His igitur si pro se tecum fortuna loqueretur, quid profecto contra hisceres non haberes, aut si quid est quo querelam tuam iure tuearis, proferas oportet. Dabimus dicendi locum. Tum ego: Speciosa quidem ista sunt, inquam, oblitaque Rhetoricae ac Musicae melle dulcedinis; tum tantum, cum audiuntur, oblectant. Sed miseris malorum altior sensus est. Itaque cum haec auribus insonare desierint, insitus animum maeror praegrauat. Et illa: Ita est, inquit. Haec enim nondum morbi tui remedia sed adhuc contumacis aduersum curationem doloris fomenta quaedam sunt. Nam quae in profundum sese penetrant, cum tempestiuum fuerit admouebo. Verumtamen ne te existimari miserum uelis, an numerum modumque tuae felicitatis oblitus es? Taceo quod desolatum parente summorum te uirorum cura suscepit delectusque in affiniatem principum ciuitatis, quod pretiosissimum propinquitatis genus est, prius carus quam proximus esse coepisti. Quis non te felicissimum cum tanto splendore socerorum, cum coniugis pudore, cum masculae quoque prolis opportunitate praedicauit? Praetereo, libet enim praeterire communia, sumptas in adulescentia negatas senibus dignitates; ad singularem felicitate tuae cumulum uenire delectat. Si quis rerum mortalium fructus ullum beatitudinis pondus habet, poteritne illius memoria lucis quantalibet ingruentium malorum mole deleri, cum duos pariter consules liberos tuos domo prouehi sub frequentia patrum, sub plebis alacritate uidisti, cum eisdem in curia curules in-sidentibus tu regiae laudis orator ingenii gloriam facundiaeque meruisti, cum in circo duorum medius consulum circumfusae multitudinis expectationem triumphali largitione satiasti? Dedisti ut opinor uerba fortunae, dum te illa demulcet, dum te ut delicias suas fouet. Munus quod nulli umquam priuato commodauerat abstulisti. Visne igitur cum fortuna calculum ponere? Nunc te primum liuenti oculo praestrinxit. Si numerum modumque laetorum tristiumue consideres, adhuc te felicem negare non possis. Quod si idcirco te fortunatum esse non aestimas, quoniam quae tunc laeta uidebantur abierunt, non est quod te miserum putes, quoniam quae nunc creduntur maesta praetereunt. An tu in hanc uitae scaenam nunc primum subitus hospesque uenisti? VI Iamne humanis rebus inesse constantiam reris, cum ipsum saepe hominem uelox hora dissoluat? Nam etsi rara est fortuitis manendi fides, ultimus tamen uitae dies mors quaedam fortunae est etiam manentis. Quid igitur referre putas, tune illam moriendo deseras an te illa fugiendo?

hic igitur si pro sui tu fortuna loquor quis profecto contra hisceres non habeo aut si quis sum quo querela tuus ius tuearis profero oportet do dico locus tum ego speciosus quidem iste sum inquam obliviscor rhetorica atque musica mel dulcedo tum tantus cum audio oblecto sed miser malus alo sensus sum itaque cum hic auris insonaris desino inquiro animus maeror praegravo et ille ita sum inquam hic enim nondum morbus tuus remedio sed adhuc contumax adverro curatio dolor fomentum quidam sum nam qui in profundum sui penetro cum tempestivus sum admoveo verumtamen ne tu existimo miser uelum an numerus modus tuus felicitas obliuiscor sum taceo qui desolo pareo summus tu uir cura suscipio delectusque in affiniatem princeps ciuitas qui pretiosus propinquitas genus sum prior carus quam proximus sum coepio quis non tu felix cum tantus splendor socer cum coniunx pudor cum masculus quoque proles opportunitas praedico praetereo libet enim praetereo commune sumo in adulescentia nego senex dignitas ad singularis felicitas tuus cumulis uenio delecto si quis res mortalis fructus ullus beatitudo pondus habeo possum ille memoria lucus quantus ingruo malus moles deleo cum duo pariter consul liber tuus domus proveho sub frequentia pater sub plebs alacritas uideo cum idem in curia curulis in sido tu regia laus orator ingenium gloria facundia mereo cum in circus duo medius consul circumfundo multitudo expectatio triumphal largitio satio do ut opinor uerbum fortuna dum tu ille demulceo dum tu ut deliquia suus foveo munus qui nullus umquam priuo commodo aufero volo igitur cum fortuna calculus pono nunc tu primus liveo oculus praestringo si numerus modus laetor tristiumue considero adhuc tu felix nego non possum qui si idcirco tu fortuno sum non aestimo quoniam qui tunc laetus uideo abeo non sum qui tu miser puto quoniam qui nunc credo maestus praetereo an tu in hic uita scaena nunc primus subeo hospes uenio vis jam humanus res insum constantia reor cum ipse saepe homo uelox hora dissolvo nam etsi rarus sum fortuitus maneo fides ulter tamen uita dies mors quidam fortuna sum etiam maneo quis igitur refero puto tu ille morior desero an tu ille fugio


Tunc me discussa liquerunt nocte tenebrae Luminibusque prior rediit uigor, Vt, cum praecipiti glomerantur sidera Coro Nimbosisque polus stetit imbribus. Sol latet ac nondum caelo uenientibus astris, Desuper in terram nox funditur; Hanc si Threicio Boreas emissus ab antro Verberet et clausam reseret diem, Emicat ac subito uibratus lumine Phoebus Mirantes oculos radiis ferit.

tunc ego discutio linquo nox tenebra lumen prior redeo vigor vt cum praeceps glomero sidus caurus nimbosisque polus sto imber sol lateo atque nondum caelum uenio astrum desuper in terra nox fundo hic si threicius boreas emitto ab antrum verbero et claudo resero dies emico atque subeo vibro lumen phoebus miror oculus radius ferio


Quae ubi poeticas Musas uidit nostro adsistentes toro fletibusque meis uerba dictantes, commota paulisper ac toruis inflammata luminibus: Quis, inquit, has scenicas meretriculas ad hunc aegrum permisit accedere quae dolores eius non modo nullis remediis fouerent, uerum dulcibus insuper alerent uenenis? Hae sunt enim quae infructuosis affectuum spinis uberem fructibus rationis segetem necant hominumque mentes assuefaciunt morbo, non liberant. At si quem profanum, uti uulgo solitum uobis, blanditiae uestrae detraherent, minus moleste ferendum putarem, nihil quippe in eo nostrae operae laederentur. Hunc uero Eleaticis atque Academicis studiis innutritum? Sed abite potius Sirenes usque in exitium dulces meisque eum Musis curandum sanandumque relinquite.

qui ubi poetice musa uideo noster assisto torus fletus meus uerbum dictantes commoveo paulisper atque toruis inflammo lumen quis inquam hic scenicas meretricula ad hic aeger permitto accedo qui dolor is non modo nullus remedium foveo uerus dulcis insuper alo uenenum hic sum enim qui infructuosus affectuum spina uber fructus ratio seges neco homo mens assuefaciunt morbus non libero at si qui profanus uti uulgus soleo tu blanditia uester detraho paruus molestus fero puto nihil quippe in is noster opera laedo hic uerus eleaticis atque academicus studium innutrio sed abito potis sirenes usque in exitium dulcis meus is musa curo sanandumque relinquo


Tum ego: Scis, inquam, ipsa minimum nobis ambitionem mortalium rerum fuisse dominatam. Sed materiam gerendis rebus optauimus quo ne uirtus tacita consenesceret. Et illa: Atqui hoc unum est quod praestantes quidem natura mentes sed nondum ad extremam manum uirtutum perfectione perductas allicere possit, gloriae scilicet cupido et optimorum in rem publicam fama meritorum; quae quam sit exilis et totius uacua ponderis, sic considera. Omnem terrae ambitum, sicuti astrologicis demonstrationibus accepisti, ad caeli spatium puncti constat obtinere rationem, id est ut, si ad caelestis globi magnitudinem conferatur, nihil spatii prorsus habere iudicetur. Huius igitur tam exiguae in mundo regionis quarta fere portio est, sicut Ptolomaeo probante didicisti, quae nobis cognitis animantibus incolatur Huic quartae, si quantum maria paludesque premunt quantumque siti uasta regio distenditur cogitatione subtraxeris, uix angustissima inhabitandi hominibus area relinquetur. In hoc igitur minimo puncti quodam puncto circumsaepti atque conclusi de peruulganda fama, de proferendo nomine cogitatis? Aut quid habeat amplum magnificumque gloria tam angustis exiguisque limitibus artata? Adde quod hoc ipsum breuis habitaculi saeptum plures incolunt nationes lingua, moribus, totius uitae ratione distantes, ad quas tum difficultate itinerum tum loquendi diuersitate tum commercii insolentia non modo fama hominum singulorum sed ne urbium quidem peruenire queat. Aetate denique Marci Tullii, sicut ipse quodam loco significat, nondum Caucasum montem Romanae rei publicae fama transcenderat, et erat tunc adulta Parthis etiam ceterisque id locorum gentibus formidolosa. Videsne igitur quam sit angusta, quam compressa gloria quam dilatare ac propagare laboratis? An ubi Romani nominis transire fama nequit, Romani hominis gloria progredietur? Quid quod diuersarum gentium mores inter se atque instituta discordant, ut quod apud alios laude apud alios supplicio dignum iudicetur. Quo fit ut si quem famae praedicatio delectat, huic in plurimos populos nomen proferre nullo modo conducat. Erit igitur peruagata inter suos gloria quisque contentus et intra unius gentis terminos praeclara illa famae inmortalitas coartabitur. Sed quam multos clarissimos suis temporibus uiros scriptorum inops deleuit obliuio! Quamquam quid ipsa scripta proficiant, quae cum suis auctoribus premit longior atque obscura uetustas? Vos uero inmortalitatem uobis propagare uidemini, cum futuri famam temporis cogitatis. Quod si aeternitatis infinita spatia pertractes, quid habes quod de nominis tui diuturnitate laeteris? Vnius etenim mora momenti, si decem milibus conferatur annis, quoniam utrumque spatium definitum est, minimam, licet, habet tamen aliquam portionem. At hic ipse numerus annorum eiusque quamlibet multiplex ad interminabilem diuturnitatem ne comparari quidem potest. Etenim finitis ad se inuicem fuerit quaedam, infiniti uero atque finiti nulla umquam poterit esse collatio. Ita fit ut quamlibet prolixi temporis fama, si cum inexhausta aeternitate cogitetur, non parua sed plane nulla esse uideatur. Vos autem nisi ad populares auras inanesque rumores recte facere nescitis et relicta conscientiae uirtutisque praestantia de alienis praemia sermunculis postulatis. Accipe in huiusmodi arrogantiae leuitate quam festiue aliquis inluserit. Nam cum quidam adortus esset hominem contumeliis, qui non ad uerae uirtutis usum sed ad superbam gloriam falsum sibi philosophi nomen induerat, adiecissetque iam se sciturum, an ille philosophus esset, si quidem illatas iniurias leniter patienterque tolerasset, ille patientiam paulisper adsumpsit acceptaque contumelia uelut insultans: 'Iam tandem,' inquit, 'intellegis me esse philosophum?' Tum ille nimium mordaciter: 'Intellexeram,' inquit, ' si tacuisses.' Quid autem est quod ad praecipuos uiros, de his enim sermo est, qui uirtute gloriam petunt, quid, inquam, est quod ad hos de fama post resolutum morte suprema corpus attineat? Nam si, quod nostrae rationes credi uetant, toti moriuntur homines, nulla est omnino gloria, eum is cuius ea esse dicitur non exstet omnino. Sin uero bene sibi mens conscia terreno carcere resoluta caelum libera petit, nonne omne terrenum negotium spernat quae se caelo fruens terrenis gaudet exemptam?

tum ego scio inquam ipse paruus nos ambitio mortalis res sum dominatam sed materia gero res opto quo ne uirtus taceo consenesco et ille atqui hic unus sum qui praesto quidem natura mens sed nondum ad extremus manus uirtus perfectio perduco allicio possum gloria scilicet cupido et bonus in res publicus fama meritor qui quam sum exilis et totus uacuus pondus sic considero omnis terra ambitus sicut astrologicis demonstratio accipio ad caelum spatium pungo consto obtineo ratio is sum ut si ad caelestis globus magnitudo confero nihil spatium prorsus habeo judico hic igitur tam exiguus in mundus regio quartus fere portio sum sicut ptolomaeus probo disco qui nos cognosco animo incolo hic quarta si quantus mare palus premo quantus sitis uastus regius distendo cogitatio subtraho uix angustus inhabitandi homo area relinquo in hic igitur paruus pungo quidam pungo circumsaepio atque concludo de peruulganda fama de profero nomen cogitas aut quis habeo amplus magnificus gloria tam angustus exiguisque limes arto addo qui hic ipse breuis habitaculis saepio multus incolo natio lingua mos totus uita ratio disto ad qui tum difficultas iter tum loquor diuersitas tum commercium insolentia non modo fama homo singulus sed ne urbs quidem pervenio queo aetas denique marcius tullius sicut ipse quidam locus significo nondum caucasus mons romanus res publicus fama transcendo et sum tunc adolesco parthus etiam ceter is locus gens formidulosus video igitur quam sum angustus quam comprimo gloria quam dilataris atque propagaris laboro an ubi romanus nomen transeo fama nequeo romanus homo gloria progredio quis qui diuerto gens mos inter sui atque institutum discordo ut qui apud alius laus apud alius supplicium dignus judico quo fio ut si qui fama praedicatio delecto hic in multus populus nomen profero nullus modo conduco sum igitur pervagor inter suus gloria quisque contineo et intra unus gens terminus praeclarus ille fama immortalitas coarto sed quam multus clarus suus tempus uir scriptor inops deleo oblivio quamquam quis ipse scribo proficio qui cum suus auctor premo longus atque obscurus uetustas tu uerus inmortalitas tu propagaris video cum sum fama tempus cogitas qui si aeternitas infinitus spatior pertracto quis habeo qui de nomen tuus diuturnitas laeto vnius etenim mora momentum si decem mille confero annus quoniam uterque spatium definio sum minimus licet habeo tamen aliqui portio at hic ipse numerus annus is quamlibet multiplex ad interminabilis diuturnitas ne compararis quidem possum etenim finio ad sui inuicem sum quidam infinitus uerus atque finio nullus umquam possum sum collatio ita fio ut quamlibet prolixus tempus fama si cum inexhaustus aeternitas cogito non paruus sed planus nullus sum uideo tu autem nisi ad popularis aura inanis rumor rectus facio nescio et relinquo conscientia virtus praesto de alienus praemium sermunculis postulo accipio in huiusmodi arrogantia leuitas quam festivus aliquis illudo nam cum quidam adorior sum homo contumelia qui non ad uerus uirtus usus sed ad superbus gloria falsus sui philosophus nomen induo adicio iam sui scio an ille philosophus sum si quidem illatas injuria lenis patienterque tolero ille patientia paulisper adsumo accipio contumelia uelut insulto iam tandem inquam intellego ego sum philosophus tum ille nimium mordaciter intellego inquam si taceo quis autem sum qui ad praecipuus uir de hic enim sermo sum qui uirtus gloria peto quis inquam sum qui ad hic de fama post resolvo mors superus corpus attineo nam si qui noster ratio credo ueto totus morior homo nullus sum omnino gloria is is qui is sum dico non exsto omnino sin uerus bene sui mens conscius terrenus carcer resolvo caelum liber peto nonne omnis terrenus negotium sperno qui sui caelum fruens terrenus gaudeo eximo


Tum ego collecto in uires animo: Anne adhuc eget admonitione nec per se satis eminet fortunae in nos saeuientis asperitas? Nihilne te ipsa loci facies mouet? Haecine est bibliotheca, quam certissimam tibi sedem nostris in laribus ipsa delegeras? In qua mecum saepe residens de humanarum diuinarumque rerum scientia disserebas? Talis habitus talisque uultus erat, cum tecum naturae secreta rimarer, cum mihi siderum uias radio de-scriberes, cum mores nostros totiusque uitae rationem ad caelestis ordinis exempla formares? Haecine praemia referimus tibi obsequentes? Atqui tu hanc sententiam Platonis ore sanxisti: beatas fore res publicas, si eas uel studiosi sapientiae regerent uel earum rectores studere sapientiae, contigisset. Tu eiusdem uiri ore hanc sapientibus capessendae rei publicae necessariam causam esse monuisti, ne improbis flagitiosisque ciuibus urbium relicta gubernacula pestem bonis ac perniciem ferrent. Hanc igitur auctoritatem secutus quod a te inter secreta otia didiceram transferre in actum publicae administrationis optaui. Tu mihi et qui te sapientium mentibus inseruit deus conscii nullum me ad magistratum nisi commune bonorum omnium studium detulisse. Inde cum inprobis graues inexorabilesque discordiae et quod conscientiae libertas habet, pro tuendo iure spreta potentiorum semper offensio. Quotiens ego Conigastum in inbecilli cuiusque fortunas impetum facientem obuius excepi, quotiens Triguillam regiae praepositum domus ab incepta, perpetrata iam prorsus iniuria deieci, quotiens miseros quos infinitis calumniis inpunita barbarorum semper auaritia uexabat, obiecta periculis auctoritate protexi! Numquam me ab iure ad iniuriam quisquam detraxit. Prouincialium fortunas tum priuatis rapinis tum publicis uectigalibus pessumdari non aliter quam qui patiebantur indolui. Cum acerbae famis tempore grauis atque inexplicabilis indicta coemptio profligatum inopia Campaniam prouinciam uideretur, certamen aduersum praefectum praetorii communis commodi ratione suscepi, rege cognoscente contendi et ne coemptio exigeretur, euici. Paulinum consularem uirum cuius opes Palatinae canes iam spe atque ambitione deuorassent, ab ipsis hiantium faucibus traxi. Ne Albinum consularem uirum praeiudicatae accusationis poena corriperet, odiis me Cypriani delatoris opposui. Satisne in me magnas uideor exaceruasse discordias? Sed esse apud ceteros tutior debui qui mihi amore iustitiae nihil apud aulicos quo magis essem tutior reseruaui. Quibus autem deferentibus perculsi sumus? Quorum Basilius olim regio ministerio depulsus in delationem nostri nominis alieni aeris necessitate compulsus est. Opilionem uero atque Gaudentium cum ob innumeras multiplicesque fraudes ire in exilium regia censura decreuisset cumque illi parere nolentes sacrarum sese aedium defensione tuerentur compertumque id regi foret, edixit: uti ni intra praescriptum diem Rauenna urbe decederent, notas insigniti frontibus pellerentur. Quid huic seueritati posse astrui uidetur? Atqui in eo die deferentibus eisdem nominis nostri delatio suscepta est. Quid igitur? Nostraene artes ita me-ruerunt? An illos accusatores iustos fecit praeniissa damnatio? Itane nihil fortunam puduit si minus accusatae innocentiae, at accusantium uilitatis? 1 At cuius criminis arguimur summam quaeris? Senatum dicimur saluum esse uoluisse. Modum desideras? Delatorem ne documenta deferret quibus senatum maiestatis reum faceret impedisse criminamur. Quid igitur o magistra censes? Infitiabimur crimen, ne tibi pudor simus? At uolui nec umquam uelle desistam. Fatebimur? Sed impediendi delatoris opera cessauit. An optasse illius ordinis salutem nefas uocabo? Ille quidem suis de me decretis, uti hoc nefas esset, effecerat. Sed sibi semper mentiens inprudentia rerum merita non potest inmutare nec mihi Socratico decreto fas esse arbitror uel occuluisse ueritatem uel concessisse mendacium. Verum id quoquo modo sit, tuo sapientiumque iudicio aestimandum relinquo. Cuius rei seriem atque ueritatem, ne latere posteros queat, stilo etiam memoriaeque mandaui. Nam de compositis falso litteris quibus libertatem arguor sperasse Romanam quid attinet dicere? Quarum fraus aperta patuisset, si nobis ipsorum confessione delatorum, quod in omnibus negotiis maximas uires habet, uti licuisset. Nam quae sperari leliqua libertas potest? Atque utinam posset ulla! Respondissem Canii uerbo, qui cum a Gaio Caesare Germanici filio conscius contra se factae coniurationis fuisse diceretur: ' Si ego,' inquit, ' scissem, tu nescisses. Qua in re non ita sensus nostros maeror hebetauit ut impios scelerata contra uirtutem querar molitos, sed quae sperauerint effecisse uehementer admiror. Nam deteriora uelle nostri fuerit fortasse defectus, posse contra innocentiam, quae sceleratus quisque conceperit inspectante deo, monstri simile est. Vnde haud iniuria tuorum quidam familiarium quaesiuit: 'Si quidem deus, inquit, 'est, unde mala? Bona uero unde, si non est?' Sed fas fuerit nefarios homines qui bonorum omnium totiusque senatus sanguinem petunt, nos etiam quos propugnare bonis senatuique uiderant, perditum ire uoluisse. Sed num idem de patribus quoque merebamur? Meministi, ut opinor, quoniam me dicturum quid facturumue praesens semper ipsa dirigebas, meministi, inquam, Veronae cum rex auidus exitii communis maiestatis crimen in Albinum delatae ad cunctum senatus ordinem transferre moi iretur, uniuersi innocentiam senatus quanta mei periculi securitate defenderim. Scis me haec et uera proferre et in nulla umquam mei laude iactasse. Minuit enim quodam modo se probantis conscientiae secretum, quotiens ostentando quis factum recipit famae pretium. Sed innocentiam nostram quis exceperit euentus uides; pro uerae uirtutis praemiis falsi sceleris poenas subimus. Et cuius umquam facinoris manifesta confessio ita iudices habuit in seueritate concordes ut non aliquos uel ipse ingenii error humani uel fortunae condicio cunctis mortalibus incerta submitteret? Si inflammare sacras aedes uoluisse, si sacerdotes impio iugulare gladio, si bonis omnibus necem struxisse dicerentur, piaesentem tamen sententia, confessum tamen conuictumue punisset. Nunc quingentis fere passuum milibus procul muti atque indefensi ob studium propensius in senatum morti proscriptionique damnamur. O meritos de simili crimine neminem posse conuinci! Cuius dignitatem reatus ipsi etiam qui detulere uiderunt, quam uti alicuius sceleris admixtione fuscarent, ob ambitum dignitatis sacrilegio me conscientiam polluisse mentiti sunt. Atqui et tu insita nobis omnem rerum mortalium cupidinem de nostri animi sede pellebas et sub tuis oculis sacrilegio locum esse fas non erat. Instillabas enim auribus cogitationibusque cotidie meis Pythagoricum illud ἕπου θεῷ. 1 Nec conueniebat uilissimorum me spirituum praesidia captare quem tu in hanc excellentiam componebas ut consimilem deo faceres. Praeterea penetral innocens domus, honestissimorum coetus amicorum, socer etiam sanctus et aeque ac tu ipsa 2 reuerendus ab omni nos huius criminis suspitione defendunt. Sed, o nefas, illi uero de te tanti criminis fidem capiunt atque hoc ipso uidebimur affines fuisse maleficio, quod tuis inbuti disciplinis, tuis instituti moribus sumus. Ita non est satis nihil mihi tuam profuisse reuerentiam, nisi ultro tu mea potius offensione lacereris. At uero hic etiam nostris malis cumulus accedit, quod existimatio plurimorum non rerum merita sed fortunae spectat euentum eaque tantum iudicat esse prouisa quae felicitas commendauerit. Quo fit ut existimatio bona prima omnium deserat infelices. Qui nunc populi rumores, quam dissonae multiplicesque sententiae, piget reminisci. Hoc tantum dixerim ultimam esse aduersae fortunae sarcinam, quod dum miseris aliquod crimen affingitur, quae perferant meruisse creduntur. Et ego quidem bonis omnibus pulsus, dignitatibus exutus, existimatione foedatus ob beneficium supplicium tuli. Videre autem uidcor nefarias sceleratorum officinas gaudio laetitiaque fluitantes, perditissimum quemque nouis delationum fraudibus imminentem, iacere bonos nostri discriminis terrore prostratos, flagitiosum quemque ad audendum quidem facinus impunitate, ad efficiendum uero praemiis incitari, insontes autem non modo securitate, uerum ipsa etiam defensione priuatos. Itaque libet exclamare:

tum ego colligo in uis animus annus adhuc egeo admonitio neque per sui satis emineo fortuna in nos saevio asperitas nihil tu ipse locus facies moueo hic sum bibliotheca quam certus tu sedes noster in laris ipse delegeras in qui ego saepe resideo de humanus divina res scientia disserebas tal habitus talis uultus sum cum tu natura secerno rimarer cum ego sidus uia radio de scribo cum mos noster totus uita ratio ad caelestis ordo exemplum formaris hic praemium referio tu obsequor atqui tu hic sententia plato os sanxisti beatus sum res publicus si is uel studiosus sapientia rego uel is rector studeo sapientia contingo tu idem uir os hic sapio capesso res publicus necessaria causa sum moneo ne improbus flagitiosisque ciuis urbs relinquo gubernaculum pestis bonus atque pernicies fero hic igitur auctoritas sequor qui ab tu inter secerno otium disco transfero in ago publicus administratio opto tu ego et qui tu sapiens mens inservio deus conscius nullus ego ad magistratus nisi communis bonus omnis studium defero indus cum improbus grauis inexorabilesque discordia et qui conscientia libertas habeo pro tueor ius sperno potens semper offensio quotiens ego conigastum in imbecillis quisque fortuna impetus facio obuius excipio quotiens triguillam regia praepono domus ab inceptum perpetro iam prorsus iniuria deicio quotiens miser qui infinitus calumnia impunis barbarus semper auaritia uexo objecto periculum auctoritas protego numquam ego ab ius ad iniuria quisquam detraho prouincialis fortuna tum priuo rapina tum publicus uectigal pessumdaris non aliter quam qui patior indoles cos acerbus fames tempus grauis atque inexplicabilis indico coemptio profligo inopia campania prouincia uideo certamen adverro praeficio praetorius communis commodus ratio suscipio rex cognosco contendo et ne coemptio exigo evinco paulinus consularis uir qui ops palatinus canis iam spes atque ambitio deuorassent ab ipse hio fauces traho ne albinus consularis uir praeiudicatae accusatio poena corripio odium ego cypriani delator oppono sero in ego magnus uideo exaceruasse discordia sed sum apud ceterus tueor debeo qui ego amor justitia nihil apud aulici quo magis sum tueor reseruaui qui autem defero percello sum qui basilius olim regius ministerium depello in delatio noster nomen alienus aer necessitas compello sum opilio uerus atque gaudeo cum ob innumerus multiplico fraudo eo in exsilium regius censeo decerno cum ille pareo nolo sacraris sui aedes defensio tueor comperio is rex sum edico uti ni intra praescribo dies rauenna urbs decedo nosco insignio frons pello quis hic seueritas possum astrui uideo atqui in is dies defero idem nomen noster delatio suscipio sum quis igitur nostraene ars ita ego ruo an ille accusator iustus facio praeniissa damnatio ito nihil fortuna pudeo si paruus accuso innocentia at accuso uilitas at qui crimen arguo summa quaero senatus dico saluus sum uolo modus desidero delator ne documentum defero qui senatus maiestas reus facio impedio crimino quis igitur o magistro censeo infitiabimur crimen ne tu pudor sum at uolo neque umquam uolo desisto fateor sed impedio delator opus cesso an opto ille ordo salus nefas uoco ille quidem suus de ego decretum uti hic nefas sum efficio sed sui semper mentior imprudens res mereo non possum inmutaris neque ego socraticus decretum fas sum arbitror uel occulo ueritas uel concedo mendacium verus is quisquis modo sum tuus sapientiumque iudicium aestimo relinquo qui res series atque ueritas ne lateo posterus queo stilus etiam memoria mando nam de compono fallo littera qui libertas arguo spero romanus quis attineo dico quaris fraus apertus pateo si nos ipse confessio delator qui in omnis negotium magnus uis habeo uti licet nam qui speraris leliqua libertas possum atque utinam possum ullus respondeo canii uerbum qui cum ab gaius caesaris germanicus filius conscius contra sui facio coniuratio sum dico si ego inquam scio tu nescisses qui in res non ita sensus noster maeror hebetauit ut impii scelero contra uirtus queror molio sed qui spero efficio uehementer admiror nam deterior uolo noster sum fortasse deficio possum contra innocentia qui scelero quisque concipio inspecto deus monstrum similis sum vnde haud iniuria tuus quidam familiaris quaero si quidem deus inquam sum unde malus bonus uerus unde si non sum sed fas sum nefarius homo qui bonus omnis totus senatus sanguis peto nos etiam qui propugnaris bonus senatus video perdo eo uolo sed num idem de pater quoque merebamur memini ut opinor quoniam ego dico quis facio praesens semper ipse dirigebas memini inquam verona cum rex auidus exitium communis maiestas crimen in albinus defero ad cunctus senatus ordo transfero moi iretur uniuersus innocentia senatus quantus meus periculum securitas defendo scio ego hic et uerus profero et in nullus umquam meus laus jacto minuo enim quidam modo sui probo conscientia secerno quotiens ostento quis facio recipio fama pretium sed innocentia noster quis excipio euentus uideo pro uerus uirtus praemium fallo scelus poena subeo et qui umquam facinus manifestus confessio ita iudex habeo in seueritas concordo ut non aliquis uel ipse ingenium error humanus uel fortuna condicio cunctus mortalis incertus summitto si inflammaris sacer aedes uolo si sacerdos impius iugulo gladius si bonus omnis nex struo dico piaesentem tamen sententia confiteor tamen conuictumue punisset nunc quingenti fere passus mille procul mutus atque indefensus ob studium propendeo in senatus mors proscriptionique damnamur o mereo de similis crimen nemo possum convinco qui dignitas reatus ipse etiam qui defero uideo quam uti aliquis scelus admixtio fuscarent ob ambitus dignitas sacrilegium ego conscientia polluo mentior sum atqui et tu inquiro nos omnis res mortalis cupido de noster animus sedes pellebas et sub tuus oculus sacrilegium locus sum fas non sum instillabas enim auris cogitatio cottidie meus pythagoricus ille neque conuenio uilissimorum ego spiritus praesidium captaris qui tu in hic excellentiam componebas ut consimilis deus facio praeterea penetral innocens domus honestus coitus amicus socer etiam sancio et aequus atque tu ipse reverendus ab omnis nos hic crimen suspitio defendo sed o nefas ille uerus de tu tantus crimen fides capio atque hic ipse uideo affinis sum maleficium qui tuus inbuti disciplina tuus institus mos sum ita non sum satis nihil ego tuus prosum reverentia nisi ultro tu meus potis offensio lacero at uerus hic etiam noster malus cumulus accedo qui existimatio multus non res mereo sed fortuna specto euentum is tantus iudico sum prouideo qui felicitas commendo quo fio ut existimatio bonus primus omnis desero infelix qui nunc populus rumor quam dissonus multiplico sententia pigeo reminisco hic tantus dico ulter sum adverro fortuna sarcina qui dum miser aliqui crimen affingitur qui perfero mereo credo et ego quidem bonus omnis pello dignitas exuo existimatio foedo ob beneficium supplicium fero video autem uidcor nefarius scelero officina gaudium laetitia fluito perdo quisque nouus delatio fraus immineo iacio bonus noster discrimen terror prosterno flagitiosus quisque ad audeo quidem facinus impunitas ad efficio uerus praemium incitaris insons autem non modo securitas uerus ipse etiam defensio privo itaque libet exclamaris


O qui perpetua mundum ratione gubernas Terrarum caelique sator qui tempus ab aeuo Ire iubes stabilisque manens das cuncta moueri, Quem non externae pepulerunt fingere causae Materiae fluitantis opus, uerum insita summi Forma boni liuore carens, tu cuncta superno Ducis ab exemplo, pulchrum pulcherrimus ipse Mundum mente gerens similique in imagine formans Perfectasque iubens perfectum absoluere partes. Tu numeris elementa ligas ut frigora flammis Arida conueniant liquidis, ne purior ignis Euolet aut mersas deducant pondera terras. Tu triplicis mediam naturae cuncta mouentem Conectens animam per consona membra resoluis. Quae cum secta duos motum glomerauit in orbes, In semet reditura meat mentemque profundam Circuit et simili conuertit imagine caelum. Tu causis animas paribus uitasque minores Prouehis et leuibus sublimes curribus aptans In caelum terramque seris quas lege benigna Ad te conuersas reduci facis igne reuerti. Da pater augustam menti conscendere sedem, Da fontem lustrare boni, da luce reperta In te conspicuos animi defigere uisus. Dissice terrenae nebulas et pondera molis Atque tuo splendore mica! Tu namque serenum, Tu requies tranquilla piis, te cernere finis, Principium, uector, dux, semita, terminus idem.

o qui perpetuus mundus ratio guberno terraris caelum sator qui tempus ab aevum irus iubeo stabilio maneo do cunctus moueo qui non externus pello fingo causa materia fluito opus uerus inquiro superus forma bonus livor careo tu cunctus supernus dux ab exemplum pulcher pulcher ipse mundus mens gero similis in imago formo perficio jubeo perficio absolvo pars tu numerus elementum ligo ut frigus flamma aridus convenio liquidus ne purus ignis euolet aut mergo deduco pondero terra tu triplex medius natura cunctus moveo conecto anima per consono membrum resolvo qui cum seco duo motus glomerauit in orbo in sui redeo meo mens profundo circumeo et similis conuerto imago caelum tu causa anima par vito paruus proveho et leuis sublimis currus apto in caelum terra sero qui lex benignus ad tu converro reduco facio ignis revorto do pater augustus mens conscendo sedes do fons lustraris bonus do lux reperio in tu conspicuus animus defigo uideo dissice terrenus nebula et pondero molio atque tuus splendor mico tu namque serenus tu requies tranquillus pius tu cerno finis principium vecto dux semita terminus idem


Sentisne, inquit, haec atque animo inlabuntur tuo, an ὄνοσ λύρασ? Quid fles, quid lacrimis manas? ἐξαύδα, μὴ κεῦθε νόῳ. Si operam medicantis exspectas, oportet uulnus detegas.

senta inquam hic atque animus inlabor tuus an quis fleo quis lacrima manas si opera medicantis exspecto oportet uulnus detegas


Haec ubi continuato dolore delatraui, illa uultu placido nihilque meis questibus mota: Cum te, inquit, maestum lacrimantemque uidissem, ilico miserum exsulemque cognoui. Sed quam id longinquum esset exilium, nisi tua prodidisset oratio, nesciebam. Sed tu quam procul a patria non quidem pulsus es sed aberrasti; ac si te pulsum existimari mauis, te potius ipse pepulisti. Nam id quidem de te numquam cuiquam fas fuisset. Si enim cuius oriundo sis patriae reminiscare, non uti Atheniensium quondam multitudinis imperio regitur, sed εἶς κοίρανός ἐστιν, εἶς βασιλεύς qui frequentia ciuium non depulsione laetetur; cuius agi frenis atque obtemperare iustitiae summa libertas est. An ignoras illam tuae ciuitatis antiquissimam legem, qua. sanctum est ei ius exulare non esse quisquis in ea sedem fundare maluerit? Nam qui uallo eius ac munimine continetur, nullus metus est ne exul esse mereatur. At quisquis eam inhabitare uelle desierit, pariter desinit etiam mereri. Itaque non tam me loci huius quam tua facies mouet nec bibliothecae potius comptos ebore ac nitro parietes quam tuae mentis sedem requiro, in qua non libros sed id quod libris pretium facit, librorum quondam meorum sententias, collocaui. Et tu quidem de tuis in commune bonum meritis uera quidem, sed pro multitudine gestorum tibi pauca dixisti. De obiectorum tibi uel honestate uel falsitate cunctis nota memorasti. De sceleribus fraudibusque delatorum recte tu quidem strictim attingendum putasti, quod ea melius uberiusque recognoscentis omnia uulgi ore celebrentur. Increpuisti etiam uehementer iniusti factum senatus. De nostra etiam criminatione doluisti, laesae quoque opinionis damna fleuisti. Postremus aduersum fortunam dolor incanduit conquestusque non aequa meritis praemia pensari. In extremo Musae saeuientis, uti quae caelum terras quoque pax regeret, uota posuisti. Sed quoniam plurimus tibi affectuum tumultus incubuit diuersumque te dolor, ira, maeror distrahunt, uti nunc mentis es, nondum te ualidiora remedia contingunt. Itaque lenioribus paulisper utemur, ut quae in tumorem perturbationibus influentibus in- duruerunt, ad acrioris uim medicaminis recipiendum tactu blandiore mollescant.

hic ubi continuo dolor delatraui ille uultus placidus nihil meus questus moueo cos tu inquam maestus lacrimantemque uideo ilico miser exsulemque cognosco sed quam is longinquus sum exsilium nisi tuus prodo oratio nescio sed tu quam procul ab patria non quidem pello sum sed aberrasti atque si tu pello existimo malo tu potis ipse pello nam is quidem de tu numquam quisquam fas sum si enim qui orior sum patria reminiscaris non uti atheniensis quondam multitudo imperium rego sed qui frequentia ciuis non depulsio laeto qui ago frenum atque obtemperaris justitia summus libertas sum an ignoro ille tuus ciuitas antiquus lex qui sancio sum is ius exularis non sum quisquis in is sedes fundaris malo nam qui uallum is atque munimen contineo nullus metus sum ne exul sum mereo at quisquis is inhabitaris uolo desino pariter desino etiam mereo itaque non tam ego locus hic quam tuus facies moueo neque bibliotheca potis como ebur atque nitrum paries quam tuus mens sedes requiro in qui non liber sed is qui liber pretium facio liber quondam meus sententia colloco et tu quidem de tuus in communis bonus meritum uerus quidem sed pro multitudo gestor tu paucus dico de obiector tu uel honestas uel falsitas cunctus nosco memoro de scelus fraudibusque delator rectus tu quidem strictim attingo puto qui is bonus uber recognosco omnis uulgus os celebro increpo etiam uehementer injustus facio senatus de noster etiam criminatio doleo laedo quoque opinio damno fleuisti posterus adverro fortuna dolor incandesco conquestusque non aequus meritum praemium penso in exter musa saevio uti qui caelum terra quoque pax rego uotum pono sed quoniam multus tu affectuum tumultus incumbo diverto tu dolor ira maeror distraho uti nunc mens sum nondum tu validus remedio contingo itaque lenis paulisper uto ut qui in tumor perturbatio influo in duruerunt ad acer uis medicamen recipio tango blandus mollescant


Quamuis fluente diues auri gurgite Non expleturas cogat auarus opes Oneretque bacis colla rubri litoris Ruraque centeno scindat opima boue, Nec cura mordax deseret superstitem, Defunctumque leues non comitantur opes.

quamuis fluo diues aurum gurges non expleturas cogo avarus ops oneretque baca collum rubrus litor rus centeni scindo opimus bos neque cura mordax desero superstito defungor leuis non comito ops