Haec procul ex oppido videbantur, ut erat a Gergovia despectus in castra, neque tanto spatio certi quid esset explorari poterat.

hic procul ex oppidum video ut sum ab gergovia despicio in castrum neque tantus spatium certus quis sum exploraris possum


Quae civitates commodius suam rem publicam administrare existimantur, habent legibus sanctum, si quis quid de re publica a finitimis rumore aut fama acceperit, uti ad magistratum deferat neve cum quo alio communicet,

qui civitas commodus suus res publicus administraris existimo habeo lex sancio si quis quis de res publicus ab finitimus rumor aut fama accipio uti ad magistratus defero neve cum quo alius communico


cotidie tamen equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur.

cottidie tamen equester proelium quis hostis virtus possum et quis noster audeo periclitor


ut exploratis itineribus minore cum periculo vallem rivumque transiret. Prima luce hostium equitatus ad castra accedit proeliumque cum nostris equitibus committit.

ut exploro iter paruus cum periculum vallo rivus transeo primus lux hostis equito ad castrum accedo proelium cum noster eques committo


sed hoc superari quod diuturnitate pugnae hostes defessi proelio excedebant, alii integris viribus succedebant;

sed hic superaris qui diuturnitas pugna hostis defatiscor proelium excedo alius integer vis succedo


Ob eas causas ei munitioni quam fecerat T. Labienum legatum praeficit; ipse in Italiam magnis itineribus contendit duasque ibi legiones conscribit et tres, quae circum Aquileiam hiemabant, ex hibernis educit et, qua proximum iter in ulteriorem Galliam per Alpes erat, cum his quinque legionibus ire contendit.

ob is causa is munitio quam facio t labienus legatus praeficio ipse in italia magnus iter contendo duo ibi legio conscribo et tres qui circum aquileia hiemo ex hibernus educo et qui propior iter in ulter gallia per alpis sum cum hic quinque legio eo contendo


pabulum secari non posse; necessario dispersos hostes ex aedificiis petere: hos omnes cotidie ab equitibus deligi posse.

pabulis secaris non possum necessarius dispermulceo hostis ex aedificium peto hic omnis cottidie ab eques deligo possum


ut non nequiquam tantae virtutis homines iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat.

ut non nequiquam tantus virtus homo iudico debeo audeo sum transeo fero flumen ascendo alo ripa subeo iniquus locus qui facilis ex difficilis animus magnitudo redigo


Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant.

quini sum ordo conjungo inter sui atque implicati quo qui intro sui ipse acuo valles induo


Sed ego nimirum, dum omnes excusationis causas colligo ne cum Caesare conferar, hoc ipsum crimen arrogantiae subeo, quod me iudicio cuiusquam existimem posse cum Caesare comparari. Vale.

sed ego nimirum dum omnis excusatio causa colligo ne cum caesaris confero hic ipse crimen arrogantia subeo qui ego iudicium quisquam existimo possum cum caesaris compararis val


hoc se ignominiae laturos loco, si inceptam oppugnationem reliquissent:

hic sui ignominia fero locus si incipio oppugnatio relinquo


His cognitis et Litavicci fraude perspecta Aedui manus tendere, deditionem significare et proiectis armis mortem deprecari incipiunt.

hic cognosco et litavicci fraus perspicio aedui manus tendo deditio significaris et proicio arma mors deprecor incipio


Caesar ab X. legionis cohortatione ad dextrum cornu profectus, ubi suos urgeri signisque in unum locum conlatis XII. legionis confertos milites sibi ipsos ad pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto, signo amisso, reliquarum cohortium omnibus fere centurionibus aut vulneratis aut occisis, in his primipilo P. Sextio Baculo, fortissimo viro, multis gravibusque vulneribus confecto, ut iam se sustinere non posset, reliquos esse tardiores et non nullos ab novissimis deserto loco proelio excedere ac tela vitare, hostes neque a fronte ex inferiore loco subeuntes intermittere et ab utroque latere instare et rem esse in angusto vidit, neque ullum esse subsidium quod submitti posset,

caesar ab decem legio cohortatio ad dexter cornu proficiscor ubi suus urgeo signum in unus locus confero duodecim legio confercio miles sui ipse ad pugna sum impedimentum video quarta cohors omnis centurio occido signifer interficio signum amitto reliquus cohors omnis fere centurio aut vulnero aut occido in hic primipilum p sestius baculus fortis vir multus gravis vulnus conficio ut iam sui sustineo non possum reliquus sum tardus et non nullus ab novus desero locus proelium excedo atque telum vitaris hostis neque ab frons ex inferus locus subeo intermitto et ab uterque lateo insto et res sum in angustus video neque ullus sum subsidium qui summitto possum


Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur.

relinquo animus sestius gravis accipio vulnus aeger per manus traho servo


quod, cum neque emi neque ex agris sumi possit, tam necessario tempore, tam propinquis hostibus ab iis non sublevetur, praesertim cum magna ex parte eorum precibus adductus bellum susceperit[; multo etiam gravius quod sit destitutus queritur].

qui cum neque emo neque ex ager sumo possum tam necessarius tempus tam propinquus hostis ab is non sublevo praesertim cum magnus ex pars is prex adduco bellum suscipio multus etiam gravis qui sum destituo queror


Legionibusque intra vineas in occulto expeditis, cohortatus ut aliquando pro tantis laboribus fructum victoriae perciperent, eis qui primi murum ascendissent praemia proposuit militibusque signum dedit.

legio intra vinea in occulo expeditus cohortor ut aliquando pro tantus labor fructus victoria percipio is qui primus murus ascendissent praemium propono miles signum do


quae castra, ut fumo atque ignibus significabatur, amplius milibus passuum VIII latitudinem patebant.

qui castrum ut fumus atque ignis significo amplus mille passus viii latitudo pateo


At barbaris consilium non defuit. Nam duces eorum tota acie pronuntiare iusserunt, ne quis ab loco discederet: illorum esse praedam atque illis reservari quaecumque Romani reliquissent: proinde omnia in victoria posita existimarent.

at barbaris consilium non desum nam dux is totus acies pronuntiaris jubeo ne quis ab locus discedo ille sum praeda atque ille reservaris quicumque romanus relinquo proinde omnis in victoria pono existimo


Itaque confestim dimissis nuntiis ad Ceutrones, Grudios, Levacos, Pleumoxios, Geidumnos, qui omnes sub eorum imperio sunt, quam maximas manus possunt cogunt et de improviso ad Ciceronis hiberna advolant nondum ad eum fama de Tituri morte perlata.

itaque confestim dimitto nuntius ad ceutrones grudii levaci pleumosii geidunni qui omnis sub is imperium sum quam magnus manus possum cogo et de improvide ad cicero hibernus advolo nondum ad is fama de tituri mors perfero


Hic cum fratri intercluso ab hostibus auxilium ferret, illum ex periculo eripuit, ipse equo vulnerato deiectus, quoad potuit, fortissime restitit;

hic cum frater intercludo ab hostis auxilium fero ille ex periculum eripio ipse equus vulnero deicio quoad possum fortis resto


His constitutis rebus suis inopinantibus quam maximis potest itineribus Viennam pervenit.

hic constitus res suus inopinor quam magnus possum iter vienna pervenio


Caesar militibus pro tanto labore ac patientia, qui brumalibus diebus itineribus difficillimis, frigoribus intolerandis studiosissime permanserant in labore, ducenos sestertios, centurionibus tot milia nummum praedae nomine condonanda pollicetur legionibusque in hiberna remissis ipse se recipit die XXXX Bibracte.

caesar miles pro tantus labor atque patientia qui brumal dies iter difficilis frigus intolero studiosus permaneo in labor duceni sestertius centurio tot mille nummus praeda nomen condonanda polliceor legio in hibernus remitto ipse sui recipio dies xxxx bibracte


Multaque in ea genera ferarum nasci constat, quae reliquis in locis visa non sint; ex quibus quae maxime differant ab ceteris et memoriae prodenda videantur haec sunt.

multo in is genus ferus nascor consto qui reliquus in locus video non sum ex qui qui magnus differo ab ceterus et memoria prodo video hic sum


Cum celeriter nostri arma cepissent vallumque adscendissent atque una ex parte Hispanis equitibus emissis equestri proelio superiores fuissent, desperata re hostes suos ab oppugnatione reduxerunt.

cos celer noster arma capio valles adscendissent atque unus ex pars hispanus eques emitto equester proelium superus sum despero res hostis suus ab oppugnatio reduco


Ab eo flumine pari acclivitate collis nascebatur adversus huic et contrarius, passus circiter CC infimus apertus, ab superiore parte silvestris, ut non facile introrsus perspici posset.

ab is flumen par acclivitas collis nascor adverro hic et contrarius patior circiter centum inferus aperio ab superus pars silvestris ut non facilis introrsum perspicio possum


sic se complures annos illo imperante meruisse, ut nullam ignominiam acciperent, nusquam infecta re discederent:

sic sui complures annus ille impero mereo ut nullus ignominia accipio nusquam inficio res discedo


Haec derecta materia iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque consternebantur;

hic derecingo materia inicio contexo atque longurius cratis consterno


Itaque ad consilium rem deferunt magnaque inter eos exsistit controversia.

itaque ad consilium res defero magnus inter is exsisto controversia


Tamen magnum ut in tanta calamitate Bellovacos eo proelio commodum esse consecutos, quod Correus, auctor belli, concitator multitudinis, esset interfectus. Numquam enim senatum tantum in civitate illo vivo quantum imperitam plebem potuisse.

tamen magnus ut in tantus calamitas bellovaci is proelium commodus sum consequor qui correus auctor bellum concitator multitudo sum interficio numquam enim senatus tantus in civitas ille vivo quantus imperitus plebs possum


Eo mulieres imposuerunt, quae ad proelium proficiscentes milites passis manibus flentes implorabant ne se in servitutem Romanis traderent.

eos mulier impono qui ad proelium proficisco miles patior manus fleo imploro ne sui in servitus romanus trado


Helvetii, seu quod timore perterritos Romanos discedere a se existimarent, eo magis quod pridie superioribus locis occupatis proelium non commisissent, sive eo quod re frumentaria intercludi posse confiderent, commutato consilio atque itinere converso nostros a novissimo agmine insequi ac lacessere coeperunt.

helvetius seu qui timor perterreo romanus discedo ab sui existimo is magis qui pridie superus locus occupo proelium non committo sive is qui res frumentarius intercludo possum confido commuto consilium atque iter converro noster ab novus agmen insequor atque lacesso coepio


Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum navium cursum adaequarunt.

qui in res admodum sum miles virtus laudo qui vectorius gravis navigium non intermitto remigo labor longaris navis cursus adaequo


Quae cum adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur, tanta tempestas subito coorta est ut nulla earum cursum tenere posset, sed aliae eodem unde erant profectae referrentur, aliae ad inferiorem partem insulae, quae est propius solis occasum, magno suo cum periculo deicerentur;

qui cum appropinquo britannia et ex castrum video tantus tempestas subeo coorior sum ut nullus is cursus teneo possum sed alius idem unde sum proficio refero alius ad inferus pars insula qui sum propius sol occasus magnus suus cum periculum deicio


at reliqua multitudo puerorum mulierumque (nam cum omnibus suis domo excesserant Rhenum transierant) passim fugere coepit, ad quos consectandos Caesar equitatum misit.

at reliquus multitudo puer mulier nam cum omnis suus domus excedo rhenus transeo passim fugio coepio ad qui consector caesar equitas mitto


Fabius, ut imperatum erat, non ita multum moratus in itinere cum legione occurrit.

fabius ut impero sum non ita multus moror in iter cum legio occurro


Dumnacus suis finibus expulsus errans latitansque solus extremas Galliae regiones petere est coactus.

dumnacus suus finis expello erro latito solus exter gallia regio peto sum cogo


Simul eorum qui cum impedimentis veniebant clamor fremitusque oriebatur, aliique aliam in partem perterriti ferebantur.

simul is qui cum impedimentum venio clamor fremo orior alius alius in pars perterreo fero


Cum hoc idem postero die fecisset, satis ad Gallicam ostentationem minuendam militumque animos confirmandos factum existimans in Aeduos movit castra.

cos hic idem posterus dies facio satis ad gallicus ostentatio minuo miles animus confirmo facio existimo in aedui moveo castrum


Vinum omnino ad se importari non patiuntur, quod ea re ad laborem ferendum remollescere homines atque effeminari arbitrantur.

vinum omnino ad sui importaris non patior qui is res ad labor fero remollesco homo atque effeminaris arbitror


non esse dubium quin totius Galliae plurimum Helvetii possent; se suis copiis suoque exercitu illis regna conciliaturum confirmat.

non sum dubius quin totus gallia multus helvetius possum sui suus copia suo exercitus ille regnum concilio confirmo


Sulpicium Rufum legatum cum eo praesidio quod satis esse arbitrabatur portum tenere iussit.

sulpicius rufus legatus cum is praesidium qui satis sum arbitror portus teneo iubeo


Haec ab ipsis cognoscite, qui ex ipsa caede fugerunt: nam ego fratribus atque omnibus meis propinquis interfectis dolore prohibeor,

hic ab ipse cognosco qui ex ipse caedes fugio nam ego frater atque omnis meus propinquus interficio dolor prohibeo


Relictis pilis comminus gladiis pugnatum est. At Germani celeriter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum exceperunt.

relinquo pila comminus gladius pugno sum at germanus celer ex consuetudo suus phalanx facio impetus gladius excipio


Diebus circiter XV, quibus in hiberna ventum est, initium repentini tumultus ac defectionis ortum est ab Ambiorige et Catuvolco;

dies circiter xv qui in hibernus venio sum initium repentinus tumultus atque defectio orior sum ab ambiorige et catuvolco


qui, si per te liceat, perendino die cum proximis hibernis coniuncti communem cum reliquis belli casum sustineant, non reiecti et relegati longe ab ceteris aut ferro aut fame intereant."

qui si per tu licet perendinus dies cum propior hibernus conjungo communis cum reliquus bellum casus sustineo non reicio et relego longus ab ceterus aut ferrum aut fames intereo


Nam Carnutes, qui saepe vexati numquam pacis fecerant mentionem, datis obsidibus veniunt in deditionem, ceteraeque civitates positae in ultimis Galliae finibus Oceano coniunctae, quae Armoricae appellantur, auctoritate adductae Carnutum adventu Fabi legionumque imperata sine mora faciunt.

nam carnutes qui saepe vexo numquam pax facio mentio do obsidibus venio in deditio ceter civitas pono in ulter gallia finis oceanus conjungo qui armoricae appello auctoritas adduco carnutes advenio fabius legio impero sine mora facio


Interim ad Labienum per Remos incredibili celeritate de victoria Caesaris fama perfertur, ut, cum ab hibernis Ciceronis milia passuum abesset circiter LX, eoque post horam nonam diei Caesar pervenisset, ante mediam noctem ad portas castrorum clamor oreretur, quo clamore significatio victoriae gratulatioque ab Remis Labieno fieret.

interim ad labienus per remi incredibilis celeritas de victoria caesar fama perfero ut cum ab hibernus cicero mille passus absum circiter lx eo post hora nona dies caesar pervenio ante medius nox ad porta castrum clamor orior quo clamor significatio victoria gratulatio ab remi labienus fio


Ceteri e vestigio mittunt ad Caesarem legatos petuntque, ut ea poena sit contentus hostium, quam si sine dimicatione inferre integris posset, pro sua clementia atque humanitate numquam profecto esset illaturus.

ceterus e vestigium mitto ad caesaris legatus peto ut is poena sum contineo hostis quam si sine dimicatio infero integer possum pro suus clemens atque humanitas numquam profecto sum illaturus


Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus, quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu discessisset, quod sine imperio tantas copias reliquisset, quod eius discessu Romani tanta opportunitate et celeritate venissent:

vercingetorix cum ad suus redeo proditio insimulo qui castrum propius romanus moveo qui cum omnis equitatus discedo qui sine imperium tantus copia relinquo qui is discessus romanus tantus opportunitas et celeritas venio


Deinde reliquae legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centurionibus egerunt uti Caesari satis facerent: se neque umquam dubitasse neque timuisse neque de summa belli suum iudicium sed imperatoris esse existimavisse.

deinde reliquus legio cum tribunus miles et prima ordo centurio egero uti caesaris satis facio sui neque umquam dubito neque timeo neque de summus bellum suus iudicium sed imperator sum existimo


Cum iam muro turres appropinquassent, ex captivis Caesar cognovit Vercingetorigem consumpto pabulo castra movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliari consuessent, insidiarum causa eo profectum, quo nostros postero die pabulatum venturos arbitraretur.

cos iam murus turris appropinquassent ex captivus caesar cognosco vercingetorigem consumo pabulum castrum moveo propius avaricum atque ipse cum equitatus expedio qui inter eques proeliaris consuesco insidiaris causa is proficiscor quo noster posterus dies pabulor venio arbitror


Quorum timor cum fremitu et concursu significaretur, milites nostri pristini diei perfidia incitati in castra inruperunt.

qui timor cum fremo et concursus significo miles noster pristinus dies perfidia incitas in castrum irrumpo


His aliquantum itineris progressis, cum iam extremi essent in prospectu, equites a Quinto Atrio ad Caesarem venerunt, qui nuntiarent superiore nocte maxima coorta tempestate prope omnes naves adflictas atque in litore eiectas esse, quod neque ancorae funesque subsisterent, neque nautae gubernatoresque vim tempestatis pati possent;

hic aliquantus iter progredior cum iam extremus sum in prospectus eques ab quintus atrius ad caesaris venio qui nuntio superus nox maximus coorior tempestas prope omnis navo affligo atque in litus eicio sum qui neque ancora funis subsisto neque nauta gubernator vis tempestas patior possum


Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit.

ille ex castrum primus vigil egredior prope conficio sub lux iter post mons sui occulto milito ex nocturnus labor sui reficio iubeo


Cum in Carnutes venisset, quorum in civitate superiore commentario Caesar exposuit initium belli esse ortum, quod praecipue eos propter conscientiam facti timere animadvertebat, quo celerius civitatem timore liberaret, principem sceleris illius et concitatorem belli, Gutruatum, ad supplicium depoposcit.

cos in carnutes venio qui in civitas superus commentarius caesar expono initium bellum sum orior qui praecipuus is propter conscientia facio timeo animadverto quo celer civitas timor libero princeps scelus ille et concitator bellum gutruatum ad supplicium deposco


Id hoc facilius iis persuasit, quod undique loci natura Helvetii continentur: una ex parte flumine Rheno latissimo atque altissimo, qui agrum Helvetium a Germanis dividit; altera ex parte monte Iura altissimo, qui est inter Sequanos et Helvetios; tertia lacu Lemanno et flumine Rhodano, qui provinciam nostram ab Helvetiis dividit.

is hic facilis is persuadeo qui undique locus natura helvetius contineo unus ex pars flumen rhenus fero atque alo qui ager helvetius ab germanus divido alter ex pars mons jura alo qui sum inter sequani et helvetii tertius lacus lemannus et flumen rhodanus qui provincia noster ab helvetius divido


Itaque eius rei causa antiquitus institutum videtur, ne quis ex plebe contra potentiorem auxili egeret: suos enim quisque opprimi et circumveniri non patitur, neque, aliter si faciat, ullam inter suos habet auctoritatem.

itaque is res causa antiquus institus video ne quis ex plebs contra potens auxilium egeo suus enim quisque opprimo et circumvenio non patior neque aliter si facio ullus inter suus habeo auctoritas


Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis atque impedita cingebat non latior pedibus quinquaginta.

collis sum lenis ab infimus acclivis hic ex omnis fere pars palus difficilis atque impedio cingo non latus pes quinquaginta


Ei legationi Ariovistus respondit: si quid ipsi a Caesare opus esset, sese ad eum venturum fuisse; si quid ille se velit, illum ad se venire oportere.

eos legatio ariovistus respondeo si quis ipse ab caesaris opus sum sui ad is venio sum si quis ille sui volo ille ad sui venio oportet


Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a C. Mario pulsis [cum non minorem laudem exercitus quam ipse imperator meritus videbatur]; factum etiam nuper in Italia servili tumultu, quos tamen aliquid usus ac disciplina, quam a nobis accepissent, sublevarint.

facio is hostis periculum pater noster memoria cimber et teutoni ab que marius pello cum non paruus laus exercitus quam ipse imperator mereor video facio etiam nuper in italia servilis tumultus qui tamen aliquis utor atque disciplina quam ab nos accipio sublevarint


quae milites portaret, desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere omnes reicerentur.

qui miles porto desidero at ex is qui inanis ex contineo ad is remitto et prior commeatus expono miles et qui postea labienus facio curo numerus lx perpaucus locus capio reliquus fere omnis reicio


Ciceronem pro eius merito legionemque collaudat; centuriones singillatim tribunosque militum appellat, quorum egregiam fuisse virtutem testimonio Ciceronis cognoverat. De casu Sabini et Cottae certius ex captivis cognoscit.

cicero pro is mereo legio collaudo centurio singillatim tribunus miles appello qui egregius sum virtus testimonium cicero cognosco de casus sabinum et cotta certus ex captivus cognosco


Succurrit inimicus illi Vorenus et laboranti subvenit.

succurro inimicus ille vorenus et laboro subvenio


Postulavit deinde eadem quae legatis in mandatis dederat: ne aut Haeduis aut eorum sociis bellum inferret, obsides redderet, si nullam partem Germanorum domum remittere posset, at ne quos amplius Rhenum transire pateretur.

postulo deinde idem qui legatus in mandatum do ne aut aedui aut is socius bellum infero obses reddo si nullus pars germanus domus remitto possum at ne qui amplus rhenus transeo pateo


Cuius tamen rei maior nostra quam reliquorum est admiratio: ceteri enim, quam bene atque emendate, nos etiam, quam facile atque celeriter eos perfecerit scimus.

qui tamen res magnus noster quam reliquus sum admiratio ceterus enim quam bene atque emendo nos etiam quam facilis atque celer is perficio scio


nec solis Biturigibus communem salutem committendam censent, quod paene in eo, si id oppidum retinuissent, summam victoriae constare intellegebant.

neque sol bituriges communis salus committo censeo qui paene in is si is oppidum retineo summa victoria constaris intellego


Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat.

sum aeger cum praesidium relinquo publius sestius baculus qui primus pilis ad caesaris duco qui mentio superus proelium facio atque dies iam quintus cibus careo


Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit.

caesar obsidibus accipio primus civitas atque ipse galba rex duo filius armus omnis ex oppidum trado in deditio suessio accipio exerceo in bellovaci duco


Milites non longiore oratione cohortatus quam uti suae pristinae virtutis memoriam retinerent neu perturbarentur animo hostiumque impetum fortiter sustinerent,

miles non longus oratio cohortor quam uti suus pristinus virtus memoria retineo neu perturbo animus hostis impetus fortis sustineo


Iamque ab eo non longius bidui via aberant, cum duas venisse legiones missu Caesaris cognoscunt.

iam ab is non longus biduus via absum cum duo venio legio missus caesar cognosco


Quo timore perterriti Galli, ne ab equitatu Romanorum viae praeoccuparentur, consilio destiterunt.

quo timor perterreo gallus ne ab equitatus romanus via praeoccupo consilium desisto


At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defenderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt.

at is qui in iugum consto nullus etiam nunc usus res militaris percipio neque in is qui probo consilium permaneo ut sui locus superus defendo neque is quam prosum alius vis celeritas video imitor possum sed sui in castrum recipio conor iniquus in locus demitto


quoniam in praesentia obsidibus cavere inter se non possint ne res efferatur, ut iureiurando ac fide sanciatur, petunt, collatis militaribus signis, quo more eorum gravissima caerimonia continetur, ne facto initio belli ab reliquis deserantur.

quoniam in praesens obsidibus caveo inter sui non possum ne res effero ut jurejuro atque fides sancio peto confero militaris signum quo mos is gravis caerimonia contineo ne facio initium bellum ab reliquus desero


Mihi ne illud quidem accidit, ut Alexandrino atque Africano bello interessem; quae bella quamquam ex parte nobis Caesaris sermone sunt nota, tamen aliter audimus ea, quae rerum novitate aut admiratione nos capiunt, aliter, quae pro testimonio sumus dicturi.

ego ne ille quidem accido ut alexandrinus atque africanus bellum intersum qui bellum quamquam ex pars nos caesar sermo sum nosco tamen aliter audio is qui res novitas aut admiratio nos capio aliter qui pro testimonium sum dico


Ne eo quidem tempore quisquam loco cessit, sed circumventi omnes interfectique sunt.

ne is quidem tempus quisquam locus cedo sed circumvenio omnis interfacio sum


Equites cum intrare fumum et flammam densissimam timerent ac, si qui cupidius intraverant, vix suorum ipsi priores partes animadverterent equorum, insidias veriti liberam facultatem sui recipiendi Bellovacis dederunt.

eques cum intro fumus et flamma densus timeo atque si qui cupidus intro vix suus ipse prior pars animadverto equus insidiae vereor liber facultas suus recipio bellovaci do


metu territare: non sine causa fieri, ut Gallia omni nobilitate spoliaretur; id esse consilium Caesaris, ut quos in conspectu Galliae interficere vereretur, hos omnes in Britanniam traductos necaret;

metus territaris non sine causa fio ut gallia omnis nobilitas spolio is sum consilium caesar ut qui in conspectus gallia interficio vereor hic omnis in britannia traduco neco


Qua spe adducti Germani latius iam vagabantur et in fines Eburonum et Condrusorum, qui sunt Treverorum clientes, pervenerant.

qui spes adduco germanus fero iam vago et in finis eburones et condrusor qui sum treveri cliens pervenio


Itaque re frumentaria provisa, auxiliis equitatuque comparato, multis praeterea viris fortibus Tolosa et Carcasone et Narbone, quae sunt civitates Galliae provinciae finitimae, ex his regionibus nominatim evocatis, in Sotiatium fines exercitum introduxit.

itaque res frumentarius provideo auxilium equito comparo multus praeterea vis fortis tolosa et carcaso et narbo qui sum civitas gallia provincia finitimus ex hic regio nominatim evoco in sotiatium finis exercitus introduco


Gaium Fabium legatum et Lucium Minucium Basilum cum legionibus duabus in Remis collocat, ne quam ab finitimis Bellovacis calamitatem accipiant.

gaius fabius legatus et lucius minucius basilis cum legio duo in remi colloco ne quam ab finitimus bellovaci calamitas accipio


eadem ratione ictu scorpionis exanimato alteri successit tertius et tertio quartus, nec prius ille est a propugnatoribus vacuus relictus locus quam restincto aggere atque omni ex parte summotis hostibus finis est pugnandi factus.

idem ratio ictus scorpio exanimo alter succedo tertius et tertius quartus neque prior ille sum ab propugnator vacuus relinquo locus quam restinguo aggero atque omnis ex pars summoveo hostis finis sum pugno facio


Quo facto repente perennis exaruit fons tantamque attulit oppidanis salutis desperationem, ut id non hominum consilio, sed deorum voluntate factum putarent. Itaque se necessitate coacti tradiderunt.

quo facio repens perennis exaresco fons tantus affero oppidanus salus desperatio ut is non homo consilium sed deus voluntas facio puto itaque sui necessitas cogo trado


Bello Helvetiorum confecto totius fere Galliae legati, principes civitatum, ad Caesarem gratulatum convenerunt:

bellum helvetius conficio totus fere gallia legatus princeps civitas ad caesaris gratulor convenio


intellegere sese, tametsi pro veteribus Helvetiorum iniuriis populi Romani ab his poenas bello repetisset, tamen eam rem non minus ex usu [terrae] Galliae quam populi Romani accidisse,

intellego sui tametsi pro vetus helvetius iniuria populus romanus ab hic poena bellum repeto tamen is res non paruus ex usus terra gallia quam populus romanus accido


Exigua parte aestatis reliqua Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad septentriones vergit, maturae sunt hiemes, tamen in Britanniam proficisci contendit, quod omnibus fere Gallicis bellis hostibus nostris inde subministrata auxilia intellegebat,

exiguus pars aestas reliquus caesar etsi in hic locus qui omnis gallia ad septentrio vergo maturus sum hiemo tamen in britannia proficisco contendo qui omnis fere gallicus bellum hostis noster inde subministro auxilium intellego


praecipites hostes egerunt magnoque eorum numero interfecto neque sui colligendi neque consistendi aut ex essedis desiliendi facultatem dederunt.

praeceps hostis egero magnus is numerus interficio neque suus colligo neque consisto aut ex esseda desiliendi facultas do


At hostes, posteaquam ex nocturno fremitu vigiliisque de profectione eorum senserunt, collocatis insidiis bipertito in silvis opportuno atque occulto loco a milibus passuum circiter duobus Romanorum adventum exspectabant,

at hostis posteaquam ex nocturnus fremo vigilia de profectio is sentio colloco insidiae bipertito in silva opportunus atque occulo locus ab mille passus circiter duo romanus advenio exspecto


Confligit audacius equitatus hostium succedentibus sibi peditibus, qui toto agmine subsistentes equitibus suis contra nostros ferunt auxilium. Fit proelium acri certamine.

confligo audax equito hostis succedo sui pedes qui totus agmen subsisto eques suus contra noster fero auxilium fio proelium acer certamen


et quam in fortunam quamque in amplitudinem deduxisset, ut non solum in pristinum statum redissent, sed omnium temporum dignitatem et gratiam antecessisse viderentur. His datis mandatis eos ab se dimisit.

et quam in fortuna quisque in amplitudo deduco ut non solus in pristinus status redeo sed omnis tempus dignitas et gratia antecedo video hic do mandatum is ab sui dimitto


a quibus paulatim, quantum copiae patiebantur, vallum in oppidi circuitum ducere instituit.

ab qui paulatim quantus copia patior valles in oppidum circumeo duco instituo


Qua in re Caesar non solum publicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, quod eius soceri L. Pisonis avum, L. Pisonem legatum, Tigurini eodem proelio quo Cassium interfecerant.

qui in res caesar non solus publicus sed etiam privo injuria ulciscor sum qui is socer l piso avus l piso legatus tigurini idem proelium quo casseius interficio


Cuius loci haec erat natura atque ita montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum adigi posset.

qui locus hic sum natura atque ita mons angustus mare contineo uti ex locus superus in litus telis adigo possum


Comprobat hominis consilium fortuna, et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interficitur, caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur atque occidunt.

comprobo homo consilium fortuna et cum unus omnis peto in ipse flumen vado deprehendo indutiomarus interfacio caput is refero in castrum redeo eques qui possum consector atque occaedes


magnaque praeterea multitudo undique ex Gallia perditorum hominum latronumque convenerat, quos spes praedandi studiumque bellandi ab agri cultura et cotidiano labore revocabat.

magnus praeterea multitudo undique ex gallia perdo homo latro convenio qui spes praedor studium bellor ab ager cultura et cottidianus labor revoco


Capto monte et succedentibus nostris, Boi et Tulingi, qui hominum milibus circiter XV agmen hostium claudebant et novissimis praesidio erant, ex itinere nostros ab latere aperto adgressi circumvenire, et id conspicati Helvetii, qui in montem sese receperant, rursus instare et proelium redintegrare coeperunt.

capio mons et succedo noster boo et tulingi qui homo mille circiter xv agmen hostis claudo et novus praesidium sum ex iter noster ab lateo aperio aggredior circumvenio et is conspicor helvetius qui in mons sui recipio rursus insto et proelium redintegraris coepio


At barbari, consilio Romanorum cognito praemisso equitatu et essedariis, quo plerumque genere in proeliis uti consuerunt, reliquis copiis subsecuti nostros navibus egredi prohibebant.

at barbaris consilium romanus cognosco praemitto equitatus et essedarius quo plerusque genus in proelium uti consuo reliquus copia subsequor noster navis egredior prohibeo


Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse: omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse.

non sui gallus sed galli sui bellum infero omnis gallia civitas ad sui oppugno venio atque contra sui castrum habeo is omnis copia ab sui unus proelium pello atque supero sum


Petierunt uti sibi concilium totius Galliae in diem certam indicere idque Caesaris facere voluntate liceret: sese habere quasdam res quas ex communi consensu ab eo petere vellent.

peto uti sui concilium totus gallia in dies certus indico is caesar facio voluntas licet sui habeo quidam res qui ex communis consensus ab is peto volo


Haedui questum quod Harudes, qui nuper in Galliam transportati essent, fines eorum popularentur: sese ne obsidibus quidem datis pacem Ariovisti redimere potuisse;

aedui queror qui harudes qui nuper in gallia transportas sum finis is populor sui ne obsidibus quidem do pax ariovistus redimo possum


Duabus Agedinci legionibus atque impedimentis totius exercitus relictis ad Boios proficiscitur.

duo agedinci legio atque impedimentum totus exercitus relinquo ad boii proficisco


Interim speculatoribus in omnes partes dimissis explorat quo commodissime itinere vallem transire possit.

interim speculator in omnis pars dimitto exploro quo commodus iter vallo transeo possum


Ibi cum alii fossas complerent, alii multis telis coniectis defensores vallo munitionibusque depellerent, auxiliaresque, quibus ad pugnam non multum Crassus confidebat, lapidibus telisque subministrandis et ad aggerem caespitibus comportandis speciem atque opinionem pugnantium praeberent, cum item ab hostibus constanter ac non timide pugnaretur telaque ex loco superiore missa non frustra acciderent,

ibi cum alius fossa compleo alius multus telum conicio defensor vallo munitio depello auxilio qui ad pugna non multus crassus confido lapis telum subministro et ad aggero caespes comporto species atque opinio pugno praebeo cum item ab hostis consto atque non timidus pugno telum ex locus superus mitto non frustra accido


perfacile esse, cum virtute omnibus praestarent, totius Galliae imperio potiri.

perfacilis sum cum virtus omnis praesto totus gallia imperium potior


quae ripas Vbiorum contingebat, in longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponte turrim tabulatorum quattuor constituit praesidiumque cohortium duodecim pontis tuendi causa ponit magnisque eum locum munitionibus firmat. Ei loco praesidioque Gaium Volcatium Tullum adulescentem praefecit.

qui ripa vbiorum contingo in longitudo pes ducentor rescindo atque in exter pons turris tabulator quattuor constituo praesidium cohors duodecim pons tueor causa pono magnus is locus munitio firmo eos locus praesidium gaius volcatius tullus adulescens praeficio


Caesar acceptis litteris hora circiter XI diei statim nuntium in Bellovacos ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum XXV;

caesar accipio littera hora circiter xi dies statim nuntius in bellovaci ad m crassus quaestor mitto qui hibernus absum ab is mille passus xxv


Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere [triduique viam a suis finibus processisse]. Id ne accideret, magnopere sibi praecavendum Caesar existimabat. Namque omnium rerum quae ad bellum usui erant summa erat in eo oppido facultas,

cos triduum via procedo nuntio sum is ariovistus cum suus omnis copia ad occupo vesontio qui sum oppidum magnus sequani contendo triduum via ab suus finis procedo is ne accido magnopere sui praecaveo caesar existimo namque omnis res qui ad bellum usus sum summus sum in is oppidum facultas


Quare ne committeret ut is locus ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet.

quaris ne committo ut is locus ubi consto ex calamitas populus romanus et internecio exercitus nomen capio aut memoria prodo


Ac tantam sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legationes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent.

atque tantus sui iam hic res in gallia auctoritas comparo ut undique ad is legatio concurro gratia atque amicitia publicus privatim peto


Id eane de causa, quam legatis pronuntiarunt, an perfidia adducti fecerint, quod nihil nobis constat, non videtur pro certo esse proponendum.

is is de causa quam legatus pronuntio an perfidia adduco facio qui nihil nos consto non video pro certus sum propono


Biduo post Ariovistus ad Caesarem legatos misit: velle se de iis rebus quae inter eos egi coeptae neque perfectae essent agere cum eo: uti aut iterum conloquio diem constitueret aut, si id minus vellet, ex suis legatis aliquem ad se mitteret.

biduus post ariovistus ad caesaris legatus mitto volo sui de is res qui inter is ago coepio neque perficio sum ago cum is uti aut iterum colloquium dies constituo aut si is paruus volo ex suus legatus aliquis ad sui mitto


Quo cum confestim Gaius Caninius venisset animadverteretque omnes oppidi partes praeruptissimis saxis esse munitas, quo defendente nullo tamen armatis ascendere esset difficile, magna autem impedimenta oppidanorum videret, quae si clandestina fuga subtrahere conarentur, effugere non modo equitatum, sed ne legiones quidem possent, tripertito cohortibus divisis trina excelsissimo loco castra fecit;

quo cum confestim gaius caninus venio animadverto omnis oppidum pars praerumpo saxum sum munio quo defendo nullus tamen armo ascendo sum difficilis magnus autem impedimentum oppidanus video qui si clandestinus fuga subtraho conor effugio non modo equitas sed ne legio quidem possum tripertito cohors divido trini excello locus castrum facio


Illi, ut erat imperatum, eductis iis cohortibus quae praesidio castris relictae intritae ab labore erant, et longiore itinere circumductis, ne ex hostium castris conspici possent, omnium oculis mentibusque ad pugnam intentis celeriter ad eas quas diximus munitiones pervenerunt

ille ut sum impero educo is cohors qui praesidium castrum relinquo intero ab labor sum et longus iter circumduco ne ex hostis castrum conspicio possum omnis oculus mens ad pugna intendo celer ad is qui dico munitio pervenio


Res enim gerebatur et excelso loco et in conspectu exercitus nostri, magnusque utrimque clamor oriebatur.

res enim gero et excelsum locus et in conspectus exercitus noster magnus utrimque clamor orior


Crassus equitum praefectos cohortatus, ut magnis praemiis pollicitationibusque suos excitarent, quid fieri vellet ostendit.

crassus eques praeficio cohortor ut magnus praemium pollicitatio suus excito quis fio volo ostendo


Ita quam quisque poterat maxime insignis, quo notior testatiorque virtus esset eius, telis hostium flammaeque se offerebat.

ita quam quisque possum magnus insignis quo nosco testatus virtus sum is telum hostis flamma sui offero


Ita nostri acriter in hostes signo dato impetum fecerunt itaque hostes repente celeriterque procurrerunt, ut spatium pila in hostes coiciendi non daretur.

ita noster acer in hostis signum do impetus facio itaque hostis repens celeriter procurro ut spatium pilum in hostis cojacio non do


Legiones in hiberna mittit. Captivorum circiter viginti milia Aeduis Arvernisque reddit.

legio in hibernus mitto captivus circiter viginti mille aedui arvernus reddo


Gaium Antistium Reginum in Ambivaretos, Titum Sextium in Bituriges, Gaium Caninium Rebilum in Rutenos cum singulis legionibus mittit.

gaius antistius rego in ambivareti titus sestius in bituriges gaius caninius rebilis in ruteni cum singuli legio mitto


"Haec ut intellegatis," inquit, "a me sincere pronuntiari, audite Romanos milites." Producit servos,

hic ut intellego inquam ab ego sincerus pronuntiaris audio romanus miles produco servus


His rebus cognitis, exploratores centurionesque praemittit qui locum castris idoneum deligant.

hic res cognosco explorator centurio praemitto qui locus castrum idoneus deligo


ipsum ex Helvetiis uxorem habere, sororum ex matre et propinquas suas nuptum in alias civitates conlocasse.

ipse ex helvetius uxor habeo soror ex mater et propinquo suus nubo in alius civitas conloco


Eodem die castra promovit et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte consedit.

eos dies castrum promoveo et mille passus vis ab caesar castrum sub mons consido


Eo cum pervenisset, ad reliquas legiones mittit priusque omnes in unum locum cogit quam de eius adventu Arvernis nuntiari posset.

eos cum pervenio ad reliquus legio mitto prior omnis in unus locus cogo quam de is advenio arvernus nuntiaris possum


Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant.

hic gaius antistius reginus et gaius caninus rebilus legatus cum duo legio obtineo


Bello superatos esse Arvernos et Rutenos a Q. Fabio Maximo, quibus populus Romanus ignovisset neque in provinciam redegisset neque stipendium posuisset.

bellum supero sum arverni et ruteni ab q fabius maximus qui populus romanus ignosco neque in provincia redigo neque stipendium pono


Secutae sunt continuos complures dies tempestates, quae et nostros in castris continerent et hostem a pugna prohiberent.

sequor sum continuus complures dies tempestas qui et noster in castrum contineo et hostis ab pugno prohibeo


Itaque se suaque omnia Caesari dediderunt. In quos eo gravius Caesar vindicandum statuit quo diligentius in reliquum tempus a barbaris ius legatorum conservaretur. Itaque omni senatu necato reliquos sub corona vendidit.

itaque sui suum omnis caesaris dedo in qui is gravis caesar vindico statuo quo diligo in reliquus tempus ab barbaris ius legatus conservo itaque omnis senatus neco reliquus sub corona vendo


Cum utrimque gladii destricti essent, non tam pugnandi quam diffugiendi fuit utrorumque consilium: nostrorum, quod mortifero vulnere Commium credebant adfectum; Gallorum, quod insidiis cognitis plura quam videbant extimescebant. Quo facto statuisse Commius dicebatur numquam in conspectum cuiusquam Romani venire.

cos utrimque gladius destringo sum non tam pugno quam diffugio sum uter consilium noster qui mortifero vulnus commis credo afficio gallus qui insidiae cognosco multus quam video extimesco quo facio statuo commius dico numquam in conspectus quisquam romanus venio


Is, quod in his locis inopia frumenti erat, praefectos tribunosque militum complures in finitimas civitates frumenti causa dimisit;

is qui in hic locus inopia frumentum sum praeficio tribunus miles complures in finitimus civitas frumentum causa dimitto


simul, ut dicebatur, sui purgandi causa, quod contra atque esset dictum et ipsi petissent, proelium pridie commisissent, simul ut, si quid possent, de indutiis fallendo impetrarent.

simul ut dico suus purgo causa qui contra atque sum dico et ipse peto proelium pridie committo simul ut si quis possum de indutiae fallo impetro


Sic cum suis fugientibus permixti, quos non silvae montesque texerunt, ab equitatu sunt interfecti.

sic cum suus fugio permisceo qui non silva mons tego ab equitatus sum interfacio


Hac fama ad Treveros perlata Indutiomarus, qui postero die castra Labieni oppugnare decreverat, noctu profugit copiasque omnes in Treveros reducit.

hic fama ad treveri perfero indutiomarus qui posterus dies castrum labienus oppugnaris decerno nox profugio copia omnis in treveri reduco


Postero die concilio convocato consolatus cohortatusque est ne se admodum animo demitterent, ne perturbarentur incommodo;

posterus dies concilio convoco consolo cohorto sum ne sui admodum animus demitto ne perturbo incommodus


Primam et secundam aciem in armis esse, tertiam castra munire iussit.

primus et secundus acies in arma sum tertius castrum munio iubeo


dum cupidius instat, in locum deiectus inferiorem concidit. Huic rursus circumvento fert subsidium Pullo,

dum cupidus insto in locus deicio inferus concido hic rursus circumvenio fero subsidium pullo


Sibi omnes fere finitimos esse inimicos ac suae virtuti invidere; a quibus se defendere traditis armis non possent.

sui omnis fere finitimi sum inimicus atque suus virtus invideo ab qui sui defendo trado arma non possum


Caesar, etsi intellegebat qua de causa ea dicerentur quaeque eum res ab instituto consilio deterreret, tamen, ne aestatem in Treveris consumere cogeretur omnibus ad Britannicum bellum rebus comparatis, Indutiomarum ad se cum CC obsidibus venire iussit.

caesar etsi intellego qui de causa is dico quisque is res ab instituo consilium deterreo tamen ne aestas in treveri consumo cogo omnis ad britannicus bellum res comparo indutiomaris ad sui cum centum obsidibus venio iubeo


Sic milites consolatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit.

sic miles consolo idem dies reduco in castrum reliquus qui ad oppugnatio pertineo oppidum administraris instituo


Quo facto perterriti oppidani, cum quid ageretur in locis reliquis essent suspensi, revocant ab impugnandis operibus armatos murisque disponunt.

quo facio perterreo oppidanus cum quis ago in locus reliquus sum suspendo revoco ab impugno opus armatus murus dispono


et, quod oppidum Cenabum pons fluminis Ligeris contingebat, veritus ne noctu ex oppido profugerent, duas legiones in armis excubare iubet.

et qui oppidum cenabum pons flumen liger contingo vereor ne nox ex oppidum profugio duo legio in arma excubaris iubeo


Hic servo spe libertatis magnisque persuadet praemiis, ut litteras ad Caesarem deferat.

hic servo spes libertas magnus persuadeo praemium ut littera ad caesaris defero


Hi cum tantopere de potentatu inter se multos annos contenderent, factum esse uti ab Arvernis Sequanisque Germani mercede arcesserentur.

hic cum tantopere de potentatus inter sui multus annus contendo facio sum uti ab arvernus sequani germanus merces arcesso


paucae ultimae nationes anni tempore confisae, quod hiems suberat, id facere neglexerunt.

paucus ulter natio annus tempus confido qui hiems subsum is facio neglego


Firmo in Treveris ad pontem praesidio relicto, ne quis ab his subito motus oreretur, reliquas copias equitatumque traducit.

firmum in treveri ad pons praesidium relinquo ne quis ab hic subeo moueo orior reliquus copia equito traduco


C. Valerius Procillus, cum a custodibus in fuga trinis catenis vinctus traheretur, in ipsum Caesarem hostes equitatu insequentem incidit.

que valerius procillus cum ab custos in fuga terni catena vincio traho in ipse caesaris hostis equitatus insequor incido


Pro multitudine autem hominum et pro gloria belli atque fortitudinis angustos se fines habere arbitrabantur, qui in longitudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant.

pro multitudo autem homo et pro gloria bellum atque fortitudo angustus sui finis habeo arbitror qui in longitudo mille passus ccxl in latitudo clxxx pateo


Ad hunc se confestim a Pullone omnis multitudo convertit:

ad hic sui confestim ab pullo omnis multitudo converto


Consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere.

consuesse enim deus immortalis quo gravis homo ex commutatio res doleo qui pro scelus is ulciscor volo hic secundus interdum res et diuturnus impunitas concedo


Hac re cognita omnes Eburonum et Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliam.

hic res cognosco omnis eburones et nervius qui convenio copia discedo paulus habeo post is facio caesar quiesco gallia


Ea res per fugitivos L. Aemilii, decurionis equitum Gallorum, hostibus nuntiatur.

is res per fugitivus l aemilius decurio eques gallus hostis nuntio


Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quod exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere.

debeo sui suspicaris simulo caesaris amicitia qui exercitus in gallia habeo suus opprimo causa habeo


Quod ubi Caesar animadvertit, naves longas, quarum et species erat barbaris inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde fundis, sagittis, tormentis hostes propelli ac submoveri iussit; quae res magno usui nostris fuit.

qui ubi caesar animadverto navo longus qui et species sum barbaris inusitatus et moueo ad usus expedio paulus removeo ab oneraria navis et remi incitaris et ad latus aperio hostis constituo atque inde fundo sagitta tormentum hostis propello atque submoveo iubeo qui res magnus usus noster sum


Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia commemoravit, quod rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera amplissime missa; quam rem et paucis contigisse et pro magnis hominum officiis consuesse tribui docebat;

ubius is venio sum caesar initium oratio suus senatus in is beneficium commemoro qui rex appello sum ab senatus qui amicus qui munus amplus mitto quam res et paucus contingo et pro magnus homo officium consuesse tribuo doceo


An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romanos in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis?

an qui ad dies non venio de is fides consto dubito quis ergo romanus in ille ulteriores munitio animus causa cottidie exerceo puto


Conquirit etiam lintres: has magno sonitu remorum incitatas in eandem partem mittit. Ipse post paulo silentio egressus cum tribus legionibus eum locum petit quo naves appelli iusserat.

conquaero etiam linter hic magnus sonitus remi incito in idem pars mitto ipse post paulus silentium egredior cum tres legio is locus peto quo navo appello iubeo


Quibus non frangebantur animi inimicorum Caesaris, sed admonebantur quo maiores pararent necessitates, quibus cogi posset senatus id probare, quod ipsi constituissent.

qui non frango animus inimicus caesar sed admoneo quo magnus paro necessitas qui cogo possum senatus is probaris qui ipse constituo


Treveri vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem.

treveri verus atque indutiomarus totus hiems nullus tempus intermitto quin trans rhenus legatus mitto civitas sollicito pecunia polliceor magnus pars exercitus noster interfacio multus paruus supersum dico pars


hoc esse miseriorem et graviorem fortunam Sequanorum quam reliquorum, quod soli ne in occulto quidem queri neque auxilium implorare auderent absentisque Ariovisti crudelitatem,

hic sum miser et gravis fortuna sequani quam reliquus qui solus ne in occulo quidem queror neque auxilium imploraris audeo absum ariovistus crudelitas


quo lege communi omnes puberes armati convenire consuerunt; qui ex eis novissimus convenit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus affectus necatur.

quo lex communis omnis pubes armatus convenio consuo qui ex is novus convenio in conspectus multitudo omnis cruciatus afficio neco


Illi supplicia cruciatusque Gallorum veriti, quorum agros vexaverant, remanere se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit.

ille supplicium crucio gallus vereor qui ager vexo remaneo sui apud is volo dico hic caesar libertas concedo


Cum omnes regiones Galliae togatae Caesar percucurrisset, summa celeritate ad exercitum Nemetocennam rediit legionibusque ex omnibus hibernis ad fines Treverorum evocatis eo profectus est ibique exercitum lustravit.

cos omnis regio gallia togata caesar percurro summus celeritas ad exercitus nemetocenna redeo legio ex omnis hibernus ad finis treveri evoco is proficiscor sum ibi exercitus lustro


Collaudatis militibus atque eis qui negotio praefuerant, quid fieri velit ostendit atque omnes ad portum Itium convenire iubet, quo ex portu commodissimum in Britanniam traiectum esse cognoverat, circiter milium passuum XXX transmissum a continenti: huic rei quod satis esse visum est militum reliquit;

collaudo miles atque is qui negotium praesum quis fio volo ostendo atque omnis ad portus itis convenio iubeo quo ex portus commodus in britannia trajectus sum cognosco circiter mille passus xxx transmitto ab contineo hic res qui satis sum video sum miles relinquo


non posse deorum immortalium numen placari arbitrantur, publiceque eiusdem generis habent instituta sacrificia. Alii immani magnitudine simulacra habent,

non possum deus immortalis numen placaris arbitror publicum idem genus habeo institutum sacrificium alius immanis magnitudo simulacrum habeo


Haec sibi esse curae; frumentum Sequanos, Leucos, Lingones subministrare, iamque esse in agris frumenta matura; de itinere ipsos brevi tempore iudicaturos.

hic sui sum cura frumentum sequani leuci lingones subministraris iam sum in ager frumentum maturo de iter ipse brevis tempus judico


Absolutis operibus pro vallo legiones instructas collocat, equites frenatis equis in statione disponit.

absolvo opus pro vallo legio instruo colloco eques freno equus in statio dispono


nec minus se ab milite modestiam et continentiam quam virtutem atque animi magnitudinem desiderare.

neque paruus sui ab miles modestia et continentia quam virtus atque animus magnitudo desideraris


Quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa est, circiter CCXX naves eorum paratissimae atque omni genere armorum ornatissimae profectae ex portu nostris adversae constiterunt;

qui ubi convenio atque primus ab hostis video sum circiter ccxx navo is paro atque omnis genus armus orno proficio ex portus noster adverro consto


Ita fuga timoris simul calliditatisque plena sine ullo detrimento milia non amplius decem progressi hostes loco munitissimo castra posuerunt.

ita fuga timor simul calliditas plenus sine ullus detrimentum mille non amplus decem progredior hostis locus munio castrum pono


Temporis tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodanda sed etiam ad galeas induendas scutisque tegimenta detrahenda tempus defuerit.

tempus tantus sum exiguitas hostis tam paro ad dimico animus ut non modo ad insigne accommodo sed etiam ad galea induo scutum tegimentum detraho tempus desum


Legati haec se ad suos relaturos dixerunt et re deliberata post diem tertium ad Caesarem reversuros: interea ne propius se castra moveret petierunt.

legatus hic sui ad suus refero dico et res delibero post dies tertius ad caesaris revorto interea ne propius sui castrum moveo peto


Erat unus intus Nervius nomine Vertico, loco natus honesto, qui a prima obsidione ad Ciceronem perfugerat suamque ei fidem praestiterat.

sum unus intus nervius nomen vertico locus nascor honestus qui ab primus obsidio ad cicero perfugio suo is fides praesto


Tantis excitati praemiis et sua sponte multi in disciplinam conveniunt et a parentibus propinquisque mittuntur.

tantus excitas praemium et suus sponte multus in disciplina convenio et ab parens propinquus mitto


Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant.

hic spatium interpono reliquus sui confirmo tantus ut in munitio consisto audeo species defensor praebeo


ex quibus unam in Morinos ducendam Gaio Fabio legato dedit, alteram in Nervios Quinto Ciceroni, tertiam in Esubios Lucio Roscio; quartam in Remis cum Tito Labieno in confinio Treverorum hiemare iussit. Tres in Belgis collocavit:

ex qui unus in morini duco gaius fabius legatus do alter in nervii quintus cicero tertius in esubios lucius roscius quartus in remi cum titus labienus in confinis treveri hiemo iubeo tres in belga colloco


Inde cum saepe in insidiis equites peditesque disponerent, magna detrimenta Romanis in pabulationibus inferebant.

indus cum saepe in insidiae eques pedito dispono magnus detrimentum romanus in pabulatio infero


Ex quo iudicari posse quantum haberet in se boni constantia, propterea quod quos aliquam diu inermes sine causa timuissent hos postea armatos ac victores superassent.

ex quo iudico possum quantus habeo in sui bonus constantia propterea qui qui aliqui diu inermis sine causa timeo hic postea armatus atque victor supero


Haec prius illi detrahenda auxilia existimabat quam ipsum bello lacesseret, ne desperata salute aut se in Menapios abderet aut cum Transrhenanis congredi cogeretur.

hic prior ille detraho auxilium existimo quam ipse bellum lacesso ne despero salus aut sui in menapii abderet aut cum transrhenani congredior cogo


Quo facto cum aliis alii subsidium ferrent neque timerent ne aversi ab hoste circumvenirentur, audacius resistere ac fortius pugnare coeperunt.

quo facio cum alius alius subsidium fero neque timeo ne averto ab hostis circumvenio audax resisto atque fortis pugno coepio


Hac victoria sublatus Ambiorix statim cum equitatu in Aduatucos, qui erant eius regno finitimi, proficiscitur; neque noctem neque diem intermittit peditatumque se subsequi iubet.

hic victoria tollo ambiorix statim cum equitatus in aduatucos qui sum is regnum finitimus proficisco neque nox neque dies intermitto pedito sui subsequor iubeo


Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt.

centurio qui nonnullus ex inferus ordo reliquus legio virtus causa in superus sum ordo hic legio traduco ne ante pario res militaris laus amitto fortis pugno concido


Quibus omnibus rebus permoti equites Treveri, quorum inter Gallos virtutis opinio est singularis, qui auxilii causa a civitate missi ad Caesarem venerant, cum multitudine hostium castra [nostra] compleri, legiones premi et paene circumventas teneri, calones, equites, funditores, Numidas diversos dissipatosque in omnes partes fugere vidissent, desperatis nostris rebus domum contenderunt:

qui omnis res permoveo eques treveri qui inter galli virtus opinio sum singularis qui auxilium causa ab civitas mitto ad caesaris venio cum multitudo hostis castrum noster compleo legio premo et paene circumvenio teneo calo eques funditor numida diverto dissipatosque in omnis pars fugio video despero noster res domus contendo


Ipse interim in colle medio triplicem aciem instruxit legionum quattuor veteranarum; in summo iugo duas legiones quas in Gallia citeriore proxime conscripserat et omnia auxilia conlocavit,

ipse interim in collis medium triplex acies instruo legio quattuor veteranaris in superus iugum duo legio qui in gallia citer propior conscribo et omnis auxilium conloco


Helvetios, Tulingos, Latobrigos in fines suos, unde erant profecti, reverti iussit, et, quod omnibus frugibus amissis domi nihil erat quo famem tolerarent, Allobrogibus imperavit ut iis frumenti copiam facerent; ipsos oppida vicosque, quos incenderant, restituere iussit. Id ea maxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne propter bonitatem agrorum Germani, qui trans Rhenum incolunt, ex suis finibus in Helvetiorum fines transirent et finitimi Galliae provinciae Allobrogibusque essent.

helvetii tulingos latobrigi in finis suus unde sum proficiscor revorto iubeo et qui omnis frugis amitto domus nihil sum quo fames tolero allobroges impero ut is frumentum copia facio ipse oppidum vicus qui incendo restituo iubeo is is magnus ratio facio qui nolo is locus unde helvetius discedo vacaris ne propter bonitas ager germanus qui trans rhenus incolo ex suus finis in helvetius finis transeo et finitimus gallia provincia allobroges sum


Eodem tempore C. Fabius legatus complures civitates in fidem recipit, obsidibus firmat litterisque Gai Canini Rebili fit certior quae in Pictonibus gerantur.

eos tempus que fabius legatus complures civitas in fides recipio obsidibus firmo littera gaius caninius rebilis fio certus qui in pictones gero


Cognito eius adventu Acco, qui princeps eius consili fuerat, iubet in oppida multitudinem convenire. Conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur.

cognosco is advenio acco qui princeps is consilium sum iubeo in oppidum multitudo convenio conor priusquam is efficio possum adsum romanus nuntio


paulatim adsuefacti superari multisque victi proeliis ne se quidem ipsi cum illis virtute comparant.

paulatim adsuefacti superaris multa vinco proelium ne sui quidem ipse cum ille virtus comparo


Quod iussi sunt faciunt, ac subito omnibus portis eruptione facta neque cognoscendi quid fieret neque sui colligendi hostibus facultatem relinquunt.

qui iubeo sum facio atque subeo omnis porta eruptio facio neque cognosco quis fio neque suus colligo hostis facultas relinquo


copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit.

copia omnis qui pro oppidum colloco in oppidum recipio


Quod ubi auditum est, conclamant omnes occasionem negotii bene gerendi amittendam non esse:

qui ubi audio sum conclamo omnis occasio negotium bene gero amitto non sum


Accedebat quod suos ab se liberos abstractos obsidum nomine dolebant, et Romanos non solum itinerum causa sed etiam perpetuae possessionis culmina Alpium occupare conari et ea loca finitimae provinciae adiungere sibi persuasum habebant.

accedo qui suus ab sui liber abstraho obses nomen doleo et romanus non solus iter causa sed etiam perpetuus possessio culmen alpis occuparis conor et is locum finitimus provincia adiungo sui persuadeo habeo


Cum complures dies in oppugnatione consumpsisset et magno suorum detrimento nullam partem munitionum convellere potuisset, rursus ad obsidendum Lemonum redit.

cos complures dies in oppugnatio consumo et magnus suus detrimentum nullus pars munitio convello possum rursus ad obsideo lemonum redeo


Sibi numquam placuisse Avaricum defendi, cuius rei testes ipsos haberet; sed factum imprudentia Biturigum et nimia obsequentia reliquorum uti hoc incommodum acciperetur;

sui numquam placeo avaricum defendo qui res testis ipse habeo sed facio imprudens bituriges et nimius obsequor reliquus uti hic incommodus accipio


Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum, quod essent publice polliciti, flagitare.

interim cottidie caesar aedui frumentum qui sum publicus polliceor flagito


Obsidibus imperatis centum hos Aeduis custodiendos tradit.

obsidibus impero centum hic aedui custodio trado


praestate eandem nobis ducibus virtutem, quam saepe numero imperatori praestitistis, atque illum adesse et haec coram cernere existimate."

praestas idem nos dux virtus quam saepe numerus imperator praesto atque ille adsum et hic coram cerno existimo


qui vicus positus in valle non magna adiecta planitie altissimis montibus undique continetur.

qui vicus pono in valles non magnus adiicio planitie alo mons undique contineo


quae gens ad hoc tempus his sedibus sese continet summamque habet iustitiae et bellicae laudis opinionem.

qui gens ad hic tempus hic sedes sui contineo summa habeo justitia et bellicus laus opinio


Interim eam partem nudari necesse erat et ab latere aperto tela recipi.

interim is pars nudaris necesse sum et ab lateo aperio telum recipio


Ille obsidibus acceptis hostium se habiturum numero confirmat, si aut Ambiorigem aut eius legatos finibus suis recepissent. His confirmatis rebus Commium Atrebatem cum equitatu custodis loco in Menapiis relinquit; ipse in Treveros proficiscitur.

ille obsidibus accipio hostis sui habeo numerus confirmo si aut ambiorigem aut is legatus finis suus recipio hic confirmo res commis atrebatem cum equitatus custodio locus in menapii relinquo ipse in treveri proficisco


Caesar consulto equites cedere seque in castra recipere iubet, simul ex omnibus partibus castra altiore vallo muniri portasque obstrui atque in his administrandis rebus quam maxime concursari et cum simulatione agi timoris iubet.

caesar consultum eques cedo sequor in castrum recipio iubeo simul ex omnis pars castrum alo vallo munio porto obstruo atque in hic administro res quam magnus concursaris et cum simulatio ago timor iubeo


unum illud orat, ut timori suo concedatur, ne in conspectum veniat cuiusquam Romani. Cuius postulationem Antonius cum iudicaret ab iusto nasci timore, veniam petenti dedit, obsides accepit.

unus ille oro ut timor suus concedo ne in conspectus venio quisquam romanus qui postulatio antonius cum iudico ab justus nascor timor venio peto do obses accipio


Hos cum Suebi multis saepe bellis experti propter amplitudinem gravitatem civitatis finibus expellere non potuissent, tamen vectigales sibi fecerunt ac multo humiliores infirmiores redegerunt.

hic cum suevi multus saepe bellum experior propter amplitudo gravitas civitas finis expello non possum tamen vectigal sui facio atque multus humilis infirmis redigo


capilloque sunt promisso atque omni parte corporis rasa praeter caput et labrum superius.

capillus sum promitto atque omnis pars corpus rado praeter caput et labrum superus


Quos equitatus apertissimis campis consectatus ex milium L numero, quae ex Aquitania Cantabrisque convenisse constabat, vix quarta parte relicta, multa nocte se in castra recepit.

qui equito aperio campus consector ex mille l numerus qui ex aquitania cantabras convenio consto vix quartus pars relinquo multus nox sui in castrum recipio


sin autem locum tenere vellent, nec virtuti locus relinquebatur, neque ab tanta multitudine coniecta tela conferti vitare poterant.

sin autem locus teneo volo neque virtus locus relinquo neque ab tantus multitudo conicio telum confercio vitaris possum


Dum haec ad Gergoviam geruntur, Convictolitavis Aeduus, cui magistratum adiudicatum a Caesare demonstravimus, sollicitatus ab Arvernis pecunia cum quibusdam adulescentibus colloquitur; quorum erat princeps Litaviccus atque eius fratres, amplissima familia nati adulescentes.

dum hic ad gergovia gero convictolitavis aeduus qui magistratus adjudico ab caesaris demonstro sollicito ab arvernus pecunia cum quidam adulescens colloquor qui sum princeps litaviccus atque is frater amplus familia nascor adulescens


si ipse ad exercitum contenderet, ne eis quidem eo tempore qui quieti viderentur suam salutem recte committi videbat.

si ipse ad exercitus contendo ne is quidem is tempus qui quiesco video suus salus rectus committo video


Hae revinciuntur introrsus et multo aggere vestiuntur: ea autem, quae diximus, intervalla grandibus in fronte saxis effarciuntur.

hic revincio introrsum et multus aggero vestio is autem qui dico intervallum grandis in frons saxum effarcio


Statuunt, ut X milia hominum delecta ex omnibus copiis in oppidum mittantur,

statuo ut decem mille homo delecto ex omnis copia in oppidum mitto


itemque Dumnorigi Haeduo, fratri Diviciaci, qui eo tempore principatum in civitate obtinebat ac maxime plebi acceptus erat, ut idem conaretur persuadet eique filiam suam in matrimonium dat.

ito dumnorigi haeduo frater diviciaci qui is tempus principatus in civitas obtineo atque magnus plebs accipio sum ut idem conor persuadeo is filia suus in matrimonium do


Consistit agmen; impedimenta intra legiones recipiuntur.

consisto agmen impedimentum intra legio recipio


Eodem die legati ab hostibus missi ad Caesarem de pace venerunt.

eos dies legatus ab hostis mitto ad caesaris de pax venio


quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur.

quis quoque pacisco ago placeo occulte inter sui constituo adeo tempus definio cum meridio sum video


Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit, de suis virtutibus multa praedicavit:

ariovistus ad postulo caesar paucus respondeo de suus virtus multus praedico


tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere potuerint quin cum iis consentirent.

tantus sum is omnis furor ut ne suessio quidem frater consanguinei suus qui idem ius et idem lex utor unus imperium unus magistratus cum ipse habeo deterreo possum quin cum is consentio


ac iam ut omnia contra opinionem acciderent, tamen se plurimum navibus posse, [quam] Romanos neque ullam facultatem habere navium, neque eorum locorum ubi bellum gesturi essent vada, portus, insulas novisse;

atque iam ut omnis contra opinio accido tamen sui multus navis possum quam romanus neque ullus facultas habeo navis neque is locus ubi bellum gero sum vado portus insula nosco


His dimissis et ventum et aestum uno tempore nactus secundum, dato signo et sublatis ancoris, circiter milia passuum VII ab eo loco progressus aperto ac plano litore naves constituit.

hic dimitto et venio et aestus unus tempus nanciscor secundus do signum et tollo ancora circiter mille passus vii ab is locus progredior aperio atque planus litus navo constituo


Magno horum coacto numero, cum Caesar in Sequanos per extremos Lingonum fines iter faceret, quo facilius subsidium provinciae ferri posset, circiter milia passuum decem ab Romanis trinis castris Vercingetorix consedit

magnus hic cogo numerus cum caesar in sequani per extremus lingones finis iter facio quo facilis subsidium provincia fero possum circiter mille passus decem ab romanus terni castrum vercingetorix consido


Necessario sententia desistunt legatosque deprecandi causa ad Caesarem mittunt: adeunt per Aeduos, quorum antiquitus erat in fide civitas.

necessarius sententia desisto lego deprecor causa ad caesaris mitto adeo per aedui qui antiquus sum in fides civitas


At Q. Titurius et L. Cotta legati, qui in Menapiorum fines legiones duxerant, omnibus eorum agris vastatis, frumentis succisis, aedificiis incensis, quod Menapii se omnes in densissimas silvas abdiderant, se ad Caesarem receperunt.

at q titurius et l cotta legatus qui in menapii finis legio duco omnis is ager vastas frumentum succido aedificium incendo qui menapii sui omnis in densus silva abdo sui ad caesaris recipio


Faciunt hoc idem omnes eius equites paucosque nostros convertunt atque insequuntur.

facio hic idem omnis is eques pauci noster converto atque insequor


At Cotta, qui cogitasset haec posse in itinere accidere atque ob eam causam profectionis auctor non fuisset, nulla in re communi saluti deerat et in appellandis cohortandisque militibus imperatoris et in pugna militis officia praestabat.

at cotta qui cogito hic possum in iter accido atque ob is causa profectio auctor non sum nullus in res communis salus desum et in appello cohorto miles imperator et in pugno miles officium praesto


neque erat omnium quisquam qui aspectum modo tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur.

neque sum omnis quisquam qui aspectus modo tantus multitudo sustineo possum arbitror praesertim anceps proelium cum ex oppidum eruptio pugno foris tantus copia equito pedito cerno


Nam quod omni ex reliquis partibus demesso frumento pars una erat reliqua, suspicati hostes huc nostros esse venturos noctu in silvis delituerant;

nam qui omnis ex reliquus pars demeto frumentum pars unus sum reliquus suspicor hostis huc noster sum venio nox in silva delitesco


quorum alter ex pontibus, quo tutior altitudine esset, hoc audacius longiusque permitteret tela, alter, qui propior hostem in ipso vallo collocatus esset, ponte ab incidentibus telis tegeretur. Portis fores altioresque turres imposuit.

qui alter ex pons quo tueor altitudo sum hic audax longus permitto telum alter qui propior hostis in ipse vallo colloco sum pons ab incido telum tego porta foris alo turris impono


Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant.

qui collis radix duo duo ex pars flumen subluo


Consequuntur equites nostri, ut erat praeceptum, invaduntque Dumnaci agmen et fugientes perterritosque sub sarcinis in itinere adgressi magna praeda multis interfectis potiuntur. Ita re bene gesta se recipiunt in castra.

consequor eques noster ut sum praeceptum invado dumnaci agmen et fugio perterreo sub sarcina in iter aggredior magnus praeda multus interficio potio ita res bene gero sui recipio in castrum


multi ut diu iactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare.

multus ut diu jacto bracchium praeopto scutum manus emitto et nudus corpus pugno


sed tantae multitudinis adventu perterriti ex iis aedificiis quae trans flumen habuerant demigraverant, et cis Rhenum dispositis praesidiis Germanos transire prohibebant.

sed tantus multitudo advenio perterreo ex is aedificium qui trans flumen habeo demigraverant et cis rhenus dispono praesidium germani transeo prohibeo


Mittuntur ad Caesarem confestim ab Cicerone litterae magnis propositis praemiis, si pertulissent: obsessis omnibus viis missi intercipiuntur.

mitto ad caesaris confestim ab cicero littera magnus propono praemium si perfero obsedeo omnis via mitto intercipio


hoc idem reliquis deinceps fit diebus.


Hoc decreto interposito cohortatus Aeduos, ut controversiarum ac dissensionis obliviscerentur atque omnibus omissis his rebus huic bello servirent eaque quae meruissent praemia ab se devicta Gallia exspectarent equitatumque omnem et peditum milia decem sibi celeriter mitterent, quae in praesidiis rei frumentariae causa disponeret, exercitum in duas partes divisit:

hic decretum interpono cohortor aedui ut controversiaris atque dissensio obliviscor atque omnis omitto hic res hic bellum servio is qui mereo praemium ab sui devinco gallia exspecto equito omnis et pedes mille decem sui celer mitto qui in praesidium res frumentarius causa dispono exercitus in duo pars divido


Hoc consilio probato ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant.

hic consilium probo ab dux produco romanus copia sui castrum teneo


nacti obsides, quos Caesar apud eos deposuerat, horum supplicio dubitantes territant.

nanciscor obses qui caesar apud is depono hic supplicium dubito territo


hostesque nihil amplius copiarum accessurum credentes, ut pridie cognoverant, delendi equitatus nostri nacti occasionem videbantur.

hostis nihil amplus copia accedo credo ut pridie cognosco deleo equito noster nanciscor occasio video


His confectis rebus conventibusque peractis, in citeriorem Galliam revertitur atque inde ad exercitum proficiscitur.

hic conficio res conventus perago in citer gallia revorto atque inde ad exercitus proficisco


His constitutis rebus paulum supra eum locum quo ante exercitum traduxerat facere pontem instituit.

hic constitus res paulus supra is locus quo ante exercitus traduco facio pons instituo


transtra ex pedalibus in altitudinem trabibus, confixa clavis ferreis digiti pollicis crassitudine;

transtrum ex pedal in altitudo trabs configo clavus ferreus digitus pollex crassitudo


Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit,

revorto ille evenio bellum non ignoro unus qui cohors ex statio et praesidium sum emitto queror ne paruus quidem casus locus relinquo debeo multus fortuna in repentinus hostis advenio possum judico


Quibus rebus confectis, Caesar ad oppidum Avaricum, quod erat maximum munitissimumque in finibus Biturigum atque agri fertilissima regione, profectus est, quod eo oppido recepto civitatem Biturigum se in potestatem redacturum confidebat.

qui res conficio caesar ad oppidum avaricum qui sum magnus munio in finis bituriges atque ager fertilis regio proficiscor sum qui is oppidum recipio civitas bituriges sui in potestas redigo confido


mandat, ut crebros exploratores in Suebos mittant quaeque apud eos gerantur cognoscant.

mando ut creber explorator in suevi mitto quisque apud is gero cognosco


Cingetorigi, quem ab initio permansisse in officio demonstravimus, principatus atque imperium est traditum.

cingetorigi qui ab initium permaneo in officium demonstro principatus atque imperium sum trado


Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos locus fuisset, hac ne ipsum quidem sperare nostros exercitus capi posse.

qui ratio contra homo barbarus atque imperitus locus sum hic ne ipse quidem spero noster exercitus capio possum


A medio fere colle in longitudinem, ut natura montis ferebat, ex grandibus saxis sex pedum murum qui nostrorum impetum tardaret praeduxerant Galli, atque inferiore omni spatio vacuo relicto superiorem partem collis usque ad murum oppidi densissimis castris compleverant.

ab medium fere collis in longitudo ut natura mons fero ex grandis saxum sex pes murus qui noster impetus tardo praeduco gallus atque inferus omnis spatium vacuus relinquo superus pars collis usque ad murus oppidum densus castrum compleo


Itaque una ex parte a Suebis circiter milia passuum C agri vacare dicuntur.

itaque unus ex pars ab suevi circiter mille passus que ager vacaris dico


Postero die Caesar contione advocata temeritatem cupiditatemque militum reprehendit, quod sibi ipsi iudicavissent quo procedendum aut quid agendum videretur, neque signo recipiendi dato constitissent neque ab tribunis militum legatisque retineri potuissent.

posterus dies caesar contio advoco temeritas cupiditas miles reprehendo qui sui ipse judico quo procedo aut quis ago video neque signum recipio do consto neque ab tribunus miles lego retineo possum


facile se loci natura defensuros dicunt, quod prope ex omnibus partibus flumine et palude circumdata unum habeat et perangustum aditum.

facilis sui locus natura defendo dico qui prope ex omnis pars flumen et palus circumdo unus habeo et perangustus aditus


quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam ante edocti quae interrogati pronuntiarent,

qui in pabulatio paucus ante dies excipio et fames vinculum excrucio hic iam ante edoceo qui interrogo pronuntio


Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent. Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur.

qui res ad hic rursus opus addo caesar puto quo paruus numerus miles munitio defendo possum itaque truncus arbor aut admodum firmus ramus abscido atque hic delibro atque praeacuo cacumen perpetuus fodio quini pes alo duco


At Vercingetorix castris, prope oppidum positis, mediocribus circum se intervallis separatim singularum civitatium copias collocaverat atque omnibus eius iugi collibus occupatis, qua despici poterat,

at vercingetorix castrum prope oppidum pono mediocris circum sui intervallum separatim singularis civitas copia colloco atque omnis is jugo collis occupo qui despicio possum


At Caesar principibus cuiusque civitatis ad se evocatis alias territando, cum se scire quae fierent denuntiaret, alias cohortando magnam partem Galliae in officio tenuit.

at caesar princeps quisque civitas ad sui evoco alius territo cum sui scio qui fio denuntio alius cohorto magnus pars gallia in officium teneo


Quibus rebus coacti Menapii legatos ad eum pacis petendae causa mittunt.

qui res cogo menapii legatus ad is pax peto causa mitto


Adventu Caesaris facta commutatione rerum, obsidibus Aeduis redditis, veteribus clientelis restitutis, novis per Caesarem comparatis, quod hi, qui se ad eorum amicitiam adgregaverant,

advenio caesar facio commutatio res obsidibus aedui reddo vetus clientelis restitus novus per caesaris comparo qui hic qui sui ad is amicitia adgregaverant


Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos?

atque unus ex captivus quis tu inquam hic miser atque tenuis sector praeda qui licet iam sum fortuno


Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventum erat, consisterent fortiterque impetum nostrorum militum sustinerent,

hic novus adorior et multus mille passus prosequor magnus multitudo is fugio concido cum ab exter agmen ad qui venio sum consisto fortis impetus noster miles sustineo


Caesar honoris Diviciaci atque Haeduorum causa sese eos in fidem recepturum et conservaturum dixit, et quod erat civitas magna inter Belgas auctoritate atque hominum multitudine praestabat, DC obsides poposcit.

caesar honor diviciaci atque aedui causa sui is in fides recipio et conservo dico et qui sum civitas magnus inter belga auctoritas atque homo multitudo praesto sescenti obses posco


Ipse hibernis peractis contra consuetudinem in Italiam quam maximis itineribus est profectus, ut municipia et colonias appellaret, quibus M. Antoni quaestoris sui, commendaverat sacerdoti petitionem.

ipse hibernus perago contra consuetudo in italia quam magnus iter sum proficiscor ut municipium et colonia appello qui m antonius quaestor suus commendo sacerdos petitio


Nihil enim minus volebat quam sub decessu suo necessitatem sibi aliquam imponi belli gerendi, ne, cum exercitum deducturus esset, bellum aliquod relinqueretur quod omnis Gallia libenter sine praesenti periculo susciperet.

nihil enim paruus volo quam sub decedo suus necessitas sui aliqui impono bellum gero ne cum exercitus deduco sum bellum aliqui relinquo qui omnis gallia libet sine praesens periculum suscipio


Hoc se colle interruptis pontibus Galli fiducia loci continebant generatimque distributi in civitates omnia vada ac saltus eius paludis obtinebant,

hic sui collis interrumpo pons gallus fiducia locus contineo generatim distribuo in civitas omnis vado atque saltus is palus obtineo


Dispositis ibi praesidiis hora noctis circiter decima silvestribus angustisque itineribus frumentum importare in oppidum instituit.

dispono ibi praesidium hora nox circiter decimus silvestris angustus iter frumentum importaris in oppidum instituo


Constituisse autem Bellovacos omnium principum consensu, summa plebis cupiditate, si, ut diceretur, Caesar cum tribus legionibus veniret, offerre se ad dimicandum, ne miseriore ac duriore postea condicione cum toto exercitu decertare cogerentur;

constituo autem bellovaci omnis princeps consensus summus plebs cupiditas si ut dico caesar cum tres legio venio offero sui ad dimico ne miser atque durus postea condicio cum totus exercitus decertaris cogo


Iam Caesar a Gergovia discessisse audiebatur, iam de Aeduorum defectione et secundo Galliae motu rumores adferebantur, Gallique in colloquiis interclusum itinere et Ligeri Caesarem inopia frumenti coactum in provinciam contendisse confirmabant.

iam caesar ab gergovia discedo audio iam de aedui defectio et secundus gallia motus rumor affero gallus in colloquium intercludo iter et liger caesaris inopia frumentum cogo in provincia contendo confirmo


Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident.

totus trepido castrum atque alius ex alius causa tumultus quaero neque quo signum fero neque quam in pars quisque convenio provideo


Galba secundis aliquot proeliis factis castellisque compluribus eorum expugnatis, missis ad eum undique legatis obsidibusque datis et pace facta, constituit cohortes duas in Nantuatibus conlocare et ipse cum reliquis eius legionis cohortibus in vico Veragrorum, qui appellatur Octodurus hiemare;

galba secundus aliquot proelium facio castellum complures is expugno mitto ad is undique legatus obsidibusque do et pax facio constituo cohors duo in nantuates conlocaris et ipse cum reliquus is legio cohors in vicus veragri qui appello octodurus hiemo


Ibi legionibus instructis ad ultimum iugum pervenit aciemque eo loco constituit unde tormento missa tela in hostium cuneos conici possent.

ibi legio instruo ad ulter iugum pervenio acies is locus constituo unde tormentum mitto telum in hostis cuneus conicio possum


Summae diligentiae summam imperi severitatem addit; magnitudine supplici dubitantes cogit.

summa diligentia summa imperium severitas addo magnitudo supplicium dubito cogo


Scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat. Reliquam partem exercitus, quod paulo aberat longius, non putat exspectandam; equites circiter quadringentos ex proximis hibernis colligit.

scribo labienus si res publicus commodum facio possum cum legio ad finis nervius venio reliquus pars exercitus qui paulus absum longus non puto exspecto eques circiter quadringenti ex propior hibernus colligo


Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit.

hic res statim caesar per speculator cognosco insidiae vereor qui qui de causa discedo nondum perspicio exercitus equito castrum contineo


Est enim hoc Gallicae consuetudinis, uti et viatores etiam invitos consistere cogant et quid quisque eorum de quaque re audierit aut cognoverit quaerant et mercatores in oppidis vulgus circumsistat quibus ex regionibus veniant quas ibi res cognoverint pronuntiare cogat.

sum enim hic gallicus consuetudo uti et viator etiam invitus consisto cogo et quis quisque is de quisque res audio aut cognosco quaero et mercator in oppidum vulgus circumsisto qui ex regio venio qui ibi res cognosco pronuntiaris cogo


parsque ibi, cum angusto exitu portarum se ipsi premerent, a militibus, pars iam egressa portis ab equitibus est interfecta;

pars ibi cum angustus exeo portaris sui ipse premo ab miles pars iam egredior porta ab eques sum interfacio


sed is locus praesidio ab his non nimis firmo tenebatur;

sed is locus praesidium ab hic non nimis firmus teneo


Erat autem oppidanis difficilis et praeruptus eo descensus, ut prohibentibus nostris sine vulneribus ac periculo vitae neque adire flumen neque arduo se recipere possent ascensu.

sum autem oppidanus difficilis et praerumpo is descensus ut prohibeo noster sine vulnus atque periculum vita neque adeo flumen neque arduus sui recipio possum ascensus


Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet.

restitutus proelium atque repello hostis is quo labienus mitto contendo cohors quattuor ex propior castellum deduco eques pars sequor pars circumeo exter munitio et ab tergum hostis adorio iubeo


Druides a bello abesse consuerunt neque tributa una cum reliquis pendunt; militiae vacationem omniumque rerum habent immunitatem.

druis ab bellum absum consuo neque tribuo unus cum reliquus pendo militia vacatio omne res habeo immunitas


Conloquendi Caesari causa visa non est, et eo magis quod pridie eius diei Germani retineri non potuerant quin tela in nostros coicerent.

conloquor caesaris causa video non sum et is magis qui pridie is dies germanus retineo non possum quin telum in noster cojacio


Tum vero barbari commoti, quod oppidum et natura loci et manu munitum paucis diebus quibus eo ventum erat expugnatum cognoverant, legatos quoque versus dimittere, coniurare, obsides inter se dare, copias parare coeperunt.

tum verus barbaris commoveo qui oppidum et natura locus et manus munio paucus dies qui is venio sum expugno cognosco legatus quoque verro dimitto coniuro obses inter sui do copia paro coepio


Quibus rebus adductus Caesar non expectandum sibi statuit dum, omnibus, fortunis sociorum consumptis, in Santonos Helvetii pervenirent.

qui res adduco caesar non exspecto sui statuo dum omnis fortuna socius consumo in santoni helvetius pervenio


quod aequinoctium suberat, necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram attigit omnesque incolumes naves perduxit.

qui aequinoctium subsum necessarius angustus miles colloco atque summus tranquillitas consequor secundus ineo cum solvo vigil primus lux terra attigo omnes incolumis navo perduco


In hoc medio cursu est insula, quae appellatur Mona: complures praeterea minores subiectae insulae existimantur, de quibus insulis nonnulli scripserunt dies continuos triginta sub bruma esse noctem.

in hic medium cursus sum insula qui appello mona complures praeterea paruus subjacio insula existimo de qui insula nonnullus scribo dies continuus triginta sub bruma sum nox


Gallus periculum veritus, ut erat praeceptum, tragulam mittit.

gallus periculum vereor ut sum praeceptum tragula mitto


Illi alias eruptione temptata, alias cuniculis ad aggerem vineasque actis (cuius rei sunt longe peritissimi Aquitani, propterea quod multis locis apud eos aerariae secturaeque sunt), ubi diligentia nostrorum nihil his rebus profici posse intellexerunt, legatos ad Crassum mittunt seque in deditionem ut recipiat petunt. Qua re impetrata arma tradere iussi faciunt.

ille alius eruptio tento alius cuniculis ad aggero vinea ago qui res sum longus pereo aquitanus propterea qui multus locus apud is aeraria seco sum ubi diligentia noster nihil hic res proficio possum intellego legatus ad crassus mitto sequor in deditio ut recipio peto qui res impetro arma trado iubeo facio


His Caesar numerum obsidum quem ante imperaverat duplicavit eosque in continentem adduci iussit, quod propinqua die aequinoctii infirmis navibus hiemi navigationem subiciendam non existimabat.

hic caesar numerus obses qui ante impero duplico is in contineo adduco iubeo qui propinquus dies aequinoctium infirmis navis hiems navigatio subicio non existimo


Sabinus idoneo omnibus rebus loco castris sese tenebat, cum Viridovix contra eum duorum milium spatio consedisset cotidieque productis copiis pugnandi potestatem faceret, ut iam non solum hostibus in contemptionem Sabinus veniret, sed etiam nostrorum militum vocibus non nihil carperetur;

sabinus idoneus omnis res locus castrum sui teneo cum viridovix contra is duo mille spatium consido cottidie produco copia pugno potestas facio ut iam non solus hostis in contemptio sabinus venio sed etiam noster miles vox non nihil carpo


Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus.

qui res nuntio caesar suus quoque equitas tripertito divido contra hostis eo iubeo pugno unus omnis in pars


Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per omnes partes perequitant et tela coiciunt atque ipso terrore equorum et strepitu rotarum ordines plerumque perturbant, et cum se inter equitum turmas insinuaverunt, ex essedis desiliunt et pedibus proeliantur.

genus hic sum ex esseda pugna primus per omnis pars perequito et telum cojacio atque ipse terror equus et strepitus rotaris ordo plerusque perturbo et cum sui inter eques turma insinuo ex esseda desiliunt et pes proelio


Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent,

mandubii qui is oppidum recipio cum liber atque uxor exeo cogo hic cum ad munitio romanus accedo


Eodem tempore a P. Crasso, quem cum legione una miserat ad Venetos, Venellos, Osismos, Coriosolitas, Esuvios, Aulercos, Redones, quae sunt maritimae civitates Oceanumque attingunt, certior factus est omnes eas civitates in dicionem potestatemque populi Romani esse redactas.

eos tempus ab p crassus qui cum legio unus mitto ad veneti venellos osismi coriosolitae esuvios aulerci redones qui sum maritimus civitas oceanus attingo certus facio sum omnis is civitas in dicio potestas populus romanus sum redigo


Nostri, cum undique premerentur, XLVI centurionibus amissis deiecti sunt loco. Sed intolerantius Gallos insequentes legio decima tardavit, quae pro subsidio paulo aequiore loco constiterat.

noster cum undique premo xlvi centurio amitto deicio sum locus sed intolero galli insequor legio decimus tardo qui pro subsidium paulus aequus locus consto


Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit.

hic intermitto spatium duo fossa quindecim pes latus idem altitudo perduco qui interior campestre atque demitto locus aqua ex flumen derivo compleo


Commodissimum visum est C. Valerium Procillum, C. Valerii Caburi filium, summa virtute et humanitate adulescentem, cuius pater a C. Valerio Flacco civitate donatus erat, et propter fidem et propter linguae Gallicae scientiam, qua multa iam Ariovistus longinqua consuetudine utebatur, et quod in eo peccandi Germanis causa non esset, ad eum mittere, et una M. Metium, qui hospitio Ariovisti utebatur.

commodus video sum que valerius procillum que valerius caburi filius summus virtus et humanitas adulescens qui pater ab que valerius flaccus civitas dono sum et propter fides et propter lingua gallicus scientia qui multus iam ariovistus longinquus consuetudo utor et qui in is pecco germanus causa non sum ad is mitto et unus m metius qui hospitium ariovistus utor


Itaque ut reliquorum imperatorum res adversae auctoritatem minuunt, sic huius ex contrario dignitas incommodo accepto in dies augebatur.

itaque ut reliquus imperator res adverro auctoritas minuo sic hic ex contrarius dignitas incommodus accipio in dies augeo


Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum, sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. Materia cuiusque generis ut in Gallia est, praeter fagum atque abietem.

nascor ibi plumbum albus in mediterraneus regio in maritimus ferrum sed is exiguus sum copia aer uto importo materia quisque genus ut in gallia sum praeter fagus atque abies


Q. Titurium Sabinum legatum cum legionibus tribus in Venellos, Coriosolites Lexoviosque mittit, qui eam manum distinendam curet.

q titurius sabinus legatus cum legio tres in venellos coriosolites lexoviosque mitto qui is manus distineo curo


Caesar ad Lingonas litteras nuntiosque misit, ne eos frumento neve alia re iuvarent: qui si iuvissent, se eodem loco quo Helvetios habiturum. Ipse triduo intermisso cum omnibus copiis eos sequi coepit.

caesar ad lingonas littera nuntius mitto ne is frumentum neve alius res juvo qui si juvo sui idem locus quo helvetii habeo ipse triduum intermitto cum omnis copia is sequor coepio


impulsos ab suis principibus, qui dicerent Haeduos a Caesare in servitutem redactos omnes indignitates contumeliasque perferre, et ab Haeduis defecisse et populo Romano bellum intulisse.

impello ab suus princeps qui dico aedui ab caesaris in servitus redigo omnis indignitas contumelia perfero et ab aedui deficio et populus romanus bellum infero


Sabinus quos in praesentia tribunos militum circum se habebat et primorum ordinum centuriones se sequi iubet et, cum propius Ambiorigem accessisset, iussus arma abicere imperatum facit suisque ut idem faciant imperat.

sabinus qui in praesens tribunus miles circum sui habeo et prima ordo centurio sui sequor iubeo et cum propius ambiorigem accedo iubeo arma abicio impero facio suo ut idem facio impero


reliquas copias cum omnibus impedimentis, ut consueverat, misit, apertis quibusdam cohortibus, uti numerus legionum constare videretur.

reliquus copia cum omnis impedimentum ut consuesco mitto apertus quidam cohors uti numerus legio constaris video


huc postero die quam frequentissimi convenirent, ut de eorum postulatis cognosceret.

huc posterus dies quam frequens convenio ut de is postulo cognosco


acriter pugnaverunt, duabusque missis subsidio cohortibus a Caesare atque eis primis legionum duarum, cum hae perexiguo intermisso loci spatio inter se constitissent, novo genere pugnae perterritis nostris per medios audacissime perruperunt seque inde incolumes receperunt.

acer pugno duo mitto subsidium cohors ab caesaris atque is primus legio duaris cum hic perexiguus intermitto locus spatium inter sui consto novo genus pugna perterreo noster per medius audax perrumpo sequor inde incolumis recipio


Hoc inito consilio totius exercitus impedimenta ad Labienum in Treveros mittit duasque legiones ad eum proficisci iubet; ipse cum legionibus expeditis quinque in Menapios proficiscitur.

hic ineo consilium totus exercitus impedimentum ad labienus in treveri mitto duo legio ad is proficisco iubeo ipse cum legio expeditus quinque in menapii proficisco


Erant omnino itinera duo, quibus itineribus domo exire possent: unum per Sequanos, angustum et difficile, inter montem Iuram et flumen Rhodanum, vix qua singuli carri ducerentur, mons autem altissimus impendebat, ut facile perpauci prohibere possent;

sum omnino iter duo qui iter domus exeo possum unus per sequani angustus et difficilis inter mons jura et flumen rhodanus vix qui singuli carrus duco mons autem altus impendeo ut facilis perpaucus prohibeo possum


Exstruitur agger in altitudinem pedum sexaginta, collocatur in eo turris decem tabulatorum, non quidem quae moenibus aequaret (id enim nullis operibus effici poterat), sed quae superare fontis fastigium posset.

exstruo agger in altitudo pes sexaginta colloco in is turris decem tabulator non quidem qui moenia aequo is enim nullus opus efficio possum sed qui supero fons fastigium possum


Neque enim temere praeter mercatores illo adit quisquam, neque his ipsis quicquam praeter oram maritimam atque eas regiones quae sunt contra Galliam notum est.

neque enim temere praeter mercator ille adeo quisquam neque hic ipse quisquam praeter ora maritimus atque is regio qui sum contra gallia notus sum


Tandem idoneam nactus tempestatem milites equitesque conscendere in naves iubet.

tandem idoneus nanciscor tempestas miles equito conscendo in navo iubeo