Ita est, inquam; sed cum tui muneris sit latentium rerum causas euoluere uelatasque caligine explicare rationes, quaeso uti quae hinc decernas, quoniam hoc me miraculum maxime perturbat, edisseras. Tum illa paulisper arridens; Ad rem me, inquit, omnium quaesiti, maximam uocas, cui uix exhausti quicquam satis sit. Talis namque materia est ut una dubitatione succisa innumerabiles aliae uelut hydrae capita succrescant, nec ullus fuerit modus, nisi quis eas uiuacissimo mentis igne coerceat. In hac enim de prouidentiae simplicitate, de fati serie, de repentinis casibus, de cognitione ac praedestinatione diuina, de arbitrii libertate quaeri solet, quae quanti oneris sint ipse perpendis. Sed quoniam haec quoque te nosse quaedam medicinae tuae portio est, quamquam angusto limite temporis saepti tamen aliquid delibare 1 conabimur. Quod si te musici carminis oblectamenta delectant, hanc oportet paulisper differas uoluptatem, dum nexas sibi ordine contexo rationes. Vt libet, inquam, Tunc uelut ab alio orsa principio ita disseruit: Omnium generatio rerum cunctisque mutabilium naturarum progressus et quidquid aliquo mouetur modo, causas, ordinem, formas ex diuinae mentis stabilitate sortitur. Haec in suae simplicitatis arce compositamultiplicem rebus regendis modum statuit. Qui modus cum in ipsa diuinae intellegentiae puritate conspicitur, prouidentia nominatur; cum uero ad ea quae mouet atque disponit refertur, fatum a ueteribus appellatum est. Quae diuersa esse facile liquebit, si quis utriusque uim mente conspexerit. Nam prouidentia est ipsa illa diuina ratio in summo omnium principe constituta quae cuncta disponit; fatum uero inhaerens rebus mobilibus dispositio per quam prouidentia suis quaeque nectit ordinibus. Prouidentia namque cuncta pariter quamuis diuersa quamuis infinita complectitur; fatum uero singula digerit in motum locis formis ac temporibus distributa, ut haec temporalis ordinis explicatio in diuinae mentis adunata prospectum prouidentia sit, eadem uero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum uocetur. Quae licet diuersa sint, alterum tamen pendet ex altero. Ordo namque fatalis ex prouidentiae simplicitate procedit. Sicut enim artifex faciendae rei formam mente praecipiens mouet operis effectum, et quod simpliciter praesentarieque prospexerat, per temporales ordines ducit, ita deus prouidentia quidem singulariter stabiliterque facienda disponit, fato uero haec ipsa quae disposuit multipliciter ac temporaliter administrat. Siue igitur famulantibus quibusdam proui- dentiae diuinis spiritibus fatum exercetur seu anima seu tota inseruiente natura seu caelestibus siderum motibus seu angelica uirtute seu daemonum uaria sollertia seu aliquibus horum seu omnibus fatalis series texitur, illud certe manifestum est immobilem simplicemque gerendam formam rerum esse prouidentiam, fatum uero eorum quae diuina simplicitas gerenda disposuit nobilem nexum atque ordinem temporalem. Quo fit ut omnia quae fato subsunt prouidentiae quoque subiecta sint cui ipsum etiam subiacet fatum, quaedam uero quae sub prouidentia locata sunt fati seriem superent. Ea uero sunt quae primae propinqua diuinitati stabiliter fixa fatalis ordinem mobilitatis excedunt. Nam ut orbium circa eundem cardinem sese uertentium qui est intimus ad simplicitatem medietatis accedit ceterorumque extra locatorum ueluti cardo quidam circa quem uersentur exsistit, extimus uero maiore ambitu rotatus quanto a puncti media indiuiduitate discedit tanto amplioribus spatiis explicatur, si quid nero illi se medio conectat et societ, in simplicitatem cogitur diffundique ac diffluere cessat, simili ratione quod longius a prima mente discedit maioribus fati nexibus implicatur ac tanto aliquid fato liberum est quanto illum rerum cardinem uicinius petit. Quod si supernae mentis haeserit firmitati, motu carens fati quoque supergreditur necessitatem. Igitur uti est ad intellectum ratiocinatio, ad id quod est id quod gignitur, ad aeternitatem tempus, ad punctum medium circulus, ita est fati series mobilis ad proui- dentiae stabilem simplicitatem. Ea series caelum ac sidera mouet, elementa in se inuicem temperat et alterna commutatione transformat; eadem nascentia occidentiaque omnia per similes fetuum seminumque renouat progressus. Haec actus etiam fortunasque hominum indissolubili causarum conexione constringit, quae cum ab immobilis prouidentiae proficiscatur exordiis, ipsas quoque immutabiles esse necesse est. Ita enim res optime reguntur, si manens in diuina mente simplicitas indeclinabilem causarum ordinem premat. Hic uero ordo res mutabiles et alioquin temere fluituras propria incommutabilitate coerceat. Quo fit ut tametsi uobis hunc ordinem minime considerare ualentibus confusa omnia perturbataque uideantur, nihilo minus tamen suus modus ad bonum dirigens cuncta disponat. Nihil est enim quod mali causa ne ab ipsis quidem improbis fiat; quos, ut uberrime demonstratum est, bonum quaerentes prauus error auertit, nedum ordo de summi boni cardine proficiscens a suo quoquam deflectat exordio. Quae uero, inquies, potest ulla iniquior esse confusio, quam ut bonis tum aduersa tum prospera, malis etiam tum optata tum odiosa contingant? Num igitur ea mentis integritate homines degunt, ut quos probos improbosue censuerunt eos quoque uti existimant esse necesse sit? Atqui in hoc hominum iudicia depugnant, et quos alii praemio alii supplicio dignos arbitrantur. Sed concedamus ut aliquis possit bonos malosque discernere; num igitur poterit intueri illam intimam temperiem, uelut in corporibus diei solet, animorum? Non enim dissimile est miraculum nescienti cur sanis corporibus his quidem dulcia illis uero amara conueniant, cur aegri etiam quidam lenibus quidam uero acribus adiuuentur? At hoc medicus, qui salutatis ipsius atque aegritudinis modum temperamentumque dinoscit, minime miratur. Quid uero aliud animorum salus uidetur esse quam probitas? Quid aegritudo quam uitia? Quis autem alius uel seruator bonorum uel malorum depulsor quam rector ae medicator mentium deus? Qui eum ex alta prouidentiae specula respexit, quid unicuique conueniat agnoscit et quod conuenire nouit accommodat. Hic iam fit illud fatalis ordinis insigne miraculum, eum ab sciente geritur quod stupeant ignorantes. Nam ut pauca quae ratio ualet humana de diuina profunditate perstringam, de hoc quem tu iustissimum et aequi seruantissimum putas omnia scienti prouidentiae diuersum uidetur; et uictricem quidem causam dis, uictam uero Catoni placuisse familiaris noster Lucanus admonuit. Hie igitur quidquid citra spem uideas geri, rebus quidem rectus ordo est, opinioni uero tuae peruersa confusio. Sed sit aliquis ita bene moratus ut de eo diuinum iudicium pariter et humanum consentiat, sed est animi uiribus infirmus; cui si quid eueniat aduersi, desinet colere forsitan innocentiam per quam non potuit retinere fortunam. Parcit itaque sapiens dispensatio ei quem deteriorem facere possit aduersitas, ne cui non con- uenit laborare patiatur. Est alius cunctis uirtutibus absolutus sanctusque ac deo proximus; hunc contingi quibuslibet aduersis nefas prouidentia iudicat adeo ut ne corporeis quidem morbis agitari sinat. Nam ut quidam me quoque excellentior: ἀνδρὸς δὴ ἱεροῦ δέμας αἰθέρες ᾠκοδόμησαν Fit autem saepe, uti bonis summa rerum regenda deferatur, ut exuberans retundatur improbitas. Aliis mixta quaedam pro animorum qualitate distribuit; quosdam remordet ne longa felicitate luxurient, alios duris 1 agitari ut uirtutes animi patientiae usu atque exercitatione confirment. Alii plus aequo metuunt quod ferre possunt, alii plus aequo despiciunt quod ferre non possunt; hos in experimentum sui tristibus ducit. Nonnulli uenerandum saeculi nomen gloriosae pretio mortis emerunt: quidam suppliciis inexpugnabiles exemplum ceteris praetulerunt inuictam malis esse uirtutem. Quae quam recte atque disposite et ex eorum bono quibus accedere uidentur fiant, nulla dubitatio est. Nam illud quoque, quod improbis nunc tristia nunc optata proueniunt, ex eisdem ducitur causis; ac de tristibus quidem nemo miratur, quod eos male meritos omnes existimant. Quorum quidem supplicia tum ceteros ab sceleribus deterrent, tum ipsos quibus inuehuntur emendant; laeta uero magnum bonis argumentum loquuntur, quid de huiusmodi felicitate debeant iudicare quam famulari saepe improbis cernant. In qua re illud etiam dispensari credo, quod est forsitan alicuius tam praeceps atque inportuna natura ut eum in scelera potius exacerbare possit rei familiaris inopia j huius morbo prouidentia collatae pecuniae remedio medetur. Hic foedatam probris conscientiam exspectans et se cum fortuna sua comparatis, forsitan pertimescit ne cuius ei iucundus usus est, sit tristis amissio. Mutabit igitur mores ac dum fortunam metuit amittere, nequitiam derelinquit. Alios in cladem meritam praecipitauit indigne acta felicitas; quibusdam permissum puniendi ius, ut exercitii bonis et malis esset causa supplicii. Nam ut probis atque improbis nullum foedus est, ita ipsi inter se improbi nequeunt conuenire. Quidni, cum a semet ipsis discerpentibus conscientiam uitiis quisque dissentiat faciantque saepe, quae cum gesserint non fuisse gerenda decernant? Ex quo saepe summa illa prouidentia protulit insigne miraculum, ut malos mali bonos facerent. Nam dum iniqua sibi a pessimis quidam perpeti uidentur, noxiorum odio flagrantes ad uirtutis frugem rediere, dum se eis dissimiles student esse quos oderant. Sola. est enim diuina uis cui mala quoque bona sint, cum eis competenter utendo alicuius boni elicit effectum. Ordo enim quidam cuncta complectitur, ut quod adsignata ordinis ratione decesserit, hoc licet in alium, tamen ordinem relabatur, ne quid in regno prouidentiae liceat temeritati. ἀργαλέον δέ με ταῦτα θεὸν ὥς πάντ᾽ ἀγορεύειν Neque enim fas est homini cunctas diuinae operae machinas uel ingenio conprehendere uel explicare sermone. Hoc tantum perspexisse sufficiat, quod naturarum omnium proditor deus idem ad bonum dirigens cuncta disponat, dumque ea quae protulit in sui similitudinem retinere festinat, malum omne de reipublicae suae terminis per fatalis seriem necessitatis eliminet. Quo fit ut quae in terris abundare creduntur, si disponentem prouidentiam spectes, nihil usquam mali esse perpendas. Sed uideo te iam dudum et pondere quaestionis oneratum et rationis prolixitate fatigatum aliquam carminis exspectare dulcedinem. Accipe igitur haustum quo refectus firmior in ulteriora, contendas.

ita sum inquam sed cum tuus munus sum lateo res causa evolvo velo caligo explicaris ratio quaeso uti qui hinc decerno quoniam hic ego miraculis magnus perturbo edisseras tum ille paulisper arrideo ad res ego inquam omnis quaero maximus uoco qui uix exhaurio quisquam satis sum tal namque materia sum ut unus dubitatio succido innumerabilis alius uelut hydrae caput succresco neque ullus sum modus nisi quis is vivax mens ignis coerceo in hic enim de providentia simplicitas de fatum series de repentinus casus de cognitio atque praedestinatio diuinum de arbitrium libertas quaero soleo qui quantus onus sum ipse perpendis sed quoniam hic quoque tu nosco quidam medicina tuus portio sum quamquam angustus limes tempus saepio tamen aliquis delibaris conor qui si tu musicus carmen oblectamentum delecto hic oportet paulisper differo uoluptas dum necto sui ordo contexo ratio vt libet inquam tunc uelut ab alius ordior principium ita disseruio omnis generatio res cunctus mutabilis naturaris progredior et quisquis aliquis moueo modo causa ordo forma ex divina mens stabilitas sortio hic in suus simplicitas arx compositamultiplicem res rego modus statuo qui modus cum in ipse divina intellegentia puritas conspicio provideo nomino cum uerus ad is qui moueo atque dispono refero fatum ab vetus appello sum qui diuerto sum facilis liqueo si quis uterque uis mens conspicio nam provideo sum ipse ille diuinum ratio in superus omnis princeps constituo qui cunctus dispono fatum uerus inhaereo res mobilis dispositio per quam provideo suus quisque necto ordo provideo namque cunctus pariter quamuis diuerto quamuis infinitus complector fatum uerus singulus digero in motus locus forma atque tempus distribuo ut hic temporal ordo explicatio in divina mens aduno prospicio provideo sum idem uerus adunatio digero atque explicata tempus fatum voco qui licet diuerto sum alter tamen pendeo ex alter ordo namque fatal ex providentia simplicitas procedo sicut enim artifex facio res forma mens praecipio moueo opus efficio et qui simplex praesentarieque prospicio per temporal ordo duco ita deus provideo quidem singularis stabiliterque facio dispono fatum uerus hic ipse qui dispono multipliciter atque temporaliter administro siue igitur famulantibus quidam proui dentiae divinus spiritus fatum exerceo seu anima seu totus inseruiente natura seu caelestis sidus motus seu angelica uirtus seu daemon uarius sollertia seu aliqui hic seu omnis fatal series texitur ille certus manifestus sum immobilis simplicemque gero forma res sum providentia fatum uerus is qui diuinum simplicitas gero dispono nobilis necto atque ordo temporal quo fio ut omnis qui fatum subsunt providentia quoque subiectum sum qui ipse etiam subjaceo fatum quidam uerus qui sub provideo loco sum fatum series supero is uerus sum qui primus propinquus diuinitas stabilis figo fatal ordo mobilitas excedo nam ut orbis circa idem cardo sui uertentium qui sum intimus ad simplicitas medietas accedo ceter extra locator ueluti cardo quidam circa qui verso exsisto extimus uerus magnus ambitus roto quantus ab pungo medius indiuiduitas discedo tantus amplus spatium explico si quis nero ille sui medium conectat et societ in simplicitas cogo diffundique atque diffluo cesso similis ratio qui longus ab primus mens discedo magnus fatum nexus implico atque tantus aliquis fatum liber sum quantus ille res cardo uicinius peto qui si supernus mens haereo firmitas motus careo fatum quoque supergredior necessitas igitur uti sum ad intellego ratiocinatio ad is qui sum is qui gigno ad aeternitas tempus ad pungo medius circulus ita sum fatum series mobilis ad proui dentiae stabilis simplicitas is series caelum atque sidus moueo elementum in sui inuicem tempero et alternus commutatio transformo idem nasco occidentiaque omnis per similis fetus semen renovo progredior hic ago etiam fortuno homo indissolubilis causaris conexio constringo qui cum ab immobilis providentia proficisco exordium ipse quoque immutabilis sum necesse sum ita enim res optume rego si maneo in diuinum mens simplicitas indeclinabilis causaris ordo premo hic uerus ordo res mutabilis et alioqui temere fluituras proprius incommutabilitas coerceo quo fio ut tametsi tu hic ordo paruus considero valeo confundo omnis perturbo uideo nihilum paruus tamen suus modus ad bonus dirigo cunctus dispono nihil sum enim qui malus causa ne ab ipse quidem improbus fio qui ut uber demonstro sum bonus quaero pravus error averto nedum ordo de superus bonus cardo proficiscor ab suus quoquam deflecto exordior qui uerus inquam possum ullus iniquus sum confusio quam ut bonus tum adverso tum prosper malus etiam tum opto tum odiosus contingo num igitur is mens integritas homo dego ut qui probus improbosue censeo is quoque uti existimo sum necesse sum atqui in hic homo iudicium depugno et qui alius praemium alius supplicium dignus arbitror sed concedo ut aliquis possum bonus malus discerno num igitur possum intueor ille intimus temperies uelut in corpus dies soleo animus non enim dissimilis sum miraculis nescio cur sanus corpus hic quidem dulcis ille uerus amarus convenio cur aeger etiam quidam lenis quidam uerus acer adiuuentur at hic medicus qui salutas ipse atque aegritudo modus temperamentumque dignosco paruus miro quis uerus alius animus salus uideo sum quam probitas quis aegritudo quam uitium quis autem alius uel seruator bonus uel malus depulsor quam rector ae medicator mens deus qui is ex altus providentia speculum respicio quis uniquique convenio agnosco et qui conuenio nosco accommodo hic iam fio ille fatal ordo insignis miraculis is ab scio gero qui stupeo ignoro nam ut paucus qui ratio ualeo humanus de diuinum profunditas perstringo de hic qui tu iustus et aequum seruo puto omnis scio providentia diuerto uideo et uictrix quidem causa deus vinco uerus cato placeo familiaris noster lucanus admoneo hic igitur quisquis citer spes uideo gero res quidem rectus ordo sum opinio uerus tuus peruerto confusio sed sum aliquis ita bene moror ut de is divinus iudicium pariter et humanus consentio sed sum animus uis infirmus qui si quis evenio adverro desino colo forsitan innocentia per quam non possum retineo fortuna parco itaque sapio dispensatio is qui deterior facio possum aduersitas ne qui non continuo uenio laboro patior sum alius cunctus uirtus absolvo sancio atque deus proximus hic contingo qui aduerto nefas provideo iudico adeo ut ne corporeus quidem morbus agitaris sino nam ut quidam ego quoque excello fio autem saepe uti bonus summus res rego defero ut exubero retundo improbitas alius misceo quidam pro animus qualitas distribuo quidam remordeo ne longus felicitas luxurio alius durus agitaris ut uirtus animus patientia usus atque exercitatio confirmo alius multus aequus metuo qui fero possum alius multus aequus despicio qui fero non possum hic in experimentum suus tristis duco nonnullus veneror saeculis nomen gloriosus pretium mors emo quidam supplicium inexpugnabilis exemplum ceterus praefero invictus malus sum uirtus qui quam rectus atque dispono et ex is bonus qui accedo uideo fio nullus dubitatio sum nam ille quoque qui improbus nunc tristis nunc opto provenio ex idem duco causa atque de tristis quidem nemo miro qui is malus mereo omnis existimo qui quidem supplicium tum ceterus ab scelus deterreo tum ipse qui inveho emendo laetus uerus magnus bonus argumentum loquor quis de huiusmodi felicitas debeo iudicaris quam famularis saepe improbus cerno in qui res ille etiam dispensaris credo qui sum forsitan aliquis tam praeceps atque importunus natura ut is in scelus potis exacerbaris possum res familiaris inopia j hic morbus provideo confero pecunia remedium medeor hic foedo probrum conscientia exspecto et sui cum fortuna suus comparo forsitan pertimesco ne qui is iucundus utor sum sum tristis amissio muto igitur mos atque dum fortuna metuo amitto nequitia derelinquo alii in clades mereo praecipito indignus ago felicitas quidam permitto punior ius ut exercitium bonus et malus sum causa supplicium nam ut probus atque improbus nullus foedus sum ita ipse inter sui improbus nequeo conuenio quis cum ab sui ipse discerpentibus conscientia uitium quisque dissentio facio saepe qui cum gero non sum gero decerno ex quo saepe summus ille provideo profero insignis miraculis ut malus malus bonus facio nam dum iniquus sui ab malus quidam perpetior uideo noxius odium flagro ad uirtus frugis redeo dum sui is dissimilis studeo sum qui odi solus sum enim diuinum uolo qui malus quoque bonus sum cum is competenter uto aliquis bonus elicio efficio ordo enim quidam cunctus complector ut qui adsigno ordo ratio decedo hic licet in alius tamen ordo relabatur ne quis in regnum providentia licet temeritas neque enim fas sum homo cunctus divina opera machina uel ingenium comprehendo uel explicaris sermo hic tantus perspicio sufficio qui naturaris omnis proditor deus idem ad bonus dirigo cunctus dispono dum is qui profero in suus similitudo retineo festino malus omnis de reipublicae suus terminus per fatal series necessitas elimino quo fio ut qui in terra abundaris credo si dispono providentia specto nihil usquam malus sum perpendas sed uideo tu iam dudum et pondus quaestio onero et ratio prolixitas fatigo aliqui carmen exspectaris dulcedo accipio igitur haurio quo reficio firmus in ulteriora contendo


Haec cum superba uerterit uices dextra Et aestuantis more fertur Euripi, Dudum tremendos saeua proterit reges Humilemque uicti subleuat fallax uultum. Non illa miseros audit aut curat fletus Vltroque gemitus dura quos fecit ridet. Sic illa ludit, sic suas probat uires Magnumque suis demonstrat 1 ostentum, si quis Visatur una stratus ac felix hora.

hic cum superbus verto uicis dextera et aestuo mos fero euripus dudum tremo saeuus protero rex humilis vinco sublevo fallax uultus non ille miser audio aut curo fletus vltroque gemitus durus qui facio rideo sic ille ludo sic suus probo uis magnus suus demonstro ostendo si quis viso unus sterno atque felix hora


Quod si in corporibus sentiendis, quamuis afficiant instrumenta sensuum forinsecus obiectae qualitates animique agentis uigorem passio corporis antecedat quae in se actum mentis prouocet excitetque interim quiescentes intrinsecus formas, si in sentiendis, inquam, corporibus animus non passione insignitur, sed ex sua ui subiectam corpori iudicat passionem, quanto magis ea quae cunctis corporum affectionibus absoluta sunt, in discernendo non obiecta extrinsecus sequuntur, sed actum suae mentis expediunt? Hac itaque ratione multiplices cognitiones diuersis ac differentibus cessere substantiis. Sensus enim solus cunctis aliis cognitionibus destitutus immobilibus animantibus cessit quales sunt conchae maris quaeque alia saxis haerentia nutriuntur, imaginatio uero mobilibus beluis quibus iam inesse fugiendi appetendiue aliquis uidetur affectus, ratio uero humani tantum generis est sicut intellegentia sola diuini. Quo fit ut ea notitia ceteris praestet quae suapte natura non modo proprium sed ceterarum quoque notitiarum subiecta cognoscit. Quid igitur, si ratiocinationi sensus imaginatioque refragentur, nihil esse illud uniuersale dicentes quod sese intueri ratio putet? Quod enim sensibile uel imaginabile est, id uniuersum esse non posse; aut igitur rationis uerum esse iudicium nec quidquam esse sensibile, aut quoniam sibi notum sit plura sensibus et imaginationi esse subiecta, inanem conceptionem esse rationis quae quod sensibile sit ac singulare quasi quiddam uniuersale consideret. Ad haec, si ratio contra respondeat se quidem et quod sensibile et quod imaginabile sit in uniuersitatis ratione conspicere, illa uero ad uniuersitatis cognitionem adspirare non posse, quoniam eorum notio corporales figuras non possit excedere, de rerum uero cognitione firmiori potius perfectumque iudicio esse credendum, in huiusmodi igitur lite nos quibus tam ratiocinandi quam imaginandi etiam sentiendique uis inest nonne rationis potius causam probaremus? Simile est quod humana ratio diuinam intellegentiam futura, nisi ut ipsa cognoscit, non putat intueri. Nam ita disseris: Si qua certos ac necessarios habere non uideantur euentus, ea certo euentura praesciri nequeunt. Harum igitur rerum nulla est praescientia, quam si etiam in his esse credamus, nihil erit quod non ex necessitate pro-ueniat. Si igitur uti rationis participes sumus, ita diuinae iudicium mentis habere possemus, sicut imaginationem sensumque lationi cedere oportere iudicauimus, sic diuinae sese menti humanam submittere rationem iustissimum censeremus. Quare in illius summae intellegentiae cacumen, si possumus, erigamur; illic enim ratio uidebit quod in se non potest intueri, id autem est, quonam modo etiam quae certos exitus non habent, certa tamen uideat ac definita praenotio neque id sit opinio sed summae potius scientiae nullis terminis inclusa simplicitas.

qui si in corpus sentiendis quamuis afficiant instrumentum sensus forinsecus objacio qualitas animus ago vigor passio corpus antecedo qui in sui ago mens provoco excito interim quiesco intrinsecus forma si in sentiendis inquam corpus animus non passio insignitur sed ex suus uis subicio corpus iudico passio quantus magis is qui cunctus corpus affectio absolvo sum in discernendo non objecto extrinsecus sequor sed ago suus mens expedio hic itaque ratio multiplico cognitio diuorto atque differo cedo substantia sensus enim solus cunctus alius cognitio destituo immobilis animo cedo qualis sum concha mare quisque alius saxum haereo nutrio imaginatio uerus mobilis belua qui iam insum fugio appetendiue aliquis uideo afficio ratio uerus humanus tantus genus sum sicut intellego solus diuinus quo fio ut is notitia ceterus praesto qui suapte natura non modo proprius sed ceteraris quoque notitiaris subiectum cognosco quis igitur si ratiocinatio sensus imaginatioque refragentur nihil sum ille uniuersal dico qui sui intueor ratio puto qui enim sensibilis uel imaginabilis sum is uniuersus sum non possum aut igitur ratio uerus sum iudicium neque quisquam sum sensibilis aut quoniam sui notus sum multus sensus et imaginatio sum subiectum inanis conceptio sum ratio qui qui sensibilis sum atque singularis quasi quidam uniuersal consido ad hic si ratio contra respondeo sui quidem et qui sensibilis et qui imaginabilis sum in uniuersitas ratio conspicio ille uerus ad uniuersitas cognitio adspiraris non possum quoniam is notio corporal figura non possum excedo de res uerus cognitio firmiori potis perficio iudicium sum credo in huiusmodi igitur lis nos qui tam ratiocinor quam imaginandi etiam sentiendique uolo insum nonne ratio potis causa probo similis sum qui humanus ratio diuinus intellegentia sum nisi ut ipse cognosco non puto intueor nam ita disseris si qui certus atque necessarius habeo non uideo euentus is certus evenio praesciri nequeo haris igitur res nullus sum praescio quam si etiam in hic sum credo nihil sum qui non ex necessitas pro uenio si igitur uti ratio particeps sum ita divina iudicium mens habeo possum sicut imaginatio sentio latio cedo oportet iudicauimus sic divina sui mens humanus summitto ratio iustus censeo quaris in ille summa intellegentia cacumen si possum erigamur illic enim ratio uideo qui in sui non possum intueor is autem sum quonam modo etiam qui certus exitus non habeo certus tamen uideo atque definio praenotio neque is sum opinio sed summa potis scientia nullus terminus includo simplicitas


IAM cantum illa finiuerat, cum me audiendi auidum stupentemque arrectis adnue auribus carminis mulcedo defixerat. Itaque paulo post: O inquam, summum lassorum solamen animorum quam tu me uel sententiarum pondere uel canendi etiam iucunditate refouisti! Adeo ut iam me post haec inparem fortunae ictibus esse non arbitrer. Itaque remedia quae paulo acriora esse dicebas, non modo non per-horresco, sed audiendi auidus uehementer efflagito. Tum illa Sensi, inquit, cum uerba nostra tacitus attentusque rapiebas, eumque tuae mentis habitum uel exspectaui uel, quod est uerius, ipsa perfeci. Talia sunt quippe quae restant, ut degustata quidem mordeant, interius autem recepta dulcescant. Sed quod tu te audiendi cupidum dicis, quanto ardore flagrares, si quonam te ducere aggrediamur agnosceres! Quonam? inquam. Ad ueram, inquit, felicitatem, quam tuus quoque somniat animus, sed occupato ad imagines uisu ipsam illam non potest intueri. Tum ego: Fac obsecro et quae illa uera sit, sine cunctatione demonstra. Faciam, inquit illa, tui causa libenter. Sed quae tibi causa notior est, eam prius designare uerbis atque informare conabor ut ea perspecta cum in contrariam partem flexeris oculos, uerae beatitudinis speciem possis agnoscere.

iam cano ille finiuerat cum ego audio avidus stupeo arrideo annuo auris carmen mulcedo defigo itaque paulus post o inquam superus lassor solamen animus quam tu ego uel sententiaris pondus uel caneo etiam iucunditas refoveo adeo ut iam ego post hic inparis fortuna ictus sum non arbitror itaque remedio qui paulus acer sum dico non modo non per horresco sed audio auidus uehementer efflagito tum ille sentio inquam cum uerbum noster taceo attendo rapio is tuus mens habitus uel exspecto uel qui sum verus ipse perficio talis sum quippe qui resto ut degusto quidem mordeo interior autem recipio dulcescant sed qui tu tu audio cupidus dico quantus ardor flagraris si quonam tu duco aggrediamur agnosco quonam inquam ad uerus inquam felicitas quam tuus quoque somnio animus sed occupo ad imago uideo ipse ille non possum intueor tum ego facio obsecro et qui ille uerus sum sine cunctatio demonstro facio inquam ille tuus causa libet sed qui tu causa nosco sum is prior designaris uerbum atque informaris conor ut is perspicio cum in contrarius pars flecto oculus uerus beatitudo species possum agnosco


Si quis Arcturi sidera nescit Propinqua summo cardine labi, Cur legat tardus plaustra Bootes Mergatque seras aequore flammas, Cum nimis celeres explicet ortus, Legem stupebit aetheris alti. Palleant plenae cornua lunae Infecta metis noctis opacae Quaeque fulgenti texerat ore Confusa Phoebe detegat astra, Commouet gentes publicus error Lassantque crebris pulsibus aera. Nemo miratur flamina Cori Litus frementi fundere fluctu Nec niuis duram frigore molem Feruente Phoebi soluier aestu. Hic enim causas cernere promptum est, Illic latentes pectora turbant. Cuncta quae rara prouehit aetas Stupetque subitis mobile uulgus, Cedat inscitiae nubilus error, Cessent profecto mira uideri.

si quis arceo sidus nescio propinquus superus cardo labor cur lego tardus plaustrum bootes mergatque serus aequor flamma cos nimis celer explico ortus lex stupeo aether alo palleant plenus cornu luna inficio metior nox opacus quisque fulgeo tego os confundo phoebus detego astrum commoveo gens publicus error lassantque creber pulsus aes nemo miro flamen caurus litus fremo fundo fluctus neque nix durus frigor moles ferveo phoebus soluier aestus hic enim causa cerno promptus sum illic lateo pectus turbo cunctus qui rarus proveho aetas stupetque subeo mobilis uulgus cedo inscitia nubilus error cesso profecto mirus uideo


Quoniam igitur, uti paulo ante monstratum est, omne quod scitur non ex sua sed ex conprehendentimn natura cognoscitur, iutueamur nunc quantum fas est, quis sit diuinae substantiae status, ut quaenam etiam scientia eius sit, possimus agnoscere. Deum igitur aeternum esse cunctorum ratione degentium commune iudicium est. Quid sit igitur aeterni tus consideremus; haec enim nobis naturam pariter diuinam scientiamque patefacit. Aeternitas igitur est interminabilis uitae tota simul et perfecta possessio, quod ex collatione temporalium clarius liquet. Nam quidquid uiuit in tempore id praesens a praeteritis in futura procedit nihilque est in tempore constitutum quod totum uitae suae spatium pariter possit amplecti. Sed crastinum quidem nondum adprehendit, hesternum uero iam perdidit; in hodierna quoque uita non amplius uiuitis quam in illo mobili transitorioque momento. Quod igitur temporis patitur condicionem, licet illud, sicuti de mundo censuit Aristoteles, nec coeperit umquam esse nec desinat uitaque eius cum temporis infinitate tendatur, nondum tamen tale est ut aeternum esse iure credatur. Non enim totum simul infinitae licet uitae spatium comprehendit atque complectitur, sed futura nondum transacta iam non habet. Quod igitur interminabilis uitae plenitudinem totam pariter comprehendit ac possidet, cui neque futuri quidquam absit nec praeteriti fluxerit, id aeternum esse iure perhibetur, idque necesse est et sui compos praesens sibi semper adsistere et infinitatem mobilis temporis habere praesentem. Vnde non recte quidam, qui cum audiunt uisum Platoni mundum hunc nec habuisse initium temporis nec habiturum esse defectum, hoc modo conditori conditum mundum fieri coaeternum putant. Aliud est enim per interminabilem duci uitam, quod mundo Plato tribuit, aliud interminabilis uitae totam pariter complexum esse praesentiam, quod diuinae mentis proprium esse manifestum est. Neque deus conditis rebus antiquior uideri debet temporis quantitate sed simplicis potius proprietate naturae. Hunc enim uitae immobilis praesentarium statum infinitus ille temporalium rerum motus imitatur cumque eum effingere atque aequare non possit, ex immobilitate deficit in motum, ex simplicitate praesentiae decrescit in infinitam futuri ae praeteriti quantitatem; et cum totam pariter uitae suae plenitudinem nequeat possidere, hoc ipso quod aliquo modo numquam esse desinit, illud quod implete atque exprimere non potest, aliquatenus uidetur aemulari alligans se ad qualemcumque praesentiam huius exigui uolucrisque momenti, quae, quoniam manentis illius praesentiae quandam gestat imaginem, quibuscumque contigerit id praestat ut esse uideantur. Quoniam uero manere non potuit, infinitum temporis iter arripuit eoque modo factum est ut continuaret eundo uitam cuius plenitudinem complecti non ualuit permanendo. Itaque si digna rebus nomina uelimus imponere, Platonem sequentes deum quidem aeternum, mundum uero dicamus esse perpetuum. Quoniam igitur omne iudicium seeundum sui naturam quae sibi subiecta sunt comprehendit, est autem deo semper aeternus ac praesentarius status; scientia quoque eius omnem temporis supergressa motionem in suae manet simplicitate praescntiae infinitaque praeteriti ac futuri spatia complectens omnia quasi iam gerantur in sua simplici cognitione considerat. Itaque si praesentiam pensare uelis qua cuncta dinoscit, non esse praescientiam quasi futuri sed scientiam numquam deficientis instantiae rectius aestimabis j unde non praeuidentia sed prouidentia potius dicitur, quod porro ab rebus infimis constituta quasi ab excelso rerum cacumine cuncta prospiciat. Quid igitur postulas ut necessaria fiant quae diuino lumine lustrentur, cum ne homines quidem necessaria faciant esse quae uideant? Num enim quae praesentia cernis, aliquam eis necessitatem tuus addit intuitus? Minime. Atqui si est diuini humanique praesentis digna collatio, uti uos uestro hoc temporario praesenti quaedam uidetis, ita ille omnia suo cernit aeterno. Quare haec diuina praenotio naturam rerum proprietatemque non mutat taliaque apud se praesentia spectat qualia in tempore olim futura prouenient. Nec rerum iudicia confundit unoque suae mentis intuitu tam necessarie quam non necessarie uentura dinoscit; sicuti uos cum pariter ambulare in terra hominem et oriri in caelo solem uidetis, quamquam simul utrumque conspectum tamen discernitis et hoc uoluntarium illud esse necessarium iudicatis, ita igitur cuncta despiciens diuinus intuitus qualitatem rerum minime perturbat apud se quidem praesentium, ad condicionem uero temporis futurarum. Quo fit ut hoc non sit opinio sed ueritate potius nixa cognitio, cum exstaturum quid esse cognoscit quod idem exsistendi necessitate carere non nesciat. Hic si dicas quod euenturum deus uidet id non euenire non posse, quod autem non potest non euenire id ex necessitate contingere, meque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem solidissimae ueritatis sed cui uix aliquis nisi diuini speculator accesserit. Respondebo namque idem futurum, cum ad diuinam notionem refertur, necessarium, cum uero in sua natura perpenditur, liberum prorsus atque absolutum uideri. Duae sunt etenim necessitates, simplex una, ueluti quod necesse est omnes homines esse mortales, altera condicionis, ut si aliquem ambulare scias, eum ambulare necesse est; quod enim quisque uouit, id esse aliter ac notum est nequit, sed haec condicio minime secum illam simplicem trahit. Hanc enim necessitatem non propria facit natura sed condicionis adiectio; nulla enim necessitas cogit incedere uoluntate gradientem, quamuis eum tum cum graditur incedere necessarium sit. Eodem igitur modo, si quid prouidentia praesens uidet, id esse necesse est, tametsi nullam naturae habeat necessitatem. Atqui deus ea futura quae ex arbitrii libertate proueniunt praesentia contuetur. Haec igitur ad intuitum relata di uinum necessaria fiant per condicionem diuinae notionis; per se uero considerat?! ab absoluta naturae suae libertate non desinunt. Fient igitur procul dubio cuncta quae futura deus esse praenoscit, sed eorum quaedam de libero proficiscuntur arbitrio, quae quamuis eueniant, exsistendo tamen naturam propriam non amittunt, qua priusquam fierent etiam non euenire potuissent. Quid igitur refert non esse necessaria, cum propter diuinae scientiae condicionem modis omnibus necessitatis instar eueniet? Hoc scilicet quod ea quae paulo ante proposui, sol oriens et gradiens homo. Quae dum fiunt, non fieri non possunt; eorum tamen unum prius quoque quam fieret, necesse erat exsistere, alterum uero minime. Ita etiam quae praesentia deus habet, dubio procul exsistent, sed eorum hoc quidem de rerum necessitate descendit, illud uero de potestate facientium. Haud igitur iniuria diximus haec si ad diuinam notitiam referantur necessaria, si per se considerentur necessitatis esse nexibus absoluta; sicuti omne quod sensibus patet, si ad rationem referas, uniuersale est, si ad se ipsa respicias, singulare. ' Sed si in mea,' inquies,' potestate situm est mutare propositum, euacuabo prouidentiam, cum quae illa praenoscit forte mutauero.' Respondebo: propositum te quidem tuum posse deflectere, sed quoniam et id te posse et an facias quoue conuertas praesens prouidentiae ueritas intuetur, diuinam te praescientiam non posse uitare, sicuti praesentis oculi effugere non possis intuitum, quamuis te in uarias actiones libera uoluntate conuerteris. Quid igitur inquies? Ex meane dispositione scientia diuina mutabitur, ut cum ego nunc hoc nunc aliud uelim, illa quoque noscendi uices alternare uideatur? Minime. Omne namque futurum diuinus praecurrit intuitus et ad praesentiam propriae cognitionis retorquet ac reuocat nec alternat, ut aestimas, nunc hoc nunc illud praenoscendi uice, sed uno ictu mutationes tuas manens praeuenit atque complectitur. Quam comprehendendi omnia uisendique praesentiam non ex futurarum prouentu rerum, sed ex propria deus simplicitate sortitus est. Ex quo illud quoque re- soluitur quod paulo ante posuisti indignum esse, si scientiae dei causam futura nostra praestare dicantur. Haec enim scientiae uis praesentaria notione cuncta complectens rebus modum omnibus ipsa constituit, nihil uero posterioribus debet. Quae cum ita sint, manet intemerata mortalibus arbitrii libertas nec iniquae leges solutis omni necessitate uoluntatibus praemia poenasque proponunt. Manet etiam spectator desuper cunctorum praescius deus uisionisque eius praesens semper aeternitas cum nostrorum actuum futura qualitate concurrit bonis praemia malis supplicia dispensans. Nec frustra sunt in deo positae spes precesque; quae cum rectae sunt, inefficaces esse non possunt. Auersamini igitur uitia, colite uirtutes, ad rectas spes animum subleuate, humiles preces in excelsa porrigite. Magna uobis est, si dissimulare non uultis, necessitas indicta probitatis, cum ante oculos agitis iudicis cuncta cernentis.

quoniam igitur uti paulus ante monstro sum omnis qui scio non ex suus sed ex conprehendentimn natura cognosco iutueamur nunc quantus fas sum quis sum divina substantia status ut quisnam etiam scientia is sum possum agnosco deus igitur aeternus sum cunctor ratio dego communis iudicium sum quis sum igitur aeternus tus considero hic enim nos natura pariter diuinus scientia patefacio aeternitas igitur sum interminabilis uita totus simul et perficio possessio qui ex collatio temporalis clarus liquo nam quisquis uiuo in tempus is praesens ab praetereo in sum procedo nihil sum in tempus constituo qui totus uita suus spatium pariter possum amplector sed crastinus quidem nondum adprehendo hesternus uerus iam perdo in hodiernus quoque uita non amplus vivo quam in ille mobilis transitorioque momentum qui igitur tempus patior condicio licet ille sicut de mundus censeo aristotelis neque coepio umquam sum neque desino vito is cum tempus infinitas tendo nondum tamen talis sum ut aeternus sum ius credo non enim totus simul infinitus licet uita spatium comprehendo atque complector sed sum nondum transigo iam non habeo qui igitur interminabilis uita plenitudo totus pariter comprehendo atque possideo qui neque sum quisquam absum neque praetereo fluo is aeternus sum ius perhibeo is necesse sum et suus compos praesens sui semper assisto et infinitas mobilis tempus habeo praesens vnde non rectus quidam qui cum audio uideo plato mundus hic neque habeo initium tempus neque habeo sum deficio hic modo conditor condio mundus fio coaeternum puto alius sum enim per interminabilis duco uita qui mundus plato tribuo alius interminabilis uita totus pariter complector sum praesentia qui divina mens proprius sum manifestus sum neque deus condio res antiquus uideo debeo tempus quantitas sed simplex potis proprietas natura hic enim uita immobilis praesentarius status infinitus ille temporalis res moueo imito cum is effingo atque aequaris non possum ex immobilitas deficio in motus ex simplicitas praesentia decresco in infinitus sum ae praetereo quantitas et cum totus pariter uita suus plenitudo nequeo possideo hic ipse qui aliquis modo numquam sum desino ille qui impleo atque exprimo non possum aliquatenus uideo aemularis alligo sui ad qualiscumque praesentia hic exiguus uolucrisque momentum qui quoniam maneo ille praesentia quidam gesto imago quicumque contingo is praesto ut sum uideo quoniam uerus maneo non possum infinitus tempus iter arripio eo modo facio sum ut continuo eo uita qui plenitudo complector non ualuit permanendo itaque si dignus res nomen volo impono plato sequor deus quidem aeternus mundus uerus dico sum perpetuus quoniam igitur omnis iudicium seeundum suus natura qui sui subiectum sum comprehendo sum autem deus semper aeternus atque praesentarius status scientia quoque is omnis tempus supergredior motio in suus maneo simplicitas praescntiae infinitus praetereo atque sum spatior complector omnis quasi iam gero in suus simplex cognitio considero itaque si praesentia pensaris uelum qui cunctus dignosco non sum praescientia quasi sum sed scientia numquam deficio instantia rectus aestimo j unde non praeuidentia sed provideo potis dico qui porro ab res infimus constituo quasi ab excelsum res cacumen cunctus prospicio quis igitur postulo ut necessarius fio qui divino lumen lustrentur cum ne homo quidem necessarius facio sum qui uideo num enim qui praesens cerno aliqui is necessitas tuus addo intueor paruus atqui si sum diuinus humanus praesum dignus collatio uti tu uester hic temporarius praesens quidam uideo ita ille omnis suus cerno aeternus quaris hic diuinum praenotio natura res proprietas non muto talis apud sui praesens specto qualis in tempus olim sum prouenient neque res iudicium confundo unus suus mens intueor tam necessarius quam non necessarius uenio dignosco sicut tu cum pariter ambulo in terra homo et orior in caelum sol uideo quamquam simul uterque conspectus tamen discernitis et hic voluntarius ille sum necessarius judico ita igitur cunctus despicio divinus intueor qualitas res paruus perturbo apud sui quidem praesens ad condicio uerus tempus futuraris quo fio ut hic non sum opinio sed ueritas potis nitor cognitio cum exsto quis sum cognosco qui idem exsistendi necessitas careo non nescio hic si dico qui evenio deus uideo is non evenio non possum qui autem non possum non evenio is ex necessitas contingo ego ad hic nomen necessitas adstringo fateor res quidem solidus ueritas sed qui uix aliquis nisi diuinus speculator accedo respondeo namque idem sum cum ad diuinus notio refero necessarius cum uerus in suus natura perpendo liber prorsus atque absolvo uideo duo sum etenim necessitas simplex unus ueluti qui necesse sum omnis homo sum mortalis alter condicio ut si aliquis ambulo scio is ambulo necesse sum qui enim quisque uoueo is sum aliter atque notus sum nequeo sed hic condicio paruus sui ille simplex traho hic enim necessitas non proprius facio natura sed condicio adjectio nullus enim necessitas cogo incedo uoluntas gradior quamuis is tum cum gradior incedo necessarius sum eos igitur modo si quis provideo praesens uideo is sum necesse sum tametsi nullus natura habeo necessitas atqui deus is sum qui ex arbitrium libertas provenio praesens contueor hic igitur ad intueor refero deus uinum necessarius fio per condicio divina notio per sui uerus considero ab absolvo natura suus libertas non desino fio igitur procul dubius cunctus qui sum deus sum praenoscit sed is quidam de liber proficisco arbitrium qui quamuis evenio exsistendo tamen natura proprius non amitto qui priusquam fio etiam non evenio possum quis igitur refero non sum necessarius cum propter divina scientia condicio modus omnis necessitas instar evenio hic scilicet qui is qui paulus ante propono sol orior et gradior homo qui dum fio non fio non possum is tamen unus prior quoque quam fio necesse sum exsisto alter uerus paruus ita etiam qui praesens deus habeo dubius procul exsistent sed is hic quidem de res necessitas descendo ille uerus de potestas facio haud igitur iniuria dico hic si ad diuinus notitia refero necessarius si per sui considero necessitas sum nexus absolvo sicut omnis qui sensus pateo si ad ratio refero uniuersal sum si ad sui ipse respicio singularis sed si in meus inquam potestas sino sum muto propono euacuo providentia cum qui ille praenoscit fors muto respondeo propono tu quidem tuus possum deflecto sed quoniam et is tu possum et an facio quis converto praesens providentia ueritas intueor diuinus tu praescientia non possum uito sicut praesum oculus effugio non possum intueor quamuis tu in vario actio liber uoluntas converto quis igitur inquam ex meo dispositio scientia diuinum muto ut cum ego nunc hic nunc alius uolo ille quoque nosco uicis alternaris uideo paruus omnis namque sum divinus praecurro intueor et ad praesentia proprius cognitio retorqueo atque revoco neque alterno ut aestimo nunc hic nunc ille praenoscendi vicus sed unus ictus mutatio tuus maneo praevenio atque complector quam comprehendo omnis uisendique praesentia non ex futuraris provenio res sed ex proprius deus simplicitas sortior sum ex quo ille quoque res solvo qui paulus ante pono indignus sum si scientia deus causa sum noster praesto dico hic enim scientia uolo praesentarius notio cunctus complector res modus omnis ipse constituo nihil uerus posterus debeo qui cum ita sum maneo intemerandus mortalis arbitrium libertas neque iniquus lex soluo omnis necessitas uoluntas praemium poena propono maneo etiam spectator desuper cunctor praescius deus uisionisque is praesens semper aeternitas cum noster actus sum qualitas concurro bonus praemium malus supplicium dispenso neque frustra sum in deus pono spes preco qui cum recingo sum inefficax sum non possum auersamini igitur uitium colo uirtus ad recingo spes animus subleuate humilis prex in excello porrigo magnus tu sum si dissimulo non uolo necessitas indico probitas cum ante oculus ago judex cunctus cerno


Quaenam discors foedera rerum Causa resoluit? Quis tanta deus Veris statuit bella duobus, Vt quae carptim singula constent Eadem nolint mixta iugari? An nulla est discordia ueris Semperque sibi certa cohaerent? Sed mens caecis obruta membris Nequit oppressi luminis igne Rerum tenues noscere nexus. Sed cur tanto flagrat amore Veri tectas reperire notas? Scitne quod appetit anxia nosse? Sed quis nota scire laborat? At si nescit, quid caeca petit? Quis enim quidquam nescius optet Aut quis ualeat nescita sequi? Quoue inueniat, quisque repertam Queat ignarus noscere formam? An cum mentem cerneret altam. Pariter summam et singula norat? Nunc membrorum condita nube Non in totum est oblita sui Summamque tenet singula perdens. Igitur quisquis uera requirit, Neutro est habitu; nam neque nouit Nec penitus tamen omnia nescit, Sed quam retinens meminit summam Consulit alte uisa retractans, Vt seruatis queat oblitas Addere partes.

quisnam discors foedero res causa resoluo quis tantus deus verus statuo bellum duo vt qui carptim singulus consto idem nolo misceo iugaris an nullus sum discordia uerus semper sui certus cohaereo sed mens caecus obruo membrum nequeo opprimo lumen ignis res tenuis nosco necto sed cur tantus flagro amor verus tego reperio nosco scio qui appeto anxius nosco sed quis nosco scio laboro at si nescio quis caecus peto quis enim quisquam nescius opto aut quis ualeo nescita sequor quis invenio quisque reperio queo ignarus nosco forma an cum mens cerno alo pariter summa et singulus norat nunc membrum condio nubes non in totus sum obliviscor suus summa teneo singulus perdo igitur quisquis uerus requiro neuter sum habitus nam neque nosco neque penitus tamen omnis nescio sed quam retineo memini summa consulo altus uideo retracto vt servo queo obliviscor addo pars


Sed dignitates honorabilem reuerendumque cui prouenerint reddunt. Num uis ea est magistratibus ut utentium mentibus uirtutes inserant uitia de- pellant? Atqui non fugare sed illustrare potius nequitiam solent; quo fit ut indignemur eas saepe nequissimis hominibus contigisse, unde Catullus licet in curuli Nonium sedentem strumam tamen appellat. Videsne quantum malis dedecus adiciant dignitates? Atqui minus eorum patebit indignitas, si nullis honoribus inclarescant. Tu quoque num tandem tot periculis adduci potuisti ut cum Decorato gerere magistratum putares, cum in eo mentem nequissimi scurrae delatorisque respiceres? Non enim possumus ob honores reuerentia dignos iudicare quos ipsis honoribus iudicamus indignos. At si quem sapientia praeditum uideres, num posses eum uel reuerentia uel ea qua est praeditus sapientia non dignum putare? Minime. Inest enim dignitas propria uirtuti, quam protinus in eos quibus fuerit adiuncta transfundit. Quod quia populares facere nequeunt honores, liquet eos propriam dignitatis pulchritudinem non habere.

sed dignitas honorabilis reuerendumque qui provenio reddo num uolo is sum magistratus ut uto mens uirtus insero uitium de pello atqui non fugaris sed illustraris potis nequitia soleo quo fio ut indignor is saepe nequissimis homo contingo unde catullus licet in curulis nonius sedeo struma tamen appello video quantus malus dedecus adicio dignitas atqui paruus is pateo indignitas si nullus honor inclarescant tu quoque num tandem tot periculum adduco possum ut cum decorato gero magistratus puto cum in is mens nequissimus scurra delatorisque respicio non enim possum ob honor reuerentia dignus iudicaris qui ipse honor judico indignus at si qui sapientia praeditus video num possum is uel reuerentia uel is qui sum praeditus sapientia non dignus puto paruus insum enim dignitas proprius uirtus quam protinus in is qui sum adjungo transfundo qui quia popularis facio nequeo honor liquo is proprius dignitas pulchritudo non habeo


πάντ᾽ ἐφορᾶν καὶ πάντ᾽ ἐπακούειν Puro clarum lumine Phoebum Melliflui canit oris Homerus: Qui tamen intima uiscera terrae Non ualet aut pelagi radiorum Infirma perrumpere luce. Haud sic magni conditor orbis; Huic ex alto cuncta tuenti Nulla terrae mole resistunt, Non nox atris nubibus obstat. Quae sint, quae fuerint ueniantque Vno mentis cernit in ictu; Quem, quia respicit omnia solus, Verum possis dicere solem.

purus clarus lumen phoebus melliflui cano ora homerus qui tamen intimo uiscera terra non ualeo aut pelagus radius infirmo perrumpo lux haud sic magnus conditor orbis hic ex altus cunctus tueor nullus terra moles resisto non nox ater nubis obsto qui sum qui sum ueniantque vnus mens cerno in ictus qui quia respicio omnis solus verus possum dico sol


Felix nimium prior aetas Contenta fidelibus aruis Nec inerti perdita luxu, Facili quae sera solebat Ieiunia soluere glande. Non Bacchica munera norant Liquido confundere melle Nec lucida uellera Serum Tyrio miscere ueneno. Somnos dabat herba salubres, Potum quoque lubricus amnis, Vmbras altissima pinus. Nondum maris alta secabat Nec mercibus undique lectis Noua litora uiderat hospes. Tunc classica saeua tacebant, Odiis neque fusus acerbis Cruor horrida tinxerat arua. Quid enim furor hosticus ulla Vellet prior arma mouere, Cum uulnera saeua uiderent Nec praemia sanguinis ulla? Vtinam modo nostra redirent In mores tempora priscos! Sed saeuior ignibus Aetnae Feruens amor ardet habendi. Heu primus quis fuit ille Auri qui pondera tecti Geminasque latere uolentes Pretiosa pericula fodit?

felix nimium prior aetas contineo fidelis arvum neque iners perdo luxus facilis qui serus soleo ieiunium soluo glande non bacchicus munus norant liquidus confundo mel neque lucidus vellus seres tyrius misceo uenenum somnus do herba salubris potus quoque lubricus amnis vmbras alo pinus nondum mare altus seco neque mercibus undique lectus nouus litus uideo hospes tunc classicus saeuus taceo odium neque fundo acerbus cruor horridus tingo aruum quis enim furor hosticus ullus volo prior arma moueo cos uulnus saeuus video neque praemium sanguis ullus vtinam modo noster redeo in mos tempus prisci sed saevus ignis aetna ferveo amor ardeo habeo heu primus quis sum ille aurius qui pondero tectum gemino lateo volo pretiosus periculum fodio


Quisquis composito serenus aeuo Fatum sub pedibus egit 1 superbum Fortunamque tuens utramque rectus Inuictum potuit tenere uultum, Non illum rabies minaequc ponti Versum funditus exagitantis aestum Nec ruptis quotiens uagus caminis Torquet fumificos Vesaeuus ignes Aut celsas soliti ferire turres Ardentis uia fulminis mouebit. Quid tantum miseri saeuos tyrannos Mirantur sine uiribus furentes? Nec speres aliquid nec extimescas, Exarmaueris impotentis iram. At quisquis trepidus pauet uel optat, Quod non sit stabilis suique iuris, Abiecit clipeum locoque motus Nectit qua ualeat trahi catenam.

quisquis compono serenus aevum fata sub pes ago superbus fortuna tueor uter rectus invictus possum teneo uultus non ille rabio minaequc pontus verro fundus exagitantis aestus neque rumpo quotiens vagus caminus torqueo fumificos vesaeuus ignis aut celsus soleo ferio turris ardeo uia fulmen moveo quis tantus miser saeuus tyrannus miror sine uis furo neque spero aliquis neque extimesco exarmaueris impotens ira at quisquis trepidus paueo uel opto qui non sum stabilis suo ius abicio clipeus loco moueo necto qui ualeo traho catena


Hic ego: Video, inquam, quae sit uel felicitas uel miseria in ipsis proborum atque improborum meritis constituta. Sed in hac ipsa fortuna populari non nihil boni maline inesse perpendo. Neque enim sapientum quisquam exul inops ignominiosusque esse malit, potius quam pollens opibus, honore reuerendus, potentia ualidus, in sua permanens urbe florere. Sic enim clarius testatiusque sapientiae tractatur officium, cum in contingentes populos i egentium quodam modo beatitudo transfunditur, cum praesertim carcer, nex 1 ceteraque legalium tormenta poenarum perniciosis potius ciuibus propter quos etiam constituta sunt debeantur. Cur haec igitur uersa uice mutentur scelerumque supplicia bonos premant, praemia uir- tutum mali rapiant, uehementer admiror, quaeque tu in iniustae confusionis ratio uideatur ex te scire desidero. M in us etenim mirarer, si misceri omnia fortuitis casibus crederem. Nunc stuporem meum deus rector exaggerat. Qui cum saepe bonis iucunda, malis aspera contraque bonis dura tribuat, malis optata concedat, nisi causa deprehenditur, quid est quod a fortuitis casibus differre uideatur? Nec mirum, inquit, si quid ordinis ignorata ratione temerarium confusumque credatur. Sed tu quamuis causam tantae dispositionis ignores, tamen quoniam bonus mundum rector temperat, recte fieri cuncta ne dubites.

hic ego video inquam qui sum uel felicitas uel miseria in ipse probus atque improbus meritum constituo sed in hic ipse fortuna populor non nihil bonus maline insum perpendo neque enim sapiens quisquam exul inops ignominiosusque sum malo potis quam polleo ops honor reverendus potentia validus in suus permaneo urbs floreo sic enim clarus testatiusque sapientia tracto officium cum in contingo populus eo egeo quidam modo beatitudo transfundo cum praesertim carcer nex ceter legalis tormentum poena perniciosus potis ciuis propter qui etiam constituo sum debeo cur hic igitur uerto vicus muto scelerus supplicium bonus premo praemium uir tueor malus rapio uehementer admiror quisque tu in injustus confusio ratio uideo ex tu scio desidero m in us etenim miro si misceo omnis fortuitus casus credo nunc stupor meus deus rector exaggero qui cum saepe bonus iucundus malus asper contra bonus durus tribuo malus opto concedo nisi causa deprehendo quis sum qui ab fortuitus casus differo uideo neque mirus inquam si quis ordo ignoro ratio temerarius confundo credo sed tu quamuis causa tantus dispositio ignoro tamen quoniam bonus mundus rector tempero rectus fio cunctus ne dubito


Nubibus atris Condita nullum Fundere possunt Sidera lumen. Si mare uoluens Turbidus Auster Misceat aestum, Vitrea dudum Parque serenis Vnda diebus Mox resoluto Sordida caeno Visibus obstat. Quique uagatur Montibus altis Defluus amnis, Saepe resistit Rupe soluti Obice saxi. Tu quoque si uis Lumine claro Cernere uerum, Tramite recto Carpere callem, Gaudia pelle, Pelle timorem Spemque fugato Nec dolor adsit. Nubila mens est Vinctaque frenis, Haec ubi regnant.

nubis ater condio nullus fundo possum sidus lumen si mare uoluo turbidus auster misceo aestus vitreus dudum par serenus vnda dies mox resolvo sordidus caenum visus obsto quisque vago mons altus defluus amnis saepe resisto rupes soluo obicio saxum tu quoque si uolo lumen clarus cerno uerus trames recingo carpo callis gaudium pello pello timor spes fugo neque dolor adsum nubila mens sum vincio frenum hic ubi regno


Atqui promptissima ratio est. Quod enim simplex est indiuisumque natura, id error humanus separat et a uero atque perfecto ad falsum imperfectumque traducit. An tu arbitraris quod nihilo indigeat egere potentia? Minime, inquam. Recte tu quidem. Nam si quid est quod in ulla re inbecillioris ualentiae sit, in hac praesidio necesse est egeat alieno. Ita est, inquam. Igitur sufficientiae potentiaeque una est eademque natura. Sic uidetur. Quod uero huiusmodi sit, spernendumne esse censes an contra rerum omnium ueneratione dignissimum? At hoc, inquam, ne dubitari quidem potest. Addamus igitur sufficientiae potentiaeque reuerentiam, ut haec tria unum esse iudicemus. Addamus, si quidem uera nolumus confiteri. Quid uero, inquit, obscurumne hoc atque ignobile censes esse an omni celebritate clarissimum? Considera uero, ne quod nihilo indigere, quod potentissimum, quod honore dignissimum esse concessum est, egere claritudine quam sibi praestare non possit atque ob id aliqua ex parte uideatur abiectius. Non possum, inquam, quin hoc uti est ita etiam celeberrimum esse confitear. Consequens igitur est ut claritudinem superioribus tribus nihil differre fateamur. Consequitur, inquam. Quod igitur nullius egeat alieni, quod suis cuncta uiribus possit, quod sit clarum atque reuerendum, nonne hoc etiam constat esse laetissimum? Sed unde huic, inquam, tali maeror ullus obrepat ne cogitare quidem possum; quare plenum esse laetitiae, si quidem superiora manebunt, necesse est confiteri. Atqui illud quoque per eadem necessarium est sufficientiae, potentiae, claritudinis, reuerentiae, iucunditatis nomina quidem esse diuersa, nullo modo uero discrepare substantiam. Necesse est, inquam. Hoc igitur quod est unum simplexque natura, prauitas humana dispertit et dum rei quae partibus caret partem conatur adipisci, nec portionem quae nulla est nec ipsam quam minime affectat adsequitur. Quonam, inquam, modo? Qui diuitiae, inquit, petit penuriae fuga, de potentia nihil laborat, uilis obscurusque esse mauult, multas etiam sibi naturales quoque subtrahit uolup- tates, ne pecuniam quam parauit amittat. Sed hoc modo ne sufficientia quidem contingit ei quem ualentia deserit, quem molestia pungit, quem uilitas abicit, quem recondit obscuritas. Qui uero solum posse desiderat, profligat opes, despicit uoluptates honoremque potentia carentem gloriam quoque nihili pendit. Sed hunc quoque quam multa deficiant uides. Fit enim ut aliquando necessariis egeat, ut anxietatibus mordeatur cumque haec depellere nequeat, etiam id quod maxime petebat potens esse desistat. Similiter ratiocinari de honoribus, gloria, uoluptatibus licet. Nam cum unumquodque horum idem quod cetera sit, quisquis horum aliquid sine ceteris petit, ne illud quidem quod desiderat apprehendit. Quid igitur? inquam. Si qui cuncta simul cupiat adipisci, summam quidem ille beatitudinis uelit. Sed num in his eam reperiet, quae demonstrauimus id quod polluentur non posse conferre? Minime, inquam. In his igitur quae singula quaedam expetendorum praestare ei eduntur, beatitudo nullo modo uestiganda est. Fateor, inquam, et hoc nihil dici uerius potest. Habes igitur, inquit, et formam falsae felicitatis et causas. Deflecte nunc in aduersum mentis intuitum; ibi enim ueram quam promisimus statim uidebis. Atqui haec, inquam, uel caeco perspicua est eamque tu paulo ante monstrasti, dum falsae causas aperire conaris. Nam nisi fallor ea uera est et perfecta felicitas quae sufficientem, potentem, reuerendum, celebrem laetumque perficiat. Atque ut me interius animaduertisse cognoscas, quae unum horum, quoniam idem cuncta sunt, ueraciter praestare potest hanc esse plenam beatitudinem sine ambiguitate cognosco. O te alumne hac opinione felicem, si quidem hoc, inquit, adieceris. . . . Quidnam? inquam. Essene aliquid in his mortalibus caducisque rebus putas quod huiusmodi statum possit afferre? Minime, inquam, puto idque a te, nihil ut amplius desideretur, ostensum est. Haec igitur uel imagines ueri boni uel inperfecta quaedam bona dare mortalibus uidentur, uerum autem atque perfectum bonum conferre non possunt. Assentior inquam. Quoniam igitur agnouisti quae uera illa sit, quae autem beatitudinem mentiantur, nunc superest ut unde ueram hanc petere possis agnoscas. Id quidem, inquam, iam dudum uehementer exspecto. Sed cum, ut in Timaeo 1 Platoni, inquit, nostro placet, in minimis quoque rebus diuinum praesidium debeat implorari, quid nunc faciendum censes, ut illius summi boni sedem reperire mereamur? Inuocandum, inquam, rerum omnium patrem, quo praetermisso nullum rite fundatur exordium. Recte, inquit, ac simul ita modulata est.

atqui promptus ratio sum qui enim simplex sum indiuisumque natura is error humanus separo et ab uerus atque perficio ad falsus imperfectus traduco an tu arbitror qui nihilum indigeo ago potentia paruus inquam rectus tu quidem nam si quis sum qui in ullus res imbecillis ualentiae sum in hic praesidium necesse sum egeo alienus ita sum inquam igitur sufficientiae potentia unus sum idem natura sic uideo qui uerus huiusmodi sum spernendumne sum censeo an contra res omnis ueneratio dignus at hic inquam ne dubitaris quidem possum addo igitur sufficientiae potentia reverentia ut hic tres unus sum judico addo si quidem uerus nolo confiteor quis uerus inquam obscurumne hic atque ignobilis censeo sum an omnis celebritas clarus considero uerus ne qui nihilum indigeo qui potens qui honor dignus sum concedo sum ago claritudo quam sui praesto non possum atque ob is aliqui ex pars uideo abicio non possum inquam quin hic uti sum ita etiam celeber sum confiteor consequor igitur sum ut claritudo superus tres nihil differo fateor consequor inquam qui igitur nullus egeo alienus qui suus cunctus uis possum qui sum clarus atque reuerendum nonne hic etiam consto sum laetus sed unde hic inquam talis maeror ullus obrepo ne cogito quidem possum quare plenus sum laetitia si quidem superus maneo necesse sum confiteor atqui ille quoque per idem necessarius sum sufficientiae potentia claritudo reverentia iucunditas nomen quidem sum diuerto nullus modo uerus discreparis substantia necesse sum inquam hic igitur qui sum unus simplex natura pravitas humanus dispertit et dum res qui pars careo pars conor adipisci neque portio qui nullus sum neque ipse quam paruus affecto assequor quonam inquam modo qui diuitiae inquam peto penuria fuga de potentia nihil laboro uilis obscurusque sum malo multus etiam sui natural quoque subtraho volup tates ne pecunia quam paro amitto sed hic modo ne sufficio quidem contingo is qui valeo desero qui molestia pungo qui vilito abicio qui recondo obscuritas qui uerus solus possum desidero profligat ops despicio uoluptas honoro potentia careo gloria quoque nihilis pendo sed hic quoque quam multus deficio uideo fio enim ut aliquando necessarius egeo ut anxietas mordeo cum hic depello nequeo etiam is qui magnus peto possum sum desisto similis ratiocinor de honor gloria uoluptas licet nam cum unumquodque hic idem qui ceterus sum quisquis hic aliquis sine ceterus peto ne ille quidem qui desidero apprehendo quis igitur inquam si qui cunctus simul cupio adipisci summa quidem ille beatitudo uolo sed num in hic is reperio qui demonstro is qui polluo non possum confero paruus inquam in hic igitur qui singulus quidam expeto praesto is edo beatitudo nullus modo uestiganda sum fateor inquam et hic nihil dico verus possum habeo igitur inquam et forma fallo felicitas et causa deflecto nunc in adverro mens intueor ibi enim uerus quam promitto statim uideo atqui hic inquam uel caecus perspicuus sum eo tu paulus ante monstro dum fallo causa aperio conaris nam nisi fallo is uerus sum et perficio felicitas qui sufficio potens reuerendum celebro laetus perficio atque ut ego interior animaduertisse cognosco qui unus hic quoniam idem cunctus sum ueraciter praesto possum hic sum plenus beatitudo sine ambiguitas cognosco o tu alumnus hic opinio felix si quidem hic inquam adicio quisnam inquam edo aliquis in hic mortalis caducisque res puto qui huiusmodi status possum affero paruus inquam puto is ab tu nihil ut amplus desidero ostendo sum hic igitur uel imago uerus bonus uel imperfectus quidam bonus do mortalis uideo uerus autem atque perficio bonus confero non possum assentior inquam quoniam igitur agnouisti qui uerus ille sum qui autem beatitudo mentior nunc supersum ut unde uerus hic peto possum agnosco is quidem inquam iam dudum uehementer exspecto sed cum ut in timaeus plato inquam noster placeo in paruus quoque res divinus praesidium debeo imploraris quis nunc facio censeo ut ille superus bonus sedes reperio mereo invoco inquam res omnis pater quo praetermitto nullus rite fundo exordium rectus inquam atque simul ita modulor sum


Haud aliter tristitiae nebulis dissolutis hausi caelum et ad cognoscendam medicantis faciem mentem recepi. Itaque ubi in eam deduxi oculos intuitumque defixi, respicio nutricem meam cuius ab adulescentia laribus obuersatus fueram Philosophiam. Et quid, inquam, tu in has exilii nostri solitudines o omnium magistra uirtutum supero cardine delapsa uenisti? An ut tu quoque mecum rea falsis criminationibus agiteris?

haud aliter tristitia nebulis dissolvo haurio caelum et ad cognosco medicantis facies mens recipio itaque ubi in is deduco oculus intuitumque defigo respicio nutrix meus qui ab adulescentia laris obverso sum philosophia et quis inquam tu in hic exsilium noster solitudo o omnis magistro uirtus supero cardo delabor uenio an ut tu quoque ego rea falsum criminatio agiteris


Tum ego: En, inquam, difficilior rursus ambiguitate confundor. Quaenam, inquit, ista est? Iam enim quibus perturbere coniecto. Nimium, inquam, aduersari ae repugnare uidetur praenoscere uniuersa deum et esse ullum libertatis arbitrium. Nam si cuncta prospicit deus neque falli ullo modo potest, euenire necesse est quod prouidentia futurum esse praeuiderit. Quare si ab aeterno non facta hominum modo sed etiam consilia uoluntatesque praenoscit, nulla erit arbitrii libertas; neque enim uel factum aliud ullum uel quaelibet exsistere poterit uoluntas nisi quam nescia falli prouidentia diuina praesenserit. Nam si aliorsum quam prousisae sunt detorqueri ualent, non iam erit futuri firma praescientia. sed opinio potius incerta, quod de deo credere nefas iudico. Neque enim illam probo rationem qua se quidam credunt hunc quaestionis nodum posse dissoluere. Aiunt enim non ideo quid esse euenturum, quoniam id prouidentia futurum esse prospexerit, sed e contrario potius, quoniam quid futurum est, id diuinam prouidentiam latere non posse eoque modo necessarium hoc in contrariam relabi partem, neque enim necesse esse contingere quae prouidentur, sed necesse esse quae futura sunt prouideri—quasi uero quae euius rei causa sit praeseientiane futurorum necessitatis an futurorum necessitas prouidentiae laboretur, ae non illud demonstrare nitamur, quoquo modo sese habeat ordo causarum, necessarium esse euentum praescitarum rerum, etiam si praescientia futuris rebus eueniendi necessitatem non uideatur inferre. Etenim si quispiam sedeat, opinionem quae eum sedere coniectat ueram esse necesse est; atque e conuerso rursus, si de quopiam uera sit opinio quoniam sedet, eum sedere necesse est. In utroque igitur necessitas inest, in hoc quidem sedendi, at uero in altero ueritatis. Sed non idcirco quisque sedet quoniam uera est opinio, sed haec potius uera est quoniam quempiam sedere praecessit. Ita cum causa ueritatis ex altera parte procedat, inest tamen communis in utraque necessitas Similia de prouidentia futurisque rebus ratiocinari patet. Nam etiam si idcirco quoniam futura sunt, prouidentur, non uero ideo quoniam prouidentur eueniunt, nihilo minus tamen ab deo uel uentura prouideri uel prouisa necesse est euenire,1 quod ad perimendam arbitrii libertatem solum satis est. Iam uero quam praeposterum est ut aeternae praescientiae temporalium rerum euentus causa esse dicatur! Quid est autem aliud arbitrari ideo deum futura quoniam sunt euentura prouidere, quam putare quae olim acciderunt causam summae illius esse prouidentiae? Ad haec sicuti cum quid esse scio, id ipsum esse necesse est, ita cum quid futurum noui, id ipsum futurum esse necesse est. Sic fit igitur ut euentus praescitae rei nequeat euitari. Postremo si quid aliquis aliorsum atque sese res habet existimet, id non modo scientia non est, sed est opinio fallax ab scientiae ueritate longe diuersa. Quare si quid ita futurum est ut eius certus ac necessarius non sit euentus, id euenturum esse praesciri qui poterit? Sicut enim scientia ipsa impermixta est falsitati, ita id quod ab ea concipitur esse aliter atque concipitur nequit. Ea namque causa est cur mendacio scientia careat, quod se ita rem quamque habere necesse est uti eam sese habere scientia comprehendit. Quid igitur? Quonam modo deus haec incerta futura praenoscit? Nam si incuitabiliter euentura censet quae etiam non euenire possibile est, fallitur; quod non sentire modo nefas est, sed etiam uoce proferre, At si ita uti sunt, ita ea futura esse decernit, ut aeque uel fieri ea uel non fieri posse cognoscat, quae est haec praescientia quae nihil certum nihil stabile comprehendit? Aut quid hoc refert uaticinio illo ridiculo Tiresiae? Quidquid dicam, aut erit aut non. Quid etiam diuina prouidentia humana opinione praestiteris si uti homines incerta iudicat quorum est incertus euentus? Quod si apud illum rerum omnium certissimum fontem nihil incerti esse potest, certus eorum est euentus quae futura firmi ter ille praescierit. Quare nulla est humanis consiliis actionibusque libertas quas diuina mens sine falsitatis errore cuncta prospiciens ad unum alligat et constringit euentum. Quo semel recepto quantus occasus humanarum rerum consequatur liquet. Frustra enim bonis malisque praemia poenaeue proponuntur quae nullus meruit liber ac uoluntarius motus animorum. Idque omnium uidebitur iniquissimum quod nunc aequissimum iudicatur uel puniri improbos uel remunerari probos quos ad alterutrum non propria mittit uoluntas, sed futuri cogit certa necessitas. Nec uitia igitur nec uirtutes quidquam fuerint, sed omnium meritorum potius mixta atque indisereta confusio. Quoque nihil sceleratus excogitari potest, cum ex prouidentia rerum omnis ordo ducatur nihilque consiliis liceat humanis, fit ut uitia quoque nostra ad honorum omnium referantur auctorem. Igitur nec sperandi aliquid nec deprecandi ulla ratio est. Quid enim uel speret quisque uel etiam deprecetur, quando optanda omnia series indeflexa conectit? Auferetur igitur unicum illud inter homines deumque commercium sperandi scilicet ac deprecandi. Si quidem iustae humilitatis pretio inaestimabilem uicem diuinae gratiae promeremur, qui solus modus est quo cum deo colloqui homines posse uideantur illique inaccessae luci prius quoque quam impetrent ipsa supplicandi ratione coniungi. Quae si recepta futurorum necessitate nihil uirium habere credantur, quid erit quo summo illi rerum principi conecti atque adhaerere possimus? Quare necesse erit humanum genus, uti paulo ante cantabas, dissaeptum atque disiunctum suo fonte fatiscere.

tum ego en inquam difficilis rursus ambiguitas confundo quisnam inquam iste sum iam enim qui perturbo conicio nimium inquam aduersaris ae repugnaris uideo praenosco uniuersus deus et sum ullus libertas arbitrium nam si cunctus prospicio deus neque fallo ullus modo possum evenio necesse sum qui provideo sum sum praeuiderit quaris si ab aeternus non facio homo modo sed etiam consilium uoluntatesque praenoscit nullus sum arbitrium libertas neque enim uel facio alius ullus uel qui exsisto possum uoluntas nisi quam nescius fallo provideo diuinum praesentio nam si aliorsum quam prousisae sum detorqueo ualeo non iam sum sum firmo praescio sed opinio potis incertus qui de deus credo nefas judico neque enim ille probo ratio qui sui quidam credo hic quaestio nodus possum dissoluo aio enim non ideo quis sum evenio quoniam is provideo sum sum prospicio sed e contrarius potis quoniam quis sum sum is diuinus providentia lateo non possum eo modo necessarius hic in contrarius relabor pars neque enim necesse sum contingo qui prouidentur sed necesse sum qui sum sum prouideo quasi uerus qui euius res causa sum praeseientiane sum necessitas an sum necessitas providentia laboro ae non ille demonstro nitor quisquis modo sui habeo ordo causaris necessarius sum euentum praescitaris res etiam si praescio sum res eueniendi necessitas non uideo infero etenim si quispiam sedeo opinio qui is sedeo conjecto uerus sum necesse sum atque e converro rursus si de quopiam uerus sum opinio quoniam sedeo is sedeo necesse sum in uterque igitur necessitas insum in hic quidem sedeo at uerus in alter ueritas sed non idcirco quisque sedeo quoniam uerus sum opinio sed hic potis uerus sum quoniam qui sedeo praecedo ita cum causa ueritas ex alter pars procedo insum tamen communis in uter necessitas similis de provideo sum res ratiocinor pateo nam etiam si idcirco quoniam sum sum prouidentur non uerus ideo quoniam prouidentur evenio nihilum paruus tamen ab deus uel uenio prouideo uel prouideo necesse sum evenio qui ad perimendam arbitrium libertas solus satis sum iam uerus quam praeposterus sum ut aeternus praescientiae temporalis res euentus causa sum dico quis sum autem alius arbitraris ideo deus sum quoniam sum evenio prouideo quam puto qui olim accido causa summa ille sum providentia ad hic sicut cum quis sum scio is ipse sum necesse sum ita cum quis sum nouus is ipse sum sum necesse sum sic fio igitur ut euentus praescitae res nequeo euitaris postremo si quis aliquis aliorsum atque sui res habeo existimo is non modo scientia non sum sed sum opinio fallax ab scientia ueritas longus diuerto quaris si quis ita sum sum ut is certus atque necessarius non sum euentus is evenio sum praesciri qui possum sicut enim scientia ipse impermixta sum falsitas ita is qui ab is concipio sum aliter atque concipio nequeo is namque causa sum cur mendacium scientia careo qui sui ita res quisque habeo necesse sum uti is sui habeo scientia comprehendo quis igitur quonam modo deus hic incertus sum praenoscit nam si incuitabiliter evenio censeo qui etiam non evenio possibilis sum fallo qui non sentio modo nefas sum sed etiam uox profero at si ita uti sum ita is sum sum decerno ut aequus uel fio is uel non fio possum cognosco qui sum hic praescio qui nihil certus nihil stabilis comprehendo aut quis hic refero uaticinio ille ridiculus tiresias quisquis dico aut sum aut non quis etiam diuinum provideo humanus opinio praesto si uti homo incertus iudico qui sum incertus euentus qui si apud ille res omnis certus fons nihil incertus sum possum certus is sum euentus qui sum firmus ter ille praescierit quaris nullus sum humanus consilium actio libertas qui diuinum mens sine falsitas error cunctus prospicio ad unus alligo et constringo euentum quo semel recipio quantus occido humanus res consequor liquo frustra enim bonus malo praemium poena propono qui nullus mereo liber atque uoluntarius moueo animus is omnis video iniquus qui nunc aequus judico uel punior improbus uel remuneraris probus qui ad alteruter non proprius mitto uoluntas sed sum cogo certus necessitas neque uitium igitur neque uirtus quisquam sum sed omnis meritor potis misceo atque indisereta confusio quoque nihil scelero excogitaris possum cum ex provideo res omnis ordo duco nihil consilium licet humanus fio ut uitium quoque noster ad honor omnis refero auctor igitur neque spero aliquis neque deprecor ullus ratio sum quis enim uel spero quisque uel etiam deprecor quando opto omnis series indeflexus conecto aufero igitur unicus ille inter homo deus commercium spero scilicet atque deprecor si quidem iustus humilitas pretium inaestimabilis uicis divina gratia promeremur qui solus modus sum quo cum deus colloquor homo possum uideo ille inaccessus lucius prior quoque quam impetro ipse supplico ratio conjungo qui si recipio sum necessitas nihil uis habeo credo quis sum quo superus ille res princeps conecto atque adhaereo possum quaris necesse sum humanus genus uti paulus ante cantabas dissaeptum atque disjungo suus fons fatisco


Hactenus mendacis formam felicitatis ostendisse suffecerit, quam si perspicaciter intueris, ordo est deinceps quae sit uera monstrare. Atqui uideo, inquam, nec opibus sufficicntiam nec regnis potentiam nec reuerentiam dignitatibus nec celebritatem gloria nec laetitiam uoluntatibus posse contingere. An etiam causas, cur id ita sit, deprehendisti? Tenui quidem ueluti rimula mihi uideor intueri, sed ex te apertius cognoscere malim.

hactenus mendacis forma felicitas ostendo sufficio quam si perspicaciter intueor ordo sum deinceps qui sum uerus monstraris atqui uideo inquam neque ops sufficicntiam neque regnum potentia neque reverentia dignitas neque celebritas gloria neque laetitia uoluntas possum contingo an etiam causa cur is ita sum deprehendo tenuis quidem ueluti rimula ego uideo intueor sed ex tu aperio cognosco malo


Tum illa: Vetus, inquit, haec est de prouidentia querela Marcoque Tullio, cum diuinationem distribuit, uehementer agitata tibique ipsi res diu prorsus multumque quaesita, sed haud quaquam ab ullo uestrum hactenus satis diligenter ac firmi ter expedita. Cuius caliginis causa est, quod humanae ratiocinationis motus ad diuinae praescientiae simplicitatem non potest admoueri, quae si ullo modo cogitari queat, nihil prorsus relinquetur ambigui. Quod ita demum patefacere atque expedire temptabo, si prius ea quibus moueris expendero. Quaero enim, cur illam soluentium rationem minus efficacem putes, quae quia praescientiam non esse futuris rebus causam necessitatis existimat, nihil impediri praescientia arbitrii libertatem putat. Num enim tu aliunde argumentum futurorum necessitatis trahis, nisi quod ea quae praesciuntur non euenire non possunt? Si igitur praeuotio nullam futuris rebus adicit necessitatem, quod tu etiam paulo ante fatebare, quid est quod uoluntarii exitus rerum ad certum cogantur euentum? Etenim positionis gratia, ut quid consequatur aduertas, statuamus nullam esse praescientiam. Num igitur quantum ad hoc attinet, quae ex arbitrio eueniunt ad necessitatem cogantur? Minime. Statuamus iterum esse, sed nihil rebus necessitatis iniungere; manebit ut opinor eadem uoluntatis integra atque absoluta libertas. Sed praescientia, inquies, tametsi futuris eueniendi necessitas non est, signum tamen est necessario ea esse uentura. Hoc igitur modo, etiam si praecognitio non fuisset, necessarios futurorum exitus esse constaret. Omne etenim signum tantum quid sit ostendit, non uero efficit quod designat. Quare demonstrandum prius est nihil non ex necessitate contingere, ut praenotionem signum esse huius necessitatis appareat. Alioquin si haec nulla est, ne illa quidem eius rei signum poterit esse quae non est. Iam uero probationem firma ratione subnixam constat non ex signis neque petitis extrinsecus argumentis sed ex conuenientibus necessariisque causis esse ducendam. Sed qui fieri potest ut ea non proueniant quae futura esse prouidentur? Quasi uero nos ea quae prouidentia futura esse praenoscit non esse euentum credamus ac non illud potius arbitremur, licet eueniant, nihil tamen ut euenirent sui natura necessitatis habuisse; quod hinc facile perpendas licebit. Plura etenim dum fiunt subiecta oculis intuemur, ut ea quae in quadrigis moderandis atque flectendis facere spectantur aurigae atque ad hunc modum cetera. Num igitur quidquam illorum ita fieri necessitas ulla compellit? Minime. Frustra enim esset artis effectus, si omnia coacta mouerentur. Quae igitur cum fiunt carent exsistendi necessitate, eadem prius quam fiant sine necessitate futura sunt. Quare sunt quaedam euentura quorum exitus ab omni necessitate sit absolutus. Nam illud quidem nullum arbitror esse dicturum, quod quae nunc fiunt, prius quam fierent, euentura non fuerint. Haec igitur etiam praecognita liberos habent euentus. Nam sicut scientia praesentium rerum nihil his quae fiunt, ita praescientia futurorum nihil his quae uentura sunt necessitatis importat. Sed hoc, inquis, ipsum dubitatur, an earum rerum quae necessarios exitus non habent ulla possit esse praenotio. Dissonare etenim uidentur putasque si praeuideantur consequi necessitatem, si necessitas desit minime praesciri nihilque scientia comprehendi posse nisi certum; quod si quae incerti sunt exitus ea quasi certa prouidentur, opinionis id esse caliginem non scientiae ueritatem. Aliter enim ac sese res habeat arbitrari ab integritate scientiae credis esse diuersum. Cuius erroris causa est, quod omnia quae quisque nouit ex ipsorum tantum ui atque natura cognosci aestimat quae sciuntur; quod totum contra est Omne enim quod cognoscitur non secundum sui uim sed secundum cognoscentium potius comprehenditur facultatem. Nam ut hoc breui liqueat exemplo, eandem corporis rotunditatem aliter uisus aliter tactus agnoscit. Ille eminus manens totum simul iactis radiis intuetur, hic uero cohaerens orbi atque coniunctus circa ipsum motus ambitum rotunditatem partibus comprehendit. Ipsum quoque hominem aliter sensus, aliter imaginatio, aliter ratio, aliter intellegentia contuetur. Sensus enim figuram in subiecta materia constitutam, imaginatio uero solam sine materia iudicat figuram. Ratio uero hanc quoque transcendit speciemque ipsam quae singularibus inest uniuersali consideratione perpendit. Intellegentiae uero celsior oculus exsistit; supergressa namque uniuersitatis ambitum ipsam illam simplicem formam pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime considerandum est: nam superior comprehendendi uis amplectitur inferiorem, inferior uero ad superiorem nullo modo consurgit. Neque enim sensus aliquid extra materiam ualet uel uniuersales species imaginatio contuetur uel ratio capit simplicem formam, sed intellegentia quasi desuper spectans concepta forma quae subsunt etiam cuncta diiudicat, sed eo modo quo formam ipsam, quae nulli alii nota esse poterat, comprehendit. Nam et rationis uniuersum et imaginationis figuram et materiale sensibile cognoscit nec ratione utens nec imaginatione nec sensibus, sed illo uno ictu mentis formaliter, ut ita dicam, cuncta prospiciens. Ratio quoque cum quid uniuersale respicit, nec imaginatione nee sensibus utens imaginabilia uel sensibilia comprehendit. Haec est enim quae conceptionis suae uniuersale ita definiuit: homo est animal bipes rationale. Quae cum uniuersalis notio sit, tum imaginabilem sensibilemque esse rem nullus ignorat, quod illa non imaginatione uel sensu sed in rationali conceptione considerat. Imaginatio quoque tametsi ex sensibus uisendi formandique figuras sumpsit exordium, sensu tamen absente sensibilia quaeque conlustrat non sensibili sed imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum quae cognoscuntur utantur? Neque id iniuria; nam cum omne iudicium iudicantis actus exsistat, necesse est ut suam quisque operam non ex aliena sed ex propria potestate perficiat.

tum ille vetus inquam hic sum de provideo querela marcus tullius cum diuinatio distribuo uehementer agito tu ipse res diu prorsus multus quaero sed haud quisquam ab ullus uester hactenus satis diligenter atque firmus ter expedio qui caligo causa sum qui humanus ratiocinatio moueo ad divina praescientiae simplicitas non possum admoveo qui si ullus modo cogito queo nihil prorsus relinquo ambiguus qui ita demum patefacio atque expedio tempto si prior is qui moveo expendero quaero enim cur ille solvo ratio paruus efficax puto qui quia praescientia non sum sum res causa necessitas existimo nihil impedio praescio arbitrium libertas puto num enim tu aliunde argumentum sum necessitas traho nisi qui is qui praesciuntur non evenio non possum si igitur praeuotio nullus sum res adicio necessitas qui tu etiam paulus ante fatebaris quis sum qui voluntarius exitus res ad certus cogo euentum etenim positio gratia ut quis consequor adverto statuo nullus sum praescientia num igitur quantus ad hic attineo qui ex arbitrium evenio ad necessitas cogo paruus statuo iterum sum sed nihil res necessitas injungo maneo ut opinor idem uoluntas integer atque absolvo libertas sed praescio inquam tametsi sum eueniendi necessitas non sum signum tamen sum necessarius is sum uenio hic igitur modo etiam si praecognitio non sum necessarius sum exitus sum consto omnis etenim signum tantus quis sum ostendo non uerus efficio qui designo quaris demonstro prior sum nihil non ex necessitas contingo ut praenotio signum sum hic necessitas appareo alioqui si hic nullus sum ne ille quidem is res signum possum sum qui non sum iam uerus probatio firmo ratio subnixus consto non ex signum neque peto extrinsecus argumentum sed ex convenio necessarius causa sum duco sed qui fio possum ut is non provenio qui sum sum prouidentur quasi uerus nos is qui provideo sum sum praenoscit non sum euentum credo atque non ille potis arbitror licet evenio nihil tamen ut evenio suus natura necessitas habeo qui hinc facilis perpendas liceo multus etenim dum fio subiectum oculus intueor ut is qui in quadrigae modero atque flecto facio specto auriga atque ad hic modus ceterus num igitur quisquam ille ita fio necessitas ullus compello paruus frustra enim sum ars efficio si omnis cogo moveo qui igitur cum fio careo exsistendi necessitas idem prior quam fio sine necessitas sum sum quaris sum quidam evenio qui exitus ab omnis necessitas sum absolvo nam ille quidem nullus arbitror sum dico qui qui nunc fio prior quam fio evenio non sum hic igitur etiam praecognosco liber habeo euentus nam sicut scientia praesens res nihil hic qui fio ita praescio sum nihil hic qui uenio sum necessitas importo sed hic inquam ipse dubito an is res qui necessarius exitus non habeo ullus possum sum praenotio dissonaris etenim uideo putasque si praeuideantur consequor necessitas si necessitas desum paruus praesciri nihil scientia comprehendo possum nisi certus qui si qui incertus sum exitus is quasi certus prouidentur opinio is sum caligo non scientia ueritas aliter enim atque sui res habeo arbitraris ab integritas scientia credo sum diuerto qui error causa sum qui omnis qui quisque nosco ex ipse tantus uis atque natura cognosco aestimo qui scio qui totus contra sum omnis enim qui cognosco non secundus suus uis sed secundus cognosco potis comprehendo facultas nam ut hic breuis liqueo exemplum idem corpus rotunditas aliter uideo aliter tango agnosco ille eminus maneo totus simul jacio radius intueor hic uerus cohaereo orbus atque conjungo circa ipse moueo ambitus rotunditas pars comprehendo ipse quoque homo aliter sensus aliter imaginatio aliter ratio aliter intellego contueor sensus enim figura in subiectum materia constituo imaginatio uerus solus sine materia iudico figura ratio uerus hic quoque transcendo species ipse qui singularis insum uniuersal consideratio perpendo intellegentia uerus celsus oculus exsisto supergredior namque uniuersitas ambitus ipse ille simplex forma purus mens acies contueor in quo ille magnus considero sum nam superus comprehendo uolo amplector inferus inferus uerus ad superus nullus modo consurgo neque enim sensus aliquis extra materia ualeo uel uniuersal species imaginatio contueor uel ratio capio simplex forma sed intellego quasi desuper specto concipio forma qui subsunt etiam cunctus dijudico sed is modo quo forma ipse qui nullus alius nosco sum possum comprehendo nam et ratio uniuersus et imaginatio figura et material sensibilis cognosco neque ratio uto neque imaginatio neque sensus sed ille unus ictus mens formaliter ut ita dico cunctus prospicio ratio quoque cum quis uniuersal respicio neque imaginatio nee sensus uto imaginabilia uel sensibilis comprehendo hic sum enim qui conceptio suus uniuersal ita definio homo sum animal bipes rational qui cum uniuersal notio sum tum imaginabilis sensibilemque sum res nullus ignoro qui ille non imaginatio uel sentio sed in rational conceptio considero imaginatio quoque tametsi ex sensus viso formandique figura sumo exordium sentio tamen absum sensibilis quisque conlustro non sensibilis sed imaginarius ratio iudico video igitur ut in cognosco cunctus suus potis facultas quam is qui cognosco utor neque is iniuria nam cum omnis iudicium judico ago exsisto necesse sum ut suus quisque opera non ex alienus sed ex proprius potestas perficio


Nouimus quantas dederit ruinas Vrbe flammata patribusque caesis Fratre qui quondam ferus interempto Matris effuso maduit cruore Corpus et uisu gelidum pererrans Ora non tinxit lacrimis, sed esse Censor extincti potuit decoris. Hic tamen sceptro populos regebat Quos uidet condens radios sub undas Phoebus extremo ueniens ab ortu, Quos premunt septem gelidi triones, Quos Notus sicco uiolentus aestu Torret ardentes recoquens harenas. Celsa num tandem ualuit potestas Vertere praui rabiem Neronis? Heu grauem sortem, quotiens iniquus Additur saeuo gladius ueneno!

nosco quantus do ruina vrbe flammo pater caedo frater qui quondam ferus interimo matrae effundo madeo cruor corpus et uideo gelidus pererro ora non tingo lacrima sed sum censor extingo possum decor hic tamen sceptrum populus rego qui uideo condo radius sub unda phoebus exter venio ab ortus qui premo septem gelidus trio qui notus sicco violentus aestus torreo ardeo recoquens harena celsus num tandem ualuit potestas verto pravus rabies nero heu grauis sors quotiens iniquus addo saevus gladius uenenum


Videsne igitur quanto in caeno probra uoluantur, qua probitas luce resplendeat? In quo perspicuum est numquam bonis praemia numquam sua sceleribus deesse supplicia. Rerum etenim quae geruntur illud propter quod unaquaeque res geritur, eiusdem rei praemium esse non iniuria uideri potest, uti currendi in stadio propter quam curritur iacet praemium corona. Sed beatitudinem esse idem ipsum bonum propter quod omnia geruntur ostendimus. Est igitur humanis actibus ipsum bonum ueluti praemium commune propositum. Atqui hoc a bonis non potest separari neque enim bonus ultra iure uocabitur qui careat bono; quare probos mores sua praemia non relinquunt. Quantumlibet igitur saeuiant mali, sapienti tamen corona non decidet, non arescet. Neque enim probis animis proprium decus aliena decerpit improbitas. Quod si extrinsecus accepto laetaretur, poterat hoc uel alius quispiam uel ipse etiam qui contulisset auferre; sed quoniam id sua cuique probitas confert, tum suo praemio carebit, cum probus esse desierit. Postremo cum omne praemium idcirco appetatur quoniam bonum esse creditur, quis boni compotem praemii iudicet expertem? At cuius praemii? Omnium pulcherrimi maximique. Memento etenim corollarii illius quod paulo ante praecipuum dedi ac sic collige: cum ipsum bonum beatitudo sit, bonos omnes eo ipso quod boni sint fieri beatos liquet. Sed qui beati sint deos esse conuenit. Est igitur praemium bonorum quod nullus deferat dies, nullius minuat potestas, nullius fuscet improbitas, deos fieri. Quae cum ita sint, de malorum quoque inseparabili poena dubitare sapiens nequeat. Nam cum bonum malumque item poenae atque praemium aduersa fronte dissideant, quae in boni praemio uidemus accedere eadem necesse est in mali poena contraria parte respondeant. Sicut igitur probis probitas ipsa fit praemium, ita improbis nequitia ipsa supplicium est. Iam uero quisquis afficitur poena, malo se affectum esse non dubitat. Si igitur sese ipsi aestimare uelint, possuntne sibi supplicii expertes uideri quos omnium malorum extrema nequitia non affecit modo uerum etiam uehementer infecit? Vide autem ex aduersa parte bonorum, quae improbos poena comitetur. Omne namque quod sit unum esse ipsumque unum bonum esse paulo ante didicisti, cui consequens est ut omne quod sit id etiam bonum esse uideatur. Hoc igitur modo quidquid a bono deficit esse desistit; quo fit ut mali desinant esse quod fuerant, sed fuisse homines adhuc ipsa humani corporis reliqua species ostentat. Quare uersi in malitiam humanam quoque amisere naturam. Sed cum ultra homines quemque prouehere sola probitas possit, necesse est ut quos ab humana condicione deiecit, infra hominis meritum detrudat improbitas. Euenit igitur, ut quem transformatum uitiis uideas hominem aestimare non possis. Auaritia feruet alienarum opum uiolentus ereptor? Lupi similem dixeris. Ferox atque inquies lingnam litigiis exercet? Cani comparabis. Insidiator occultus subripuisse fraudibus gaudet? Vulpeculis exaequetur. Irae in-temperans fremit? Leonis animum gestare credatur. Pauidus ac fugax non metuenda formidat? Cernis similis habeatur. Segnis ac stupidus torpit? Asinum uiuit. Leuis atque inconstans studia permutat? Nihil auibus differt. Foedis inmundisque libidinibus immergitur? Sordidae suis uoluptate detinetur. Ita fit ut qui probitate deserta homo esse desierit, eum in diuinam condicionem transire non possit, uertatur in beluam.

video igitur quantus in caenum probrum volvo qui probitas lux resplendeo in quo perspicuus sum numquam bonus praemium numquam suus scelus desum supplicium res etenim qui gero ille propter qui unaquaeque res gero idem res praemium sum non iniuria uideo possum uti curro in stadium propter quam curro iaceo praemium corona sed beatitudo sum idem ipse bonus propter qui omnis gero ostendo sum igitur humanus actus ipse bonus ueluti praemium communis propono atqui hic ab bonus non possum separaris neque enim bonus ultra ius voco qui careo bonus quare probus mos suus praemium non relinquo quantumlibet igitur saevio malus sapio tamen corona non decido non aresco neque enim probus animus proprius decus alienus decerpo improbitas qui si extrinsecus accipio laeto possum hic uel alius quispiam uel ipse etiam qui confero aufero sed quoniam is suus quisque probitas confero tum suus praemium careo cum probus sum desino postremo cum omnis praemium idcirco appeto quoniam bonus sum credo quis bonus compos praemium iudico expers at qui praemium omnis pulcher magnus memento etenim corollarii ille qui paulus ante praecipuus do atque sic colligo cum ipse bonus beatitudo sum bonus omnis is ipse qui bonus sum fio beatus liquo sed qui beati sum deus sum conuenio sum igitur praemium bonus qui nullus defero dies nullus minuo potestas nullus fusco improbitas deus fio qui cum ita sum de malus quoque inseparabilis poena dubitaris sapio nequeo nam cum bonus malus item poena atque praemium adverso frons dissideant qui in bonus praemium uideo accedo idem necesse sum in malus poena contrarius pars respondeo sicut igitur probus probitas ipse fio praemium ita improbus nequitia ipse supplicium sum iam uerus quisquis afficio poena malus sui afficio sum non dubito si igitur sui ipse aestimaris uolo possum sui supplicium expers uideo qui omnis malus exter nequitia non afficio modo uerus etiam uehementer inficio video autem ex adverso pars bonus qui improbus poena comito omnis namque qui sum unus sum ipse unus bonus sum paulus ante disco qui consequor sum ut omnis qui sum is etiam bonus sum uideo hic igitur modo quisquis ab bonus deficio sum desisto quo fio ut malus desino sum qui sum sed sum homo adhuc ipse humanus corpus reliquus species ostento quaris verro in malitia humanus quoque amitto natura sed cum ultra homo quisque proveho solus probitas possum necesse sum ut qui ab humanus condicio deicio infra homo mereo detrudo improbitas euenio igitur ut qui transformatum uitium uideo homo aestimaris non possum auaritia ferueo alienaris opos violentus ereptor lupus similis dico ferox atque inquam lingnam litigiis exerceo canis comparo insidiator occulo surripio fraus gaudeo vulpeculis exaequo ira in tempero fremo leo animus gestaris credo pavidus atque fugax non metuo formido cerno similis habeo segnis atque stupidus torpit asinus uiuo leuis atque inconsto studium permuto nihil auis differo foedus inmundisque libido immergo sordidus suus uoluptas detineo ita fio ut qui probitas desero homo sum desino is in diuinus condicio transeo non possum verto in belua


Quam uariis terras animalia permeant figuris! Namque alia extento sunt corpore puiueremque uerrunt Continuumque trahunt ui pectoris incitata sulcum, Sunt quibus alarum leuitas uaga uerberetque uentos Et liquido longi spatia aetheris enatet uolatu, Haec pressisse solo uestigia gressibusque gaudent Vel uirides campos transmittere uel subire siluas. Quae uariis uideas licet omnia discrepare formis, Prona tamen facies hebetes ualet ingrauare sensus. Vnica gens hominum celsum leuat altius cacumen Atque leuis recto stat corpore despicitque terras. Haec nisi terrenus male desipis, admonet figura, Qui recto caelum uultu petis exserisque frontem, In sublime feras animum quoque, ne grauata pessum Inferior sidat mens corpore celsius leuato.

quam uarius terra animal permeo figura namque alius extendo sum corpus puiueremque uerro continuus traho uis pectus incito sulcus sum qui ala levitas uagus uerberetque uentus et liquidus longus spatior aether enatet volo hic premo solum uestigium gressibusque gaudeo vel viridis campus transmitto uel subeo silua qui uarius uideo licet omnis discreparis forma pronus tamen facies hebeto ualeo ingrauaris sensus vnica gens homo celsus leuo altus cacumen atque leuis recingo sto corpus despicio terra hic nisi terrenus malus desipio admoneo figuro qui recingo caelum uultus peto exserisque frons in sublimis ferus animus quoque ne gravo pessum inferus sido mens corpus celsus levo