Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse.

segnis condrusi ex gens et numerus germanus qui sum inter eburones treveri legatus ad caesaris mitto oro ne sui in hostis numerus duco neve omnis germanus qui sum citer rhenus unus sum causa iudico nihil sui de bellum cogito nullus ambiorigi auxilium mitto


Quem timorem Caesaris adventus sustulit.


Placuit ut Litaviccus decem illis milibus, quae Caesari ad bellum mitterentur, praeficeretur atque ea ducenda curaret, fratresque eius ad Caesarem praecurrerent. Reliqua qua ratione agi placeat constituunt.

placeo ut litaviccus decem ille mille qui caesaris ad bellum mitto praeficio atque is duco curo frater is ad caesaris praecurro reliquus qui ratio ago placeo constituo


Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem aditum reperire possent.

circumfundo ex reliquus hostis pars si qui aditus reperio possum


Viri, quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine acceperunt, tantas ex suis bonis aestimatione facta cum dotibus communicant.

vir quantus pecunia ab uxor dos nomen accipio tantus ex suus bonus aestimatio facio cum dos communico


Qua re cognita Caesar, quod tantum civitati Aeduae dignitatis tribuebat, coercendum atque deterrendum quibuscumque rebus posset Dumnorigem statuebat;

qui res cognosco caesar qui tantus civitas aeduae dignitas tribuo coerceo atque deterreo quicumque res possum dumnorigem statuo


confirmare sese neque legatos missuros neque ullam condicionem pacis accepturos.

confirmo sui neque legatus mitto neque ullus condicio pax accipio


Si [id] ita fecisset, sibi populoque Romano perpetuam gratiam atque amicitiam cum eo futuram; si non impetraret, sese, quoniam M. Messala, M. Pisone consulibus senatus censuisset uti quicumque Galliam provinciam obtineret, quod commodo rei publicae facere posset, Haeduos ceterosque amicos populi Romani defenderet, se Haeduorum iniurias non neglecturum.

si is ita facio sui populo romanus perpetuus gratia atque amicitia cum is sum si non impetro sui quoniam m messalla m piso consul senatus censeo uti quicumque gallia provincia obtineo qui commodum res publicus facio possum aedui ceter amicus populus romanus defendo sui aedui injuria non neglego


Ita, cum palude impedita a castris castra dividi videret, quae transeundi difficultas celeritatem insequendi tardare posset, atque id iugum quod trans paludem paene ad hostium castra pertineret mediocri valle a castris eorum intercisum animum adverteret, pontibus palude constrata legiones traducit celeriterque in summam planitiem iugi pervenit, quae declivi fastigio duobus ab lateribus muniebatur.

ita cum palus impedio ab castrum castrum divido video qui transeo difficultas celeritas insequor tardaris possum atque is iugum qui trans palus paene ad hostis castrum pertineo mediocris valles ab castrum is intercisi animus adverto pons palus consterno legio traduco celeriter in summa planitiem jugo pervenio qui declive fastigium duo ab later munio


Itaque interfectis Novioduni custodibus quique eo negotiandi causa convenerant pecuniam atque equos inter se partiti sunt;

itaque interficio noviodunum custos quisque is negotior causa convenio pecunia atque equus inter sui partio sum


Caesar questus quod, cum ultro in continentem legatis missis pacem ab se petissent, bellum sine causa intulissent, ignoscere se imprudentiae dixit obsidesque imperavit;

caesar queror qui cum ultro in contineo legatus mitto pax ab sui peto bellum sine causa infero ignosco sui imprudentia dico obsido impero


Item alia in parte diversae duae legiones, XI. et VIII., profligatis Viromanduis, quibuscum erant congressae, ex loco superiore in ipsis fluminis ripis proeliabantur.

item alius in pars diverto duo legio xi et viii profligo viromanduis qui sum congredior ex locus superus in ipse flumen ripa proelior


Itaque Q. Calenum legatum cum legionibus reliquit qui iustis itineribus subsequeretur; ipse cum omni equitatu quam potest celerrime ad Caninium contendit.

itaque q calenus legatus cum legio relinquo qui iustus iter subsequor ipse cum omnis equitatus quam possum celer ad caninius contendo


In primis rationem esse habendam dicunt, priusquam eorum clandestina consilia efferantur, ut Caesar ab exercitu intercludatur. Id esse facile,

in primus ratio sum habeo dico priusquam is clandestinus consilium effero ut caesar ab exercitus intercludo is sum facilis


Rursus cum in eum locum unde erant egressi reverti coeperant, et ab eis qui cesserant et ab eis qui proximi steterant circumveniebantur;

rursus cum in is locus unde sum egredior revorto coepio et ab is qui cedo et ab is qui propior sto circumvenio


Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos incolumes reduxerunt.

eos cum ad castrum venio noster eruptio facio multus is interficio capio etiam nobilis dux lugotorige suus incolumis reduco


Vita omnis in venationibus atque in studiis rei militaris consistit: ab parvulis labori ac duritiae student. Qui diutissime impuberes permanserunt,

vito omnis in venatio atque in studium res militaris consisto ab parvulis labor atque duritia studeo qui diutissime impuberes permaneo


omnium qui supererant consensu legatos ad Caesarem miserunt seque ei dediderunt; et in commemoranda civitatis calamitate ex DC ad tres senatores, ex hominum milibus LX vix ad D, qui arma ferre possent, sese redactos esse dixerunt.

omnis qui supersum consensus legatus ad caesaris mitto sequor is dedo et in commemoro civitas calamitas ex sescenti ad tres senator ex homo mille lx vix ad d qui arma fero possum sui redigo sum dico


Constabat inter omnes, quod iam ipse Caesar per exploratores cognoverat, dorsum esse eius iugi prope aequum, sed hunc silvestrem et angustum, qua esset aditus ad alteram partem oppidi; huic loco vehementer illos timere nec iam aliter sentire, uno colle ab Romanis occupato, si alterum amisissent, quin paene circumvallati atque omni exitu et pabulatione interclusi viderentur: ad hunc muniendum omnes a Vercingetorige evocatos.

consto inter omnis qui iam ipse caesar per explorator cognosco dorsum sum is jugo prope aequus sed hic silvestris et angustus qui sum aditus ad alter pars oppidum hic locus vehemens ille timeo neque iam aliter sentio unus collis ab romanus occupo si alter amitto quin paene circumvallo atque omnis exeo et pabulatio intercludo video ad hic munio omnis ab vercingetorige evoco


Id si fieret, intellegebat magno cum periculo provinciae futurum ut homines bellicosos, populi Romani inimicos, locis patentibus maximeque frumentariis finitimos haberet.

is si fio intellego magnus cum periculum provincia sum ut homo bellicosus populus romanus inimicus locus pateo magnus frumentarius finitimi habeo


Caesar his de causis quas commemoravi Rhenum transire decreverat; sed navibus transire neque satis tutum esse arbitrabatur neque suae neque populi Romani dignitatis esse statuebat.

caesar hic de causa qui commemoro rhenus transeo decerno sed navis transeo neque satis tueor sum arbitror neque suus neque populus romanus dignitas sum statuo


Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset.

ex is dies dies continuus v caesar pro castrum suus copia produco et acies instruo habeo ut si volo ariovistus proelium contendo is potestas non desum


Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt.

hic vetus non probo miles qui sub vexillum unus proficio doceo itaque inter sui cohortas dux gaius trebonius eques romanus qui is sum praepono per medius hostis perrumpo incolumis ad unus omnis in castrum pervenio


Itaque honorifice civitates appellando, principes maximis praemiis adficiendo, nulla onera iniungendo defessam tot adversis proeliis Galliam condicione parendi meliore facile in pace continuit.

itaque honorificus civitas appello princeps magnus praemium afficio nullus onus injungo defatiscor tot adverro proelium gallia condicio pareo bonus facilis in pax contineo


cum his Adiatunnus eruptionem facere conatus clamore ab ea parte munitionis sublato cum ad arma milites concurrissent vehementerque ibi pugnatum esset, repulsus in oppidum tamen uti eadem deditionis condicione uteretur a Crasso impetravit.

cum hic adiatunnus eruptio facio conor clamor ab is pars munitio tollo cum ad arma miles concurro vehemens ibi pugno sum repello in oppidum tamen uti idem deditio condicio uto ab crassus impetro


ad castra iri oportere. Multae res ad hoc consilium Gallos hortabantur: superiorum dierum Sabini cunctatio, perfugae confirmatio, inopia cibariorum, cui rei parum diligenter ab iis erat provisum, spes Venetici belli, et quod fere libenter homines id quod volunt credunt.

ad castrum eo oportet multus res ad hic consilium galli horto superus dies sabinum cunctatio perfuga confirmatio inopia cibarius qui res parum diligenter ab is sum provideo spes veneticus bellum et qui fere libet homo is qui volo credo


quae nondum convenerant, exspectabant; Caesar, si forte timoris simulatione hostes in suum locum elicere posset, ut citra vallem pro castris proelio contenderet, si id efficere non posset,

qui nondum convenio exspecto caesar si fors timor simulatio hostis in suus locus elices possum ut citer vallo pro castrum proelium contendo si is efficio non possum


ancorae pro funibus ferreis catenis revinctae;

ancora pro funis ferreus catena revincio


Paucis ante diebus ex his castris Atrebatem Commium discessisse ad auxilia Germanorum adducenda; quorum et vicinitas propinqua et multitudo esset infinita.

paucus ante dies ex hic castrum atrebatem commis discedo ad auxilium germanus adduco qui et vicinitas propinquus et multitudo sum infinitus


Quorum strepitum vigiles castrorum cum sensissent, exploratoresque missi quae gererentur renuntiassent, Caninius celeriter cum cohortibus armatis ex proximis castellis in frumentarios sub ipsam lucem impetum fecit.

qui strepitus vigilis castrum cum sentio explorator mitto qui gero renuntio caninus celer cum cohors armo ex propior castellum in frumentarius sub ipse lux impetus facio


Tum Labienus tanta rerum commutatione longe aliud sibi capiendum consilium atque antea senserat intellegebat,

tum labienus tantus res commutatio longus alius sui capio consilium atque antea sentio intellego


Caesar primum suo, deinde omnium ex conspectu remotis equis, ut aequato omnium periculo spem fugae tolleret, cohortatus suos proelium commisit.

caesar primus suus deinde omnis ex conspectus remoueo equus ut aequo omnis periculum spes fuga tollo cohortor suus proelium committo


Tandem Germani ab dextro latere summum iugum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persequuntur compluresque interficiunt.

tandem germanus ab dexter lateo superus iugum nanciscor hostis locus depello fugio usque ad flumen ubi vercingetorix cum pedestribus copia consido persequor complures interfacio


Illi subito ex omnibus partibus evolaverunt murumque celeriter compleverunt.

ille subeo ex omnis pars evolo murus celer compleo


Interea aequum esse ab eis communis salutis causa impetrari ut castra munire instituerent, quo facilius repentinos hostium impetus sustinerent.

interea aequus sum ab is communis salus causa impetraris ut castrum munio instituo quo facilis repentinus hostis impetus sustineo


nec fuit quisquam, qui praedae studeret. Sic et Cenabi caede et labore operis incitati non aetate confectis, non mulieribus, non infantibus pepercerunt.

neque sum quisquam qui praeda studeo sic et cenabi caedes et labor opus incitas non aetas conficio non mulier non infer parco


Concilio Galliae primo vere, ut instituerat, indicto, cum reliqui praeter Senones, Carnutes Treverosque venissent, initium belli ac defectionis hoc esse arbitratus, ut omnia postponere videretur, concilium Lutetiam Parisiorum transfert.

concilio gallia primus verus ut instituo indico cum reliquus praeter senones carnutes treveri venio initium bellum atque defectio hic sum arbitror ut omnis postpono video concilium lutetiam parisii transfero


Ad hos omnes casus provisa erant praesidia cohortium duarum et viginti, quae ex ipsa provincia ab Lucio Caesare legato ad omnes partes opponebantur.

ad hic omnis casus provideo sum praesidium cohors duaris et viginti qui ex ipse provincia ab lucius caesaris legatus ad omnis pars oppono


Equites hostium essedariique acriter proelio cum equitatu nostro in itinere conflixerunt, tamen ut nostri omnibus partibus superiores fuerint atque eos in silvas collesque compulerint.

eques hostis essedarius acer proelium cum equitatus noster in iter confligo tamen ut noster omnis pars superus sum atque is in silva collis compello


Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat, neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus,

cicero qui omnis superus dies praecipio caesar cum summus diligentia miles in castrum contineo atque ne calo quidem quisquam extra munitio egredior patior sum septimus dies diffido de numerus dies caesaris fides servo qui longus progredior audio neque ullus de reditus is fama affero simul is permoueo vox


Civitati porro hanc fuisse belli causam, quod repentinae Gallorum coniurationi resistere non potuerit. Id se facile ex humilitate sua probare posse, quod non adeo sit imperitus rerum ut suis copiis populum Romanum superari posse confidat.

civitas porro hic sum bellum causa qui repentinus gallus coniuratio resisto non possum is sui facilis ex humilitas suus probaris possum qui non adeo sum imperitus res ut suus copia populus romanus superaris possum confido


Altero die cum ad oppidum Senonum Vellaunodunum venisset, ne quem post se hostem relinqueret, quo expeditiore re frumentaria uteretur, oppugnare instituit idque biduo circumvallavit;

alter dies cum ad oppidum senones vellaunodunum venio ne qui post sui hostis relinquo quo expedio res frumentarius uto oppugnaris instituo is biduus circumvallo


Ne quis tamen ignoraret, quibus in locis Caesar exercitusque eo tempore fuissent, pauca esse scribenda coniungendaque huic commentario statui.

ne quis tamen ignoro qui in locus caesar exerceo is tempus sum paucus sum scribo conjungo hic commentarius statuo


Sed meridie, cum Caesar pabulandi causa tres legiones atque omnem equitatum cum Gaio Trebonio legato misisset, repente ex omnibus partibus ad pabulatores advolaverunt, sic uti ab signis legionibusque non absisterent.

sed meridies cum caesar pabulor causa tres legio atque omnis equitas cum gaius trebonius legatus mitto repens ex omnis pars ad pabulator advolo sic uti ab signum legio non absisto


Fasces, ubi consederant (namque in acie sedere Gallos consuesse superioribus commentariis Caesaris declaratum est), per manus stramentorum ac virgultorum, quorum summa erat in castris copia, inter se traditos ante aciem collocarunt extremoque tempore diei signo pronuntiato uno tempore incenderunt.

fascis ubi consido namque in acies sedeo galli consuesse superus commentarius caesar declaro sum per manus stramentor atque virgultor qui summus sum in castrum copia inter sui trado ante acies colloco extremus tempus dies signum pronuntio unus tempus incendo


huc iturum per fines Remorum eorumque agros populaturum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. Quae fieri velit praecipit.

huc eo per finis remi is ager populo atque priusquam is facio castrum labienus oppugno qui fio volo praecipio


His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit:

hic res cognosco caesar labienus cum cohors sex subsidium laboro mitto


equitum milia erant VI, totidem numero pedites velocissimi ac fortissimi, quos ex omni copia singuli singulos suae salutis causa delegerant:

eques mille sum vis totidem numerus pedito velox atque fortis qui ex omnis copia singuli singuli suus salus causa deligo


Ex his Bellovaci suum numerum non compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiusquam imperio obtemperaturos; rogati tamen ab Commio pro eius hospitio duo milia una miserunt.

ex hic bellovaci suus numerus non compleo qui sui suus nomen atque arbitrium cum romanus bellum gero dico neque quisquam imperium obtempero rogo tamen ab conmio pro is hospitium duo mille unus mitto


Illi rebus divinis intersunt, sacrificia publica ac privata procurant, religiones interpretantur: ad hos magnus adulescentium numerus disciplinae causa concurrit, magnoque hi sunt apud eos honore.

ille res divinus intersum sacrificium publicus atque privo procuro religio interpretor ad hic magnus adulescens numerus disciplina causa concurro magnus hic sum apud is honor


Has ille in iaculo illigatas effert et Gallus inter Gallos sine ulla suspicione versatus ad Caesarem pervenit.

hic ille in jaculus illigo effero et gallus inter galli sine ullus suspicio verso ad caesaris pervenio


Hac oratione adducti inter se fidem et ius iurandum dant et regno occupato per tres potentissimos ac firmissimos populos totius Galliae sese potiri posse sperant.

hic oratio adduco inter sui fides et ius iuro do et regnum occupo per tres potens atque firmus populus totus gallia sui potior possum spero


naves totae factae ex robore ad quamvis vim et contumeliam perferendam;

navo totus facio ex robur ad quivis vis et contumelia perfero


Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere.

suessio suus sum finitimi finis fero ferax ager possideo


Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant, Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso adoriantur atque oppugnent.

dum hic in hic locus gero cassivellaunus ad cantium qui sum ad mare supra demonstro qui regio quattuor rex praesum cingetorix carvilius taximagulus segovax nuntius mitto atque is impero uti cogo omnis copia castrum navale de improvide adorio atque oppugno


Id ea de causa faciebat quod cum tanta multitudine hostium, praesertim eo absente qui summam imperii teneret, nisi aequo loco aut oportunitate aliqua data legato dimicandum non existimabat.

is is de causa facio qui cum tantus multitudo hostis praesertim is absum qui summa imperium teneo nisi aequus locus aut oportunitas aliqui do legatus dimico non existimo


[Eorum una pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceano, finibus Belgarum, attingit etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen Rhenum, vergit ad septentriones.

eos unus pars quam galli obtineo dico sum initium capio ab flumen rhodanus contineo garumna flumen oceanus finis belgaris attingo etiam ab sequani et helvetius flumen rhenus vergo ad septentrio


ita se omni tempore de populo Romano meritos esse ut paene in conspectu exercitus nostri agri vastari, liberi [eorum] in servitutem abduci, oppida expugnari non debuerint. Eodem tempore quo Haedui Ambarri, necessarii et consanguinei Haeduorum, Caesarem certiorem faciunt sese depopulatis agris non facile ab oppidis vim hostium prohibere.

ita sui omnis tempus de populus romanus mereo sum ut paene in conspectus exercitus noster ager vastaris liber is in servitus abduco oppidum expugnaris non debeo eos tempus quo aedui ambarri necessarius et consanguineus aedui caesaris certus facio sui depopulor ager non facilis ab oppidum vis hostis prohibeo


Cum in omnibus locis consumpta iam reliqua parte noctis pugnaretur, semperque hostibus spes victoriae redintegraretur, eo magis, quod deustos pluteos turrium videbant nec facile adire apertos ad auxiliandum animadvertebant, semperque ipsi recentes defessis succederent omnemque Galliae salutem in illo vestigio temporis positam arbitrarentur, accidit inspectantibus nobis quod dignum memoria visum praetereundum non existimavimus.

cos in omnis locus consumo iam reliquus pars nox pugno semper hostis spes victoria redintegro is magis qui deuro pluteus turris video neque facilis adeo aperio ad auxilio animadverto semper ipse recens defetiscor succedo omnis gallia salus in ille vestigium tempus pono arbitror accido inspecto nos qui dignus memoria video praetereo non existimo


Legionem Caesar, quam equis devexerat, passibus CC ab eo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt.

legio caesar quam equus deveho passus centum ab is tumulus constituo item eques ariovistus par intervallum consto


cum interim nulla calamitate victus Correus excedere proelio silvasque petere aut invitantibus nostris ad deditionem potuit adduci, quin fortissime proeliando compluresque vulnerando cogeret elatos iracundia victores in se tela conicere.

cum interim nullus calamitas vinco correus excedo proelium silva peto aut invito noster ad deditio possum adduco quin fortis proelio complures vulnero cogo effero iracundia victor in sui telum conicio


Ne Vorenus quidem tum sese vallo continet, sed omnium veritus existimationem subsequitur.

ne vorenus quidem tum sui vallo contineo sed omnis vereor existimatio subsequor


Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, [id] hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent.

reliquus omnis munitio ab is fossa pes quadringenti reduco is hic consilium quoniam tantus sum necessarius spatium complexus neque facilis totus corpus corona miles cingo ne de improvide aut nox ad munitio hostis multitudo advolo aut interdiu telum in noster operio destino conicio possum


Eadem autem celeritate adverso colle ad nostra castra atque eos qui in opere occupati erant contenderunt.

idem autem celeritas adverso collis ad noster castrum atque is qui in opus occupo sum contendo


Eadem nocte accidit ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano efficere consuevit, nostrisque id erat incognitum.

idem nox accido ut sum luna plenus qui dies maritimus aestus magnus in oceanus efficio consuesco noster is sum incognitus


Item M. Metius repertus et ad eum reductus est.

item m metius reperio et ad is reduco sum


Prima luce magnum numerum impedimentorum ex castris mulorumque produci deque his stramenta detrahi mulionesque cum cassidibus equitum specie ac simulatione collibus circumvehi iubet.

primus lux magnus numerus impedimentor ex castrum mulus produco de hic stramentum detraho mulio cum cassis eques species atque simulatio collis circumvehor iubeo


pelles pro velis alutaeque tenuiter confectae, [hae] sive propter inopiam lini atque eius usus inscientiam, sive eo, quod est magis veri simile, quod tantas tempestates Oceani tantosque impetus ventorum sustineri ac tanta onera navium regi velis non satis commode posse arbitrabantur.

pello pro velis aluta tenuis confacio hic sive propter inopia linum atque is utor inscientia sive is qui sum magis verus similis qui tantus tempestas oceanus tantus impetus ventor sustineo atque tantus onus navis rex velis non satis commodus possum arbitror


His rebus gestis cum omnibus de causis Caesar pacatam Galliam existimaret, [superatis Belgis, expulsis Germanis, victis in Alpibus Sedunis,] atque ita inita hieme in Illyricum profectus esset, quod eas quoque nationes adire et regiones cognoscere volebat, subitum bellum in Gallia coortum est.

hic res gero cum omnis de causa caesar pacatam gallia existimo supero belga expello germanus vinco in alpis seduni atque ita ineo hiems in illyricus proficiscor sum qui is quoque natio adeo et regio cognosco volo subeo bellum in gallia coorior sum


Germani multum ab hac consuetudine differunt. Nam neque druides habent, qui rebus divinis praesint, neque sacrificiis student.

germanus multus ab hic consuetudo differo nam neque druides habeo qui res divinus praesum neque sacrificium studeo


Equites officio functi renuntiant paucos in aedificiis esse inventos, atque hos, non qui agrorum colendorum causa remansissent (namque esse undique diligenter demigratum), sed qui speculandi causa essent remissi.

eques officium fungor renuntio paucus in aedificium sum invenio atque hic non qui ager colo causa remaneo namque sum undique diligenter demigro sed qui speculor causa sum remitto


quattuor legiones in Belgio collocavit cum M. Antonio et C. Trebonio et P. Vatinio legatis, duas legiones in Aeduos deduxit, quorum in omni Gallia summam esse auctoritatem sciebat, duas in Turonis ad fines Carnutum posuit, quae omnem illam regionem coniunctam Oceano continerent, duas reliquas in Lemovicum finibus non longe ab Arvernis, ne qua pars Galliae vacua ab exercitu esset.

quattuor legio in belgium colloco cum m antonius et que trebonius et p vatinius legatus duo legio in aedui deduco qui in omnis gallia summa sum auctoritas scio duo in turoni ad finis carnutes pono qui omnis ille regio conjungo oceanus contineo duo reliquus in lemovices finis non longus ab arvernus ne qui pars gallia vacuus ab exercitus sum


Tali modo re gesta recentibus proeli vestigiis ingressus Caesar, cum victos tanta calamitate existimaret hostes nuntio accepto locum castrorum relicturos, quae non longius ab ea caede abesse plus minus octo milibus dicebantur, tametsi flumine impeditum transitum videbat, tamen exercitu traducto progreditur.

tal modo res gero recens proelium vestigium ingredior caesar cum vinco tantus calamitas existimo hostis nuntio accipio locus castrum relinquo qui non longus ab is caedes absum multus paruus octo mille dico tametsi flumen impedio transeo video tamen exercitus traduco progredio


Nam etsi sine ullo periculo legionis delectae cum equitatu proelium fore videbat, tamen committendum non putabat ut, pulsis hostibus, dici posset eos ab se per fidem in conloquio circumventos.

nam etsi sine ullus periculum legio deligo cum equitatus proelium sum video tamen committo non puto ut pello hostis dico possum is ab sui per fides in colloquium circumvenio


Hac re cognita Caesar mittit complures equitum turmas; eis de media nocte imperat, ut paulo tumultuosius omnibus locis vagarentur.

hic res cognosco caesar mitto complures eques turma is de medius nox impero ut paulus tumultuosus omnis locus vago


Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt;

hostis impedio noster in flumen aggredior magnus is numerus occido


Ipse idoneam tempestatem nactus paulo post mediam noctem naves solvit,

ipse idoneus tempestas nanciscor paulus post medius nox navo solvo


Est bos cervi figura, cuius a media fronte inter aures unum cornu exsistit excelsius magisque directum his, quae nobis nota sunt, cornibus: ab eius summo sicut palmae ramique late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura, eadem forma magnitudoque cornuum.

sum bos cervus figuro qui ab medius frons inter auris unus cornu exsisto excello magus dirigo hic qui nos nosco sum cornu ab is superus sicut palma ramus latus diffundo idem sum femina mare natura idem forma magnitudo cornus


quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit.

qui advenio et remi cum spes defensio studium propugno accedo et hostis idem de causa spes potior oppidum discedo


Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent.

post is aggero atque valles duodecim pes exstruo hic lorica pinnasque adiicio grandis cervus emineo ad committo pluteus atque aggero qui ascensus hostis tardo et turris totus opus circumdo qui pes lxxx inter sui disto


Iubet arma tradi, principes produci.


Eandem fortunam tulit Camulogenus. At ei qui praesidio contra castra Labieni erant relicti, cum proelium commissum audissent, subsidio suis ierunt collemque ceperunt, neque nostrorum militum victorum impetum sustinere potuerunt.

idem fortuna fero camulogenus at is qui praesidium contra castrum labienus sum relinquo cum proelium committo audio subsidium suus eo collis capio neque noster miles victor impetus sustineo possum


Hostes maximo clamore sicuti parta iam atque explorata victoria turres testudinesque agere et scalis vallum ascendere coeperunt.

hostis maximus clamor sicut pario iam atque exploro victoria turris testudo ago et scalae valles ascendo coepio


rursus his resistentibus consuetudine sua ad pedes desiluerunt subfossis equis compluribus nostris deiectis reliquos in fugam coniecerunt atque ita perterritos egerunt ut non prius fuga desisterent quam in conspectum agminis nostri venissent.

rursus hic resisto consuetudo suus ad pes desileo subfodio equus complures noster deicio reliquus in fuga conicio atque ita perterreo egero ut non prior fuga desisto quam in conspectus agmen noster venio


neque saepe accidit, ut neglecta quispiam religione aut capta apud se occultare aut posita tollere auderet, gravissimumque ei rei supplicium cum cruciatu constitutum est.

neque saepe accido ut neglego quispiam religio aut capio apud sui occulto aut pono tollo audeo gravis is res supplicium cum crucio constituo sum


Labienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint.

labienus trebonius hortor si res publicus commodum facio possum ad is dies revorto ut rursus communico consilium exploro hostis ratio alius initium bellum capio possum


Eius belli haec fuit causa. P. Crassus adulescens cum legione VII. proximus mare Oceanum in Andibus hiemabat.

is bellum hic sum causa p crassus adulescens cum legio vii proximus mare oceanus in andes hiemo


Labienus interitu Sabini et caede cohortium cognita, cum omnes ad eum Treverorum copiae venissent, veritus, si ex hibernis fugae similem profectionem fecisset, ut hostium impetum sustinere posset, praesertim quos recenti victoria efferri sciret, litteras Caesari remittit, quanto cum periculo legionem ex hibernis educturus esset; rem gestam in Eburonibus perscribit; docet omnes equitatus peditatusque copias Treverorum tria milia passuum longe ab suis castris consedisse.

labienus interitus sabinum et caedes cohors cognosco cum omnis ad is treveri copia venio vereor si ex hibernus fuga similis profectio facio ut hostis impetus sustineo possum praesertim qui recens victoria effero scio littera caesaris remitto quantus cum periculum legio ex hibernus educo sum res gero in eburones perscribo doceo omnis equito pedito copia treveri tres mille passus longus ab suus castrum consido


Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit; praecipit atque interdicit, proterritis hostibus atque in fugam coniectis (quod fore, sicut accidit, videbat) unum omnes peterent Indutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia;

subeo labienus duo porta omnis equitas emitto praecipio atque interdico proterritis hostis atque in fuga conicio qui sum sicut accido video unus omnis peto indutiomaris neu quis qui prior vulnero quam ille interficio video qui mora reliquus spatium nanciscor ille effugio nolo magnus propono is qui occido praemium


Complures esse principes belli auctores, sed multitudinem maxime Correo obtemperare, quod ei summo esse odio nomen populi Romani intellexissent.

complures sum princeps bellum auctor sed multitudo magnus correus obtemperaris qui is superus sum odium nomen populus romanus intellego


nonnullae de muris per manus demissae sese militibus tradebant.

nonnullus de murus per manus demitto sui miles trado


Hoc mortuo aut si qui ex reliquis excellit dignitate succedit, aut, si sunt plures pares, suffragio druidum, nonnumquam etiam armis de principatu contendunt.

hic mortuus aut si qui ex reliquus excello dignitas succedo aut si sum multus par suffragium druidum nonnumquam etiam arma de principatus contendo


sese unis Suebis concedere, quibus ne di quidem immortales pares esse possint; reliquum quidem in terris esse neminem quem non superare possint.

sui unus suevi concedo qui ne deus quidem immortalis par sum possum reliquus quidem in terra sum nemo qui non supero possum


Gallis magno ad pugnam erat impedimento quod pluribus eorum scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare poterant,

gallus magnus ad pugna sum impedimentum qui multus is scutum unus ictus pilus transfigo et conligo cum ferrum sui inflecto neque evello neque sinistra impedio satis commodus pugno possum


tali modo accusatus ad haec respondit: Quod castra movisset, factum inopia pabuli etiam ipsis hortantibus; quod propius Romanos accessisset, persuasum loci opportunitate, qui se ipsum munitione defenderet:

talis modo accuso ad hic respondeo qui castrum moveo facio inopia pabulum etiam ipse hortor qui propius romanus accedo persuadeo locus opportunitas qui sui ipse munitio defendo


et si tempus anni ad bellum gerendum deficeret, tamen magno sibi usui fore arbitrabatur, si modo insulam adiisset, genus hominum perspexisset, loca, portus, aditus cognovisset; quae omnia fere Gallis erant incognita.

et si tempus annus ad bellum gero deficio tamen magnus sui usus sum arbitror si modo insula adeo genus homo perspicio locum portus aditus cognosco qui omnis fere gallus sum incognitus


qua ex re fieri uti earum rerum memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent.

qui ex res fio uti is res memoria magnus sui auctoritas magnus spiritus in res militaris sumo


infirmas arbores pondere adfligunt atque una ipsae concidunt.

infirmo arbor pondus affligo atque unus ipse concaedes


Atque in eam se consuetudinem adduxerunt ut locis frigidissimis neque vestitus praeter pelles habeant quicquam, quarum propter exiguitatem magna est corporis pars aperta, et laventur in fluminibus.

atque in is sui consuetudo adduco ut locus frigidus neque vestio praeter pello habeo quisquam qui propter exiguitas magnus sum corpus pars apertus et lavo in flumen


Ita, quantum hibernorum opportunitas bellique ratio postulabat, perpetuo suo labore in vicem legionibus expeditionum onus iniungebat.

ita quantus hibernus opportunitas bellus ratio postulo perpetuus suus labor in vicis legio expeditio onus injungo


Cognita Caesar causa reperit ab Suebis auxilia missa esse; Vbiorum satisfactionem accipit, aditus viasque in Suebos perquirit.

cognosco caesar causa reperio ab suevi auxilium mitto sum vbiorum satisfactio accipio aditus via in suevi perquiro


hinc se flectit sinistrorsus diversis ab flumine regionibus multarumque gentium fines propter magnitudinem adtingit;

hinc sui flecto sinistrorsus diverto ab flumen regio multa gens finis propter magnitudo adtingo


Dum ea conquiruntur et conferuntur, [nocte intermissa] circiter hominum milia VI eius pagi qui Verbigenus appellatur, sive timore perterriti, ne armis traditis supplicio adficerentur, sive spe salutis inducti, quod in tanta multitudine dediticiorum suam fugam aut occultari aut omnino ignorari posse existimarent, prima nocte e castris Helvetiorum egressi ad Rhenum finesque Germanorum contenderunt.

dum is conquaero et confero nox intermissus circiter homo mille vis is pagus qui verbigenus appello sive timor perterreo ne arma trado supplicium afficio sive spes salus induco qui in tantus multitudo dediticius suus fuga aut occultaris aut omnino ignoraris possum existimo primus nox e castrum helvetius egredior ad rhenus finis germanus contendo


illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecutum.

ille cum neque aditus neque causa postulo iustus habeo beneficium atque liberalitas suus atque senatus is praemium consequor


ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frumentumque habere omnes convectum iubet.

atque ne cum periculum ex castrum egredior cogo dies triginta pabulis frumentum habeo omnis conveho iubeo


Quod ubi Caesar resciit, quorum per fines ierant his uti conquirerent et reducerent, si sibi purgati esse vellent, imperavit; reductos in hostium numero habuit;

qui ubi caesar rescio qui per finis eo hic uti conquaero et reduco si sui purgo sum volo impero reduco in hostis numerus habeo


Huc accedebant XVIII onerariae naves, quae ex eo loco a milibus passuum VIII vento tenebantur quo minus in eundem portum venire possent: has equitibus tribuit.

huc accedo xviii oneraria navo qui ex is locus ab mille passus viii venio teneo quo paruus in idem portus venio possum hic eques tribuo


Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt.

non paruus qui intra munitio sum perturbo gallus venio ad sui confestim existimo ad arma conclamo nonnullus perterreo in oppidum irrumpunt


Itaque admodum magnis diurnis nocturnisque itineribus confectis contra omnium opinionem ad Ligerem venit

itaque admodum magnus diurnus nocturnus iter conficio contra omnis opinio ad liger venio


quae res, etsi mediocre detrimentum iumentorum ac servorum nostris adferebat, tamen stultas cogitationes incitabat barbarorum, atque eo magis, quod Commius, quem profectum ad auxilia Germanorum arcessenda docui, cum equitibus venerat; qui, tametsi numero non amplius erant quingenti, tamen Germanorum adventu barbari nitebantur.

qui res etsi mediocris detrimentum iumentum atque servus noster affero tamen stultus cogitatio incito barbarus atque is magis qui commius qui proficiscor ad auxilium germanus arcesso doceo cum eques venio qui tametsi numerus non amplus sum quingenti tamen germanus advenio barbaris niteo


Quibus omnibus rebus hostes invitati copias traducunt aciemque iniquo loco constituunt, nostris vero etiam de vallo deductis propius accedunt et tela intra munitionem ex omnibus partibus coniciunt

qui omnis res hostis invitas copia traduco acies iniquus locus constituo noster verus etiam de vallo deduco propius accedo et telum intra munitio ex omnis pars conicio


Hi cum per se minus valerent, quod summa auctoritas antiquitus erat in Aeduis magnaeque eorum erant clientelae, Germanos atque Ariovistum sibi adiunxerant eosque ad se magnis iacturis pollicitationibusque perduxerant.

hic cum per sui paruus valeo qui summus auctoritas antiquus sum in aedui magnus is sum clientela germani atque ariovistus sui adjungo is ad sui magnus jacio pollicitatio perduco


ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis,

ne omnino metus redeo suus barbaris tollo atque ut is auxilium tardo reduco exercitus pars ulter pons


Nostri ad unum omnes incolumes, perpaucis vulneratis, ex tanti belli timore, cum hostium numerus capitum CCCCXXX milium fuisset, se in castra receperunt.

noster ad unus omnis incolumis perpaucus vulnero ex tantus bellum timor cum hostis numerus caput ccccxxx mille sum sui in castrum recipio


Huc Caesar magnis nocturnis diurnisque itineribus contendit occupatoque oppido ibi praesidium conlocat.

huc caesar magnus nocturnus diurnus iter contendo occupo oppidum ibi praesidium conloco


obsides dant, imperata faciunt excepto Commio, quem timor prohibebat cuiusquam fidei suam committere salutem.

obses do impero facio excipio conmio qui timor prohibeo quisquam fides suus committo salus


Qui suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itineris conferrent, facere arroganter, cum aut de officio imperatoris desperare aut praescribere viderentur.

qui suus timor in res frumentarius simulatio angustio iter confero facio arroganter cum aut de officium imperator desperaris aut praescribo video


Consurgitur ex consilio; comprehendunt utrumque et orant, ne sua dissensione et pertinacia rem in summum periculum deducant:

consurgo ex consilium comprehendo uterque et oro ne suus dissensio et pertinacia res in superus periculum deduco


Si quid accidat Romanis, summam in spem per Helvetios regni obtinendi venire; imperio populi Romani non modo de regno, sed etiam de ea quam habeat gratia desperare.

si quis accido romanus summa in spes per helvetii regnum obtineo venio imperium populus romanus non modo de regnum sed etiam de is quam habeo gratia desperaris


sed nulla ferramentorum copia quae esset ad hunc usum idonea, gladiis caespites circumcidere, manibus sagulisque terram exhaurire nitebantur.

sed nullus ferramentor copia qui sum ad hic usus idoneus gladius caespes circumcido manus sagulum terra exhaurio niteo


Trinobantibus defensis atque ab omni militum iniuria prohibitis Cenimagni, Segontiaci, Ancalites, Bibroci, Cassi legationibus missis sese Caesari dedunt.

trinobantes defendo atque ab omnis miles iniuria prohibeo cenimagni segontiaci ancalites bibroci casseius legatio mitto sui caesaris dedo


Ex quibus perpaucos, quorum in se fidem perspexerat, relinquere in Gallia, reliquos obsidum loco secum ducere decreverat, quod, cum ipse abesset, motum Galliae verebatur.

ex qui perpaucus qui in sui fides perspicio relinquo in gallia reliquus obses locus sui duco decerno qui cum ipse absum motus gallia vereor


quibus disclusis atque in contrariam partem revinctis, tanta erat operis firmitudo atque ea rerum natura ut, quo maior vis aquae se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur.

qui discludo atque in contrarius pars revincio tantus sum opus firmitudo atque is res natura ut quo magnus volo aqua sui incito hic artus inligo teneo


Deum maxime Mercurium colunt. Huius sunt plurima simulacra: hunc omnium inventorem artium ferunt, hunc viarum atque itinerum ducem, hunc ad quaestus pecuniae mercaturasque habere vim maximam arbitrantur. Post hunc Apollinem et Martem et Iovem et Minervam.

deus magnus mercurius colo hic sum multus simulacrum hic omnis inventor ars fero hic viaris atque iter dux hic ad quaestus pecunia mercor habeo vis maximus arbitror post hic apollo et mars et iuppiter et minerva


Ac tantum apud homines barbaros valuit esse aliquos repertos principes inferendi belli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros pro vetere ac perpetua erga populum Romanum fide, alteros pro recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis.

atque tantus apud homo barbarus valeo sum aliquis reperio princeps infero bellum tantus omnis voluntas commutatio affero ut praeter aedui et remi qui praecipuus semper honor caesar habeo alter pro veto atque perpetuus erga populus romanus fides alter pro recens gallicus bellum officium nullus fere civitas sum non suspicio nos


Eis militibus Quintum Titurium Sabinum et Lucium Aurunculeium Cottam legatos praeesse iussit.

eos miles quintus titurius sabinus et lucius aurunculeius cotta legatus praesum iubeo


Hic dies nostris longe gravissimus fuit; sed tamen hunc habuit eventum, ut eo die maximus numerus hostium vulneraretur atque interficeretur, ut se sub ipso vallo constipaverant recessumque primis ultimi non dabant.

hic dies noster longus gravis sum sed tamen hic habeo evenio ut is dies magnus numerus hostis vulnero atque interfacio ut sui sub ipse vallo constipo recedo primus ulter non do


Quae quidem res ad negotium conficiendum maximae fuit oportunitati:

qui quidem res ad negotium confacio magnus sum oportunitas


Caesar, quod neque conloquium interposita causa tolli volebat neque salutem suam Gallorum equitatui committere audebat, commodissimum esse statuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites legionis X., cui quam maxime confidebat, imponere, ut praesidium quam amicissimum, si quid opus facto esset, haberet.

caesar qui neque colloquium interpono causa tollo volo neque salus suus gallus equitatus committo audeo commodus sum statuo omnis equus gallus eques detraho is legionarius miles legio decem qui quam magnus confido impono ut praesidium quam amicus si quis opus facio sum habeo


Itaque omnibus qui arma tulerant manus praecidit vitamque concessit, quo testatior esset poena improborum.

itaque omnis qui arma fero manus praecido vita concedo quo testatus sum poena improbus


Ubi eum castris se tenere Caesar intellexit, ne diutius commeatu prohiberetur, ultra eum locum, quo in loco Germani consederant, circiter passus DC ab his, castris idoneum locum delegit acieque triplici instructa ad eum locum venit.

ubius is castrum sui teneo caesar intellego ne diu commeatus prohibeo ultra is locus quo in locus germanus consido circiter patior sescenti ab hic castrum idoneus locus deligo acieris triplex instruo ad is locus venio


si videatur, pugna ut excedant et cum Ambiorige una colloquantur: sperare ab eo de sua ac militum salute impetrari posse. Cotta se ad armatum hostem iturum negat atque in eo perseverat.

si video pugno ut excedo et cum ambiorige unus colloquantur spero ab is de suus atque miles salus impetraris possum cotta sui ad armo hostis eo nego atque in is persevero


Sueborum gens est longe maxima et bellicosissima Germanorum omnium.

suevi gens sum longus maximus et bellicosus germanus omnis


Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt.

sum ab septentrio collis qui propter magnitudo circumeo opus circumplecto non possum noster necessarius paene iniquus locus et lenis declive castrum facio


Germanico bello confecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustissima quod, cum videret Germanos tam facile impelli ut in Galliam venirent, suis quoque rebus eos timere voluit, cum intellegerent et posse et audere populi Romani exercitum Rhenum transire.

germanicus bellum conficio multus de causa caesar statuo sui rhenus sum transeo qui ille sum justus qui cum video germani tam facilis impello ut in gallia venio suus quoque res is timeo volo cum intellego et possum et audeo populus romanus exercitus rhenus transeo


externoque hoste deleto, cuius timore antea dividere praesidia et munitione oppidanos circumdare prohibitus erat, opera undique imperat administrari. Venit eodem cum suis copiis postero die Gaius Fabius partemque oppidi sumit ad obsidendum.

externus hostis deleo qui timor antea divido praesidium et munitio oppidanus circumdo prohibeo sum opus undique impero administraris venio idem cum suus copia posterus dies gaius fabius pars oppidum sumo ad obsideo


neque quietis causa procumbunt neque, si quo adflictae casu conciderunt, erigere sese aut sublevare possunt.

neque quiesco causa procumbo neque si quo affligo casus concido erigo sui aut sublevaris possum


Legionem unam eodem iugo mittit et paulum progressam inferiore constituit loco silvisque occultat.

legio unus idem iugum mitto et paulus progredior inferus constituo locus silva occulto


Matres familiae de muro vestem argentumque iactabant et pectore nudo prominentes passis manibus obtestabantur Romanos, ut sibi parcerent neu, sicut Avarici fecissent, ne a mulieribus quidem atque infantibus abstinerent:

mater familia de murus vestis argentum jacto et pectus nudus promineo patior manus obtestor romanus ut sui parco neu sicut avaricum facio ne ab mulier quidem atque infer abstineo


Fratres Litavicci cum comprehendi iussisset, paulo ante reperit ad hostes fugisse.

frater litavicci cum comprehendo iubeo paulus ante reperio ad hostis fugio


quod collocuti cum Arvernis dicerentur; ipsos se inter multitudinem militum occultasse atque ex media caede fugisse.

qui colloquor cum arvernus dico ipse sui inter multitudo miles occulto atque ex medius caedes fugio


Equites nostri cum funditoribus sagittariisque flumen transgressi cum hostium equitatu proelium commiserunt.

eques noster cum funditor sagittarius flumen transgredior cum hostis equitatus proelium committo


Accedunt propius interim legiones, crebrique eodem tempore et nostris et hostibus nuntii adferuntur, imperatorem instructis copiis adesse.

accedo propius interim legio creber idem tempus et noster et hostis nuntius affero imperator instruo copia adsum


Quaerit ex solo ea quae in conventu dixerat. Dicit liberius atque audacius. Eadem secreto ab aliis quaerit; reperit esse vera:

quaero ex solum is qui in convenio dico dico liber atque audax idem secretum ab alius quaero reperio sum verus


Haec imperat vallo pedum XII muniri, loriculam pro [hac] ratione eius altitudinis inaedificari; fossam duplicem pedum denum quinum lateribus deprimi directis; turres excitari crebras in altitudinem trium tabulatorum, pontibus traiectis constratisque coniungi, quorum frontes viminea loricula munirentur; ut ab hostibus duplici fossa, duplici propugnatorum ordine defenderentur,

hic impero vallo pes duodecim munio loricula pro hic ratio is altitudo inaedificaris fodio duplico pes deni quini later deprimo dirigo turris excito creber in altitudo tres tabulator pons transjacio consterno conjungo qui frons vimineus loricula munio ut ab hostis duplex fossa duplex propugnator ordo defendo


Cicero data facultate Gallum ab eodem Verticone, quem supra demonstravimus, repetit, qui litteras ad Caesarem deferat; hunc admonet, iter caute diligenterque faciat:

cicero do facultas gallus ab idem verticone qui supra demonstro repeto qui littera ad caesaris defero hic admoneo iter caveo diligens facio


Pauci ex proelio lapsi incertis itineribus per silvas ad Titum Labienum legatum in hiberna perveniunt atque eum de rebus gestis certiorem faciunt.

paucus ex proelium labor incertus iter per silva ad titus labienus legatus in hibernus pervenio atque is de res gero certus facio


His tot rebus impedita oppugnatione milites, cum toto tempore frigore et assiduis imbribus tardarentur, tamen continenti labore omnia haec superaverunt et diebus XXV aggerem latum pedes CCCXXX, altum pedes LXXX exstruxerunt.

hic tot res impedio oppugnatio miles cum totus tempus frigor et assiduus imber tardo tamen contineo labor omnis hic supero et dies xxv aggero latus pes cccxxx altus pes lxxx exstruo


Erat una cum ceteris Dumnorix Aeduus, de quo ante ab nobis dictum est. Hunc secum habere in primis constituerat, quod eum cupidum rerum novarum, cupidum imperi, magni animi, magnae inter Gallos auctoritatis cognoverat.

sum unus cum ceterus dumnorix aeduus de quo ante ab nos dico sum hic sui habeo in primus constituo qui is cupidus res novaris cupidus imperium magnus animus magnus inter galli auctoritas cognosco


Haec eadem centurionibus tribunisque militum mandabant, ut per eos ad Caesarem deferrentur.

hic idem centurio tribunus miles mando ut per is ad caesaris defero


quod detrimentum culpa et temeritate legati sit acceptum, hoc aequiore animo ferendum docet, quod beneficio deorum immortalium et virtute eorum expiato incommodo neque hostibus diutina laetatio neque ipsis longior dolor relinquatur.

qui detrimentum culpa et temeritas legatus sum accipio hic aequus animus fero doceo qui beneficium deus immortalis et virtus is expio incommodus neque hostis diutinus laetatio neque ipse longus dolor relinquo


se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt.

sui suum omnis is potestas permitto dico


vel, si id facere occupationibus rei publicae prohiberetur, exercitum modo Rhenum transportaret: id sibi ad auxilium spemque reliqui temporis satis futurum.

vel si is facio occupatio res publicus prohibeo exercitus modo rhenus transporto is sui ad auxilium spes reliquus tempus satis sum


Haec eodem tempore Caesari mandata referebantur et legati ab Haeduis et a Treveris veniebant:

hic idem tempus caesaris mandatum refero et legatus ab aedui et ab treveri venio


Ab hoc concilio Remi, Lingones, Treveri afuerunt: illi, quod amicitiam Romanorum sequebantur; Treveri, quod aberant longius et ab Germanis premebantur, quae fuit causa quare toto abessent bello et neutris auxilia mitterent.

ab hic concilio remus lingones treveri asum ille qui amicitia romanus sequor treveri qui absum longus et ab germanus premo qui sum causa quare totus absum bellum et neuter auxilium mitto


Cottae quidem atque eorum, qui dissentirent, consilium quem habere exitum? In quo si non praesens periculum, at certe longinqua obsidione fames esset timenda.

cotta quidem atque is qui dissentio consilium qui habeo exitus in quo si non praesens periculum at certus longinquus obsidio fames sum timeo


Ipse, etsi res erat multae operae ac laboris, tamen commodissimum esse statuit omnes naves subduci et cum castris una munitione coniungi.

ipse etsi res sum multus opera atque labor tamen commodus sum statuo omnis navo subduco et cum castrum unus munitio conjungo


neque solum domi, sed etiam apud finitimas civitates largiter posse, atque huius potentiae causa matrem in Biturigibus homini illic nobilissimo ac potentissimo conlocasse;

neque solus domus sed etiam apud finitimus civitas largiter possum atque hic potentia causa mater in bituriges homo illic nobilis atque potens conloco


Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque opibus, si qua bella inciderint, sustentare consuerint.

qui si facio aedui auctoritas apud omnis belga amplifico qui auxilium atque ops si qui bellum incido sustentaris consuo


plusque animo providere et praesentire existimabatur, quod re integra primo incendendum Avaricum, post deserendum censuerat.

multus animus provideo et praesentio existimo qui res integer primus incendo avaricum post desero censeo


Vxores habent deni duodenique inter se communes et maxime fratres cum fratribus parentesque cum liberis; sed qui sunt ex his nati, eorum habentur liberi, quo primum virgo quaeque deducta est.

vxores habeo deni duodenique inter sui communis et magnus frater cum frater pareo cum liber sed qui sum ex hic nascor is habeo liber quo primus virgo quisque deduco sum


transisse Rhenum sese non sua sponte, sed rogatum et arcessitum a Gallis; non sine magna spe magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint.

transeo rhenus sui non suus sponte sed rogo et arcesso ab gallus non sine magnus spes magnus praemium domus propinquus relinquo sedes habeo in gallia ab ipse concedo obses ipse voluntas do stipendium capio ius bellum qui victor vinco impono consuo


Causa transeundi fuit quod ab Suebis complures annos exagitati bello premebantur et agri cultura prohibebantur.

causa transeo sum qui ab suevi complures annus exagitas bellum premo et ager cultura prohibeo


Qua difficultate eorum cognita Caesar sagittariis funditoribusque dispositis, tormentis etiam quibusdam locis contra facillimos descensus collocatis aqua fluminis prohibebat oppidanos.

qui difficultas is cognosco caesar sagittarius funditor dispono tormentum etiam quidam locus contra facilis descensus colloco aqua flumen prohibeo oppidanus


Litaviccus cum suis clientibus, quibus more Gallorum nefas est etiam in extrema fortuna deserere patronos, Gergoviam profugit.

litaviccus cum suus cliens qui mos gallus nefas sum etiam in exter fortuna desero patronus gergovia profugio


quorum illi partem statim dederunt, partem ex longinquioribus locis arcessitam paucis diebus sese daturos dixerunt.

qui ille pars statim do pars ex longinquus locus arcesso paucus dies sui do dico


Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est initium belli,

vbi intellego ultro ad sui venio alter ex pars senones carnutes conscientia facinus instigaris alter nervii aduatucosque bellum romanus paro neque sui voluntarius copia desum si ex finis suus progredior coepio armo concilium indico hic mos gallus sum initium bellum


Quibus quoniam pro pietate satisfecerit, habere nunc se rationem offici pro beneficiis Caesaris: monere, orare Titurium pro hospitio, ut suae ac militum saluti consulat.

qui quoniam pro pietas satisfecerit habeo nunc sui ratio officio pro beneficium caesar moneo oro titurius pro hospitium ut suus atque miles salus consulo


Omnis nostras pabulationes frumentationesque observabat dispersosque, cum longius necessario procederent, adoriebatur magnoque incommodo adficiebat, etsi, quantum ratione provideri poterat, ab nostris occurrebatur, ut incertis temporibus diversisque itineribus iretur.

omnis noster pabulatio frumentatio observo dispermulceo cum longus necessarius procedo adorio magnus incommodus afficio etsi quantus ratio provideo possum ab noster occurro ut incertus tempus diverto iter iretur


Hac oratione ab Diviciaco habita omnes qui aderant magno fletu auxilium a Caesare petere coeperunt.

hic oratio ab diviciaco habeo omnis qui adsum magnus fleo auxilium ab caesaris peto coepio


At omnium impeditis animis Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum discedere coepit.

at omnis impedio animus dumnorix cum eques aedui ab castrum insciens caesaris domus discedo coepio


Tantum esse nomen atque opinionem eius exercitus Ariovisto pulso et hoc novissimo proelio facto etiam ad ultimas Germanorum nationes, uti opinione et amicitia populi Romani tuti esse possint.

tantus sum nomen atque opinio is exercitus ariovistus pulso et hic novus proelium facio etiam ad ulter germanus natio uti opinio et amicitia populus romanus tueor sum possum


Tum praemissis paulum impedimentis atque in tumulo quodam collocatis "Habetis," inquit, "milites, quam petistis facultatem: hostem impedito atque iniquo loco tenetis:

tum praemitto paulus impedimentum atque in tumulus quidam colloco habeo inquam miles quam peto facultas hostis impedio atque iniquus locus teneo


Alterum genus est equitum. Hi, cum est usus atque aliquod bellum incidit (quod fere ante Caesaris adventum quotannis accidere solebat, uti aut ipsi iniurias inferrent aut illatas propulsarent), omnes in bello versantur,

alter genus sum eques hic cum sum utor atque aliqui bellum incido qui fere ante caesar advenio quot accido soleo uti aut ipse injuria infero aut illatas propulso omnis in bellum verso


Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur;

omnis vinco atque omnis aedificium qui quisque conspicio incendo praeda ex omnis locus ago


interdicit atque imperat Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat.

interdico atque impero cassivellaunus ne mandubracio neu trinobantes noceo


Cum in omnes partes finium Ambiorigis aut legiones aut auxilia dimisisset atque omnia caedibus, incendiis, rapinis vastasset, magno numero hominum interfecto aut capto Labienum cum duabus legionibus in Treveros mittit,

cos in omnis pars finis ambiorigis aut legio aut auxilium dimitto atque omnis caedes incendium rapina vasto magnus numerus homo interficio aut capio labienus cum duo legio in treveri mitto


His rebus cum iter agminis nostri impediretur, non omittendum sibi consilium Nervii existimaverunt.

hic res cum iter agmen noster impedio non omitto sui consilium nervius existimo


Hoc cum in speciem varietatemque opus deforme non est alternis trabibus ac saxis, quae rectis lineis suos ordines servant, tum ad utilitatem et defensionem urbium summam habet opportunitatem, quod et ab incendio lapis et ab ariete materia defendit, quae perpetuis trabibus pedes quadragenos plerumque introrsus revincta neque perrumpi neque distrahi potest.

hic cum in species varietas opus deformis non sum alternus trabs atque saxum qui rectus linea suus ordo servo tum ad utilitas et defensio urbs summa habeo opportunitas qui et ab incendium lapis et ab aries materia defendo qui perpetuus trabs pes quadrageni plerusque introrsum revincio neque perrumpo neque distraho possum


e quibus alter, simul atque de Caesaris legionumque adventu cognitum est, ad eum venit, se suosque omnes in officio futuros neque ab amicitia populi Romani defecturos confirmavit quaeque in Treveris gererentur ostendit.

e qui alter simul atque de caesar legio advenio cognosco sum ad is venio sui suus omnis in officium sum neque ab amicitia populus romanus deficio confirmo quisque in treveri gero ostendo


Interim ad praefectos, qui cum omni equitatu antecesserant, mittit qui nuntiarent ne hostes proelio lacesserent, et si ipsi lacesserentur, sustinerent quoad ipse cum exercitu propius accessisset.

interim ad praeficio qui cum omnis equitatus antecedo mitto qui nuntio ne hostis proelium lacesso et si ipse lacesso sustineo quoad ipse cum exercitus propius accedo


hunc monet, ut in omnes partes equites quam latissime pervagentur: daturum se operam, ne longius triduo ab castris absit.

hic moneo ut in omnis pars eques quam fero pervagor do sui opera ne longus triduum ab castrum absum


ut, si nostros loco depulsos vidisset, quo minus libere hostes insequerentur terreret.

ut si noster locus depello video quo paruus libo hostis insequor terreo


Ariovistum autem, ut semel Gallorum copias proelio vicerit, quod proelium factum sit ad Magetobrigam, superbe et crudeliter imperare, obsides nobilissimi cuiusque liberos poscere et in eos omnia exempla cruciatusque edere, si qua res non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit.

ariovistus autem ut semel gallus copia proelium vinco qui proelium facio sum ad magetobrigam superbus et crudeliter impero obses nobilis quisque liber posco et in is omnis exemplum crucio edo si qui res non ad nutus aut ad voluntas is facio sum


Hos cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio.

hic cippi appello ante qui obliquus ordo in quincuncem dispono scrobis tres in altitudo pes fodio paulatim angustus ad infimus fastigium


Conclamat omnis multitudo et suo more armis concrepat, quod facere in eo consuerunt cuius orationem approbant: summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius fide dubitandum, nec maiore ratione bellum administrari posse.

conclamo omnis multitudo et suus mos arma concrepo qui facio in is consuo qui oratio approbo superus sum vercingetorigem dux neque de is fides dubito neque magnus ratio bellum administraris possum


Ad celeritatem onerandi subductionesque paulo facit humiliores quam quibus in nostro mari uti consuevimus, atque id eo magis, quod propter crebras commutationes aestuum minus magnos ibi fluctus fieri cognoverat; ad onera, ad multitudinem iumentorum transportandam paulo latiores quam quibus in reliquis utimur maribus.

ad celeritas onero subductionesque paulus facio humilis quam qui in noster mare uti consuesco atque is is magis qui propter creber commutatio aestus paruus magnus ibi fluctus fio cognosco ad onus ad multitudo iumentum transporto paulus fero quam qui in reliquus utor maris


Ad alteram partem succedunt Ubii, quorum fuit civitas ampla atque florens, ut est captus Germanorum; ii paulo, quamquam sunt eiusdem generis, sunt ceteris humaniores, propterea quod Rhenum attingunt multum ad eos mercatores ventitant et ipsi propter propinquitatem [quod] Gallicis sunt moribus adsuefacti.

ad alter pars succedo ubius qui sum civitas amplus atque floreo ut sum capio germanus is paulus quamquam sum idem genus sum ceterus humanus propterea qui rhenus attingo multus ad is mercator ventito et ipse propter propinquitas qui gallicus sum mos adsuefacti


Romani [conversa] signa bipertito intulerunt: prima et secunda acies, ut victis ac submotis resisteret, tertia, ut venientes sustineret.

romanus converro signum bipertito infero primus et secundus acies ut vinco atque submoveo resisto tertius ut venio sustineo


cum omnibus Gallis notum esse sciret reliquam esse unam aestatem suae provinciae, quam si sustinere potuissent, nullum ultra periculum vererentur.

cum omnis gallus notus sum scio reliquus sum unus aestas suus provincia quam si sustineo possum nullus ultra periculum vereor


Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partem diei consumit; equites tela coniciunt et magna cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant.

interim ex consuetudo cottidianus indutiomarus ad castrum accedo atque ibi magnus pars dies consumo eques telum conicio et magnus cum contumelia verbum noster ad pugna evoco


Qui cum propter siccitates paludum quo se reciperent non haberent, quo perfugio superiore anno erant usi, omnes fere in potestatem Labieni venerunt.

qui cum propter siccitas palus quo sui recipio non habeo quo perfugio superus annus sum utor omnis fere in potestas labienus venio


qui, cum ad fines regni sui Sabino Cottaeque praesto fuissent frumentumque in hiberna comportavissent, Indutiomari Treveri nuntiis impulsi suos concitaverunt subitoque oppressis lignatoribus magna manu ad castra oppugnatum venerunt.

qui cum ad finis regnum suus sabinum cotta praesto sum frumentum in hibernus comporto indutiomaris treveri nuntius impello suus concito subeo opprimo lignator magnus manus ad castrum oppugno venio


Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur,

hic ipse tempus et casus germanus eques intervenio protinus idem ille quo venio cursus ab decimanus porto in castrum irrumpo conor


Procumbunt omnibus Gallis ad pedes Bituriges, ne pulcherrimam prope totius Galliae urbem, quae praesidio et ornamento sit civitati, suis manibus succendere cogerentur:

procumbo omnis gallus ad pes bituriges ne pulcher prope totus gallia urbs qui praesidium et ornamentum sum civitas suus manus succendo cogo


Caesar, necessariis rebus imperatis, ad cohortandos milites, quam [in] partem fors obtulit, decucurrit et ad legionem decimam devenit.

caesar necessarius res impero ad cohorto miles quam in pars fors offero decurro et ad legio decimus devenio


L. Domitio Ap. Claudio consulibus, discedens ab hibernis Caesar in Italiam, ut quotannis facere consuerat, legatis imperat quos legionibus praefecerat uti quam plurimas possent hieme naves aedificandas veteresque reficiendas curarent. Earum modum formamque demonstrat.

l domitius ap claudius consul discedo ab hibernus caesar in italia ut quot facio consuo legatus impero qui legio praeficio uti quam multus possum hiems navo aedifico vetus reficio curo earis modus forma demonstro


Ad haec Caesar respondit: se magis consuetudine sua quam merito eorum civitatem conservaturum, si prius quam murum aries attigisset se dedidissent;

ad hic caesar respondeo sui magis consuetudo suus quam mereo is civitas conservo si prior quam murus aries attingo sui dedo


Nulla pars nocturni temporis ad laborem intermittitur; non aegris, non vulneratis facultas quietis datur.

nullus pars nocturnus tempus ad labor intermitto non aeger non vulnero facultas quiesco do


His rebus gestis ex litteris Caesaris dierum XX supplicatio a senatu decreta est.

hic res gero ex littera caesar dies xx supplicatio ab senatus decretum sum


His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare.

hic ratio auxilium gallia exspectaris et bellum paro administraris


His rebus et suam rem familiarem auxisse et facultates ad largiendum magnas comparasse;

hic res et suus res familiaris augeo et facultas ad largior magnus comparo


Reperti sunt complures nostri qui in phalanga insilirent et scuta manibus revellerent et desuper vulnerarent.

reperio sum complures noster qui in phalanga insilirent et scutum manus revello et desuper vulnero


Illi celeriter per exploratores adventu Caesaris cognito carros impedimentaque sua in artiores silvas abdiderunt, copias omnes in loco edito atque aperto instruxerunt.

ille celer per explorator advenio caesar cognosco carrus impedimentum suus in artus silva abdo copia omnis in locus edo atque aperio instruo


Quos utinam qui legent scire possint quam invitus susceperim scribendos, qua facilius caream stultitiae atque arrogantiae crimine, qui me mediis interposuerim Caesaris scriptis.

qui utinam qui lego scio possum quam invitus suscipio scribo qui facilis careo stultitia atque arrogantia crimen qui ego medius interpono caesar scribo


Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur.

prospectus tenebrae adimo multus utrimque vulnero accipio complures tormentum telum conicio


Extremum oppidum Allobrogum est proximumque Helvetiorum finibus Genava. Ex eo oppido pons ad Helvetios pertinet. Allobrogibus sese vel persuasuros, quod nondum bono animo in populum Romanum viderentur, existimabant vel vi coacturos ut per suos fines eos ire paterentur. Omnibus rebus ad profectionem comparatis diem dicunt, qua die ad ripam Rhodani omnes conveniant. is dies erat a. d. V. Kal. Apr. L. Pisone, A. Gabinio consulibus.

exter oppidum allobroges sum proximus helvetius finis genava ex is oppidum pons ad helvetii pertineo allobroges sui vel persuadeo qui nondum bonus animus in populus romanus video existimo vel vis cogo ut per suus finis is eo pateo omnis res ad profectio comparo dies dico qui dies ad ripa rhodanus omnis convenio is dies sum ab d v kal apr l piso ab gabinius consul


At Sugambri, ex eo tempore quo pons institui coeptus est fuga comparata, hortantibus iis quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibus suis excesserant suaque omnia exportaverant seque in solitudinem ac silvas abdiderant.

at sigambri ex is tempus quo pons instituo coepio sum fuga comparo hortor is qui ex tencteris atque usipetes apud sui habeo finis suus excedo suum omnis exporto sequor in solitudo atque silva abdo


Quorum perturbatum et confusum dum explicant agmen (magna enim multitudo carrorum etiam expeditos sequi Gallos consuevit), oppressi luce copias armatorum pro suis instruunt castris, ne prius Romani persequi se inciperent quam longius agmen impedimentorum suorum processisset.

qui perturbo et confundo dum explico agmen magnus enim multitudo carrus etiam expedio sequor galli consuesco opprimo lux copia armator pro suus instruo castrum ne prior romanus persequor sui incipio quam longus agmen impedimentor suus procedo


Sic fortuna in contentione et certamine utrumque versavit, ut alter alteri inimicus auxilio salutique esset, neque diiudicari posset, uter utri virtute anteferendus videretur.

sic fortuna in contentio et certamen uterque verso ut alter alter inimicus auxilium salus sum neque diiudicaris possum uter uter virtus antefero video


Cognito eius consilio ad arma concurritur. Prohibetur ab Gobannitione, patruo suo, reliquisque principibus, qui hanc temptandam fortunam non existimabant; expellitur ex oppido Gergovia;

cognosco is consilium ad arma concurro prohibeo ab gobannitio patruus suus reliquus princeps qui hic tento fortuna non existimo expello ex oppidum gergovia


Ac fuit antea tempus, cum Germanos Galli virtute superarent, ultro bella inferrent, propter hominum multitudinem agrique inopiam trans Rhenum colonias mitterent.

atque sum antea tempus cum germani gallus virtus supero ultro bellum infero propter homo multitudo ager inopia trans rhenus colonia mitto


Multa a Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset: neque suam neque populi Romani consuetudinem pati ut optime meritos socios desereret, neque se iudicare Galliam potius esse Ariovisti quam populi Romani.

multus ab caesaris in is sententia dictum sum quare negotium desisto non possum neque suus neque populus romanus consuetudo patior ut optume mereo socius desero neque sui iudicaris gallia potis sum ariovistus quam populus romanus


non virtute neque in acie vicisse Romanos, sed artificio quodam et scientia oppugnationis, cuius rei fuerint ipsi imperiti;

non virtus neque in acies vinco romanus sed artificium quidam et scientia oppugnatio qui res sum ipse imperitus


parente Romanis civitate cum suis equitibus latrociniis se suosque alebat infestisque itineribus commeatus complures, qui comportabantur in hiberna Romanorum, intercipiebat.

pareo romanus civitas cum suus eques latrocinium sui suus alo infestus iter commeatus complures qui comporto in hibernus romanus intercipio


Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fugae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit.

catuvolcus rex dimidia pars eburones qui unus cum ambiorige consilium ineo aetas iam conficio cum labor aut bellum aut fuga fero non possum omnis prex detesto ambiorigem qui is consilium auctor sum taxo qui magnus in gallia germania copia sum sui exanimo


Veneti reliquaeque item civitates cognito Caesaris adventu [certiores facti], simul quod quantum in se facinus admisissent intellegebant, [legatos, quod nomen ad omnes nationes sanctum inviolatumque semper fuisset, retentos ab se et in vincula coniectos,] pro magnitudine periculi bellum parare et maxime ea quae ad usum navium pertinent providere instituunt, hoc maiore spe quod multum natura loci confidebant.

venetus reliquus item civitas cognosco caesar advenio certus facio simul qui quantus in sui facinus admitto intellego legatus qui nomen ad omnis natio sancio inviolo semper sum retineo ab sui et in vinculum conicio pro magnitudo periculum bellum paro et magnus is qui ad usus navis pertineo provideo instituo hic magnus spes qui multus natura locus confido


quorum erant in fide, legatos mittunt subsidium rogatum, quo facilius hostium copias sustinere possint.

qui sum in fides legatus mitto subsidium rogo quo facilis hostis copia sustineo possum


Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere.

nolo hic vester auxilium exspoliaris qui vester salus causa suus periculum neglego neque stultitia atque temeritas vester aut animus imbecillitas omnis gallia prosterno et perpetuus servitus subicio


Sed certe dimissis per agros nuntiis sibi quemque consulere iussit. Quorum pars in Arduennam silvam, pars in continentes paludes profugit;

sed certus dimitto per ager nuntius sui quisque consulo iubeo qui pars in arduenna silva pars in contineo palus profugio


neque ullum fere diem intermittebat quin equestri proelio interiectis sagittariis, quid in quoque esset animi ac virtutis suorum perspiceret.

neque ullus fere dies intermitto quin equester proelium interjacio sagittarius quis in quoque sum animus atque virtus suus perspicio


Namque etiam illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur.

namque etiam ille vulgaris incursio hostis signum qui incendium aedificium intellego consuesco caesar sum interdictum tollo ne aut copia pabulum frumentum si longus progredior volo deficio aut hostis incendium terreo


Renuntiatum est facilem esse. De tertia vigilia T. Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et iis ducibus qui iter cognoverant summum iugum montis ascendere iubet; quid sui consilii sit ostendit.

renuntio sum facilis sum de tertius vigil t labienus legatus pro praetor cum duo legio et is dux qui iter cognosco superus iugum mons ascendo iubeo quis suus consilium sum ostendo


Duae fuerunt Ariovisti uxores, una Sueba natione, quam domo secum eduxerat, altera Norica, regis Voccionis soror, quam in Gallia duxerat a fratre missam: utraque in ea fuga periit; duae filiae: harum altera occisa, altera capta est.

duo sum ariovistus uxor unus suevus natio quam domus sui educo alter noricus rex voccio soror quam in gallia duco ab frater mitto uter in is fuga pereo duo filia haris alter occaedes alter capio sum


Tum demum Liscus oratione Caesaris adductus quod antea tacuerat proponit: esse non nullos, quorum auctoritas apud plebem plurimum valeat, qui privatim plus possint quam ipsi magistratus.

tum demum liscus oratio caesar adduco qui antea taceo propono sum non nullus qui auctoritas apud plebs multus valeo qui privatim multus possum quam ipse magistratus


hortatur ut communis libertatis causa arma capiant, magnisque coactis copiis adversarios suos a quibus paulo ante erat eiectus expellit ex civitate.

hortor ut communis libertas causa arma capio magnus cogo copia adversarius suus ab qui paulus ante sum eicio expello ex civitas


Quod fratres a senatu Haeduos appellatos diceret, non se tam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non sciret neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse neque ipsos in iis contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent auxilio populi Romani usos esse.

qui frater ab senatus aedui appello dico non sui tam barbaris neque tam imperitus sum res ut non scio neque bellum allobroges propior aedui romanus auxilium fero neque ipse in is contentio qui aedui sui et cum sequani habeo auxilium populus romanus utor sum


His difficultatibus duae res erant subsidio, scientia atque usus militum, quod superioribus proeliis exercitati quid fieri oporteret non minus commode ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere nisi munitis castris vetuerat.

hic difficultas duo res sum subsidium scientia atque utor miles qui superus proelium exercitas quis fio oportet non paruus commodus ipse sui praescribo quam ab alius doceo possum et qui ab opus singulus legio singuli legatus caesar discedo nisi munio castrum veto


Cum liberis omnis multitudo obviam procedebat, hostiae omnibus locis immolabantur, tricliniis stratis fora templaque occupabantur, ut vel exspectatissimi triumphi laetitia praecipi posset. Tanta erat magnificentia apud opulentiores, cupiditas apud humiliores.

cos liber omnis multitudo obvius procedo hostia omnis locus immolo triclinium sterno foro templum occupo ut vel exspectatissimi triumphus laetitia praecipio possum tantus sum magnificentia apud opulens cupiditas apud humilis


Iam prope hieme confecta cum ipso anni tempore ad gerendum bellum vocaretur et ad hostem proficisci constituisset, sive eum ex paludibus silvisque elicere sive obsidione premere posset, legati ad eum principes Aeduorum veniunt oratum ut maxime necessario tempore civitati subveniat:

iam prope hiems conficio cum ipse annus tempus ad gero bellum voco et ad hostis proficisco constituo sive is ex palus silva elices sive obsidio premo possum legatus ad is princeps aedui venio oro ut magnus necessarius tempus civitas subvenio


Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit.

eos legio castra quintus tullius cicero praeficio ducenti eques attribuo


Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat, praemittit: huic interponit auxilia levis armaturae; ipse cum legionibus quam potest maxime appropinquat.

quo cognosco consilium legio multus quam soleo educo equito qui consuetudo pabulator mitto praesidium consuo praemitto hic interpono auxilium levis armo ipse cum legio quam possum magnus appropinquo


Postridie eius diei praeter castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet.

postridie is dies praeter castrum caesar suus copia traduco et mille passus duo ultra is castrum facio is consilium uti frumentum commeatus qui ex sequani et aedui supporto caesaris intercludo


Caesar cum ab hoste non amplius passuum XII milibus abesset, ut erat constitutum, ad eum legati revertuntur; qui in itinere congressi magnopere ne longius progrederetur orabant.

caesar cum ab hostis non amplus passus duodecim mille absum ut sum constituo ad is legatus revorto qui in iter congredior magnopere ne longus progredior oro


Ibi vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, si possent, castellum, cui praeerat Q. Titurius legatus, expugnarent pontemque interscinderent,

ibi vado reperio pars suus copia traduco conor sum is consilium ut si possum castellum qui praesum q titurius legatus expugno pons interscindo


Vbi neminem in aequum locum sese demittere, sed toto undique muro circumfundi viderunt, veriti ne omnino spes fugae tolleretur, abiectis armis ultimas oppidi partes continenti impetu petiverunt,

vbi nemo in aequus locus sui demitto sed totus undique murus circumfundo video vereor ne omnino spes fuga tollo abicio arma ulter oppidum pars contineo impetus peto


Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat.

hic in omnis eburones pars gero dies appeto septimus qui ad dies caesar ad impedimentum legio revorto constituo


Populi Romani hanc esse consuetudinem, ut socios atque amicos non modo sui nihil deperdere, sed gratia, dignitate, honore auctiores velit esse; quod vero ad amicitiam populi Romani attulissent, id iis eripi quis pati posset?

populis romanus hic sum consuetudo ut socius atque amicus non modo suus nihil deperdo sed gratia dignitas honor augeo volo sum qui verus ad amicitia populus romanus affero is is eripio quis patior possum


Id silentio noctis conati non magna iactura suorum sese effecturos sperabant, propterea quod neque longe ab oppido castra Vercingetorigis aberant, et palus, quae perpetua intercedebat, Romanos ad insequendum tardabat.

is silentium nox conor non magnus iactura suus sui efficio spero propterea qui neque longus ab oppidum castrum vercingetorigis absum et palus qui perpetuus intercedo romanus ad insequor tardo


Quem quia non arbitrabatur vocatum in castra venturum, ne temptando cautiorem faceret, Gaium Volusenum Quadratum misit, qui eum per simulationem colloqui curaret interficiendum. Ad eam rem delectos idoneos ei tradit centuriones.

qui quia non arbitror voco in castrum venio ne tento caveo facio gaius volusenus quadratus mitto qui is per simulatio colloquor curo interfacio ad is res deligo idoneus is trado centurio


maximam inter suos ferunt laudem: hoc ali staturam, ali vires nervosque confirmari putant.

maximus inter suus fero laus hic al sto al vireo nervus confirmaris puto


Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur.

hic studiosus conquaero ab labrum argentum circumcludo atque in amplus epulis pro poculum uto


Noviodunum erat oppidum Aeduorum ad ripas Ligeris opportuno loco positum.

noviodunum sum oppidum aedui ad ripa liger opportunus locus pono


Sed adsuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem excepti possunt.

sed assuesco ad homo et mansuefieri ne parvulis quidem excipio possum


Conantibus auxiliari suis "Frustra," inquit, "meae vitae subvenire conamini, quem iam sanguis viresque deficiunt. Proinde abite, dum est facultas, vosque ad legionem recipite." Ita pugnans post paulum concidit ac suis saluti fuit.

conor auxiliaris suus frustra inquam meus vita subvenio conor qui iam sanguis vireo deficio proinde abito dum sum facultas tu ad legio recipio ita pugno post paulus concido atque suus salus sum


Hi post eorum obitum multos annos a finitimis exagitati, cum alias bellum inferrent, alias inlatum defenderent, consensu eorum omnium pace facta hunc sibi domicilio locum delegerant.

hic post is obeo multus annus ab finitimus exagitas cum alius bellum infero alius infero defendo consensus is omnis pax facio hic sui domicilium locus deligo


Ille appellatus respondit: si velit secum colloqui, licere; sperare a multitudine impetrari posse, quod ad militum salutem pertineat; ipsi vero nihil nocitum iri, inque eam rem se suam fidem interponere. Ille cum Cotta saucio communicat,

ille appello respondeo si volo sui colloquor licet spero ab multitudo impetraris possum qui ad miles salus pertineo ipse verus nihil noceo eo in is res sui suus fides interpono ille cum cotta saucius communico


Illi ante inito, ut intellectum est, consilio, quod deditione facta nostros praesidia deducturos aut denique indiligentius servaturos crediderant, partim cum iis quae retinuerant et celaverant armis, partim scutis ex cortice factis aut viminibus intextis, quae subito, ut temporis exiguitas postulabat, pellibus induxerant, tertia vigilia, qua minime arduus ad nostras munitiones ascensus videbatur, omnibus copiis repente ex oppido eruptionem fecerunt.

ille ante ineo ut intellego sum consilium qui deditio facio noster praesidium deduco aut denique indiligens servo credo pars cum is qui retineo et celo arma pars scutum ex cortex facio aut vimen intexo qui subeo ut tempus exiguitas postulo pellis induco tertius vigil qui paruus arduus ad noster munitio ascensus video omnis copia repens ex oppidum eruptio facio


Rhenus autem oritur ex Lepontiis, qui Alpes incolunt, et longo spatio per fines Nantuatium, Helvetiorum, Sequanorum, Mediomatricorum, Tribocorum, Treverorum citatus fertur et,

rhenus autem orior ex lepontii qui alpis incolo et longus spatium per finis nantuatium helvetius sequani mediomatrici tribocorum treveri cito fero et


Tertium est contra septentriones; cui parti nulla est obiecta terra, sed eius angulus lateris maxime ad Germaniam spectat. Hoc milia passuum octingenta in longitudinem esse existimatur.

tertius sum contra septentrio qui pario nullus sum objecto terra sed is angulus lateo magnus ad germania specto hic mille passus octingenti in longitudo sum existimo


Itaque amplius milibus XII aut armatorum aut eorum qui eo timore arma proiecerant interfectis omnis multitudo capitur impedimentorum.

itaque amplus mille duodecim aut armator aut is qui is timor arma projacio interficio omnis multitudo capio impedimentor


Cum in colloquium ventum esset, et, ut convenerat, manum Commi Volusenus arripuisset, centurio vel insueta re permotus vel celeriter a familiaribus prohibitus Commi conficere hominem non potuit; graviter tamen primo ictu gladio caput percussit.

cos in colloquium venio sum et ut convenio manus commis volusenus arripio centurio vel insuetus res permoueo vel celer ab familiaris prohibeo commis confacio homo non possum gravis tamen primus ictus gladius caput percutio


si maiores copias adduceret, in eo loco permanere quem delegissent, pabulatione autem, quae propter anni tempus cum exigua tum disiecta esset, et frumentatione et reliquo commeatu ex insidiis prohibere Romanos.

si magnus copia adduco in is locus permaneo qui deligo pabulatio autem qui propter annus tempus cum exiguus tum disjecto sum et frumentatio et reliquus commeatus ex insidiae prohibeo romanus


Treveri autem, pagos centum Sueborum ad ripas Rheni consedisse, qui Rhenum transire conarentur; his praeesse Nasuam et Cimberium fratres. Quibus rebus Caesar vehementer commotus maturandum sibi existimavit, ne, si nova manus Sueborum cum veteribus copiis Ariovisti sese coniunxisset, minus facile resisti posset.

treveri autem pagus centum suevi ad ripa rhenus consido qui rhenus transeo conor hic praesum nasuam et cimberium frater qui res caesar vehemens commoueo maturo sui existimo ne si novo manus suevi cum vetus copia ariovistus sui conjungo paruus facilis requiro possum


Caesar in Belgio cum hiemaret, unum illud propositum habebat, continere in amicitia civitates, nulli spem aut causam dare armorum.

caesar in belgium cum hiemo unus ille propono habeo contineo in amicitia civitas nullus spes aut causa do armus


Interim Trinobantes, prope firmissima earum regionum civitas, ex qua Mandubracius adulescens Caesaris fidem secutus ad eum in continentem Galliam venerat, cuius pater in ea civitate regnum obtinuerat interfectusque erat a Cassivellauno, ipse fuga mortem vitaverat, legatos ad Caesarem mittunt pollicenturque sese ei dedituros atque imperata facturos;

interim trinobantes prope firmus is regio civitas ex qui mandubracius adulescens caesar fides sequor ad is in contineo gallia venio qui pater in is civitas regnum obtineo interfacio sum ab cassivellaunus ipse fuga mors vito legatus ad caesaris mitto polliceo sui is dedo atque impero facio


Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt.

alius telum conicio alius testudo facio subeo defatigo in vicis integer succedo


Multo denique die per exploratores Caesar cognovit et montem a suis teneri et Helvetios castra, movisse et Considium timore perterritum quod non vidisset pro viso sibi renuntiavisse. Eo die quo consuerat intervallo hostes sequitur et milia passuum tria ab eorum castris castra ponit.

multus denique dies per explorator caesar cognosco et mons ab suus teneo et helvetii castrum moveo et considius timor perterreo qui non video pro video sui renuntio eos dies quo consuo intervallum hostis sequor et mille passus tres ab is castrum castrum pono


Ita ancipiti proelio diu atque acriter pugnatum est. Diutius cum sustinere nostrorum impetus non possent, alteri se, ut coeperant, in montem receperunt, alteri ad impedimenta et carros suos se contulerunt.

ita anceps proelium diu atque acer pugno sum diu cum sustineo noster impetus non possum alter sui ut coepio in mons recipio alter ad impedimentum et carrus suus sui confero


ex quibus sunt qui piscibus atque ovis avium vivere existimantur, multis capitibus in Oceanum influit.]

ex qui sum qui piscis atque ovum avis vivo existimo multus caput in oceanus influo


Reperiebat etiam in quaerendo Caesar, quod proelium equestre adversum paucis ante diebus esset factum, initium eius fugae factum a Dumnorige atque eius equitibus (nam equitatui, quem auxilio Caesari Haedui miserant, Dumnorix praeerat): eorum fuga reliquum esse equitatum perterritum.

reperio etiam in quaero caesar qui proelium equester adverro paucus ante dies sum facio initium is fuga facio ab dumnorige atque is eques nam equitatus qui auxilium caesaris aedui mitto dumnorix praesum is fuga reliquus sum equitas perterreo


Mercatoribus est aditus magis eo ut quae bello ceperint quibus vendant habeant, quam quo ullam rem ad se importari desiderent.

mercator sum aditus magis is ut qui bellum capio qui vendo habeo quam quo ullus res ad sui importaris desidero


expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere;

expecto etiam ab is atuatuci copia atque sum in iter


Perfacile factu esse illis probat conata perficere, propterea quod ipse suae civitatis imperium obtenturus esset:

perfacilis factus sum ille probo conor perficio propterea qui ipse suus civitas imperium obtendo sum


horribilem speciem praebebat; principesque earum civitatium, quos sibi ad consilium capiendum delegerat, prima luce cotidie ad se convenire iubebat, seu quid communicandum, seu quid administrandum videretur;

horribilis species praebeo princeps is civitas qui sui ad consilium capio deligo primus lux cottidie ad sui convenio jubeo seu quis communico seu quis administro video


Ariovistus his omnibus diebus exercitum castris continuit, equestri proelio cotidie contendit. Genus hoc erat pugnae, quo se Germani exercuerant:

ariovistus hic omnis dies exercitus castrum contineo equester proelium cottidie contendo genus hic sum pugna quo sui germanus exerceo


Illi imperata faciunt et paucis diebus intermissis referunt: Suebos omnes, posteaquam certiores nuntii de exercitu Romanorum venerint, cum omnibus suis sociorumque copiis, quas coegissent, penitus ad extremos fines se recepisse:

ille impero facio et paucus dies intermitto refero suevi omnis posteaquam certus nuntius de exercitus romanus venio cum omnis suus socius copia qui cogo penitus ad extremus finis sui recipio


Ex ea cum tela tormentis iacerentur ad fontis aditum, nec sine periculo possent aquari oppidani, non tantum pecora atque iumenta, sed etiam magna hostium multitudo siti consumebatur.

ex is cum telum tormentum jaceo ad fons aditus neque sine periculum possum aquaris oppidanus non tantus pecus atque iumentum sed etiam magnus hostis multitudo sitis consumo


tantamque opinionem timoris praebuit ut iam ad vallum castrorum hostes accedere auderent.

tantus opinio timor praebeo ut iam ad valles castrum hostis accedo audeo


Hoc proprium virtutis existimant, expulsos agris finitimos cedere, neque quemquam prope audere consistere:

hic proprius virtus existimo expello ager finitimi cedo neque quisquam prope audeo consisto


Caesari renuntiatur Helvetiis esse in animo per agrum Sequanorum et Haeduorum iter in Santonum fines facere, qui non longe a Tolosatium finibus absunt, quae civitas est in provincia.

caesaris renuntio helvetius sum in animus per ager sequani et aedui iter in santonus finis facio qui non longus ab tolosates finis absum qui civitas sum in provincia


His mandavit quae diceret Ariovistus cognoscerent et ad se referrent. Quos cum apud se in castris Ariovistus conspexisset, exercitu suo praesente conclamavit: quid ad se venirent? an speculandi causa? Conantes dicere prohibuit et in catenas coniecit.

hic mando qui dico ariovistus cognosco et ad sui refero qui cum apud sui in castrum ariovistus conspicio exercitus suus praesens conclamo quis ad sui venio an speculor causa conor dico prohibeo et in cateno conicio


Ipse ad vastandos depopulandosque fines Ambiorigis proficiscitur; quem perterritum ac fugientem cum redigi posse in suam potestatem desperasset, proximum suae dignitatis esse ducebat, adeo fines eius vastare civibus, aedificiis, pecore, ut odio suorum Ambiorix, si quos fortuna reliquos fecisset, nullum reditum propter tantas calamitates haberet in civitatem.

ipse ad vasto depopulor finis ambiorigis proficisco qui perterreo atque fugio cum redigo possum in suus potestas despero propior suus dignitas sum duco adeo finis is vastaris civis aedificium pecus ut odium suus ambiorix si qui fortuna reliquus facio nullus redeo propter tantus calamitas habeo in civitas


Tantis subito difficultatibus obiectis ab animi virtute auxilium petendum videbat.

tantus subeo difficultas objecta ab animus virtus auxilium peto video


Interim legatis tribunisque militum convocatis et quae ex Voluseno cognovisset et quae fieri vellet ostendit monuitque, ut rei militaris ratio, maximeque ut maritimae res postularent, ut, cum celerem atque instabilem motum haberent, ad nutum et ad tempus omnes res ab iis administrarentur.

interim legatus tribunus miles convoco et qui ex volusenus cognosco et qui fio volo ostendo moneo ut res militaris ratio magnus ut maritimus res postulo ut cum celer atque instabilis motus habeo ad nutus et ad tempus omnis res ab is administro


Bituriges eorum discessu statim cum Arvernis iunguntur.

bituriges is discessus statim cum arvernus jungo


At milites legionis septimae, testudine facta et aggere ad munitiones adiecto, locum ceperunt eosque ex silvis expulerunt paucis vulneribus acceptis.

at miles legio septimus testudo facio et aggero ad munitio adicio locus capio is ex silva expello paucus vulnus accipio


Hospitem violare fas non putant; qui quacumque de causa ad eos venerunt, ab iniuria prohibent, sanctos habent, hisque omnium domus patent victusque communicatur.

hospes violaris fas non puto qui quicumque de causa ad is venio ab iniuria prohibeo sancio habeo hic omnis domus pateo vinco communico


Qua quidem ex re hominum multitudo cognosci potuit: nam minus horis tribus milium pedum XV in circuitu munitionem perfecerunt

qui quidem ex res homo multitudo cognosco possum nam paruus hora tres mille pes xv in circuitus munitio perficio


prope iam desperata salute non nullae eius modi sententiae dicebantur, ut impedimentis relictis eruptione facta isdem itineribus quibus eo pervenissent ad salutem contenderent.

prope iam despero salus non nullus is modus sententia dico ut impedimentum relinquo eruptio facio idem iter qui is pervenio ad salus contendo


Cum dies hibernorum complures transissent frumentumque eo comportari iussisset, subito per exploratores certior factus est ex ea parte vici, quam Gallis concesserat, omnes noctu discessisse montesque qui impenderent a maxima multitudine Sedunorum et Veragrorum teneri.

cos dies hibernus complures transeo frumentum is comportaris iubeo subeo per explorator certus facio sum ex is pars vinco quam gallus concedo omnis nox discedo mons qui impendeo ab maximus multitudo seduni et veragri teneo


His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt.

hic copia vercassivellaunum arvernus unus ex quattuor dux propinquus vercingetorigis praeficio


Una erat magno usui res praeparata a nostris, falces praeacutae insertae adfixaeque longuriis, non absimili forma muralium falcium.

unus sum magnus usus res praeparo ab noster falx praeacuo insero affigo longurius non absimilis forma muralis falcium


Hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit:

hic diffido suus atque omnis salus inermis ex tabernaculum prodeo video immineo hostis atque in superus sum res discrimen capio arma ab propior atque in porto consisto


Huic mandat, Remos reliquosque Belgas adeat atque in officio contineat Germanosque, qui auxilio a Belgis arcessiti dicebantur, si per vim navibus flumen transire conentur, prohibeat.

hic mando remi reliquus belga adeo atque in officium contineo germani qui auxilium ab belga arcesso dico si per vis navis flumen transeo conor prohibeo


quorum civitas propter Germaniae vicinitatem cotidianis exercitata bellis cultu et feritate non multum a Germanis differebat neque imperata umquam nisi exercitu coacta faciebat.

qui civitas propter germania vicinitas cottidianus exercito bellum cultus et feritas non multus ab germanus differo neque impero umquam nisi exercitus cogo facio


Milites contra nostri, quamquam periculoso genere proeli locoque iniquo premebantur, tamen omnia fortissimo sustinebant animo.

miles contra noster quamquam periculosus genus proelium loco iniquus premo tamen omnis fortis sustineo animus


atque his paucis diebus Aulerci Eburovices Lexoviique, senatu suo interfecto quod auctores belli esse nolebant, portas clauserunt seque cum Viridovice coniunxerunt;

atque hic paucus dies aulerci eburovices lexoviique senatus suus interficio qui auctor bellum sum nolo porta claudo sequor cum viridovice conjungo


Huic Caesar pro eius virtute atque in se benevolentia, quod in omnibus bellis singulari eius opera fuerat usus, maiorum locum restituerat.

hic caesar pro is virtus atque in sui benevolens qui in omnis bellum singularis is opus sum utor magnus locus restituo


Castris ante oppidum positis diei tempore exclusus in posterum oppugnationem differt quaeque ad eam rem usui sint militibus imperat

castrum ante oppidum pono dies tempus excludo in posterus oppugnatio differo quisque ad is res usus sum miles impero