Visiones autem illae futurorumque praedictiones quo modo fiant, ille iam explicare conetur qui novit qua vi efficiantur in unoquoque animo tanta, cum cogitat. Videmus enim planeque cernimus in eo fieri multarum rerum visibilium et ad ceteros sensus corporis pertinentium innumerabiles imagines, quae nunc non interest quam ordinate vel turbide fiant; sed tantum, quia fiunt, quod manifestum est, qua vi et quo modo fiant, quisquis potuerit explicare—quae omnia certe cotidiana sunt atque continua,—audeat praesumere aliquid ac definire etiam de illis rarissimis visis. Ego autem tanto minus hoc audeo, quanto minus id quoque in nobis quod vita continua vigilantes dormientesque experimur, quo pacto fiat, explicare sufficio. Nam cum ad te dictarem hanc epistulam, te ipsum animo contuebar, te utique absente atque nesciente, et quo modo possis his verbis moveri, secundum notitiam quae mihi de te inest, imaginabar; atque id quonam modo in animo meo fieret, capere ac investigare non poteram certus tamen non fieri corporeis molibus nec corporeis qualitatibus, cum corpori simillimum fieret. Hoc interim habeas ut ab occupato et festinante dictatum. In duodecimo autem libro eorum quos de genesi scripsi, versatur haec quaestio vehementer et multis exemplis rerum expertarum atque credibiliter auditarum disputatio illa silvescit. Quid in ea potuerimus vel effecerimus, cum legeris, iudicabis, si tamen dominus donare dignatur ut eos mihi libros, quantum possum, congruenter emendatos iam liceat edere et multorum fratrum expectationem non iam longa disputatione suspendere.

visio autem ille sum praedictio quo modo fio ille iam explicaris conor qui nosco qui vis efficio in unoquoque animus tantus cum cogito video enim planus cerno in is fio multus res visibilis et ad ceterus sensus corpus pertineo innumerabilis imago qui nunc non intersum quam ordino vel turbidus fio sed tantus quia fio qui manifestus sum qui vis et quo modo fio quisquis possum explicaris qui omnis certus cottidianus sum atque continuo audeo praesumo aliquis atque definio etiam de ille rarissimis video ego autem tantus paruus hic audeo quantus paruus is quoque in nos qui vito continuo vigilo dormio experior quo pacisco fio explicaris sufficio nam cum ad tu dictaris hic epistula tu ipse animus contuebar tu utique absum atque nescio et quo modo possum hic verbum moveo secundus notitia qui ego de tu insum imagino atque is quonam modo in animus meus fio capio atque investigaris non possum certus tamen non fio corporeus moles neque corporeus qualitas cum corpus similis fio hic interim habeo ut ab occupo et festino dictas in duodecimus autem liber is qui de genesis scribo verso hic quaestio vehemens et multus exemplum res expertaris atque credibilis auditaris disputatio ille silvescit quis in is possum vel efficio cum lego iudico si tamen dominus donaris digno ut is ego liber quantus possum congruenter emendo iam licet edo et multus frater expectatio non iam longus disputatio suspendo


Existunt exempla, ipsa sede apostolica iudicante vel aliorum iudicata firmante quosdam pro culpis quibusdam nec episcopali spoliatos honore nec relictos omnimodis inpunitos. Quae ut a nostris temporibus remotissima non requiram, recentia memorabo. Clamet Priscus, provinciae Caesariensis episcopus: Aut ad primatum locus sicut ceteris et mihi patere debuit aut episcopatus mihi remanere non debuit. Clamet alius eiusdem provinciae Victor episcopus, cui relicto in eadem poena in qua etiam Priscus fuit, nusquam nisi in dioecesi eius ab aliquo communicatur episcopo. clamet, inquam: Aut ubique communicare debui aut etiam in meis locis communicare non debui. Clamet tertius eiusdem provinciae Lauren- tius episcopus et prorsus huius vocibus clamet: Aut in cathedra, cui ordinatus sum, sedere debui aut episcopus esse non debui. Sed quis ista vituperet, nisi qui parum adtendit nec inulta omnia relinquenda nec uno modo omnia vindicanda?

existunt exemplum ipse sedes apostolicus judico vel alius judico firmo quidam pro culpis quidam neque episcopal spolio honor neque relinquo omnimodus impunis qui ut ab noster tempus removeo non requiro recens memoro clamo priscus provincia caesariensis episcopus aut ad primatus locus sicut ceterus et ego pateo debeo aut episcopatus ego remaneo non debeo clamo alius idem provincia victor episcopus qui relinquo in idem poena in qui etiam priscus sum nusquam nisi in dioecesi is ab aliquis communico episcopo clamo inquam aut ubique communicaris debeo aut etiam in meus locus communicaris non debeo clamo tertius idem provincia lauren tius episcopus et prorsus hic vox clamo aut in cathedra qui ordino sum sedeo debeo aut episcopus sum non debeo sed quis iste vitupero nisi qui parum adtendo neque inultus omnis relinquo neque unus modo omnis vindico


Haec dixi, propter quod scripsisti, quantum tibi aetas fini proxima est, cupere te ut patriam tuam incolumem ac florentem relinquas. Tollantur illa omnia vana et insana, convertantur homines ad verum dei cultum moresque castos et pios; tunc patriam tuam florentem videbis non opinione stultorum sed veritate sapientium, cum haec patria carnalis generationis tuae portio fuerit illius patriae, cui non corpore sed fide nascimur, ubi omnes sancti et fideles dei post labores velut hiemales vitae huius intermina aeternitate florebunt. Nobis itaque cordi est neque Christianam amittere mansuetudinem neque perniciosum ceteris imitationis exemplum in illa civitate relinquere. Quo modo id agamus, aderit deus, si eis non ita graviter indignetur. Alioquin et mansuetudo quam servare cupimus, et disciplina qua uti moderate nitimur, impediri potest, si deo aliud in occulto placet sive iudicanti hoc tantum malum flagello acriore plectendum sive etiam vehementius nascenti, si non correctis nec ad se conversis ad tempus esse voluerit inpunitum.

hic dico propter qui scribo quantus tu aetas finio propior sum cupio tu ut patria tuus incolumis atque floreo relinquo tollo ille omnis vanus et insanus converto homo ad verus deus cultus mos castus et pius tunc patria tuus floreo video non opinio stultor sed veritas sapiens cum hic patria carnal generatio tuus portio sum ille patria qui non corpus sed fides nasco ubi omnis sanctus et fidelis deus post labor velut hiemal vita hic intermina aeternitas floreo nos itaque chordus sum neque christianus amitto mansuetudo neque perniciosus ceterus imitatio exemplum in ille civitas relinquo quo modo is ago adsum deus si is non ita gravis indignor alioqui et mansuetudo quam servaris cupio et disciplina qui uti modero nitor impedio possum si deus alius in occulo placeo sive judico hic tantus malus flagellum acer plecto sive etiam vehemens nasco si non corrigo neque ad sui converro ad tempus sum volo impunis


Sextum sane librum, quem emendatum repperi, ubi est omnis fructus ceterorum, non distuli mittere caritati tuae; fortassis ipse tuam non multum refugiat gravitatem. Nam superiores quinque vix filio nostro et condiacono Iuliano, quoniam et ipse iam nobiscum commilitat, digni lectione vel cognitione videbuntur. Quem quidem non audeo dicere plus amo quam te, quia nec veraciter dico, sed tamen audeo dicere plus desidero quam te. Mirum videri potest, quem ad modum quem pariter amo, amplius desiderem; sed hoc mihi facit spes amplior videndi eum; puto enim quod si ad nos te iubente vel mittente venerit, et hoc faciet quod adulescentem decet, maxime quia nondum curis maioribus detinetur, et te ipsum mihi expeditius adportabit. Quibus numeris consistant versus Davidici, non scripsi, quia nescio. Neque enim ex Hebraea lingua, quam ignoro, potuit etiam numeros interpres exprimere, ne metri necessitate ab interpretandi veritate amplius quam ratio sententiarum sinebat, digredi cogeretur. Certis tamen eos constare numeris credo illis qui eam linguam probe callent. Amavit enim vir ille sanctus musicam piam et in ea studia nos magis ipse quam ullus alius auctor accendit. Habitetis omnes in aeternum in adiutorio altissimi, qui habitatis unanimes in domo, pater materque fratres filiorum et cuncti unius patris filii memores nostri.

sextus sanus liber qui emendo reperio ubi sum omnis fructus ceterus non distulis mitto caritas tuus fortassis ipse tuus non multus refugio gravitas nam superus quinque vix filius noster et condiacono julianus quoniam et ipse iam nos commilitat dignus lectio vel cognitio video qui quidem non audeo dico multus amo quam tu quia neque veraciter dico sed tamen audeo dico multus desidero quam tu mirus video possum qui ad modus qui pariter amo amplus desidero sed hic ego facio spes amplus video is puto enim qui si ad nos tu jubeo vel mitto venio et hic facio qui adulescens decet magnus quia nondum cura magnus detineo et tu ipse ego expedio adporto qui numerus consisto verro davidici non scribo quia nescio neque enim ex hebraea lingua quam ignoro possum etiam numerus interpres exprimo ne metrum necessitas ab interpretor veritas amplus quam ratio sententiaris sino digredior cogo certus tamen is constaris numerus credo ille qui is lingua probus calleo amo enim vir ille sancio musica pius et in is studium nos magis ipse quam ullus alius auctor accendo habito omnis in aeternus in adjutorium alo qui habito unanimis in domus pater mater frater filius et cunctus unus pater filius memor noster


Quid enim responsurus sum domino iudici? Non poteram ista iam quaerere, cum ecclesiasticis negotiis impedirer? Si ergo mihi dicat: serve nequam, si villa ecclesiae calumniosum aliquem pateretur, cuius fructibus colligendis magna opera inpenditur neglecto agro, quem rigavi sanguine meo, si quid agere pro ea posses apud iudicem terrae, nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam iubentibus et cogentibus pergeres et, si contra te iudicaretur, etiam trans mare proficiscereris? Atque hoc modo vel annuam vel amplius absentiam tuam nulla querella revocaret, ne alius possideret terram non animae sed corpori pauperum necessariam, quorum tamen famem vivae arbores meae multo facilius mihique gratius, si diligenter colerentur, explerent. Cur ergo ad discendam agriculturam meam vacationem temporis tibi defuisse causaris? Dic mihi, quid respondeam; rogo te an forte vis dicam: senex Valerius dum me omnibus rebus instructum esse credidisset, quanto amplius me dilexit, tanto minus discere ista permisit?

quis enim respondeo sum dominus judicium non possum iste iam quaero cum ecclesiasticis negotium impedio si ergo ego dico servus nequam si villa ecclesia calumniosum aliquis pateo qui fructus colligo magnus opus inpendo neglego ager qui rigavi sanguis meus si quis ago pro is possum apud judico terra nonne omnis consentio nonnullus etiam jubeo et cogo pergo et si contra tu judico etiam trans mare proficisco atque hic modo vel annuo vel amplus absentia tuus nullus querela revoco ne alius possideo terra non anima sed corpus pauper necessaria qui tamen fames vivus arbor meus multus facilis ego gratus si diligenter colo expleo cur ergo ad disco agricultura meus vacatio tempus tu desum causaris dico ego quis respondeo rogo tu an fors volo dico senex valerius dum ego omnis res instruo sum credo quantus amplus ego diligo tantus paruus disco iste permitto


A sanctis fratribus et coepiscopis meis Urbano et Novato, qualis sis vir et quantus, accepi, quorum alteri apud Carthaginem in Hilarensi oppido et modo in Siccensi, alteri autem apud Sitifim te nosse pro-venit. Per hos ergo factum est ut nec ego te habere incognitum possem. Neque enim quia me infirmitas corporis et geminum frigus, id est hiemis et aetatis, non sinit coram tecum conloqui, ideo non te vidi; nam iste mihi etiam praesens, quando ad me venire dignatus est, ille autem litteris, non faciem tuae carnis sed cordis ostendit, ut tanto suavius quanto interius te viderem. Hanc faciem tuam etiam in sancto evangelio et nos et tu ipse propitio deo tamquam in speculo laetissimus inspicis, ubi scriptum est a veritate dicente: Beati pacifici, quoniam filii dei vocabuntur.

ab sanctus frater et coepiscopis meus urbanus et novo qualis sum vir et quantus accipio qui alter apud carthago in hilarensi oppidum et modo in siccensi alter autem apud sitifim tu nosco pro venio per hic ergo facio sum ut neque ego tu habeo incognitus possum neque enim quia ego infirmitas corpus et geminus frigus is sum hiems et aetas non sino coram tu colloquium ideo non tu video nam iste ego etiam praesens quando ad ego venio dignor sum ille autem littera non facies tuus caro sed chordus ostendo ut tantus suavis quantus interior tu video hic facies tuus etiam in sancio evangelium et nos et tu ipse propitio deus tamquam in speculum laetus inspicio ubi scribo sum ab veritas dico beati pacificus quoniam filius deus voco


Hic forsitan dicas: Quid enim? Et apud nos germanus meus ecclesiae non erit utilis aut propter aliud eum mecum habere desidero? Plane si tantum ibi, quantum hic mihi eius praesentia lucrandis vel regendis ovibus domini utilis videretur, non dico duritiam sed iniquitatem meam nemo non iure culparet. Sed cum Latina lingua, cuius inopia in nostris regionibus evangelica dispensatio multum laborat, illic autem eiusdem linguae usus omnino sit,—itane censes nos saluti plebium domini oportere consulere, ut hanc facultatem illuc mittamus et hinc auferamus, ubi eam magno cordis aestu requirimus? Da itaque veniam quod non solum contra tuum desiderium, sed etiam contra sensum meum, facio quod me facere sarcinae nostrae cura constringit. Dabit tibi dominus in quo posuisti cor tuum, ut tales sint labores tui, ut pro isto beneficio remunereris; sic enim regionum nostrarum ardentissimae siti diaconum Lucillum tu potius concessisti; neque enim parum praestabis, cum de hac re nulla petitione me ulterius onerabis, ne nihil aliud quam durior appaream venerabili mihi et sanctae benivolentiae tuae.

hic forsitan dico quis enim et apud nos germanus meus ecclesia non sum utilis aut propter alius is ego habeo desidero planus si tantus ibi quantus hic ego is praesens lucrandis vel rego ovis dominus utilis video non dico duritia sed iniquitas meus nemo non ius culpo sed cum latinum lingua qui inopia in noster regio evangelica dispensatio multus laboro illic autem idem lingua utor omnino sum ito censeo nos salus plebium dominus oportet consulo ut hic facultas illic mitto et hinc auferamus ubi is magnus chordus aestus requiro do itaque venio qui non solus contra tuus desiderium sed etiam contra sensus meus facio qui ego facio sarcina noster cura constringo do tu dominus in quo pono cor tuus ut talis sum labor tuus ut pro iste beneficium remunero sic enim regio nostraris ardeo sitis diaconum lucillum tu potis concedo neque enim parum praesto cum de hic res nullus petitio ego ultra onero ne nihil alius quam durus appaream venerabilis ego et sancio benevolentia tuus


Et ut lassitudinem recusarem, sine me ad plebem accedere noluit; simul accessimus. Dixit ea quae a diacono audita erant, se mandasse, se iurasse, eaque se esse facturum, continuoque omnia eo tenore quo dictaverat, prosecutus est. Responsum est: Deo gratias, et petitum ut totum scriptum subscriberetur. Dimisimus catechumenos continuoque scriptum subscripsit. Deinde peti coepimus nos episcopi, non vocibus populi sed tamen a populo per honestos fideles, ut nos quoque subscriberemus. At ubi coepi subscribere, sancta Melania contradixit. Miratus sum quare tam sero, quasi promissionem illam et iurationem nos non subscribendo facere possemus infectam; sed tamen obtemperavi, ac sic remansit mea non plena subscriptio nec ultra nobis quisquam, ut subscriberemus, putavit instandum.

et ut lassitudo recusaris sine ego ad plebs accedo nolo simul accedo dico is qui ab diacono audio sum sui mando sui iuro is sui sum facio continuo omnis is tenor quo dicto prosequor sum responsum sum deus gratia et peto ut totus scribo subscriberetur dimitto catechumenos continuo scribo subscribo deinde peto coepio nos episcopus non vox populus sed tamen ab populus per honestus fidelis ut nos quoque subscriberemus at ubi coepio subscribo sancio melania contradico miror sum quare tam serus quasi promissio ille et iuratio nos non subscribo facio possum inficio sed tamen obtemperavi atque sic remaneo meus non plenus subscriptio neque ultra nos quisquam ut subscriberemus puto insto


Quod enim vis, ut ad te prolixam epistulam scribam, et hoc quidem debeo, fateor; debeo prorsus hoc tam dulci, tam sincerae, tam mera e voluntati tuae. Sed quia bonus es amator iustitiae, inde te admoneo, ut de illa quam diligis, hoc a me libentius audias. Cernis prius esse quod et tibi et aliis quam quod tibi tantum modo debeo; et tempus ad omnia mihi non sufficit, quando nec ad illa quae priora sunt. Unde omnes carissimi et familiarissimi mei, quorum in nomine Christi inter primos mihi es, rem facient officii sui, si non solum mihi alia scribenda ipsi non inponant, verum etiam ceteros quanta possunt auctoritate et sancta benignitate prohibeant, ne videar ego durus, cum a singulis petita non dedero, dum ea magis volo reddere, quae omnibus debeo. Denique cum, sicut speramus et promissum tenemus, ad nos venerit venerabilitas tua, scies quibus operibus litterarum et quantum occupatus sim, et instantius facies quod rogavi, ut et alios, quos potueris, mihi aliquid aliud scribendum volentes iniungere a me demoliaris. Dominus deus noster impleat cordis tui tam grandem et tam sanctum sinum, quem ipse fecit, domine beatissime.

qui enim volo ut ad tu prolixus epistula scribo et hic quidem debeo fateor debeo prorsus hic tam dulcis tam sincerus tam merus e voluntas tuus sed quia bonus sum amator justitia inde tu admoneo ut de ille quam diligo hic ab ego libet audio cerno prior sum qui et tu et alius quam qui tu tantus modo debeo et tempus ad omnis ego non sufficio quando neque ad ille qui prior sum unde omnis carus et familiaris meus qui in nomen christus inter primus ego sum res facio officium suus si non solus ego alius scribo ipse non inpono verus etiam ceterus quantus possum auctoritas et sancio benignitas prohibeo ne video ego durus cum ab singuli peto non do dum is magis volo reddo qui omnis debeo denique cum sicut spero et promitto teneo ad nos venio venerabilitas tuus scio qui opus litteraris et quantus occupo sum et insto facies qui rogo ut et alius qui possum ego aliquis alius scribo volo injungo ab ego demoliaris dominus deus noster impleo chordus tuus tam grandis et tam sancio sinum qui ipse facio dominus beatus


Implestis gaudio cor nostrum tanto iucundius quanto carius, tanto gratius quanto citius. Vestrae namque stirpis sanctimoniam virginalem quoniam quacumque innotuistis, ac per hoc ubique, fama celeberrima praedicat, velocissimum volatum eius fideliore atque certiore litterarum nuntio praevenistis et prius nos fecistis exultare de cognito tam excellentissimo bono quam dubitare de audito. Quis verbis explicet, quis digno praeconio prosequatur, quantum incomparabiliter gloriosius atque fructuosius habeat ex vestro sanguine feminas virgines Christus quam viros consules mundus? Nam volumina temporum si magnum atque praeclarum est nominis dignitate signare, quanto est maius atque praeclarius cordis et corporis integritate transcendere! Magis itaque gaudeat puella nobilis genere, nobilior sanctitate, quod sit per divinum consortium praecipuam in caelis consecutum sublimitatem, quam si esset per humanum conubium prolem propagatura sublimem. Generosius quippe elegit Aniciana posteritas tam inlustrem familiam beare nuptias nesciendo quam multiplicare pariendo et in carne iam imitari vitam angelorum quam ex carne numerum adhuc augere mortalium. Haec est uberior fecundiorque felicitas non ventre gravescere sed mente grandescere, non lactescere pectore sed corde candescere, non visceribus terram sed caelum orationibus parturire. Dominarum honore dignissimae et merito inlustres et praestantissimae filiae, perfruamini in illa quod defuit vobis, ut nasceretur ex vobis; perseveret usque in finem, adhaerens coniugio quod non habet finem. Imitentur eam multae famulae dominam ignobiles nobilem, fragiliter excelsae excelsius humilem; virgines quae sibi optant Aniciorum claritatem, eligant sanctitatem. Illud enim quanta libet cupiditate quando adsequentur? Hoc autem, si plene cupierint, mox habebunt. Protegat vos incolumes et feliciores dextera altissimi, dominae honore dignissimae et praestantissimae filiae. Pignera sanctitatis vestrae, praecipue ipsam sanctitate praecipuam debito vestris meritis officio dilectione domini salutamus. Velationis apophoretum gratissime accepimus.

impleo gaudium cor nos tantus jucundus quantus carus tantus gratus quantus cieo vester namque stirps sanctimonia virginal quoniam quicumque innotuistis atque per hic ubique fama celeber praedico velox volo is fideliore atque certus litteraris nuntio praevenistis et prior nos facio exultaris de cognosco tam excello bonus quam dubitaris de audio quis verbum explico quis digno praeconium prosequor quantus incomparabiliter gloriosus atque fructuosus habeo ex vester sanguis femina virgo christus quam vir consul mundus nam volumen tempus si magnus atque praeclaris sum nomen dignitas signo quantus sum magnus atque praeclarus chordus et corpus integritas transcendo magis itaque gaudeo puella nobilis genus nobilior sanctitas qui sum per divinus consortium praecipuus in caelis consequor sublimitas quam si sum per humanus conubium proles propagatura sublimo generosus quippe eligo anicianus posteritas tam illustris familia bearis nuptiae nesciendo quam multiplicaris pario et in carnis iam imitor vita angelus quam ex carnis numerus adhuc augeo mortalis hic sum uber fecundiorque felicitas non venter gravesco sed mens grandesco non lactesco pectus sed cor candescere non viscera terra sed caelum oratio parturio dominaris honor dignus et mereo illustris et praesto filia perfruamini in ille qui desum tu ut nascor ex tu persevero usque in finis adhaereo conjugium qui non habeo finis imito is multus famula domina ignobilis nobilis fragiliter excello excello humilis virgo qui sui opto aniciorum claritas eligo sanctitas ille enim quantus libet cupiditas quando assequor hic autem si plenus cupio mox habeo protego tu incolumis et felix dextera alo domina honor dignus et praesto filia pignus sanctitas vester praecipuus ipse sanctitas praecipuus debeo vester meritum officium dilectio dominus saluto velatio apophoretum gratus accipio


Imple, Christiane iudex, pii patris officium, sic suscense iniquitati, ut consulere humanitati memineris, nec in peccatorum atrocitatibus exerceas ulciscendi libidinem, sed peccatorum vulneribus curandi adhibeas voluntatem. Noli perdere paternam diligentiam, quam in ipsa inquisitione servasti, quando tantorum scelerum confessionem non extendente eculeo, non sulcantibus ungulis, non urentibus flammis, sed virgarum verberibus eruisti,—qui modus cohercitionis et a magistris artium liberalium et ab ipsis parentibus et saepe etiam in iudiciis solet ab episcopis haberi. Noli ergo atrocius vindicare quod lenius invenisti. Inquirendi quam puniendi necessitas maior est; ad hoc enim et mitissimi homines facinus occultatum diligenter atque instanter examinant, ut inveniant quibus pareant. Unde plerumque necesse est, exerceatur acrius inquisitio, ut manifestato scelere, sit ubi appareat mansuetudo. Omnia quippe bona opera amant in luce constitui non propter humanam gloriam, sed ut videant, ait dominus, bona opera vestra et glorificent patrem vestrum, qui in caelis est. Et ideo non sufficit apostolo monere ut mansuetudinem servaremus, sed ut eam etiam notam omnibus faceremus: Mansuetudo, inquit, vestra nota sit omnibus hominibus, et alio loco: Mansuetudinem ostentantes ad omnes homines, ut nec illa sancti David, quando inimico sibi in manus tradito clementer pepercit, praeclarissima lenitas emineret, nisi potestas pariter appareret. Non te ergo ex-asperet vindicandi potestas, cui lenitatem non excussit examinandi necessitas. Noli facinore invento quaerere percussorem, in quo inveniendo noluisti adhibere tortorem.

impleo christianus iudex pius pater officium sic suscenseo iniquitas ut consulo humanitas memini neque in peccator atrocitas exerceo ulciscor libido sed peccator vulnus curo adhibeo voluntas nolo perdo paternus diligentia quam in ipse inquisitio servo quando tantor scelus confessio non extendo equuleus non sulco ungulis non urentibus flamma sed virgaris verber eruo qui modus cohercitio et ab magister ars liberalis et ab ipse parens et saepe etiam in iudicium soleo ab episcopus habeo nolo ergo atrox vindicaris qui lenis invenio inquiro quam punior necessitas magnus sum ad hic enim et mitis homo facinus occultas diligenter atque instanter examino ut invenio qui pareo unde plerusque necesse sum exerceo acer inquisitio ut manifestato scelus sum ubi appareo mansuetudo omnis quippe bonus opus amo in lux constituo non propter humanus gloria sed ut video aio dominus bonus opus vester et glorifico pater vester qui in caelis sum et ideo non sufficio apostolus moneo ut mansuetudo servo sed ut is etiam nota omnis facio mansuetudo inquam vester nosco sum omnis homo et alius locus mansuetudo ostento ad omnis homo ut neque ille sanctus david quando inimicus sui in manus trado clemens parco praeclarus lenio emineo nisi potestas pariter appareo non tu ergo ex aspero vindico potestas qui lenitas non excutio examinandi necessitas nolo facinus invenio quaero percussor in quo invenio nolo adhibeo tortor


Rescripta illa nostra non tibi ad nos auferant scribendi fiduciam, praesertim quia timorem nostrum non inprobabili defensione lenisti. Parvulos tuos resalutamus et in Christo tibi grandescere optamus, qui iam in hac aetate cernunt quam sit amor huius saeculi periculosus et noxius. Atque utinam, cum magna et dura quatiuntur, parva et flexibilia corrigantur. De domo illa quid dicam, nisi benignissimae tuae curae gratias agam? Nam eam quam dare possumus, nolunt, quam volunt autem dare non possumus. Neque enim, sicut falso audierunt, a decessore meo relicta est ecclesiae, sed inter antiqua eius praedia possidetur et antiquae alteri ecclesiae sic cohaeret quem ad modum ista qua de agitur, alteri.

rescribo ille noster non tu ad nos aufero scribo fiducia praesertim quia timor nos non inprobabilis defensio lenio parvulus tuus resalutamus et in christus tu grandesco opto qui iam in hic aetas cerno quam sum amor hic saeculis periculosus et noxius atque utinam cum magnus et durus quatio parvus et flexibilia corrigo de domus ille quis dico nisi benignus tuus cura gratia ago nam is quam do possum nolo quam volo autem do non possum neque enim sicut fallo audio ab decessor meus relinquo sum ecclesia sed inter antiquus is praedium possideo et antiquus alter ecclesia sic cohaereo qui ad modus iste qui de ago alter


Adtende omnia ista, senex Valeri; obsecro te per bonitatem et severitatem Christi, per misericordiam et iudicium eius. per eum, tantam qui tibi inspiravit erga nos caritatem, ut ne te nec pro lucro animae nostrae audeamus offendere. Sic autem mihi dominum et Christum testem facis innocentiae et caritatis et sinceri affectus quem circa nos habes, quasi ego non de his iurare omnibus possum. Ipsam ergo caritatem et affectum inploro, ut miserearis mei et concedas mihi ad hoc quod rogavi, tempus quantum rogavi, atque adiuves me orationibus tuis, ut non sit inane desiderium meum nec infructuosa ecclesiae Christi atque utilitati fratrum et conservorum meorum absentia mea. Scio quod illam caritatem pro me orantem maxime in tali causa non despicit dominus et eam sicut sacrificium suavitatis accipiens fortassis breviore tempore, quam postulavi, me saluberrimis consiliis de scripturis suis reddet instructum.

adtendo omnis iste senex valerius obsecro tu per bonitas et severitas christus per misericordia et iudicium is per is tantus qui tu inspiro erga nos caritas ut ne tu neque pro lucrum anima noster audeo offendo sic autem ego dominus et christus testo facio innocentia et caritas et sincerus afficio qui circa nos habeo quasi ego non de hic iuro omnis possum ipse ergo caritas et afficio inploro ut miserearis meus et concedo ego ad hic qui rogo tempus quantus rogo atque adjuvo ego oratio tuus ut non sum inanis desiderium meus neque infructuosus ecclesia christus atque utilitas frater et conservus meus absentia meus scio qui ille caritas pro ego oro magnus in talis causa non despicio dominus et is sicut sacrificium suavitas accipio fortassis brevis tempus quam postulo ego saluberrimis consilium de scribo suus reddo instruo


Frater iste nomine Barbarus servus dei est iam diu apud Hipponem constitutus et verbi dei fervidus ac studiosus auditor. Desideravit ad tuam sanctitatem litteras nostras, in quibus tibi eum in domino commendamus tibique per eum salutem debitam dicimus. Litteris autem sanctitatis tuae quibus ingentes texuisti quaestiones, respondere operosissimum est etiam otiosis et multo maiore, quam nos sumus, praeditis facultate disserendi et acrimonia intellegendi. Duarum sane epistularum tuarum, quibus multa et magna conquiris, una nescio quo modo aberravit et diu quaesita non potuit reperiri; altera vero, quae inventa est, habet commendationem suavissimam servi dei boni et casti adulescentis, quo modo ex hac vita migraverit et quibus visionum fraternarum adtestationibus meritum eius vobis insinuari potuerit. Deinde ex hac occasione proponis et versas de anima obscurissimam quaestionem, utrum cum aliquo corpore egreditur e corpore, quo possit ad corporalia loca ferri vel locis corporalibus contineri. Huius igitur rei tractatus, si tamen ad liquidum a talibus, quales nos sumus, examinari potest, curam atque operam negotiosissimam postulat ac per hoc mentem ab his occupationibus otiosissimam. Si autem breviter vis audire quid mihi videatur, nullo modo arbitror animam e corpore exire cum corpore.

frater iste nomen barbarus servus deus sum iam diu apud hippo constituo et verbum deus fervidus atque studiosus auditor desidero ad tuus sanctitas littera noster in qui tu is in dominus commendo tu per is salus debeo dico litterae autem sanctitas tuus qui ingens texuisti quaestio respondeo operosissimum sum etiam otiosus et multus magnus quam nos sum praeditus facultas dissero et acrimonia intellego duaris sanus epistularis tuus qui multus et magnus conquaero unus nescio quo modo aberro et diu quaero non possum reperio alter verus qui invenio sum habeo commendatio suavis servio deus bonus et caveo adulescens quo modo ex hic vito migraverit et qui visio fraternaris adtestatio mereo is tu insinuaris possum deinde ex hic occasio propono et verso de anima obscurus quaestio utrum cum aliquis corpus egredior e corpus quo possum ad corporalis locum fero vel locus corporal contineo hic igitur res tracto si tamen ad liquidus ab talis qualis nos sum examinaris possum cura atque opera negotiosissimam postulo atque per hic mens ab hic occupatio otiosus si autem brevis volo audio quis ego video nullus modo arbitror anima e corpus exeo cum corpus


Tanta est sollemnitas ad quam me affectus tuae fraternitatis invitat, ut corpusculum meum ad vos traheret voluntas, nisi teneret infirmitas. Possem venire, si hiems non esset; possem hiemem contemnere, si iuvenis essem; aut enim ferret rigorem temporis fervor aetatis aut temperaret frigus aetatis fervor aestatis. Nunc hieme iter tam prolixum non suffero cum annositate algida, quam mecum fero, domine beatissime, sancte ac venerabilis frater et consacerdos. Salutationem debitam reddo meritis tuis; salutem vero meam commendo precibus tuis, poscens et ipse a domino, ut dedicationem tantae fabricae pacis prosperitas prosequatur.

tantus sum sollemnitas ad quam ego afficio tuus fraternitas invito ut corpusculis meus ad tu traho voluntas nisi teneo infirmitas possum venio si hiems non sum possum hiems contemno si juvenis sum aut enim fero rigor tempus fervo aetas aut tempero frigus aetas fervo aestas nunc hiems iter tam prolixus non suffero cum annositas algidus quam ego fero dominus beatus sancio atque venerabilis frater et consacerdos salutatio debeo reddo meritum tuus salus verus meus commendo prex tuus posco et ipse ab dominus ut dedicatio tantus fabrica pax prosperitas prosequor


Etiam hoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem, dubitavi, sed hinc quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui. Hoc autem breve est: suggestum caritati tuae a nescio quibus fratribus mihi dictum est, quod librum adversus te scripserim Romamque miserim. Hoc falsum esse noveris; deum nostrum testor hoc me non fecisse. Sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi videbatur, a me scriptum esse puto te debere cognoscere aut, si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea aut de ipsa tua benivolentia gavisurus, verum etiam hoc a te postulem ac flagitem.

etiam hic ad ego sanus perfero utrum quidem credo dubito sed hinc quoque tu aliquis utrum scribo dubitaris non debeo hic autem brevis sum suggero caritas tuus ab nescio qui frater ego dico sum qui liber adverro tu scribo roma mitto hic falsus sum nosco deus nos testo hic ego non facio sed si fors aliqui in aliqui scribo meus reperio in qui aliter aliquis quam tu sentio reperiar non contra tu dico sed qui ego video ab ego scribo sum puto tu debeo cognosco aut si cognosco non possum credo ita sanus hic dico ut ego non tantus paro sum si quis tu in meus scribo moveo fraternus accipio quis contra sentio aut de correctio meus aut de ipse tuus benevolens gavisurus verus etiam hic ab tu postulis atque flagito


Qui autem alio die, posteaquam ipsum discessisse didicerunt, fuerint motus vel linguae hominum, quantum satis arbitratus sum, sanctitati vestrae per commonitorium intimare curavi. Quisquis itaque vobis contraria his quae narravi, forte narravit, aut mentitur aut fallitur. Quaedam enim quae mihi ad curam non pertinere visa sunt, praetermisisse me sentio, nulla tamen falsa dixisse. Proinde sanctus filius noster Pinianus quod me praesente ac permittente iuraverit, verum est; quod autem me praecipiente iuraverit, falsum est. Scit ipse, sciunt servi dei quos ad me misit, primo sanctus Barnabas, deinde Timasius, per quem etiam de promissione praesentiae suae mihi mandavit. Ipse quoque populus ad presbyterium, non ad ius iurandum clamando cogebat; sed oblatum sibi non respuit, ea spe quo posset in eodem apud nos habitante voluntas fieri, quo consentiret ad ordinationem, ne, sicut iuraverat, si invitus ordinaretur, abscederet. Ac per hoc et illi propter opus dei clamaverunt—neque enim sanctificatio presbyterii non est opus dei—et, quod postea de promissa praesentia gratulati non sunt, nisi adderetur quod, si quando ad suscipiendum clericatum consentire vellet, non nisi in Hipponiensi ecclesia consentiret, satis in promptu est quod etiam de ipsa eius apud se habitatione speraverint, ideoque ab illo operis dei desiderio non recesserunt.

qui autem alius dies posteaquam ipse discedo disco sum moueo vel lingua homo quantus satis arbitror sum sanctitas vester per commonitorium intimaris curo quisquis itaque tu contrarius hic qui narro fors narro aut mentior aut fallo quidam enim qui ego ad cura non pertineo video sum praetermitto ego sentio nullus tamen fallo dico proinde sancio filius noster pinianus qui ego praesens atque permitto juro verus sum qui autem ego praecipio juro falsus sum scio ipse scio servio deus qui ad ego mitto primus sancio barnabas deinde timasius per qui etiam de promissio praesentia suus ego mando ipse quoque populus ad presbyterium non ad ius iuro clamo cogo sed offertor sui non respuo is spes quo possum in idem apud nos habito voluntas fio quo consentio ad ordinatio ne sicut juro si invitus ordino abscedo atque per hic et ille propter opus deus clamo neque enim sanctificatio presbyterium non sum opus deus et qui postea de promitto praesens gratulor non sum nisi addo qui si quando ad suscipio clericatum consentio volo non nisi in hipponiensi ecclesia consentio satis in promptus sum qui etiam de ipse is apud sui habitatio spero ideo ab ille opus deus desiderium non recedo


Modo cum apud Calamam essemus, ut nostri in tam gravi dolore vel consolarentur afflicti vel sedarentur accensi, quantum potuimus, quod in tempore oportuisse existimavimus,cum Christianis egimus. Deinde ipsos etiam paganos, mali tanti caput et causam, petentes ut ab eis videremur, admisimus, ut hac occasione admoneremus eos, quid facere deberent, si saperent, non tantum pro removenda praesenti sollicitudine verum etiam pro inquirenda salute perpetua. Multa a nobis audierunt, multum etiam ipsi rogaverunt; sed absit ut tales servi simus, quos ab eis rogari delectet, a quibus noster dominus non rogatur. Unde pervides pro vivacitate mentis tuae ad hoc esse nitendum servata mansuetudine et moderatione Christiana, ut aut ceteros deterreamus eorum imitari perversitatem aut ceteros optemus eorum imitari correctionem. Damna, quae inlata sunt, vel tolerantur a Christianis vel resarciuntur per Christianos. Animarum nos lucra, quibus adquirendis cum periculo etiam sanguinis inhiamus, et in loco illo quaestuosius provenire et aliis locis illo exemplo non impediri desideramus. Dei misericordia nobis praestet de tua salute gaudere.

modo cum apud calamam sum ut noster in tam gravis dolor vel consolo affligo vel sedo accendo quantus possum qui in tempus oportet existimo cum christianus ago deinde ipse etiam paganus malus tantus caput et causa peto ut ab is video admitto ut hic occasio admoneremus is quis facio debeo si sapio non tantus pro removeo praesens sollicitudo verus etiam pro inquiro salus perpetuus multus ab nos audio multus etiam ipse rogo sed absum ut talis servio sum qui ab is rogaris delecto ab qui noster dominus non rogo unde pervideo pro vivacitas mens tuus ad hic sum niteo servo mansuetudo et moderatio christianus ut aut ceterus deterreamus is imitor perversitas aut ceterus opto is imitor correctio damno qui infero sum vel tolero ab christianus vel resarciuntur per christianus animaris nos lucrum qui acquiro cum periculum etiam sanguis inhiamus et in locus ille quaestuosus provenio et alius locus ille exemplum non impedio desidero deus misericordia nos praesto de tuus salus gaudeo


Quod nolo in eam partem accipias, ut nos in his rebus quasi ad quandam mentis iuventutem firmioris intellegentiae robore pervenisse existimes. Pueri enim sumus. sed. ut dici adsolet, forsitan belli; et non male. Nam plerumque perturbatos et sensibilium plagarum curis refertos illa tibi notissima ratiuncula in respirationem levat, mentem atque intellegentiam oculis et hoc vulgari aspectu esse meliorem. Quod ita non esset, nisi magis essent illa, quae intellegimus, quam ista, quae cernimus. Cui ratiocinationi utrum nihil valide inimicum sit, peto mecum consideres. Hac ego interim recreatus, cum deo in auxilium deprecato et in ipsum et in ea, quae verissime vera sunt, adtolli coepero, tanta non numquam rerum manentium praesumptione compleor, ut mirer interdum illa mihi opus esse ratiocinatione, ut haec esse credam quae tanta insunt praesentia, quanta sibi quisque ipse fit praesens. Recole tu quoque; nam te fateor huius rei esse diligentiorem, ne quid forte nesciens rescriptis adhuc debeam. Nam mihi non facit fidem tam multorum onerum, quae aliquando numeraveram, tam repentina depositio, quamvis te accepisse litteras meas non dubitem, quarum rescripta non habeo.

qui nolo in is pars accipio ut nos in hic res quasi ad quidam mens iuventus firmus intellegentia robur pervenio existimo puer enim sum sed ut dico assoleo forsitan bellum et non malus nam plerusque perturbo et sensibilis plagaris cura refercio ille tu nosco ratiuncula in respiratio levo mens atque intellegentia oculus et hic vulgaris aspectus sum bonus qui ita non sum nisi magis sum ille qui intellego quam iste qui cerno qui ratiocinatio utrum nihil validus inimicus sum peto ego considero hic ego interim recreo cum deus in auxilium deprecor et in ipse et in is qui verus verus sum adtollo coepio tantus non numquam res maneo praesumptio compleor ut miror interdum ille ego opus sum ratiocinatio ut hic sum credo qui tantus insum praesens quantus sui quisque ipse fio praesens recolo tu quoque nam tu fateor hic res sum diligens ne quis fors nescio rescribo adhuc debeo nam ego non facio fides tam multus onus qui aliquando numeraveram tam repentinus depositio quivis tu accipio littera meus non dubito qui rescribo non habeo


Denegare autem iurationem qualibet fide praeditas mentes, quanto magis fide Christiana, non dico aliquid contrarium confirmare, sed omnino dubitare, fas non est. De qua re quid sentiam, satis, ut arbitror, in epistula quam ad fratrem meum scripsi, planissime aperui. Scripsit mihi sanctitas tua: Si aut ego aut Hipponienses hoc censent, ut iuri iurando violenter extorto satis fiat. Tu enim ipsa quid censes? Placetne tibi, ut etiam certa morte imminente, quod tunc inaniter metuebatur, nomen domini dei sui in fallaciam Christianus adsumat, deum suum testem falsitati Christianus adhibeat? Qui profecto si praeter iurationem ad falsum testimonium morte imminente cogeretur, maculare vitam suam magis timere debuit quam finire. Hostiles inter se acies et armatae certe apertissima mortis intentione confligunt, et tamen, cum invicem iurant, laudamus fidem servantes, fallentes autem merito detestamur. Ut autem iurarent, quid utraeque ab alterutris nisi occidi vel capi timuerunt? Ac per hoc vel mortis vel captivitatis metu extortae iurationi nisi pareatur, nisi fides quae ibi data est custodiatur, sacrilegii, periurii crimine detinentur etiam tales homines, qui magis metuunt peierare quam hominem occidere; et nos, utrum implenda sit extorta iuratio servorum dei munere sanctitatis praeminentium, monachorum ad perfectionem mandatorum Christi rerum etiam suarum distributione currentium, quasi disceptaturi ponimus quaestionem.

denegaris autem iuratio qualibet fides praeditus mens quantus magis fides christianus non dico aliquis contrarius confirmo sed omnino dubitaris fas non sum de qui res quis sentio satis ut arbitror in epistula quam ad frater meus scribo planus aperio scribo ego sanctitas tuus si aut ego aut hipponienses hic censeo ut jus iuro violens extorqueo satis fio tu enim ipse quis censeo placo tu ut etiam certus mors immineo qui tunc inanis metuo nomen dominus deus suus in fallacia christianus adsumo deus suus testo falsitas christianus adhibeo qui profecto si praeter iuratio ad falsus testimonium mors immineo cogo macularis vita suus magis timeo debeo quam finio hostilis inter sui acies et armo certus aperio mors intentio confligo et tamen cum invicem juro laudo fides servo fallo autem mereo detesto ut autem juro quis uter ab alteruter nisi occido vel capio timeo atque per hic vel mors vel captivitas metus extorqueo iuratio nisi pareo nisi fides qui ibi do sum custodio sacrilegium perjurium crimen detineo etiam talis homo qui magis metuo peieraris quam homo occaedes et nos utrum impleo sum extorqueo iuratio servus deus munus sanctitas praeminentium monachorum ad perfectio mandator christus res etiam suus distributio curro quasi disceptaturi pono quaestio


Vide autem quid mihi contigit, ut me quodam modo ipse laudaverim, qui me a te fideliter laudatum dixerim. Sed quid aliud dicerem quam id quod de te admonui, quam nosti? Ecce mihi novam feci quaestionem, quam tu non proposuisti, et eam fortassis expectas ut solvam. Ita mihi parum erat quod debitor eram, nisi etiam me ampliore debito ipse cumularem. Quamquam hoc facile sit ostendere et, si non ostendam, facile tibi videre, et vera infideliter dici posse et non vera fideliter. Qui enim sic credit ut loquitur, etsi non vera loquitur, fideliter loquitur; qui autem non credit quae loquitur, etsi vera loquitur, infideliter loquitur. Numquid ergo dubito quod ea de me credas, quae scripsisti? Quae cum in me non agnosco, potuisti fideliter de me non vera dicere.

video autem quis ego contingo ut ego quidam modo ipse laudo qui ego ab tu fidelis laudo dico sed quis alius dico quam is qui de tu admoneo quam nosco ecce ego novus facio quaestio quam tu non propono et is fortassis expecto ut solvo ita ego parum sum qui debitor sum nisi etiam ego amplus debeo ipse cumularis quamquam hic facilis sum ostendo et si non ostendo facilis tu video et verus infidelis dico possum et non verus fidelis qui enim sic credo ut loquor etsi non verus loquor fidelis loquor qui autem non credo qui loquor etsi verus loquor infidelis loquor numquid ergo dubito qui is de ego credo qui scribo qui cum in ego non agnosco possum fidelis de ego non verus dico


Sicut parata est severitas peccata quae invenerit, vindicare, ita non vult caritas quod vindicet, invenire. Haec causa fecit, ut non venirem ad vos, cum meam praesentiam quaereretis, non ad pacis vestrae gaudium, sed ad dissensionis vestrae augmentum. Quo modo enim contemnerem et inpunitum relinquerem, si et me praesente tantus vester tumultus existeret, quantus me absente etsi oculos meos latuit, tamen aures meas vestris vocibus verberavit? Nam fortassis etiam maior esset vestra seditio in praesentia mea, quam necesse esset vobis non concedi, quod in perniciosissimum exemplum contra sanam disciplinam, quod vobis non expedit, petebatis; ac sic non quales volo, invenirem vos et ipse invenirer a vobis qualem non volebatis.

sicut paro sum severitas pecco qui invenio vindicaris ita non volo careo qui vindico invenio hic causa facio ut non venio ad tu cum meus praesentia quaero non ad pax vester gaudium sed ad dissensio vester augmentum quo modo enim contemno et impunis relinquo si et ego praesens tantus vester tumultus exsisto quantus ego absum etsi oculus meus lateo tamen auris meus vester vox verbero nam fortassis etiam magnus sum vester seditio in praesens meus quam necesse sum tu non concedo qui in perniciosus exemplum contra sanus disciplina qui tu non expedio peto atque sic non qualis volo invenio tu et ipse invenio ab tu qual non volo


Si id quod in vestra civitate nos graviter contristabat, absumptum est, si duritia cordis humani resistens manifestissimae et quodam modo publicae veritati eiusdem potentia veritatis evicta est, si sapit dulcedo pacis unitatisque caritas non iam reverberat oculos saucios, sed sanos inlustrat ac vegetat, non sunt haec opera nostra sed dei, non haec humanis opibus omnino tribuerem nec si, cum apud vos essemus, tanta conversio multitudinis nobis loquentibus et hortantibus proveniret. Hoc agit ille et efficit, qui per ministros suos rerum signis extrinsecus admonet, rebus autem ipsis per se ipsum intrinsecus docet. Nec ideo pigrius moveri nos oportet ad visendos vos, quoniam quicquid in vobis laudabile factum est, non a nobis sed ab illo factum est, qui facit mirabilia solus. Multo enim alacrius debemus accurrere ad spectanda opera divina quam nostra, quia et nos, si quid boni sumus, opus illius, non hominum sumus; unde apostolus dixit: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus.

si is qui in vester civitas nos gravis contristabat absumo sum si duritia chordus humanus resisto manifestissimae et quidam modo publicus veritas idem potentia veritas evinco sum si sapio dulcedo pax unitatisque careo non iam reverbero oculus saucius sed sanus inlustro atque vegeto non sum hic opus noster sed deus non hic humanus ops omnino tribuerem neque si cum apud tu sum tantus conversio multitudo nos loquor et hortor provenio hic ago ille et efficio qui per minister suus res signum extrinsecus admoneo res autem ipse per sui ipse intrinsecus doceo neque ideo piger moveo nos oportet ad viso tu quoniam quisquis in tu laudabilis facio sum non ab nos sed ab ille facio sum qui facio mirabile solus multus enim alacrius debeo accurro ad specto opus divino quam noster quia et nos si quis bonus sum opus ille non homo sum unde apostolus dico neque qui planto sum aliquis neque qui rigo sed qui incrementum do deus


Adtendis enim et saepe repetis, sicut audio, quod in evangelio scriptum est recessisse a domino septua- ginta discipulos et arbitrio suae malae atque impiae discessionis fuisse permissos, ceterisque duodecim qui remanserant, fuisse responsum: Numquid et vos vultis ire? Et non adtendis quia tunc primum ecclesia novello germine pullulabat nondumque in ea fuerat completa illa prophetia: Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi, quod utique quanto magis impletur, tanto maiore utitur ecclesia potestate, ut non solum invitet, sed etiam cogat ad bonum. Hoc tunc dominus significare volebat, qui quamvis haberet magnam potestatem, prius tamen elegit commendare humilitatem. Hoc et in illa convivii similitudine satis evidenter ostendit, ubi misit ad invitatos et venire noluerunt; et ait servo: Exi in plateas et vicos civitatis et pauperes et debiles et caecos et claudos introduc huc. Et ait servus domino: Factum est, ut imperasti, et adhuc locus est. Et ait dominus servo: Exi in vias et saepes et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Vide nunc quem ad modum de his qui prius venerunt, dictum est: Introduc eos. non dictum est compelle; ita significata sunt ecclesiae primordia adhuc crescentis, ut essent vires etiam compellendi. Proinde, quia oportebat eius iam viribus et magnitudine roborata etiam compelli homines ad convivium salutis aeternae, posteaquam dictum est: Factum est, quod iussisti, et adhuc est locus, exi, inquit, in vias et saepes et compelle intrare. Quapropter, si ambularetis quieti extra hoc convivium sanctae unitatis ecclesiae, tamquam in viis vos inveniremus; nunc vero, quia per multa mala et saeva quae in nostros committitis, tamquam spinis et asperitate pleni estis, vos tamquam in saepibus invenimus et intrare compellimus. Qui compellitur, quo non vult cogitur, sed, cum intraverit, iam volens pascitur. Cohibe itaque iam iniquum et inpacatum animum, ut in vera ecclesia Christi invenias salutare convivium.

adtendo enim et saepe repeto sicut audio qui in evangelium scribo sum recedo ab dominus septua ginta discipulus et arbitrium suus malus atque impius discessio sum permissos ceter duodecim qui remaneo sum responsum numquid et tu volo eo et non adtendo quia tunc primus ecclesia novellus germen pullulabat nondum in is sum compleo ille prophetia et adoro is omnis rex terra omnis gens servio ille qui utique quantus magis impleo tantus magnus uto ecclesia potestas ut non solus invito sed etiam cogo ad bonus hic tunc dominus significaris volo qui quivis habeo magnus potestas prior tamen eligo commendaris humilitas hic et in ille convivium similitudo satis evidens ostendo ubi mitto ad invito et venio nolo et aio servo exeo in platalea et vicus civitas et pauper et debilis et caecus et claudus introduc huc et aio servus dominus facio sum ut impero et adhuc locus sum et aio dominus servo exeo in via et saepes et compello intro ut impleo domus meus video nunc qui ad modus de hic qui prior venio dico sum introduc is non dico sum compello ita significo sum ecclesia primordius adhuc cresco ut sum vireo etiam compello proinde quia oportet is iam vis et magnitudo roboro etiam compello homo ad convivium salus aeternus posteaquam dico sum facio sum qui jubeo et adhuc sum locus exeo inquam in via et saepes et compello intro quapropter si ambulo quiesco extra hic convivium sancio unitas ecclesia tamquam in via tu inveniremus nunc verus quia per multus malus et saevus qui in noster committo tamquam spina et asperitas plenus sum tu tamquam in saepis invenio et intro compello qui compello quo non volo cogo sed cum intro iam volo pascor cohibeo itaque iam iniquus et inpacatum animus ut in verus ecclesia christus invenio salutaris convivium


III. Legi etiam quaedam scripta, quae tua dicerentur, in epistulas apostoli Pauli,quarum ad Galatas cum enodare velles, venit in manus locus ille, quo apostolus Petrus a perniciosa simulatione revocatur. Ibi patrocinium mendacii susceptum esse vel abs te tali viro vel a quopiam, si alius illa scripsit, fateor, non mediocriter doleo, donec refellantur, si forte refelli possunt, ea quae me movent. Mihi enim videtur exitiosissimc credi aliquod in libris sanctis esse mendacium, id est, eos homines per quos nobis illa scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. Alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri viri boni, et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum scripturarum mentiri oportuerit, immo vero non alia, sed nulla quaestio est. Admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio, nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique videbitur vel ad mores difficilis vel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur.

iii lego etiam quidam scribo qui tuus dico in epistula apostolus paulis qui ad galatae cum enodaris volo venio in manus locus ille quo apostolus petrus ab perniciosus simulatio revoco ibi patrocinium mendacium suscipio sum vel abs tu talis vir vel ab quopiam si alius ille scribo fateor non mediocris doleo donec refellantur si fors refello possum is qui ego moveo ego enim video exitiosissimc credo aliqui in liber sanctus sum mendacium is sum is homo per qui nos ille scribo ministro sum atque conscribo aliquis in liber suus sum mentior alius quippe quaestio sum sum aliquando mentior vir bonus et alius quaestio sum utrum scriptor sanctaris scripturaris mentior oportet immo verus non alius sed nullus quaestio sum admitto enim semel in tantus auctoritas fastigium officiosus aliquis mendacium nullus ille liber particula remaneo qui non ut quisque video vel ad mos difficilis vel ad fides incredibilis idem perniciosus regula ad mentior auctor consilium officium refero


Verum tamen ne illi qui ante nos tam manifesta inperitae multitudinis crimina vel permiserunt vel prohibere non ausi sunt, aliqua a nobis affici contumelia viderentur, exposui eis, qua necessitate ista in ecclesia viderentur exorta. Scilicet post persecu- tiones tam multas tamque vehementes cum facta pace turbae gentilium in christianum nomen venire cupientes hoc impedirentur, quod dies festos cum idolis suis solerent in abundantia epularum et ebrietate consumere, nec facile ab his perniciosissimis sed tamen vetustissimis voluptatibus se possent abstinere, visum fuisse maioribus nostris ut huic infirmitatis parti interim parceretur diesque festos post eos quos relinquebant, alios in honorem sanctorum martyrum vel non simili sacrilegio quamvis simili luxu celebrarent; iam Christi nomine conligatis et tantae auctoritatis iugo subditis salutaria sobrietatis praecepta traderentur, quibus iam propter praecipiente honorem ac timorem resistere non valerent. Quocirca iam tempus esse, ut, qui non se audent negare christianos, secundum Christi voluntatem vivere incipiant, ut ea quae, ut essent christiani, concessa sunt, cum christiani sunt, respuantur.

verus tamen ne ille qui ante nos tam manifestus inperitae multitudo crimen vel permitto vel prohibeo non audeo sum aliqui ab nos afficio contumelia video expono is qui necessitas iste in ecclesia video exorior scilicet post persecu tio tam multus tam vehemens cum facio pax turba gentilis in christianum nomen venio cupio hic impedio qui dies festus cum idolum suus soleo in abundantia epularis et ebrietas consumo neque facilis ab hic perniciosus sed tamen vetustus voluptas sui possum abstineo video sum magnus noster ut hic infirmitas pario interim parco dies festus post is qui relinquo alius in honor sancio martyrum vel non similis sacrilegium quivis similis luxus celebro iam christus nomen conligo et tantus auctoritas iugum subdo salutare sobrietas praecipio trado qui iam propter praecipio honor atque timor resisto non valeo quocirca iam tempus sum ut qui non sui audeo nego christianos secundus christus voluntas vivo incipio ut is qui ut sum christiani concedo sum cum christiani sum respuantur


De quibus ut unum aliquid dicam, quis non videat quod multi homines tibi cohaereant ad tuendam tuam potentiam vel salutem, qui, etiam si tibi omnes fideles sint nec ab aliquo eorum ullae timeantur insidiae, nempe tamen ad ea bona quae ipsi quoque non secundum deum sed secundum saeculum diligunt, per te cupiunt pervenire, ac per hoc, qui refrenare et compescere debuisti cupiditates tuas, explere cogeris alienas? Quod ut fiat, necesse est multa quae deo displicent, fiant. Nec sic tamen explentur tales cupiditates; nam facilius resecantur in eis qui deum diligunt, quam in eis, qui mundum diligunt, aliquando satiantur. Propter quod dicit scriptura divina: Nolite diligere mundum nec ea quae in mundo sunt. Si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est in eo, quia omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi, quae non est a patre, sed ex mundo est. Et mundus transit et concupiscentia eius; qui autem facit voluntatem dei manet in aeternum, sicut et deus manet in aeternum. Quando ergo poteris tot hominum armatorum, quorum fovenda est cupiditas, timetur atrocitas, quando, inquam, poteris eorum concupiscentiam qui diligunt mundum, non dico satiare, quod fieri nullo modo potest, sed aliqua ex parte pascere, ne universa plus pereant, nisi tu facias quae deus prohibet et facientibus comminatur? Propter quod vides tam multa contrita, ut iam vile aliquid quod rapiatur, vix inveniatur.

de qui ut unus aliquis dico quis non video qui multus homo tu cohaereo ad tueor tuus potentia vel salus qui etiam si tu omnis fidelis sum neque ab aliquis is ullus timeo insidiae nempe tamen ad is bonus qui ipse quoque non secundus deus sed secundus saeculis diligo per tu cupio pervenio atque per hic qui refrenaris et compesco debeo cupiditas tuus expleo cogo alienus qui ut fio necesse sum multus qui deus displiceo fio neque sic tamen expleo talis cupiditas nam facilis reseco in is qui deus diligo quam in is qui mundus diligo aliquando satio propter qui dico scribo divino nolo diligo mundus neque is qui in mundus sum si quis diligo mundus dilectio pater non sum in is quia omnis qui in mundus sum concupisco caro sum et concupisco oculus et ambitio saeculis qui non sum ab pater sed ex mundus sum et mundus transeo et concupisco is qui autem facio voluntas deus maneo in aeternus sicut et deus maneo in aeternus quando ergo possum tot homo armator qui foveo sum cupiditas timeo atrocitas quando inquam possum is concupiscentia qui diligo mundus non dico satiaris qui fio nullus modo possum sed aliqui ex pars pasco ne universus multus pereo nisi tu facio qui deus prohibeo et facio commino propter qui video tam multus contero ut iam vilis aliquis qui rapio vix invenio


Quaesumus igitur, ut, cum ecclesiae causas audis, quamlibet nefariis iniuriis appetitam vel afflictam esse cognoveris, potestatem occidendi te habere obliviscaris, petitionem nostram non obliviscaris. Non tibi vile sit neque contemptibile, fili honorabiliter dilectissime, quod vos rogamus ne occidantur, pro quibus dominum rogamus ut corrigantur. Excepto etiam, quod a perpetuo proposito recedere non debemus vincendi in bono malum, illud quoque prudentia tua cogitet quod causas ecclesiasticas insinuare vobis nemo praeter ecclesiasticos curat. Proinde si occidendos in his homines putaveritis, deterrebitis nos, ne per operam nostram ad vestrum iudicium aliquid tale per veniat, quo comperto illi in nostram perniciem licentiore audacia grassabuntur, necessitate nobis impacta ut etiam occidi ab eis eligamus, quam eos occidendos vestris iudiciis ingeramus. Hanc admonitionem, petitionem, obsecrationem meam ne, quaeso, aspernanter accipias. Neque enim te arbitror non recolere magnam me ad te et multo quam nunc es altius sublimatum, etiam si episcopus non essem, fiduciam tamen habere potuisse. Cito interim per edicta excellentiae tuae noverint haeretici Donatistae manere leges contra errorem suum latas, quas iam nihil valere arbitrantur et iactant, ne vel sic nobis parcere aliquatenus possint. Plurimum autem labores et pericula nostra, quo fructuosa sint, adiuvabis, si eorum vanissimam et impiae superbiae plenissimam sectam non ita cures imperialibus legibus comprimi, ut sibi vel suis videantur qualescumque molestias pro veritate atque iustitia sustinere, sed eos, cum hoc abs te petitur, rerum certarum manifestissimis documentis apud acta vel praestantiae tuae vel minorum iudicum convinci atque instrui patiaris, ut et ipsi qui te iubente adtinentur, duram, si fieri potest, flectant in melius voluntatem et ea ceteris salubriter legant. Onerosior est quippe quam utilior diligentia, quamvis ut magnum deseratur malum et magnum bonum teneatur, cogi tantum homines, non doceri.

quaesumus igitur ut cum ecclesia causa audio quamlibet nefarius iniuria appeto vel affligo sum cognosco potestas occaedes tu habeo obliviscaris petitio noster non obliviscaris non tu vilis sum neque contemptibilis filis honorabilis dilectissime qui tu rogo ne occido pro qui dominus rogo ut corrigo excipio etiam qui ab perpetuus propono recedo non debeo vinco in bonus malus ille quoque prudentia tuus cogito qui causa ecclesiasticas insinuaris tu nemo praeter ecclesiasticos curo proinde si occaedes in hic homo putaveritis deterrebitis nos ne per opera noster ad vester iudicium aliquis talis per venio quo comperio ille in noster pernicies liceo audacia grassabuntur necessitas nos impingo ut etiam occido ab is eligo quam is occaedes vester iudicium ingeramus hic admonitio petitio obsecratio meus ne quaeso aspernanter accipio neque enim tu arbitror non recolo magnus ego ad tu et multus quam nunc sum altus sublimatum etiam si episcopus non sum fiducia tamen habeo possum cito interim per edico excellentiae tuus nosco haeretici donatistae maneo lex contra error suus latus qui iam nihil valeo arbitror et iacto ne vel sic nos parco aliquatenus possum multus autem labor et periculum noster quo fructuosus sum adiuvo si is vanus et impius superbia plenus seco non ita curo imperial lex comprimo ut sui vel suus video qualis molestia pro veritas atque iustitia sustineo sed is cum hic abs tu peto res certaris manifestus documentum apud ago vel praestantia tuus vel paruus iudex convinco atque instruo patior ut et ipse qui tu jubeo adteneo durus si fio possum flecto in bonus voluntas et is ceterus salubris lego onerosus sum quippe quam utilis diligentia quivis ut magnus desero malus et magnus bonus teneo cogo tantus homo non doceo


Humanitatis vestrae famosissimum scelus et in- opinata crudelitas terram concutit et percutit caelum, ut in plateis ac delubris vestris eluceat sanguis et resonet homicidium. Apud vos Romanae sepultae sunt leges, iudiciorum rectorum calcatus est terror, imperatorum certe nulla veneratio nec timor. Apud vos sexaginta numero fratrum innocens effusus est sanguis et, si quis plures occidit, functus est laudibus et in vestram curiam tenuit principatum. Age nunc principalem veniamus ad causam. Si Herculem vestrum dixeritis, porro reddemus; adsunt metalla, saxa nec desunt; accedunt et marmorum genera, suppeditat artificum copia. Ceterum deus vester cum diligentia sculpitur, tornatur et ornatur; addimus et rubricam, quae pingat ruborem, quo possint vota vestra sacra sonare. Nam si vestrum Herculem dixeritis, conlatis singulis nummis ab artifice vestro vobis emimus deum. Reddite igitur animas, quas truculenta vestra manus, contorsit, et, sicuti a nobis vester Hercules redhibetur, sic etiam a vobis tantorum animae reddantur.

humanitas vester famosus scelus et in opinor crudelitas terra concutio et percutio caelum ut in platea atque delubrum vester eluceo sanguis et resono homicidium apud tu romanus sepelio sum lex iudicium rector calco sum terror imperator certus nullus veneratio neque timor apud tu sexaginta numerus frater innocens effundo sum sanguis et si quis multus occido fungor sum laus et in vester curia teneo principatus ago nunc principal venio ad causa si herculis vester dico porro reddo adsum metallum saxum neque desum accedo et marmor genus suppedito artifex copia ceterum deus vester cum diligentia sculpitur tornatur et orno addo et rubrica qui pingo rubor quo possum veto vester sacer sono nam si vester herculis dico confero singuli nummus ab artifex vester tu emo deus reddo igitur anima qui truculentus vester manus contorqueo et sicut ab nos vester herculis redhibetur sic etiam ab tu tantor anima reddo


Quamquam et iste qui se tot annorum episcopum dicit, quid in me tirone timeat quominus mecum velit conferre sermonem, non satis intellego: si doctrinam liberalium litterarum, quas forte ipse aut non didicit aut minus didicit, quid hoc pertinet ad eam quaestionem quae vel de sanctis scripturis vel documentis ecclesiasticis aut publicis discutienda est, in quibus ille per tot annos versatur, unde in eis deberet esse peritior? Postremo est hic frater et collega meus Samsucius, episcopus Turrensis ecclesiae, qui nullas tales didicit quales iste dicitur formidare; ipse adsit, agat cum illo; rogabo eum et, ut confido in nomine Christi, facile mihi concedet ut suscipiat in hac re vicem meam, et eum dominus pro veritate certantem, quamvis sermone inpolitum, tamen vera fide eruditum, sicut confidimus, adiuvabit. Nulla ergo causa est cur ad alios nescio quos differat, ne inter nos quod ad nos pertinet peragamus. Nec tamen, ut dixi, etiam illos defugio, si eorum ipse poscit auxilium.

quamquam et iste qui sui tot annus episcopus dico quis in ego tiro timeo quominus ego volo confero sermo non satis intellego si doctrina liberalis litteraris qui fors ipse aut non disco aut paruus disco quis hic pertineo ad is quaestio qui vel de sanctus scribo vel documentum ecclesiasticis aut publicus discutio sum in qui ille per tot annus verso unde in is debeo sum pereo postremo sum hic frater et collega meus samsucius episcopus turrensis ecclesia qui nullus talis disco qualis iste dico formidaris ipse adsum ago cum ille rogo is et ut confido in nomen christus facilis ego concedo ut suscipio in hic res vicis meus et is dominus pro veritas certo quivis sermo impolitus tamen verus fides erudio sicut confido adiuvo nullus ergo causa sum cur ad alius nescio qui differo ne inter nos qui ad nos pertineo perago neque tamen ut dico etiam ille defugio si is ipse posco auxilium


Vestes vestras habete sub una custode vel duabus vel quot sufficere potuerint ad eas excutiendas, ne tinea laedantur, et, sicut pascimini ex uno cellario, sic induamini ex uno vestiario. Et si fieri potest, non ad vos pertineat quid vobis induendum pro temporis congruentia proferatur, utrum hoc recipiat unaquaeque vestrum quod deposuerat, an aliud quod altera habuerat, dum tamen unicuique quod opus est, non negetur. Si autem hinc inter vos contentiones et murmura oriuntur, cum queritur aliqua deterius aliquid se accepisse quam prius habuerat, et indignam se iudicat esse quae ita vestiatur, sicut alia soror eius vestiebatur, hinc vos probate, quantum vobis desit in illo interiore sancio habitu cordis, quae pro habitu corporis litigatis. Tamen si vestra toleratur infirmitas, ut hoc recipiatis quod posueratis, in uno tamen loco sub communibus custodibus habete quod ponitis, ita sane ut nulla sibi aliquid operetur, sive unde induatur sive ubi iaceat sive unde cingatur vel operiatur vel caput contegat; sed omnia opera vestra in commune fiant, maiore studio et frequentiori alacritate quam si vobis propria faceretis. Caritas enim, de qua scriptum est quod non quaerit quae sua sunt, sic intellegitur, quia communia propriis, non propria communibus ante-ponit. Et ideo, quanto amplius rem communem quam propriam vestram curaveritis, tanto vos amplius profecisse noveritis, ut in omnibus quibus utitur transitoria necessitas, superemineat quae permanet caritas. Consequens ergo est, ut etiam illud quod suis vel filiabus vel aliqua necessitudine ad se pertinentibus in monasterio constitutis aliquis vel aliqua contulerit sive vestem sive quodlibet aliud inter necessaria deputandum, non occulte accipiatur sed sit in potestate praepositae, ut in rem communem redactum, cui necessarium fuerit, praebeatur. Quod si aliqua rem sibi conlatam celaverit, furti iudicio condemnetur.

vestis vester habeo sub unus custos vel duo vel quot sufficio possum ad is excutio ne tinea laedo et sicut pascimini ex unus cellarius sic induo ex unus vestiarius et si fio possum non ad tu pertineo quis tu induo pro tempus congruo profero utrum hic recipio unaquaeque vester qui depono an alius qui alter habeo dum tamen uniquique qui opus sum non nego si autem hinc inter tu contentio et murmur orior cum queror aliqui deterior aliquis sui accipio quam prior habeo et indignus sui iudico sum qui ita vestio sicut alius soror is vestio hinc tu probo quantus tu desum in ille interior sancio habitus chordus qui pro habitus corpus litigo tamen si vester toleratur infirmitas ut hic recipio qui posueratis in unus tamen locus sub communis custos habeo qui pono ita sanus ut nullus sui aliquis opero sive unde induo sive ubi jaceo sive unde cingo vel operio vel caput contego sed omnis opus vester in communis fio magnus studium et frequentiori alacritas quam si tu proprius facio careo enim de qui scribo sum qui non quaero qui suus sum sic intellego quia commune proprius non proprius communis ante pono et ideo quantus amplus res communis quam proprius vester curaveritis tantus tu amplus proficio nosco ut in omnis qui uto transitoria necessitas superemineo qui permaneo careo consequor ergo sum ut etiam ille qui suus vel filiabus vel aliqui necessitudo ad sui pertineo in monasterio constitus aliquis vel aliqui confero sive vestis sive qui alius inter necessarius deputandum non occulte accipio sed sum in potestas praepono ut in res communis redigo qui necessarius sum praebeo qui si aliqui res sui confero celo furtum iudicium condemno


Nam cum quisque ad monasterium convertitur, si veraci corde convertitur, illud non cogitat maxime admonitus quantum malum sit. Si autem fallax est et sua quaerit, non quae Iesu Christi, non habet utique caritatem et quid ei prodest, si distribuerit omnia sua pauperibus et tradiderit corpus suum, ut ardeat? Huc accedit quia illud, sicut iam conlocuti sumus, deinceps vitari potest et agi cum eo qui convertitur, si non potest admitti ad societatem fratrum, antequam se omnibus illis impedimentis exuerit et ex otio tendatur, cum eius res iam esse destiterit. Haec autem mors infirmorum et tantum impedimentum salutis eorum, pro quibus tantopere laboramus, ut eos catholicae paci lucremur, aliter vitari non potest, nisi ut apertis- sime intellegant nullo modo nos de pecunia satagere in talibus causis, quod nullo modo intellecturi sunt, nisi illam rem quam semper presbyteri esse putaverunt, eorum usibus relinquamus, quia et si eius non erat, hoc ab initio scire debuerant.

nam cum quisque ad monasterium converto si verax cor converto ille non cogito magnus admonitus quantus malus sum si autem fallax sum et suus quaero non qui iesus christus non habeo utique caritas et quis is prodo si distribuo omnis suus pauper et trado corpus suus ut ardeo huc accedo quia ille sicut iam conloquor sum deinceps vitaris possum et ago cum is qui converto si non possum admitto ad societas frater antequam sui omnis ille impedimentum exuo et ex otium tendo cum is res iam sum desisto hic autem mors infirmus et tantus impedimentum salus is pro qui tantopere laboro ut is catholicae pax lucremur aliter vitaris non possum nisi ut apertus simus intellego nullus modo nos de pecunia satagere in talis causa qui nullus modo intellego sum nisi ille res quam semper presbyterium sum puto is usus relinquo quia et si is non sum hic ab initium scio debeo


Sed haec quamvis grate accepta fuerint, tamen quia pauci convenerant, non erat satisfactum tanto negotio. Iste autem sermo cum ab eis qui aderant pro cuiusque facultate ac studio foris ventilaretur, multos habuit contradictores. Postea vero quam dies quadragesimae inluxisset et frequens multitudo ad horam tractationis occurrit, lectum est illud in evangelio, ubi dominus de templo expulsis venditoribus animalium et eversis mensis nummulariorum dixit domum patris sui pro domo orationum speluncam latronum esse factam. Quod capitulum, cum eos intentos proposita vinulentiae quaestione feci, et ipse quoque recitavi adiunxique disputationem, qua ostenderem, quanto commotius et vehementius dominus noster ebriosa convivia, quae ubique sunt turpia, de templo expelleret. unde sic expulit concessa commercia, cum ea venderentur quae sacrificiis illo tempore licitis essent necessaria, quaerens ab eis quibus similiorem putarent speluncam latronum necessaria vendentibus an immoderate bibentibus.

sed hic quivis gratus accipio sum tamen quia paucus convenio non sum satisfactum tantus negotium iste autem sermo cum ab is qui adsum pro quisque facultas atque studium foris ventilaretur multus habeo contradictor postea verus quam dies quadragesima inluceo et frequens multitudo ad hora tractatio occurro lectus sum ille in evangelium ubi dominus de templum expello venditor animal et everro mensis nummularius dico domus pater suus pro domus oratio spelunca latro sum facio qui capitulis cum is intendo propono vinulentiae quaestio facio et ipse quoque recito adiunxique disputatio qui ostendo quantus commoveo et vehemens dominus noster ebriosus convivium qui ubique sum turpis de templum expello unde sic expello concedo commercium cum is vendo qui sacrificium ille tempus liceo sum necessarius quaero ab is qui similis puto spelunca latro necessarius vendo an immoderatus bibo


In primis peto caritatem vestram et per Iesum obsecro, ne vos mea contristet absentia corporalis. Nam spiritu et cordis affectu puto vos non dubitare nullo modo me a vobis posse discedere, quamvis me amplius contristet quam forte vos ipsos, quod infirmitas mea sufficere non potest omnibus curis quas de me exigunt membra Christi, quibus me et timor eius et caritas servire compellit. Illud enim noverit vestra dilectio numquam me absentem fuisse licentiosa libertate sed necessaria servitute, quae saepe sanctos fratres et collegas meos etiam labores marinos et transmarinos compulit sustinere, a quibus me semper non indevotio mentis sed minus idonea valitudo corporis excusavit. Proinde, dilectissimi fratres, sic agite, ut, quod ait apostolus, sive adveniens et videns vos sive absens, audiam de vobis quia statis in imo spiritu, uno animo conlaborantes fidei evangelicae. Si vos aliqua molestia temporalis exagitat, ipsa vos magis admonere debet quem ad modum de illa vita cogitare debeatis, ubi sine aliquo labore vivatis, evadentes non molestas angustias temporis parvi sed horrendas poenas ignis aeterni. Nam si modo tanta cura, tanta intentione, tanto labore agitis ne in aliquos cruciatus transitorios incidatis, quantum vos oportet esse sollicitos, ut sempiternas miserias fugiatis! Et si mors sic timetur, quae finit temporalem laborem, quo modo timenda est, quae mittit in aeternum dolorem! Et si deliciae saeculi huius breves et sordida e sic amantur, quanto vehementius futuri saeculi gaudia pura et infinita quaerenda sunt! Ista cogitantes, nolite esse pigri in operibus bonis, ut ad vestri seminis messem suo tempore veniatis.

in primus peto caritas vester et per iesus obsecro ne tu meus contristet absentia corporal nam spiritus et chordus afficio puto tu non dubitaris nullus modo ego ab tu possum discedo quivis ego amplus contristet quam fors tu ipse qui infirmitas meus sufficio non possum omnis cura qui de ego exigo membrum christus qui ego et timor is et careo servio compello ille enim nosco vester dilectio numquam ego absum sum licentiosus libertas sed necessarius servitus qui saepe sancio frater et collega meus etiam labor marinus et transmarinus compello sustineo ab qui ego semper non indevotio mens sed paruus idoneus valetudo corpus excuso proinde dilectus frater sic ago ut qui aio apostolus sive advenio et video tu sive absum audio de tu quia stas in imus spiritus unus animus conlaboro fides evangelicae si tu aliqui molestia temporal exagito ipse tu magis admoneo debeo qui ad modus de ille vito cogito debeo ubi sine aliquis labor vivo evadentes non molestus angustiae tempus parvus sed horreo poena ignis aeternus nam si modo tantus cura tantus intentio tantus labor ago ne in aliquis cruciatus transitorios incidatis quantus tu oportet sum sollicitus ut sempiternus miseria fugio et si mors sic timeo qui finio temporal labor quo modo timeo sum qui mitto in aeternus dolor et si deliciae saeculis hic brevis et sordidus e sic amo quantus vehemens sum saeculis gaudium purus et infinitus quaero sum iste cogito nolo sum piger in opus bonus ut ad vester semen messis suus tempus venio


Nam quod nomina quaedam mortuorum Punica collegisti, quibus in nostram religionem festivas, ut tibi visum est, contumelias iaciendas putares, nescio, utrum refellere debeam, an silentio praeterire. Si enim res istae tam videntur leves tuae gravitati, quam sunt, iocari mihi non multum vacat; si autem graves tibi videntur, miror, quod nominum absurditate commoto in mentem non venerit habere vos et in sacerdotibus Eucaddires et in numinibus Abaddires. Non puto ego ista tibi, cum scriberes, in animo non fuisse, sed more humanitatis et leporis tui commonefacere nos voluisti ad relaxandum animum, quanta in vestra superstitione ridenda sint. Neque enim usque adeo te ipsum oblivisci potuisses, ut homo Afer scribens Afris, cum simus utrique in Africa constituti, Punica nomina exagitanda existimares. Nam si ea vocabula interpretemur, Namphamo quid aliud significat quam boni pedis hominem? Id est, cuius adventus adferat aliquid felicitatis, sicut solemus dicere secundo pede introisse, cuius introitum prosperitas aliqua consecuta sit. Quae lingua si in-probatur abs te, nega Punicis libris, ut a viris doctissimis proditur, multa sapienter esse mandata memoriae; paeniteat te certe ibi natum, ubi huius linguae cunabula recalent. Si vero et sonus nobis noster non rationabiliter displicet et me bene interpretatum illud vocabulum recognoscis, habes quod suscenseas Vergilio tuo, qui Herculem vestrum ad sacra, quae illi ab Evandro celebrantur, invitat hoc modo: et nos et tua dexter adi pede sacra secundo. Secundo pede optat ut veniat. Ergo venire optat Herculem Namphamonem, de quo tu multum nobis insultare dignaris. Verum tamen si ridere delectat, habes apud vos magnam materiam facetiarum: deum Stercutium, deam Cluacinam, Venerem Calvam, deum Timorem, deum Pallorem, deam Febrem et cetera innumerabilia huiusce modi, quibus Romani antiqui simulacrorum cultores templa fecerunt et colenda censuerunt. Quae si neglegis, Romanos deos neglegis, ex quo intellegens non Romanis initiatus sacris, et tamen Punica nomina tamquam nimium Romanorum altaribus deditus contemnis ac despicis.

nam qui nomen quidam morior punicus colligo qui in noster religio festivas ut tu video sum contumelia iaciendas puto nescio utrum refello debeo an silentium praetereo si enim res iste tam video levo tuus gravitas quam sum iocor ego non multus vaco si autem gravis tu video miro qui nomen absurditas commoueo in mens non venio habeo tu et in sacerdos eucaddires et in numen abaddires non puto ego iste tu cum scribo in animus non sum sed mos humanitas et lepor tuus commonefacio nos volo ad relaxandum animus quantus in vester superstitio rideo sum neque enim usque adeo tu ipse obliviscor possum ut homo afor scribo afris cum sum uterque in africanus constituo punicus nomen exagito existimaris nam si is vocabulum interpretor namphamo quis alius significo quam bonus pes homo is sum qui advenio affero aliquis felicitas sicut solo dico secundus pes introisse qui introeo prosperitas aliqui consequor sum qui lingua si in probo abs tu nego punicus liber ut ab vis doceo prodeo multus sapienter sum mandatum memoria paeniteo tu certus ibi natus ubi hic lingua cunabula recaleo si verus et sonus nos noster non rationabilis displiceo et ego bene interpretas ille vocabulis recognoscis habeo qui suscenseo vergilius tuus qui herculis vester ad sacer qui ille ab euander celebro invito hic modo et nos et tuus dexter adeo pes sacer secundus secundus pes opto ut venio ergo venio opto herculis namphamonem de quo tu multus nos insulto dignaris verus tamen si rideo delecto habeo apud tu magnus materia facetiaris deus stercutium dea cluacinam venus calvo deus timor deus pallor dea febris et ceterus innumerabilis hic modus qui romanus antiquus simulacrum cultor templum facio et colo censeo qui si neglego romanus deus neglego ex quo intellego non romanus initio sacrum et tamen punicus nomen tamquam nimium romanus altar dedo contemno atque despicio


Abripui vel potius subripui et quodam modo furatus sum memet ipsum multis occupationibus meis, ut tibi scriberem antiquissimo amico, quem tamen non habebam, quam diu in Christo non tenebam. Nosti quippe ut definierit amicitiam Romani, ut ait quidam, maximus auctor Tullius eloquii. Dixit enim et verissime dixit: Amicitia est rerum humanarum et divinarum cum benivolentia et caritate consensio. Tu autem, mi carissime, aliquando mihi consentiebas in rebus humanis, cum eis more vulgi frui cuperem, et mihi ad ea capessenda, quorum me paenitet, favendo velificabas, immo vero vela cupiditatum mearum cum ceteris tunc dilectoribus meis inter praecipuos aura laudis inflabas. Porro in rebus divinis, quarum mihi illo tempore nulla duxerat veritas, utique in maiore illius definitionis parte, nostra amicitia claudicabat; erat enim rerum tantum modo humanarum non etiam divinarum, quamvis cum benivolentia et caritate consensio.

abripio vel potis subripui et quidam modo furor sum ego ipse multus occupatio meus ut tu scribo antiquus amicus qui tamen non habeo quam diu in christus non teneo nostius quippe ut definio amicitia romanus ut aio quidam magnus auctor tullius eloquium dico enim et verus dico amicitia sum res humanus et divinaris cum benevolens et caritas consensio tu autem ego carus aliquando ego consentio in res humanus cum is mos vulgus fruor cupio et ego ad is capesso qui ego paeniteo faveo velificabas immo verus velo cupiditas meus cum ceterus tunc dilector meus inter praecipuus aura laus inflabas porro in res divinus qui ego ille tempus nullus duco vereor utique in magnus ille definitio pars noster amicitia claudico sum enim res tantus modo humanus non etiam divinaris quivis cum benevolens et caritas consensio


Illud sane quanto citius ae breviter noveris, omnes leges atque instituta omnia, disciplinae, laudes, vituperationes, exhortationes, terrores, praemia, sup- plicia, ceteraque omnia quibus humanum genus administratur et regitur, penitus labefactari atque subverti nihilque in eis omnino iustitiae remanere, nisi voluntas sit causa peccandi. Quanto ergo licentius et aequius matbematicorum inprobamus errores, quam divinas leges vel etiam domorum nostrarum curam damnare atque abicere cogimur, quod nec ipsi mathematici faciunt! Nam cum aliquis eorum hominibus nummatis fatua fata vendiderit, mox ut oculum a tabellis eburneis ad domus suae moderamen ac sollicitudinem revocaverit, non solum vocibus sed etiam plagis emendat uxorem, non dico si petulantius iocantem, sed si inmoderatius per fenestram aspicientem animadverterit. Quae tamen si ei dicat: Quid me caedis? Venerem caede, si potes, a qua cogor hoc facere, tunc vero ille non curat, quam vana verba componat fallendis extraneis, sed quam iusta verbera inponat corrigendis suis.

ille sanus quantus cieo ae brevis nosco omnis lex atque institutum omnis disciplina laus vituperatio exhortatio terror praemium sup plicia ceter omnis qui humanus genus administro et rego penitus labefactaris atque subverto nihil in is omnino justitia remaneo nisi voluntas sum causa pecco quantus ergo licet et aequus matbematicorum inprobo error quam divino lex vel etiam domorum nostraris cura damnaris atque abicio cogo qui neque ipse mathematicus facio nam cum aliquis is homo nummatis fatuus fatum vendo mox ut oculus ab tabella eburneis ad domus suus moderamen atque sollicitudo revoco non solus vox sed etiam plaga emendo uxor non dico si petulans jocor sed si immoderatus per fenestra aspicientem animadverto qui tamen si is dico quis ego caedes venus caedes si possum ab qui cogo hic facio tunc verus ille non curo quam vanus verbum compono fallo extraneus sed quam iustus verbero inpono corrigo suus


Haecine tandem tibi placent, vir gravissime? Nequaquam hoc de te crediderim; novi considerationem tuam. Caeditur mater carnalis in membris, quibus genuit et nutrivit ingratum; prohibet hoc ecclesia, mater spiritalis; caeditur et ipsa in sacramentis, quibus genuit et nutrivit ingratum. Nonne tibi videtur dixisse parricidaliter frendens: Quid faciam ecclesiae, quae me prohibet caedere matrem meam? Inveni quid faciam: iniuriis, quibus potest, etiam ipsa feriatur; fiat in me aliquid unde membra eius doleant; eundum 1 mihi ad eos qui noverunt exsufflare gratiam in qua ibi natus sum, destruere formam quam in utero eius accepi; ambas matres meas saevis cruciatibus torqueam; quae me posterior peperit, efferat prior; ad huius dolorem spiritaliter moriar, ad illius caedem carnaliter vivam. Quid aliud expectamus, vir honorabilis Eusebi, nisi ut in miseram mulierem senectute decrepitam, viduitate destitutam, a cuius caedibus in catholica prohibebatur, iam Donatista securus armetur? Quid enim aliud furibundo corde concepit, cum diceret matri: Transferam me in partem Donati et bibam sanguinem tuum? Ecce iam conscientia cruentus, veste de-albatus perficit partem pollicitationis suae; restat pars altera, ut matris sanguinem bibat. Si ergo placent ista, urgeatur a clericis et sanctificatoribus suis ut intra octavas suas totum quod vovit exsolvat.

hic tandem tu placeo vir gravis nequaquam hic de tu credo nosco consideratio tuus caedo mater carnal in membrum qui gigno et nutrio ingratus prohibeo hic ecclesia mater spirital caedo et ipse in sacramentum qui gigno et nutrio ingratus nonne tu video dico parricidaliter frendo quis facio ecclesia qui ego prohibeo caedo mater meus invenio quis facio iniuria qui possum etiam ipse ferio fio in ego aliquis unde membrum is doleo eo ego ad is qui nosco exsufflaris gratia in qui ibi nascor sum destruo forma quam in uterus is accipio ambo mater meus saevus cruciatus torqueam qui ego posterus pario effero prior ad hic dolor spiritalis morior ad ille caedes carnalis vivo quis alius exspecto vir honorabilis eusebi nisi ut in miser mulier senectus decrepitus viduitas destituo ab qui caedes in catholicus prohibeo iam donatista securus armo quis enim alius furibundus cor concipio cum dico mater transfero ego in pars donatus et bibo sanguis tuus ecce iam conscientia cruentus vestis de albatus perficio pars pollicitatio suus resto pars alter ut mater sanguis bibo si ergo placeo iste urgeo ab clericis et sanctificator suus ut intra octava suus totus qui voveo exsolvo


In hac omnes sancti patres nostri et patriarchae et prophetae et apostoli placuerunt deo; in hac omnes veri martyres usque ad sanguinem contra diabolum certaverunt et, quia in eis non refriguit nec defecit, ideo vicerunt; in hac omnes boni fideles cotidie proficiunt, pervenire cupientes non ad regnum mortalium, sed ad regnum caelorum, non ad temporalem, sed ad sempiternam hereditatem, non ad aurum et argentum, sed ad divitias incorruptibiles angelorum, non ad aliqua bona huius saeculi, in quibus cum timore vivatur nec ea quisquam secum potest auferre dum moritur, sed ad videndum deum; cuius suavitas et delectatio excedit omnem non solum terrestrium, verum etiam caelestium corporum pulchritudinem, excedit omnem decorem animarum quantum libet iustarum atque sanctarum, excedit omnem speciem supernorum angelorum atque virtutum, excedit quicquid de illo non solum dicitur, verum etiam cogitatur. Neque hanc tam magnam promissionem, quia valde magna est, ideo desperemus, sed potius, quia valde magnus eam promisit, accepturos nos esse credamus. Sicut enim dicit beatus Iohannes apostolus, filii dei sumus et nondum apparuit, quid erimus; scimus quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est.

in hic omnis sanctus pater noster et patriarcha et propheta et apostolus placeo deus in hic omnis verus martyres usque ad sanguis contra diabolus certaverunt et quia in is non refriguit neque deficio ideo vinco in hic omnis bonus fidelis cottidie proficio pervenio cupio non ad regnum mortalis sed ad regnum caelum non ad temporal sed ad sempiternus hereditas non ad aurum et argentum sed ad divitiae incorruptibilis angelus non ad aliqui bonus hic saeculis in qui cum timor vivo neque is quisquam sui possum aufero dum morior sed ad video deus qui suavitas et delectatio excedo omnis non solus terrestris verus etiam caelestis corpus pulchritudo excedo omnis decoro anima quantus libet iustaris atque sanctaris excedo omnis species supernus angelus atque virtus excedo quisquis de ille non solus dico verus etiam cogito neque hic tam magnus promissio quia validus magnus sum ideo despero sed potis quia validus magnus is promitto accipio nos sum credo sicut enim dico beatus iohannes apostolus filius deus sum et nondum appareo quis sum scio quia cum appareo similis is sum quoniam video is sicut sum


Si enim coniugem non haberes, dicerem tibi quod et Tubunis diximus, ut in castitate continentiae viveres; adderem quod tunc fieri prohibuimus, ut iam te. quantum rerum humanarum salva pace potuisses, ab istis bellicis rebus abstraheres et ei vitae vacares in societate sanctorum, cui tunc vacare cupiebas. ubi in silentio pugnant milites Christi, non ut occidant homines, sed ut expugnent principes et potestates et spiritalia nequitiae, id est diabolum et angelos eius. Hos enim hostes sancti vincunt, quos videre non possunt; et tamen, quos non vident vincunt, ista vincendo quae sentiunt. Sed ut te ad istam vitam non exhorter, coniunx impedimento est, sine cuius consensione continenter tibi non liceat vivere, quia, etsi tu eam post illa tua verba Tubunensia ducere non debebas, illa tibi tamen nihil eorum sciens innocenter et simpliciter nupsit. Atque utinam posses ei persuadere continentiam, ut sine impedimento redderes deo quod te debere cognoscis! Sed si cum illa agere non potes, serva saltem pudicitiam coniugalem et roga deum, qui te de necessitatibus eruat, ut, quod non potes modo, possis aliquando. Verum tamen, ut deum diligas, non diligas mundum; ut in ipsis bellis, si adhuc in eis te versari opus est, fidem teneas, pacem quaeras; ut ex mundi bonis facias opera bona et propter mundi bona non facias opera mala, aut non impedit coniunx aut impedire non debet. Haec ad te, fili dilectissime, ut scriberem, caritas iussit, qua te secundum deum, non secundum hoc saeculum diligo, quia et cogitans quod scriptum est: Corripe sapientem et amabit te, corripe stultum et adiciet odisse te, non te utique stultum sed sapientem debui cogitare.

si enim coniunx non habeo dico tu qui et tubunis dico ut in castitas continentia vivo addo qui tunc fio prohibeo ut iam tu quantus res humanus salvo pax possum ab iste bellicus res abstraheres et is vita vacaris in societas sancio qui tunc vacaris cupio ubi in silentium pugno miles christus non ut occaedes homo sed ut expugnent princeps et potestas et spiritalis nequitia is sum diabolus et angelus is hic enim hostis sanctus vinco qui video non possum et tamen qui non video vinco iste vinco qui sentio sed ut tu ad iste vita non exhortor coniunx impedimentum sum sine qui consensio contineo tu non licet vivo quia etsi tu is post ille tuus verbum tubunensia duco non debeo ille tu tamen nihil is scio innocens et simplex nubo atque utinam possum is persuadeo continentia ut sine impedimentum reddo deus qui tu debeo cognosco sed si cum ille ago non possum servo saltem pudicitia coniugal et rogo deus qui tu de necessitas eruo ut qui non possum modo possum aliquando verus tamen ut deus diligo non diligo mundus ut in ipse bellum si adhuc in is tu versaris opus sum fides teneo pax quaero ut ex mundus bonus facio opus bonus et propter mundus bonus non facio opus malus aut non impedio coniunx aut impedio non debeo hic ad tu filis dilectissime ut scribo careo iubeo qui tu secundus deus non secundus hic saeculis diligo quia et cogito qui scribo sum corripio sapio et amo tu corripio stultus et adicio odi tu non tu utique stultus sed sapio debeo cogito


Et posteaquam illa cupere destiti, tu quidem perseverante benivolentia salvum me esse cupiebas salute mortali et ea rerum prosperitate felicem, quam mundus optare consuevit. Et iam sic itaque aliquantum tibi erat mecum rerum humanarum benivola et cara consensio. Nunc ergo quantum de te gaudeo, quibus explicem verbis, quando eum quem quoquo modo habui diu amicum, habeo iam verum amicum? Accessit enim rerum etiam consensio divinarum, quoniam, qui mecum temporalem vitam quondam iucundissima benignitate duxisti, nunc in spe vitae aeternae mecum esse coepisti. Modo vero etiam de rebus humanis inter nos nulla dissensio est, qui eas rerum divinarum cognitione pensamus, ne plus eis tribuamus quam modus earum iustissime postulat, nec eas iniquo contemptu abiciendo creatori earum domino rerum caelestium atque terrestrium faciamus iniuriam. Ita fit, ut inter quos amicos non est rerum consensio divinarum, nec humanarum esse plena possit ac vera. Necesse est enim, ut aliter quam oportet humana aestimet, qui divina contemnit, nec hominem recte diligere noverit, quisquis eum non diligit qui hominem fecit. Proinde non dico: Nunc mihi plenius amicus es, qui eras ex parte, sed, quantum ratio indicat, nec ex parte eras, quando nec in rebus humanis mecum amicitiam veram tenebas. Rerum quippe divinarum. ex quibus recte humana pensantur, socius mihi nondum eras, sive quando nec ipse in eis eram sive posteaquam ego eas utcumque sapere coepi, a quibus tu longe abhorrebas.

et posteaquam ille cupio desisto tu quidem persevero benevolens salvus ego sum cupio salus mortal et is res prosperitas felix quam mundus optaris consuesco et iam sic itaque aliquantus tu sum ego res humanus benevolus et carus consensio nunc ergo quantus de tu gaudeo qui explico verbum quando is qui quisquis modo habeo diu amicus habeo iam verus amicus accedo enim res etiam consensio divinaris quoniam qui ego temporal vita quondam jucundus benignitas duco nunc in spes vita aeternus ego sum coepio modo verus etiam de res humanus inter nos nullus dissensio sum qui is res divinaris cognitio penso ne multus is tribuo quam modus is justus postulo neque is iniquus contemptus abicio creator is dominus res caelestis atque terrestris facio iniuria ita fio ut inter qui amicus non sum res consensio divinaris neque humanus sum plenus possum atque verus necesse sum enim ut aliter quam oportet humanus aestimo qui divino contemno neque homo rectus diligo nosco quisquis is non diligo qui homo facio proinde non dico nunc ego plenus amicus sum qui sum ex pars sed quantus ratio indico neque ex pars sum quando neque in res humanus ego amicitia verus teneo res quippe divinaris ex qui rectus humanus penso socius ego nondum sum sive quando neque ipse in is sum sive posteaquam ego is utcumque sapio coepio ab qui tu longus abhorrebas


Horum ergo trium cubilia et inpudicitiae ita magnum crimen putatur, ut nemo dignus non modo ecclesiastico ministerio, sed ipsa etiam sacramentorum communione videatur, qui se isto peccato maculaverit. Et recte omnino. Sed quare solum? Comissationes enim et ebrietates ita concessae et licitae putantur. ut in honore etiam beatissimorum martyrum non solum per dies sollemnes, quod ipsum quis non lugendum videat, qui haec non carneis oculis inspicit. sed etiam cotidie celebrentur. Quam foeditatem, si tantum flagitiosa et non etiam sacrilega esset, quibuscumque tolerantiae viribus sustentandam putaremus. Quamquam ubi est illud, quod cum multa vitia enumerasset idem apostolus, inter quae posuit ebriosos, ita conclusit, ut diceret: cum talibus nec panem edere? Sed feramus haec in luxu et labe domestica et eorum conviviorum quae privatis parietibus continentur, accipiamusque cum eis corpus Christi, cum quibus panem edere prohibemur: saltem de sanctorum corporum sepulcris, saltem de locis sacramentorum, de domibus orationum tantum dedecus arceatur. Quis enim audet vetare privatim, quod cum frequentatur in sanctis locis, honor martyrum nominatur?

horus ergo tres cubile et impudicitia ita magnus crimen puto ut nemo dignus non modo ecclesiasticus ministerium sed ipse etiam sacramentor communio video qui sui iste pecco maculo et rectus omnino sed quare solus comissatio enim et ebrietas ita concedo et liceo puto ut in honor etiam beatissimorum martyrum non solus per dies sollemnis qui ipse quis non lugeo video qui hic non carneis oculus inspicio sed etiam cottidie celebro quam foeditas si tantus flagitiosus et non etiam sacrilegus sum quicumque tolerantia vis sustento puto quamquam ubi sum ille qui cum multus vitio enumero idem apostolus inter qui pono ebriosos ita concludo ut dico cum talis neque panis edo sed fero hic in luxus et labes domesticus et is convivium qui privo paries contineo accipiamusque cum is corpus christus cum qui panis edo prohibeo saltem de sancio corpus sepulcrum saltem de locus sacramentor de domus oratio tantus dedecus arceo quis enim audeo vetaris privatim qui cum frequento in sanctus locus honor martyrum nomino