type: header

title: Quomodo Substantiae in Eo Quod Sint Bonae Sint Cum Non Sint Substantialia Bona

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: IV. Id quod est habere aliquid praeterquam quod ipsum est potest; ipsum uero esse nihil aliud praeter se habet admixtum.

lemmas: iv is qui sum habeo aliquis praeterquam qui ipse sum possum ipse uerus sum nihil alius praeter sui habeo admisceo


text: III. Quod est participare aliquo potest, sed ipsum esse nullo modo aliquo participat. Fit enim participatio cum aliquid iam est; est autem aliquid, cum esse susceperit.

lemmas: iii qui sum participaris aliquis possum sed ipse sum nullus modo aliquis participo fio enim participatio cum aliquis iam sum sum autem aliquis cum sum suscipio


text: postulas, ut ex Hebdomadibus nostris eius quaestionis obscuritatem quae continet modum quo substantiae in eo quod sint bonae sint, cum non sint substantialia bona, digeram et paulo euidentius monstrem; idque eo dicis esse faciendum, quod non sit omnibus notum iter huiusmodi scriptionum. Tuus uero testis ipse sum quam haec uiuaciter fueris ante complexus. Hebdomadas uero ego mihi ipse commentor potiusque ad memoriam meam speculata conseruo quam cuiquam participo quorum lasciuia ac petulantia nihil a ioco risuque patitur esse seiunctum. 1 Prohinc tu ne sis obscuritatibus breuitatis aduersus, quae cum sint arcani fida custodia tum id habent commodi, quod cum his solis qui digni sunt conloquuntur. Vt igitur in mathematica fieri solet ceterisque etiam disciplinis, praeposui terminos regulasque quibus cuncta quae sequuntur efficiam.

lemmas: postulo ut ex hebdomas noster is quaestio obscuritas qui contineo modus quo substantia in is qui sum bonus sum cum non sum substantialia bonus digeram et paulus evidens monstrem is is dico sum facio qui non sum omnis notus iter huiusmodi scriptio tuus uerus testis ipse sum quam hic uiuaciter sum ante complexus hebdomada uerus ego ego ipse commento potis ad memoria meus speculor conservo quam quisquam participo qui lasciuia atque petulantia nihil ab iocus rideo patior sum sejungo prohinc tu ne sum obscuritas breuitas aduersus qui cum sum arcanus fidus custodia tum is habeo commodus qui cum hic sol qui dignus sum conloquor vt igitur in mathematicus fio soleo ceter etiam disciplina praepono terminus regulasque qui cunctus qui sequor efficio


text: Quaestio uero huiusmodi est. Ea quae sunt bona sunt; tenet enim communis sententia doctorum omne quod est ad bonum tendere, omne autem tendit ad simile. Quae igitur ad bonum tendunt bona ipsa sunt. Sed quemadmodum bona sint, inquirendum est, utrumne participatione an substantia? Si participatione, per se ipsa nullo modo bona sunt; nam quod participatione album est, per se in eo quod ipsum est album non est. Et de ceteris qualitatibus eodem modo. Si igitur participatione sunt bona, ipsa per se nullo modo bona sunt: non igitur ad bonum tendunt. Sed concessum est. Non igitur participatione sunt bona sed substantia. Quorum uero substantia bona est, id quod sunt bona sunt; id quod sunt autem habent ex eo quod est esse. Esse igitur ipsorum bonum est; omnium igitur rerum ipsum esse bonum est. Sed si esse bonum est, ea quae sunt in eo quod sunt bona sunt idemque illis est esse quod boni esse; substantialia igitur bona sunt, quoniam non participant bonitatem. Quod si ipsum esse in eis bonum est, non est dubium quin substantialia cum sint bona, primo sint bono similia ac per hoc hoc ipsum bonum erunt; nihil enim illi praeter se ipsum simile est. Ex quo fit ut omnia quae sunt deus sint, quod dictu nefas est. Non sunt igitur substantialia bona ac per hoc non in his est esse bonum; non sunt igitur in eo quod sunt bona. Sed nec participant bonitatem; nullo enim modo ad bonum tenderent. Nullo modo igitur sunt bona.

lemmas: quaestio uerus huiusmodi sum is qui sum bonus sum teneo enim communis sententia doctor omnis qui sum ad bonus tendo omnis autem tendo ad similis qui igitur ad bonus tendo bonus ipse sum sed quemadmodum bonus sum inquiro sum uter participatio an substantia si participatio per sui ipse nullus modo bonus sum nam qui participatio albus sum per sui in is qui ipse sum albus non sum et de ceterus qualitas idem modo si igitur participatio sum bonus ipse per sui nullus modo bonus sum non igitur ad bonus tendo sed concedo sum non igitur participatio sum bonus sed substantia qui uerus substantia bonus sum is qui sum bonus sum is qui sum autem habeo ex is qui sum sum sum igitur ipse bonus sum omnis igitur res ipse sum bonus sum sed si sum bonus sum is qui sum in is qui sum bonus sum idem ille sum sum qui bonus sum substantialia igitur bonus sum quoniam non participo bonitas qui si ipse sum in is bonus sum non sum dubius quin substantialia cum sum bonus primus sum bonus similis atque per hic hic ipse bonus sum nihil enim ille praeter sui ipse similis sum ex quo fio ut omnis qui sum deus sum qui dico nefas sum non sum igitur substantialia bonus atque per hic non in hic sum sum bonus non sum igitur in is qui sum bonus sed neque participo bonitas nullus enim modo ad bonus tendo nullus modo igitur sum bonus


text: I. Communis animi conceptio est enuntiatio quam quisque probat auditam. Harum duplex modus est. Nam una ita communis est, ut omnium sit hominum, ueluti si hanc proponas: Si duobus aequalibus aequalia auferas, quae relinquantur aequalia esse, nullus id intellegens neget. Alia uero est doctorum tantum, quae tamen ex talibus communis animi conceptionibus uenit, ut est: Quae incorporalia sunt, in loco non esse, et cetera; quae non uulgus sed docti comprobant.

lemmas: eo communis animus conceptio sum enuntiatio quam quisque probo audio haris duplex modus sum nam unus ita communis sum ut omnis sum homo ueluti si hic propono si duo aequal aequalis aufero qui relinquo aequalis sum nullus is intellego nego alius uerus sum doctor tantus qui tamen ex talis communis animus conceptio uenio ut sum qui incorporale sum in locus non sum et ceterus qui non uulgus sed doceo comprobo


text: IX. Omnis diuersitas discors, similitudo uero appetenda est; et quod appetit aliud, tale ipsum esse naturaliter ostenditur quale est illud hoc ipsum quod appetit.

lemmas: ix omnis diversitas discors similitudo uerus appeto sum et qui appeto alius talis ipse sum naturalis ostendo qualis sum ille hic ipse qui appeto


text: VI. Omne quod est 1 participate eo quod est esse ut sit; alio uero participat ut aliquid sit. Ac per hoc id quod est participat eo quod est esse ut sit; est uero ut participet alio quolibet. VII. Omne simplex esse suum et id quod est unum habet.

lemmas: vis omnis qui sum participate is qui sum sum ut sum alius uerus participo ut aliquis sum atque per hic is qui sum participo is qui sum sum ut sum sum uerus ut participo alius quilibet vii omnis simplex sum suus et is qui sum unus habeo


text: VIII, Omni composito aliud est esse, aliud ipsum est.

lemmas: viii omnis compono alius sum sum alius ipse sum


text: II. Diuersum est esse et id quod est; ipsum enim esse nondum est, at uero quod est accepta essendi forma est atque consistit.

lemmas: is diuerto sum sum et is qui sum ipse enim sum nondum sum at uerus qui sum accipio essendi forma sum atque consisto


text: V. Diuersum est tantum esse aliquid et esse aliquid in eo quod est; illic enim accidens hic substantia significatum

lemmas: v diuerto sum tantus sum aliquis et sum aliquis in is qui sum illic enim accido hic substantia significo


text: Huic quaestioni talis poterit adhiberi solutio. Multa sunt quae cum separari actu non possunt, animo tamen et cogitatione separantur; ut cum triangulum uel cetera a subiecta materia nullus actu separat, mente tamen segregans ipsum triangulum proprietatemque eius piae ter materiam speculatur. Amoueamus igitur primi boni praesentiam paulisper ex animo, quod esse quidem constat idque ex omnium doctorum indoctorumque sententia barbararumque gentium religionibus cognosci potest. Hoc igitur paulisper amoto ponamus omnia esse quae sunt bona atque ea consideremus quemadmodum bona esse possent, si a primo bono minime defluxissent. Hinc intueor aliud in eis esse quod bona sunt, aliud quod sunt. Ponatur enim una eademque substantia bona esse alba, grauis, rotunda. Tunc aliud esset ipsa illa substantia, aliud eius rotunditas, aliud color, aliud bonitas; nam si haec singula idem essent quod ipsa substantia, idem esset grauitas quod color, quod bonum et bonum quod grauitas—quod fieri natura non sinit. Aliud igitur tunc in eis esset esse, aliud aliquid esse, ac tunc bona quidem essent, esse tamen ipsum minime haberent bonum. Igitur si ullo modo essent, non a bono ac bona essent ac non idem essent quod bona, sed eis aliud esset esse aliud bonis esse. Quod si nihil omnino aliud essent nisi bona neque grauia neque colorata neque spatii dimensione distenta nec ulla in eis qualitas esset, nisi tantum bona essent, tunc non res sed rerum uideretur esse principium nec potius uiderentur, sed uideretur; unum enim solumque est huiusmodi, quod tantum bonum aliudque nihil sit. Quae quoniam non sunt simplicia, nec esse omnino poterant, nisi ea id quod solum bonum est esse uoluisset. Idcirco quoniam esse eorum a boni uoluntate defluxit, bona esse dicuntur. Primum enim bonum, quoniam est, in eo quod est bonum est; secundum uero bonum, quoniam ex eo fluxit cuius ipsum esse bonum est, ipsum quoque bonum est. Sed ipsum esse omnium rerum ex eo fluxit quod est primum bonum et quod bonum tale est ut recte dicatur in eo quod est esse bonum. Ipsum igitur eorum esse bonum est; tunc enim in eo. Qua in re soluta quaestio est. Idcirco enim licet in eo quod sint bona sint, non sunt tamen similia primo bono, quoniam non quoquo modo sint res ipsum esse earum bonum est, sed quoniam non potest esse ipsum esse rerum, nisi a primo esse defluxerit, id est bono; idcirco ipsum esse bonum est nec est simile ei a quo est. Illud enim quoquo modo sit bonum est in eo quod est; non enim aliud est praeterquam bonum. Hoc autem nisi ab illo esset, bonum fortasse esse posset, sed bonum in eo quod est esse non posset. Tunc enim participaret forsitan bono; ipsum uero esse quod non haberent a bono, bonum habere non possent. Igitur sublato ab his bono primo mente et cogitatione, ista licet essent bona, tamen in eo quod essent bona esse non possent, et quoniam actu non potuere exsistere, nisi illud ea quod uere bonum est produxisset, idcirco et esse eorum bonum est et non est simile substantiali bono id quod ab eo fluxit; et nisi ab eo fluxissent, licet essent bona, tamen in eo quod sunt bona esse non possent, quoniam et praeter bonum et non ex bono essent, cum illud ipsum bonum primum est et ipsum esse sit et ipsum bonum et ipsum esse bonum. At non etiam alba in eo quod sunt alba esse oportebit ea quae alba sunt, quoniam ex uoluntate dei fluxerunt ut essent, alba minime. Aliud est enim esse, aliud albis esse; hoc ideo, quoniam qui ea ut essent effecit bonus quidem est, minime uero albus. Voluntatem igitur boni comitatum est ut essent bona in eo quod sunt; uoluntatem uero non albi non est comitata talis eius quod est proprietas ut esset album in eo quod est; neque enim ex albi uoluntate defluxerunt. Itaque quia uoluit esse ea alba qui erat non albus, sunt alba tantum; quia uero uoluit ea esse bona qui erat bonus, sunt bona in eo quod sunt. Secundum hanc igitur rationem cuncta oportet esse iusta, quoniam ipse iustus est qui ea esse uoluit? Ne hoc quidem. Nam bonum esse essentiam, iustum uero esse actum respicit. Idem autem est in eo esse quod agere; idem igitur bonum esse quod iustum. Nobis uero non est idem esse quod agere; non enim simplices sumus. Non est igitur nobis idem bonis esse quod iustis, sed idem nobis est esse omnibus in eo quod sumus. Bona igitur omnia sunt, non etiam iusta. Amplius bonum quidem generale est, iustum uero speciale nec species descendit in omnia. Idcirco alia quidem iusta alia aliud omnia bona.

lemmas: hic quaestio talis possum adhibeo solutio multus sum qui cum separaris actus non possum animus tamen et cogitatio separo ut cum triangulis uel ceterus ab subiectum materia nullus actus separo mens tamen segrego ipse triangulis proprietas is pius ter materia speculor amoueamus igitur primus bonus praesentia paulisper ex animus qui sum quidem consto is ex omnis doctor indoctorumque sententia barbararumque gens religio cognosco possum hic igitur paulisper amoueo pono omnis sum qui sum bonus atque is considero quemadmodum bonus sum possum si ab primus bonus paruus defluxissent hinc intueor alius in is sum qui bonus sum alius qui sum pono enim unus idem substantia bonus sum albus grauis rotundus tunc alius sum ipse ille substantia alius is rotunditas alius color alius bonitas nam si hic singulus idem sum qui ipse substantia idem sum gravitas qui color qui bonus et bonus qui gravitas qui fio natura non sino alius igitur tunc in is sum sum alius aliquis sum atque tunc bonus quidem sum sum tamen ipse paruus habeo bonus igitur si ullus modo sum non ab bonus atque bonus sum atque non idem sum qui bonus sed is alius sum sum alius bonus sum qui si nihil omnino alius sum nisi bonus neque grauis neque coloro neque spatium dimensio distendo neque ullus in is qualitas sum nisi tantus bonus sum tunc non res sed res uideo sum principium neque potis uideo sed uideo unus enim solus sum huiusmodi qui tantus bonus alius nihil sum qui quoniam non sum simplicia neque sum omnino possum nisi is is qui solus bonus sum sum uolo idcirco quoniam sum is ab bonus uoluntas defluo bonus sum dico primus enim bonus quoniam sum in is qui sum bonus sum secundus uerus bonus quoniam ex is fluo qui ipse sum bonus sum ipse quoque bonus sum sed ipse sum omnis res ex is fluo qui sum primus bonus et qui bonus talis sum ut rectus dico in is qui sum sum bonus ipse igitur is sum bonus sum tunc enim in is qui in res solvo quaestio sum idcirco enim licet in is qui sum bonus sum non sum tamen similis primus bonus quoniam non quisquis modo sum res ipse sum is bonus sum sed quoniam non possum sum ipse sum res nisi ab primus sum defluo is sum bonus idcirco ipse sum bonus sum neque sum similis is ab quo sum ille enim quisquis modo sum bonus sum in is qui sum non enim alius sum praeterquam bonus hic autem nisi ab ille sum bonus fortasse sum possum sed bonus in is qui sum sum non possum tunc enim participo forsitan bonus ipse uerus sum qui non habeo ab bonus bonus habeo non possum igitur tollo ab hic bonus primus mens et cogitatio iste licet sum bonus tamen in is qui sum bonus sum non possum et quoniam actus non possum exsisto nisi ille is qui uerus bonus sum produco idcirco et sum is bonus sum et non sum similis substantial bonus is qui ab is fluo et nisi ab is fluxissent licet sum bonus tamen in is qui sum bonus sum non possum quoniam et praeter bonus et non ex bonus sum cum ille ipse bonus primus sum et ipse sum sum et ipse bonus et ipse sum bonus at non etiam albus in is qui sum albus sum oportet is qui albus sum quoniam ex uoluntas deus fluo ut sum albus paruus alius sum enim sum alius albus sum hic ideo quoniam qui is ut sum efficio bonus quidem sum paruus uerus albus voluntas igitur bonus comitas sum ut sum bonus in is qui sum uoluntas uerus non albus non sum comito talis is qui sum proprietas ut sum albus in is qui sum neque enim ex albus uoluntas defluo itaque quia uolo sum is albus qui sum non albus sum albus tantus quia uerus uolo is sum bonus qui sum bonus sum bonus in is qui sum secundus hic igitur ratio cunctus oportet sum iustus quoniam ipse iustus sum qui is sum uolo ne hic quidem nam bonus sum essentia iustus uerus sum ago respicio idem autem sum in is sum qui ago idem igitur bonus sum qui iustus nos uerus non sum idem sum qui ago non enim simplex sum non sum igitur nos idem bonus sum qui iustus sed idem nos sum sum omnis in is qui sum bonus igitur omnis sum non etiam iustus amplus bonus quidem general sum iustus uerus special neque species descendo in omnis idcirco alius quidem iustus alius alius omnis bonus


text: Sufficiunt igitur quae praemisimus; a prudente uero rationis interprete suis unumquodque aptabitur argumentis.

lemmas: sufficio igitur qui praemitto ab prudens uerus ratio interpres suus unumquodque aptabitur argumentum