type: header

title: De Fide Catholica

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: Christianam fidem noui ac ueteris testamenti pandit auctoritas; et quamuis nomen ipsum Christi uetus intra semet continuerit instrumentum eumque semper signauerit affuturumquem credimus per partum uirginis iam uenisse, tamen in orbem terrarum ab ipsius nostri saluatoris mirabili manasse probatur aduentu. Haec autem religio nostra, quae uocatur Christiana atque catholica, his fundamentis principaliter nititur asserens: ex aeterno, id est ante mundi constitutionem, ante omne uidelicet quod temporis potest retinere uocabulum, diuinam patris et filii ac spiritus sancti exstitisse substantiam, ita ut deum dicat patrem, deum filium, deum spiritum sanctum, nec tamen tres deos sed unum: patrem itaque habere filium ex sua substantia genitum et sibi nota ratione coaeternum, quem filium eatenus confitetur, ut non sit idem qui pater est: neque patrem aliquando fuisse filium, ne rursus in infinitum humanus animus diuinam progeniem cogitaret, neque filium iri eadem natura qua patri coaeternus est aliquando fieri patrem, ne rursus in infinitum diuina progenies tenderetur: sanctum uero spiritum neque patrem esse neque filium atque ideo in illa natura nec genitum nec generantem sed a pati e quoque procedentem uel filio; qui sit tamen processionis istius modus ita non possumus euidenter dicere, quemadmodum generationem filii ex paterna substantia non potest humanus animus aestimare. Haec autem ut credantur uetus ac noua in format instructio. De qua uelut arce religionis nostrae multi diuersa et humaniter atque ut ita dicam carnaliter sentientes aduersa locuti sunt, ut Arrius qui licet deum dicat filium, minorem tamen patre multipliciter et extra patris substantiam confitetur. Sabelliani quoque non tres exsistentes personas sed unam ausi sunt affirmare, eundem dicentes patrem esse qui filius est eundemque filium qui pater est atque spiritum sanctum eundem esse qui pater et filius est 5 ac per hoc unam dicunt esse personam sub uocabulorum diuersitate signatam. Manichaei quoque qui duo principia sibi coaeterna et aduersa profitentur, unigenitum dei esse non credunt. Indignum enim iudicant, si deus habere filium uideatur, nihil aliud cogitantes nisi carnaliter, ut quia haec generatio duorum corporum commix- tione procedit, illic quoque indignum esse intellectum huiusmodi applicare; quae res eos nec uetus facit recipere testamentum neque in integro nonum. Nam sicut illud omnino error eorum non recipit ita ex uirgine generationem filii non nult admittere, ne humano corpore polluta uideatur dei fuisse natura. Sed de his hactenus; suo enim loco ponentur sicut ordo necessarius postularit. Ergo diuina ex aeterno natura et in aeternum sine aliqua mutabilitate perdurans sibi tantum conscia uoluntate sponte mundum uoluit fabricare eumque cum omnino non esset fecit ut esset, nec ex sua substantia protulit, ne diuinus natura crederetur, neque aliunde molitus est, ne iam exstitisse aliquid quod eius uoluntatem exsistentia propriae naturae iuuaret atque esset quod neque ab ipso factum esset et tamen esset; sed uerbo produxit caelos, terram creauit, ita ut caelesti habitatione dignas caelo naturas efficeret ac terrae terrena componeret. De caelestibus autem naturis, quae uniuersaliter uocatur angelica, quamuis illic distinctis ordinibus pulchra sint omnia, pars tamen quaedam plus appetens quam ei natura atque ipsius auctor naturae tribuerat de caelesti sede proiecta est; et quoniam angelorum numerum, id est supernae illius ciuitatis cuius ciues angeli sunt, imminutum noluit conditor permanere, formauit ex terra hominem atque spiritu uitae animauit, ratione composuit, arbitrii libertate decorauit eumque praefixa lege paradisi deliciis constituit, ut, si sine peccato manere uellet, tam ipsum quam eius progeniem angelicis coetibus sociaret, ut quia superior natura per superbiae malum ima petierat, inferior substantia per humilitatis bonum ad superna conscenderet. Sed ille auctor inuidiae non ferens hominem illuc ascendere ubi ipse non meruit permanere, temptatione adhibita fecit etiam ipsum eiusque comparem, quam de eius latere generandi causa formator produxerat, inoboedientiae suppliciis subiacere, ei quoque diuinitatem affuturam promittens, quam sibi dum arroganter usui pat elisus est. Haec autem reuelante deo Moysi famulo suo comperta sunt, cui etiam humani generis conditionem atque originem uoluit innotescere, sicut ab eo libri prolati testantur. Omnis enim diuina auctoritas his modis constare uidetur, ut aut historialis modus sit, qui nihil aliud nisi res gestas enuntiet, aut allegoricus, ut non illic possit historiae ordo consistere, aut certe ex utrisque compositus, ut et secundum historiam et secundum allegoriam manere uideatur. Haec autem pie intelligentibus et ueraci corde tenentibus satis abundeque relucent. Sed ad ordinem redeamus. Primus itaque homo ante peccatum cum sua coniuge incola paradisi fuit. At ubi aurem praebuit suasori et conditoris praeceptum neglexit attendere, exul effectus, terram iussus excolere atque a paradisi sinu seclusus in ignotis partibus sui generis posteritatem transposuit atque poenam quam ipse primus homo praeuaricationis reus exceperat generando transmisit in posteros. Hinc factum est ut et corporum atque animarum corruptio et mortis proueniret interitus primusque mortem in Abel filio suo meruit experiri, ut quanta esset poena quam ipse exceperit probaret in subole. Quod si ipse primus moreretur, nesciret quodam modo ac, si dici fas est, nec sentiret poenam suam, sed ideo expertus in altero est, ut quid sibi iure deberetur contemptor agnosceret et dum poenam mortis sustinet, ipsa exspectatione fortius torqueretur. Hoc autem praeuaricationis malum, quod in posteros naturaliter primus homo transfuderat, quidam Pelagius non admittens proprii nominis haeresim dedicauit, quam catholica fides a consortio sui mox reppulisse probatur. Ab ipso itaque primo homine procedens humanum genus ac multiplici numerositate succrescens erupit in lites, commouit bella, occupauit terrenam miseriam quia 1 felicitatem paradisi in primo patre perdiderat. Nec tamen ex his defuerunt quos sibi conditor gratiae sequestraret eiusque placitis inseruirent; quos licet meritum naturae damnaret, futuri tamen sacramenti et longe postmodum proferendi faciendo participes perditam uoluit reparare naturam. Impletus est ergo mundus humano genere atque ingressus est homo uias suas qui malitia propriae contumaciae despexerat conditorem. Hinc uolens deus per iustum potius hominem reparare genus humanum quam manere proteruum, poenalem multitudinem effusa diluuii inundatione excepto Noc iusto homine cum suis liberis atque his quae secum in arcam introduxerat interire permisit. Cur autem per arcae lignum uoluerit iustos eripere, notum est diuinarum scripturarum mentibus eruditis. Et quasi prima quaedam mundi aetas diluuio ultore transacta est. Reparatur itaque humanum genus atque propriae naturae uitium, quod praeuaricationis primus auctor infuderat, amplecti non destitit. Creuitque contumacia quam dudum diluuii unda puniuerat et qui numerosam annorum seriem permissus fuerat uiuere, in breuitate annorum humana aetas addicta est. Maluitque deus non iam diluuio punire genus humanum, sed eodem permanente eligere uiros per quorum seriem aliqua generatio commearet, ex qua nobis filium proprium uestitum humano corpore mundi in fine concederet. Quorum primus est Abraham, qui cum esset aetate confectus eiusque uxor decrepita, in senectute sua repromissionis largitione habere filium meruerunt. Hic uocatus est Isaac atque ipse genuit Iacob. Idem quoque duodecim patriarchas non reputante deo in eorum numero quos more suo natura produxerat. Hic ergo Iacob cum filiis ac domo sua transigendi causa Aegyptum uoluit habitare atque illic per annorum seriem multitudo concrescens coeperunt suspicioni esse 1 Aegyptiacis imperiis eosque Pharao magna ponderum mole premi decreuerat et grauibus oneribus affligebat. Tandem deus Aegyptii regis dominationem despiciens diuiso mari rubro, quod numquam antea natura ulla cognouerat, suum transduxit exercitum auctore Moyse et Aaron. Postea igitur pro eorum egressione altis Aegyptus plagis uastata est, cum nollet dimittere populum. Transmisso itaque ut dictum est mari rubro uenit per deserta eremi ad montem qui uocatur Sinai, ibique uniuersorum conditor deus uolens sacramenti futuri gratia populos erudire per Moysen data lege constituit, quemadmodum et sacrificiorum ritus et populorum mores instruerentur. Et cum multis annis multas quoque gentes per uiam debellassent, uenerunt tandem ad fluuium qui uocatur Iordanis duce iam Iesu Naue filio atque ad eorum transitum quemadmodum aquae maris rubri ita quoque Iordanis fluenta siccata sunt; peruentumque est ad eam ciuitatem quae nunc Hierosolyma uocatur. Atque dum ibi dei populus moraretur, post iudices et prophetas reges instituti leguntur, quorum post Saulem primatum Dauid de tribu Iuda legitur adeptus fuisse. Descendit itaque ab eo per singulas successiones regium stemma perductumque est usque ad Herodis tempora, qui primus ex gentilibus memoratis populis legitur imperasse. Sub quo exstitit beata uirgo Maria quae de Dauidica stirpe prouenerat, quae humani generis genuit conditorem. Hoc autem ideo quia multis infectus criminibus mundus iacebat in morte, electa est una gens in qua dei mandata clarescerent, ibique missi prophetae sunt et alii sancti uiri per quorum admonitionem ipse certe populus a tumore peruicaciae reuocaretur. Illi uero eosdem occidentes in suae nequitiae peruersitate manere uoluerunt. Atque iam in ultimis temporibus non prophetas neque alios sibi placitos sed ipsum unigenitum suum deus per uirginem nasci constituit, ut humana salus quae per primi hominis inoboedientiam deperierat per hominem deum rursus repararetur et quia exstiterat mulier quae causam mortis prima uiro suaserat, esset haec secunda mulier quae uitae causam humanis uisceribus apportaret. Nec uile uideatur quod dei filius ex uirgine natus est, quoniam praeter naturae modum conceptus et editus est. Virgo itaque de spiritu sancto incarnatum dei filium concepit, uirgo peperit, post eius editionem uirgo permansit; atque hominis factus est idemque dei filius, ita ut in eo et diuinae naturae radiaret splendor et humanae fragilitatis appareret assumptio. Sed huic tam sanae atque ueracissimae fidei exstiterant multi qui diuersa garrirent et praeter alios Nestorius et Eutyches repertores haereseos exstiterunt, quorum unus hominem solum, alter deum solum putauit asserere nec humanum corpus quod Christus induerat de humanae substantiae participatione uenisse. Sed haec hactenus. Creuit itaque secundum carnem Christus, baptizatus est, ut qui baptizandi formam erat ceteris tributurus, ipse prmius quod docebat exciperet. Post baptismum uero elegit duodecim discipulos, quorum unus traditor eius fuit. Et quia sanam doctrinam Iudaeorum populus non ferebat, eum inlata manu crucis supplicio peremerunt. Occiditur ergo Christus, iacet tribus diebus ac noctibus in sepulcro, resurgit a mortuis, sicut ante constitutionem mundi ipse cum patre decreuerat, ascendit in caelos ubi, in eo quod dei filius est, numquam defuisse cognoscitur, ut assumptum hominem, quem diabolus non permiserat ad superna conscendere, secum dei filius caelesti habitationi sustolleret. Dat ergo formam discipulis suis baptizandi, docendi salutaria, efficientiam quoque miraculorum atque in uniueisum mundum ad uitam praecipit introire, ut praedicatio salutaris non iam in una tantum gente sed orbi terrarum praedicaretur. Et quoniam humanum genus naturae merito, quam ex primo praeuaricatore contraxerat, aeternae poenae iaculis fuerat uulneratum nec salutis suae erat idoneum, quod eam in parente perdiderat, medicinalia quaedam tribuit sacramenta, ut agnosceret aliud sibi deberi per naturae meritum, aliud per gratiae donum, ut natura nihil aliud nisi poenae summitteret, gratia uero, quae nullis meritis attributa est, quia nec gratia diceretur si meritis tribueretur, totum quod est salutis afferret. Diffunditur ergo per mundum caelestis illa doctrina, adunantur populi, instituuntur ecclesiae, fit unum corpus quod mundi latitudinem occuparet, cuius caput Christus ascendit in caelos, ut necessario caput suum membra sequerentur. Haec itaque doctrina et praesentem uitam bonis informat operibus et post consummationem saeculi resurrectura corpora nostra praeter corruptionem ad regna caelestia pollicetur, ita ut qui hic bene ipso donante uixerit, esset in illa resurrectione beatissimus, qui uero male, miser post munus resurrectionis adesset. Et hoc est principale religionis nostrae, ut credat non solum animas non perire, sed ipsa quoque corpora, quae mortis aduentus resoluerat, in statum pristinum futura de beatitudine reparari. Haec ergo ecclesia catholica per orbem diffusa tribus modis probatur exsistere i quidquid in ea tenetur, aut auctoritas est scripturarum aut traditio uniuersalis aut certe propria et particulam instructio. Sed auctoritate tota constrmgitur, uniuersali traditione maiorum nihilo-minus tota, priuatis uero constitutionibus et propriis informationibus unaquaeque uel pro locorum uarietate uel prout cuique bene uisum est subsistit et regitur. Sola ergo nunc est fidelium exspectatio qua credimus affuturum finem mundi, omnia corruptibilia transitum, resurrecturos homines ad examen futuri iudicii, recepturos pio meritis singulos et in perpetuum atque in aeternum debitis finibus permansuros; solumque est 1 praemium beatitudinis contemplatio conditoris—tanta dumtaxat, quanta a creatura ad creatorem fieri potest,—ut ex eis reparato angelico numero superna illa ciuitas impleatur, ubi rex est uirginis filius eritque gaudium sempiternum, delectatio, cibus opus, laus perpetua creatori.

lemmas: christianus fides nouus atque uetus testamentum pando auctoritas et quamuis nomen ipse christus uetus intra sui contineo instrumentum is semper signo affuturumquem credo per pario uirgo iam uenio tamen in orbis terra ab ipse noster saluator mirabilis manasse probo aduentus hic autem religio noster qui uoco christianus atque catholicus hic fundamentum principalis nitor asserens ex aeternus is sum ante mundus constitutio ante omnis uidelicet qui tempus possum retineo uocabulis diuinus pater et filius atque spiritus sanctus exsisto substantia ita ut deus dico pater deus filius deus spiritus sancio neque tamen tres deus sed unus pater itaque habeo filius ex suus substantia gigno et sui nosco ratio coaeternum qui filius eatenus confiteor ut non sum idem qui pater sum neque pater aliquando sum filius ne rursus in infinitus humanus animus diuinus progenies cogito neque filius eo idem natura qui pater coaeternus sum aliquando fio pater ne rursus in infinitus diuinum progenies tendo sancio uerus spiritus neque pater sum neque filius atque ideo in ille natura neque gigno neque generantem sed ab patior e quoque procedo uel filius qui sum tamen processio iste modus ita non possum evidens dico quemadmodum generatio filius ex paternus substantia non possum humanus animus aestimaris hic autem ut credo uetus atque nouus in formo instructio de qui uelut arx religio noster multus diuerto et humaniter atque ut ita dico carnalis sentio adverso loquor sum ut arius qui licet deus dico filius paruus tamen pater multipliciter et extra pater substantia confiteor sabelliani quoque non tres exsistentes persono sed unus audeo sum affirmaris idem dico pater sum qui filius sum idem filius qui pater sum atque spiritus sancio idem sum qui pater et filius sum atque per hic unus dico sum persona sub vocabulum diuersitas signo manichaei quoque qui duo principia sui coaeterna et adverso profiteor unigenitus deus sum non credo indignus enim judico si deus habeo filius uideo nihil alius cogito nisi carnalis ut quia hic generatio duo corpus commix tio procedo illic quoque indignus sum intellego huiusmodi applicaris qui res is neque uetus facio recipio testamentum neque in integer nonus nam sicut ille omnino error is non recipio ita ex uirgo generatio filius non nult admitto ne humanus corpus polluo uideo deus sum natura sed de hic hactenus suus enim locus pono sicut ordo necessarius postulo ergo diuinum ex aeternus natura et in aeternus sine aliqui mutabilitas perdurans sui tantus conscius uoluntas sponte mundus uolo fabricaris is cum omnino non sum facio ut sum neque ex suus substantia profero ne divinus natura credo neque aliunde molio sum ne iam exsisto aliquis qui is uoluntas exsistentia proprius natura juvo atque sum qui neque ab ipse facio sum et tamen sum sed uerbum produco caelus terra creo ita ut caelestis habitatio digno caelum natura efficio atque terra terrenus compono de caelestis autem natura qui universalis uoco angelica quamuis illic distinguo ordo pulcher sum omnis pars tamen quidam multus appeto quam is natura atque ipse auctor natura tribuo de caelestis sedes projectum sum et quoniam angelus numerus is sum supernus ille ciuitas qui ciuis angelus sum imminuo nolo conditor permaneo formo ex terra homo atque spiritus uita animo ratio compono arbitrium libertas decoro is praefigo lex paradisus deliciae constituo ut si sine pecco maneo uolo tam ipse quam is progenies angelicis coitus socio ut quia superus natura per superbia malus imus peto inferus substantia per humilitas bonus ad supernus conscendo sed ille auctor inuidia non fero homo illic ascendo ubi ipse non mereo permaneo temptatio adhibeo facio etiam ipse is comparis quam de is lateo genero causa formator produco inoboedientia supplicium subjaceo is quoque diuinitas affuturam promitto quam sui dum arroganter usus pat elido sum hic autem reuelante deus moysi famulo suus comperio sum qui etiam humanus genus conditio atque origo uolo innotesco sicut ab is liber profero testo omnis enim diuinum auctoritas hic modus constaris uideo ut aut historial modus sum qui nihil alius nisi res gero enuntio aut allegoricus ut non illic possum historia ordo consisto aut certus ex uterque compono ut et secundus historia et secundus allegoria maneo uideo hic autem pius intellego et ueraci cor teneo satis abundus reluceo sed ad ordo redeo primus itaque homo ante peccatum cum suus coniunx incola paradisus sum at ubi auris praebeo suasor et conditor praeceptum neglego attendo exul efficio terra iubeo excolo atque ab paradisus sinus secludo in ignosco pars suus genus posteritas transpono atque poena quam ipse primus homo praeuaricatio reus excipio genero transmitto in posterus hinc facio sum ut et corpus atque anima corruptio et mors provenio intereo primus mors in abel filius suus mereo experior ut quantus sum poena quam ipse excipio probo in suboles qui si ipse primus morior nescio quidam modo atque si dico fas sum neque sentio poena suus sed ideo experior in alter sum ut quis sui ius debeo contemptor agnosco et dum poena mors sustineo ipse exspectatio fortis torqueo hic autem praeuaricatio malus qui in posterus naturalis primus homo transfuderat quidam pelagius non admittens proprius nomen haeresim dedico quam catholicus fides ab consortio suus mox repello probo ab ipse itaque primus homo procedo humanus genus atque multiplex numerositas succresco erumpo in lis commoveo bellum occupo terrenus miseria quia felicitas paradisus in primus pater perdo neque tamen ex hic desum qui sui conditor gratia sequestraret is placeo inseruirent qui licet mereo natura damno sum tamen sacramentum et longus postmodum profero facio particeps perdo uolo reparo natura impleo sum ergo mundus humanus genus atque ingredior sum homo uia suus qui malitia proprius contumacia despicio conditor hinc uolo deus per iustus potis homo reparo genus humanus quam maneo proteruum poenal multitudo effundo diluvium inundatio excipio noc justus homo cum suus liber atque hic qui sui in arca introduco intereo permitto cur autem per arca lignum uolo iustus eripio notus sum diuinaris scripturaris mens erudio et quasi primus quidam mundus aetas diluuium ultor transigo sum reparo itaque humanus genus atque proprius natura uitium qui praeuaricatio primus auctor infundo amplector non desisto cerno contumacia quam dudum diluvium unda puniuerat et qui numerosus annus series permitto sum uiuo in breuitas annus humanus aetas addico sum malo deus non iam diluuium punio genus humanus sed idem permaneo eligo uir per qui series aliqui generatio conmeo ex qui nos filius proprius uestio humanus corpus mundus in finis concedo qui primus sum abraham qui cum sum aetas conficio is uxor decrepitus in senectus suus repromissio largitio habeo filius mereo hic voco sum isaac atque ipse gigno jacob idem quoque duodecim patriarcha non reputo deus in is numerus qui mos suus natura produco hic ergo jacob cum filius atque domus suus transigo causa aegyptus uolo habito atque illic per annus series multitudo concresco coepio suspicio sum aegyptiacus imperium is pharao magnus pondus moles premo decerno et grauis onus affligo tandem deus aegyptius rex dominatio despicio divido mare rubrus qui numquam antea natura ullus cognosco suus traduco exercitus auctor moyse et aaro postea igitur pro is egressio altus aegyptus plaga uasto sum cum nolo dimitto populus transmitto itaque ut dico sum mare rubrus uenio per desero eremi ad mons qui uoco sinai ibi uniuersus conditor deus uolo sacramentum sum gratia populus erudio per moysen do lex constituo quemadmodum et sacrificus ritus et populus mos instruo et cum multus annus multus quoque gens per uia debello uenio tandem ad fluuius qui uoco jordanes dux iam iesus nauis filius atque ad is transeo quemadmodum aqua mare rubrus ita quoque jordanes fluentum sicco sum pervenio sum ad is ciuitas qui nunc hierosolyma uoco atque dum ibi deus populus moror post iudex et propheta rex institus lego qui post saulis primatus david de tribus judas lego adipiscor sum deescendo itaque ab is per singulus successio regius stemma perduco sum usque ad herodes tempus qui primus ex gentilis memoro populus lego impero sub quo exsisto beatus uirgo marium qui de dauidica stirps prouenerat qui humanus genus gigno conditor hic autem ideo quia multus inficio crimen mundus iaceo in mors eligo sum unus gens in qui deus mandatum clarescerent ibi mitto propheta sum et alius sanctus uir per qui admonitio ipse certus populus ab tumor pervicacia reuoco ille uerus idem occaedes in suus nequitia peruersitas maneo uolo atque iam in ulter tempus non propheta neque alius sui placeo sed ipse unigenitus suus deus per uirgo nascor constituo ut humanus salus qui per primus homo inoboedientia depereo per homo deus rursus repararetur et quia exsisto mulier qui causa mors primus uir suadeo sum hic secundus mulier qui uita causa humanus uiscus apportaret neque uilis uideo qui deus filius ex uirgo nascor sum quoniam praeter natura modus concipio et edo sum virgo itaque de spiritus sancio incarnatum deus filius concipio uirgo pario post is editio uirgo permaneo atque homo facio sum idem deus filius ita ut in is et divina natura radiaret splendor et humanus fragilitas appareo assumptio sed hic tam sanus atque ueracissimae fides exsisto multus qui diuerto garrirent et praeter alius nestorius et eutyches repertor haereseos exsisto qui unus homo solus alter deus solus puto assero neque humanus corpus qui christus induo de humanus substantia participatio uenio sed hic hactenus cerno itaque secundus caro christus baptizo sum ut qui baptizandi forma sum ceterus tributurus ipse prmius qui doceo excipio post baptismum uerus eligo duodecim discipulus qui unus traditor is sum et quia sanus doctrina judaeus populus non fero is infero manus crux supplicium peremo occaedes ergo christus iaceo tres dies atque nox in sepulcrum resurgo ab morior sicut ante constitutio mundus ipse cum pater decerno ascendo in caelus ubi in is qui deus filius sum numquam desum cognosco ut assumo homo qui diabolus non permitto ad supernus conscendo sui deus filius caelestis habitatio sustolleret do ergo forma discipulis suus baptizandi doceo salutare efficientia quoque miraculum atque in uniueisum mundus ad uita praecipio introeo ut praedicatio salutaris non iam in unus tantus gens sed orbus terra praedico et quoniam humanus genus natura mereo quam ex primus praeuaricator contraho aeternus poena iaculis sum uulnero neque salus suus sum idoneus qui is in pareo perdo medicinalis quidam tribuo sacramentum ut agnosco alius sui debeo per natura mereo alius per gratia donum ut natura nihil alius nisi poena summitto gratia uerus qui nullus meritum attribuo sum quia neque gratia dico si meritum tribuo totus qui sum salus affero diffundo ergo per mundus caelestis ille doctrina adunantur populus instituo ecclesia fio unus corpus qui mundus latitudo occupo qui caput christus ascendo in caelus ut necessarius caput suus membrum sequor hic itaque doctrina et praesens uita bonus informo opus et post consummatio saeculis resurrectura corpus noster praeter corruptio ad regnum caelestis polliceor ita ut qui hic bene ipse dono uiuo sum in ille resurrectio beatus qui uerus malus miser post munus resurrectio adsum et hic sum principalis religio noster ut credo non solus anima non pereo sed ipse quoque corpus qui mors advenio resolvo in status pristinus sum de beatitudo repararis hic ergo ecclesia catholicus per orbis diffundo tres modus probo exsisto eo quisquis in is teneo aut auctoritas sum scripturaris aut traditio uniuersal aut certus proprius et particula instructio sed auctoritas totus constrmgitur uniuersal traditio magnus nihilum paruus totus priuo uerus constitutio et proprius informatio unaquaeque uel pro locus uarietas uel prout quisque bene uideo sum subsisto et rego solus ergo nunc sum fidelis exspectatio qui credo adsum finis mundus omnis corruptibilia transeo resurgo homo ad examen sum iudicium recipio pius meritum singuli et in perpetuus atque in aeternus debeo finis permansuros solus sum praemium beatitudo contemplatio conditor tantus dumtaxat quantus ab creo ad creator fio possum ut ex is reparo angelico numerus supernus ille ciuitas impleo ubi rex sum uirgo filius sum gaudium sempiternus delectatio cibus opus laus perpetuus creator