type: header

title: Utrum Pater Et Filius Ac Spiritus Sanctus De Divinitate Substantialiter Praedicentur Liber

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: quaero an pater et filius ac spiritus sanctus de diuinitate substantialiter praedicentur an alio quolibet modo; uiamque indaginis hinc arbitror esse sumendam, unde rerum omnium manifestum constat exordium, id est ab ipsis catholicae fidei fundamentis. Si igitur interrogem, an qui dicitur pater substantia sit, respondetur esse substantia. Quod si quaeram, an filius substantia sit, idem dicitur. Spiritum quoque sanctum substantiam esse nemo dubitauerit. Sed cum rursus colligo patrem filium spiritum sanctum, non plures sed una occurrit esse substantia. Una igitur substantia trium nec separari ullo modo aut disiungi potest nec uelut partibus in unum coniuncta est, sed est una simpliciter. Quaecumque igitur de diuina substantia praedicantur, ea tribus oportet esse communia; idque signi erit quae sint quae de diuinitatis substantia praedicentur, quod quaecumque hoc modo dicuntur, de singulis in unum collectis tribus singulariter praedicabuntur. Hoc modo si dicimus: Pater deus est, filius deus est, spiritus sanctus deus est, pater filius ac spiritus sanctus unus deus. Si igitur eorum una deitas una substantia est, licet dei nomen de diuinitate substantialiter praedicari. Ita pater ueritas est, filius ueritas est, spiritus sanctus ueritas est; pater filius et spiritus sanctus non tres ueritates sed una ueritas est. Si igitur una in his substantia una est ueritas, necesse est ueritatem substantialiter praedicari. De bonitate de incommutabilitate de iustitia de omnipotentia ac de ceteris omnibus quae tam de singulis quam de omnibus singulariter praedicamus manifestum est substantialiter dici. Vnde apparet ea quae cum in singulis separatim dici conuenit nec tamen in omnibus dici queunt, non substantialiter praedicari sed alio modo; qui uero iste sit, posterius quaeram. Nam qui pater est, hoc uocabulum non transmittit ad filium neque ad spiritum sanctum. Quo fit ut non sit substantiale nomen hoc inditum; nam si substantiale esset, ut deus ut ueritas ut iustitia ut ipsa quoque substantia, de ceteris diceretur. Item filius solus hoc recipit nomen neque cum aliis iungit sicut in deo, sicut in ueritate, sicut in ceteris quae superius dixi. Spiritus quoque non est idem qui pater ac filius. Ex his igitur intellegimus patrem ac filium ac spiritum sanctum non de ipsa diuinitate substantialiter dici sed alio quodam modo; si enim substantialiter praedicaretur, et de singulis et de omnibus singulariter diceretur. Haec uero ad aliquid dici manifestum est; nam et pater alicuius pater est et filius alicuius filius est, spiritus alicuius spiritus. Quo fit, ut ne trinitas quidem substantialiter de deo praedicetur; non enim pater trinitas (qui enim pater est, filius ac spiritus sanctus non est) nec trinitas filius nec trinitas spiritus sanctus secundum eundem modum, sed trinitas quidem in personarum pluralitate consistit, unitas uero in substantiae simplicitate. Quod si personae diuisae sunt, substantia uero indiuisa sit, necesse est quod uocabulum ex personis originem capit id ad substantiam non pertinere; at trinitatem personarum diuersitas fecit, trinitas igitur non pertinet ad substantiam. Quo fit ut neque pater neque filius neque spiritus sanctus neque trinitas de deo substantialiter praedicetur, sed ut dictum est ad aliquid. Deus uero ueritas iustitia bonitas omnipotentia substantia inmutabilitas uirtus sapientia et quicquid huiusmodi excogitari potest substantialiter de diuinitate dicuntur. Haec si se recte et ex fide habent, ut me instruas peto; aut si aliqua re forte diuersus es, diligentius intuere quae dicta sunt et fidem si poterit rationemque coniunge.

lemmas: quaero an pater et filius atque spiritus sancio de diuinitas substantialiter praedico an alius quilibet modo via indago hinc arbitror sum sumo unde res omnis manifestus consto exordium is sum ab ipse catholicae fides fundamentum si igitur interrogo an qui dico pater substantia sum respondeo sum substantia qui si quaero an filius substantia sum idem dico spiritus quoque sancio substantia sum nemo dubito sed cum rursus colligo pater filius spiritus sancio non multus sed unus occurro sum substantia unus igitur substantia tres neque separaris ullus modo aut disjungo possum neque uelut pars in unus conjungo sum sed sum unus simplex quicumque igitur de diuinum substantia praedico is tres oportet sum commune is signum sum qui sum qui de diuinitas substantia praedico qui quicumque hic modo dico de singuli in unus colligo tres singularis praedicabuntur hic modo si dico pater deus sum filius deus sum spiritus sancio deus sum pater filius atque spiritus sancio unus deus si igitur is unus deitas unus substantia sum licet deus nomen de diuinitas substantialiter praedicaris ita pater ueritas sum filius ueritas sum spiritus sancio ueritas sum pater filius et spiritus sancio non tres ueritas sed unus ueritas sum si igitur unus in hic substantia unus sum ueritas necesse sum ueritas substantialiter praedicaris de bonitas de incommutabilitas de iustitia de omnipotens atque de ceterus omnis qui tam de singuli quam de omnis singularis praedico manifestus sum substantialiter dico vnde appareo is qui cum in singuli separatim dico conuenio neque tamen in omnis dico queo non substantialiter praedicaris sed alius modo qui uerus iste sum posterus quaero nam qui pater sum hic uocabulis non transmitto ad filius neque ad spiritus sancio quo fio ut non sum substantial nomen hic indo nam si substantial sum ut deus ut ueritas ut iustitia ut ipse quoque substantia de ceterus dico item filius solus hic recipio nomen neque cum alius jungo sicut in deus sicut in ueritas sicut in ceterus qui superus dico spiritus quoque non sum idem qui pater atque filius ex hic igitur intellego pater atque filius atque spiritus sancio non de ipse diuinitas substantialiter dico sed alius quidam modo si enim substantialiter praedico et de singuli et de omnis singularis dico hic uerus ad aliquis dico manifestus sum nam et pater aliquis pater sum et filius aliquis filius sum spiritus aliquis spiritus quo fio ut ne trinitas quidem substantialiter de deus praedicetur non enim pater trinitas qui enim pater sum filius atque spiritus sancio non sum neque trinitas filius neque trinitas spiritus sancio secundus idem modus sed trinitas quidem in personaris pluralitas consisto unitas uerus in substantia simplicitas qui si persona diuido sum substantia uerus indivisus sum necesse sum qui uocabulis ex persona origo capio is ad substantia non pertineo at trinitas personaris diversitas facio trinitas igitur non pertineo ad substantia quo fio ut neque pater neque filius neque spiritus sancio neque trinitas de deus substantialiter praedicetur sed ut dico sum ad aliquis deus uerus ueritas iustitia bonitas omnipotens substantia inmutabilitas uirtus sapientia et quisquis huiusmodi excogitaris possum substantialiter de diuinitas dico hic si sui rectus et ex fides habeo ut ego instruo peto aut si aliqui res fors diverto sum diligo intueor qui dictum sum et fides si possum ratio conjungo