De bello Gallico

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Tali condicione proposita Bituriges, cum sibi viderent clementia Caesaris reditum patere in eius amicitiam finitimasque civitates sine ulla poena dedisse obsides atque in fidem receptas esse, idem fecerunt.

tal condicio propono bituriges cum sui video clemens caesar redeo pateo in is amicitia finitimus civitas sine ullus poena do obses atque in fides recipio sum idem facio


His responsis ad Caesarem relatis, iterum ad eum Caesar legatos cum his mandatis mittit:

hic respondeo ad caesaris refero iterum ad is caesar legatus cum hic mandatum mitto


Qui omnibus rebus subito perterriti et celeritate adventus nostri et discessu suorum, neque consilii habendi neque arma capiendi spatio dato perturbantur, copiasne adversus hostem ducere an castra defendere an fuga salutem petere praestaret.

qui omnis res subeo perterreo et celeritas advenio noster et discessus suus neque consilium habeo neque arma capio spatium do perturbo copia adverro hostis duco an castrum defendo an fuga salus peto praesto


Multis in civitatibus harum rerum exstructos tumulos locis consecratis conspicari licet;

multus in civitas haris res exstruo tumulus locus consecro conspicaris licet


Caesar iis quos in castris retinuerat discedendi potestatem fecit.

caesar is qui in castrum retineo discedo potestas facio


Qui cum ex equitum et calonum fuga quo in loco res esset quantoque in periculo et castra et legiones et imperator versaretur cognovissent, nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt.

qui cum ex eques et calo fuga quo in locus res sum quantus in periculum et castrum et legio et imperator verso cognosco nihil ad celeritas sui reliquus facio


Horum primo circiter milia XV Rhenum transisse; postea quam agros et cultum et copias Gallorum homines feri ac barbari adamassent, traductos plures; nunc esse in Gallia ad C et XX milium numerum.

horus primus circiter mille xv rhenus transeo postea quam ager et cultus et copia gallus homo ferio atque barbaris adamo traduco multus nunc sum in gallia ad que et xx mille numerus


Postero die castra ex eo loco movent. Idem facit Caesar equitatumque omnem, ad numerum quattuor milium, quem ex omni provincia et Haeduis atque eorum sociis coactum habebat, praemittit, qui videant quas in partes hostes iter faciant. Qui cupidius novissimum agmen insecuti alieno loco cum equitatu Helvetiorum proelium committunt; et pauci de nostris cadunt.

posterus dies castrum ex is locus moveo idem facio caesar equito omnis ad numerus quattuor mille qui ex omnis provincia et aedui atque is socius cogo habeo praemitto qui video qui in pars hostis iter facio qui cupidus novus agmen insequor alienus locus cum equitatus helvetius proelium committo et paucus de noster cado


Intra eas silvas hostes in occulto sese continebant; in aperto loco secundum flumen paucae stationes equitum videbantur. Fluminis erat altitudo pedum circiter trium.

intra is silva hostis in occulo sui contineo in aperio locus secundus flumen paucus statio eques video flumen sum altitudo pes circiter tres


Oppidum diripit atque incendit, praedam militibus donat, exercitum Ligerem traducit atque in Biturigum fines pervenit.

oppidum diripio atque incendo praeda miles dono exercitus liger traduco atque in bituriges finis pervenio


Drappes, quem captum esse a Caninio docui, sive indignitate et dolore vinculorum sive timore gravioris supplici paucis diebus cibo se abstinuit atque ita interiit.

drappes qui capio sum ab caninius doceo sive indignitas et dolor vinculum sive timor gravis supplicium paucus dies cibus sui abstineo atque ita intereo


Helvetii omnium rerum inopia adducti legatos de deditione ad eum miserunt.

helvetius omnis res inopia adduco legatus de deditio ad is mitto


Britanniae pars interior ab eis incolitur quos natos in insula ipsi memoria proditum dicunt,

britannia pars intereo ab is incolo qui nascor in insula ipse memoria prodeo dico


Vnam esse Aeduorum civitatem, quae certissimam Galliae victoriam detineat; eius auctoritate reliquas contineri; qua traducta locum consistendi Romanis in Gallia non fore.

vnam sum aedui civitas qui certus gallia victoria detineo is auctoritas reliquus contineo qui traduco locus consisto romanus in gallia non sum


Quibus ita est interdictum, hi numero impiorum ac sceleratorum habentur, his omnes decedunt, aditum sermonemque defugiunt, ne quid ex contagione incommodi accipiant, neque his petentibus ius redditur neque honos ullus communicatur.

qui ita sum interdictum hic numerus impii atque scelero habeo hic omnis decedo aditus sermo defugio ne quis ex contagio incommodus accipio neque hic peto ius reddo neque honor ullus communico


Noctu ex materia, quam munitionis causa comportaverant, turres admodum CXX excitantur incredibili celeritate; quae deesse operi videbantur, perficiuntur.

nox ex materia quam munitio causa comporto turris admodum cxx excito incredibilis celeritas qui desum operio video perficio


Hunc ad egrediendum nequaquam idoneum locum arbitratus, dum reliquae naves eo convenirent ad horam nonam in ancoris expectavit.

hic ad egredior nequaquam idoneus locus arbitror dum reliquus navo is convenio ad hora nona in ancora expectavit


Itaque ea quae fertilissima Germaniae sunt loca circum Hercyniam silvam, quam Eratostheni et quibusdam Graecis fama notam esse video, quam illi Orcyniam appellant, Volcae Tectosages occupaverunt atque ibi consederunt;

itaque is qui fertilis germania sum locum circum hercyniasilva silva quam eratosthenes et quidam graecum fama nota sum video quam ille orcyniam appello volcae tectosages occupo atque ibi consido


Neque hoc tantum pollicitus est, sed etiam per se discessionem facere coepit; quod ne fieret consules amicique Pompei iusserunt atque ita rem morando discusserunt.

neque hic tantus polliceor sum sed etiam per sui discessio facio coepio qui ne fio consul amicus pompejus jubeo atque ita res moror discutio


His rebus cognitis Caesar legiones equitatumque revocari atque in itinere resistere iubet, ipse ad naves revertitur;

hic res cognosco caesar legio equito revocaris atque in iter resisto iubeo ipse ad navo revorto


Cum bellum civitas aut inlatum defendit aut infert, magistratus, qui ei bello praesint, ut vitae necisque habeant potestatem, deliguntur.

cos bellum civitas aut infero defendo aut infero magistratus qui is bellum praesum ut vita nex habeo potestas deligo


Quidam ante portam oppidi Gallus per manus sebi ac picis traditas glebas in ignem e regione turris proiciebat: scorpione ab latere dextro traiectus exanimatusque concidit.

quidam ante porta oppidum gallus per manus sebum atque picus trado glaeba in ignis e regio turris proicio scorpio ab lateo dexter trajectus exanimo concido


patrum nostrorum memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint;

pater noster memoria omnis gallia vexo teutoni cimber intra suus finis ingredior prohibeo


Id aliquot de causis acciderat, ut subito Galli belli renovandi legionisque opprimendae consilium caperent:

is aliquot de causa accido ut subeo gallus bellum renovo legio opprimo consilium capio


Relinquebatur una per Sequanos via, qua Sequanis invitis propter angustias ire non poterant.

relinquo unus per sequani via qui sequani invitus propter angustiae eo non possum


Cum id non impetrassent, petebant uti ad eos [equites] qui agmen antecessissent praemitteret eos pugna prohiberet, sibique ut potestatem faceret in Ubios legatos mittendi;

cos is non impetro peto uti ad is eques qui agmen antecedo praemitto is pugno prohibeo sui ut potestas facio in ubii legatus mitto


atque his prorutis prius in hostium castris constiterunt quam plane ab his videri aut quid rei gereretur cognosci posset.

atque hic proruo prior in hostis castrum consto quam planus ab hic video aut quis res gero cognosco possum


Interim saepe cum legati ultro citroque inter eos mitterentur, Ariovistus postulavit ne quem peditem ad conloquium Caesar adduceret: vereri se ne per insidias ab eo circumveniretur; uterque cum equitatu veniret: alia ratione sese non esse venturum.

interim saepe cum legatus ultro citer inter is mitto ariovistus postulo ne qui pedito ad colloquium caesar adduco vereor sui ne per insidiae ab is circumvenio uterque cum equitatus venio alius ratio sui non sum venio


Dumnorix gratia et largitione apud Sequanos plurimum poterat et Helvetiis erat amicus, quod ex ea civitate Orgetorigis filiam in matrimonium duxerat, et cupiditate regni adductus novis rebus studebat et quam plurimas civitates suo beneficio habere obstrictas volebat.

dumnorix gratia et largitio apud sequani multus possum et helvetius sum amicus qui ex is civitas orgetorigis filia in matrimonium duco et cupiditas regnum adduco novus res studeo et quam multus civitas suus beneficium habeo obstringo volo


Neque tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere,

neque tamen ullus civitas germanus persuadeo possum ut rhenus transeo cum sui bis experior dico ariovistus bellum et tencterorum transeo non sum amplus fortuna tento hic spes labor indutiomarus nihilum paruus copia cogo


Ab iis qui emerant capitum numerus ad eum relatus est milium LIII.

ab is qui emo caput numerus ad is refero sum mille liii


postremo in acie praestare interfici quam non veterem belli gloriam libertatemque quam a maioribus acceperint recuperare.

postremo in acies praesto interficio quam non vetus bellum gloria libertas quam ab magnus accipio recuperaris


Cum aliquamdiu summa contentione dimicaretur, Dumnacus instruit aciem quae suis esset equitibus in vicem praesidio, cum repente confertae legiones in conspectum hostium veniunt.

cos aliquamdiu summus contentio dimico dumnacus instruo acies qui suus sum eques in vicis praesidium cum repens confercio legio in conspectus hostis venio


Hac habita contione et ad extremam orationem confirmatis militibus, ne ob hanc causam animo permoverentur neu quod iniquitas loci attulisset id virtuti hostium tribuerent, eadem de profectione cogitans quae ante senserat legiones ex castris eduxit aciemque idoneo loco constituit.

hic habeo contio et ad extremus oratio confirmo miles ne ob hic causa animus permoveo neu qui iniquitas locus affero is virtus hostis tribuo idem de profectio cogito qui ante sentio legio ex castrum educo acies idoneus locus constituo


Haec eadem ratio est in summa totius Galliae: namque omnes civitates in partes divisae sunt duas.

hic idem ratio sum in summus totus gallia namque omnis civitas in pars divido sum duo


His autem omnibus druidibus praeest unus, qui summam inter eos habet auctoritatem.

hic autem omnis druidibus praesum unus qui summa inter is habeo auctoritas


Binis cohortibus ad impedimenta tuenda relictis reliquum exercitum in copiosissimos agros Biturigum inducit, qui, cum latos fines et complura oppida haberent, unius legionis hibernis non potuerint contineri quin bellum pararent coniurationesque facerent.

bini cohors ad impedimentum tueor relinquo reliquus exercitus in copiosus ager bituriges induco qui cum fero finis et complures oppidum habeo unus legio hibernus non possum contineo quin bellum paro conjuratio facio


quorum si principes ac senatus sibi iure iurando fidem fecisset, ea condicione quae a Caesare ferretur se usuros ostendebant: ad has res conficiendas sibi tridui spatium daret.

qui si princeps atque senatus sui ius iuro fides facio is condicio qui ab caesaris fero sui utor ostendo ad hic res confacio sui triduum spatium do


qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur,

qui sui summa ab caesaris gratia ineo puto paene natura studium vinco semper paulus ad summa felicitas desum video


Indignantes milites Caesar, quod conspectum suum hostes perferre possent tantulo spatio interiecto, et signum proeli exposcentes edocet, quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; quos cum sic animo paratos videat,

indignor miles caesar qui conspectus suus hostis perfero possum tantulus spatium interiacio et signum proelium exposco edoceo quantus detrimentum et quot vir fors mors necesse sum constaris victoria qui cum sic animus paro video


ut nullum pro sua laude periculum recusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem.

ut nullus pro suus laus periculum recuso summa sui iniquitas condemnaris debeo nisi is vita suus salus habeo carus


ut animi aequitate plebem contineant, cum suas quisque opes cum potentissimis aequari videat.

ut animus aequitas plebs contineo cum suus quisque ops cum potens aequaris video


Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur.

hic subsequor calo equito idem impetus miles virtus servo


Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII. Id ex itinere magno impetu Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est.

ab hic castrum oppidum remi nomen bibrax absum mille passus viii is ex iter magnus impetus belga oppugnaris coepio aeger is dies sustentas sum


(crebro enim mutandis locis multorum fidei se committebat, quod nusquam diutius sine periculo commoraturus videbatur, cum sibi conscius esset, quam inimicum deberet Caesarem habere),

creber enim muto locus multus fides sui committo qui nusquam diu sine periculum commoro video cum sui conscius sum quam inimicus debeo caesaris habeo


In primis hoc volunt persuadere, non interire animas, sed ab aliis post mortem transire ad alios, atque hoc maxime ad virtutem excitari putant metu mortis neglecto.

in primus hic volo persuadeo non intereo anima sed ab alius post mors transeo ad alius atque hic magnus ad virtus excito puto metus mors neglego


Caesar ad utramque partem pontis firmo praesidio relicto in fines Sugambrorum contendit.

caesar ad uter pars pons firmus praesidium relinquo in finis sigambri contendo


Post eius mortem nihilo minus Helvetii id quod constituerant facere conantur, ut e finibus suis exeant.

post is mors nihilum paruus helvetius is qui constituo facio conor ut e finis suus exeo


Cum uterque utrimque exisset exercitus, in conspectu fereque e regione castris castra ponebant dispositis exploratoribus, necubi effecto ponte Romani copias traducerent. Erat in magnis Caesaris difficultatibus res, ne maiorem aestatis partem flumine impediretur, quod non fere ante autumnum Elaver vado transiri solet.

cos uterque utrimque exeo exercitus in conspectus for e regio castrum castrum pono dispono explorator necubi efficio pons romanus copia traduco sum in magnus caesar difficultas res ne magnus aestas pars flumen impedio qui non fere ante auctumnus elavo vado transeo soleo


Accedebat ut, cum [saevire ventus coepisset et] se vento dedissent, et tempestatem ferrent facilius et in vadis consisterent tutius et ab aestu relictae nihil saxa et cotes timerent; quarum rerum omnium nostris navibus casus erat extimescendus.

accedo ut cum saevio venio coepio et sui venio do et tempestas fero facilis et in vado consisto tueor et ab aestus relinquo nihil saxum et cotes timeo qui res omnis noster navis casus sum extimescendus


Caesar primo et propter multitudinem hostium et propter eximiam opinionem virtutis proelio supersedere statuit;

caesar primus et propter multitudo hostis et propter eximius opinio virtus proelium supersedeo statuo


Postero die contione habita rem gestam proponit, milites consolatur et confirmat:

posterus dies contio habeo res gero propono miles consolo et confirmo


tum etiam, quod propter iniquitatem loci, cum ipsi ex montibus in vallem decurrerent et tela coicerent, ne primum quidem impetum suum posse sustineri existimabant.

tum etiam qui propter iniquitas locus cum ipse ex mons in vallo decurro et telum cojacio ne primus quidem impetus suus possum sustineo existimo


Cum fama exercitus ad hostes esset perlata, calamitate ceterorum ducti Carnutes desertis vicis oppidisque, quae tolerandae hiemis causa constitutis repente exiguis ad necessitatem aedificiis incolebant (nuper enim devicti complura oppida dimiserant), dispersi profugiunt.

cos fama exercitus ad hostis sum perfero calamitas ceterus duco carnutes desero vicus oppidum qui tolero hiems causa constitus repens exiguus ad necessitas aedificium incolo nuper enim devinco complures oppidum dimitto dispermulceo profugio


Eo die Quintus Laberius Durus, tribunus militum, interficitur. Illi pluribus submissis cohortibus repelluntur.

eos dies quintus laberius durus tribunus miles interfacio ille multus summitto cohors repello


Id cum animadvertisset P. Crassus adulescens, qui equitatui praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit.

is cum animadverto p crassus adulescens qui equitatus praesum qui expedio sum quam is qui inter acies verso tertius acies laboro noster subsidium mitto


Ipsorum esse consilium, velintne priusquam finitimi sentiant eductos ex hibernis milites aut ad Ciceronem aut ad Labienum deducere, quorum alter milia passuum circiter quinquaginta, alter paulo amplius ab eis absit.

ipsor sum consilium volo priusquam finitimus sentio educo ex hibernus miles aut ad cicero aut ad labienus deduco qui alter mille passus circiter quinquaginta alter paulus amplus ab is absum


Quod si quid ei a Caesare gravius accidisset, cum ipse eum locum amicitiae apud eum teneret, neminem existimaturum non sua voluntate factum; qua ex re futurum uti totius Galliae animi a se averterentur.

qui si quis is ab caesaris gravis accido cum ipse is locus amicitia apud is teneo nemo existimo non suus voluntas facio qui ex res sum uti totus gallia animus ab sui averto


Eodem tempore cuniculos tectos ab vineis agunt ad caput fontis; quod genus operis sine ullo periculo, sine suspicione hostium facere licebat.

eos tempus cuniculus tego ab vinea ago ad caput fons qui genus opus sine ullus periculum sine suspicio hostis facio licet


Accessit etiam quod illa pars equitatus Usipetum et Tencterorum, quam supra commemoravi praedandi frumentandique causa Mosam transisse neque proelio interfuisse, post fugam suorum se trans Rhenum in fines Sugambrorum receperat seque cum his coniunxerat.

accedo etiam qui ille pars equito usipetes et tencterorum quam supra commemoro praedor frumentor causa mosa transeo neque proelium intersum post fuga suus sui trans rhenus in finis sigambri recipio sequor cum hic conjungo


Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet.

inopinor noster res novo perturbo atque vix primus impetus cohors in statio sustineo


Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit:

frumentum omnis ad sui refero iubeo capio poena is qui non pareo constituo


Quibus rebus cognitis, principes Britanniae, qui post proelium ad Caesarem convenerant, inter se conlocuti, cum et equites et naves et frumentum Romanis deesse intellegerent et paucitatem militum ex castrorum exiguitate cognoscerent, quae hoc erant etiam angustiora quod sine impedimentis Caesar legiones transportaverat,

qui res cognosco princeps britannia qui post proelium ad caesaris convenio inter sui conloquor cum et eques et navo et frumentum romanus desum intellego et paucitas miles ex castrum exiguitas cognosco qui hic sum etiam angustus qui sine impedimentum caesar legio transporto


Rex ab suis appellatur. Dimittit quoque versus legationes; obtestatur ut in fide maneant.

rex ab suus appello dimitto quoque verro legatio obtestor ut in fides maneo


Caesar cum complures suos vulnerari videret, ex omnibus oppidi partibus cohortes montem ascendere et simulatione moenium occupandorum clamorem undique iubet tollere.

caesar cum complures suus vulneraris video ex omnis oppidum pars cohors mons ascendo et simulatio moenia occupo clamor undique iubeo tollo


Ab hac spe repulsi Nervii vallo pedum IX et fossa pedum XV hiberna cingunt.

ab hic spes repello nervius vallo pes ix et fossa pes xv hibernus cingo


[Mosa profluit ex monte Vosego, qui est in finibus Lingonum, et parte quadam ex Rheno recepta, quae appellatur Vacalus insulam efficit Batavorum, in Oceanum influit

mosa profluo ex mons vosego qui sum in finis lingones et pars quidam ex rhenus recipio qui appello vacalus insula efficio batavus in oceanus influo


Quod cum crebrius accideret, ex captivo quodam comperit Caesar Correum, Bellovacorum ducem, fortissimorum milia sex peditum delegisse equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur.

qui cum creber accido ex captivus quidam comperio caesar correus bellovaci dux fortis mille sex pedes deligo equito ex omnis numerus mille qui in insidiae is locus colloco qui in locus propter copia frumentum atque pabulum romanus mitto suspicor


Plerique, cum aut aere alieno aut magnitudine tributorum aut iniuria potentiorum premuntur, sese in servitutem dicant nobilibus: in hos eadem omnia sunt iura, quae dominis in servos.

plerusque cum aut aer alienus aut magnitudo tributor aut iniuria potens premo sui in servitus dico nobilis in hic idem omnis sum ius qui dominus in servus


frumenta non solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur.

frumentum non solus tantus multitudo iumentum atque homo consumo sed etiam annus tempus atque imber procumbo ut si qui etiam in praesens sui occulto tamen hic deduco exercitus res omnis inopia pereo video


Namque ipsorum naves ad hunc modum factae armataeque erant: carinae aliquanto planiores quam nostrarum navium, quo facilius vada ac decessum aestus excipere possent;

namque ipse navo ad hic modus facio armo sum carina aliquantus planus quam nostraris navis quo facilis vado atque decedo aestus excipio possum


His rebus agitatis profitentur Carnutes se nullum periculum communis salutis causa recusare principesque ex omnibus bellum facturos pollicentur et,

hic res agitas profiteor carnutes sui nullus periculum communis salus causa recusaris princeps ex omnis bellum facio polliceo et


Nihil Sequani respondere, sed in eadem tristitia taciti permanere. Cum ab his saepius quaereret neque ullam omnino vocem exprimere posset, idem Diviacus Haeduus respondit:

nihil sequani respondeo sed in idem tristitia taceo permaneo cos ab hic saepis quaero neque ullus omnino voco exprimo possum idem diviacus haeduus respondeo


Se prius in Galliam venisse quam populum Romanum. Numquam ante hoc tempus exercitum populi Romani Galliae provinciae finibus egressum.

sui prior in gallia venio quam populus romanus numquam ante hic tempus exercitus populus romanus gallia provincia finis egredior


Hostes undique circumventi desperatis omnibus rebus se per munitiones deicere et fuga salutem petere contenderunt.

hostis undique circumvenio despero omnis res sui per munitio deicio et fuga salus peto contendo


Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset repraesentaturum et proxima nocte de quarta, vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque officium an timor plus valeret.

itaque sui qui in longus dies confero sum repraesento et propior nox de quartus vigil castrum moveo ut quam primus intellego possum utrum apud is pudor atque officium an timor multus valeo


Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites.

calo in propior tumulus procurro hinc celer deicio sui in signum manipulus conicio is magis timidus perterreo miles


Ex hac fuga protinus, quae undique convenerant, auxilia discesserunt, neque post id tempus umquam summis nobiscum copiis hostes contenderunt.

ex hic fuga protinus qui undique convenio auxilium discedo neque post is tempus umquam summus nos copia hostis contendo


Petit atque hortatur ut sine eius offensione animi vel ipse de eo causa cognita statuat vel civitatem statuere iubeat.

peto atque hortor ut sine is offensio animus vel ipse de is causa cognosco statuo vel civitas statuo jubeo


Alterum vergit ad Hispaniam atque occidentem solem; qua ex parte est Hibernia, dimidio minor, ut aestimatur, quam Britannia, sed pari spatio transmissus atque ex Gallia est in Britanniam.

alter vergo ad hispania atque occaedes sol qui ex pars sum hibernia dimidio paruus ut aestimo quam britannia sed par spatium transmitto atque ex gallia sum in britannia


Paulum quidem intermissa flamma et quodam loco turri adacta et contingente vallum tertiae cohortis centuriones ex eo, quo stabant, loco recesserunt suosque omnes removerunt, nutu vocibusque hostes, si introire vellent, vocare coeperunt; quorum progredi ausus est nemo.

paulis quidem intermissus flamma et quidam locus turris adigo et contingo valles tertius cohors centurio ex is quo sto locus recedo suus omnis removeo nutus vox hostis si introeo volo vocaris coepio qui progredior audeo sum nemo


Itaque, etsi summa difficultas faciendi pontis proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemque fluminis, tamen id sibi contendendum aut aliter non traducendum exercitum existimabat.

itaque etsi summus difficultas facio pons propono propter latitudo rapiditas altitudo flumen tamen is sui contendo aut aliter non traduco exercitus existimo


Quod cum animadvertisset Caesar, scaphas longarum navium, item speculatoria navigia militibus compleri iussit, et quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat.

qui cum animadverto caesar scapha longaris navis item speculatorius navigium miles compleo iubeo et qui laboro conspicio hic subsidium summitto


Dum haec ad Gergoviam geruntur, Aedui primis nuntiis ab Litavicco acceptis nullum sibi ad cognoscendum spatium relinquunt.

dum hic ad gergovia gero aedui primus nuntius ab litavicco accipio nullus sui ad cognosco spatium relinquo


Huic quoque accidit, quod fuit necesse, ut nonnulli milites, qui lignationis munitionisque causa in silvas discessissent, repentino equitum adventu interciperentur.

hic quoque accido qui sum necesse ut nonnullus miles qui lignatio munitio causa in silva discedo repentinus eques advenio intercipio


Quibus rebus cognitis Caesar, cum undique bellum parari videret, Nervios, Aduatucos ac Menapios adiunctis Cisrhenanis omnibus Germanis esse in armis, Senones ad imperatum non venire et cum Carnutibus finitimisque civitatibus consilia communicare, a Treveris Germanos crebris legationibus sollicitari, maturius sibi de bello cogitandum putavit.

qui res cognosco caesar cum undique bellum paro video nervii aduatucos atque menapii adjungo cisrhenanus omnis germanus sum in arma senones ad impero non venio et cum carnutes finitimus civitas consilium communicaris ab treveri germani creber legatio sollicito maturus sui de bellum cogito puto


Tamen tot incommodis conflictati, multis vulneribus acceptis resistebant et magna parte diei consumpta, cum a prima luce ad horam octavam pugnaretur, nihil quod ipsis esset indignum committebant.

tamen tot incommodus conflictas multus vulnus accipio resisto et magnus pars dies consumo cum ab primus lux ad hora octava pugno nihil qui ipse sum indignus committo


Ibi quamquam crebro audiebat Labienum ab inimicis suis sollicitari certiorque fiebat id agi paucorum consiliis, ut interposita senatus auctoritate aliqua parte exercitus spoliaretur, tamen neque de Labieno credidit quidquam neque contra senatus auctoritatem ut aliquid faceret potuit adduci. Iudicabat enim liberis sententiis patrum conscriptorum causam suam facile obtineri.

ibi quamquam creber audio labienus ab inimicus suus sollicito certus fio is ago paucus consilium ut interpono senatus auctoritas aliqui pars exercitus spolio tamen neque de labienus credo quisquam neque contra senatus auctoritas ut aliquis facio possum adduco judico enim liber sententia pater conscriptor causa suus facilis obtineo


His nuntiis acceptis Galba, cum neque opus hibernorum munitionesque plene essent perfectae neque de frumento reliquoque commeatu satis esset provisum quod deditione facta obsidibusque acceptis nihil de bello timendum existimaverat, consilio celeriter convocato sententias exquirere coepit.

hic nuntius accipio galba cum neque opus hibernus munitio plenus sum perficio neque de frumentum reliquus commeatus satis sum provideo qui deditio facio obsidibusque accipio nihil de bellum timeo existimo consilium celer convoco sententia exquiro coepio


Pedestria esse itinera concisa aestuariis, navigationem impeditam propter inscientiam locorum paucitatemque portuum sciebant,

pedestria sum iter concaedes aestuarium navigatio impedio propter inscientia locus paucitas portus scio


Cuius rei verisimilis causa adferebatur, quod Gallis omnibus cognitum esset neque ulla multitudine in unum locum coacta resisti posse Romanis, nec, si diversa bella complures eodem tempore intulissent civitates, satis auxili aut spati aut copiarum habiturum exercitum populi Romani ad omnia persequenda; non esse autem alicui civitati sortem incommodi recusandam, si tali mora reliquae possent se vindicare in libertatem.

qui res verisimilis causa affero qui gallus omnis cognosco sum neque ullus multitudo in unus locus cogo requiro possum romanus neque si diverto bellum complures idem tempus infero civitas satis auxilium aut spatium aut copia habeo exercitus populus romanus ad omnis persequor non sum autem aliqui civitas sors incommodus recuso si talis mora reliquus possum sui vindicaris in libertas


Quorum etsi paucitatem contemnebat, tamen pertinaciam magna poena esse adficiendam iudicabat, ne universa Gallia non sibi vires defuisse ad resistendum Romanis, sed constantiam putaret, neve hoc exemplo ceterae civitates locorum opportunitate fretae se vindicarent in libertatem,

qui etsi paucitas contemno tamen pertinacia magnus poena sum afficio judico ne universus gallia non sui vireo desum ad resisto romanus sed constantia puto neve hic exemplum ceterus civitas locus opportunitas fretus sui vindico in libertas


Cum his Haeduos eorumque clientes semel atque iterum armis contendisse; magnam calamitatem pulsos accepisse, omnem nobilitatem, omnem senatum, omnem equitatum amisisse.

cos hic aedui is cliens semel atque iterum arma contendo magnus calamitas pello accipio omnis nobilitas omnis senatus omnis equitas amitto


Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant.

interim prope cottidie cum omnis equitatus indutiomarus sub castrum is vago alius ut sino castrum cognosco alius colloquor aut territo causa eques plerusque omnis telum intra valles conicio


Atque in eam rem omnium nostrorum intentis animis alia ex parte oppidi Adiatunnus, qui summam imperii tenebat, cum DC devotis, quos illi soldurios appellant,

atque in is res omnis noster intendo animus alius ex pars oppidum adiatunnus qui summa imperium teneo cum sescenti devoveo qui ille soldurii appello


Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exercitum duxit et magno itinere [confecto] ad oppidum Noviodunum contendit.

postridie is dies caesar prior quam sui hostis ex terror atque fuga recipio in finis suessio qui propior remi sum exercitus duco et magnus iter conficio ad oppidum noviodunum contendo


plures paucos circumsistebant, alii ab latere aperto in universos tela coniciebant.

multus paucus circumsisto alius ab lateo aperio in universi telum conicio


qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint;

qui magnus ferio inter ipse habeo longus absum


Hac oratione habita mirum in modum conversae sunt omnium mentes summaque alacritas et cupiditas belli gerendi innata est,

hic oratio habeo mirus in modus converro sum omnis mens summum alacritas et cupiditas bellum gero innato sum


Rationem pontis hanc instituit. Tigna bina sesquipedalia paulum ab imo praeacuta dimensa ad altitudinem fluminis intervallo pedum duorum inter se iungebat.

ratio pons hic instituo tignum bini sesquipedalis paulus ab imus praeacuo dimetior ad altitudo flumen intervallum pes duo inter sui jungo


nam singulas nostri consectati expugnaverunt, ut perpaucae ex omni numero noctis interventu ad terram per venirent, cum ab hora fere IIII usque ad solis occasum pugnaretur.

nam singulus noster consectas expugno ut perpaucus ex omnis numerus nox intervenio ad terra per venio cum ab hora fere quattuor usque ad sol occasus pugno


Exit cum nuntio Crassus. Alterum ad Gaium Fabium legatum mittit, ut in Atrebatium fines legionem adducat, qua sibi iter faciendum sciebat.

exeo cum nuntio crassus alter ad gaius fabius legatus mitto ut in atrebatium finis legio adduco qui sui iter facio scio


Erat ob has causas summa difficultas, quod naves propter magnitudinem nisi in alto constitui non poterant, militibus autem, ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in fluctibus consistendum et cum hostibus erat pugnandum,

sum ob hic causa summus difficultas qui navo propter magnitudo nisi in altus constituo non possum miles autem ignosco locus impedio manus magnus et gravis onus armus opprimo simul et de navis desiliendum et in fluctus consisto et cum hostis sum pugno


Cum prope omnis civitas eo convenisset, docereturque paucis clam convocatis alio loco, alio tempore atque oportuerit fratrem a fratre renuntiatum, cum leges duo ex una familia vivo utroque non solum magistratus creari vetarent, sed etiam in senatu esse prohiberent, Cotum imperium deponere coegit, Convictolitavem,

cos prope omnis civitas is convenio doceo paucus clam convoco alius locus alius tempus atque oportet frater ab frater renuntio cum lex duo ex unus familia vivo uterque non solus magistratus creo veto sed etiam in senatus sum prohibeo cottus imperium depono cogo convictolitavem


monet, ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit.

moneo ut ignis in castrum fio prohibeo ne qui is advenio procul significatio fio sui confestim subsequor dico


Erat inter Labienum atque hostem difficili transitu flumen ripisque praeruptis. Hoc neque ipse transire habebat in animo neque hostes transituros existimabat.

sum inter labienus atque hostis difficilis transeo flumen ripa praerumpo hic neque ipse transeo habeo in animus neque hostis transeo existimo


quae res et cibi genere et cotidiana exercitatione et libertate vitae, quod a pueris nullo officio aut disciplina adsuefacti nihil omnino contra voluntatem faciunt, et vires alit et immani corporum magnitudine homines efficit.

qui res et cibus genus et cottidianus exercitatio et libertas vita qui ab puer nullus officium aut disciplina adsuefacti nihil omnino contra voluntas facio et vireo alo et immanis corpus magnitudo homo efficio


Quos ille multa iam nocte silentio ex fuga excepit, veritus ne qua in castris ex eorum concursu et misericordia vulgi seditio oreretur, ut procul in via dispositis familiaribus suis principibusque civitatum disparandos deducendosque ad suos curaret, quae cuique civitati pars castrorum ab initio obvenerat.

qui ille multus iam nox silentium ex fuga excipio vereor ne qui in castrum ex is concursus et misericordia vulgus seditio orior ut procul in via dispono familiaris suus princeps civitas disparo deduco ad suus curo qui quisque civitas pars castrum ab initium obvenio


Quibus oppressis inopinantibus, quod se Cevenna ut muro munitos existimabant, ac ne singulari quidem umquam homini eo tempore anni semitae patuerant, equitibus imperat, ut quam latissime possint vagentur et quam maximum hostibus terrorem inferant.

qui opprimo inopinor qui sui cevenna ut murus munio existimo atque ne singularis quidem umquam homo is tempus annus semita pateo eques impero ut quam fero possum vago et quam magnus hostis terror infero


Qua oblata potestate omnibus his civitatibus obsides imperat, certum numerum militum ad se celeriter adduci iubet,

qui offertor potestas omnis hic civitas obses impero certus numerus miles ad sui celer adduco iubeo


Oppidi murus ab planitie atque initio ascensus recta regione, si nullus anfractus intercederet, MCC passus aberat:

oppidum murus ab planitie atque initium ascensus recta regio si nullus anfractus intercedo mcc patior absum


His rebus cognitis Caesar summo studio militum ante ortum solis in castra pervenit.

hic res cognosco caesar superus studium miles ante orior sol in castrum pervenio


Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent.

qui res cognosco ex perfugio et captivus caesar hic genus munitio instituo fodio pes viginti dirigo later duco ut is fodio solus tantus pateo quantus summa fodio labrum disto


in primis monet ut contineant milites, ne studio pugnandi aut spe praedae longius progrediantur;

in primus moneo ut contineo miles ne studium pugno aut spes praeda longus progredio


nam maiore commisso delicto igni atque omnibus tormentis necat, leviore de causa auribus desectis aut singulis effossis oculis domum remittit, ut sint reliquis documento et magnitudine poenae perterreant alios.

nam magnus committo delinquo ignis atque omnis tormentum neco levis de causa auris deseco aut singuli effodio oculus domus remitto ut sum reliquus documentum et magnitudo poena perterreo alius


Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit;

alius iam castrum capio pronuntio alius deleo exercitus atque imperator victor barbarus venio contendo


Ubi ea dies quam constituerat cum legatis venit et legati ad eum reverterunt, negat se more et exemplo populi Romani posse iter ulli per provinciam dare et, si vim facere conentur, prohibiturum ostendit.

ubius is dies quam constituo cum legatus venio et legatus ad is revorto nego sui mos et exemplum populus romanus possum iter ullus per provincia do et si vis facio conor prohibeo ostendo


quod neque legiones audeant absente imperatore ex hibernis egredi, neque imperator sine praesidio ad legiones pervenire possit;

qui neque legio audeo absum imperator ex hibernus egredior neque imperator sine praesidium ad legio pervenio possum


Sed eos fugientes longius Caesar prosequi vetuit, et quod loci naturam ignorabat, et quod magna parte diei consumpta munitioni castrorum tempus relinqui volebat.

sed is fugio longus caesar prosequor veto et qui locus natura ignoro et qui magnus pars dies consumo munitio castrum tempus relinquo volo


ab sinistro, quem locum duodecima legio tenebat, cum primi ordines hostium transfixi telis concidissent, tamen acerrime reliqui resistebant, nec dabat suspicionem fugae quisquam.

ab sinister qui locus duodecimus legio teneo cum primus ordo hostis transfigo telum concido tamen acer reliquus resisto neque do suspicio fuga quisquam


Cum Vercingetorix nihil magis in aequum locum descenderet, levi facto equestri proelio atque secundo in castra exercitum reduxit.

cos vercingetorix nihil magis in aequus locus descendo levis facio equester proelium atque secundus in castrum exercitus reduco


Tum crebris diurnis nocturnisque eruptionibus aut aggeri ignem inferebant aut milites occupatos in opere adoriebantur, et nostrarum turrium altitudinem, quantum has cotidianus agger expresserat,

tum creber diurnus nocturnus eruptio aut aggero ignis infero aut miles occupo in opus adorio et nostraris turris altitudo quantus hic cottidianus agger exprimo


Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant.

discedo mando ut suus quisque is civitas adeo omnes qui per aetas arma fero possum ad bellum cogo


Quorum adventu magna cum auctoritate et magna [cum] hominum multitudine bellum gerere conantur.

qui advenio magnus cum auctoritas et magnus cum homo multitudo bellum gero conor


Magnus undique numerus celeriter convenit.


Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui,

cos ab is quaero qui civitas quantus in arma sum et quis in bellum possum sic reperio plerus belga sum orior ab germanus rhenus antiquus traduco propter locus fertilitas ibi consido galli qui is locum incolo expello solus sum qui


Posteaquam id obstinate sibi negari vidit, omni spe impetrandi adempta principes Galliae sollicitare, sevocare singulos hortarique coepit uti in continenti remanerent;

posteaquam is obstinatus sui negaris video omnis spes impetro adimo princeps gallia sollicito sevocaris singuli horto coepio uti in contineo remaneo


ut ex magno Gallorum equitum numero nonnullos Gallicis rebus favere natura cogebat.

ut ex magnus gallus eques numerus nonnulli gallicus res faveo natura cogo


Ab his cognoscit non longe ex eo loco oppidum Cassivellauni abesse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus hominum pecorisque numerus convenerit.

ab hic cognosco non longus ex is locus oppidum cassivellaunus absum silva palus munio quo satis magnus homo pecus numerus convenio


Haec civitas longe plurimum totius Galliae equitatu valet magnasque habet copias peditum Rhenumque, ut supra demonstravimus, tangit.

hic civitas longus multus totus gallia equitatus valeo magnus habeo copia pedes rhenus ut supra demonstro tango


Quibus proeliis calamitatibusque fractos, qui et sua virtute et populi Romani hospitio atque amicitia plurimum ante in Gallia potuissent, coactos esse Sequanis obsides dare nobilissimos civitatis et iure iurando civitatem obstringere sese neque obsides repetituros neque auxilium a populo Romano imploraturos neque recusaturos quo minus perpetuo sub illorum dicione atque imperio essent.

qui proelium calamitas frango qui et suus virtus et populus romanus hospitium atque amicitia multus ante in gallia possum cogo sum sequani obses do nobilis civitas et ius iuro civitas obstringo sui neque obses repeto neque auxilium ab populus romanus imploro neque recuso quo paruus perpetuus sub ille dicio atque imperium sum


eadem fere quae ex nuntiis litterisque cognoverat coram perspicit, sic ut amissis circiter XL navibus reliquae tamen refici posse magno negotio viderentur.

idem fere qui ex nuntius littera cognosco coram perspicio sic ut amitto circiter xl navis reliquus tamen reficio possum magnus negotium video


Tum demum Titurius, qui nihil ante providisset, trepidare et concursare cohortesque disponere, haec tamen ipsa timide atque ut eum omnia deficere viderentur; quod plerumque eis accidere consuevit, qui in ipso negotio consilium capere coguntur.

tum demum titurius qui nihil ante provideo trepido et concursaris cohorto dispono hic tamen ipse timidus atque ut is omnis deficio video qui plerusque is accido consuesco qui in ipse negotium consilium capio cogo


Magnam Caesarem iniuriam facere, qui suo adventu vectigalia sibi deteriora faceret.

magnus caesaris iniuria facio qui suus advenio vectigalis sui deterior facio


ac tanta fuit in castris capiendis celeritas, ut Teutomatus, rex Nitiobrigum, subito in tabernaculo oppressus, ut meridie conquieverat, superiore corporis parte nudata vulnerato equo vix se ex manibus praedantium militum eriperet.

atque tantus sum in castrum capio celeritas ut teutomatus rex nitiobrigum subeo in tabernaculum opprimo ut meridies conquiesco superus corpus pars nudo vulnero equus vix sui ex manus praedor miles eripio


Oppidum autem Britanni vocant, cum silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium vitandae causa convenire consuerunt.

oppidum autem britannus voco cum silva impedio vallo atque fossa munio quo incursio hostis vito causa convenio consuo


Quod cum Pompeius et rei publicae et amicitiae tribuisset, celeriter confecto per suos dilectu tribus ante exactam hiemem et constitutis et adductis legionibus duplicatoque earum cohortium numero, quas cum Quinto Titurio amiserat, et celeritate et copiis docuit, quid populi Romani disciplina atque opes possent.

qui cum pompejus et res publicus et amicitia tribuo celer conficio per suus delectus tres ante exigo hiems et constitus et adduco legio duplico is cohors numerus qui cum quintus titurius amitto et celeritas et copia doceo quis populus romanus disciplina atque ops possum


Tum fumi incendiorum procul videbantur; quae res omnem dubitationem adventus legionum expulit.

tum fumus incendium procul video qui res omnis dubitatio advenio legio expello


Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet.

caesar omnis exercitus ad uter pars munitio dispono ut si utor venio suus quisque locus teneo et nosco equitas ex castrum educo et proelium committo iubeo


Sed privati ac separati agri apud eos nihil est, neque longius anno remanere uno in loco colendi causa licet.

sed privo atque separo ager apud is nihil sum neque longus annus remaneo unus in locus colo causa licet


qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt;

qui propior oceanus sum hic insula sui occulto qui aestus efficio consuo


Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit: ipse eodem unde redierat proficiscitur.

subduco navis castra egregius munio idem copia qui ante praesidium navis relinquo ipse idem unde redeo proficisco


Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate cognoverat.

tum rursus aestus commutatio sequor remi contendo ut is pars insula capio qui bonus sum egredior superus aestas cognosco


Eo cum venisset, animum advertit ad alteram fluminis ripam magnas esse copias hostium instructas;

eos cum venio animus adverto ad alter flumen ripa magnus sum copia hostis instruo


Ex his omnibus longe sunt humanissimi qui Cantium incolunt, quae regio est maritima omnis, neque multum a Gallica differunt consuetudine.

ex hic omnis longus sum humanus qui cantium incolo qui regius sum maritimus omnis neque multus ab gallicus differo consuetudo


Quorum periculo sic omnes copiae sunt perturbatae ut vix iudicari posset, utrum secundis minimisque rebus insolentiores an adverso mediocri casu timidiores essent.

qui periculum sic omnis copia sum perturbo ut vix iudico possum utrum secundus minimus res insolens an adverso mediocris casus timidus sum


quoniam tanto suo populique Romani beneficio adfectus, cum in consulatu suo rex atque amicus a senatu appellatus esset, hanc sibi populoque Romano gratiam referret ut in conloquium venire invitatus gravaretur neque de communi re dicendum sibi et cognoscendum putaret, haec esse quae ab eo postularet:

quoniam tantus suus populus romanus beneficium affectus cum in consulatus suus rex atque amicus ab senatus appello sum hic sui populo romanus gratia refero ut in colloquium venio invito gravo neque de communis res dico sui et cognosco puto hic sum qui ab is postulo


Ibi cognoscit LX naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse; reliquas paratas ad navigandum atque omnibus rebus instructas invenit.

ibi cognosco lx navo qui in meldi facio sum tempestas rejecto cursus teneo non possum atque idem unde sum proficio revorto reliquus paro ad navigo atque omnis res instruo invenio


Interea suos in agros remigrare iusserunt, principesque undique convenire et se civitatesque suas Caesari commendare coeperunt.

interea suus in ager remigraris jubeo princeps undique convenio et sui civitas suus caesaris commendaris coepio


Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo.

hic superus in arvernus ortus locus et magnus habitus auctoritas nihil inquam de is sententia dico sum qui turpis servitus deditio nomen appello neque hic habeo civis locus neque ad concilium adhibeo censeo


Sed posteaquam nonnulli principes ex ea civitate et familiaritate Cingetorigis adducti et adventu nostri exercitus perterriti ad Caesarem venerunt et de suis privatim rebus ab eo petere coeperunt, quoniam civitati consulere non possent, veritus ne ab omnibus desereretur Indutiomarus legatos ad Caesarem mittit:

sed posteaquam nonnullus princeps ex is civitas et familiaritas cingetorigis adduco et advenio noster exercitus perterreo ad caesaris venio et de suus privatim res ab is peto coepio quoniam civitas consulo non possum vereor ne ab omnis desero indutiomarus legatus ad caesaris mitto


Cicero ad haec unum modo respondit: non esse consuetudinem populi Romani accipere ab hoste armato condicionem:

cicero ad hic unus modo respondeo non sum consuetudo populus romanus accipio ab hostis armo condicio


Novissime, cum vehementius contenderetur, ac Volusenus ipsius intercipiendi Commi cupiditate pertinacius eum cum paucis insecutus esset, ille autem fuga vehementi Volusenum produxisset longius, inimicus homini suorum invocat fidem atque auxilium, ne sua vulnera per fidem imposita paterentur impunita, conversoque equo se a ceteris incautius permittit in praefectum.

novus cum vehemens contendo atque volusenus ipse intercipio commis cupiditas pertinax is cum paucus insequor sum ille autem fuga vehemens volusenus produco longus inimicus homo suus invoco fides atque auxilium ne suus vulnero per fides impono pateo impunitus converro equus sui ab ceterus incautus permitto in praeficio


Contra ea Titurius sero facturos clamitabat, cum maiores manus hostium adiunctis Germanis convenissent, aut cum aliquid calamitatis in proximis hibernis esset acceptum. Brevem consulendi esse occasionem. Caesarem arbitrari profectum in Italiam;

contra is titurius serus facio clamito cum magnus manus hostis adjungo germanus convenio aut cum aliquis calamitas in propior hibernus sum accipio brevis consulo sum occasio caesaris arbitraris proficiscor in italia


Caesar hac oratione Lisci Dumnorigem, Diviciaci fratrem, designari sentiebat, sed, quod pluribus praesentibus eas res iactari nolebat, celeriter concilium dimittit, Liscum retinet.

caesar hic oratio lisci dumnorigem diviciaci frater designaris sentio sed qui multus praesens is res iactaris nolo celer concilium dimitto liscum retineo


Namque altera ex parte Bellovaci, quae civitas in Gallia maximam habet opinionem virtutis, instabant, alteram Camulogenus parato atque instructo exercitu tenebat; tum legiones a praesidio atque impedimentis interclusas maximum flumen distinebat.

namque alter ex pars bellovaci qui civitas in gallia maximus habeo opinio virtus insto alter camulogenus paro atque instruo exercitus teneo tum legio ab praesidium atque impedimentum intercludo magnus flumen distineo


Sic deinceps omne opus contexitur, dum iusta muri altitudo expleatur.

sic deinceps omnis opus contexo dum iustus murus altitudo expleo


Huic, cum proelio dimicare constituerunt, ea quae bello ceperint plerumque devovent: cum superaverunt, animalia capta immolant reliquasque res in unum locum conferunt.

hic cum proelium dimicaris constituo is qui bellum capio plerusque devoveo cum supero animal capio immolo reliquus res in unus locus confero


Si quos adversum proelium et fuga Gallorum commoveret, hos, si quaererent, reperire posse diuturnitate belli defatigatis Gallis Ariovistum, cum multos menses castris se ac paludibus tenuisset neque sui potestatem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortum magis ratione et consilio quam virtute vicisse.

si qui adverro proelium et fuga gallus commoveo hic si quaero reperio possum diuturnitas bellum defatigo gallus ariovistus cum multus mensis castrum sui atque palus teneo neque suus potestas facio despero iam de pugno et dispermulceo subeo adorior magis ratio et consilium quam virtus vinco


Dum paucos dies ad Vesontionem rei frumentariae commeatusque causa moratur, ex percontatione nostrorum vocibusque Gallorum ac mercatorum, qui ingenti magnitudine corporum Germanos, incredibili virtute atque exercitatione in armis esse praedicabant (saepe numero sese cum his congressos ne vultum quidem atque aciem oculorum dicebant ferre potuisse), tantus subito timor omnem exercitum occupavit ut non mediocriter omnium mentes animosque perturbaret.

dum paucus dies ad vesontio res frumentarius commeatus causa moror ex percontatio noster vox gallus atque mercator qui ingens magnitudo corpus germani incredibilis virtus atque exercitatio in arma sum praedico saepe numerus sui cum hic congredior ne vultus quidem atque acies oculus dico fero possum tantus subeo timor omnis exercitus occupo ut non mediocris omnis mens animus perturbo


et T. Labienus castris hostium potitus et ex loco superiore quae res in nostris castris gererentur conspicatus X. legionem subsidio nostris misit.

et t labienus castrum hostis potior et ex locus superus qui res in noster castrum gero conspicor decem legio subsidium noster mitto


Bellicosissimis gentibus devictis Caesar, cum videret nullam iam esse civitatem quae bellum pararet quo sibi resisteret, sed nonnullos ex oppidis demigrare, ex agris diffugere ad praesens imperium evitandum, plures in partes exercitum dimittere constituit.

bellicosus gens devinco caesar cum video nullus iam sum civitas qui bellum paro quo sui resisto sed nonnulli ex oppidum demigraris ex ager diffugio ad praesens imperium evito multus in pars exercitus dimitto constituo


Ipse Diviciacum Haeduum magnopere cohortatus docet quanto opere rei publicae communisque salutis intersit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit.

ipse diviciacum aedui magnopere cohortor doceo quantus opus res publicus communio salus intersum manus hostis distineo ne cum tantus multitudo unus tempus confligo sum


equites circumitis hostium castris Crasso renuntiaverunt non eadem esse diligentia ab decumana porta castra munita facilemque aditum habere.

eques circumeo hostis castrum crassus renuntio non idem sum diligentia ab decimanus porto castrum munio facilis aditus habeo


"neque is sum," inquit, "qui gravissime ex vobis mortis periculo terrear: hi sapient; si gravius quid acciderit, abs te rationem reposcent,

neque is sum inquam qui gravis ex tu mors periculum terreo hic sapio si gravis quis accido abs tu ratio reposco


His rebus cognitis Caesar Gallorum animos verbis confirmavit pollicitusque est sibi eam rem curae futuram; magnam se habere spem et beneficio suo et auctoritate adductum Ariovistum finem iniuriis facturum. Hac oratione habita, concilium dimisit.

hic res cognosco caesar gallus animus verbum confirmo polliceor sum sui is res cura sum magnus sui habeo spes et beneficium suus et auctoritas adduco ariovistus finis iniuria facio hic oratio habeo concilium dimitto


Eodem Carnutes legatos obsidesque mittunt usi deprecatoribus Remis, quorum erant in clientela: eadem ferunt responsa.

eos carnutes legatus obsido mitto utor deprecator remi qui sum in clientela idem fero respondeo


Dies conloquio dictus est ex eo die quintus.

dies colloquium dico sum ex is dies quintus


Hoc proelio facto et prope ad internecionem gente ac nomine Nerviorum redacto, maiores natu, quos una cum pueris mulieribusque in aestuaria ac paludes coniectos dixeramus, hac pugna nuntiata, cum victoribus nihil impeditum, victis nihil tutum arbitrarentur,

hic proelium facio et prope ad internecio gens atque nomen nervius redigo magnus natus qui unus cum puer mulier in aestuarium atque palus conicio dico hic pugno nuntio cum victor nihil impedio vinco nihil tueor arbitror


Quod consilium etsi in eiusmodi casu reprehendendum non est, tamen incommode accidit:

qui consilium etsi in eiusmodi casus reprehendo non sum tamen incommodus accido


non se existimare Romanos sine ope divina bellum gerere, qui tantae altitudinis machinationes tanta celeritate promovere possent,

non sui existimaris romanus sine ops divino bellum gero qui tantus altitudo machinatio tantus celeritas promoveo possum


Caesar Avarici complures dies commoratus summamque ibi copiam frumenti et reliqui commeatus nactus exercitum ex labore atque inopia refecit.

caesar avaricum complures dies commoro summa ibi copia frumentum et reliquus commeatus nanciscor exercitus ex labor atque inopia reficio


Caesar, cum animadverteret hostem complures dies castris palude et loci natura munitis se tenere neque oppugnari castra eorum sine dimicatione perniciosa nec locum munitionibus claudi nisi a maiore exercitu posse, litteras ad Trebonium mittit, ut quam celerrime posset legionem XIII, quae cum T. Sextio legato in Biturigibus hiemabat, arcesseret atque ita cum tribus legionibus magnis itineribus ad se veniret;

caesar cum animadverto hostis complures dies castrum palus et locus natura munio sui teneo neque oppugnaris castrum is sine dimicatio perniciosus neque locus munitio claudo nisi ab magnus exercitus possum littera ad trebonius mitto ut quam celer possum legio xiii qui cum t sestius legatus in bituriges hiemo arcesso atque ita cum tres legio magnus iter ad sui venio


Fuit haec oratio non ingrata Gallis, et maxime, quod ipse animo non defecerat tanto accepto incommodo neque se in occultum abdiderat et conspectum multitudinis fugerat;

sum hic oratio non ingratus gallus et magnus qui ipse animus non deficio tantus accipio incommodus neque sui in occulo abdo et conspectus multitudo fugio


Nam cum omnis iuventus, omnes etiam gravioris aetatis in quibus aliquid consilii aut dignitatis fuit eo convenerant, tum navium quod ubique fuerat in unum locum coegerant;

nam cum omnis juventus omnis etiam gravis aetas in qui aliquis consilium aut dignitas sum is convenio tum navis qui ubique sum in unus locus cogo


sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati.

sed communis libertas causa demonstro et quoniam sum fortuna cedo ad uter res sui ille offero seu mors suus romanus satisfacere seu vivus trado volo mitto de hic res ad caesaris legatus


Nota atque instituta ratione magno militum studio paucis diebus opus efficitur.

nosco atque institutum ratio magnus miles studium paucus dies opus efficio


Atque ubi quis ex principibus in concilio dixit se ducem fore, qui sequi velint, profiteantur, consurgunt ei qui et causam et hominem probant suumque auxilium pollicentur atque ab multitudine collaudantur:

atque ubi quis ex princeps in concilio dico sui dux sum qui sequor volo profiteor consurgo is qui et causa et homo probo suum auxilium polliceo atque ab multitudo collaudantur


Ipse autem Ariovistus tantos sibi spiritus, tantam arrogantiam sumpserat, ut ferendus non videretur.

ipse autem ariovistus tantus sui spiritus tantus arrogantia sumo ut fero non video


Nostri constanter incursum sustinent insidiatorum neque plures in unum locum conveniunt; quod plerumque equestribus proeliis cum propter aliquem timorem accidit, tum multitudine ipsorum detrimentum accipitur.

noster consto incursus sustineo insidiator neque multus in unus locus convenio qui plerusque equester proelium cum propter aliquis timor accido tum multitudo ipse detrimentum accipio


Postridie eius diei Caesar praesidio utrisque castris quod satis esse visum est reliquit, alarios omnes in conspectu hostium pro castris minoribus constituit, quod minus multitudine militum legionariorum pro hostium numero valebat, ut ad speciem alariis uteretur; ipse triplici instructa acie usque ad castra hostium accessit.

postridie is dies caesar praesidium uterque castrum qui satis sum video sum relinquo alarius omnis in conspectus hostis pro castrum paruus constituo qui paruus multitudo miles legionarius pro hostis numerus valeo ut ad species alarius uto ipse triplex instruo acies usque ad castrum hostis accedo


Transfigitur scutum Pulloni et verutum in balteo defigitur.

transfigo scutum pulloni et verutus in balteus defigo


Diem ex die ducere Haedui: conferri, comportari, adesse dicere.

dies ex dies duco aedui confero comportaris adsum dico


Itaque vastatis omnibus eorum agris, vicis aedificiisque incensis, Caesar exercitum reduxit et in Aulercis Lexoviisque, reliquis item civitatibus quae proxime bellum fecerant, in hibernis conlocavit.

itaque vastas omnis is ager vicus aedificium incendo caesar exercitus reduco et in aulerci lexoviisque reliquus item civitas qui propior bellum facio in hibernus conloco


ac sic nostros contempserunt, ut obstructis in speciem portis singulis ordinibus caespitum, quod ea non posse introrumpere videbantur, alii vallum manu scindere, alii fossas complere inciperent.

atque sic noster contemno ut obstruo in species porta singuli ordo caespes qui is non possum introrumpo video alius valles manus scindo alius fossa compleo incipio


simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur.

simul confirmo et stabilio causa singuli ab infimus solum pes terra exculco reliquus pars scrobis ad occulto insidiae vimen atque virgultus intego


atque eorum ut quisque est genere copiisque amplissimus, ita plurimos circum se ambactos clientesque habet. Hanc unam gratiam potentiamque noverunt.

atque is ut quisque sum genus copia amplus ita multus circum sui ambago cliens habeo hic unus gratia potentia nosco


His rebus gestis omni Gallia pacata, tanta huius belli ad barbaros opinio perlata est uti ab iis nationibus quae trans Rhenum incolerent legationes ad Caesarem mitterentur, quae se obsides daturas, imperata facturas pollicerentur.

hic res gero omnis gallia paco tantus hic bellum ad barbarus opinio perfero sum uti ab is natio qui trans rhenus incolo legatio ad caesaris mitto qui sui obses do impero facio polliceor


Tum primum enim veniebat ab illo universae Galliae bello. Nihil relinquebatur quod ad ornatum portarum, itinerum, locorum omnium qua Caesar iturus erat excogitari poterat.

tum primus enim venio ab ille universus gallia bellum nihil relinquo qui ad orno portaris iter locus omnis qui caesar eo sum excogitaris possum


reliquos omnes obsidibus, armis, perfugis traditis in deditionem accepit.

reliquus omnis obsidibus arma perfugio trado in deditio accipio


Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum.

magnus ad superus munitio laboro quo vercassivellaunum mitto demonstro iniquus locus ad declivitas fastigium magnus habeo momentum


Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset.

conclamo eques sancio jurejuro confirmaris oportet ne tectum recipio ne ad liber ne ad parens ad uxor aditus habeo qui non bis per agmen hostis perequito


Iamque hoc facere noctu apparabant, cum matres familiae repente in publicum procurrerunt flentesque proiectae ad pedes suorum omnibus precibus petierunt, ne se et communes liberos hostibus ad supplicium dederent, quos ad capiendam fugam naturae et virium infirmitas impediret.

iam hic facio nox appario cum mater familia repens in publicus procurro fleo projacio ad pes suus omnis prex peto ne sui et communis liber hostis ad supplicium dedo qui ad capio fuga natura et vis infirmitas impedio


Consecutus id quod animo proposuerat, Caesar receptui cani iussit legionique decimae, quacum erat, continuo signa constituit.

consequor is qui animus propono caesar receptus canis iubeo legio decimus qui sum continuo signum constituo


Positis castris a milibus passuum XV auxilia Germanorum exspectare constituunt.

pono castrum ab mille passus xv auxilium germanus exspectaris constituo


Commius autem sive expiato suo dolore sive magna parte amissa suorum legatos ad Antonium mittit seque et ibi futurum, ubi praescripserit, et ea facturum, quae imperarit, obsidibus firmat;

commius autem sive expio suus dolor sive magnus pars amitto suus legatus ad antonius mitto sequor et ibi sum ubi praescribo et is facio qui impero obsidibus firmo


Deiectis, ut diximus, antemnis, cum singulas binae ac ternae naves circumsteterant, milites summa vi transcendere in hostium naves contendebant.

deicio ut dico antenna cum singulus bini atque terni navo circumsto miles summus vis transcendo in hostis navo contendo


Ac si quando magnitudine operis forte superati, extruso mari aggere ac molibus atque his oppidi moenibus adaequatis, suis fortunis desperare coeperant, magno numero navium adpulso, cuius rei summam facultatem habebant, omnia sua deportabant seque in proxima oppida recipiebant:

atque si quando magnitudo opus fors supero extrudo mare aggero atque moles atque hic oppidum moenia adaequo suus fortuna desperaris coepio magnus numerus navis adpello qui res summa facultas habeo omnis suus deporto sequor in propior oppidum recipio


commissis suarum turrium malis adaequabant, et apertos cuniculos praeusta et praeacuta materia et pice fervefacta et maximi ponderis saxis morabantur moenibusque appropinquare prohibebant.

committo suus turris malus adaequo et aperio cuniculus praeuro et praeacuo materia et picus fervefacio et magnus pondus saxum moror moenia appropinquo prohibeo


Ille perlectam in conventu militum recitat maximaque omnes laetitia adficit.

ille perlego in convenio miles recito magnus omnis laetitia afficio


scire se illa esse vera, nec quemquam ex eo plus quam se doloris capere, propterea quod, cum ipse gratia plurimum domi atque in reliqua Gallia, ille minimum propter adulescentiam posset, per se crevisset;

scio sui ille sum verus neque quisquam ex is multus quam sui dolor capio propterea qui cum ipse gratia multus domus atque in reliquus gallia ille paruus propter adulescentia possum per sui cerno


Qua re cognita legionem armatam instructamque adducit. Ita repente omnibus ex partibus signo dato loca superiora capiuntur.

qui res cognosco legio armo instruo adduco ita repens omnis ex pars signum do locum superus capio


praeconibusque circummissis pronuntiari iubent, seu quis Gallus seu Romanus velit ante horam tertiam ad se transire, sine periculo licere; post id tempus non fore potestatem:

praeco circummitto pronuntiaris iubeo seu quis gallus seu romanus volo ante hora tertius ad sui transeo sine periculum licet post is tempus non sum potestas


His rebus cognitis a captivis perfugisque Caesar praemisso equitatu confestim legiones subsequi iussit.

hic res cognosco ab captivus perfugisque caesar praemitto equitatus confestim legio subsequor iubeo


Huius est civitatis longe amplissima auctoritas omnis orae maritimae regionum earum, quod et naves habent Veneti plurimas, quibus in Britanniam navigare consuerunt, et scientia atque usu rerum nauticarum ceteros antecedunt et in magno impetu maris atque aperto paucis portibus interiectis, quos tenent ipsi, omnes fere qui eo mari uti consuerunt habent vectigales.

hic sum civitas longus amplus auctoritas omnis ora maritimus regio is qui et navo habeo venetus multus qui in britannia navigaris consuo et scientia atque usus res nauticaris ceterus antecedo et in magnus impetus mare atque aperio paucus portus interjacio qui teneo ipse omnis fere qui is mare uti consuo habeo vectigal


His deductis, quod et captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare instituit.

hic deduco qui et captivus magnus numerus habeo et nonnullus tempestas depereo navo duo commeatus exercitus reportaris instituo


Itaque vocatis ad se undique mercatoribus, neque quanta esset insulae magnitudo neque quae aut quantae nationes incolerent, neque quem usum belli haberent aut quibus institutis uterentur, neque qui essent ad maiorem navium multitudinem idonei portus reperire poterat.

itaque voco ad sui undique mercator neque quantus sum insula magnitudo neque qui aut quantus natio incolo neque qui usus bellum habeo aut qui institus uto neque qui sum ad magnus navis multitudo idoneus portus reperio possum


Quin etiam, quod necessariam rem coactus Caesari enuntiarit, intellegere sese quanto id cum periculo fecerit, et ob eam causam quam diu potuerit tacuisse.

quin etiam qui necessaria res cogo caesaris enuntio intellego sui quantus is cum periculum facio et ob is causa quam diu possum taceo


Qua re cognita Vercingetorix omnibus interruptis eius fluminis pontibus ab altera fluminis parte iter facere coepit.

qui res cognosco vercingetorix omnis interrumpo is flumen pons ab alter flumen pars iter facio coepio


His circumventis magna manu Eburones, Nervii, Aduatuci atque horum omnium socii et clientes legionem oppugnare incipiunt. Nostri celeriter ad arma concurrunt, vallum conscendunt.

hic circumvenio magnus manus eburones nervius aduatuci atque hic omnis socius et cliens legio oppugnaris incipio noster celer ad arma concurro valles conscendo


Hoc proelio facto, reliquas copias Helvetiorum ut consequi posset, pontem in Arari faciendum curat atque ita exercitum traducit.

hic proelium facio reliquus copia helvetius ut consequor possum pons in araris facio curo atque ita exercitus traduco


Caesar ex castris equitatum educi iubet, proelium equestre committit: laborantibus iam suis Germanos equites circiter CCCC summittit, quos ab initio habere secum instituerat.

caesar ex castrum equitas educo iubeo proelium equester committo laboro iam suus germani eques circiter cccc summitto qui ab initium habeo sui instituo


Dum haec a Caesare geruntur, Treveri magnis coactis peditatus equitatusque copiis Labienum cum una legione, quae in eorum finibus hiemaverat, adoriri parabant.

dum hic ab caesaris gero treveri magnus cogo pedito equito copia labienus cum unus legio qui in is finis hiemo adorio paro


Interiores plerique frumenta non serunt, sed lacte et carne vivunt pellibusque sunt vestiti. Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque hoc horridiores sunt in pugna aspectu;

interior plerusque frumentum non sero sed lac et carnis vivo pellis sum vestio omnis verus sui britannus vitrum inficio qui caeruleus efficio color atque hic horridus sum in pugno aspectus


de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem.

de exeo suus fortuna consulto atque varius dictum sententia qui pars deditio pars dum vireo suppeto eruptio censeo non praetereo oratio critognatus video propter is singularis et nefarius crudelitas


Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit.

caesar rursus ad vexo hostis proficiscor magnus cogo numerus ex finitimus civitas in omnis pars dimitto


quorum haec est condicio, ut omnibus in vita commodis una cum iis fruantur quorum se amicitiae dediderint, si quid his per vim accidat, aut eundem casum una ferant aut sibi mortem consciscant;

qui hic sum condicio ut omnis in vito commodus unus cum is fruor qui sui amicitia dedo si quis hic per vis accido aut idem casus unus fero aut sui mors conscisco


His rebus celeriter administratis ipse, cum primum per anni tempus potuit, ad exercitum contendit.

hic res celer administro ipse cum primus per annus tempus possum ad exercitus contendo


Titum Labienum ad se evocat; legionem autem XV, quae cum eo fuerat in hibernis, in togatam Galliam mittit ad colonias civium Romanorum tuendas, ne quod simile incommodum accideret decursione barbarorum ac superiore aestate Tergestinis acciderat, qui repentino latrocinio atque impetu illorum erant oppressi.

titus labienus ad sui evoco legio autem xv qui cum is sum in hibernus in togata gallia mitto ad colonia civis romanus tueor ne qui similis incommodus accido decursio barbarus atque superus aestas tergestini accido qui repentinus latrocinium atque impetus ille sum opprimo


Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit.

ipse cum primus pabulum copia sum incipio ad exercitus venio


Labienus noctu tribunis militum primisque ordinibus convocatis, quid sui sit consili proponit et, quo facilius hostibus timoris det suspicionem, maiore strepitu et tumultu, quam populi Romani fert consuetudo castra moveri iubet. His rebus fugae similem profectionem effecit.

labienus nox tribunus miles primus ordo convoco quis suus sum consilium propono et quo facilis hostis timor do suspicio magnus strepitus et tumultus quam populus romanus fero consuetudo castrum moveo iubeo hic res fuga similis profectio efficio


Huic magnis praemiis pollicitationibusque persuadet uti ad hostes transeat, et quid fieri velit edocet.

hic magnus praemium pollicitatio persuadeo uti ad hostis transeo et quis fio volo edoceo


Bona civium Romanorum diripiunt, caedes faciunt, in servitutem abstrahunt.

bonus civis romanus diripio caedes facio in servitus abstraho


hoc negotio confecto Labienus revertitur Agedincum, ubi impedimenta totius exercitus relicta erant: inde cum omnibus copiis ad Caesarem pervenit.

hic negotium conficio labienus revorto agedincum ubi impedimentum totus exercitus relinquo sum inde cum omnis copia ad caesaris pervenio


persequamur eorum mortem qui indignissime interierunt, atque hos latrones interficiamus." Ostendit cives Romanos, qui eius praesidi fiducia una erant:

persequor is mors qui indignus intereo atque hic latro interfacio ostendo civis romanus qui is praesidium fiducia unus sum


Caesar equitatu praemisso subsequebatur omnibus copiis; sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant.

caesar equitatus praemitto subsequor omnis copia sed ratio ordo agmen aliter sui habeo atque belga ad nervii defero


Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt;

cos ab meridies prope ad sol occasus dubius victoria pugno germanus unus in pars confero turma in hostis impetus facio is propello


Haec faciunt reciperandorum suorum causa; sed contaminati facinore et capti compendio ex direptis bonis, quod ea res ad multos pertinebat, timore poenae exterriti consilia clam de bello inire incipiunt civitatesque reliquas legationibus sollicitant.

hic facio reciperandorum suus causa sed contamino facinus et capio compendium ex disrepo bonus qui is res ad multus pertineo timor poena exterreo consilium clam de bellum ineo incipio civitas reliquus legatio sollicito


Germanos Rhenum transisse; Caesaris reliquorumque hiberna oppugnari.

germani rhenus transeo caesar reliquus hibernus oppugnaris


Praestare visum est tamen omnis difficultates perpeti, quam tanta contumelia accepta omnium suorum voluntates alienare.

praestaris video sum tamen omnis difficultas perpetior quam tantus contumelia accipio omnis suus voluntas alienaris


Hoc sibi Caesar satis oportune accidisse arbitratus, quod neque post tergum hostem relinquere volebat neque belli gerendi propter anni tempus facultatem habebat neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponendas iudicabat, magnum iis numerum obsidum imperat.

hic sui caesar satis oportune accido arbitror qui neque post tergum hostis relinquo volo neque bellum gero propter annus tempus facultas habeo neque hic tantularis res occupatio britannia antepono judico magnus is numerus obses impero


Namque nostri contemptis pridie superatis hostibus, cum subsequi legiones meminissent, et pudore cedendi et cupiditate per se conficiendi proeli fortissime contra pedites proeliantur,

namque noster contemno pridie supero hostis cum subsequor legio memini et pudor cedo et cupiditas per sui confacio proelium fortis contra pedito proelio


Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt.

conspicor ex oppidum caedes et fuga suus despero salus copia ab munitio reduco


mulieres quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur in eum locum coniecisse quo propter paludes exercitui aditus non esset.

mulier quisque per aetas ad pugna inutilis video in is locus conicio quo propter palus exercitus aditus non sum


Magna repente in ipsis operibus flamma exstitit. Quaecumque enim per locum praecipitem missa erant, ea vineis et aggere suppressa comprehendebant id ipsum quod morabatur.

magnus repens in ipse opus flamma exsisto quicumque enim per locus praecipito mitto sum is vinea et aggero supprimo comprehendo is ipse qui moror


Docebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis intercederent,

doceo etiam quam vetus quisque iustus causa necessitudo ipse cum aedui intercedo


At totis fere castris a fronte et a sinistra parte nudatis, cum in dextro cornu legio XII. et non magno ab ea intervallo VII. constitisset, omnes Nervii confertissimo agmine duce Boduognato, qui summam imperii tenebat, ad eum locum contenderunt; quorum pars ab aperto latere legiones circumvenire, pars summum castrorum locum petere coepit.

at totus fere castrum ab frons et ab sinistra pars nudo cum in dexter cornu legio duodecim et non magnus ab is intervallum vii consto omnis nervius confercio agmen dux boduognatus qui summa imperium teneo ad is locus contendo qui pars ab aperio lateo legio circumvenio pars superus castrum locus peto coepio


Nam ut ad bella suscipienda Gallorum alacer ac promptus est animus, sic mollis ac minime resistens ad calamitates ferendas mens eorum est.

nam ut ad bellum suscipio gallus alacer atque promptus sum animus sic mollio atque paruus resisto ad calamitas fero mens is sum


Sed ea celeritate atque eo impetu milites ierunt, cum capite solo ex aqua exstarent, ut hostes impetum legionum atque equitum sustinere non possent ripasque dimitterent ac se fugae mandarent.

sed is celeritas atque is impetus miles eo cum caput solum ex aqua exsto ut hostis impetus legio atque eques sustineo non possum ripa dimitto atque sui fuga mando


Cogitur in eius supplicium Caesar contra suam naturam concursu maximo militum, qui ei omnia pericula et detrimenta belli accepta referebant, adeo ut verberibus exanimatum corpus securi feriretur.

cogo in is supplicium caesar contra suus natura concursus maximus miles qui is omnis periculum et detrimentum bellum accipio refero adeo ut verber exanimo corpus securus ferio


Hic primum ortus est a tribunis militum, praefectis, reliquisque qui ex urbe amicitiae causa Caesarem secuti non magnum in re militari usum habebant:

hic primus ortus sum ab tribunus miles praefectus reliquus qui ex urbs amicitia causa caesaris sequor non magnus in res militaris usus habeo


Adflictas opes equestri proelio Bellovacorum esse; delectorum peditum multa milia interisse, vix refugisse nuntios caedis.

affligo ops equester proelium bellovaci sum delector pedes multus mille intereo vix refugio nuntius caedes


magnum numerum equitatus suo sumptu semper alere et circum se habere,

magnus numerus equito suus sumo semper alo et circum sui habeo


Defectione Aeduorum cognita bellum augetur. Legationes in omnes partes circummittuntur:

defectio aedui cognosco bellum augeo legatio in omnis pars circummitto


At Marcus Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant.

at marcus antonius et gaius trebonius legatus qui hic pars ad defendo obvenio qui ex pars noster premo intellego hic auxilium ex ulteriores castellum deduco summittebant


Ad eas res conficiendas Orgetorix deligitur. Is sibi legationem ad civitates suscipit. In eo itinere persuadet Castico, Catamantaloedis filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat et a senatu populi Romani amicus appellatus erat, ut regnum in civitate sua occuparet, quod pater ante habuerit;

ad is res confacio orgetorix deligo is sui legatio ad civitas suscipio in is iter persuadeo castico catamantaloedis filius sequanus qui pater regnum in sequani multus annus obtineo et ab senatus populus romanus amicus appello sum ut regnum in civitas suus occupo qui pater ante habeo


His de rebus Caesar certior factus et infirmitatem Gallorum veritus, quod sunt in consiliis capiendis mobiles et novis plerumque rebus student, nihil his committendum existimavit.

hic de res caesar certus facio et infirmitas gallus vereor qui sum in consilium capio mobilis et novus plerusque res studeo nihil hic committo existimo


Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis,

atque sic accido uti ex tantus navis numerus tot navigatio neque hic neque superus annus ullus omnino navus


Helvetii iam per angustias et fines Sequanorum suas copias traduxerant et in Haeduorum fines pervenerant eorumque agros populabantur.

helvetius iam per angustiae et finis sequani suus copia traduco et in aedui finis pervenio is ager populo


Sic enim existimabat tutissimam fore Galliam, si Belgae, quorum maxima virtus, Aedui, quorum auctoritas summa esset, exercitibus continerentur. Ipse in Italiam profectus est.

sic enim existimo tueor sum gallia si belga qui maximus virtus aedui qui auctoritas summus sum exercitus contineo ipse in italia proficiscor sum


Cum iam amplius horis sex continenter pugnaretur, ac non solum vires sed etiam tela nostros deficerent, atque hostes acrius instarent languidioribusque nostris vallum scindere et fossas complere coepissent, resque esset iam ad extremum perducta casum,

cos iam amplus hora sex contineo pugno atque non solus vireo sed etiam telum noster deficio atque hostis acer insto languidus noster valles scindo et fossa compleo coepio reor sum iam ad exter perduco casus


At Indutiomarus equitatum peditatumque cogere, eisque qui per aetatem in armis esse non poterant in silvam Arduennam abditis, quae ingenti magnitudine per medios fines Treverorum a flumine Rheno ad initium Remorum pertinet, bellum parare instituit.

at indutiomarus equitas pedito cogo is qui per aetas in arma sum non possum in silva arduenna abdo qui ingens magnitudo per medius finis treveri ab flumen rhenus ad initium remi pertineo bellum paro instituo


quarum rerum a nostris propter paucitatem fieri nihil poterat, ac non modo defesso ex pugna excedendi, sed ne saucio quidem eius loci ubi constiterat relinquendi ac sui recipiendi facultas dabatur.

qui res ab noster propter paucitas fio nihil possum atque non modo defatiscor ex pugno excedo sed ne saucius quidem is locus ubi consto relinquo atque suus recipio facultas do


Quod ubi Crassus animadvertit, suas copias propter exiguitatem non facile diduci, hostem et vagari et vias obsidere et castris satis praesidii relinquere, ob eam causam minus commode frumentum commeatumque sibi supportari, in dies hostium numerum augeri, non cunctandum existimavit quin pugna decertaret.

qui ubi crassus animadverto suus copia propter exiguitas non facilis diduco hostis et vagaris et via obsido et castrum satis praesidium relinquo ob is causa paruus commodus frumentum commeatus sui supportaris in dies hostis numerus augeo non cuncto existimo quin pugno decerto


Bis magno cum detrimento repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt.

bis magnus cum detrimentum repello gallus quis ago consulo locus pereo adhibeo ex hic superus castrum sino munitio cognosco


silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusque prohibere: ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse.

silva sum ibi infinitus magnitudo qui appello bacenis hic longus introrsum pertineo et pro nativus murus objacio cherusci ab suevi suevi ab cherusci iniuria incursio prohibeo ad is initium silva suevi advenio romanus exspectaris constituo


Hos item ex proximis primi navibus cum conspexissent, subsecuti hostibus adpropinquaverunt.

hic item ex propior primus navis cum conspicio subsequor hostis appropinquo


Illi nulla coacta manu loci praesidio freti in silvas paludesque confugiunt suaque eodem conferunt.

ille nullus cogo manus locus praesidium fretus in silva palus confugio suum idem confero


Re frumentaria comparata equitibusque delectis iter in ea loca facere coepit, quibus in locis esse Germanos audiebat.

res frumentarius comparo eques deligo iter in is locum facio coepio qui in locus sum germani audio


Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda (nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere), sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat.

hic locum vicinitas sum nosco magnus res diligentia requiro non in summus exercitus tueor nullus enim possum universus ab perterreo atque dispermulceo periculum accido sed in singuli miles conservo qui tamen ex pars res ad salus exercitus pertineo


illum veruto arbitrantur occisum. Gladio comminus rem gerit Vorenus atque uno interfecto reliquos paulum propellit;

ille verutus arbitror occido gladius comminus res gero vorenus atque unus interficio reliquus paulus propello


Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur,

omnis alacer et fiducia plenus ad alesia proficisco


(nam his utrisque persuaserant uti eandem belli fortunam experirentur);

nam hic uterque persuadeo uti idem bellum fortuna experior


Caesar, cum suam lenitatem cognitam omnibus sciret neque vereretur ne quid crudelitate naturae videretur asperius fecisse, neque exitum consiliorum suorum animadverteret, si tali ratione diversis in locis plures consilia inissent, exemplo supplici deterrendos reliquos existimavit.

caesar cum suus lenitas cognosco omnis scio neque vereor ne quis crudelitas natura video asper facio neque exitus consilium suus animadverto si talis ratio diverto in locus multus consilium ineo exemplum supplicium deterreo reliquus existimo


Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat."

tres hora aduatucam venio possum huc omnis suus fortuna exercitus romanus confero praesidium tantus sum ut ne murus quidem cingo possum neque quisquam egredior extra munitio audeo


Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur.

hic verus nullus munitio sum qui perterreo recipio modo conscribo atque utor militaris imperitus ad tribunus miles centurio os converto quis ab hic praecipio exspecto nemo sum tam fortis quin res novitas perturbo


Haec omnia Caesar eodem illo pertinere arbitrabatur ut tridui mora interposita equites eorum qui abessent reverterentur; tamen sese non longius milibus passuum IIII aquationis causa processurum eo die dixit:

hic omnis caesar idem ille pertineo arbitror ut triduum mora interpono eques is qui absum revorto tamen sui non longus mille passus quattuor aquatio causa procedo is dies dico


simili omnem exercitum inopia premi, nec iam vires sufficere cuiusquam nec ferre operis laborem posse: itaque statuisse imperatorem, si nihil in oppugnatione oppidi profecissent, triduo exercitum deducere. "Haec," inquit, "a me," Vercingetorix, "beneficia habetis,

similis omnis exercitus inopia premo neque iam vireo sufficio quisquam neque fero opus labor possum itaque statuo imperator si nihil in oppugnatio oppidum proficio triduum exercitus deduco hic inquam ab ego vercingetorix beneficium habeo


His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit.

hic res conficio in aedui proficisco civitas recipio


Divico respondit: ita Helvetios a maioribus suis institutos esse uti obsides accipere, non dare, consuerint; eius rei populum Romanum esse testem. Hoc responso dato discessit.

divico respondeo ita helvetii ab magnus suus instituo sum uti obses accipio non do consuo is res populus romanus sum testo hic respondeo do discedo


Itaque ad omnes casus subsidia comparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in castra conferebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reficiendas utebatur et quae ad eas res erant usui ex continenti comportari iubebat.

itaque ad omnis casus subsidium comparo nam et frumentum ex ager cottidie in castrum confero et qui gravis affligo sum navo is materia atque aer ad reliquus reficio utor et qui ad is res sum usus ex contineo comportaris jubeo


Huic imperat quas possit adeat civitates horteturque ut populi Romani fidem sequantur seque celeriter eo venturum nuntiet.

hic impero qui possum adeo civitas horto ut populus romanus fides sequor sequor celer is venio nuntio


Qua in re summa felicitas celeritasque in recipiendis civitatibus Fabium consequitur.

qui in res summus felicitas celeritas in recipio civitas fabius consequor


At Bellovaci reliquaeque civitates repente ex fuga paucis atque his vulneratis receptis, qui silvarum beneficio casum evitaverant, omnibus adversis, cognita calamitate, interfecto Correo, amisso equitatu et fortissimis peditibus, cum adventare Romanos existimarent, concilio repente cantu tubarum convocato conclamant, legati obsidesque ad Caesarem mittantur.

at bellovaci reliquus civitas repens ex fuga paucus atque hic vulnero recipio qui silvaris beneficium casus evito omnis adverro cognosco calamitas interficio correus amitto equitatus et fortis pedes cum adventaris romanus existimo concilio repens cantus tubaris convoco conclamo legatus obsido ad caesaris mitto


huic rei praevertendum existimavit et, quod legibus Aeduorum eis, qui summum magistratum obtinerent, excedere ex finibus non liceret, ne quid de iure aut de legibus eorum deminuisse videretur, ipse in Aeduos proficisci statuit senatumque omnem et quos inter controversia esset ad se Decetiam evocavit.

hic res praeverto existimo et qui lex aedui is qui superus magistratus obtineo excedo ex finis non licet ne quis de ius aut de lex is deminuo video ipse in aedui proficisco statuo senatus omnis et qui inter controversia sum ad sui decetia evoco


Quarum rerum magnam partem temporis brevitas et incursus hostium impediebat.

quaris res magnus pars tempus brevitas et incursus hostis impedio


Addunt etiam de Sabini morte: Ambiorigem ostentant fidei faciendae causa.

addo etiam de sabinum mors ambiorigem ostento fides facio causa


Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat,

tal modo vastas regio exercitus caesar duaris cohors damnum durocortor remi reduco concilio in is locus gallia indico de coniuratio senones et carnutes quaestio habeo instituo et de acco qui princeps is consilium sum


Vercingetorix re cognita, ne contra suam voluntatem dimicare cogeretur, magnis itineribus antecessit.

vercingetorix res cognosco ne contra suus voluntas dimicaris cogo magnus iter antecedo


post eas totius exercitus impedimenta conlocarat; inde duae legiones quae proxime conscriptae erant totum agmen claudebant praesidioque impedimentis erant.

post is totus exercitus impedimentum conloco inde duo legio qui propior conscribo sum totus agmen claudo praesidium impedimentum sum


Quibus adductis eos in fidem recipit. Navibus circiter LXXX onerariis coactis contractisque, quot satis esse ad duas transportandas legiones existimabat, quod praeterea navium longarum habebat quaestori, legatis praefectisque distribuit.

qui adduco is in fides recipio navis circiter lxxx oneraria cogo contraho quot satis sum ad duo transporto legio existimo qui praeterea navis longaris habeo quaestor legatus praeficio distribuo


Nec minus quam est pollicitus Vercingetorix animo laborabat ut reliquas civitates adiungeret, atque eas donis pollicitationibusque alliciebat. Huic rei idoneos homines deligebat,

neque paruus quam sum polliceor vercingetorix animus laboro ut reliquus civitas adjungo atque is donum pollicitatio alliciebat hic res idoneus homo deligo


Summa omnium fuerunt ad milia CCCLXVIII. Eorum qui domum redierunt censu habito, ut Caesar imperaverat, repertus est numerus milium C et X.

summus omnis sum ad mille ccclxviii eos qui domus redeo census habeo ut caesar impero reperio sum numerus mille que et decem


His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit.

hic nuntius littera commoueo caesar duo legio in citer gallia novo conscribo et ineo aestas in ulter gallia qui deduco q pedius legatus mitto


Cum paulo longius a castris processisset, suos ab hostibus premi atque aegre sustinere et conferta legione ex omnibus partibus tela coici animadvertit.

cos paulus longus ab castrum procedo suus ab hostis premo atque aeger sustineo et confercio legio ex omnis pars telum coix animadverto


Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis ac totius diei labore milites essent defessi, omnes hostium copiae deleri potuissent.

fio protinus hic res audio ex castrum gallus fuga qui nisi creber subsidium atque totus dies labor miles sum defatiscor omnis hostis copia deleo possum


Tum suo more conclamaverunt, uti aliqui ex nostris ad colloquium prodiret: habere sese, quae de re communi dicere vellent, quibus rebus controversias minui posse sperarent.

tum suus mos conclamo uti aliqui ex noster ad colloquium prodeo habeo sui qui de res communis dico volo qui res controversia minuo possum spero


Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros milites alacriores ad pugnandum effecissent atque omnium voces audirentur expectari diutius non oportere quin ad castra iretur, cohortatus suos omnibus cupientibus ad hostium castra contendit.

hic res perspicio crassus cum suus cunctatio atque opinio timor hostis noster miles alacer ad pugno efficio atque omnis voco audio expecto diu non oportet quin ad castrum iretur cohortor suus omnis cupio ad hostis castrum contendo


Cum is murum hostium paene contingeret, et Caesar ad opus consuetudine excubaret militesque hortaretur, ne quod omnino tempus ab opere intermitteretur, paulo ante tertiam vigiliam est animadversum fumare aggerem, quem cuniculo hostes succenderant,

cos is murus hostis paene contingo et caesar ad opus consuetudo excubo milito horto ne qui omnino tempus ab opus intermitto paulus ante tertius vigilia sum animadverto fumaris aggero qui cuniculus hostis succendo


Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est.

hostis protinus ex is locus ad flumen axona contendo qui sum post noster castrum demonstro sum


in his vir fortissimus Piso Aquitanus, amplissimo genere natus, cuius avus in civitate sua regnum obtinuerat amicus a senatu nostro appellatus.

in hic vir fortis piso aquitanus amplus genus nascor qui avus in civitas suus regnum obtineo amicus ab senatus noster appello


Quod cum ex omnibus in circuitu partibus altissimas rupes deiectusque haberet, una ex parte leniter acclivis aditus in latitudinem non amplius pedum CC relinquebatur; quem locum duplici altissimo muro munierant; tum magni ponderis saxa et praeacutas trabes in muro conlocabant.

qui cum ex omnis in circuitus pars alo rupes deicio habeo unus ex pars lenis acclivis aditus in latitudo non amplus pes centum relinquo qui locus duplex alo murus munio tum magnus pondus saxum et praeacuo trabs in murus conloco


ipse equites in vicem Remorum ac Lingonum reliquarumque civitatum, quorum magnum numerum evocaverat, praesidio pabulationibus mittit, qui subitas hostium incursiones sustinerent.

ipse eques in vicis remi atque lingones reliquus civitas qui magnus numerus evoco praesidium pabulatio mitto qui subeo hostis incursio sustineo


Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam regionem quae ad Aduatucos adiacet depopulandam mittit;

gaius trebonius cum par legio numerus ad is regio qui ad aduatucos adjaceo depopulor mitto


redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt.

redeo primus legio credo qui longus discedo ex captivus cognosco postea despicio paucitas ex omnis pars impetus facio


Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, primos civitatis, miserunt,

eos cum de improvide celer omnis opinio venio remus qui propior gallia ex belga sum ad is legatus iccius et andebrogius primus civitas mitto


propterea quod eo consilio florentissimis rebus domos suas Helvetii reliquissent uti toti Galliae bellum inferrent imperioque potirentur, locumque domicilio ex magna copia deligerent quem ex omni Gallia oportunissimum ac fructuosissimum iudicassent, reliquasque civitates stipendiarias haberent.

propterea qui is consilium floreo res domus suus helvetius relinquo uti totus gallia bellum infero imperium potio locus domicilium ex magnus copia deligo qui ex omnis gallia oportunissimum atque fructuosus judico reliquus civitas stipendiarius habeo


ardere Galliam tot contumeliis acceptis sub populi Romani imperium redactam superiore gloria rei militaris exstincta.

ardeo gallia tot contumelia accipio sub populus romanus imperium redigo superus gloria res militaris exstinguo


Hoc fonte prohiberi posse oppidanos cum optarent reliqui, Caesar unus videret, e regione eius vineas agere adversus montem et aggerem instruere coepit magno cum labore et continua dimicatione.

hic fons prohibeo possum oppidanus cum opto reliquus caesar unus video e regio is vinea ago adverro mons et aggero instruo coepio magnus cum labor et continuo dimicatio


Nisi quid in Caesare populoque Romano sit auxilii, omnibus Gallis idem esse faciendum quod Helvetii fecerint, ut domo emigrent, aliud domicilium, alias sedes, remotas a Germanis, petant fortunamque, quaecumque accidat, experiantur. Haec si enuntiata Ariovisto sint, non dubitare quin de omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat.

nisus quis in caesaris populo romanus sum auxilium omnis gallus idem sum facio qui helvetius facio ut domus emigro alius domicilium alius sedes removeo ab germanus peto fortuna quicumque accido experior hic si enuntio ariovistus sum non dubitaris quin de omnis obsidibus qui apud is sum gravis supplicium sumo