Fit deinde senatus consultum, ut ad bellum Parthicum legio una a Cn. Pompeio, altera a C. Caesare mitteretur; neque obscure duae legiones uni detrahuntur.

fio deinde senatus consulo ut ad bellum parthicus legio unus ab cn pompejus alter ab que caesaris mitto neque obscurus duo legio unus detraho


Nam quae ab reliquis Gallis civitates dissentirent, has sua diligentia adiuncturum atque unum consilium totius Galliae effecturum, cuius consensui ne orbis quidem terrarum possit obsistere; idque se prope iam effectum habere.

nam qui ab reliquus gallus civitas dissentio hic suus diligentia adjungo atque unus consilium totus gallia efficio qui consensui ne orbis quidem terra possum obsisto is sui prope iam efficio habeo


Simul signa ad hostem converti aciemque dirigi iubet, et paucis turmis praesidio ad impedimenta dimissis reliquos equites ad latera disponit.

simul signum ad hostis converto acies dirigo iubeo et paucus turma praesidium ad impedimentum dimitto reliquus eques ad latus dispono


et calones, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen transire conspexerant, praedandi causa egressi, cum respexissent et hostes in nostris castris versari vidissent, praecipites fugae sese mandabant.

et calo qui ab decimanus porto atque superus iugum collis noster victor flumen transeo conspicio praedor causa egredior cum respicio et hostis in noster castrum versaris video praeceps fuga sui mando


legionem ex hibernis evocat rursus undecimam; litteras autem ad Gaium Fabium mittit, ut in fines Suessionum legiones duas quas habebat adduceret, alteramque ex duabus ab Labieno arcessit.

legio ex hibernus evoco rursus undecimus littera autem ad gaius fabius mitto ut in finis suessio legio duo qui habeo adduco alter ex duo ab labienus arcesso


Huius munitionis duplex erat consilium. Namque et operum magnitudinem et timorem suum sperabat fiduciam barbaris allaturum, et cum pabulatum frumentatumque longius esset proficiscendum, parvis copiis castra munitione ipsa videbat posse defendi.

hic munitio duplex sum consilium namque et opus magnitudo et timor suus spero fiducia barbaris affero et cum pabulor frumentor longus sum proficisco parvus copia castrum munitio ipse video possum defendo


Quae tametsi Caesar intellegebat, tamen quam mitissime potest legatos appellat: nihil se propter inscientiam levitatemque vulgi gravius de civitate iudicare neque de sua in Aeduos benevolentia deminuere.

qui tametsi caesar intellego tamen quam mitis possum legatus appello nihil sui propter inscientia levitas vulgus gravis de civitas iudicaris neque de suus in aedui benevolens deminuo


Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt.

multitudo telum ex turris propugno deturbo aggero et cratis fossa expleo falx valles atque lorica rescindo


Quod non fore dicto audientes neque signa laturi dicantur, nihil se ea re commoveri: scire enim, quibuscumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta fortunam defuisse aut aliquo facinore comperto avaritiam esse convictam.

qui non sum dico audio neque signum fero dico nihil sui is res commoveo scio enim quicumque exercitus dico audio non sum aut malus res gero fortuna desum aut aliquis facinus comperio avaritia sum convinco


Eo cum venisset, ea quae fore suspicatus erat facta cognovit:

eos cum venio is qui sum suspicor sum facio cognosco


Nostri primo integris viribus fortiter propugnare neque ullum flustra telum ex loco superiore mittere, et quaecumque pars castrorum nudata defensoribus premi videbatur, eo occurrere et auxilium ferre,

noster primus integer vis fortis propugnaris neque ullus flustra telis ex locus superus mitto et quicumque pars castrum nudo defensor premo video is occurro et auxilium fero


Tum nostri cohortati inter se, ne tantum dedecus admitteretur, universi ex navi desiluerunt.

tum noster cohortas inter sui ne tantus dedecus admitto universus ex no desileo


primum ne quam multitudinem hominum amplius trans Rhenum in Galliam traduceret; deinde obsides quos haberet ab Haeduis redderet Sequanisque permitteret ut quos illi haberent voluntate eius reddere illis liceret; neve Haeduos iniuria lacesseret neve his sociisque eorum bellum inferret.

primus ne quam multitudo homo amplus trans rhenus in gallia traduco deinde obses qui habeo ab aedui reddo sequani permitto ut qui ille habeo voluntas is reddo ille licet neve aedui iniuria lacesso neve hic socius is bellum infero


His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit.

hic do mandatum is ab sui dimitto postquam omnis belgaris copia in unus locus cogo ad sui venio video neque iam longus absum ab is qui mitto explorator et ab remi cognosco flumen axona qui sum in exter remi finis exercitus traduco maturo atque ibi castrum pono


paratosque esse et obsides dare et imperata facere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvare;

paro sum et obses do et impero facio et oppidum recipio et frumentum ceter res iuvaris


Ipse paulum ex eo loco cum legione progressus, ubi constiterat, eventum pugnae exspectabat.

ipse paulus ex is locus cum legio progredior ubi consto evenio pugna exspecto


Eo proficiscitur cum legionibus: locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex partibus oppugnare contendit.

eos proficisco cum legio locus reperio egregius natura atque opus munio tamen hic duo ex pars oppugnaris contendo


His omnibus rebus unum repugnabat, quod Diviciaci fratris summum in populum Romanum studium, summum in se voluntatem, egregiam fidem, iustitiam, temperantiam cognoverat; nam ne eius supplicio Diviciaci animum offenderet verebatur.

hic omnis res unus repugno qui diviciaci frater superus in populus romanus studium superus in sui voluntas egregius fides iustitia temperantia cognosco nam ne is supplicium diviciaci animus offendo vereor


His suppliciis celeriter coacto exercitu Lucterium Cadurcum, summae hominem audaciae, cum parte copiarum in Rutenos mittit; ipse in Bituriges proficiscitur. Eius adventu Bituriges ad Aeduos,

hic supplicium celer cogo exercitus lucterium cadurci summa homo audacia cum pars copia in ruteni mitto ipse in bituriges proficisco is advenio bituriges ad aedui


Romanos pulsos superatosque, castris impedimentisque eorum hostes potitos civitati renuntiaverunt.

romanus pello supero castrum impedimentum is hostis potior civitas renuntio


id esse facile, quod equitatu ipsi abundent et quod anni tempore subleventur;

is sum facilis qui equitatus ipse abundo et qui annus tempus sublevo


Celeriter haec fama ac nuntiis ad Vercingetorigem perferuntur; quem perterriti omnes Arverni circumsistunt atque obsecrant, ut suis fortunis consulat, neve ab hostibus diripiantur, praesertim cum videat omne ad se bellum translatum.

celer hic fama atque nuntius ad vercingetorigem perfero qui perterreo omnis arvernus circumsisto atque obsecro ut suus fortuna consulo neve ab hostis diripio praesertim cum video omnis ad sui bellum transfero


Belgae ab extremis Galliae finibus oriuntur, pertinent ad inferiorem partem fluminis Rheni, spectant in septentrionem et orientem solem.

belga ab exter gallia finis orior pertineo ad inferus pars flumen rhenus specto in septentrio et orior sol


Qua re cognita praesidio cohortium confisi nostri acerrime proeliantur, ne, si tardius rem gessissent, victoriae gloriam communicasse cum legionibus viderentur;

qui res cognosco praesidium cohors confido noster acer proelio ne si tardus res gero victoria gloria communico cum legio video


Quo praecepto ab eis diligentissime observato, cum quaepiam cohors ex orbe excesserat atque impetum fecerat, hostes velocissime refugiebant.

quo praeceptum ab is diligens observo cum qui cohors ex orbis excedo atque impetus facio hostis velox refugio


Tum cuidam ex equitibus Gallis magnis praemiis persuadet uti ad Ciceronem epistolam deferat.

tum quidam ex eques gallus magnus praemium persuadeo uti ad cicero epistula defero


Ubi prima impedimenta nostri exercitus ab iis qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii convenerat, ut intra silvas aciem ordinesque constituerant atque ipsi sese confirmaverant, subito omnibus copiis provolaverunt impetumque in nostros equites fecerunt.

ubius primus impedimentum noster exercitus ab is qui in silva abdo lateo video sum qui tempus inter is committo proelium convenio ut intra silva acies ordino constituo atque ipse sui confirmo subeo omnis copia provolo impetus in noster eques facio


Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur.

ille ut sum impero circumsisto homo atque interfacio at eques aedui ad caesaris omnis revorto


cum circumventus multis vulneribus acceptis cecidisset atque id frater, qui iam proelio excesserat, procul animadvertisset, incitato equo se hostibus obtulit atque interfectus est.

cum circumvenio multus vulnus accipio cado atque is frater qui iam proelium excedo procul animadverto incito equus sui hostis offero atque interficio sum


licere illis incolumibus per se ex hibernis discedere et quascumque in partes velint sine metu proficisci.

licet ille incolumis per sui ex hibernus discedo et quicumque in pars volo sine metus proficisco


Maiori tamen parti placuit, hoc reservato ad extremum casum consilio interim rei eventum experiri et castra defendere.

magnus tamen pario placeo hic reservo ad exter casus consilium interim res evenio experior et castrum defendo


Ob eam causam spatia omnis temporis non numero dierum sed noctium finiunt; dies natales et mensum et annorum initia sic observant ut noctem dies subsequatur.

ob is causa spatior omnis tempus non numerus dies sed nox finio dies natalis et metior et annus initium sic observo ut nox dies subsequor


Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat.

hic cum reliquus res locus probo tum qui superus annus munitio integer maneo ut miles labor sublevo praesidium impedimentum legio quartamdecimam relinquo unus ex is tres qui propior conscribo ex italia traduco


meliore condicione atque aequiore imperio se uti videbant, reliquis rebus eorum gratia dignitateque amplificata Sequani principatum dimiserant. In eorum locum Remi successerant: quos quod adaequare apud Caesarem gratia intellegebatur, ei, qui propter veteres inimicitias nullo modo cum Aeduis coniungi poterant, se Remis in clientelam dicabant.

bonus condicio atque aequus imperium sui uti video reliquus res is gratia dignitas amplifico sequani principatus dimitto in is locus remus succedo qui qui adaequaris apud caesaris gratia intellego is qui propter vetus inimicitia nullus modo cum aedui conjungo possum sui remi in clientela dico


quod, quorum in finibus bellum geratur, eorum opibus subleventur:

qui qui in finis bellum gero is ops sublevo


Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat.

gallus idem atque belgaris oppugnatio sum hic ubi circumjacio multitudo homo totus moenia undique in murus lapis jacio coepio sum murus defensor nudo sum testudo facio porta succedo murus surruo qui tum facilis fio


Ipse, cum maturescere frumenta inciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Arduennam silvam, quae est totius Galliae maxima atque ab ripis Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet, Lucium Minucium Basilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque opportunitate temporis proficere possit;

ipse cum maturesco frumentum incipio ad bellum ambiorigis proficiscor per arduenna silva qui sum totus gallia maximus atque ab ripa rhenus finis treveri ad nervii pertineo mille amplus quingenti in longitudo pateo lucius minucius basilis cum omnis equitatus praemitto si quis celeritas iter atque opportunitas tempus proficio possum


neque longius milia passuum octo ab hibernis suis afuisse, sed nuntio allato de victoria Caesaris discessisse, adeo ut fugae similis discessus videretur.

neque longus mille passus octo ab hibernus suus asum sed nuntio affero de victoria caesar discedo adeo ut fuga similis discedo video


Id sibi ad praesentem obtinendam libertatem satis esse; ad reliqui temporis pacem atque otium parum profici: maioribus enim coactis copiis reversuros neque finem bellandi facturos. Proinde agmine impeditos adorirentur.

is sui ad praesens obtineo libertas satis sum ad reliquus tempus pax atque otium parum proficio magnus enim cogo copia revorto neque finis bellor facio proinde agmen impedio adorio


Is cum animadvertisset perpetuam esse paludem, quae influeret in Sequanam atque illum omnem locum magnopere impediret, hic consedit nostrosque transitu prohibere instituit.

is cum animadverto perpetuus sum palus qui influo in sequana atque ille omnis locus magnopere impedio hic consido noster transeo prohibeo instituo


Inflantur atque incitantur hostium animi secundo proelio, principe et praefecto Remorum interfecto,

inflo atque incito hostis animus secundus proelium princeps et praeficio remi interficio


His constitutis rebus Aeduis Segusiavisque, qui sunt finitimi provinciae, decem milia peditum imperat; huc addit equites octingentos.

hic constitus res aedui segusiavi qui sum finitimus provincia decem mille pedes impero huc addo eques octingenti


His rebus pace confirmata, post diem quartum quam est in Britanniam ventum naves XVIII, de quibus supra demonstratum est, quae equites sustulerant, ex superiore portu leni vento solverunt.

hic res pax confirmo post dies quartus quam sum in britannia venio navo xviii de qui supra demonstro sum qui eques tollo ex superus portus lenis venio solvo


In his ab Lucio Roscio, quem legioni tertiae decimae praefecerat, certior factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Armoricae appellantur, oppugnandi sui causa convenisse

in hic ab lucius roscius qui legio tertius decimus praeficio certus facio sum magnus gallus copia is civitas qui armoricae appello oppugno suus causa convenio


Quibus rebus cognitis, cum ad has suspiciones certissimae res accederent, quod per fines Sequanorum Helvetios traduxisset, quod obsides inter eos dandos curasset, quod ea omnia non modo iniussu suo et civitatis sed etiam inscientibus ipsis fecisset, quod a magistratu Haeduorum accusaretur, satis esse causae arbitrabatur quare in eum aut ipse animadverteret aut civitatem animadvertere iuberet.

qui res cognosco cum ad hic suspicio certus res accedo qui per finis sequani helvetii traduco qui obses inter is do curo qui is omnis non modo injussus suus et civitas sed etiam insciens ipse facio qui ab magistratus aedui accuso satis sum causa arbitror quare in is aut ipse animadverto aut civitas animadverto iubeo


His rebus adducti et auctoritate Orgetorigis permoti constituerunt ea quae ad proficiscendum pertinerent comparare, iumentorum et carrorum quam maximum numerum coemere, sementes quam maximas facere, ut in itinere copia frumenti suppeteret, cum proximis civitatibus pacem et amicitiam confirmare.

hic res adduco et auctoritas orgetorigis permoveo constituo is qui ad proficisco pertineo comparo iumentum et carrus quam magnus numerus coemo sementis quam magnus facio ut in iter copia frumentum suppeto cum propior civitas pax et amicitia confirmo


atque ambo incolumes compluribus interfectis summa cum laude sese intra munitiones recipiunt.

atque ambo incolumis complures interficio summus cum laus sui intra munitio recipio


Nam illo incommodo de Sabini morte perlato omnes fere Galliae civitates de bello consultabant, nuntios legationesque in omnes partes dimittebant et quid reliqui consili caperent atque unde initium belli fieret explorabant nocturnaque in locis desertis concilia habebant.

nam ille incommodus de sabinum mors perfero omnis fere gallia civitas de bellum consulto nuntius legatio in omnis pars dimitto et quis reliquus consilium capio atque unde initium bellum fio exploro nocturnus in locus desero concilio habeo


Eo cum esset ventum, exploratores hostium, ut omni fluminis parte erant dispositi, inopinantes, quod magna subito erat coorta tempestas, ab nostris opprimuntur;

eos cum sum venio explorator hostis ut omnis flumen pars sum dispono inopinor qui magnus subeo sum coorior tempestas ab noster opprimo


Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant.

dum longus ab munitio absum gallus multus multitudo telum proficio posteaquam propius succedo aut sui stimulus inopinor induo aut in scrobis defero transfodio aut ex vallo atque turris transjacio pila mural intereo


Itaque, cum summo studio a militibus administraretur, XII navibus amissis, reliquis ut navigari satis commode posset effecit.

itaque cum superus studium ab miles administro duodecim navis amitto reliquus ut navigaris satis commodus possum efficio


Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur.

conmio atrebati viridomarus et eporedorigi aedui vercassivellauno arvernus consobrinus vercingetorigis summus imperium trado hic deligo ex civitas attribuo qui consilium bellum administro


Atque ego hanc sententiam probarem (tantum apud me dignitas potest), si nullam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem:

atque ego hic sententia probaris tantus apud ego dignitas possum si nullus praeterquam vita noster jacio fio video


Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida habere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios,

apud is sum rex noster etiam memoria diviciacum totus gallia potens qui cum magnus pars haris regio tum etiam britannia imperium obtineo nunc sum rex galba ad hic propter iustitia prudentia summa totus bellum omnis voluntas defero oppidum habeo numerus duodecim polliceor mille armo l totidem nervii


Singulari militum nostrorum virtuti consilia cuiusque modi Gallorum occurrebant, ut est summae genus sollertiae atque ad omnia imitanda et efficienda, quae ab quoque traduntur, aptissimum.

singularis miles noster virtus consilium quisque modus gallus occurro ut sum summa genus sollertia atque ad omnis imito et efficio qui ab quoque trado aptus


ipsum esse Dumnorigem, summa audacia, magna apud plebem propter liberalitatem gratia, cupidum rerum novarum. Complures annos portoria reliquaque omnia Haeduorum vectigalia parvo pretio redempta habere, propterea quod illo licente contra liceri audeat nemo.

ipse sum dumnorigem summus audacia magnus apud plebs propter liberalitas gratia cupidus res novaris complures annus portorium reliquus omnis aedui vectigalis parvus pretium redempto habeo propterea qui ille liceo contra liceo audeo nemo


Hominum est infinita multitudo creberrimaque aedificia fere Gallicis consimilia, pecorum magnus numerus.

homo sum infinitus multitudo creber aedificium fere gallicus consimilia pecus magnus numerus


Quos Caesar, ut in miseros ac supplices usus misericordia videretur, diligentissime conservavit suisque finibus atque oppidis uti iussit et finitimis imperavit ut ab iniuria et maleficio se suosque prohiberent.

qui caesar ut in miser atque supplex utor misericordia video diligens conservo suo finis atque oppidum uti iubeo et finitimus impero ut ab iniuria et maleficium sui suus prohibeo


qui longius aberant repentino tumultu perterriti, cum hostem intra portas esse existimarent, sese ex oppido eiecerunt.

qui longus absum repentinus tumultus perterreo cum hostis intra porta sum existimo sui ex oppidum eicio


Ubi vero moveri et adpropinquare muris viderunt, nova atque inusitata specie commoti legatos ad Caesarem de pace miserunt, qui ad hunc modum locuti,

ubius verus moveo et adpropinquaris murus video novo atque inusitatus species commoveo legatus ad caesaris de pax mitto qui ad hic modus loquor


Hoc se labore durant adulescentes atque hoc genere venationis exercent, et qui plurimos ex his interfecerunt, relatis in publicum cornibus, quae sint testimonio, magnam ferunt laudem.

hic sui labor duro adulescens atque hic genus venatio exerceo et qui multus ex hic interfacio refero in publicus cornu qui sum testimonium magnus fero laus


Ac primo adventu exercitus nostri crebras ex oppido excursiones faciebant parvulisque proeliis cum nostris contendebant;

atque primus advenio exercitus noster creber ex oppidum excursio facio parvulus proelium cum noster contendo


Sed peius victoribus Sequanis quam Haeduis victis accidisse, propterea quod Ariovistus, rex Germanorum, in eorum finibus consedisset tertiamque partem agri Sequani, qui esset optimus totius Galliae, occupavisset et nunc de altera parte tertia Sequanos decedere iuberet, propterea quod paucis mensibus ante Harudum milia hominum XXIIII ad eum venissent, quibus locus ac sedes pararentur.

sed malus victor sequani quam aedui vinco accido propterea qui ariovistus rex germanus in is finis consido tertius pars ager sequani qui sum bonus totus gallia occupo et nunc de alter pars tertius sequani decedo iubeo propterea qui paucus mensis ante harudes mille homo xxiiii ad is venio qui locus atque sedes paro


Idque adeo haud scio mirandumne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut a populo Romano imperia perferrent gravissime dolebant.

is adeo haud scio miro sum cum complures alius de causa tum magnus qui is qui virtus bellum omnis gens praefero tantus sui is opinio deperdo ut ab populus romanus imperium perfero gravis doleo


Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit.

caesar idoneus locus nanciscor quis quisque ex pars gero cognosco laboro summitto


ut magnam partem clientium ab Aeduis ad se traducerent obsidesque ab eis principum filios acciperent et publice iurare cogerent nihil se contra Sequanos consili inituros et partem finitimi agri per vim occupatam possiderent Galliaeque totius principatum obtinerent.

ut magnus pars cliens ab aedui ad sui traduco obsido ab is princeps filius accipio et publicus iuro cogo nihil sui contra sequani consilium ineo et pars finitimus ager per vis occupo possideo gallia totus principatus obtineo


Hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magnitudine in omnem locum castrorum distulerunt.

hic celer ignis comprehendo et venio magnitudo in omnis locus castrum differo


His paucos addit equites qui latius ostentationis causa vagarentur. Longo circuitu easdem omnes iubet petere regiones.

hic paucus addo eques qui fero ostentatio causa vago longus circuitus idem omnis iubeo peto regio


exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit.

exerceo ab finitimus equus paro exulis damno totus gallia magnus praemium ad sui allicio coepio


Reliquis deinceps diebus Caesar silvas caedere instituit, et ne quis inermibus imprudentibusque militibus ab latere impetus fieri posset, omnem eam materiam quae erat caesa conversam ad hostem conlocabat et pro vallo ad utrumque latus extruebat.

reliquus deinceps dies caesar silva caedo instituo et ne quis inermis imprudens miles ab lateo impetus fio possum omnis is materia qui sum caedo converro ad hostis conloco et pro vallo ad uterque latus extruebat


Id castelli nomen est. Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Titurius atque Aurunculeius hiemandi causa consederant.

is castellum nomen sum hic fere sum in medius eburones finis ubi titurius atque aurunculeius hiemo causa consido


Quin etiam Caesar cum in opere singulas legiones appellaret et, si acerbius inopiam ferrent, se dimissurum oppugnationem diceret, universi ab eo, ne id faceret, petebant:

quin etiam caesar cum in opus singulus legio appello et si acerbus inopia fero sui dimitto oppugnatio dico universus ab is ne is facio peto


Reliquum erat certamen positum in virtute, qua nostri milites facile superabant, atque eo magis quod in conspectu Caesaris atque omnis exercitus res gerebatur, ut nullum paulo fortius factum latere posset;

reliquus sum certamen pono in virtus qui noster miles facilis supero atque is magis qui in conspectus caesar atque omnis exercitus res gero ut nullus paulus fortis facio lateo possum


partem copiarum ex provincia supplementumque, quod ex Italia adduxerat, in Helvios, qui fines Arvernorum contingunt, convenire iubet.

pars copia ex provincia supplementum qui ex italia adduco in helvii qui finis arvernus contingo convenio iubeo


Denique hos esse eosdem Germanos quibuscum saepe numero Helvetii congressi non solum in suis sed etiam in illorum finibus plerumque superarint, qui tamen pares esse nostro exercitui non potuerint.

denique hic sum idem germani qui saepe numerus helvetius congredior non solus in suus sed etiam in ille finis plerusque superarint qui tamen par sum noster exercitus non possum


qui cum vix equo propter aetatem posset uti, tamen consuetudine Gallorum neque aetatis excusatione in suscipienda praefectura usus erat neque dimicari sine se voluerat.

qui cum vix equus propter aetas possum uti tamen consuetudo gallus neque aetas excusatio in suscipio praeficio utor sum neque dimicaris sine sui volo


nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis reliquerunt.

nam quis ille similis bellum sum depopulor gallia cimber magnus illata calamitas finis quidem noster aliquando excedo atque alius terra peto ius lex ager libertas nos relinquo


Hoc cum voce magna dixisset, se ex navi proiecit atque in hostes aquilam ferre coepit.

hic cum vox magnus dico sui ex no proicio atque in hostis aquila fero coepio


Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est.

ambiorix copia suus iudicio non conduco qui proelium dimico non existimo an tempus excludo et repentinus eques advenio prohibeo cum reliquus exercitus subsequor credo dubius sum


Atque nostris militibus cunctantibus, maxime propter altitudinem maris, qui X legionis aquilam gerebat, obtestatus deos, ut ea res legioni feliciter eveniret, ' desilite', inquit, ' milites, nisi vultis aquilam hostibus prodere; ego certe meum rei publicae atque imperatori officium praestitero.'

atque noster miles cuncto magnus propter altitudo mare qui decem legio aquila gero obtestor deus ut is res legio feliciter evenio desilite inquam miles nisi volo aquila hostis prodo ego certus meus res publicus atque imperator officium praesto


cum his in proeliis versabantur, ad eos se equites recipiebant; hi, si quid erat durius, concurrebant, si qui graviore vulnere accepto equo deciderat, circumsistebant;

cum hic in proelium verso ad is sui eques recipio hic si quis sum durus concurro si qui gravis vulnus accipio equus decido circumsisto


Germani post tergum clamore audito, cum suos interfici viderent, armis abiectis signis militaribus relictis se ex castris eiecerunt,

germanus post tergum clamor audio cum suus interficio video arma abicio signum militaris relinquo sui ex castrum eicio


Caesaris nostri commentarios rerum gestarum Galliae, non comparantibus superioribus atque insequentibus eius scriptis, contexui novissimumque imperfectum ab rebus gestis Alexandriae confeci usque ad exitum non quidem civilis dissensionis, cuius finem nullum videmus, sed vitae Caesaris.

caesar noster commentarius res gero gallia non comparo superus atque insequor is scribo contexo novus imperfectus ab res gero alexandrea confacio usque ad exitus non quidem civilis dissensio qui finis nullus video sed vita caesar


Ab his fit initium retinendi Silii atque Velanii, quod per eos suos se obsides, quos Crasso dedissent, recuperaturos existimabant.

ab hic fio initium retineo silius atque velanii qui per is suus sui obses qui crassus do recipero existimo


Sic neque agri cultura nec ratio atque usus belli intermittitur.

sic neque ager cultura neque ratio atque utor bellum intermitto


Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur.

ipse in munitio pro castrum consido is dux produco vercingetorix dedo arma proicio


Suebos, postea quam per exploratores pontem fieri comperissent, more suo concilio habito nuntios in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberos, uxores suaque omnia in silvis deponerent atque omnes qui arma ferre possent unum in locum convenirent.

suevi postea quam per explorator pons fio comperio mos suus concilio habeo nuntius in omnis pars dimitto uti de oppidum demigro liber uxor suum omnis in silva depono atque omnis qui arma fero possum unus in locus convenio


Nam praesidio e regione castrorum relicto et parva manu Metiosedum versus missa, quae tantum progrediatur, quantum naves processissent, reliquas copias contra Labienum duxerunt.

nam praesidium e regio castrum relinquo et parvus manus metiosedum verro mitto qui tantus progredio quantus navo procedo reliquus copia contra labienus duco


Nostri acriter in eos impetu facto reppulerunt neque finem sequendi fecerunt, quoad subsidio confisi equites, cum post se legiones viderent,

noster acer in is impetus facio repello neque finis sequor facio quoad subsidium confido eques cum post sui legio video


altera, ne ad eos Ambiorix receptum haberet.


nam crebris arboribus succisis omnes introitus erant praeclusi.

nam creber arbor succido omnis introitus sum praecludo


Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare.

multus inter is bellovaci et virtus et auctoritas et homo numerus valeo hic possum confacio armo mille centum polliceor ex is numerus eligo mille lx totus bellum imperium sui postulo


Sed compluribus interfectis cupidius insecuti nonnullos ex suis amiserunt.

sed complures interficio cupidus insequor nonnulli ex suus amitto


Interim a compluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amicitiam petentibus liberaliter respondet obsidesque ad se adduci iubet.

interim ab complures civitas ad is legatus venio qui pax atque amicitia peto liberalis respondeo obsido ad sui adduco iubeo


Ipsi transire flumen non dubitaverunt et in locum iniquum progressi rursus resistentes hostes redintegrato proelio in fugam coniecerunt.

ipse transeo flumen non dubito et in locus iniquus progredior rursus resisto hostis redintegro proelium in fuga conicio


Eodem die ab exploratoribus certior factus hostes sub monte consedisse milia passuum ab ipsius castris octo, qualis esset natura montis et qualis in circuitu ascensus qui cognoscerent misit.

eos dies ab explorator certus facio hostis sub mons consido mille passus ab ipse castrum octo qualis sum natura mons et qualis in circuitus ascensus qui cognosco mitto


Ibi a Viridomaro atque Eporedorige Aeduis appellatus discit cum omni equitatu Litaviccum ad sollicitandos Aeduos profectum: opus esse ipsos antecedere ad confirmandam civitatem.

ibi ab viridomarus atque eporedorige aedui appello disco cum omnis equitatus litaviccum ad sollicito aedui proficiscor opus sum ipse antecedo ad confirmo civitas


tamen silentio noctis Caesar ex castris egressus, priusquam subsidio ex oppido veniri posset, deiecto praesidio potitus loco duas ibi legiones collocavit fossamque duplicem duodenum pedum a maioribus castris ad minora perduxit, ut tuto ab repentino hostium incursu etiam singuli commeare possent.

tamen silentium nox caesar ex castrum egredior priusquam subsidium ex oppidum venio possum deicio praesidium potior locus duo ibi legio colloco fodio duplico duodenum pes ab magnus castrum ad parvus perduco ut tueor ab repentinus hostis incursus etiam singuli commearis possum


Interea, dum haec geruntur, hostium copiae ex Arvernis equitesque qui toti Galliae erant imperati conveniunt.

interea dum hic gero hostis copia ex arvernus equito qui totus gallia sum impero convenio


Ei repentino malo perterriti diffugiunt ad sua praesidia; quae nostri ut viderunt, acrius contra armatos incitati neminem ex eo numero vivum capi patiuntur. Profugit inde cum paucis Lucterius nec se recipit in castra.

eos repentinus malus perterreo diffugio ad suus praesidium qui noster ut video acer contra armatus incitas nemo ex is numerus vivus capio patior profugio inde cum paucus lucterius neque sui recipio in castrum


Planities erat magna et in ea tumulus terrenus satis grandis. Hic locus aequum fere spatium a castris Ariovisti et Caesaris aberat. Eo, ut erat dictum, ad conloquium venerunt.

planities sum magnus et in is tumulus terrenus satis grandis hic locus aequus fere spatium ab castrum ariovistus et caesar absum eos ut sum dico ad colloquium venio


Huic superiore tempore cum reliquis civitatibus continentia bella intercesserant; sed nostro adventu permoti Britanni hunc toti bello imperioque praefecerant.

hic superus tempus cum reliquus civitas continentia bellum intercedo sed noster advenio permoveo britannus hic totus bellum imperium praeficio


Prima luce productis omnibus copiis duplici acie instituta, auxiliis in mediam aciem coniectis, quid hostes consilii caperent expectabat.

primus lux produco omnis copia duplex acies institutum auxilium in medius acies conicio quis hostis consilium capio expectabat


Litaviccus accepto exercitu, cum milia passuum circiter XXX ab Gergovia abesset, convocatis subito militibus lacrimans, "Quo proficiscimur," inquit, "milites?

litaviccus accipio exercitus cum mille passus circiter xxx ab gergovia absum convoco subeo miles lacrimo quo proficisco inquam miles


Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pugnae proventum exspectabant.

sum ex omnis castrum qui superus undique iugum teneo despicio atque omnis miles intendo pugna provenio exspecto


Labienus interim in Treveris equestre proelium facit secundum compluribusque Treveris interfectis et Germanis, qui nullis adversus Romanos auxilia denegabant, principes eorum vivos redigit in suam potestatem

labienus interim in treveri equester proelium facio secundus complures treveri interficio et germanus qui nullus adverro romanus auxilium denego princeps is vivus redigo in suus potestas


Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant.

huc ille stipes demitto et ab infimus revincio ne revello possum ab ramus emineo


Eo tum statu res erat, ut longe principes haberentur Aedui, secundum locum dignitatis Remi obtinerent.

eos tum status res sum ut longus princeps habeo aedui secundus locus dignitas remus obtineo


Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant; quorum in consilio omnium vestrum consensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia,

cos hic ego res sum qui eruptio probo qui in consilium omnis vester consensus pristinus resideo virtus memoria video animus sum iste mollitia


In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit; castra in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet.

in is flumen pons sum ibi praesidium pono et in alter pars flumen q titurius sabinus legatus cum sex cohors relinquo castrum in altitudo pes duodecim vallo fodio duodeviginti pes munio iubeo


ac longe aliam esse navigationem in concluso mari atque in vastissimo atque apertissimo Oceano perspiciebant.

atque longus alius sum navigatio in concludo mare atque in vastus atque aperio oceanus perspicio


Vno fere tempore sub lucem hostibus nuntiatur in castris Romanorum praeter consuetudinem tumultuari et magnum ire agmen adverso flumine sonitumque remorum in eadem parte exaudiri et paulo infra milites navibus transportari.

vnus fere tempus sub lux hostis nuntio in castrum romanus praeter consuetudo tumultuor et magnus eo agmen adverso flumen sono remi in idem pars exaudio et paulus infra miles navis transportaris


Causa mittendi fuit quod iter per Alpes, quo magno cum periculo magnisque cum portoriis mercatores ire consuerant, patefieri volebat.

causa mitto sum qui iter per alpis quo magnus cum periculum magnus cum portorium mercator eo consuesco patefieri volo


Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari.

trans rhenus ad germani pervenio fama diripio eburones atque ultro omnis ad praeda evocaris


Legatum ex suis sese magno cum periculo ad eum missurum et hominibus feris obiecturum existimabat.

legatus ex suus sui magnus cum periculum ad is mitto et homo fera objacio existimo


Magna vis eorum est et magna velocitas, neque homini neque ferae quam conspexerunt parcunt. Hos studiose foveis captos interficiunt.

magnus volo is sum et magnus velocitas neque homo neque fera quam conspicio parco hic studiosus fovea capio interfacio


Paulatim autem Germanos consuescere Rhenum transire et in Galliam magnam eorum multitudinem venire populo Romano periculosum videbat, neque sibi homines feros ac barbaros temperaturos existimabat quin, cum omnem Galliam occupavissent, ut ante Cimbri Teutonique fecissent, in provinciam exirent atque inde in Italiam contenderent [, praesertim cum Sequanos a provincia nostra Rhodanus divideret]; quibus rebus quam maturrime occurrendum putabat.

paulatim autem germani consuesco rhenus transeo et in gallia magnus is multitudo venio populus romanus periculosus video neque sui homo ferus atque barbarus tempero existimo quin cum omnis gallia occupo ut ante cimber teutoni facio in provincia exeo atque inde in italia contendo praesertim cum sequani ab provincia noster rhodanus divido qui res quam maturrime occurro puto


Tamen, ut spatium intercedere posset dum milites quos imperaverat convenirent, legatis respondit diem se ad deliberandum sumpturum: si quid vellent, ad Id. April. reverterentur.

tamen ut spatium intercedo possum dum miles qui impero convenio legatus respondeo dies sui ad delibero sumo si quis volo ad is april revorto


reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosque qui cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse,

reliquus omnis belga in arma sum germani qui cis rhenus incolo sui cum hic coniungo


Qua re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt qui doceant nihil earum rerum publico factum consilio, seseque paratos esse demonstrant omnibus rationibus de iniuriis satisfacere.

qui res nuntio pirustae legatus ad is mitto qui doceo nihil is res publicus facio consilium sesequor paro sum demonstro omnis ratio de iniuria satisfacere


neque longius abesse quin proxima nocte Sabinus clam ex castris exercitum educat et ad Caesarem auxilii ferendi causa proficiscatur.

neque longus absum quin propior nox sabinus clam ex castrum exercitus educo et ad caesaris auxilium fero causa proficisco


Hominem esse barbarum, iracundum, temerarium: non posse eius imperia, diutius sustineri.

homo sum barbaris iracundus temerarius non possum is imperium diu sustineo


qua pulsa impedimentisque direptis, futurum ut reliquae contra consistere non auderent.

qui pello impedimentum disrepo sum ut reliquus contra consisto non audeo


Tum collaudatis Carnutibus, dato iureiurando ab omnibus qui aderant, tempore eius rei constituto ab concilio disceditur.

tum collaudo carnutes do jurejuro ab omnis qui adsum tempus is res constituo ab concilio discedo


sed deditionis nullam esse condicionem nisi armis traditis. Se id quod in Nerviis fecisset facturum finitimisque imperaturum ne quam dediticiis populi Romani iniuriam inferrent.

sed deditio nullus sum condicio nisi arma trado sui is qui in nervius facio facio finitimus impero ne quam dediticius populus romanus iniuria infero


Itaque prius quam quicquam conaretur, Diviciacum ad se vocari iubet et, cotidianis interpretibus remotis, per C. Valerium Troucillum, principem Galliae provinciae, familiarem suum, cui summam omnium rerum fidem habebat, cum eo conloquitur;

itaque prior quam quisquam conor diviciacum ad sui vocaris iubeo et cottidianus interpres remoueo per que valerius troucillum princeps gallia provincia familiaris suus qui summa omnis res fides habeo cum is conloquor


Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat.

vbi quisque aut vallo abdo aut locus silvestris aut palus impedio spes praesidium aut salus aliqui offero consido


Haeduos sibi, quoniam belli fortunam temptassent et armis congressi ac superati essent, stipendiarios esse factos.

aedui sui quoniam bellum fortuna tento et arma congredior atque supero sum stipendiarii sum facio


Repentino adventu Caesaris accidit, quod imparatis disiectisque accidere fuit necesse, ut sine timore ullo rura colentes prius ab equitatu opprimerentur quam confugere in oppida possent.

repentinus advenio caesar accido qui imparatus disjacio accido sum necesse ut sine timor ullus rus colo prior ab equitatus opprimo quam confugio in oppidum possum


et nunc, qui diligentius eam rem cognoscere volunt, plerumque illo discendi causa proficiscuntur.

et nunc qui diligo is res cognosco volo plerusque ille disco causa proficisco


neque aliter Carnutes interficiendi Tasgeti consilium fuisse capturos, neque Eburones, si ille adesset, tanta contemptione nostri ad castra venturos esse.

neque aliter carnutes interficio tasgeti consilium sum capio neque eburones si ille adsum tantus contemptio noster ad castrum venio sum


Quibus ex navibus cum essent expositi milites circiter CCC atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam proficiscens pacatos reliquerat, spe praedae adducti primo non ita magno suorum numero circumsteterunt ac, si sese interfici nollent, arma ponere iusserunt.

qui ex navis cum sum expono miles circiter ccc atque in castrum contendo morini qui caesar in britannia proficiscor pacatos relinquo spes praeda adduco primus non ita magnus suus numerus circumsto atque si sui interficio nolo arma pono jubeo


Qui eius consilii principes fuissent, quod intellegerent quantam calamitatem civitati intulissent, in Britanniam profugisse.

qui is consilium princeps sum qui intellego quantus calamitas civitas infero in britannia profugio


Ad haec Caesar quae visum est respondit; sed exitus fuit orationis: sibi nullam cum iis amicitiam esse posse, si in Gallia remanerent;

ad hic caesar qui video sum respondeo sed exitus sum oratio sui nullus cum is amicitia sum possum si in gallia remaneo


tertio die missis ex oppido legatis de deditione arma conferri, iumenta produci, sescentos obsides dari iubet.

tertius dies mitto ex oppidum legatus de deditio arma confero iumentum produco sescenti obses do iubeo


Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostra Galli temptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis summa vi facere conabantur.

sum idem tempus et materiaris et frumentaris et tantus munitio fio necesse deminuo noster copia qui longus ab castrum progredio atque non numquam opus noster gallus tento atque eruptio ex oppidum multus porta summus vis facio conor


Qui se ex his minus timidos existimari volebant, non se hostem vereri, sed angustias itineris et magnitudinem silvarum quae intercederent inter ipsos atque Ariovistum, aut rem frumentariam, ut satis commode supportari posset, timere dicebant.

qui sui ex hic paruus timidus existimo volo non sui hostis vereor sed angustiae iter et magnitudo silvaris qui intercedo inter ipse atque ariovistus aut res frumentarius ut satis commodus supportaris possum timeo dico


Cognoverat enim magnam partem equitatus ab iis aliquot diebus ante praedandi frumentandi causa ad Ambivaritos trans Mosam missam: hos expectari equites atque eius rei causa moram interponi arbitrabatur.

cognosco enim magnus pars equito ab is aliquot dies ante praedor frumentor causa ad ambivariti trans mosa mitto hic expecto eques atque is res causa mora interpono arbitror


Equites tamen et auxiliarios pedites in omnes partes mittit quascumque petisse dicebantur hostes; nec frustra:

eques tamen et auxiliarius pedito in omnis pars mitto quicumque peto dico hostis neque frustra


ad signa convenire et ad se proficisci iuberet, magni interesse etiam in reliquum tempus ad opinionem Galliae existimans tantas videri Italiae facultates ut, si quid esset in bello detrimenti acceptum, non modo id brevi tempore sarciri, sed etiam maioribus augeri copiis posset.

ad signum convenio et ad sui proficisco iubeo magnus intersum etiam in reliquus tempus ad opinio gallia existimo tantus video italia facultas ut si quis sum in bellum detrimentum accipio non modo is brevis tempus sarcio sed etiam magnus augeo copia possum


De media nocte missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civitates discedunt.

de medius nox mitto equito novus agmen consequor magnus numerus capio atque interfacio reliquus ex fuga in civitas discedo


Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit.

fugo omnis equitatus vercingetorix copia ut pro castrum colloco reduco protinus alesia qui sum oppidum mandubii iter facio coepio celeriter impedimentum ex castrum educo et sui subsequor iubeo


Interim, consilio eius cognito et per mercatores perlato ad Britannos, a compluribus insulae civitatibus ad eum legati veniunt, qui polliceantur obsides dare atque imperio populi Romani obtemperare.

interim consilium is cognosco et per mercator perfero ad britanni ab complures insula civitas ad is legatus venio qui polliceor obses do atque imperium populus romanus obtemperaris


Nam et laqueis falces avertebant, quas, cum destinaverant, tormentis introrsus reducebant, et aggerem cuniculis subtrahebant, eo scientius quod apud eos magnae sunt ferrariae atque omne genus cuniculorum notum atque usitatum est.

nam et laqueus falx averto qui cum destino tormentum introrsum reduco et aggero cuniculis subtraho is scio qui apud is magnus sum ferraria atque omnis genus cuniculus notus atque usitas sum


Diviciacus multis cum lacrimis Caesarem complexus obsecrare coepit ne quid gravius in fratrem statueret:

diviciacus multus cum lacrima caesaris complexus obsecraris coepio ne quis gravis in frater statuo


iniuria retentorum equitum Romanorum, rebellio facta post deditionem, defectio datis obsidibus, tot civitatum coniuratio, in primis ne hac parte neglecta reliquae nationes sibi idem licere arbitrarentur.

iniuria retentor eques romanus rebellio facio post deditio defectio do obsidibus tot civitas coniuratio in primus ne hic pars neglego reliquus natio sui idem licet arbitror


At Drappes unaque Lucterius, cum legiones Caniniumque adesse cognoscerent nec se sine certa pernicie persequente exercitu putarent provinciae fines intrare posse nec iam libere vagandi latrociniorumque faciendorum facultatem haberent, in finibus consistunt Cadurcorum.

at drappes unus lucterius cum legio caninius adsum cognosco neque sui sine certus pernicies persequor exercitus puto provincia finis intro possum neque iam libo vago latrocinium facio facultas habeo in finis consisto cadurci


P. Considius, qui rei militaris peritissimus habebatur et in exercitu L. Sullae et postea in M. Crassi fuerat, cum exploratoribus praemittitur.

p considius qui res militaris pereo habeo et in exercitus l sulla et postea in m crassus sum cum explorator praemitto


Volusenus perspectis regionibus omnibus quantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac se barbaris committere non auderet, V die ad Caesarem revertitur quaeque ibi perspexisset renuntiat.

volusenus perspicio regio omnis quantus is facultas do possum qui no egredior atque sui barbaris committo non audeo v dies ad caesaris revorto quisque ibi perspicio renuntio


Postero die Caesar promota turri perfectisque operibus quae facere instituerat, magno coorto imbre non inutilem hanc ad capiendum consilium tempestatem arbitratus est, quod paulo incautius custodias in muro dispositas videbat, suosque languidius in opere versari iussit et quid fieri vellet ostendit.

posterus dies caesar promoveo turris perficio opus qui facio instituo magnus coorior imber non inutilis hic ad capio consilium tempestas arbitror sum qui paulus incautus custodio in murus dispono video suus languidus in opus versaris iubeo et quis fio volo ostendo


princepsque X. legio per tribunos militum ei gratias egit quod de se optimum iudicium fecisset, seque esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit.

princeps decem legio per tribunus miles is gratia ago qui de sui bonus iudicium facio sequor sum ad bellum gero paro confirmo


Totum autem murum ex omni parte turribus contabulaverant atque has coriis intexerant.

totus autem murus ex omnis pars turris contabulo atque hic corius intego


His praeerat Viridovix ac summam imperii tenebat earum omnium civitatum quae defecerant, ex quibus exercitum [magnasque copias] coegerat;

hic praesum viridovix atque summa imperium teneo is omnis civitas qui deficio ex qui exercitus magnus copia cogo


Non hostem auctorem, sed rem spectare: subesse Rhenum; magno esse Germanis dolori Ariovisti mortem et superiores nostras victorias;

non hostis auctor sed res specto subsum rhenus magnus sum germanus dolor ariovistus mors et superus noster victoria


His rebus comparatis, represso iam Lucterio et remoto, quod intrare intra praesidia periculosum putabat, in Helvios proficiscitur.

hic res comparo reprimo iam lucterio et removeo qui intro intra praesidium periculosus puto in helvii proficisco


neque quisquam est huius Germaniae, qui se aut adisse ad initium eius silvae dicat, cum dierum iter LX processerit, aut, quo ex loco oriatur, acceperit.

neque quisquam sum hic germania qui sui aut adeo ad initium is silva dico cum dies iter lx procedo aut quo ex locus orior accipio


nec fuit spatium tali tempore ad contrahenda castra, quod res posita in celeritate videbatur; Gaium Fabium legatum cum legionibus duabus castris praesidio relinquit.

neque sum spatium talis tempus ad contraho castrum qui res pono in celeritas video gaius fabius legatus cum legio duo castrum praesidium relinquo


Cum Caesar in Galliam venit, alterius factionis principes erant Aedui, alterius Sequani.

cos caesar in gallia venio alter factio princeps sum aedui alter sequani


Praefecto vulnerato non dubitant nostri resistere et conversis equis hostem pellere.

praeficio vulnero non dubito noster resisto et converro equus hostis pello


Reliquum exercitum Q. Titurio Sabino et L. Aurunculeio Cottae legatis in Menapios atque in eos pagos Morinorum a quibus ad eum legati non venerant ducendum dedit;

reliquus exercitus q titurius sabinum et l aurunculeius cotta legatus in menapii atque in is pagus morini ab qui ad is legatus non venio duco do


Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi rationem habere possent.

dum hic apud alesia gero gallus concilio princeps indico non omnis is qui arma fero possum ut censeo vercingetorix convoco statuo sed certus numerus quisque ex civitas impero ne tantus multitudo confundo neque moderaris neque discerno suus neque frumentor ratio habeo possum


At illi intermisso spatio imprudentibus nostris atque occupatis in munitione castrorum subito se ex silvis eiecerunt, impetuque in eos facto qui erant in statione pro castris collocati,

at ille intermitto spatium imprudens noster atque occupo in munitio castrum subeo sui ex silva eicio impetus in is facio qui sum in statio pro castrum colloco


Exposuit quid iniquitas loci posset, quid ipse ad Avaricum sensisset, cum sine duce et sine equitatu deprehensis hostibus exploratam victoriam dimisisset, ne parvum modo detrimentum in contentione propter iniquitatem loci accideret.

expono quis iniquitas locus possum quis ipse ad avaricum sentio cum sine dux et sine equitatus deprehendo hostis exploro victoria dimitto ne parvus modo detrimentum in contentio propter iniquitas locus accido


Adhortatus milites, ne necessario tempore itineris labore permoveantur, cupidissimis omnibus progressus milia passuum XXV agmen Aeduorum conspicatus immisso equitatu iter eorum moratur atque impedit interdicitque omnibus ne quemquam interficiant. Eporedorigem et Viridomarum,

adhortor miles ne necessarius tempus iter labor permoveo cupidus omnis progredior mille passus xxv agmen aedui conspicor immitto equitatus iter is moror atque impedio interdico omnis ne quisquam interficio eporedorigem et viridomaris


Ob easque res ex litteris Caesaris dierum XV supplicatio decreta est, quod ante id tempus accidit nulli.

ob eo res ex littera caesar dies xv supplicatio decretum sum qui ante is tempus accido nullus


Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant: abditi in tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune periculum miserabantur. Vulgo totis castris testamenta obsignabantur.

hic neque vultus fingo neque interdum lacrima teneo possum abdo in tabernaculis aut suus fatum queror aut cum familiaris suus communis periculum misero vulgo totus castrum testamentum obsigno


et cum ad confluentem Mosae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata, magno numero interfecto, reliqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore, lassitudine, vi fluminis oppressi perierunt.

et cum ad confluo mosa et rhenus pervenio reliquus fuga despero magnus numerus interficio reliquus sui in flumen praecipito atque ibi timor lassitudo vis flumen opprimo pereo


Huic permisit, si opus esse arbitraretur, uti in his locis legionem hiemandi causa conlocaret.

hic permitto si opus sum arbitror uti in hic locus legio hiemo causa conloco


Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet;

partio exercitus titus labienus cum legio tres ad oceanus verro in is pars qui menapii attingo proficisco iubeo


Hos continuo (in) itinere adorti omnibus impedimentis exuunt; repugnantes diem noctemque obsident; multis utrimque interfectis maiorem multitudinem armatorum concitant.

hic continuo in iter adorior omnis impedimentum exuo repugno dies nox obsido multus utrimque interficio magnus multitudo armator concito


Helvii sua sponte cum finitimis proelio congressi pelluntur et Gaio Valerio Donnotauro, Caburi filio, principe civitatis, compluribusque aliis interfectis intra oppida ac muros compelluntur.

helvius suus sponte cum finitimus proelium congredior pello et gaius valerius donnotauro caburi filius princeps civitas complures alius interficio intra oppidum atque murus compello


Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit;

eos de medius nox caesar idem dux utor qui nuntius ab iccius venio numida et creta sagittarius et funditor balearis subsidium oppidanus mitto


Erat autem in Caesare cum facultas atque elegantia summa scribendi, tum verissima scientia suorum consiliorum explicandorum.

sum autem in caesaris cum facultas atque elegantia summus scribo tum verus scientia suus consilium explico


Qui cum eum in itinere convenissent seque ad pedes proiecissent suppliciterque locuti flentes pacem petissent, atque eos in eo loco quo tum essent suum adventum expectare iussisset, paruerunt.

qui cum is in iter convenio sequor ad pes proiacio suppliciter loquor fleo pax peto atque is in is locus quo tum sum suus advenio expecto iubeo pareo


Accedebat huc ut numquam conferti sed rari magnisque intervallis proeliarentur stationesque dispositas haberent, atque alios alii deinceps exciperent, integrique et recentes defetigatis succederent.

accedo huc ut numquam confercio sed raris magnus intervallum proelio statio dispono habeo atque alius alius deinceps excipio integer et recens defetigatis succedo


Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit.

probo res atque omnis jurejuro adigo posterus dies in tres pars distribuo equitatus duo sui acies ab duo later ostendo unus primus agmen iter impedio coepio


Contendebat enim gratia cum libenter pro homine sibi coniunctissimo, quem paulo ante praemiserat ad petitionem, tum acriter contra factionem et potentiam paucorum, qui M. Antoni repulsa Caesaris decedentis gratiam convellere cupiebant.

contendo enim gratia cum libet pro homo sui conjungo qui paulus ante praemitto ad petitio tum acer contra factio et potentia paucus qui m antonius repello caesar decedo gratia convello cupio


Nam quod hostibus adpropinquabat, consuetudine sua Caesar VI legiones expeditas ducebat;

nam qui hostis appropinquo consuetudo suus caesar vis legio expedio duco


pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit;

pecus qui magnus sum copia ab mandubii compello viritim distribuo frumentum parco et paulatim metior instituo


In reliquis vitae institutis hoc fere ab reliquis differunt, quod suos liberos, nisi cum adoleverunt, ut munus militiae sustinere possint, palam ad se adire non patiuntur filiumque puerili aetate in publico in conspectu patris adsistere turpe ducunt.

in reliquus vita institus hic fere ab reliquus differo qui suus liber nisi cum adolesco ut munus militia sustineo possum palam ad sui adeo non patior filius puerilis aetas in publicus in conspectus pater assisto turpis duco


quas expeditas esse iusserat portis incensis intromittit atque oppido potitur, perpaucis ex hostium numero desideratis quin cuncti caperentur, quod pontis atque itinerum angustiae multitudinis fugam intercluserant.

qui expedio sum iubeo porta incendo intromitto atque oppidum potio perpaucus ex hostis numerus desidero quin cunctus capio qui pons atque iter angustia multitudo fuga intercludo


Interim paucis post diebus fit ab Vbiis certior Suebos omnes in unum locum copias cogere atque eis nationibus quae sub eorum sint imperio denuntiare, ut auxilia peditatus equitatusque mittant.

interim paucus post dies fio ab vbiis certus suevi omnis in unus locus copia cogo atque is natio qui sub is sum imperium denuntiaris ut auxilium pedito equito mitto


Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter ad clamorem hominum circiter milia VI convenerunt. Qua re nuntiata, Caesar omnem ex castris equitatum suis auxilio misit.

cos ille orbis facio sui defendo celer ad clamor homo circiter mille vis convenio qui res nuntio caesar omnis ex castrum equitas suus auxilium mitto


Huc Caesar omnes obsides Galliae, frumentum, pecuniam publicam, suorum atque exercitus impedimentorum magnam partem contulerat;

huc caesar omnis obses gallia frumentum pecunia publicus suus atque exercitus impedimentor magnus pars confero


rursus se ad signa recipientes insequantur.


Haec eo facilius magnam partem aestatis faciebant quod nostrae naves tempestatibus detinebantur summaque erat vasto atque aperto mari, magnis aestibus, raris ac prope nullis portibus difficultas navigandi.

hic is facilis magnus pars aestas facio qui noster navo tempestas detineo summum sum vasto atque aperio mare magnus aestus raris atque prope nullus portus difficultas navigo


Eo celeriter confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit.

eos celer conficio negotium rursus in hibernus legio reduco


Qua contentione Germani, quos propterea Caesar traduxerat Rhenum ut equitibus interpositi proeliarentur, cum constantius universi paludem transissent paucisque resistentibus interfectis pertinacius reliquam multitudinem essent insecuti, perterriti non solum ei qui aut comminus opprimebantur aut eminus vulnerabantur, sed etiam qui longius subsidiari consuerant, turpiter refugerunt,

qui contentio germanus qui propterea caesar traduco rhenus ut eques interpono proelio cum consto universus palus transeo paucus resisto interficio pertinax reliquus multitudo sum insequor perterreo non solus is qui aut comminus opprimo aut eminus vulnero sed etiam qui longus subsidiaris consuesco turpis refugio


Quod cum animadverterent oppidani miserrimaque Alesiae memoria solliciti similem casum obsessionis vererentur, maximeque ex omnibus Lucterius, qui fortunae illius periculum fecerat, moneret frumenti rationem esse habendam, constituunt omnium consensu parte ibi relicta copiarum ipsi cum expeditis ad importandum frumentum proficisci.

qui cum animadverto oppidanus miser alesia memoria sollicitus similis casus obsessio vereor magnus ex omnis lucterius qui fortuna ille periculum facio moneo frumentum ratio sum habeo constituo omnis consensus pars ibi relinquo copia ipse cum expeditus ad importo frumentum proficisco


Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit.

itaque ab cingetorige atque is propinquus oratio indutiomaris cognosco quam in concilio habeo nuntius mitto ad finitimus civitas equito undique evoco hic certus dies convenio dico


Allobroges crebris ad Rhodanum dispositis praesidiis magna cum cura et diligentia suos fines tuentur.

allobroges creber ad rhodanus dispono praesidium magnus cum cura et diligentia suus finis tueor


Is se praesente de se ter sortibus consultum dicebat, utrum igni statim necaretur an in aliud tempus reservaretur: sortium beneficio se esse incolumem.

is sui praesens de sui ter sors consulo dico utrum ignis statim neco an in alius tempus reservo sors beneficium sui sum incolumis


Etsi mons Cevenna, qui Arvernos ab Helviis discludit, durissimo tempore anni altissima nive iter impediebat, tamen discussa nive sex in altitudinem pedum atque ita viis patefactis summo militum sudore ad fines Arvernorum pervenit.

etsi mons cevenna qui arverni ab helvius discludo durus tempus annus alo nivit iter impedio tamen discutio nivit sex in altitudo pes atque ita via patefacio superus miles sudor ad finis arvernus pervenio


Huius est longitudo lateris, ut fert illorum opinio, septingentorum milium.

hic sum longitudo lateo ut fero ille opinio septingentor mille


At Caesar, etsi nondum eorum consilia cognoverat, tamen et ex eventu navium suarum et ex eo quod obsides dare intermiserant fore id quod accidit suspicabatur.

at caesar etsi nondum is consilium cognosco tamen et ex evenio navis suus et ex is qui obses do intermitto sum is qui accido suspicor


Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese receperunt.

germanus despero expugnatio castrum qui noster iam consto in munitio video cum is praeda quam in silva depono trans rhenus sui recipio


hi certo anni tempore in finibus Carnutum, quae regio totius Galliae media habetur, considunt in loco consecrato. Huc omnes undique, qui controversias habent, conveniunt eorumque decretis iudiciisque parent.

hic certus annus tempus in finis carnutes qui regius totus gallia medius habeo consido in locus consecro huc omnis undique qui controversia habeo convenio is decretum judicium pareo


Germanos neque priores populo Romano bellum inferre neque tamen recusare, si lacessantur, quin armis contendant, quod Germanorum consuetudo [haec] sit a maioribus tradita, Quicumque bellum inferant, resistere neque deprecari. Haec tamen dicere venisse invitos, eiectos domo;

germani neque prior populus romanus bellum infero neque tamen recusaris si lacesso quin arma contendo qui germanus consuetudo hic sum ab magnus trado quicumque bellum infero resisto neque deprecor hic tamen dico venio invitus eicio domus


Cuius praeceptis ut res gereretur, Quintus Atius Varus, praefectus equitum, singularis et animi et prudentiae vir, suos hortatur agmenque hostium consecutus turmas partim idoneis locis disponit, parte equitum proelium committit.

qui praecipio ut res gero quintus atius varus praefectus eques singularis et animus et prudentia vir suus hortor agmen hostis consequor turma pars idoneus locus dispono pars eques proelium committo


Flumen est Arar, quod per fines Haeduorum et Sequanorum in Rhodanum influit, incredibili lenitate, ita ut oculis in utram partem fluat iudicari non possit. Id Helvetii ratibus ac lintribus iunctis transibant.

flumen sum arar qui per finis aedui et sequani in rhodanus influo incredibilis lenitas ita ut oculus in uter pars fluo iudico non possum is helvetius ratis atque lintribus iungo transeo


Libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, quod aestivum tempus instantis belli, non quaestionis esse arbitrabatur.

libet caesar peto aedui do venio excusatio accipio qui aestivus tempus insto bellum non quaestio sum arbitror


tum proelio facto remiserunt et in petenda pace eius rei culpam in multitudinem contulerunt et propter imprudentiam ut ignosceretur petiverunt.

tum proelium facio remitto et in peto pax is res culpa in multitudo confero et propter imprudentia ut ignosco peto


ita ut supra se totum montem hominibus compleret; impedimenta sarcinasque in unum locum conferri et eum ab iis qui in superiore acie constiterant muniri iussit.

ita ut supra sui totus mons homo compleo impedimentum sarcinasque in unus locus confero et is ab is qui in superus acies consto munio iubeo


Simul in spem veniebant eius adfirmatione de reliquis adiungendis civitatibus; primumque eo tempore Galli castra munire instituerunt et sic sunt animo confirmati, homines insueti laboris, ut omnia quae imperarentur sibi patienda existimarent.

simul in spes venio is adfirmatio de reliquus adjungo civitas primus is tempus gallus castrum munio instituo et sic sum animus confirmo homo insuetus labor ut omnis qui impero sui patior existimo


Quibus rebus cognitis Caesar maturandum sibi censuit, si esset in perficiendis pontibus periclitandum, ut prius quam essent maiores eo coactae copiae dimicaret.

qui res cognosco caesar maturo sui censeo si sum in perficio pons periclitor ut prior quam sum magnus is cogo copia dimico


Id tulit factum graviter Indutiomarus, suam gratiam inter suos minui, et, qui iam ante inimico in nos animo fuisset, multo gravius hoc dolore exarsit.

is fero facio gravis indutiomarus suus gratia inter suus minuo et qui iam ante inimicus in nos animus sum multus gravis hic dolor exardeo


Mittitur ad eos colloquendi causa Gaius Arpineius, eques Romanus, familiaris Quinti Tituri, et Quintus Iunius ex Hispania quidam, qui iam ante missu Caesaris ad Ambiorigem ventitare consuerat; apud quos Ambiorix ad hunc modum locutus est:

mitto ad is colloquor causa gaius arpineius eques romanus familiaris quintius tituri et quintus junius ex hispania quidam qui iam ante missus caesar ad ambiorigem ventitaris consuo apud qui ambiorix ad hic modus loquor sum


Caninius legatus cum legionibus duabus ad eos persequendos contendit, ne detrimento aut timore provinciae magna infamia perditorum hominum latrociniis caperetur.

caninus legatus cum legio duo ad is persequor contendo ne detrimentum aut timor provincia magnus infamia perdo homo latrocinium capio


armorum quantum quaeque civitas domi quodque ante tempus efficiat constituit; in primis equitatui studet.

armus quantus quisque civitas domus quisque ante tempus efficio constituo in primus equitatus studeo


Ille oppidum Biturigum positum in via Noviodunum oppugnare instituerat.

ille oppidum bituriges pono in via noviodunum oppugnaris instituo


Qui ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis ipse Caesar a Venetis prematur docet,

qui ubi pro perfuga ad is venio timor romanus propono qui angustia ipse caesar ab venetus premo doceo


Galli re cognita per exploratores obsidionem relinquunt, ad Caesarem omnibus copiis contendunt. Hae erant armata circiter milia LX.

gallus res cognosco per explorator obsidio relinquo ad caesaris omnis copia contendo hic sum armo circiter mille lx


Eius adventu ex colore vestitus cognito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt.

is advenio ex color vestio cognosco quo insignio in proelium uti consuo turma eques et cohors video qui sui sequor iubeo ut de locus superus hic declive et devexus cerno hostis proelium committo


Pugnatum est diu atque acriter, cum Sotiates superioribus victoriis freti in sua virtute totius Aquitaniae salutem positam putarent, nostri autem quid sine imperatore et sine reliquis legionibus adulescentulo duce efficere possent perspici cuperent; tandem confecti vulneribus hostes terga verterunt.

pugno sum diu atque acer cum sotiates superus victoria fretus in suus virtus totus aquitania salus pono puto noster autem quis sine imperator et sine reliquus legio adulescentulus dux efficio possum perspicio cupio tandem confacio vulnus hostis tergum verto


Armorum magna multitudine de muro in fossam, quae erat ante oppidum, iacta, sic ut prope summam muri aggerisque altitudinem acervi armorum adaequarent, et tamen circiter parte tertia, ut postea perspectum est, celata atque in oppido retenta, portis patefactis eo die pace sunt usi.

armus magnus multitudo de murus in fodio qui sum ante oppidum jacto sic ut prope summa murus aggero altitudo acervus armus adaequo et tamen circiter pars tertius ut postea perspicio sum celo atque in oppidum retineo porta patefacio is dies pax sum utor


quod longius eius amentiam progredi videbat, prospiciendum, ne quid sibi ac rei publicae nocere posset. Itaque dies circiter XXV in eo loco commoratus,

qui longus is amentia progredior video prospicio ne quis sui atque res publicus noceo possum itaque dies circiter xxv in is locus commoro


Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert.

vercingetorix ex arx alesia suus conspicor ex oppidum egredior cratis longurius musculus falx reliquus qui eruptio causa paro profero


Summa imperi traditur Camulogeno Aulerco, qui prope confectus aetate tamen propter singularem scientiam rei militaris ad eum est honorem evocatus.

summus imperium trado camulogeno aulerco qui prope conficio aetas tamen propter singularis scientia res militaris ad is sum honor evoco


Quod si furore atque amentia impulsum bellum intulisset, quid tandem vererentur? Aut cur de sua virtute aut de ipsius diligentia desperarent?

qui si furor atque amentia impello bellum infero quis tandem vereor aut cur de suus virtus aut de ipse diligentia despero


M. Antonium quaestorem cum legione duodecima sibi coniungit. C. Fabium legatum cum cohortibus XXV mittit in diversissimam partem Galliae, quod ibi quasdam civitates in armis esse audiebat neque C. Caninium Rebilum legatum, qui in illis regionibus erat, satis firmas duas legiones habere existimabat.

m antonius quaestor cum legio duodecimus sui conjungo que fabius legatus cum cohors xxv mitto in diverto pars gallia qui ibi quidam civitas in arma sum audio neque que caninius rebilis legatus qui in ille regio sum satis firmo duo legio habeo existimo


Septimo die, cum iter non intermitteret, ab exploratoribus certior factus est Ariovisti copias a nostris milia passuum IIII et XX abesse.

septimus dies cum iter non intermitto ab explorator certus facio sum ariovistus copia ab noster mille passus quattuor et xx absum


Haec cum animadvertisset, convocato consilio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis centurionibus, vehementer eos incusavit: primum, quod aut quam in partem aut quo consilio ducerentur sibi quaerendum aut cogitandum putarent.

hic cum animadverto convoco consilium omne ordo ad is consilium adhibeo centurio vehemens is incuso primus qui aut quam in pars aut quo consilium duco sui quaero aut cogito puto


Cum pertinaciter resisterent oppidani, magna etiam parte amissa siti suorum in sententia permanerent, ad postremum cuniculis venae fontis intercisae sunt atque aversae.

cos pertinax resisto oppidanus magnus etiam pars amitto sitis suus in sententia permaneo ad posterus cuniculis vena fons intercisi sum atque averto


sed licere, si velint, in Ubiorum finibus considere, quorum sint legati apud se et de Sueborum iniuriis querantur et a se auxilium petant: hoc se Ubiis imperaturum.

sed licet si volo in ubius finis consido qui sum legatus apud sui et de suevi iniuria queror et ab sui auxilium peto hic sui ubius impero


Brevi spatio interiecto, vix ut iis rebus quas constituissent conlocandis atque administrandis tempus daretur, hostes ex omnibus partibus signo dato decurrere, lapides gaesaque in vallum coicere.

brevis spatium interiacio vix ut is res qui constituo conloco atque administro tempus do hostis ex omnis pars signum do decurro lapis gaesum in valles cojacio


Vtuntur aut aere aut nummo aureo aut taleis ferreis ad certum pondus examinatis pro nummo.

vtuntur aut aer aut nummus aureus aut talea ferreus ad certus pondus examino pro nummus


perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant.

perrumpo nitor sequor ipse adhortor ne tantus fortuna ex manus dimitto


Proximo die instituto suo Caesar ex castris utrisque copias suas eduxit paulumque a maioribus castris progressus aciem instruxit hostibusque pugnandi potestatem fecit.

propior dies instituo suus caesar ex castrum uterque copia suus educo paulus ab magnus castrum progredior acies instruo hostis pugno potestas facio


Praeterea se neque sine exercitu in eas partes Galliae venire audere quas Caesar possideret, neque exercitum sine magno commeatu atque molimento in unum locum contrahere posse.

praeterea sui neque sine exercitus in is pars gallia venio audeo qui caesar possideo neque exercitus sine magnus commeatus atque molimentum in unus locus contraho possum


Volusenus ad eam virtutem, quae singularis erat in eo, magnum odium Commi adiungebat, quo libentius id faceret quod imperabatur. Itaque dispositis insidiis saepius equites eius adgressus secunda proelia faciebat.

volusenus ad is virtus qui singularis sum in is magnus odium commis adjungo quo libet is facio qui impero itaque dispono insidiae saepis eques is aggredior secundus proelio facio


quod saepe homines temerarios atque imperitos falsis rumoribus terreri et ad facinus impelli et de summis rebus consilium capere cognitum est.

qui saepe homo temerarius atque imperitus falsum rumor terreo et ad facinus impello et de summus res consilium capio cognosco sum


Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt.

interim conficio frumentatio miles noster clamor exaudio praecurro eques quantus res sum in periculum cognosco


Itaque cum intellegeret omnes fere Gallos novis rebus studere et ad bellum mobiliter celeriterque excitari, omnes autem homines natura libertati studere et condicionem servitutis odisse, prius quam plures civitates conspirarent, partiendum sibi ac latius distribuendum exercitum putavit.

itaque cum intellego omnis fere galli novus res studeo et ad bellum mobilis celeriter excito omnis autem homo natura libertas studeo et condicio servitus odi prior quam multus civitas conspiro partio sui atque fero distribuo exercitus puto


Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime contendi conveniat:

vtrisque ad animus occurro unus sum ille tempus quo magnus contendo convenio


Victi tamen perculsique maiore parte amissa consternati profugiunt partim silvis petitis, partim flumine (qui tamen in fuga a nostris acriter insequentibus conficiuntur),

vinco tamen percello magnus pars amitto consterno profugio pars silva peto pars flumen qui tamen in fuga ab noster acer insequor confacio


Prima luce sic ex castris proficiscuntur, ut quibus esset persuasum non ab hoste, sed ab homine amicissimo Ambiorige consilium datum, longissimo agmine maximisque impedimentis.

primus lux sic ex castrum proficisco ut qui sum persuadeo non ab hostis sed ab homo amicus ambiorige consilium do longus agmen magnus impedimentum


quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt.

qui germanus qui is consilium rhenus transeo ut ambiorigis finis depopulor ad castrum romanus defero opto ambiorigi beneficium offertor


Re renuntiata ad suos illi se quae imperarentur facere dixerunt.

res renuntio ad suus ille sui qui impero facio dico


Postero die luce prima movet castra et circiter milia passuum quattuor progressus trans vallem et rivum multitudinem hostium conspicatur.

posterus dies lux primus moveo castrum et circiter mille passus quattuor progredior trans vallo et rivus multitudo hostis conspicor


quod Carus ventus navigationem impediebat, qui magnam partem omnis temporis in his locis flare consuevit, dabat operam ut in officio Dumnorigem contineret, nihilo tamen setius omnia eius consilia cognosceret.

qui carus venio navigatio impedio qui magnus pars omnis tempus in hic locus flaris consuesco do opera ut in officium dumnorigem contineo nihilum tamen setius omnis is consilium cognosco


Haec casu ad turrim adhaesit neque ab nostris biduo animadversa tertio die a quodam milite conspicitur, dempta ad Ciceronem defertur.

hic casus ad turris adhaereo neque ab noster biduus animadverto tertius dies ab quidam miles conspicio dempta ad cicero defero


Ita uno tempore et longas naves, [quibus Caesar exercitum transportandum curaverat,] quas Caesar in aridum subduxerat, aestus complebat, et onerarias, quae ad ancoras erant deligatae, tempestas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur.

ita unus tempus et longus navo qui caesar exercitus transporto curo qui caesar in aridus subduco aestus compleo et oneraria qui ad ancora sum deligo tempestas afflicto neque ullus noster facultas aut administro aut auxilio do


Quo cum venisset, cognoscit per C. Marcellum consulem legiones duas ab se remissas, quae ex senatus consulto deberent ad Parthicum bellum duci, Cn. Pompeio traditas atque in Italia retentas esse.

quo cum venio cognosco per que marcellus consul legio duo ab sui remitto qui ex senatus consultum debeo ad parthicus bellum duco cn pompejus trado atque in italia retendo sum


Tum vero suo more victoriam conclamant atque ululatum tollunt impetuque in nostros facto ordines perturbant.

tum verus suus mos victoria conclamo atque ululo tollo impetus in noster facio ordo perturbo


Defertur ea res ad Caesarem. Ille veritus, quod ad plures pertinebat, ne civitas eorum impulsu deficeret, Lucium Plancum cum legione ex Belgio celeriter in Carnutes proficisci iubet ibique hiemare quorumque opera cognoverat Tasgetium interfectum, hos comprehensos ad se mittere.

defero is res ad caesaris ille vereor qui ad multus pertineo ne civitas is impulsus deficio lucius plancus cum legio ex belgium celer in carnutes proficisco iubeo ibi hiemo quisque opus cognosco tasgetius interficio hic comprehendo ad sui mitto


Cum acerrime comminus pugnaretur, hostes loco et numero, nostri virtute confiderent, subito sunt Aedui visi ab latere nostris aperto, quos Caesar ab dextra parte alio ascensu manus distinendae causa miserat.

cos acer comminus pugno hostis locus et numerus noster virtus confido subeo sum aedui video ab lateo noster aperio qui caesar ab dextera pars alius ascensus manus distineo causa mitto


Cassivellaunus, ut supra demonstravimus, omni deposita spe contentionis dimissis amplioribus copiis milibus circiter quattuor essedariorum relictis itinera nostra servabat paulumque ex via excedebat locisque impeditis ac silvestribus sese occultabat, atque eis regionibus quibus nos iter facturos cognoverat pecora atque homines ex agris in silvas compellebat et,

cassivellaunus ut supra demonstro omnis depono spes contentio dimitto amplus copia mille circiter quattuor essedarius relinquo iter noster servo paulus ex via excedo locus impedio atque silvestris sui occulto atque is regio qui nos iter facio cognosco pecus atque homo ex ager in silva compello et


Caesar tempore anni difficillimo, cum satis haberet convenientes manus dissipare, ne quod initium belli nasceretur, quantumque in ratione esset, exploratum haberet sub tempus aestivorum nullum summum bellum posse conflari, Gaium Trebonium cum duabus legionibus, quas secum habebat, in hibernis Cenabi collocavit;

caesar tempus annus difficilis cum satis habeo convenio manus dissiparis ne qui initium bellum nascor quantus in ratio sum exploro habeo sub tempus aestivus nullus superus bellum possum conflaris gaius trebonius cum duo legio qui sui habeo in hibernus cenabi colloco


Erant hae difficultates belli gerendi quas supra ostendimus, sed tamen multa Caesarem ad id bellum incitabant:

sum hic difficultas bellum gero qui supra ostendo sed tamen multus caesaris ad is bellum incito


Atque harum tamen omnium legionum hiberna praeter eam, quam Lucio Roscio in pacatissimam et quietissimam partem ducendam dederat, milibus passuum centum continebantur.

atque haris tamen omnis legio hibernus praeter is quam lucius roscius in pacatissimam et quiesco pars duco do mille passus centum contineo


Hunc illi e navi egressum, cum ad eos oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in vincula coniecerant;

hic ille e no egredior cum ad is orator modo caesar mandatum defero comprehendo atque in vinculum conicio


Eodem fere tempore P. Crassus., cum in Aquitaniam pervenisset, quae [pars], ut ante dictum est, [et regionum latitudine et multitudine hominum] tertia pars Galliae est [aestimanda], cum intellegeret in iis locis sibi bellum gerendum ubi paucis ante annis L. Valerius Praeconinus legatus exercitu pulso interfectus esset atque unde L. Manlius proconsul impedimentis amissis profugisset, non mediocrem sibi diligentiam adhibendam intellegebat.

eos fere tempus p crassus cum in aquitania pervenio qui pars ut ante dico sum et regio latitudo et multitudo homo tertius pars gallia sum aestimo cum intellego in is locus sui bellum gero ubi paucus ante annus l valerius praeconinus legatus exercitus pulso interficio sum atque unde l manlius proconsul impedimentum amitto profugio non mediocris sui diligentia adhibeo intellego


pugnatumque ab hostibus ita acriter est ut a viris fortibus in extrema spe salutis iniquo loco contra eos qui ex vallo turribusque tela iacerent pugnari debuit, cum in una virtute omnis spes consisteret.

pugno ab hostis ita acer sum ut ab vis fortis in exter spes salus iniquus locus contra is qui ex vallo turris telum iacio pugno debeo cum in unus virtus omnis spes consisto


Qua re nuntiata Caesar omnibus consiliis antevertendum existimavit, ut Narbonem proficisceretur.

qui res nuntio caesar omnis consilium anteverto existimo ut narbo proficiscor


Cur enim potius Aedui de suo iure et de legibus ad Caesarem disceptatorem, quam Romani ad Aeduos veniant?

cur enim potis aedui de suus ius et de lex ad caesaris disceptator quam romanus ad aedui venio


iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire.

iubeo medius nox legio proficisco celeriter ad sui venio


Quanto opere eorum animi magnitudinem admiraretur, quos non castrorum munitiones, non altitudo montis, non murus oppidi tardare potuisset, tanto opere licentiam arrogantiamque reprehendere, quod plus se quam imperatorem de victoria atque exitu rerum sentire existimarent;

quantus opus is animus magnitudo admiror qui non castrum munitio non altitudo mons non murus oppidum tardaris possum tantus opus licentia arrogantia reprehendo qui multus sui quam imperator de victoria atque exeo res sentio existimo


Id factum ex suis hospitibus Caesar cognoverat. Ille omnibus primo precibus petere contendit ut in Gallia relinqueretur, partim quod insuetus navigandi mare timeret, partim quod religionibus impediri sese diceret.

is facio ex suus hospes caesar cognosco ille omnis primus prex peto contendo ut in gallia relinquo pars qui insuetus navigo mare timeo pars qui religio impedio sui dico


Sabinus suos hortatus cupientibus signum dat. Impeditis hostibus propter ea quae ferebant onera subito duabus portis eruptionem fieri iubet.

sabinus suus hortor cupio signum do impedio hostis propter is qui fero onus subeo duo porta eruptio fio iubeo


Interea ea legione quam secum habebat militibusque, qui ex provincia convenerant, a lacu Lemanno, qui in flumen Rhodanum influit, ad montem Iuram, qui fines Sequanorum ab Helvetiis dividit, milia passuum XVIIII murum in altitudinem pedum sedecim fossamque perducit.

interea is legio quam sui habeo miles qui ex provincia convenio ab lacus lemannus qui in flumen rhodanus influo ad mons jura qui finis sequani ab helvetius divido mille passus xviiii murus in altitudo pes sedecim fodio perduco


Cum his navibus nostrae classi eius modi congressus erat ut una celeritate et pulsu remorum praestaret, reliqua pro loci natura, pro vi tempestatum illis essent aptiora et accommodatiora.

cos hic navis noster classis is modus congredior sum ut unus celeritas et pello remi praesto reliquus pro locus natura pro vis tempestas ille sum aptus et accommodatiora


Arpineius et Iunius, quae audierunt, ad legatos deferunt. Illi repentina re perturbati, etsi ab hoste ea dicebantur, tamen non neglegenda existimabant maximeque hac re permovebantur, quod civitatem ignobilem atque humilem Eburonum sua sponte populo Romano bellum facere ausam vix erat credendum.

arpineius et junius qui audio ad legatus defero ille repentinus res perturbo etsi ab hostis is dico tamen non neglego existimo magnus hic res permoveo qui civitas ignobilis atque humilis eburones suus sponte populus romanus bellum facio audeo vix sum credo


Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere.

vercingetorix priusquam munitio ab romanus perficio consilium capio omnis ab sui equitas nox dimitto


ripa autem erat acutis sudibus praefixis munita, eiusdemque generis sub aqua defixae sudes flumine tegebantur.

ripa autem sum acuo sudis praefigo munio idem genus sub aqua defigo sudo flumen tego


Quo malo perterriti oppidani cupas sebo, pice, scandulis complent; eas ardentes in opera provolvunt eodemque tempore acerrime proeliantur, ut ab incendio restinguendo dimicationis periculo deterreant Romanos.

quo malus perterreo oppidanus cupa sebum picus scandulis compleo is ardeo in opus provolvo idem tempus acer proelio ut ab incendium restinguo dimicatio periculum deterreo romanus


Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat.

laboro noster caesar germani summitto legio pro castrum constituo ne qui subeo irruptio ab hostis pedito fio


Docet longe alia ratione esse bellum gerendum atque antea gestum sit. Omnibus modis huic rei studendum, ut pabulatione et commeatu Romani prohibeantur:

doceo longus alius ratio sum bellum gero atque antea gero sum omnis modus hic res studeo ut pabulatio et commeatus romanus prohibeo


quinque eiusdem legionis reliquas de media nocte cum omnibus impedimentis adverso flumine magno tumultu proficisci imperat.

quinque idem legio reliquus de medius nox cum omnis impedimentum adverso flumen magnus tumultus proficisco impero


Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt nec prius fugere destiterunt quam ad flumen Rhenum milia passuum ex eo loco circiter L pervenerunt.

ita proelium restitus sum atque omnis hostis tergum verto neque prior fugio desisto quam ad flumen rhenus mille passus ex is locus circiter l pervenio


Bellovacos omni tempore in fide atque amicitia civitatis Haeduae fuisse;

bellovaci omnis tempus in fides atque amicitia civitas haeduae sum


reliquum spatium, quod est non amplius pedum MDC, qua flumen intermittit, mons continet magna altitudine, ita ut radices eius montis ex utraque parte ripae fluminis contingant,

reliquus spatium qui sum non amplus pes mdc qui flumen intermitto mons contineo magnus altitudo ita ut radix is mons ex uter pars ripa flumen contingo


Ad multam noctem etiam ad impedimenta pugnatum est, propterea quod pro vallo carros obiecerunt et e loco superiore in nostros venientes tela coiciebant et non nulli inter carros rotasque mataras ac tragulas subiciebant nostrosque vulnerabant.

ad multa nox etiam ad impedimentum pugno sum propterea qui pro vallo carrus objacio et e locus superus in noster venio telum cojacio et non nullus inter carrus roto matara atque tragula subicio noster vulnero


Ac reliquarum legionum milites non exaudito sono tubae, quod satis magna valles intercedebat, tamen ab tribunis militum legatisque, ut erat a Caesare praeceptum, retinebantur.

atque reliquus legio miles non exaudio sonus tuba qui satis magnus vallo intercedo tamen ab tribunus miles lego ut sum ab caesaris praeceptum retineo


Qua re cognita, cum dies non amplius decem et octo in hibernis esset moratus, legiones XIIII et VI ex hibernis ab Arare educit, quas ibi collocatas explicandae rei frumentariae causa superiore commentario demonstratum est: ita cum duabus legionibus ad persequendos Carnutes proficiscitur.

qui res cognosco cum dies non amplus decem et octo in hibernus sum moror legio xiiii et vis ex hibernus ab araris educo qui ibi colloco explico res frumentarius causa superus commentarius demonstro sum ita cum duo legio ad persequor carnutes proficisco


Quo in consilio, cum tantum repentini periculi praeter opinionem accidisset ac iam omnia fere superiora loca multitudine armatorum completa conspicerentur neque subsidio veniri neque commeatus supportari interclusis itineribus possent,

quo in consilium cum tantus repentinus periculum praeter opinio accido atque iam omnis fere superus locum multitudo armator compleo conspicio neque subsidium venio neque commeatus supportaris intercludo iter possum


Denique ex omni numero, qui fuit circiter milium XL, vix DCCC, qui primo clamore audito se ex oppido eiecerunt, incolumes ad Vercingetorigem pervenerunt.

denique ex omnis numerus qui sum circiter mille xl vix dccc qui primus clamor audio sui ex oppidum eicio incolumis ad vercingetorigem pervenio


Cuius mali sors incidit Remis, quibus ille dies fungendi muneris obvenerat. Namque hi, cum repente hostium equites animadvertissent ac numero superiores paucitatem contempsissent, cupidius insecuti peditibus undique sunt circumdati.

qui malus sors incido remi qui ille dies fungor munus obvenio namque hic cum repens hostis eques animadverto atque numerus superus paucitas contemno cupidus insequor pedes undique sum circumdo


quae omnes incolumes ad continentem pervenerunt; sed ex iis onerariae duae eosdem portus quos reliquae capere non potuerunt et paulo infra delatae sunt.

qui omnis incolumis ad contineo pervenio sed ex is oneraria duo idem portus qui reliquus capio non possum et paulus infra defero sum


Medio fere itinere equites a Fabio missi, quanto res in periculo fuerit, exponunt. Summis copiis castra oppugnata demonstrant, cum crebro integri defessis succederent nostrosque assiduo labore defatigarent, quibus propter magnitudinem castrorum perpetuo esset isdem in vallo permanendum;

medium fere iter eques ab fabius mitto quantus res in periculum sum expono summus copia castrum oppugno demonstro cum creber integer defetiscor succedo noster assiduus labor defatigo qui propter magnitudo castrum perpetuus sum idem in vallo permaneo


Hunc etsi augurem prius factum quam Italiam attingeret in itinere audierat, tamen non minus iustam sibi causam municipia et colonias adeundi existimavit, ut eis gratias ageret, quod frequentiam atque officium suum Antonio praestitissent,

hic etsi auguro prior facio quam italia attingo in iter audio tamen non paruus iustus sui causa municipium et colonia adeo existimo ut is gratia ago qui frequentia atque officium suus antonius praesto


missas legationes ab non nullis civitatibus ad Germanos invitatos eos uti ab Rheno discederent: omnia quae[que] postulassent ab se fore parata.

mitto legatio ab non nullus civitas ad germani invito is uti ab rhenus discedo omnis qui que postulo ab sui sum paro


Quod sibi Caesar denuntiaret se Haeduorum iniurias non neglecturum, neminem secum sine sua pernicie contendisse.

qui sui caesar denuntio sui aedui injuria non neglego nemo sui sine suus pernicies contendo


His adductis, in eis filio propinquisque eius omnibus, quos nominatim evocaverat, consolatus Indutiomarum hortatusque est uti in officio maneret;

hic adduco in is filius propinquus is omnis qui nominatim evoco consolo indutiomaris horto sum uti in officium maneo


Ibi perpauci aut viribus confisi tranare contenderunt aut lintribus inventis sibi salutem reppererunt.

ibi perpaucus aut vis confido tranaris contendo aut lintribus invenio sui salus reperio


et si propter inopiam rei frumentariae Romani se recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant.

et si propter inopia res frumentarius romanus sui recipio coepio impedio in agmen et sub sarcina infirmis animus adorio cogito


Ad haec Ariovistus respondit: ius esse belli ut qui vicissent iis quos vicissent quem ad modum vellent imperarent. Item populum Romanum victis non ad alterius praescriptum, sed ad suum arbitrium imperare consuesse.

ad hic ariovistus respondeo ius sum bellum ut qui vinco is qui vinco qui ad modus volo impero item populus romanus vinco non ad alter praescribo sed ad suus arbitrium impero consuesse


Quorum pertinacia cognita Caesar XX cohortibus instructis castrisque eo loco metatis muniri iubet castra.

qui pertinacia cognosco caesar xx cohors instruo castra is locus metas munio iubeo castrum


Ibi Ceutrones et Graioceli et Caturiges locis superioribus occupatis itinere exercitum prohibere conantur. Compluribus his proeliis pulsis ab Ocelo, quod est oppidum citerioris provinciae extremum, in fines Vocontiorum ulterioris provinciae die septimo pervenit; inde in Allobrogum fines, ab Allobrogibus in Segusiavos exercitum ducit. Hi sunt extra provinciam trans Rhodanum primi.

ibi ceutrones et graiocelis et caturiges locus superus occupo iter exercitus prohibeo conor complures hic proelium pello ab ocelum qui sum oppidum citer provincia exter in finis vocontius ulter provincia dies septimus pervenio inde in allobroges finis ab allobroges in segusiavi exercitus duco hic sum extra provincia trans rhodanus primus


Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur.

transeo rhenus navis ratis triginta mille passus infra is locus ubi pons sum perficio praesidium ab caesaris relinquo primus eburones finis adeo multus ex fuga dispermulceo excipio magnus pecus numerus qui sum cupidus barbaris potio


neque eorum moribus turpius quicquam aut inertius habetur quam ephippiis uti.

neque is mos turpis quisquam aut iners habeo quam ephippium uti


Itaque re frumentaria quam celerrime potuit comparata magnis itineribus ad Ariovistum contendit.

itaque res frumentarius quam celer possum comparo magnus iter ad ariovistus contendo


Interim, dum de condicionibus inter se agunt longiorque consulto ab Ambiorige instituitur sermo, paulatim circumventus interficitur.

interim dum de condicio inter sui ago longus consultum ab ambiorige instituo sermo paulatim circumvenio interfacio


Eodem tempore equites nostri levisque armaturae pedites, qui cum iis una fuerant, quos primo hostium impetu pulsos dixeram, cum se in castra reciperent, adversis hostibus occurrebant ac rursus aliam in partem fugam petebant;

eos tempus eques noster levis armo pedito qui cum is unus sum qui primus hostis impetus pello dico cum sui in castrum recipio adverro hostis occurro atque rursus alius in pars fuga peto


Ubi de eius adventu Helvetii certiores facti sunt, legatos ad eum mittunt nobilissimos civitatis, cuius legationis Nammeius et Verucloetius principem locum obtinebant, qui dicerent sibi esse in animo sine ullo maleficio iter per provinciam facere, propterea quod aliud iter haberent nullum: rogare ut eius voluntate id sibi facere liceat. Caesar, quod memoria tenebat L. Cassium consulem occisum exercitumque eius ab Helvetiis pulsum et sub iugum missum, concedendum non putabat;

ubius de is advenio helvetius certus facio sum legatus ad is mitto nobilis civitas qui legatio nammeius et verucloetius princeps locus obtineo qui dico sui sum in animus sine ullus maleficium iter per provincia facio propterea qui alius iter habeo nullus rogo ut is voluntas is sui facio licet caesar qui memoria teneo l casseius consul occido exerceo is ab helvetius pello et sub iugum mitto concedo non puto


eodemque tempore toto muro clamore sublato duabus portis ab utroque latere turrium eruptio fiebat.

idem tempus totus murus clamor tollo duo porta ab uterque lateo turris eruptio fio


Quod ubi accidit, complures hostium magno nostrorum impetu perculsi vulnerantur ac partim in fuga proteruntur, partim intercipiuntur; quod malum dux equi velocitate evitavit: graviter adeo vulneratus praefectus, ut vitae periculum aditurus videretur, refertur in castra.

qui ubi accido complures hostis magnus noster impetus percello vulnero atque pars in fuga protero pars intercipio qui malus dux equus velocitas evito gravis adeo vulnero praefectus ut vita periculum adeo video refero in castrum


Litavicci fratrumque bona publicant, legatos ad Caesarem sui purgandi gratia mittunt.

litavicci frater bonus publico legatus ad caesaris suus purgo gratia mitto


Caesar, postquam ex Menapiis in Treveros venit, duabus de causis Rhenum transire constituit; quarum una erat, quod auxilia contra se Treveris miserant,

caesar postquam ex menapii in treveri venio duo de causa rhenus transeo constituo qui unus sum qui auxilium contra sui treveri mitto


His rebus in Italiam Caesari nuntiatis, cum iam ille urbanas res virtute Cn. Pompei commodiorem in statum pervenisse intellegeret, in Transalpinam Galliam profectus est.

hic res in italia caesaris nuntio cum iam ille urbanus res virtus cn pompejus commodus in status pervenio intellego in transalpinus gallia proficiscor sum