus aliquis facio aut malus aliquis patior eligo non facio malus quam non patior malus atque ita corpus suus trado in potestas interfector sicut tres ille vir facio qui aureus statua cogo adoro et nisi facio mino is ille qui cogo caminus ignis ardeo idolum adoro nolo non ipse sui in ignis mitto et tamen etiam de ille scribo sum qui trado corpus suus ut neque servio neque adoro ullus deus sed deus suus ecce quo modo dico apostolus si trado corpus meus ut ardeo


Potens est quidem dextera domini quae furorem illius a misera vidua et desolata compescat et eum, quibus modis novit, a tam scelerata dispositione deterreat. Verum tamen ego tanto animi dolore percussus quid facerem, nisi saltem loquerer? An vero ista illi faciunt et mihi dicitur: Tace? Avertat a me dominus hanc amentiam, ut, cum ipse mihi imperet per apostolum suum et dicat ab episcopo refelli oportere docentes, quae non oportet, ego illorum indignationibus territus taceam. Quod enim publicis gestis haerere volui tam sacrilegum nefas, ad hoc utique volui, ne me quisquam maxime in aliis civitatibus, ubi opportunum fuerit, ista deplorantem fingere aliquid arbitretur, quando etiam apud ipsam Hipponem iam dicitur non hoc Proculianum mandasse, quod publicum renuntiavit officium.

possum sum quidem dextera dominus qui furor ille ab misero viduo et desolo compesco et is qui modus nosco ab tam scelero dispositio deterreo verus tamen ego tantus animus dolor percutio quis facio nisi saltem loquor an verus iste ille facio et ego dico taceo averto ab ego dominus hic amentia ut cum ipse ego impero per apostolus suus et dico ab episcopo refello oportet doceo qui non oportet ego ille indignatio terreo taceo qui enim publicus gero haereo volo tam sacrilegus nefas ad hic utique volo ne ego quisquam magnus in alius civitas ubi opportunus sum iste deploro fingo aliquis arbitror quando etiam apud ipse hippo iam dico non hic proculianum mando qui publicus renuntio officium


Praepositae tamquam matri oboediatur honore servato, ne in illa offendatur deus, multo magis presbytero, qui omnium vestrum curam gerit. Ut ergo cuncta ista serventur et, si quid servatum non fuerit, non neglegenter praetereatur, sed emendandum corrigendumque curetur, ad praepositam praecipue pertinebit, ita ut ad presbyterum. qui vobis intendit, referat quod modum vel vires eius excedit. Ipsa vero non se existimet potestate dominante sed caritate serviente felicem. Honore coram hominibus praelata sit vobis, coram deo substrata sit pedibus vestris. Circa omnes se ipsam bonorum operum praebeat exemplum. Corripiat inquietas, consoletur pusillanimes, suscipiat infirmas, patiens sit ad omnes; disciplinam libens habeat, metuens inponat. Et quamvis utrumque sit necessarium, tamen plus a vobis amari appetat quam timeri, semper cogitans deo se pro vobis reddituram esse rationem. Unde magis oboediendo, non solum vestri verum etiam ipsius miseremini, quia inter vos quanto in loco superiore, tanto in periculo maiore versatur.

praepono tamquam mater oboedio honor servo ne in ille offendo deus multus magis presbytero qui omnis vester cura gero ut ergo cunctus iste servo et si quis servo non sum non neglegenter praetereo sed emendo corrigendumque curo ad praepono praecipuus pertineo ita ut ad presbyterum qui tu intendo refero qui modus vel vireo is excedo ipse verus non sui existimo potestas dominor sed caritas servio felix honor coram homo praefero sum tu coram deus substerno sum pes vester circe omnis sui ipse bonus opus praebeo exemplum corripio inquieto consolo pusillanimes suscipio infirmo patior sum ad omnis disciplina libet habeo metuo inpono et quivis uterque sum necessarius tamen multus ab tu amo appeto quam timeo semper cogito deus sui pro tu reddo sum ratio unde magis oboedio non solus vester verus etiam ipse misero quia inter tu quantus in locus superus tantus in periculum magnus verso


Accipe breviter quae commissa sint, et noxios ab innocentibus ipse discerne. Contra recentissimas leges Kalendis Iuniis festo paganorum sacrilega sollemnitas agitata est, nemine prohibente, tam insolenti ausu, ut. quod nec Iuliani temporibus factum est, petulantissima turba saltantium in eodem prorsus vico ante fores transiret ecclesiae. Quam rem inlicitissimam atque indignissimam clericis prohibere temptantibus, ecclesia lapidata est. Deinde post dies ferme octo, cum leges notissimas episcopus ordini replicasset, et dum ea quae iussa sunt velut implere disponunt, iterum ecclesia lapidata est. Postridie nostris ad inponendum perditis metum, quod videbatur, apud acta dicere volentibus publica iura negata sunt, eodemque ipso die, ne vel divinitus terrerentur, grando lapidationibus reddita est; qua transacta continuo tertiam lapidationem et postremo ignes ecclesiasticis tectis atque hominibus intulerunt, unum servorum dei, qui oberrans occurrere potuit, occiderunt, ceteris partim ubi potuerant latitantibus, partim qua potuerant fugientibus, cum interea contrusus atque coartatus quodam loco se occultaret episcopus, ubi se ad mortem quaerentium voces audiebat sibique increpantium quod eo non invento gratis tantum perpetrassent scelus. Gesta sunt haec ab hora ferme decima usque ad noctis partem non minimam. Nemo compescere, nemo sub venire temptavit illorum quorum esse gravis posset auctoritas, praeter unum peregrinum, per quem et plurimi servi dei de manibus interficere conantium liberati sunt et multa extorta praedantibus. Per quem clarum factum est quam facile illa vel omnino non fierent vel coepta desisterent, si cives maximeque primates ea fieri perficique vetuissent.

accipio brevis qui committo sum et noxius ab innocens ipse discerno contra recens lex kalendae junius festus paganus sacrilegus sollemnitas agito sum nemo prohibeo tam insolens audeo ut qui neque julianus tempus facio sum petulo turba saltantium in idem prorsus vicus ante foris transeo ecclesia quam res inlicitissimam atque indignus clericis prohibeo tento ecclesia lapido sum deinde post dies ferme octo cum lex nosco episcopus ordo replicasset et dum is qui iubeo sum velut impleo dispono iterum ecclesia lapido sum postridie noster ad inpono perdo metus qui video apud ago dico volo publicus ius nego sum idem ipse dies ne vel divinitus terreo grando lapidatio reddo sum qui transigo continuo tertius lapidatio et postremo ignis ecclesiasticis tectum atque homo infero unus servus deus qui oberrans occurro possum occido ceterus pars ubi possum latitantibus pars qui possum fugio cum interea contrusus atque coarto quidam locus sui occulto episcopus ubi sui ad mors quaero voco audio sui increpo qui is non invenio gratus tantus perpetro scelus gero sum hic ab hora ferme decimus usque ad nox pars non minimus nemo compesco nemo sub venio tento ille qui sum gravis possum auctoritas praeter unus peregrinus per qui et plurimus servio deus de manus interficio conor libero sum et multus extorqueo praedor per qui clarus facio sum quam facilis ille vel omnino non fio vel coepio desisto si civis magnus primates is fio perficio vetuissent


Xenocrates Polemonem, ut scribitis et nos ex illis litteris recordamur, de fruge temperantiae disputando non solum ebriosum verum et tunc ebrium ad mores alios repente convertit. Quamquam ergo ille, sicut prudenter et veraciter intellexistis, non deo fuerit adquisitus sed tantum a dominatu luxuriae liberatus, tamen ne id ipsum quidem quod melius in eo factum est, humano operi tribuerim sed divino. Ipsius namque corporis, quod est infimum nostrum, si qua bona sunt sicut forma et vires et salus et si quid eius modi est, non sunt nisi ex deo creatore ac perfectore naturae; quanto magis animi bona donare nullus alius potest! Quid enim superbius vel ingratus cogitare potest humana vecordia, si putaverit, cum carne pulchrum deus faciat hominem, animo castum ab homine fieri? Hoc in libro Christianae sapientiae sic scriptum est: Cum scirem, inquit, quia nemo esse potest continens, nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae scire cuius esset hoc donum. Polemon ergo si ex luxurioso continens factus, ita sciret cuius esset hoc donum, ut eum abiectis superstitionibus gentium pie coleret, non solum continens sed etiam veraciter sapiens et salubriter religiosus existeret, quod ei non tantum ad praesentis vitae honestatem verum et ad futurae immortalitatem valeret. Quanto minus igitur mihi adrogare debeo conversionem istam vestram vel populi vestri, quam nobis modo nuntiastis, quae me nec loquente nec saltem praesente procul dubio divinitus facta est, in quibus veraciter facta est! Hoc itaque praecipue cognoscite, hoc pie humiliterque cogitate. Deo, fratres, deo gratias agite, deum timete, ne deficiatis, amate, ut proficiatis.

xenocrates polemo ut scribo et nos ex ille littera recordor de frugis temperantia disputo non solus ebriosus verus et tunc ebrius ad mos alius repens converto quamquam ergo ille sicut prudens et veraciter intellego non deus sum acquiro sed tantus ab dominor luxuria libero tamen ne is ipse quidem qui bonus in is facio sum humanus operio tribuo sed divino ipse namque corpus qui sum infimus nos si qui bonus sum sicut forma et vireo et salus et si quis is modus sum non sum nisi ex deus creator atque perfector natura quantus magis animus bonus donaris nullus alius possum quis enim superbus vel ingratus cogito possum humanus vecordia si puto cum carnis pulcher deus facio homo animus castus ab homo fio hic in liber christianus sapientia sic scribo sum cos scio inquam quia nemo sum possum contineo nisi deus do et hic ipse sum sapientia scio qui sum hic donum polemo ergo si ex luxuriosus contineo facio ita scio qui sum hic donum ut is abicio superstitio gens pius colo non solus contineo sed etiam veraciter sapio et salubris religiosus exsisto qui is non tantus ad praesum vita honestas verus et ad sum immortalitas valeo quantus paruus igitur ego adrogaris debeo conversio iste vester vel populus vester quam nos modo nuntiastis qui ego neque loquor neque saltem praesens procul dubius divinitus facio sum in qui veraciter facio sum hic itaque praecipuus cognosco hic pius humiliterque cogitas deus frater deus gratia ago deus timeo ne deficio amo ut proficiatis


Si posses videre dolorem cordis mei et sollicitudinem pro salute tua, fortasse miserereris animae tuae placens deo in audiendo verbo non nostro, sed ipsius, nec eius scripturas sic in memoria tua figeres, ut contra eas cor clauderes. Displicet tibi quia trahens ad salutem, cum tam multos nostros ad perniciem traxeritis. Quid enim volumus, nisi te comprehendi et praesentari et servari, ne pereas? Quod autem aliquantum in corpore laesus es, ipse tibi fecisti, qui iumento tibi mox admoto uti noluisti et te ad terram graviter conlisisti. Nam utique alius qui adductus est tecum, collega tuus, inlaesus venit, quia talia sibi ipse non fecit.

si possum video dolor chordus meus et sollicitudo pro salus tuus fortasse misereo anima tuus placeo deus in audio verbum non noster sed ipse neque is scribo sic in memoria tuus figeres ut contra is cor claudeo displiceo tu quia traho ad salus cum tam multus noster ad pernicies traxeritis quis enim volo nisi tu comprehendo et praesentaris et servaris ne pereo qui autem aliquantus in corpus laedo sum ipse tu facio qui jumentum tu mox admoueo uti nolo et tu ad terra gravis conlisisti nam utique alius qui adduco sum tu collega tuus illaesus venio quia talis sui ipse non facio


His itaque disputationibus perversis et impiis non solum contradicitur orationibus nostris, quibus a domino petimus quicquid sanctos petisse legimus et tenemus, verum etiam benedictionibus nostris resistitur, quando super populum dicimus optantes eis et poscentes a domino, ut eos abundare faciat in caritate invicem et in omnes et det eis secundum divitias gloriae suae virtute corroborari per spiritum eius et impleat eos omni gaudio et pace in credendo et abundent in spe et potentia spiritus sancti. Ut quid eis ista petimus, quae populis a domino petisse apostolum novimus, si iam natura nostra creata cum libero arbitrio omnia haec sibi potest sua voluntate praestare? Ut quid etiam dicit idem ipse apostolus: Quotquot enim spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei, si spiritu naturae nostrae agimur, ut efficiamur filii dei? Ut quid dicit similiter: Spiritus adiuvat infirmitatem nostram, si natura nostra sic creata est, ut spiritu ad opera iustitiae non indigeat adiuvari? Ut quid scriptum est: Fidelis autem deus, qui non permittet vos temptari super id quod potestis, sed faciet cum temptatione etiam exitum, ut possitis sustinere, si iam ita conditi sumus, ut viribus liberi arbitrii universas temptationes sustinendo superare possimus?

hic itaque disputatio perverto et impius non solus contradico oratio noster qui ab dominus peto quisquis sancio peto lego et teneo verus etiam benedictio noster resisto quando super populus dico opto is et posco ab dominus ut is abundaris facio in caritas invicem et in omnis et do is secundus divitiae gloria suus virtus corroboraris per spiritus is et impleo is omnis gaudium et pax in credo et abundo in spes et potentia spiritus sanctus ut quis is iste peto qui populus ab dominus peto apostolus nosco si iam natura noster creo cum liber arbitrium omnis hic sui possum suus voluntas praesto ut quis etiam dico idem ipse apostolus quotquot enim spiritus deus ago hic filius sum deus si spiritus natura noster ago ut efficio filius deus ut quis dico similis spiritus adjuvo infirmitas noster si natura noster sic creo sum ut spiritus ad opus justitia non indigeo adiuvaris ut quis scribo sum fidelis autem deus qui non permitto tu temptaris super is qui possum sed facio cum temptatio etiam exitus ut possum sustineo si iam ita condio sum ut vis liber arbitrium universus temptatio sustineo supero possum


Numquam aeque quicquam tuarum inquisitionum me in cogitando tenuit aestuantem atque illud, quod recentissimis tuis litteris legi, ubi nos arguis quod consulere neglegamus, ut una nobis vivere liceat. Magnum crimen et, nisi falsum esset, periculosis-simum. Sed cum perprobabilis ratio demonstrare videatur hic nos potius quam Carthagini vel etiam in rure ex sententia posse degere, quid tecum agam. mi Nebridi, prorsus incertus sum. Mittaturne ad te accommodissimum tibi vehiculum? Nam basterna innoxie te vehi posse noster Lucinianus auctor est. At matrem cogito, ut quae absentiam sani non ferebat, inbecilli multo minus esse laturam. Veniamne ipse ad vos? At hic sunt, qui neque venire mecum queant et quos deserere nefas putem. Tu enim potes et apud tuam mentem suaviter habitare; hi vero ut idem possint, satagitur. Eamne crebro et redeam et nunc tecum, nunc cum ipsis sim? At hoc neque simul neque ex sententia vivere est. Non enim brevis est via, sed tanta omnino, cuius peragendae negotium saepe suscipere non sit ad optatum otium pervenisse. Huc accedit infirmitas corporis, qua ego quoque, ut nosti, non valeo, quod volo, nisi omnino desinam quicquam plus velle, quam non valeo.

numquam aequus quisquam tuus inquisitio ego in cogito teneo aestuo atque ille qui recens tuus littera lego ubi nos arguo qui consulo neglego ut unus nos vivo licet magnus crimen et nisi falsus sum periculosus simus sed cum perprobabilis ratio demonstro video hic nos potis quam carthago vel etiam in rus ex sententia possum dego quis tu ago ego nebridi prorsus incertus sum mittaturne ad tu accommodissimum tu vehiculis nam basterna innoxius tu veho possum noster lucinianus auctor sum at mater cogo ut qui absentia sanus non fero imbecillis multus paruus sum fero veniamne ipse ad tu at hic sum qui neque venio ego queo et qui desero nefas puto tu enim possum et apud tuus mens suavis habito hic verus ut idem possum satagitur eo creber et redeo et nunc tu nunc cum ipse sum at hic neque simul neque ex sententia vivo sum non enim brevis sum via sed tantus omnino qui perago negotium saepe suscipio non sum ad optas otium pervenio huc accedo infirmitas corpus qui ego quoque ut nosco non valeo qui volo nisi omnino desino quisquam multus volo quam non valeo


Sed ecce facimus quod voluisti; sic tecum agimus, ac si non dixerint vestri: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat. Tu inveni quid illic dicere debuerint, cum eis obiecta esset causa et persona Primiani, qui damnatores suos et damnavit cum ceteris et damnatos ac detestatos in suo rursus honore suscepit, et baptismum quem mortui dederant (quia de ipsis in illa praeclara sententia dictum erat quod "mortuorum funeribus plena sint litora "), agnoscere potius et acceptare quam exsufflare et rescindere maluit, totumque dissolvit quod male intellegentes dicere soletis, quia qui baptizatur a mortuo, quid ei prodest lavacrum eius? Si ergo non dicerent: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat, rei tenerentur in causa Primiani; cum autem hoc dixerunt, immunem fecerunt ecclesiam catholicam, sicut nos adserebamus, a causa Caeciliani.

sed ecce facio qui volo sic tu ago atque si non dico vester neque causa causa neque persono persona praejudico tu invenio quis illic dico debeo cum is objecto sum causa et persono primiani qui damnator suus et damno cum ceterus et damno atque detestatos in suus rursus honor suscipio et baptismum qui mortuus do quia de ipse in ille praeclarus sententia dico sum qui morior funus plenus sum litus agnosco potis et acceptaris quam exsufflaris et rescindo malo totus dissolvo qui malus intellego dico solo quia qui baptizo ab mortuus quis is prodo lavacrum is si ergo non dico neque causa causa neque persono persona praejudico res teneo in causa primiani cum autem hic dico immunis facio ecclesia catholicam sicut nos adserebamus ab causa caecilianus


Sed quoniam istae in cimiteriis ebrietates et luxuriosa convivia non solum honores martyrum a carnali et inperita plebe credi solent, sed etiam solacia mortuorum, mihi videtur facilius illis dissuaderi posse istam foeditatem ac turpitudinem, si et de scripturis prohibeatur et oblationes pro spiritibus dormientium, quas vere aliquid adiuvare credendum est, super ipsas memorias non sint sumptuosae atque omnibus petentibus sine typho et cum alacritate praebeantur neque vendantur; sed si quis pro religione aliquid pecuniae offerre voluerit, in praesenti pauperibus eroget. Ita nec deserere videbuntur memorias suorum, quod potest gignere non levem cordis dolo- rem, et id celebrabitur in ecclesia, quod pie honesteque celebratur. Haec interim de comissationibus et ebrietatibus dicta sint.

sed quoniam iste in cimiteriis ebrietas et luxuriosus convivium non solus honor martyrum ab carnal et imperitus plebs credo soleo sed etiam solacium morior ego video facilis ille dissuaderi possum iste foeditas atque turpitudo si et de scribo prohibeo et oblatio pro spiritus dormio qui verus aliquis adiuvaris credo sum super ipse memoria non sum sumptuosus atque omnis peto sine typhus et cum alacritas praebeo neque vendantur sed si quis pro religio aliquis pecunia offero volo in praesens pauper erogo ita neque desero video memoria suus qui possum gigno non levo chordus dolus res et is celebro in ecclesia qui pius honestus celebro hic interim de comissatio et ebrietas dictum sum