Ludus Septem Sapientum

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


repressit ignem. Croesus ad regem illico


quid ferre possis, quidve non, dinoscere;


iam fugit illud nomen invisum mali.


et quam ciendi causam haberet nominis?


possum ego censuram lectoris ferre severi


in hoc, et ulla spreta nobis gloria.


dictum moleste Croesus accepit: ego


ad Antiphilam quom venerat servus Dromo 3


ad usque puncti tenuis instar quaerere.2


per mille possem currere exempla, ut probem

per mille possum curro exemplum ut probo


studii, laborum: vita in omni quidquid est,

studium labor vito in omnis quisquis sum


per militarem ducitur lectam manum:


censor Aristarchus normaque Zenodoti!


stat ille, captans funeris iam instar sui,


Maeonio qualem cultum quaesivit Homero


praedes vadesque paenitudinis reos.


Latinum est, sponde, noxa set praesto tibi.


ignoscenda istaec an cognoscenda rearis,


Latine dictum suspicor: plures mali.


dic! adnuisti? gratiam habeo, persequar


Ssuperior aetas nec secuta sustulit,


Abeo. valete et plaudite, plures boni.1


Romana sic et est vox: veni in tempore.2


at ille ridens: “ Quo dein me ponis loco,


scitis profecto, quae sint; set si memoria


et esse καιρόν, tempestivum quod vocant.


aequanimus fiam te iudice, sive legenda,


quam cogitare, quid gerendum sit. dehinc


proxima defensi cura pudoris erit.


laudatus et probatus ambobus fui.


optabo, ut placeam; si minus, ut lateam.


cuique olim iussu Apollinis tripodem aureum 5

quisque olim iussus apollo tripus aureus


unam trecentis versibus sententiam


ego recusans non recepi et reddidi


ferendum ad alios, quos priores crederem.


rerum omnium esse primum tempus autumat,


seriem per omnem cuncta regi edisserit.


postquam potentes nec verentes sumptuum


clamore magno ter Solonem nuncupat.


rebus creandis 3 dixi, ut vates Pindarus, 4


BIAS Prieneus quod 1 dixi oἱ πλεῖστοι κακοι,


μελέτη τὸ πᾶν, Periandri id est Corinthii,


Thales set ἐγγύα, πάρα δ' ἄτα protulit,


ἄριστον μέτρον an sit optimus modus,


Dixi: recedam, sit modus, venit Thales.


sed nemo quisquam tam malus iudex fuat,


una est Athenis atque in omni Graecia


incogitantes fors, non consilium regit.


ut in orbe tereti nominum sertum inderet,


istum requirit optimae pausae modum.


meliore ut uti rege possint Lydii.


gratum hoc officium maneat ambobus tamen.


ego receptum consecravi Apollini;


gradibus propinquis in quatuordecim sedes:


γνῶθι σεαυτόν, quod Latinum est: nosce te.


praegrederer aperiremque, quid vellent sibi.


officia cuncta, pudor, honor, constantia


quos docuit usus et peritos reddidit.


sed nolo quemquam nominatim dicere:


quid erubescis tu, togate Romule,


pro patria pugnans iste vitam obiecerat.


quod est Latinum, plures hominum sunt mali;


agere volentem semper meditari decet.


nostris negotis sua loca sortito data:


CLEOBULUS ego sum, parvae civis insulae,


set iste καιρόσ, tempus ut noris, monet


scaenam quod introibunt tam clari viri?


et noster quidam μηδὲν ἄγαν.2 huc pertinet


Ego iam peregi, qua de causa huc prodii.


Bias Prieneus dixit οἱ πλεῖστοι κακοί,


Pompeius hanc et Balbus et Caesar dedit


in omne tempus conderet ludis locum:


finem intueri longae vitae qui iubes.


manendo Solonem, quoad ad se se recipiat.1


Rex an tyrannus Lydiae, Croesus, fuit


et possum modica laude placere mihi:


locare sedes, bellum gerere aut ponere,


pone obelos igitur primorum stigmata vatum:


aedilis olim scaenam tabulatam dabat


DE more Graeco prodeo in scaenam Solon,


meditatur omne qui prius negotium.


beneficiorum, gratiarum, iniuriae,


MYTILENA ego ortus Pittacus sum Lesbius,


ad consulendum publici sedes loci,


nam si sapientem deligi Phoebus iubet,


beatus orbe toto qui solus vocor? ”


aequalitas quod ordinem nescit pati.


ut expedirem, quis theatra, quis forum,


Sed ego me ad partes iam recipio, plaudite,


id omnis hominum secta sibi dictum putet.


dedere piscatores extractum mari;


spectare vitae iubeo cunctos terminum.


DELPHIS Solonem scripse fama est Atticum


meditando et vestram rem curetis publicam.


ea displicebit, non tamen prudentibus,


magnas modicasque res, etiam parvas quoque

magnus modicasque res etiam parvus quoque


LUMBI sedendo, oculi spectando dolent,


hodie in orchestram palliati prodeunt,


quodque uni dictum est, quisque sibi dictum putet.

quisque unus dico sum quisque sui dico puto


Is igitur ego sum. causa set in scaenam fuit

is igitur ego sum causa sed in scaena sum


Pronuntiare suas solent sententias,


quis condidisset privas partes moenium:


adtento, Drepani, perlege iudicio,


adponet docti quae mihi lima viri.


meditatio si rei gerendae defuit.


relinquo regem, bellum ille in Persas parat,


ne primus esset, ne vel imus quispiam.


missum ac remissum rursus ad me deferunt.

mitto atque remitto rursus ad ego defero


septem sapientum fama cui palmam dedit.


gyrum per omnem et destrui ardentem pyram:


spondere qui nos, noxa quia praes est, vetat.

spondeo qui nos noxa quia praes sum veto


nullo inpeditam, temporis servans vicem.


sed quid ego istaec? non hac de causa huc prodii,

sed quis ego iste non hic de causa huc prodii


Graece coactum est ὄρα τέλοσ μακροῦ βίου,


nomen perenne crediderunt, si semel


nam populus iste, quo theatrum cingitur,


rebus vetustis claudit, veniet ludius


sive ille vere bonus est, seu dici studet.

sive ille verus bonus sum seu dico studeo


reliquum quod esset vitae, totum degere.


Spectandum dico terminum vitae prius:


' en ἐγγύα, πάρα δ' ἄτα, graece dicimus:


Dixi: valete memores, plausum non moror.


set inperitos scito, quos dixit malos.


campus comitiis, ut conscriptis curia,


nil est, quod ampliorem curam postulet,


despexit, alium quaerit, inveni Aglaum:


et commodum profusus imber nubibus


nobis pudendum hoc, non et Atticis quoque:


et correcta magis quam condemnata vocabo,


vinctumque pedicis aureis secum iubet,


magnae sed auctor, qua cluo, sententiae:


ac paene sero Croesus ingenti sono,


MILESIUS sum Thales, aquam qui principem


adsertor ut sententiae fierem meae.


Murena sic et Gallius: nota eloquar,


cuneata crevit haec theatri inmanitas:


lateribus aureis templa qui divis dabat,


miseratur ille vimque fortunae videns


quam in urbe nostra sero luxus condidit,


ego duorum regum testimonio


O vere vates, inquit, O Solon, Solon


qua voce Cyrus motus, extingui iubet


fines agelli proprii is numquam excesserat.

finis agellus proprius is numquam excedo


qua flamma totum se per ambitum dabat


venit ecce Chilon. vos valete et plaudite.


quod ille munus hoc sapienti miserat.


neque enim esse primum me, verum unum existimo,

neque enim sum primus ego verus unus existimo


Dixi: recedam, legifer venit Solon.


reputate cuncti, quotiens offensam incidat,


id adeo sic est. si queam, paucis loquar.


spectata cui non fuerit opportunitas.


novit et intrepidus verbera lenta pati.

nosco et intrepidus verbero lentus patior


profectus, victus, vinctus, regi deditus,


γίγνωσκε καιρόν: tempus ut noris, iubet.


Spartane Chilon, sit tuum necne, ambigunt,


set ut verendos disque laudatos viros


sibi quisque vestrum dicat et secum putet,


constructa moles saxeo fundamine


volvens in altum tumidos aestu globos.


spondere quantis damno fuerit et malo.


Spartanus ego sum Chilon, qui nunc prodeo.


is quippe solus rei gerendae est efficax,


quin iam bonorum partibus se copulet,


per ordinem, iam dixit ex isto loco


ut, quod dixisse Croeso regi existimor,


meditationem posse totum qui putat.


non hominem quemquam, set deum credi decet.


tandem peregit meque respectans abit.


quas quisque iam prudentium anteverterit.


uterque sensus, Italus seu Dorius.


quod longius fit, si Latine dixeris:


is me evocavit. venio dicto oboediens,


his in beatis, dives insanum in modum,


subito excitatam nulla mole saxea.


dein per omnes septem sapientes viros


mihi prodeundi, quae duobus ante me,


multi hoc Laconis esse Chilonis putant.


interea arbitrii subiturus pondera tanti


ἄριστον μέτρον esse dicit Lindius


palmas, non culpas esse putabo meas;


fandi, tacendi, somni, vigilii is modus,


forum atque rostra separat ius 1 civium,


brevitate nota, qua Lacones utimur,


evita, quod sunt semper ancipiti in statu.


Septem sapientes, nomen quibus istud dedit


ἄριστον μέτρον quem dixisse existimant.


μελέτη τὸ πᾶν qui dixi et dictum iam probo,


meditationis esse, quod recte geras.


edissertator harum, quas teneo minus.


quibus theatrum curiae praebet vicem.


Afer poeta vester ut ne quid nimis, 1


quod iuxta fertur, ὄρα τέλοσ μακροῦ βίου,


EPHYRA creatus huc Periander prodeo,


noctu diuque, quae geras, quae gesseris,


laudat Solonem: Croesum inde in amicis habet

laudo solon croesus inde in amicus habeo


proinde miseros aut beatos dicere


set καιρὸσ iste tempestivum tempus est.


commendo nostrum γνῶθι σεαυτόν, nosce te,


totus bonorum est. hostium tellus habet,


hui, quam pauca, di, locuntur Attici!


γίνωσκε καιρὸν qui docui sententiam.


nam primum est meruisse tuum, Pacate, favorem:


interrogatur, quem Solonem diceret


qui ius et aequum et sacros mores neglegunt.


adversa rerum vel secunda praedicat


quod in columna iam tenetur Delphica.


nam segniores omnes in coeptis novis,


et Pittacum dixisse fama est Lesbium


set famae 1 non est iudicii severitas;


multi hoc Solonem dixe Croeso existimant.


vester quoque iste comicus Terentius


Tempus monet, ne sim molestus, plaudite.


namque hi iubente Delio me legerant,


rogat, beatum prodam, si quem noverim.


eorum e medio prodeo gyro Solon,


Pars plaudite ergo, pars offensi explodite.


Octavianus concertantes sumptibus.


interpretare tu, qui orchestrae proximus


sive tegenda putes carmina, quae dedimus,


recte olim ineptum Delphicus suasit deus

rectus olim ineptus delphicus suadeo deus


novit equus plausae sonitum cervicis amare,


dixisse quos me creditis, plures malos,


dixisse nollem; veritas odium parit.2


Cleobulus: hoc est, optimus cunctis modus.


labor molestus iste fructi est optimi,


hoc nos monere faeneratis non placet.


tum iudicandum, si manet felicitas.


meditanda cunctis comicus Terentius. 1


quaerentem, quisnam primus sapientum foret,


malos sed imperitos dixi et barbaros,


Tellena dico civem non ignobilem: