Ausonii Burdigalensis Vasatis Gratiarum Actio Ad Grati Angratianum Imperatorem Pro Consulatu

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Sed illa, ut paulo ante promisi, habebunt sui numeris peculiare secretum, consulatus hic meus orat atque obsecrat, ut obnoxiam tibi uni sinas fieri eius dignitatem, quem omnibus praetulisti. quot quidem et ipse sibi invenit gradus! eum clarissimo viro collega meo honore coniunctus, nuncupatione praelatus, consul ego, imperator Auguste, munere tuo non passus saepta neque campum, non suffragia, non puncta, non loeulos: qui non prensaverim manus nec salutantium confusus occursu aut sua amicis nomina non reddiderim, aut aliena imposuerim: qui tribus non circumivi, centurias non adulavi, voeatis classibus non intremui, nihil cum sequestre deposui, eum distributore nil pepigi. Romanus populus, Martius campus, equester ordo, rostra, ovilia, senatus, curia, unus mihi omnia Gratianus. iure meo, Auguste maxime, adfirmare possum incolumi omnium gratia, qui ad hunc honorem diversa umquam virtute venerunt venturique sunt (suus, enim cuique animus, uum meritum sibique mens conscia est), iure, inquam meo adfirmare possum me mihi videri a ceteris esse secretum, sunt quos votorum cruciat inanitas: non optavi; quos exercet ambitus: non petivi; qui adsiduitate exprimunt: non coegi; qui offeruntur occasione: non adfui; quos iuvat opulentia: obstat temporum disciplina: non emi, nec possum continentiam iactare: non habui. unum praestare temptavi, et hoc ipsum quasi meum vindicare non possum: in tua enim positum est opinione, si merui.

sed ille ut paulus ante promitto habeo suus numerus peculiaris secerno consulatus hic meus oro atque obsecro ut obnoxius tu unus sino fio is dignitas qui omnis praefero quot quidem et ipse sui invenio gradus is clarus vir collega meus honor conjungo nuncupatio praefero consul ego imperator augustus munus tuus non patior saeptum neque campus non suffragium non pungo non loeulos qui non prensaverim manus neque saluto confundo occurro aut suus amicus nomen non reddo aut alienus imposuerim qui tres non circumivi centurio non adulavi voeatis classis non intremo nihil cum sequestrum depono is distributor nihil pepigi romanus populus martius campus equester ordo rostrum ovile senatus curia unus ego omnis gratianus ius meus augustus magnus adfirmaris possum incolumis omnis gratia qui ad hic honor diverto umquam virtus venio venturique sum suus enim quisque animus uum mereo sui mens conscius sum ius inquam meus adfirmaris possum ego ego video ab ceterus sum secerno sum qui votor crucio inanio non opto qui exerceo ambitus non peto qui adsiduitas exprimo non cogo qui offertor occasio non adsum qui juvo opulentia obsto tempus disciplina non emo neque possum continentia iactaris non habeo unus praesto tento et hic ipse quasi meus vindicaris non possum in tuus enim pono sum opinio si mereo


Sed ad blandiora festino, ab hac enim litterarum ad me datarum parte digressus, eo quoque descendisti, ut quaereres, qualis ad me trabea mitteretur, omne largitionum tuarum ministerium sollicitudine fatigasti. non ergo supra consulatum mihi est adhibita per te cura tam diligens, pro me cura tam felix? in Illyrico arma qnatiuntur: tu mea causa per Gallias civilium decorum indumenta dispensas, loricatus de toga mea fractas, in procinctu et cum maxime dimicaturus palmatae vestis meae ornamenta disponis: feliciter et bono omine, namque iste habitus, ut in pace consulis est, sic in victoria triumphantis. parum est, si, qualis ad me trabea mittatur, interroges: te coram promi iubes, nec satis habes, ut largitionum ministri ex more fungantur: eligis ipse de multis et, cum elegeris, munera tua verborum honore prosequeris. palmatam, inquis, tibi misi, in qua divus Constantius parens noster intentus est. me beatum, cuius insignibus talis cura praestatur! haec plane, haec est picta, ut dicitur, vestis, non magis auro suo quam tuis verbis, sed multo plura sunt in eius ornatu, quae per te instructus intellego, geminum quippe in uno habitu radiat nomen Augusti. Constantius in argumento vestis intexitur, Gratianus in muneris honore sentitur.

sed ad blandiora festino ab hic enim litteraris ad ego dataris pars digredior is quoque descendo ut quaero qualis ad ego trabea mitto omnis largitio tuus ministerium sollicitudo fatigasti non ergo supra consulatus ego sum adhibeo per tu cura tam diligo pro ego cura tam felix in illyricus arma qnatiuntur tu meus causa per gallia civilis decorus indumentum dispensas lorico de toga meus frango in procingo et cum magnus dimico palmo vestio meus ornamentum dispono feliciter et bonus omen namque iste habitus ut in pax consul sum sic in victoria triumpho parum sum si qualis ad ego trabea mitto interrogo tu coram promo iubeo neque satis habeo ut largitio minister ex mos fungor eligo ipse de multus et cum eligo munus tuus verbum honor prosequor palmo inquam tu mitto in qui divus consto parens noster intendo sum ego beatus qui insignis talis cura praesto hic planus hic sum pingo ut dico vestio non magis aurum suus quam tuus verbum sed multus multus sum in is orno qui per tu instruo intellego geminus quippe in unus habitus radio nomen augustus consto in argumentum vestio intexo gratianus in munus honor sentio


Negat Cicero consularis ultra se habere, quod cupiat, ego autem iam consul et senex adhuc aviditatem meam fatebor, te videre saepius in hoc magistratu, Gratiane, desidero, ut et sex Val. Corvini et septem C. Marii et cognominis tui Augusti tredecim consulatus unus aequiperes. plures tibi potest aetas et fortuna tua praestare; verum ego in numero parcior, quia tu in munere liberalior: ipsum enim te saepius hoc honore defraudas, ut et aliis largiaris. scis enim, imperator doctissime (rursum enim utar laude privata), scis, inquam, septem ac decem Domitiani consulatus, quos ille invidia alios provehendi continuando conseruit, ita in eius aviditate derisos, ut haec eum pagina fastorum suorum, immo fastidiorum, fecerit insolentem nec potuerit praestare felicem, quod si principi honoris istius temperata et quae vocatur aurea debet esse modioeritas, quid privati status hominibus, quid aequanimis, quid iam senibus erga se oportet esse moderaminis? ego quidem, quod ad honores meos pertinet, et vota satum vi: tu tamen, imperator optime, tu piissime, tu quem non fatigat liberalitas, nisi quando cessavit: tu, inquam, indulgentissime Gratiane, ut ad benefaciendum subito es necopinus ingenio, adhuc aliquid, quod hoc nomine mihi praestetur, invenies, invenies? sic. intellexero omnes, sic nubis ordinem ipse fecisti, sic amicus deo es, ut a te iam impetratum sit, quod optatur, a quo et quod nondum optamus, adipiscimur.

nego cicero consularis ultra sui habeo qui cupio ego autem iam consul et senex adhuc aviditas meus fateor tu video saepis in hic magistratus gratiane desidero ut et sex val corvinus et septem que marius et cognomen tuus augustus tredecim consulatus unus aequiperes multus tu possum aetas et fortuna tuus praesto verus ego in numerus parcus quia tu in munus liberalis ipse enim tu saepis hic honor defraudas ut et alius largiaris scio enim imperator doceo rursum enim uto laus privo scio inquam septem atque decem domitianus consulatus qui ille invidia alius provehendi continuo consero ita in is aviditas derisos ut hic is pagina fastor suus immo fastidiorum facio insolens neque possum praesto felix qui si princeps honor iste tempero et qui voco aureus debeo sum modioeritas quis privo status homo quis aequanimis quis iam senex erga sui oportet sum moderaminis ego quidem qui ad honor meus pertineo et veto sero vis tu tamen imperator optume tu pius tu qui non fatigo liberalitas nisi quando cesso tu inquam indulgeo gratiane ut ad benefacio subeo sum necopinus ingenium adhuc aliquis qui hic nomen ego praesto invenio invenio sic intellego omnis sic nubo ordo ipse facio sic amicus deus sum ut ab tu iam impetro sum qui opto ab quo et qui nondum opto adipiscimur


Iamdudum autem quam grati animi, tam sermonis exigui, ut supra dictum est, succumbo materiae, neque adhuc illa perstrinxi, quae ne infantissimus quidem, nisi idem impiissimus, eminentia per famam et omnium gaudiis testata supprimeret; quae supra vires dicendi meas posita cunctor attingere, aut ingrati crimine arguendus aut temerarii professione culpandus: tamen, alterum cum subeundum sit, audaciam quam malevolentiam malo reprehendi, tu, Auguste venerabilis, districtus maximo bello, adsultantibus tot milibus barbarorum, quot Danuvii ora praetexitur. comitia consulatus mei armatus exerces. tributa ista quod in urbe Sirmio geruntur, an. ut quod in pro- cinctu, centuriata dicentur? an ut quondam pontificalia vocabuntur, sine arbitrio multitudinis sacerdotum tractata collegio? sic potius, sic vocentur quae tu pontifex maximus deo participatus habuisti. Non est ingenii mei, piissime imperator, talia comminisci. verba sunt litterarum tuarum: quibus apud me auctoritatem summi numinis et tuae voluntatis amplificas. sic enim loqueris: cum de consulibus in annum creandis solus mecum rolutarem, ut me nosti atque ut facere debui et velle te scirit consilium meum ad deum retuli. eius auctoritati obsecutus te consulem designari et declarari ei priorem nuncupavi. cuius orationis ordo lucidior? quae doctrina tam diligens propriis comitiorum verbis loqui nec vocabulis moris antiqui nomina peregrina miscere? valete modo. classes populi et urbanarum tribuum praerogativae et centuriae iure vocatae. quae comitia pleniora umquam fuerunt quam quibus praestitit deus consilium, imperator obsequium?

jamdudum autem quam gratus animus tam sermo exiguus ut supra dico sum succumbo materia neque adhuc ille perstringo qui ne info quidem nisi idem impiissimus emineo per fama et omnis gaudium testo supprimeret qui supra vireo dico meus pono cuncto attingo aut ingratus crimen arguendus aut temerarius professio culpo tamen alter cum subeo sum audacia quam malevolentia malus reprehendo tu augustus venerabilis distringo maximus bellum adsultantibus tot mille barbarus quot danuvius os praetexo comitium consulatus meus armo exerceo tribuo iste qui in urbs sirmium gero an ut qui in pro cingo centurio dico an ut quondam pontificalis voco sine arbitrium multitudo sacerdos tracto collegium sic potis sic voco qui tu pontifex magnus deus participo habeo non sum ingenium meus pius imperator talis comminisci verbum sum litteraris tuus qui apud ego auctoritas superus numen et tuus voluntas amplificas sic enim loquor cum de consul in annus creo solus ego rolutaris ut ego nosco atque ut facio debeo et volo tu scirit consilium meus ad deus retulis is auctoritas obsequor tu consul designaris et declararis is prior nuncupavi qui oratio ordo lucidus qui doctrina tam diligo proprius comitium verbum loquor neque vocabulis mos antiquus nomen peregrinus misceo valeo modo classis populus et urbanaris tribus praerogativa et centuria ius voco qui comitium plenus umquam sum quam qui praesto deus consilium imperator obsequium


Necesse est tamen aliquid comparari, ut possit intellegi, bona nostra quo praestent. Aegrotantes amicos Traianus visere solebat: hactenus in eo comitas praedicanda est. tu et visere solitus et mederi praebes ministros, instruis cibos, fomenta dispensas, sumptum adicis medellarum, consolaris adfectos, revalescentibus gratularis. in quot vias de una eius humanitate progrederis! legionibus universis, ut in communi Marte evenit, si quid adversi acciderat, vidi te circumire tentoria, satin salvae? quaerere, tractare vulnera sauciorum et, ut salutiferae adponerentur medellae atque ut non cessaretur, instare, vidi quosdam fastidientes cibum te commendante sumpsisse, audivi confirmantia ad salutem verba praefari, occurrere desideriis singulorum: huius sarcinas mulis aulicis vellere, his specialia iumenta praebere, illis ministeria perditorum instaurare lixarum, aliorum egestatem tolerare sumptu, horum nuditatem velare vestitu, omnia agere indefesse et benigne, pietate maxima, ostentatione nulla, omnia praebere aegris, nihil exprobrare sanatis. inde cunctis salute nostra carior factus meruisti, ut haberes amicos obnoxios, promptos, devotos, fideles, in aevum omne mansuros, quales caritas potius quam fortuna concidat, XVI II. Concludam deinceps orationem meam. piissime Auguste, sermonis magis fine, quam gratiae, namque illa perpetua est et spatio non transmeabili terminum calcis ignorat, flexu tamen parvo, nec a te procul, convertar ad deum. aeterno omnium genitor, ipse non genite, opifex et causa mundi, principio antiquior, fine diuturnior, qui templa tibi et aras penetrabilibus initiatorum mentibus condidisti, tu Gratiano humanarum rerum domino eiusmodi semina nostri amoris molesti, ut nihil in digressu segnior factus meminisset et relicti, illustraret absentem, praesentibus anteferret; deinde quia interesse primordiis dignitatis per locorum intervalla non poterat, ad sollemnitatem condendi honoris occurreret, beneficiis ne deesset officium, quae enim maiorum umquam memoria transcursum tantae celeritatis vel in audacibus Graecorum fabulis commenta est? Pegasus volucer actus a Lycia non ultra Ciliciam permeavit. Cyllarus atque Arion inter Argos Ncmeamque senuerunt. ipsi Castorum equi, quod longissimum iter est, non nisi mutato vectore transcurrunt, tu, Gratiane. tot Romani imperii limites, tot flumina et lacus, tot veterum intersaepta regnorum ab usque Thracia per totum, quam longum est, latus Illyrici, Venetiam Liguriamque et Galliam veterem, insuperabilia Rhaetiae, Rheni vadosa, Sequanorum invia, porrecta Germaniae, celeriore transcursu, quam est properatio nostri sermonis, evolvis, nulla requie otii, ne somni quidem aut cibi munere liberali, ut Gallias tuas inopinatus illustres, ut consulem tuum, quamvis desideratus, anticipes, ut illam ipsam, quae auras praecedere solet, famam facias tardiorem. hoc senectuti meae, hoc honori a te datum, supremus ille imperii et consiliorum tuorum deus conscius et arbiter et auctor indulsit, ut sellam curulem, cuius sedem frequenter ornabis, ut praetextam meam purpurae tuae luce fucatam, ut trabeam non magis auro suo quam munere tuo splendidam, quae ab Illyrico sermonis dignitas honestavit, apud Gallias illustriora praestares, quaestorem ut tuum, praefectum ut tuo praetorio, consulem tuum et, quod adhuc cunctis meis nominibus anteponis. praeceptorem tuum, quem pia voce declaraveras, iusta ratione praetuleras, liberali largitate ditaveras, Augustae dignationis officiis consecrares.

necesse sum tamen aliquis compararis ut possum intellego bonus noster quo praesto aegroto amicus trajanus viso soleo hactenus in is comito praedico sum tu et viso soleo et medeor praebeo minister instruo cibus fomentum dispensas sumo adicio medellaris consolaris afficio revalescentibus gratularis in quot via de unus is humanitas progrederis legio universus ut in communis mars evenio si quis adverro accido video tu circumeo tentorius sero salvus quaero tractaris vulnero saucius et ut salutifer appono medela atque ut non cesso insto video quidam fastidientes cibus tu commendante sumo audio confirmantia ad salus verbum praefaris occurro desiderium singulus hic sarcina mulis aulicus vello hic specialis iumentum praebeo ille ministerium perdo instauraris lixaris alius egestas tolero sumo hic nuditas velaris vestio omnis ago indefessus et benignus pietas maximus ostentatio nullus omnis praebeo aeger nihil exprobraris sano inde cunctus salus noster carus facio mereo ut habeo amicus obnoxius promptus devoveo fidelis in aevum omnis maneo qualis careo potis quam fortuna concaedes xvi is concludo deinceps oratio meus pius augustus sermo magis finis quam gratia namque ille perpetuus sum et spatium non transmeabilis terminus calcis ignoro flecto tamen parvus neque ab tu procul converto ad deus aeternus omnis genitor ipse non gigno opifex et causa mundus principium antiquus finis diuturnus qui templum tu et ara penetrabilis initiator mens condo tu gratiano humanus res dominus eiusmodi semen noster amor molestus ut nihil in digressus segnis facio memini et relinquo illustro absum praesens antefero deinde quia intersum primordius dignitas per locus intervallum non possum ad sollemnitas condo honor occurro beneficium ne desum officium qui enim magnus umquam memoria transcurro tantus celeritas vel in audax graecum fabula commento sum pegasus volucer ago ab lycia non ultra cilicia permeavit cyllarus atque arion inter argi ncmeamque senesco ipse castor equus qui longus iter sum non nisi muto vector transcurro tu gratiane tot romanus imperium limito tot flumen et lacus tot vetus intersaepio regnum ab usque thracia per totus quam longus sum latus illyricus venetia liguriamque et gallia vetus insuperabilia rhaetiae rhenus vadosus sequani invius porrigo germania celer transcurro quam sum properatio noster sermo evolvo nullus requie otium ne somnium quidem aut cibus munus liberal ut gallia tuus inopinor illustris ut consul tuus quivis desidero anticipo ut ille ipse qui aura praecedo soleo fama facio tardus hic senectus meus hic honor ab tu do superus ille imperium et consilium tuus deus conscius et arbiter et auctor indulgeo ut sella curulis qui sedes frequens orno ut praetexta meus purpura tuus lux fuco ut trabea non magis aurum suus quam munus tuus splendidus qui ab illyricus sermo dignitas honesto apud gallia illustris praestaris quaestor ut tuus praeficio ut tuus praetorius consul tuus et qui adhuc cunctus meus nomen antepono praeceptor tuus qui pius vox declaraveras iustus ratio praetuleras liberal largitas ditaveras augusta dignatio officium consecraris


Et rursum aliquis adiciet aut sermone libere aut cogitatione liberius: nonne olim et apud veteres multi eiusdem modi doctores fuerunt? an tu solus praeceptor Augusti? immo ego cum multis coniunctus officio, sed cum paucissimis secretus exemplo, nolo Constantini temporum taxare collegas: Caesares docebantur. superiora contingam. dives Seneca nec tamen consul, arguetur rectius quam praedicabitur non erudiisse indolem Neronis, sed armasse saevitiam. Quintilianus consularia per Clementem ornamenta sortitus honestamenta nominis potius videtur quam insignia potestatis habuisse. quo modo Titianus magister, sed gloriosus ille, municipalem scholam apud Visontionem Lugdunumque variando non aetate equidem, sed vilitate consenuit. unica mihi et amplectenda est Frontonis imitatio: quem tamen Augusti magistrum sic consulatus ornavit, ut praefectura non cingeret. sed consulatus ille cuius modi? ordinario suffectus, bimenstri spatio interpositis, in sexta anni parte consumptus, quae- rendum ut reliquerit tantus orator, quibus consulibus gesserit consulatum. Ecce aliud, quod aliquis opponat: in tanti te ergo oratoris fastigium gloriosus attollis? cui talia requirenti respondebo breviter: non ego me contendo Frontoni, sed Antonino praefero Gratianum. celebrant equidem sollemnes istos dies omnes ubique urbes, quae sub legibus agunt, et Roma de more et Constantinopolis de imitatione et Antiochia pro luxu et Carthago discincta et donum fluminis Alexandria: sed Treveri principis beneficio et mox cum ipso auctore beneficii, loca inter se distant, vota consentiunt, unus in ore omnium Gratianus, potestate imperator, virtute victor, Augustus sanctitate, pontifex religione, indulgentia pater, aetate filius, pietate utrumque.

et rursum aliquis adicio aut sermo libo aut cogitatio liber nonne olim et apud vetus multus idem modus doctor sum an tu solus praeceptor augustus immo ego cum multus conjungo officium sed cum paucus secerno exemplum nolo constantini tempus taxaris collega caesaris doceo superus contingo dives seneco neque tamen consul arguo rectus quam praedico non erudiisse indoles nero sed armo saevitia quintilianus consularis per clemens ornamentum sortior honestamentum nomen potis video quam insigne potestas habeo quo modo titianus magister sed gloriosus ille municipal schola apud visontio lugdunumque vario non aetas equidem sed vilitas consenesco unicus ego et amplector sum fronto imitatio qui tamen augustus magister sic consulatus orno ut praeficio non cingo sed consulatus ille qui modus ordinarius sufficio bimenstri spatium interpono in sextus annus pars consumo qui reor ut relinquo tantus orator qui consul gero consulatus ecce alius qui aliquis oppono in tantus tu ergo orator fastigium gloriosus attollo qui talis requiro respondeo brevis non ego ego contendo fronto sed antoninus praefero gratianum celebro equidem sollemnis iste dies omnis ubique urbs qui sub lex ago et roma de mos et constantinopolis de imitatio et antiochea pro luxus et carthago discingo et donum flumen alexandrea sed treveri princeps beneficium et mox cum ipse auctor beneficium locum inter sui disto veto consentio unus in os omnis gratianus potestas imperator virtus victor augustus sanctitas pontifex religio indulgeo pater aetas filius pietas uterque


Accessit tam inpenso beneficio tuo pondus quorundam sciscitatione cumulatum, interrogatus, quem priorem decerneres consulem, ner dubitandum esse dixisti tu, et qui tecum boni sunt, dubitare non poterant, sed tamen ad hoc dictum erexerant animos, qui libenter clarissimum virum collegam meum, quem praesentem habebat occasio, praelatum credidissent, fatigantes tamen, quod intellexerant, requirebant, hic tu, sicut mihi renuntiatum est, noto illo pudore tuo paulisper haesisti non rationis ambiguus, sed eorum dubitationem vultu et rubore condemnans. qui studium suum interpretationis errore palpabant. deinde illico subdidisti: quid de duobus consulibus designatis quaeritis, quis ordo sit nuncupationis? anne alius quam quem praefectura constituit? o felicem verecundiam tuam, cui ista popularis ratio tam prudenter occurrit! scisti aliud, Gratiane, quod diceres: sed propter quorundam verecundiam dicere noluisti. scopulosus hic mihi locus est et propter eam, quam numquam adpetivi, gloriam, recusandus. cum prior renuntiatus sim, satis est tuum tenere iudicium: interpretes valete meritorum, neque autem ego, sacratissime imperator, in tenui beneficio gradum nuncupationis amplector, non est haec gloria ignota Ciceroni: praetorem me, inquit, populus Romanus primum fecit, consulem priorem, ex ipsa eius sententia intellegitur commendabilius uni videri quam pluribus esse praepositum, nulla enim est equidem contumelia secundi, sed in duobus gloria magna praelati. Alexandri Macedouis hoc fertur, cum legisset illos versus Homericos, quibus Hectore provocante de novem ducibus, qui omnes pugnare cupiebant, unum deligi placeret sortis eventu, trepida ubi contentione votorum Iovem optimum maximum totus precatur exercitus, ut Aiacem vel Tydei filium aut ipsum regem ditium Mycenarum sortiri patiatur Agamemnonem: occiderem, inquit, illum, qui me tertium nominasset. o magnanimitatem fortissimi viri! nominati inter novem tertius recusabat; ubi certe pluribus antecelleret quam subesset. quanta hic verecundia gravaretur posterior de duobus? est enim in hoc numero arduae plena dignationis electio. eum universis mortalibus duo, qui fiant consules, praeferuntur, qui alteri praeponitur, non uni, sed omnibus antefertur.

accedo tam inpendo beneficium tuus pondus quidam sciscitatio cumulo interrogo qui prior decerno consul no dubito sum dico tu et qui tu bonus sum dubitaris non possum sed tamen ad hic dico erigo animus qui libet clarus vir collega meus qui praesens habeo occasio praefero credo fatigo tamen qui intellego requiro hic tu sicut ego renuntio sum nosco ille pudor tuus paulisper haereo non ratio ambiguus sed is dubitatio vultus et rubor condemno qui studium suus interpretatio error palpabant deinde ilico subdo quis de duo consul designo quaero quis ordo sum nuncupatio annus alius quam qui praeficio constituo o felix verecundia tuus qui iste popularis ratio tam prudens occurro scio alius gratiane qui dico sed propter quidam verecundia dico nolo scopulosus hic ego locus sum et propter is quam numquam adpeto gloria recuso cum prior renuntio sum satis sum tuus teneo iudicium interpres valeo meritor neque autem ego sacro imperator in tenuis beneficium gradus nuncupatio amplector non sum hic gloria ignotus cicero praetor ego inquam populus romanus primus facio consul prior ex ipse is sententia intellego commendabilius unus video quam multus sum praepono nullus enim sum equidem contumelia secundus sed in duo gloria magnus praefero alexander macedouis hic fero cum lego ille verro homericos qui hector provoco de novo dux qui omnis pugno cupio unus deligo placeo sors evenio trepido ubi contentio votor iuppiter bonus magnus totus precor exercitus ut ajax vel tydei filius aut ipse rex dives mycenaris sortior patior agamemnon occaedes inquam ille qui ego tertius nomino o magnanimitas fortis vir nomino inter novo tertius recuso ubi certus multus antecello quam subsum quantus hic verecundia gravo posterus de duo sum enim in hic numerus arduus plenus dignatio electio is universus mortalis duo qui fio consul praefero qui alter praepono non unus sed omnis antefero


Expectare nunc aures praesentium scio et eminere in omnium vultu intellego, quod desiderio concipiatur animorum, existimant enim, cum ea. quae ad grates agendas pertinebant, summatim et tenuiore filo, sicut dicitur, deducta libaverim, aliqua me etiam de maiestatis tuae laudibus debere perstringere. quamquam me istam dixerim seposuisse materiam et in tempus aliud reservare: nihilominus tamen, ut nunc aliqua contingam, nutu et prope murmure cohortantur. itaque faciam, quando cogunt volentem, sed maioribus separatis tenuiora memorabo, nulla spe ad plenum exequendi, sed universi ut intellegant eorum, quae inter familiaria praedicanda sunt, a me poscendam esse notitiam, ab aliis dignitatem, nec excellentia, sed cotidiana tractabo.

expectaris nunc auris praesens scio et emineo in omnis vultus intellego qui desiderium concipio animus existimo enim cum is qui ad grates ago pertineo summatim et tenuis filum sicut dico deduco libaverim aliqui ego etiam de maiestas tuus laus debeo perstringo quamquam ego iste dico sepono materia et in tempus alius reservaris nihilominus tamen ut nunc aliqui contingo nutus et prope murmur cohorto itaque facio quando cogo volo sed magnus separo tenuis memoro nullus spes ad plenus exequendi sed universus ut intellego is qui inter familiaris praedico sum ab ego posco sum notitia ab alius dignitas neque excello sed cottidianus tracto


Et nunc ego, piissime imperator, ne fastigium anditorii sacri, dictorum tuorum timidus interpres, offendam, divinitatis tuae pro! levi cum piaculo verba transcurro. cum de consulibus, inquis, in annum creandis: erudita vox et cura sollemnis! mecum volutarem: o profundi altitudo secreti! habes ergo consiliatorem et non metuis proditorem, ut me nosti: quid familiarius, ut facere debui: quid constantius, ut velle te scivi: quid dici blandius potest? consilium meum ad deum retuli. et quemadmodum solus, cui praesto est tam grande consilium? an plenius cum senatu, eum equestri ordine, eum plebe Romana, cum exercitu tuo et provinciis omnibus deliberasses? consilium meum ad deum retuli. non ut, credo, novum sumeres, sed ut sanctius fieret, quod volebas, eius auctoritati obsecutus: scilicet ut in consecrando patre, in ulciscendo patruo, in cooptando fratre fecisti, te consulem designati et declaravi et priorem nuncupavi. quis haec verba te docuit? ego tam propria et tam Latina nescivi. designati et declaravi et nuncupavi. non fit hoc temere, habet moras suas dispertitis gradibus tam matura cunctatio, has ego litteras tuas si in omnibus pilis atque porticibus, unde de plano legi possint, instar edicti pendere mandavero, nonne tot statuis honorabor, quot fuerint paginae libellorum?

et nunc ego pius imperator ne fastigium anditorii sacer dico tuus timidus interpres offendo divinitas tuus pro levis cum piaculum verbum transcurro cum de consul inquam in annus creo erudio vox et cura sollemnis ego volutaris o profundo altitudo secerno habeo ergo consiliator et non metuo proditor ut ego nosco quis familiaris ut facio debeo quis consto ut volo tu scio quis dico blandus possum consilium meus ad deus retulis et quemadmodum solus qui praesto sum tam grandis consilium an plenus cum senatus is equester ordo is plebs romanus cum exercitus tuus et provincia omnis delibero consilium meus ad deus retulis non ut credo novus sumo sed ut sancio fio qui volo is auctoritas obsequor scilicet ut in consecro pater in ulciscor patruus in coopto frater facio tu consul designo et declaro et prior nuncupavi quis hic verbum tu doceo ego tam proprius et tam latinum nescio designo et declaro et nuncupavi non fio hic temere habeo mora suus dispertior gradus tam maturo cunctatio hic ego littera tuus si in omnis pila atque porticus unde de planus lego possum instar edico pendeo mando nonne tot statuo honorabor quot sum pagina libellus


Subiciet aliquis: ista quidem adeptus es, sed effare, quo merito? quid me oneras, sciscitator? rationem felicitatis nemo reddit, deus et qui deo proximus tacito munera dispertit arbitrio et beneficiorum suorum indignatus per homines stare iudicium. mavult de subditis dedisse miraculum, quo, inquis, merito? ego nullum scio, nisi quod tu, piissime imperator, debere te dicis: et hoc debere latissime pertinet, sive hoc eruditionis tuae faenus existimas, sive sine faenore gloriam liberalitatis adfectas, sive te pondere conceptae sponsionis exoneras, seu fidei commissum patris exsolvis. seu magnanimitate caelesti ostentatione suppressa, dei munus imitaris. debere te dicis, cui? quando? quo nomine? lege syngrapham, nomina creditorem; accepti et expensi tabulae conferantur: videbis alio summae istius transire rationem, tibi coepit deus debere pro nobis, quid autem mihi debes, gratissime imperator? patitur enim humanitas tua, ut praeter regias virtutes privata appellatione lauderis. quid tu mihi debes? et contra quid non ego tibi debeo? anne quod docui? hoc ego possum verius retorquere, dignum me habitum, qui docerem; tot facundia doctrinaque praestantes inclinata in me dignatione praeteritos, ut esset quem tu matura iam aetate succinctum per omnes honorum gradus festinata bonitate proveheres; timere ut videreris, ne in me vita deficeret, dum tibi adhuc aliquid, quod deberes praestare, superesset.

subicio aliquis iste quidem adipiscor sum sed effaris quo mereo quis ego onero sciscitator ratio felicitas nemo reddo deus et qui deus proximus taceo munus dispertit arbitrium et beneficus suus indignor per homo sto iudicium malo de subdo do miraculis quo inquam mereo ego nullus scio nisi qui tu pius imperator debeo tu dico et hic debeo fero pertineo sive hic eruditio tuus faenus existimo sive sine faenus gloria liberalitas afficio sive tu pondus concipio sponsio exoneras seu fides committo pater exsolvis seu magnanimitas caelestis ostentatio supprimo deus munus imitaris debeo tu dico qui quando quo nomen lex syngrapha nomen creditor accipio et expendo tabula confero video alius summa iste transeo ratio tu coepio deus debeo pro nos quis autem ego debeo gratus imperator patior enim humanitas tuus ut praeter regia virtus privo appellatio laudo quis tu ego debeo et contra quis non ego tu debeo annus qui doceo hic ego possum verus retorqueo dignus ego habitus qui doceo tot facundia doctrina praesto inclino in ego dignatio praetereo ut sum qui tu maturo iam aetas succingo per omnis honor gradus festino bonitas proveheres timeo ut video ne in ego vito deficio dum tu adhuc aliquis qui debeo praesto supersum


Ago tibi gratias, imperator Augusto; si possem, etiam referrem. sed neque tua fortuna desiderat remunerandi vicem neque nostra suggerit restituendi facultatem, privatorum ista copia est inter se esse munificos: tua beneficia ut maiestate praecedunt, ita mutuum non reposcunt. quod solum igitur nostrae opis est, gratias ago: verum ita, ut apud deum fieri amat, sentiendo copiosius quam loquendo. atque non in sacrario loco imperialis oraculi, qui locus horrore tranquillo et pavore venerabili raro eundem animum praestat et vultum tui; sed usquequaque gratias ago, tum tacens, tum loquens, tum in coetu hominum, tum ipse mecum, et cum voce patui. et cum meditatione secessi, omni loco actu habitu et tempore, nec mirum, si ego terminum non statuo tam grata profitendi, cum tu finem facere nescias honorandi. quis enim locus est aut dies, qui non me Iulius aut similis gratulationis admoneat? admoneat autem? o inertiam significationis ignavae! quis, impiam, loeus est, qui non beneficiis tuis agitet, inflammet? nullus, inquam, imperator Augusto, quin admirandam speciem tuae venerationis incutiat: non palatium, quod tu, cum terribile acceperis, amabile praestitisti: non forum et basilicae, olim negotiis plena, nunc votis pro tua salute susceptis: nam de sua cui non te imperante securitas? non curia honorificis modo laeta decretis, olim sollicitis maesta querimoniis; non publicum, in quo occursus gaudentium plurimorum neminem patitur solum gratulari; non domus commune .secretum. lectus ipse, ad quietem datus, beneficiorum tuorum reputatione tranquillior. somnus, abolitor omnium, imagines tuas offert, ista autem sedes honoris, sella curulis, gloriosa pompis imperialis officii, in cuius me fastigio ex qua mediocritate posuisti, quotiens a me cogitatur, vincor magnitudine et redigor ad silentium, non oneratus beneficiis, sed oppressus, ades enim locis omnibus, nec iam miramur licentiam poetarum, qui omnia deo plena dixerunt. spem superas, cupienda praevenis, vota praceurris: quaeque animi nostri celeritas divinum instar adfectat, beneficiis praceuntibus anteceditur. praestare tibi est, quam nobis optare, velocius.

ago tu gratia imperator augustus si possum etiam refero sed neque tuus fortuna desidero remunero vicis neque noster suggero restituo facultas privator iste copia sum inter sui sum munificus tuus beneficium ut maiestas praecedo ita mutuus non reposco qui solus igitur noster ops sum gratia ago verus ita ut apud deus fio amo sentio copiosus quam loquor atque non in sacrarium locus imperial oraculis qui locus horror tranquillus et pavor venerabilis rarus idem animus praesto et vultus tuus sed usquequaque gratia ago tum taceo tum loquor tum in coitus homo tum ipse ego et cum vox patui et cum meditatio secedo omnis locus actus habitus et tempus neque mirus si ego terminus non statuo tam gratus profiteor cum tu finis facio nescio honoro quis enim locus sum aut dies qui non ego iulius aut similis gratulatio admoneo admoneo autem o inertia significatio ignavus quis impius loeus sum qui non beneficium tuus agito inflammo nullus inquam imperator augustus quin admiror species tuus veneratio incutio non palatium qui tu cum terribilis accipio amabilis praesto non forum et basilica olim negotium plenus nunc voveo pro tuus salus suscipio nam de suus qui non tu impero securitas non curia honorificus modo laetus decretum olim sollicitus maestus querimonia non publicus in quo occurro gaudeo multus nemo patior solus gratularis non domus communis secerno lego ipse ad quies do beneficus tuus reputatio tranquillus somnus abolitor omnis imago tuus offero iste autem sedes honor sella curulis gloriosus pompis imperial officium in qui ego fastigium ex qui mediocritas pono quotiens ab ego cogito vinco magnitudo et redigor ad silentium non onero beneficium sed opprimo adsum enim locus omnis neque iam miror licentia poetaris qui omnis deus plenus dico spes superus cupio praevenio veto praceurris quisque animus noster celeritas divinus instar adfectat beneficium praceuntibus anteceditur praesto tu sum quam nos optaris velox


Non possum fidei causa ostendere imagines maiorum meorum, ut ait apud Sallustium Marius, nec deductum ab heroibus genus vel deorum stemma replicare, nec ignotas opes et patrimonia sparsa sub regnis: sed ea, quae nota sunt, dicere potius, quam praedicare: patriam non obscuram, familiam non paenitendam, domum innocentem, innocentiam non coactam, angustas opes, verumtamen libris et litteris dilatatas, frugalitatem sine sordibus, ingenium liberale, animum non inliberalem, victum, vestitum, supellectilem munda, non splendida: veteribus ut illis consulibus (excepta, quae tum erant, bellicarum conlatione virtutum) si quis me conferre dignetur. seponat opulentiam non derogaturus industriam. Verum quoniam gratiis agendis iamdudum succumbo materiae: tu orationi meae, Gratiane, succede. tu, Gratiane, qui hoc nomen sic per fortunam adeptus es, ut nemo verius ambitione quaesierit: neque enim iustius Metellus cognomento Pius patre revocatis qui esset impius exulante; aut verius Sulla Felix, qui felicior ante, quam vocaretur; quam tu, Gratianus: cui et hoc nomen est, et illa Metelli Sullaeque cognomina. tu, inquam, Gratiane, qui hoc non singulis factis, sed perpetua grate agendi benignitate meruisti: cui, nisi ab avo deductum esset, ab omnibus adderetur: tu ipse tibi, inquam, pro me gratiam refer, tu tuaeque virtutes: bonitas, qua in omnes prolixus es, perpetuus in me; pietas, qua orbem tuum temperas, quam in ulciscendo patruo probas, tuendo in fratre cumulas, ornando in praeceptor multiplicas. agat gratias clementia, quam humano generi impertis; liberalitas, qua ditas omnes; fortitudo, qua vineis, et mens ista aurea, quam de communi deo plus quam unus hausisti. agant et pro me gratias voces omnium Galliarum, quarum praefecto hanc honorificentiam detulisti. ultra progredior, et hoc quia debere te dicis: agat, quae optime agere potest, vox ista, quam docui.

non possum fides causa ostendo imago magnus meus ut aio apud sallustius marius neque deduco ab heros genus vel deus stemma replicaris neque ignotus ops et patrimonium spargo sub regnum sed is qui nosco sum dico potis quam praedico patria non obscurus familia non paeniteo domus innocens innocentia non cogo angustus ops verumtamen liber et littera dilatatas frugalitas sine sordes ingenium liberal animus non inliberal vinco vestio supellectilis mundo non splendidus vetus ut ille consul excipio qui tum sum bellicaris conlatio virtus si quis ego confero digno seponat opulentia non derogaturus industria verus quoniam gratia ago jamdudum succumbo materia tu oratio meus gratiane succedo tu gratiane qui hic nomen sic per fortuna adipiscor sum ut nemo verus ambitio quaero neque enim iustus metellus cognomentum pius pater revoco qui sum impius exulante aut verus sulla felix qui felix ante quam voco quam tu gratianus qui et hic nomen sum et ille metellus sulla cognomino tu inquam gratiane qui hic non singuli facio sed perpetuus gratus ago benignitas mereo qui nisi ab avus deduco sum ab omnis addo tu ipse tu inquam pro ego gratia refero tu tuus virtus bonitas qui in omnis prolixus sum perpetuus in ego pietas qui orbis tuus tempero quam in ulciscor patruus probo tueor in frater cumulo orno in praeceptor multiplico ago gratia clemens quam humanus gener impertis liberalitas qui ditas omnis fortitudo qui vinea et mens iste aureus quam de communis deus multus quam unus haurio ago et pro ego gratia voco omnis galliaris qui praeficio hic honorificentia defero ultra progredio et hic quia debeo tu dico ago qui optume ago possum vox iste quam doceo


Et aliqua de oratoriis virtutibus tuis dicerem, nisi vererer mihi gratificari. non enim Sulpicius acrior in contionibus nec maioris Gracchi commendabilior modestia fuit nec patris tui gravior auctoritas, qui tenor vocis, cum incitata pronuntias; quae inflexio, cum remissa; quae temperatio, cum utraque dispensas! quis oratorum laeta iucundius, facunda cultius, pugnantia densius, densata glomerosius aut dixit aut, quod est liberum, cogitavit? vellem, si rerum natura pateretur, Xenophon Attice, in aevum nostrum venires, tu, qui ad Cyri virtutes exequendas votum potius, quam historiam commodasti: cum diceres, non qualis esset, sed qualis esse deberet, si nunc in tempora ista procederes, in nostro Gratiano cerneres, quod in Cyro tuo non videras, sed optabas. atque ista omnia, quae punctis quibusdam acuminata signavi, si facundia pro voluntate suppeteret, quamquam non copiosius, exequerer, ubertatem stilo rerum magnitudine suggerente. sed nec huius diei nec huius ista materiae, qui dicturi estis laudes principis nostri, habetis velut seminarium. unde orationum vestrarum iugera compleatis. ego ista perstrinxi atque, ut sciunt omnes, possum videri familiaris notitiae secretus interpres domestica istaec non tam praedicare quam prodere. Atque ut ista dixi de cognitis mihi atque intra aulam familiaribus, possem et foris celebrata memorare, nisi omnia omnes et separatim sibi quisque novisset, possem pari brevitate dicere, qua superiora: emendalissimi viri est pigenda non facere: at tu numquam paenitenda fecisti et semper veniam paenitentibus obtulisti, pulchrum est indulgere timentibus: sed tu perpetuae bonitatis edictis occurrit omnibus, ne timerent, magnificum largiri honores: tu honoratos et liberalitate ditasti. laudabile est imperatorem faciles interpellantibus praebere aditus nec de occupatione causari: tu confirmas adire cunetantes; et iam querimoniis explicatis, ne quid adhuc sileatur. interrogas.

et aliqui de oratorius virtus tuus dico nisi vereor ego gratificaris non enim sulpicius acer in contio neque magnus gracchus commendabilior modestia sum neque pater tuus gravis auctoritas qui tenor vox cum incito pronuntio qui inflexio cum remitto qui temperatio cum uter dispensas quis orator laetus jucundus facundus colo pugno densus densata glomerosius aut dico aut qui sum liber cogito volo si res natura pateo xenophon atticus in aevum nos venio tu qui ad cyrus virtus exequendas voveo potis quam historia commodo cum dico non qualis sum sed qualis sum debeo si nunc in tempus iste procederes in noster gratiano cerno qui in cyrus tuus non video sed opto atque iste omnis qui pungo quidam acuminata signo si facundia pro voluntas suppeto quamquam non copiosus exequerer ubertas stilus res magnitudo suggero sed neque hic dies neque hic iste materia qui dico sum laus princeps noster habeo velut seminarium unde oratio vestraris iugerum compleo ego iste perstringo atque ut scio omnis possum video familiaris notitia secerno interpres domesticus iste non tam praedico quam prodo atque ut iste dico de cognosco ego atque intra aula familiaris possum et foris celebro memoro nisi omnis omnis et separatim sui quisque nosco possum par brevitas dico qui superus emendalissimi vir sum pigeo non facio at tu numquam paeniteo facio et semper venio paeniteo offertor pulcher sum indulgeo timeo sed tu perpetuus bonitas edico occurro omnis ne timeo magnificus largior honor tu honoro et liberalitas dito laudabilis sum imperator facilis interpello praebeo aditus neque de occupatio causaris tu confirmo adeo cunetantes et iam querimonia explico ne quis adhuc sileo interrogo


Celebre fuit Titi Caesaris dictum, perdidisse se diem, quo nihil boni fecerat; sed celebre fuit, quia Vespasiani successor dixerat, cuius nimia parsimonia et austeritas vix ferenda miram fecerat filii lenitatem, tu Valentiniano genitus, cuius alta bonitas, praesens comitas, temperata severitas fuit, parto et condito optimo reipublicae statu, intellegis posse te esse lenissimum sine dispendio disciplinae, neque vero unum aliquod bonum uno die praestas: sed indulgentias singulares per singula horarum momenta multiplicas, vel illud unum cuius modi est de condonatis residuis tributorum? quod tu quam cumulata bonitate fecisti! quis umquam imperatorum hoc provinciis suis aut uberiore indulgentia dedit, aut certiore securitate prospexit, aut prudentia consultare munivit? fecerat et Traianus olim, sed partibus retentis non habebat tantam oblectationem concessi debiti portio, quanta suberat amaritudo servati, et Antoninus indulserat, sed imperii, non beneficii successor invidit, qui ex documentis tabulisque populi condonata repetivit. tu argumenta omnia flagitandi publicitus ardere iussisti, videre in suis quaeque foris omnes civitates conflagrationem salubris incendii, ardebant stirpes fraudium veterum: ardebant semina futurarum. iam se cum pulvere favilla miscuerat, iam nubibus fumus se involverat: et adhuc obnoxii in paginis conerematis duetus apicum et sestertiorum notas cum substantiolae ratione cernebant, quod meminerant lectum, legi posse metuentes, quid te, imperator Auguste, indulgentius, quid potest esse consultius? quae bona praestas, efficis, ne caduca sint: quae mala adfinis, prospieis ne possint esse recidiva. haec provincialibus indulgentiae bona. quid illa nostro ordini? quid illa militibus? Antoninorum cognita fuit et iam ante Germanicorum in cohorte amicorum et legionibus familiaris humanitas. sed ego nolo benevolentiam tuam aliorum collatione praecedere abundant in te ea bonitatis et virtutis exempla, quae sequi cupiat ventura posteritas et, si rerum natura pateretur, adscribi sibi voluisset antiquitas.

celeber sum titius caesar dico perdo sui dies quo nihil bonus facio sed celeber sum quia vespasianus successor dico qui nimius parsimonia et austeritas vix fero mirus facio filius lenitas tu valentiniano gigno qui altus bonitas praesens comito tempero severitas sum pario et condio bonus reipublicae status intellego possum tu sum lenis sine dispendium disciplina neque verus unus aliqui bonus unus dies praesto sed indulgentia singularis per singulus hora momentum multiplico vel ille unus qui modus sum de condonatis residuus tributor qui tu quam cumulo bonitas facio quis umquam imperator hic provincia suus aut uber indulgeo do aut certus securitas prospicio aut prudentia consulto munio facio et trajanus olim sed pars retineo non habeo tantus oblectatio concedo debeo portio quantus subsum amaritudo servo et antoninus indulgeo sed imperium non beneficium successor invideo qui ex documentum tabula populus condono repeto tu argumentum omnis flagitandi publicitus ardeo jubeo video in suus quisque foris omnis civitas conflagratio salubris incendium ardeo stirps fraudium vetus ardeo semen futuraris iam sui cum pulvis favilla misceo iam nubis fumus sui involvo et adhuc obnoxius in pago conerematis duetus apicum et sestertium nosco cum substantiolae ratio cerno qui memini lectus lego possum metuo quis tu imperator augustus indulgeo quis possum sum consulo qui bonus praesto efficio ne caducus sum qui malus affinis prospieis ne possum sum recidivus hic provincial indulgentia bonus quis ille noster ordo quis ille miles antoninus cognosco sum et iam ante germanicus in cohors amicus et legio familiaris humanitas sed ego nolo benevolentia tuus alius collatio praecedo abundo in tu is bonitas et virtus exemplum qui sequor cupio venio posteritas et si res natura pateo adscribo sui volo antiquitas


Ago igitur gratias, optime imperator, ac si quis hunc sermonem meum isdem verbis tam saepe repetitum inopiae loquentis adsignat, experiatur hoc idem persequi, et nihil poterit proferre facundius. aguntur enim gratiae non propter maiestatis ambitum nec sine argumentis imperatori fortissimo: testis est uno pacatus in anno et Danuvii limes et Rheni; liberalissimo: ostentat hoc dives exercitus; indulgentissimo: docet securitas erroris humani; consultissimo: probat hoc tali principe oriens ordinatus: piissimo: huius vero laudis locupletissimum testimonium est pater divinis honoribus consecratus, instar filii ad imperium frater adscitus, a contumelia belli patruus vindicatus, ad praefecturae collegium filius cum patre coniunctus, ad consulatum praeceptor electus, possum ire per omnes appellationes tuas. quas olim virtus dedit, quas proxime fortuna concessit, quas adhuc indulgentia divina meditatur: vocarem 1 Germanicum deditione gentilium. Alamannieum traductione captorum, vincendo et ignoscendo Sarmaticum; conecterem omnia merita virtutis et cognomina felicitatis: sed alia est ista materia et suo parata secreto, eum placuerit signanter et breviter omnia, quae novimus, indicare nec persequi, ut qui terrarum orbem unius tabulae ambitu circumscribunt aliquanto detrimento magnitudinis, nullo dispendio veritatis. Nunc autem, quod diei huius proprium, de consulatu gratias agam. Sed procurrunt et aliae dignitates atque in vocem gratulationis erumpunt ac se prius debere profitentur. tot gradus nomine cernitis propter tua incrementa congesti: ex tuo merito te ac patre principibus quaestura communis et tui tantum praefectura beneficii, quae et ipsa non vult vice simplici gratulari, liberalius divisa quam iuncta: cum teneamus duo integrum, neuter desiderat separatum.

ago igitur gratia optume imperator atque si quis hic sermo meus idem verbum tam saepe repeto inopia loquor adsigno experior hic idem persequor et nihil possum profero facundus ago enim gratia non propter maiestas ambitus neque sine argumentum imperator fortis testis sum unus pacatus in annus et danuvius limo et rhenus liberalis ostento hic dives exercitus indulgeo doceo securitas error humanus consultissimo probo hic talis princeps orior ordino pius hic verus laus locupletissimum testimonium sum pater divinus honor consecro instar filius ad imperium frater ascitus ab contumelia bellum patruus vindico ad praeficio collegium filius cum pater conjungo ad consulatus praeceptor eligo possum eo per omnis appellatio tuus qui olim virtus do qui propior fortuna concedo qui adhuc indulgeo divino meditor vocaris germanicus deditio gentilis alamannieum traductio capio vinco et ignosco sarmaticus conecterem omnis mereo virtus et cognomino felicitas sed alius sum iste materia et suus paro secretum is placeo signanter et brevis omnis qui nosco indico neque persequor ut qui terra orbis unus tabula ambitus circumscribo aliquantus detrimentum magnitudo nullus dispendium veritas nunc autem qui dies hic proprius de consulatus gratia ago sed procurro et alius dignitas atque in voco gratulatio erumpo atque sui prior debeo profiteor tot gradus nomen cerno propter tuus incrementum congero ex tuus mereo tu atque pater princeps quaestura communis et tuus tantus praeficio beneficium qui et ipse non volo vicus simplex gratularis liberalis divido quam iungo cum teneo duo integer neuter desidero separo


Nullum tu umquam diem ab adnleseentia tua nisi adorato dei numine et reus voti et illico absolutus egisti, lautis manibus, mente pura, inmaculabili conscientia et, quod in paucis est, cogitatione sincera. cuius autem umquam egressus auspicatior fuit aut incessus modestior aut habitudo cohibitior aut familiaris habitus condecentior aut militaris aecinctior? in exercendo corpore quis cursum tam perniciter incitavit? quis palaestram tam lubricus expedivit? quis saltum in tam sublime collegit: nemo adductius iacula contorsit, nemo spicula crebrius iecit aut certius destinata percussit. mirabamur poetam, qui infrenos dixerat Numidas, et alterum, qui ita collegerat, ut diceret in equitando verbera et praecepta esse fugae et praecepta sistendi. obscurum hoc nobis legentibus erat: intelleximus te videntes, cum idem arcum intenderes et habenas remitteres aut equum segnius euntem verbere concitares vel eodem verbere intemperantiam cohaereres. qui te visi sunt hoc docuisse. non faciunt: immo qui visi sunt docuisse, nunc discunt, in cibis autem cuius sacerdotis abstinentior caerimonia? in vino cuius senis mensa frugalior? operto conclavis tui non sanctior ara Vestalis, non pontificis cubile casti us nec pulvinar flaminis tam pudicum. in officiis amicorum non dico paria reddis: antevenis et. quotiens in obsequendo praecedimus, erubescis pudore tam obnoxio, quam in nobis esse deberet ab imperatore praeventis. in illa vero sede, ut ex more loquimur, consistorii, ut ego sentio, sacrari i tui, nullus umquam superiorum aut dicenda pensius cogitavit aut consultis cogitata disposuit aut disposita maturius expedivit.

nullus tu umquam dies ab adnleseentia tuus nisi adoro deus numen et reus voveo et ilico absolvo ago lavo manus mens purus inmaculabilis conscientia et qui in paucus sum cogitatio sincerus qui autem umquam egredior auspico sum aut incessus modestus aut habitudo cohibitior aut familiaris habitus condecentior aut militaris aecinctior in exerceo corpus quis cursus tam perniciter incito quis palaestra tam lubricus expedio quis saltus in tam sublimis colligo nemo adduco jaculus contorqueo nemo spiculum creber jacio aut certus destino percutio miro poeta qui infrenus dico numida et alter qui ita colligo ut dico in equito verbero et praecipio sum fuga et praecipio sisto obscurus hic nos lego sum intellego tu video cum idem arcus intendo et habena remitto aut equus segnis eo verber concitaris vel idem verber intemperantia cohaereres qui tu video sum hic doceo non facio immo qui video sum doceo nunc disco in cibus autem qui sacerdos abstinentior caerimonia in vinum qui senex mensa frugalis operio conclave tuus non sancio ara vestal non pontifex cubile caveo us neque pulvinar flamen tam pudicus in officium amicus non dico par reddo antevenis et quotiens in obsequor praecedo erubesco pudor tam obnoxius quam in nos sum debeo ab imperator praeventis in ille verus sedes ut ex mos loquor consistorii ut ego sentio sacraris eo tuus nullus umquam superus aut dico pensius cogito aut consulo cogito dispono aut dispono maturus expedio


Fecisti autem et facies alios quoque consules, piissime Gratiane, sed non et causa pari. viros gloriae militaris: habent enim tecum, ut .semper laboris, ita dignitatis plerumque consortium, virtutis quam honoris antiquiore collegio; viros nobilitatis antiquae: dantur enim multa nominibus et est fama pro merito; viros fide inclitos et officiis probatos: quorum me etiamsi non secerno numero, tamen, quod ad honoris viam pertinet, ratione dispertio. Quartum hunc gradum novi beneficii tu, Auguste, constituis: differre tibi ipsi, quo alter ornetur, bona animi tui ad alienam referre praestantiam cruditionemque naturae, quam deo et patri et tibi debes, ad alterius efficaciam gratius retorquere quam verius, tua haec verba sunt a te mihi scripta: solvere te, quod debeas et adhuc debere, quod solvens, o mentis aureae dictum bratteatum! o de pectore candidissimo lactei sermonis alimoniam! quisquamne tam parcus est in ostentatione beneficii? quisquam pondus gratiae suae vim meriti profitetur alieni? quisquam denique quod indulget, quasi ab obnoxio deferatur, pretium mavult vocare quam donum? certent huic sententiae veteres illi et Homerici oratores, subtilis deducta oratione Menelaus et instar profundae grandinis ductor Ithaeensius et melleo delibutus eloquio iam tertiae Nestor aetatis: sed neque ille concinnius eloquetur, qui se Laconica brevitate collegit, nec ille contortius, qui cum sensibus verba glomeravit, nec iste dulcius, cuius lenis oratio mulcendo potius quam extorquendo persuasit, solvere te dicis, quod debeas et debiturum esse, cum solvens. Auguste iuvenis, caeli tibi et humani generis rector hoc tribuat, ut praelatus antiquis, quos etiam elegantia sententiae istius antecessisti, vineas propria singulorum: in Menelao regiam dignationem, in Ulixe prudentiam, in Nestore senectutem.

facio autem et facies alius quoque consul pius gratiane sed non et causa par vir gloria militaris habeo enim tu ut semper labor ita dignitas plerusque consortium virtus quam honor antiquus collegium vir nobilitas antiquus do enim multus nomen et sum fama pro mereo vir fides inclutus et officium probo qui ego etiamsi non secerno numerus tamen qui ad honor via pertineo ratio dispertio quartus hic gradus nosco beneficium tu augustus constituo differo tu ipse quo alter orno bonus animus tuus ad alienus refero praestantia cruditionemque natura quam deus et pater et tu debeo ad alter efficaciam gratus retorqueo quam verus tuus hic verbum sum ab tu ego scribo solvo tu qui debeo et adhuc debeo qui solvo o mens aureus dico bratteatum o de pectus candidus lacteus sermo alimonia quisquam tam parcus sum in ostentatio beneficium quisquam pondus gratia suus vis mereo profiteor alienus quisquam denique qui indulgeo quasi ab obnoxius defero pretium malo vocaris quam donum certo hic sententia vetus ille et homericus orator subtilis deduco oratio menelaus et instar profundus grando ducto ithaeensius et melleus delibuo eloquium iam tertius nestor aetas sed neque ille concinnus eloquor qui sui laconicum brevitas colligo neque ille contorqueo qui cum sensus verbum glomero neque iste dulcis qui lenis oratio mulceo potis quam extorquendo persuadeo solvo tu dico qui debeo et debeo sum cum solvo augustus juvenis caelum tu et humanus genus rector hic tribuo ut praefero antiquus qui etiam elegantia sententia iste antecedo vinea proprius singulus in menelaus regia dignatio in ulixes prudentia in nestor senectus