Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut instituerat, in Italiam ad conventus agendos profectus est.

non nullus iudicium vereor profugio qui cum aqua atque ignis interdico duo legio ad finis treveri duo in lingones sex reliquus in senones finis agedinci in hibernus colloco frumentum exercitus provideo ut instituo in italia ad convenio ago proficiscor sum


Supplicia eorum qui in furto aut in latrocinio aut aliqua noxia sint comprehensi gratiora dis immortalibus esse arbitrantur; sed, cum eius generis copia defecit, etiam ad innocentium supplicia descendunt.

supplicium is qui in furtum aut in latrocinium aut aliqui noxius sum comprehendo gratus deus immortalis sum arbitror sed cum is genus copia deficio etiam ad innocens supplicium descendo


Flumen infimam vallem dividebat, quae totum paene montem cingebat, in quo positum erat praeruptum undique oppidum Vxellodunum.

flumen infimam vallo divido qui totus paene mons cingo in quo pono sum praerumpo undique oppidum vxellodunum


At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat.

at caesar dispono in vallo custos recipio prohibeo


Condrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia.

condrusi eburones caerosos paemanos qui unus nomen germanus appello arbitraris ad xl mille


An dubitamus quin nefario facinore admisso Romani iam ad nos interficiendos concurrant? Proinde, si quid in nobis animi est,

an dubito quin nefarius facinus admitto romanus iam ad nos interfacio concurro proinde si quis in nos animus sum


Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omniaque quae vivis cordi fuisse arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, ac paulo supra hanc memoriam servi et clientes, quos ab eis dilectos esse constabat, iustis funeribus confectis una cremabantur.

funero sum pro cultus gallus magnificus et sumptuosus omne qui vivo chordus sum arbitror in ignis infero etiam animal atque paulus supra hic memoria servio et cliens qui ab is diligo sum consto iustus funus conficio unus cremo


Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat ex captivis Sabim flumen a castris suis non amplius milibus passuum X abesse;

cos per is finis triduum iter facio invenio ex captivus sabis flumen ab castrum suus non amplus mille passus decem absum


qui summam auctoritatem eorum iudicio habere existimantur, quorum ad arbitrium iudiciumque summa omnium rerum consiliorumque redeat.

qui summa auctoritas is iudicium habeo existimo qui ad arbitrium judicium summus omnis res consilium redeo


His interfectis navibus eorum occupatis, prius quam ea pars Menapiorum quae citra Rhenum erat certior fieret, flumen transierunt atque omnibus eorum aedificiis occupatis reliquam partem hiemis se eorum copiis aluerunt.

hic interficio navis is occupo prior quam is pars menapii qui citer rhenus sum certus fio flumen transeo atque omnis is aedificium occupo reliquus pars hiems sui is copia alo


Qua re animadversa reliqui ne circumirentur veriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes.

qui res animadverto reliquus ne circumeo vereor sui fuga mando omnis locus fio caedes


armandos vestiendosque curat;


hi rursus in vicem anno post in armis sunt, illi domi remanent.

hic rursus in vicis annus post in arma sum ille domus remaneo


Sed esse Galliae commune consilium: omnibus hibernis Caesaris oppugnandis hunc esse dictum diem, ne qua legio alterae legioni subsidio venire posset;

sed sum gallia communis consilium omnis hibernus caesar oppugno hic sum dico dies ne qui legio alter legio subsidium venio possum


Dum haec in Venetis geruntur, Q. Titurius Sabinus cum iis copiis quas a Caesare acceperat in fines Venellorum pervenit.

dum hic in venetus gero q titurius sabinus cum is copia qui ab caesaris accipio in finis venellorum pervenio


Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique sese suo loco continent:

eos dies parvulis equester proelium ad aqua facio uterque sui suus locus contineo


Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium,

posterus dies vercingetorix concilio convoco is bellum sui suscipio non suus necessitas


eos domum remittit et cum iis una Commium, quem ipse Atrebatibus superatis regem ibi constituerat, cuius et virtutem et consilium probabat et quem sibi fidelem esse arbitrabatur cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit.

is domus remitto et cum is unus commis qui ipse atrebates supero rex ibi constituo qui et virtus et consilium probo et qui sui fidelis sum arbitror quisque auctoritas in hic regio magnus habeo mitto


Vbi ea dies venit, Carnutes Cotuato et Conconnetodumno ducibus, desperatis hominibus, Cenabum signo dato concurrunt civesque Romanos, qui negotiandi causa ibi constiterant, in his Gaium Fufium Citam, honestum equitem Romanum, qui rei frumentariae iussu Caesaris praeerat, interficiunt bonaque eorum diripiunt.

vbi is dies venio carnutes cotuato et conconnetodumno dux despero homo cenabum signum do concurro civis romanus qui negotior causa ibi consto in hic gaius fufius cieo honestus eques romanus qui res frumentarius iussus caesar praesum interfacio bonus is diripio


Ita mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum usu cotidiano et exercitatione efficiunt uti in declivi ac praecipiti loco incitatos equos sustinere et brevi moderari ac flectere et per temonem percurrere et in iugo insistere et se inde in currus citissime recipere consuerint.

ita mobilitas eques stabilitas pedes in proelium praesto atque tantus usus cottidianus et exercitatio efficio uti in declive atque praeceps locus incito equus sustineo et brevis moderaris atque flecto et per temo percurro et in iugum insisto et sui inde in currus cieo recipio consuo


At Caesar neque resistentes adgrediendos tanto collis ascensu iudicabat, neque non usque eo legiones admovendas ut discedere ex eo loco sine periculo barbari militibus instantibus non possent.

at caesar neque resisto adgrediendos tantus collis ascensus judico neque non usque is legio admoveo ut discedo ex is locus sine periculum barbaris miles insto non possum


Quid sibi vellet? Cur in suas possessiones veniret? Provinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos, quod in suo iure se interpellaremus.

quis sui volo cur in suus possessio venio provincia suus hic sum gallia sicut ille noster ut ipse concedo non oportet si in noster finis impetus facio sic item nos sum iniquus qui in suus ius sui interpello


nuntios tota civitate Aeduorum dimittit, eodem mendacio de caede equitum et principum permovet; hortatur ut simili ratione atque ipse fecerit suas iniurias persequantur.

nuntius totus civitas aedui dimitto idem mendacium de caedes eques et princeps permoveo hortor ut similis ratio atque ipse facio suus injuria persequor


bene meritis praemia tribuisset (cognoscendi enim maximam facultatem habebat, quali quisque fuisset animo in totius Galliae defectione, quam sustinuerat fidelitate atque auxiliis provinciae illius), his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae.

bene meritum praemium tribuo cognosco enim maximus facultas habeo qual quisque sum animus in totus gallia defectio quam sustineo fidelitas atque auxilium provincia ille hic conficio res ad legio in belgium sui recipio hiberno nemetocenna


Tum Tito Balventio, qui superiore anno primum pilum duxerat, viro forti et magnae auctoritatis, utrumque femur tragula traicitur;

tum titus balventio qui superus annus primus pilis duco vir fortis et magnus auctoritas uterque femur tragula traicio


Longius prosequi veritus, quod silvae paludesque intercedebant neque etiam parvulo detrimento illorum locum relinqui videbat, omnibus suis incolumibus copiis eodem die ad Ciceronem pervenit.

longus prosequor vereor qui silva palus intercedo neque etiam parvulus detrimentum ille locus relinquo video omnis suus incolumis copia idem dies ad cicero pervenio


At ei qui ab Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt.

at is qui ab alesia procedo maestus prope victoria despero sui in oppidum recipio


Hos seditiosa atque improba oratione multitudinem deterrere, ne frumentum conferant quod debeant:

hic seditiosus atque improbus oratio multitudo deterreo ne frumentum confero qui debeo


id tamen se celeriter maioribus commodis sanaturum.


In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris secutum fidem ab eo non discessisse, hostem iudicat bonaque eius publicat.

in is concilio cingetorigem alter princeps factio gener suus qui supra demonstro caesar sequor fides ab is non discedo hostis iudico bonus is publico


Progressus in Nitiobriges et Gabalos ab utrisque obsides accipit et magna coacta manu in provinciam Narbonem versus eruptionem facere contendit.

progredior in nitiobriges et gabali ab uterque obses accipio et magnus cogo manus in provincia narbo verro eruptio facio contendo


Erant in ea legione fortissimi viri, centuriones, qui primis ordinibus appropinquarent, Titus Pullo et Lucius Vorenus.

sum in is legio fortis vir centurio qui primus ordo appropinquo titus pullo et lucius vorenus


Milites loco superiore pilis missis facile hostium phalangem perfregerunt. Ea disiecta gladiis destrictis in eos impetum fecerunt.

miles locus superus pila mitto facilis hostis phalanx perfringo is disjecto gladius destringo in is impetus facio


Quo proelio sublati Helvetii, quod quingentis equitibus tantam multitudinem equitum propulerant, audacius subsistere non numquam et novissimo agmine proelio nostros lacessere coeperunt. Caesar suos a proelio continebat, ac satis habebat in praesentia hostem rapinis, pabulationibus populationibusque prohibere.

quo proelium suffero helvetius qui quingenti eques tantus multitudo eques propello audax subsisto non numquam et novus agmen proelium noster lacesso coepio caesar suus ab proelium contineo atque satis habeo in praesens hostis rapina pabulatio populatio prohibeo


quibusnam manibus aut quibus viribus praesertim homines tantulae staturae (nam plerumque omnibus Gallis prae magnitudine corporum quorum brevitas nostra contemptui est) tanti oneris turrim in muro sese posse conlocare confiderent?

quisnam manus aut qui vis praesertim homo tantulus sto nam plerusque omnis gallus prae magnitudo corpus qui brevitas noster contemptus sum tantus onus turris in murus sui possum conlocaris confido


Nunc quod in eadem inopia, egestate, patientia qua Germani permanent, eodem victu et cultu corporis utuntur; Gallis autem provinciarum propinquitas et transmarinarum rerum notitia multa ad copiam atque usus largitur,

nunc qui in idem inopia egestas patientia qui germanus permaneo idem vinco et cultus corpus uto gallus autem provinciaris propinquitas et transmarinaris res notitia multus ad copia atque utor largior


Celeriter nostri clamore sublato pila in hostes immittunt. Illi, ubi praeter spem quos fugere credebant infestis signis ad se ire viderunt, impetum modo ferre non potuerunt ac primo concursu in fugam coniecti proximas silvas petierunt.

celer noster clamor tollo pilum in hostis immitto ille ubi praeter spes qui fugio credo infestus signum ad sui eo video impetus modo fero non possum atque primus concursus in fuga conicio propior silva peto


idque natura loci sic muniebatur ut magnam ad ducendum bellum daret facultatem, propterea quod flumen [alduas] Dubis ut circino circumductum paene totum oppidum cingit,

is natura locus sic munio ut magnus ad duco bellum do facultas propterea qui flumen alduas dubis ut circino circumduco paene totus oppidum cingo


Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque esse civitatis.

ille enim revoco resisto atque sui manus defendo suum fides imploraris coepio saepe clamito liber sui liber sum civitas


Aegre is dies sustentatur, quod omnem spem hostes in celeritate ponebant atque hanc adepti victoriam in perpetuum se fore victores confidebant.

aeger is dies sustento qui omnis spes hostis in celeritas pono atque hic adipiscor victoria in perpetuus sui sum victor confido


Horum principibus pecunias, civitati autem imperium totius provinciae pollicetur.

horus princeps pecunia civitas autem imperium totus provincia polliceor


simul, ut deminutae copiae redintegrarentur, imperat certum numerum militum civitatibus, quem et quam ante diem in castra adduci velit, sagittariosque omnes, quorum erat permagnus numerus in Gallia, conquiri et ad se mitti iubet. His rebus celeriter id quod Avarici deperierat expletur.

simul ut deminuo copia redintegro impero certus numerus miles civitas qui et quam ante dies in castrum adduco volo sagittarii omnis qui sum permagnus numerus in gallia conquaero et ad sui mitto iubeo hic res celer is qui avaricum depereo expleo


Eorum satisfactione accepta et itinere exquisito per Diviciacum, quod ex Gallis ei maximam fidem habebat, ut milium amplius quinquaginta circuitu locis apertis exercitum duceret, de quarta vigilia, ut dixerat, profectus est.

eos satisfactio accipio et iter exquaero per diviciacum qui ex gallus is maximus fides habeo ut mille amplus quinquaginta circuitus locus apertus exercitus duco de quartus vigil ut dico proficiscor sum


cum ex significatione Gallorum novi aliquid ab eis iniri consili intellexissent, gladiis destrictis portas occupaverunt suosque omnes incolumes receperunt.

cum ex significatio gallus nosco aliquis ab is ineo consilium intellego gladius destringo porta occupo suus omnis incolumis recipio


Dum haec in conloquio geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere.

dum hic in colloquium gero caesaris nuntio sum eques ariovistus propius tumulus accedo et ad noster adequitaris lapis telum in noster cojacio


Postridie eius diei refractis portis, cum iam defenderet nemo, atque intromissis militibus nostris, sectionem eius oppidi universa Caesar vendidit.

postridie is dies refringo porta cum iam defendo nemo atque intromitto miles noster sectio is oppidum universus caesar vendo


Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur.

basilus ut impero sum facio celer contra omnis opinio conficio iter multus in ager inopinor deprehendo is indicium ad ipse ambiorigem contendo quo in locus cum paucus eques sum dico


neque homines inimico animo, data facultate per provinciam itineris faciundi, temperaturos ab iniuria et maleficio existimabat.

neque homo inimicus animus do facultas per provincia iter facio tempero ab iniuria et maleficium existimo


Legionis VIIII. et X. milites, ut in sinistra parte aciei constiterant, pilis emissis cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates (nam his ea pars obvenerat) celeriter ex loco superiore in flumen compulerunt et transire conantes insecuti gladiis magnam partem eorum impeditam interfecerunt.

legio viiii et decem miles ut in sinistra pars acies consto pila emitto cursus atque lassitudo exanimo vulnus confacio atrebates nam hic is pars obvenio celer ex locus superus in flumen compello et transeo conor insequor gladius magnus pars is impedio interfacio


Hi paucos dies morati ex finibus Cadurcorum, qui partim re frumentaria sublevare eos cupiebant, partim prohibere quo minus sumerent non poterant, magnum numerum frumenti comparant, nonnumquam autem expeditionibus nocturnis castella nostrorum adoriuntur.

hic paucus dies moror ex finis cadurci qui pars res frumentarius sublevaris is cupio pars prohibeo quo paruus sumo non possum magnus numerus frumentum comparo nonnumquam autem expeditio nocturnus castellum noster adorio


Hanc Graecis conscriptam litteris mittit, ne intercepta epistola nostra ab hostibus consilia cognoscantur.

hic graecum conscribo littera mitto ne intercipio epistula noster ab hostis consilium cognosco


Hi consuetudine populi Romani loca capere, castra munire, commeatibus nostros intercludere instituunt.

hic consuetudo populus romanus locum capio castrum munio commeatus noster intercludo instituo


Magno dolore Aedui ferunt se deiectos principatu, queruntur fortunae commutationem et Caesaris indulgentiam in se requirunt, neque tamen suscepto bello suum consilium ab reliquis separare audent.

magnus dolor aedui fero sui deicio principatus queror fortuna commutatio et caesar indulgentia in sui requiro neque tamen suscepto bellum suus consilium ab reliquus separaris audeo


et cognita Gallorum infirmitate quantum iam apud eos hostes uno proelio auctoritatis essent consecuti sentiebat; quibus ad consilia capienda nihil spatii dandum existimabat.

et cognosco gallus infirmitas quantus iam apud is hostis unus proelium auctoritas sum consequor sentio qui ad consilium capio nihil spatium do existimo


Itaque paulisper apud oppidum morati agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis aedificiisque quo adire potuerant incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenderunt et a milibus passuum minus duobus castra posuerunt;

itaque paulisper apud oppidum moror ager remi depopulor omnis vicus aedificium quo adeo possum incendo ad castrum caesar omnis copia contendo et ab mille passus paruus duo castrum pono


Quod ubi accidit, Germani equitesque signis legionis visis vehementissime proeliantur. Confestim cohortes undique impetum faciunt omnibusque aut interfectis aut captis magna praeda potiuntur. Capitur ipse eo proelio Drappes.

qui ubi accido germanus equito signum legio video vehemens proelio confestim cohors undique impetus facio omne aut interficio aut capio magnus praeda potio capio ipse is proelium drappes


itaque ex eo concursu navium magnum esse incommodum acceptum.

itaque ex is concursus navis magnus sum incommodus accipio


Ea res est Helvetiis per indicium enuntiata. Moribus suis Orgetoricem ex vinculis causam dicere coegerunt; damnatum poenam sequi oportebat, ut igni cremaretur.

is res sum helvetius per indicium enuntio mos suus orgetoricem ex vinculis causa dico cogo damno poena sequor oportet ut ignis cremo


Prima luce, cum summus mons a [Lucio] Labieno teneretur, ipse ab hostium castris non longius mille et quingentis passibus abesset neque, ut postea ex captivis comperit, aut ipsius adventus aut Labieni cognitus esset,

primus lux cum summus mons ab lucius labienus teneo ipse ab hostis castrum non longus mille et quingenti passus absum neque ut postea ex captivus comperio aut ipse advenio aut labienus cognosco sum


Huius omnis pecuniae coniunctim ratio habetur fructusque servantur: uter eorum vita superarit, ad eum pars utriusque cum fructibus superiorum temporum pervenit.

hic omnis pecunia conjunctim ratio habeo fruor servo uter is vito supero ad is pars uterque cum fructus superus tempus pervenio


Cum civitas ob eam rem incitata armis ius suum exequi conaretur multitudinemque hominum ex agris magistratus cogerent, Orgetorix mortuus est;

cos civitas ob is res incito arma ius suus exequio conor multitudo homo ex ager magistratus cogo orgetorix mortuus sum


Caninius felicissime re gesta sine ullo paene militis vulnere ad obsidendos oppidanos revertitur

caninus felix res gero sine ullus paene miles vulnus ad obsido oppidanus revorto


Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt.

caesar remi cohortor liberalis oratio prosequor omnis senatus ad sui convenio princeps liber obses ad sui adduco iubeo qui omnis ab hic diligenter ad dies facio sum


Suam sententiam in utramque partem esse tutam: si nihil esset durius, nullo cum periculo ad proximam legionem perventuros; si Gallia omnis cum Germanis consentiret, unam esse in celeritate positam salutem.

sue sententia in uter pars sum tueor si nihil sum durus nullus cum periculum ad propior legio pervenio si gallia omnis cum germanus consentio unus sum in celeritas pono salus


Incerto nunc etiam exitu victoriae, cum septimae legionis tribunis esset nuntiatum quae in sinistro cornu gererentur, post tergum hostium legionem ostenderunt signaque intulerunt.

incertum nunc etiam exeo victoria cum septimus legio tribunus sum nuntio qui in sinister cornu gero post tergum hostis legio ostendo signo infero


Tunc duces principesque Nerviorum qui aliquem sermonis aditum causamque amicitiae cum Cicerone habebant colloqui sese velle dicunt.

tunc dux princeps nervius qui aliquis sermo aditus causa amicitia cum cicero habeo colloquor sui volo dico


De numero eorum omnia se habere explorata Remi dicebant, propterea quod propinquitatibus adfinitatibusque coniuncti quantam quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint.

de numerus is omnis sui habeo exploro remus dico propterea qui propinquitas adfinitatibusque conjungo quantus quisque multitudo in communis belgaris concilio ad is bellum polliceor sum cognosco


Re demonstrata Aduatucisque concitatis postero die in Nervios pervenit hortaturque, ne sui in perpetuum liberandi atque ulciscendi Romanos pro eis quas acceperint iniuriis occasionem dimittant:

res demonstro aduatucisque concitas posterus dies in nervii pervenio horto ne suus in perpetuus libero atque ulciscor romanus pro is qui accipio iniuria occasio dimitto


Itaque in tanta rerum iniquitate fortunae quoque eventus varii sequebantur.

itaque in tantus res iniquitas fortuna quoque evenio varius sequor


neque satis Bruto, qui classi praeerat, vel tribunis militum centurionibusque, quibus singulae naves erant attributae, constabat quid agerent aut quam rationem pugnae insisterent.

neque satis brutus qui classis praesum vel tribunus miles centurio qui singulus navo sum attribuo consto quis ago aut quam ratio pugna insisto


frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent; trium mensum molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et Tulingis et Latobrigis finitimis, uti eodem usi consilio oppidis suis vicisque exustis una cum iis proficiscantur, Boiosque, qui trans Rhenum incoluerant et in agrum Noricum transierant Noreiamque oppugnabant, receptos ad se socios sibi adsciscunt.

frumentum omnis praeter qui sui porto sum comburo ut domus reditio spes tollo paro ad omnis periculum subeo sum tres metior molio cibaria sui quisque domus effero iubeo persuadeo rauraci et tulingi et latobrigi finitimus uti idem utor consilium oppidum suus vicus exuro unus cum is proficiscor boii qui trans rhenus incolo et in ager noricus transeo noreia oppugno recipio ad sui socius sui adscisco


Hac impulsi occasione, qui iam ante se populi Romani imperio subiectos dolerent liberius atque audacius de bello consilia inire incipiunt.

hic impello occasio qui iam ante sui populus romanus imperium subicio doleo liber atque audax de bellum consilium ineo incipio


hunc Epasnactus Arvernus, amicissimus populi Romani, sine dubitatione ulla vinctum ad Caesarem deduxit.

hic epasnactus arvernus amicus populus romanus sine dubitatio ullus vincio ad caesaris deduco


Prima luce, confirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit.

primus lux confirmo res ab explorator omnis equitas qui novus agmen moror praemitto hic q pedius et l aurunculeius cotta legatus praeficio t labienus legatus cum legio tres subsequor iubeo


Dum haec apud Caesarem geruntur, Labienus eo supplemento, quod nuper ex Italia venerat, relicto Agedinci, ut esset impedimentis praesidio, cum quattuor legionibus Lutetiam proficiscitur. Id est oppidum Parisiorum, quod positum est in insula fluminis Sequanae.

dum hic apud caesaris gero labienus is supplementum qui nuper ex italia venio relinquo agedinci ut sum impedimentum praesidium cum quattuor legio lutetiam proficisco is sum oppidum parisii qui pono sum in insula flumen sequana


In ea civitate duo de principatu inter se contendebant, Indutiomarus et Cingetorix;

in is civitas duo de principatus inter sui contendo indutiomarus et cingetorix


Marcus Petronius, eiusdem legionis centurio, cum portam excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi desperans multis iam vulneribus acceptis manipularibus suis, qui illum secuti erant, "Quoniam," inquit, "me una vobiscum servare non possum, vestrae quidem certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi.

marcus petronius idem legio centurio cum porta excido conor sum ab multitudo opprimo atque sui despero multus iam vulnus accipio manipularis suus qui ille sequor sum quoniam inquam ego unus tu servaris non possum vester quidem certus vita prospicio qui cupiditas gloria adduco in periculum deduco


Castra opportunis locis erant posita ibique castella viginti tria facta, quibus in castellis interdiu stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur.

castrum opportunus locus sum pono ibi castellum viginti tres facio qui in castellum interdiu statio pono ne qui subeo eruptio fio hic idem nox excubitor atque firmus praesidium teneo


Lucius Aurunculeius compluresque tribuni militum et primorum ordinum centuriones nihil temere agendum neque ex hibernis iniussu Caesaris discedendum existimabant: quantasvis [magnas] copias etiam Germanorum sustineri posse munitis hibernis docebant: rem esse testimonio, quod primum hostium impetum multis ultro vulneribus illatis fortissime sustinuerint: re frumentaria non premi; interea et ex proximis hibernis et a Caesare conventura subsidia: postremo quid esse levius aut turpius, quam auctore hoste de summis rebus capere consilium?

lucius aurunculeius complures tribunus miles et prima ordo centurio nihil temere ago neque ex hibernus injussus caesar discedo existimo quantus magnus copia etiam germanus sustineo possum munio hibernus doceo res sum testimonium qui primus hostis impetus multus ultro vulnus illatis fortis sustineo res frumentarius non premo interea et ex propior hibernus et ab caesaris convenio subsidium postremo quis sum levis aut turpis quam auctor hostis de summus res capio consilium


Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis Helvetiae insignem calamitatem populo Romano intulerat, ea princeps poenam persolvit.

ita sive casus sive consilium deus immortalis qui pars civitas helvetius insignis calamitas populus romanus infero is princeps poena persolvo


Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inter eos, atque omnium animi ad laetitiam excitantur.

sum ex oppidum alesia despicio in campus concurro hic auxilium video fio gratulatio inter is atque omnis animus ad laetitia excito


non haec omnia fortuito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—:

non hic omnis fortuitus aut sine consilium accido possum regnum ille gallia malo caesar concedo quam ipse habeo beneficium


quibus opibus ac nervis non solum ad minuendam gratiam, sed paene ad perniciem suam uteretur. Sese tamen et amore fraterno et existimatione vulgi commoveri.

qui ops atque nervus non solus ad minuo gratia sed paene ad pernicies suus uto sui tamen et amor fraternus et existimatio vulgus commoveo


Adiuvat rem proclinatam Convictolitavis plebemque ad furorem impellit, ut facinore admisso ad sanitatem reverti pudeat.

adjuvo res proclino convictolitavis plebs ad furor impello ut facinus admitto ad sanitas revorto pudeo


Quae fore suspicatus Labienus, ut omnes citra flumen eliceret, eadem usus simulatione itineris placide progrediebatur.

qui sum suspicor labienus ut omnis citer flumen elices idem utor simulatio iter placidus progredio


Oritur ab Helvetiorum et Nemetum et Rauracorum finibus rectaque fluminis Danubi regione pertinet ad fines Dacorum et Anartium;

orior ab helvetius et nemetum et rauraci finis recingo flumen danubi regio pertineo ad finis dacus et anartium


In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis.

in hic res circiter dies decem consumo ne nocturnus quidem tempus ad labor miles intermitto


Vercingetorix tot continuis incommodis Vellaunoduni, Cenabi, Novioduni acceptis suos ad concilium convocat.

vercingetorix tot continuus incommodus vellaunodunum cenabi noviodunum accipio suus ad concilium convoco


Deorum numero eos solos ducunt, quos cernunt et quorum aperte opibus iuvantur, Solem et Vulcanum et Lunam, reliquos ne fama quidem acceperunt.

deus numerus is solus duco qui cerno et qui apertus ops juvo sol et volcanus et luna reliquus ne fama quidem accipio


neque interesse, ipsosne interficiant, impedimentisne exuant, quibus amissis bellum geri non possit.

neque intersum ipse interficio impedimentum exuo qui amitto bellum gero non possum


Alii faces atque aridam materiem de muro in aggerem eminus iaciebant, picem reliquasque res, quibus ignis excitari potest, fundebant, ut quo primum curreretur aut cui rei ferretur auxilium vix ratio iniri posset.

alius fax atque aridus materio de murus in aggero eminus jacio pico reliquus res qui ignis excito possum fundo ut quo primus curreretur aut qui res fero auxilium vix ratio ineo possum


Cuius adventu cognito Sotiates magnis copiis coactis, equitatuque, quo plurimum valebant, in itinere agmen nostrum adorti primum equestre proelium commiserunt,

qui advenio cognosco sotiates magnus copia cogo equito quo multus valeo in iter agmen nos adorior primus equester proelium committo


His cum sua sponte persuadere non possent, legatos ad Dumnorigem Haeduum mittunt, ut eo deprecatore a Sequanis impetrarent.

hic cum suus sponte persuadeo non possum legatus ad dumnorigem aedui mitto ut is deprecator ab sequani impetro


Eo cum venisset, circumitis omnibus hibernis, singulari militum studio in summa omnium rerum inopia circiter sescentas eius generis cuius supra demonstravimus naves et longas XXVIII invenit instructas neque multum abesse ab eo quin paucis diebus deduci possint.

eos cum venio circumeo omnis hibernus singularis miles studium in summus omnis res inopia circiter sescenti is genus qui supra demonstro navo et longus xxviii invenio instruo neque multus absum ab is quin paucus dies deduco possum


Caesar suas copias in proximum collem subducit, aciem instruit. Labienus, ut erat ei praeceptum a Caesare ne proelium committeret, nisi ipsius copiae prope hostium castra visae essent, ut undique uno tempore in hostes impetus fieret, monte occupato nostros expectabat proelioque abstinebat.

caesar suus copia in propior collis subduco acies instruo labienus ut sum is praeceptum ab caesaris ne proelium committo nisi ipse copia prope hostis castrum video sum ut undique unus tempus in hostis impetus fio mons occupo noster expectabat proelio abstineo


Augebatur auxiliorum cotidie spes. Loquitur in concilio palam, quoniam Germani appropinquare dicantur, sese suas exercitusque fortunas in dubium non devocaturum et postero die prima luce castra moturum. Celeriter haec ad hostes deferuntur,

augeo auxilia cottidie spes loquor in concilio palam quoniam germanus appropinquo dico sui suus exerceo fortuna in dubius non devoco et posterus dies primus lux castrum moveo celer hic ad hostis defero


Interim nostri milites impetum hostium sustinuerunt atque amplius horis IIII fortissime pugnaverunt et paucis vulneribus acceptis complures ex iis occiderunt.

interim noster miles impetus hostis sustineo atque amplus hora quattuor fortis pugno et paucus vulnus accipio complures ex is occido


Itaque ad quemvis numerum ephippiatorum equitum quamvis pauci adire audent.

itaque ad quivis numerus ephippiator eques quivis paucus adeo audeo


Unum se esse ex omni civitate Haeduorum qui adduci non potuerit ut iuraret aut liberos suos obsides daret.

unus sui sum ex omnis civitas aedui qui adduco non possum ut juro aut liber suus obses do


Impellit alios avaritia, alios iracundia et temeritas, quae maxime illi hominum generi est innata, ut levem auditionem habeant pro re comperta.

impello alius avaritia alius iracundia et temeritas qui magnus ille homo gener sum innato ut levo auditio habeo pro res comperio


His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit.

hic res constitus caesar ad portus itis cum legio pervenio


Caesarem vel auctoritate sua atque exercitus vel recenti victoria vel nomine populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur, Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria posse defendere.

caesaris vel auctoritas suus atque exercitus vel recens victoria vel nomen populus romanus deterreo possum ne magnus multitudo germanus rhenus traduco gallia omnis ab ariovistus iniuria possum defendo


Cum his praemium communicat hortaturque, ut se liberos et imperio natos meminerint.

cos hic praemium communico horto ut sui liber et imperium nascor memini


Postridie eius diei, quod omnino biduum supererat, cum exercitui frumentum metiri oporteret, et quod a Bibracte, oppido Haeduorum longe maximo et copiosissimo, non amplius milibus passuum XVIII aberat, rei frumentariae prospiciendum existimavit; itaque iter ab Helvetiis avertit ac Bibracte ire contendit.

postridie is dies qui omnino biduus supersum cum exercitus frumentum metior oportet et qui ab bibracte oppidum aedui longus maximus et copiosus non amplus mille passus xviii absum res frumentarius prospicio existimo itaque iter ab helvetius averto atque bibracte eo contendo


Vercingetorix minoribus Caesarem itineribus subsequitur et locum castris deligit paludibus silvisque munitum ab Avarico longe milia passuum XVI.

vercingetorix paruus caesaris iter subsequor et locus castrum deligo palus silva munio ab avaricum longus mille passus xvi


Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exercitum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus, atque hoc aegre, transiri potest.

caesar cognosco consilium is ad flumen tamesis in finis cassivellaunus exercitus duco qui flumen unus omnino locus pes atque hic aeger transeo possum


Si ipse populo Romano non praescriberet quem ad modum suo iure uteretur, non oportere se a populo Romano in suo iure impediri.

si ipse populus romanus non praescribo qui ad modus suus ius uto non oportet sui ab populus romanus in suus ius impedio


quorum alius alia causa inlata, quam sibi ad proficiscendum necessariam esse diceret, petebat ut eius voluntate discedere liceret; non nulli pudore adducti, ut timoris suspicionem vitarent, remanebant.

qui alius alius causa infero quam sui ad proficisco necessaria sum dico peto ut is voluntas discedo licet non nullus pudor adduco ut timor suspicio vito remaneo


Quod si praeterea nemo sequatur, tamen se cum sola decima legione iturum, de qua non dubitet, sibique eam praetoriam cohortem futuram. Huic legioni Caesar et indulserat praecipue et propter virtutem confidebat maxime.

qui si praeterea nemo sequor tamen sui cum solus decimus legio eo de qui non dubito sui is praetorius cohors sum hic legio caesar et indulgeo praecipuus et propter virtus confido magnus


Quaecumque ad proximi diei oppugnationem opus sunt noctu comparantur; multae praeustae sudes, magnus muralium pilorum numerus instituitur; turres contabulantur, pinnae loricaeque ex cratibus attexuntur.

quicumque ad propior dies oppugnatio opus sum nox comparo multus praeuro sudo magnus muralis pilus numerus instituo turris contabulo pinnae lorica ex cratis attexo


consedit et quam aequissimo loco potest castra communit atque haec, etsi erant exigua per se vix hominum milium septem praesertim nullis cum impedimentis, tamen angustiis viarum quam maxime potest contrahit, eo consilio, ut in summam contemptionem hostibus veniat.

consido et quam aequus locus possum castrum communio atque hic etsi sum exiguus per sui vix homo mille septem praesertim nullus cum impedimentum tamen angustia viaris quam magnus possum contraho is consilium ut in summa contemptio hostis venio


Magistratus quae visa sunt occultant quaeque esse ex usu iudicaverunt multitudini produnt. De re publica nisi per concilium loqui non conceditur.

magistratus qui video sum occulto quisque sum ex usus judico multitudo prodo de res publicus nisi per concilium loquor non concedo


At nostri equites, qui paulo ante cum resistentibus fortissime conflixerant, laetitia victoriae elati magno undique clamore sublato cedentibus circumfusi, quantum equorum vires ad persequendum dextraeque ad caedendum valent, tantum eo proelio interficiunt.

at noster eques qui paulus ante cum resisto fortis confligo laetitia victoria effero magnus undique clamor tollo cedo circumfundo quantus equus vireo ad persequor dexter ad caedo valeo tantus is proelium interfacio


Magnum hoc testimonium senatus erat universi conveniensque superiori facto. Nam Marcellus proximo anno, cum impugnaret Caesaris dignitatem, contra legem Pompei et Crassi rettulerat ante tempus ad senatum de Caesaris provinciis, sententiisque dictis discessionem faciente Marcello, qui sibi omnem dignitatem ex Caesaris invidia quaerebat, senatus frequens in alia omnia transiit.

magnus hic testimonium senatus sum universus convenio superus facio nam marcellus propior annus cum impugno caesar dignitas contra lex pompejus et crassus refero ante tempus ad senatus de caesar provincia sententia dictum discessio facio marcellus qui sui omnis dignitas ex caesar invidia quaero senatus frequens in alius omnis transeo


Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam sicut magno accidit casu ut in ipsum incautum etiam atque imparatum incideret, priusque eius adventus ab omnibus videretur, quam fama ac nuntius adferretur: sic magnae fuit fortunae omni militari instrumento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effugere mortem. Sed hoc quoque factum est,

multus cum in omnis res tum in res militaris possum fortuna nam sicut magnus accido casus ut in ipse incautus etiam atque imparatus incido prior is advenio ab omnis video quam fama atque nuntius affero sic magnus sum fortuna omnis militaris instrumentum qui circum sui habeo eripio raeda equus comprehendo ipse effugio mors sed hic quoque facio sum


praestare omnes perferre acerbitates, quam non civibus Romanis, qui Cenabi perfidia Gallorum interissent, parentarent.

praesto omnis perfero acerbitas quam non civis romanus qui cenabi perfidia gallus intereo parento


Futurum esse paucis annis uti omnes ex Galliae finibus pellerentur atque omnes Germani Rhenum transirent; neque enim conferendum esse Gallicum cum Germanorum agro neque hanc consuetudinem victus cum illa comparandam.

sum sum paucus annus uti omnis ex gallia finis pello atque omnis germanus rhenus transeo neque enim confero sum gallicus cum germanus ager neque hic consuetudo vinco cum ille comparo


Quoniam ad hunc locum perventum est, non alienum esse videtur de Galliae Germaniaeque moribus et quo differant hae nationes inter sese proponere.

quoniam ad hic locus pervenio sum non alienus sum video de gallia germania mos et quo differo hic natio inter sui propono


Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne anni tempore a navigatione excluderetur,

qui cum aliquamdiu caesar frustra exspecto ne annus tempus ab navigatio excludo


Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit.

interim omnis ex fuga suessio multitudo in oppidum propior nox convenio


Scio Caesarem singulorum annorum singulos commentarios confecisse; quod ego non existimavi mihi esse faciendum, propterea quod insequens annus, L. Paulo C. Marcello consulibus, nullas habet magnopere Galliae res gestas.

scio caesaris singulus annus singuli commentarius confacio qui ego non existimo ego sum facio propterea qui insequor annus l paulus que marcellus consul nullus habeo magnopere gallia res gero


Ibi cum Lucterius apud suos cives quondam integris rebus multum potuisset, semperque auctor novorum consiliorum magnam apud barbaros auctoritatem haberet, oppidum Vxellodunum, quod in clientela fuerat eius, egregie natura loci munitum, occupat suis et Drappetis copiis oppidanosque sibi coniungit.

ibi cum lucterius apud suus civis quondam integer res multus possum semper auctor novum consilium magnus apud barbarus auctoritas habeo oppidum vxellodunum qui in clientela sum is egregius natura locus munio occupo suus et drappetis copia oppidani sui conjungo


ibi se rursus isdem oportunitatibus loci defendebant.

ibi sui rursus idem oportunitas locus defendo


Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit.

cassivellaunus hic proelium nuntio tot detrimentum accipio vastas finis magnus etiam permoueo defectio civitas legatus per atrebatem commis de deditio ad caesaris mitto


Illi, etsi propter multitudinem et veterem belli gloriam paucitatemque nostrorum se tuto dimicaturos existimabant, tamen tutius esse arbitrabantur obsessis viis commeatu intercluso sine vulnere victoria potiri,

ille etsi propter multitudo et vetus bellum gloria paucitas noster sui tueor dimico existimo tamen tueor sum arbitror obsedeo via commeatus intercludo sine vulnus victoria potior


Postridie eius diei mane tripertito milites equitesque in expeditionem misit, ut eos qui fugerant persequerentur.

postridie is dies mane tripertito miles equito in expeditio mitto ut is qui fugio persequor


Locus erat castrorum editus et paulatim ab imo acclivis circiter passus mille. Huc magno cursu contenderunt, ut quam minimum spatii ad se colligendos armandosque Romanis daretur, exanimatique pervenerunt.

locus sum castrum edo et paulatim ab imus acclivis circiter patior mille huc magnus cursus contendo ut quam paruus spatium ad sui colligo armo romanus do exanimo pervenio


Ipse Cicero, cum tenuissima valetudine esset, ne nocturnum quidem sibi tempus ad quietem relinquebat, ut ultro militum concursu ac vocibus sibi parcere cogeretur.

ipse cicero cum tenuis valetudo sum ne nocturnus quidem sui tempus ad quies relinquo ut ultro miles concursus atque vox sui parco cogo


Ea re cognita Caesar, cum in omnibus partibus Galliae bene res geri videret iudicaretque superioribus aestivis Galliam devictam subactamque esse, Aquitaniam numquam adisset, per Publium Crassum quadam ex parte devicisset, cum duabus legionibus in eam partem Galliae est profectus, ut ibi extremum tempus consumeret aestivorum.

is res cognosco caesar cum in omnis pars gallia bene res gero video judico superus aestivus gallia devinco subigo sum aquitania numquam adeo per publius crassus quidam ex pars devinco cum duo legio in is pars gallia sum proficiscor ut ibi exter tempus consumo aestivus


Compluribus expugnatis oppidis Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem sumi neque hostium fugam captis oppidis reprimi neque iis noceri posse, statuit expectandam classem.

complures expugno oppidum caesar ubi intellego frustra tantus labor sumo neque hostis fuga capio oppidum reprimo neque is noceo possum statuo exspecto classis


Ob eam rem se ex civitate profugisse et Romam ad senatum venisse auxilium postulatum, quod solus neque iure iurando neque obsidibus teneretur.

ob is res sui ex civitas profugio et roma ad senatus venio auxilium postulo qui solus neque ius iuro neque obsidibus teneo


Amplitudo cornuum et figura et species multum a nostrorum boum cornibus differt.

amplitudo cornus et figuro et species multus ab noster bos cornu differo


Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant.

do negotium senones reliquus gallus qui finitimus belga sum uti is qui apud is gero cognosco sequor de hic res certus facio


Huic mandat ut exploratis omnibus rebus ad se quam primum revertatur.

hic mando ut exploro omnis res ad sui quam primus revorto


itaque esse civitatem in sua potestate, seseque, si Caesar permitteret, ad eum in castra venturum, suas civitatisque fortunas eius fidei permissurum.

itaque sum civitas in suus potestas sesequor si caesar permitto ad is in castrum venio suus civitas fortuna is fides permitto


Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur circuitus XI milia passuum tenebat.

is munitio qui ab romanus instituo circumeo xi mille passus teneo


Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima signa conspexit, ad haec constitit, ne in quaerendis suis pugnandi tempus dimitteret.

quam quisque ab opus in pars casus devenio quisque primus signum conspicio ad hic consto ne in quaero suus pugno tempus dimitto


Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit.

ariovistus ex equus ut conloquor et praeter sui deni ad colloquium adduco postulo


Cum se illi identidem in silvis ad suos reciperent ac rursus ex silva in nostros impetum facerent, neque nostri longius quam quem ad finem porrecta [ac] loca aperta pertinebant cedentes insequi auderent, interim legiones VI quae primae venerant, opere dimenso, castra munire coeperunt.

cos sui ille identidem in silva ad suus recipio atque rursus ex silva in noster impetus facio neque noster longus quam qui ad finis porrigo atque locum apertus pertineo cedo insequor audeo interim legio vis qui primus venio opus dimetior castrum munio coepio


Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit.

labienus postquam neque aggero neque fodio vis hostis sustineo possum cogo unus xl cohors qui ex propior praesidium deduco fors offero caesaris per nuntius facio certus quis facio existimo accelero caesar ut proelium intersum


Interim Gaius Caninius legatus, cum magnam multitudinem convenisse hostium in fines Pictonum litteris nuntiisque Durati cognosceret, qui perpetuo in amicitia manserat Romanorum, cum pars quaedam civitatis eius defecisset, ad oppidum Lemonum contendit.

interim gaius caninus legatus cum magnus multitudo convenio hostis in finis pictones littera nuntius duro cognosco qui perpetuus in amicitia maneo romanus cum pars quidam civitas is deficio ad oppidum lemonum contendo


Commisso proelio diutius nostrorum militum impetum hostes ferre non potuerunt ac terga verterunt.

committo proelium diu noster miles impetus hostis fero non possum atque tergum verto


et aliae item supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci sive naves deiciendi operis causa essent a barbaris missae, his defensoribus earum rerum vis minueretur neu ponti nocerent.

et alius item supra pons mediocris spatium ut si arbor truncus sive navo deicio opus causa sum ab barbaris mitto hic defensor is res volo minuo neu pontus noceo


Eos impeditos et inopinantes adgressus magnam partem eorum concidit; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt.

is impedio et inopinor aggredior magnus pars is concido reliquus sui fuga mando atque in propior silva abdo


Eorum fines Nervii attingebant. Quorum de natura moribusque Caesar cum quaereret, sic reperiebat:

eos finis nervius attingo qui de natura mos caesar cum quaero sic reperio


His rebus permotus Quintus Titurius, cum procul Ambiorigem suos cohortantem conspexisset, interpretem suum Gnaeum Pompeium ad eum mittit rogatum ut sibi militibusque parcat.

hic res permoueo quintus titurius cum procul ambiorigem suus cohorto conspicio interpres suus gnaeus pompejus ad is mitto rogo ut sui miles parco


Re bene gesta Caninius ex captivis comperit partem copiarum cum Drappete esse in castris a milibus longe non amplius XII.

res bene gero caninus ex captivus comperio pars copia cum drappete sum in castrum ab mille longus non amplus duodecim


eis Marcum Crassum quaestorem et Lucium Munatium Plancum et Gaium Trebonium legatos praefecit.

is marcus crassus quaestor et lucius munatius plancus et gaius trebonius legatus praeficio


Quo facto perturbati celerius quam consuetudo fert equestris proeli se receperunt amisso Vertisco, principe civitatis, praefecto equitum;

quo facio perturbo celer quam consuetudo fero equester proelium sui recipio amitto vertisco princeps civitas praeficio eques


velut si coram adesset, horrerent, propterea quod reliquis tamen fugae facultas daretur, Sequanis vero, qui intra fines suos Ariovistum recepissent, quorum oppida omnia in potestate eius essent, omnes cruciatus essent perferendi.

velut si coram adsum horreo propterea qui reliquus tamen fuga facultas do sequani verus qui intra finis suus ariovistus recipio qui oppidum omnis in potestas is sum omnis cruciatus sum perfero


Quod si veteris contumeliae oblivisci vellet, num etiam recentium iniuriarum, quod eo invito iter per provinciam per vim temptassent, quod Haeduos, quod Ambarros, quod Allobrogas vexassent, memoriam deponere posse?

qui si veto contumelia obliviscor volo num etiam recens iniuriaris qui is invito iter per provincia per vis tento qui aedui qui ambarros qui allobrogas vexo memoria depono possum


His constitutis rebus, nactus idoneam ad navigandum tempestatem III. fere vigilia solvit equitesque in ulteriorem portum progredi et naves conscendere et se sequi iussit.

hic constitus res nanciscor idoneus ad navigo tempestas iii fere vigil solvo equito in ulter portus progredior et navo conscendo et sui sequor iubeo


Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent et nostros multitudine premi viderent, ex omnibus partibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant.

cos suus pugno superus sum gallus confido et noster multitudo premo video ex omnis pars et is qui munitio contineo et hic qui ad auxilium convenio clamor et ululo suus animus confirmo


regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt.

regnum domo expello et mitto ad caesaris satisfaciendi causa legatus cum is omnis ad sui senatus venio iubeo dico audio non sum


Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant.

gallus nisi perfringo munitio de omnis salus despero romanus si res obtineo finis labor omnis exspecto


Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad Caesarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsides dederant, magnopere orabant ut sibi auxilium ferret, quod graviter ab Suebis premerentur;

ubius autem qui unus ex transrhenani ad caesaris legatus mitto amicitia facio obses do magnopere oro ut sui auxilium fero qui gravis ab suevi premo


Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur.

peto non solus bellovaci sed etiam pro hic aedui ut suus clemens atque mansuetudo in is uto


Nam cum Antonius in hiberna venisset, civitasque Atrebatum in officio esset, Commius, qui post illam vulnerationem, quam supra commemoravi, semper ad omnes motus paratus suis civibus esse consuesset, ne consilia belli quaerentibus auctor armorum duxque deesset,

nam cum antonius in hibernus venio civitas atrebatum in officium sum commius qui post ille vulneratio quam supra commemoro semper ad omnis moueo paro suus civis sum consuesset ne consilium bellum quaero auctor armus dux desum


Navium magnam copiam ad transportandum exercitum pollicebantur.

navius magnus copia ad transporto exercitus polliceo


equites autem magno cum periculo proelio dimicare, propterea quod illi etiam consulto plerumque cederent et, cum paulum ab legionibus nostros removissent, ex essedis desilirent et pedibus dispari proelio contenderent.

eques autem magnus cum periculum proelium dimicaris propterea qui ille etiam consultum plerusque cedo et cum paulus ab legio noster removeo ex esseda desilirent et pes disparus proelium contendo


Cum in Italiam proficisceretur Caesar, Ser. Galbam cum legione XII. et parte equitatus in Nantuates, Veragros Sedunosque misit, qui a finibus Allobrogum et lacu Lemanno et flumine Rhodano ad summas Alpes pertinent.

cos in italia proficiscor caesar seruius galba cum legio duodecim et pars equito in nantuates veragri seduni mitto qui ab finis allobroges et lacus lemannus et flumen rhodanus ad superus alpis pertineo


Apud Helvetios longe nobilissimus fuit et ditissimus Orgetorix. Is M. Messala, [et P.] M. Pisone consulibus regni cupiditate inductus coniurationem nobilitatis fecit et civitati persuasit ut de finibus suis cum omnibus copiis exirent:

apud helvetii longus nobilis sum et dives orgetorix is m messalla et p m piso consul regnum cupiditas induco coniuratio nobilitas facio et civitas persuadeo ut de finis suus cum omnis copia exeo


Quorum adventu cum sibi Correus oblatam occasionem rei gerendae existimaret, primum cum paucis se ostendit atque in proximas turmas impetum fecit.

qui advenio cum sui correus offertor occasio res gero existimo primus cum paucus sui ostendo atque in propior turma impetus facio


Singularis enim virtutis veterrimas legiones VII, VIII, VIIII habebat, summae spei delectaeque iuventutis XI, quae octavo iam stipendio tamen in collatione reliquarum nondum eandem vetustatis ac virtutis ceperat opinionem.

singularis enim virtus vetus legio vii viii viiii habeo summa spes deligo iuventus xi qui octavus iam stipendium tamen in collatio reliquus nondum idem vetustas atque virtus capio opinio


petunt ut Mandubracium ab iniuria Cassivellauni defendat atque in civitatem mittat, qui praesit imperiumque obtineat.

peto ut mandubracium ab iniuria cassivellaunus defendo atque in civitas mitto qui praesum imperium obtineo


Re impetrata contendunt ut ipsis summa imperi tradatur, et re in controversiam deducta totius Galliae concilium Bibracte indicitur. Eodem conveniunt undique frequentes.

res impetro contendo ut ipse summus imperium trado et res in controversia deduco totus gallia concilium bibracte indico eos convenio undique frequens


Imperium se ab Caesare per proditionem nullum desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque omnibus Gallis explorata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honorem tribuere, quam ab se salutem accipere videantur.

imperium sui ab caesaris per proditio nullus desideraris qui habeo victoria possum qui iam sum sui atque omnis gallus exploro quin etiam ipse remitto si sui magis honor tribuo quam ab sui salus accipio video


Lucius Cotta legatus omnes cohortes ordinesque adhortans in adversum os funda vulneratur.

lucius cotta legatus omnis cohors ordino adhortor in adverro os fundo vulnero


Quae quidem res Caesari non minorem quam ipsa victoria voluptatem attulit, quod hominem honestissimum provinciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus hostium sibi restitutum videbat neque eius calamitate de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna deminuerat.

qui quidem res caesaris non paruus quam ipse victoria voluptas affero qui homo honestus provincia gallia suus familiaris et hospes eripio ex manus hostis sui restitus video neque is calamitas de tantus voluptas et gratulatio quisquam fortuna deminuo


Hoc facto proelio Caesar neque iam sibi legatos audiendos neque condiciones accipiendas arbitrabatur ab iis qui per dolum atque insidias petita pace ultro bellum intulissent;

hic facio proelium caesar neque iam sui legatus audio neque condicio accipio arbitror ab is qui per dolus atque insidiae peto pax ultro bellum infero


Haec utraque insuper bipedalibus trabibus immissis, quantum eorum tignorum iunctura distabat, binis utrimque fibulis ab extrema parte distinebantur;

hic uter insuper bipedal trabs immitto quantus is tignum jungo disto bini utrimque fibulis ab exter pars distineo


Huius generis octoni ordines ducti ternos inter se pedes distabant.

hic genus octoni ordo duco terni inter sui pes disto


Eo cum venisset, maiores iam undique in eum locum copiae Britannorum convenerant summa imperi bellique administrandi communi consilio permissa Cassivellauno, cuius fines a maritimis civitatibus flumen dividit, quod appellatur Tamesis, a mari circiter milia passuum LXXX.

eos cum venio magnus iam undique in is locus copia britannus convenio summus imperium bellus administro communis consilium permitto cassivellaunus qui finis ab maritimus civitas flumen divido qui appello tamesa ab mare circiter mille passus lxxx


Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt.

item ex reliquus pars noster cedo usque ad castrum insequor suus colligo facultas non do


Consumitur vigiliis reliqua pars noctis, cum sua quisque miles circumspiceret, quid secum portare posset, quid ex instrumento hibernorum relinquere cogeretur.

consumo vigilia reliquus pars nox cum suus quisque miles circumspicio quis sui porto possum quis ex instrumentum hibernus relinquo cogo


Magnus ibi numerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque interfecti.

magnus ibi numerus pecus reperio multus in fuga sum comprehendo atque interfacio


postea vallo pedum XII in circuitu XV milium crebrisque castellis circummuniti oppido sese continebant.

postea vallo pes duodecim in circuitus xv mille creber castellum circummunio oppidum sui contineo


Illud se polliceri et iureiurando confirmare tutum iter per fines daturum;

ille sui polliceor et jurejuro confirmo tueor iter per finis do


Inviti summae spei adulescentes Eporedorix et Viridomarus Vercingetorigi parent.

invitus summa spes adulescens eporedorix et viridomarus vercingetorigi pareo


quidquid huc circuitus ad molliendum clivum accesserat, id spatium itineris augebat.

quisquis huc circumeo ad mollio clivus accedo is spatium iter augeo


Peragit concilium Caesar equitesque imperat civitatibus.

perago concilium caesar equito impero civitas


Ipsi ex finitimis regionibus copias cogere, praesidia custodiasque ad ripas Ligeris disponere equitatumque omnibus locis iniciendi timoris causa ostentare coeperunt, si ab re frumentaria Romanos excludere aut adductos inopia in provinciam expellere possent.

ipse ex finitimus regio copia cogo praesidium custodio ad ripa liger dispono equito omnis locus inicio timor causa ostentaris coepio si ab res frumentarius romanus excludo aut adduco inopia in provincia expello possum


Haec orantibus legatis commemorat Caesar: Eodem tempore superiore anno Bellovacos ceterasque Galliae civitates suscepisse bellum: pertinacissime hos ex omnibus in sententia permansisse neque ad sanitatem reliquorum deditione esse perductos.

hic oro legatus commemoro caesar eos tempus superus annus bellovaci ceter gallia civitas suscipio bellum pertinax hic ex omnis in sententia permaneo neque ad sanitas reliquus deditio sum perduco


ipse a dextro cornu, quod eam partem minime firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit.

ipse ab dexter cornu qui is pars paruus firmus hostis sum animadverto proelium committo


Cum repente instructas velut in acie certo gradu legiones accedere Galli viderent, quorum erant ad Caesarem plena fiduciae consilia perlata, sive certaminis periculo sive subito adventu sive exspectatione nostri consili copias instruunt pro castris nec loco superiore decedunt.

cos repens instruo velut in acies certus gradus legio accedo gallus video qui sum ad caesaris plenus fiducia consilium perfero sive certamen periculum sive subeo advenio sive exspectatio noster consilium copia instruo pro castrum neque locus superus decedo


Quas legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita proxima aestate ad se reverti iussit.

qui legatio caesar qui in italia illyricus propero ineo propior aestas ad sui revorto iubeo


Parte iam obsidum tradita, cum reliqua administrarentur, centurionibus et paucis militibus intromissis, qui arma iumentaque conquirerent, equitatus hostium procul visus est, qui agmen Vercingetorigis antecesserat.

pars iam obses trado cum reliquus administro centurio et paucus miles intromitto qui arma jumentum conquaero equito hostis procul video sum qui agmen vercingetorigis antecedo


ipse cum legionibus expeditis IIII et equitibus DCCC in fines Treverorum proficiscitur, quod hi neque ad concilia veniebant neque imperio parebant Germanosque Transrhenanos sollicitare dicebantur.

ipse cum legio expeditus quattuor et eques dccc in finis treveri proficisco qui hic neque ad concilio venio neque imperium pareo germani transrhenani sollicito dico


incolumem exercitum traduxit frumentumque in agris et pecoris copiam nactus repleto his rebus exercitu iter in Senones facere instituit.

incolumis exercitus traduco frumentum in ager et pecus copia nanciscor repleo hic res exercitus iter in senones facio instituo


graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit.

gravis sententia pronuntio mos magnus supplicium sumo


expectare vero dum hostium copiae augerentur equitatus reverteretur summae dementiae esse iudicabat,

expecto verus dum hostis copia augeo equito revorto summa dementia sum judico


Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli.

nam cum tantus multitudo lapis atque telum cojacio in murus consisto potestas sum nullus


Helvetii ea spe deiecti navibus iunctis ratibusque compluribus factis, alii vadis Rhodani, qua minima altitudo fluminis erat, non numquam interdiu, saepius noctu si perrumpere possent conati, operis munitione et militum concursu et telis repulsi, hoc conatu destiterunt.

helvetius is spes deicio navis iungo ratis complures facio alius vado rhodanus qui minimus altitudo flumen sum non numquam interdiu saepis nox si perrumpo possum conor opus munitio et miles concursus et telum repello hic conatus desisto


illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem.

ille tamen potis utor consilium si res cogo atque auxilium moror quam aut deditio aut pax subeo condicio


Eodem fere tempore Caesar, etsi prope exacta iam aestas erat, tamen, quod omni Gallia pacata Morini Menapiique supererant, qui in armis essent neque ad eum umquam legatos de pace misissent, arbitratus id bellum celeriter confici posse eo exercitum duxit; qui longe alia ratione ac reliqui Galli bellum gerere coeperunt.

eos fere tempus caesar etsi prope exigo iam aestas sum tamen qui omnis gallia paco morini menapii supersum qui in arma sum neque ad is umquam legatus de pax mitto arbitror is bellum celer conficio possum is exercitus duco qui longus alius ratio atque reliquus gallus bellum gero coepio


His rebus adducti non prius Viridovicem reliquosque duces ex concilio dimittunt quam ab iis sit concessum arma uti capiant et ad castra contendant.

hic res adduco non prior viridovicem reliquus dux ex concilio dimitto quam ab is sum concedo arma uti capio et ad castrum contendo


quorum contexta viminibus membra vivis hominibus complent; quibus succensis circumventi flamma exanimantur homines.

qui contexo vimen membrum vivo homo compleo qui succendo circumvenio flamma exanimo homo


Qua necessitate adductus Diviciacus auxili petendi causa Romam ad senatum profectus infecta re redierat.

qui necessitas adduco diviciacus auxilium peto causa roma ad senatus proficiscor inficio res redeo


per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt.

per is corpus reliquus audax transeo conor multitudo telum repello primus qui transeo equitatus circumvenio interfacio


Die constituta causae dictionis Orgetorix ad iudicium omnem suam familiam, ad hominum milia decem, undique coegit, et omnes clientes obaeratosque suos, quorum magnum numerum habebat, eodem conduxit; per eos ne causam diceret se eripuit.

dies constituo causa dictio orgetorix ad iudicium omnis suus familia ad homo mille decem undique cogo et omnis cliens obaeratus suus qui magnus numerus habeo idem conduco per is ne causa dico sui eripio


Gallia est omnis divisa in partes tres, quarum unam incolunt Belgae, aliam Aquitani, tertiam qui ipsorum lingua Celtae, nostra Galli appellantur.

gallia sum omnis divido in pars tres qui unus incolo belga alius aquitanus tertius qui ipse lingua celtae noster gallus appello


qui tum primum allato nuntio de oppugnatione Vellaunoduni, cum longius eam rem ductum iri existimarent, praesidium Cenabi tuendi causa, quod eo mitterent, comparabant. Huc biduo pervenit.

qui tum primus affero nuntio de oppugnatio vellaunodunum cum longus is res duco eo existimo praesidium cenabi tueor causa qui is mitto comparo huc biduus pervenio


Avertit hic casus vaginam et gladium educere conanti dextram moratur manum, impeditumque hostes circumsistunt.

averto hic casus vagina et gladius educo conor dexter moror manus impedio hostis circumsisto


Sub vesperum Caesar portas claudi militesque ex oppido exire iussit, ne quam noctu oppidani a militibus iniuriam acciperent.

sub vesperus caesar porta claudo milito ex oppidum exeo iubeo ne quam nox oppidanus ab miles iniuria accipio


Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare.

subeo clamor tollo qui significatio qui in oppidum obsido de suus advenio cognosco possum cratis proicio fundo sagitta lapis noster de vallo proturbaris reliquus qui ad oppugnatio pertineo paro administraris


Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit.

romanus manus tantus munitio distineo neque facilis multus locus occurro


si qui aut privatus aut populus eorum decreto non stetit, sacrificiis interdicunt. Haec poena apud eos est gravissima.

si qui aut privo aut populus is decretum non sto sacrificium interdico hic poena apud is sum gravis


Ipse maiorem Galliae motum exspectans, ne ab omnibus civitatibus circumsisteretur, consilia inibat quemadmodum ab Gergovia discederet ac rursus omnem exercitum contraheret,

ipse magnus gallia motus exspecto ne ab omnis civitas circumsisto consilium ineo quemadmodum ab gergovia discedo atque rursus omnis exercitus contraho


Sic omnibus hostium copiis fusis armisque exutis se intra munitiones suas recipiunt.

sic omnis hostis copia fundo armus exuo sui intra munitio suus recipio


Oppidani enim loco superiore decurrunt et eminus sine periculo proeliantur multosque pertinaciter succedentes vulnerant; non deterrentur tamen milites nostri vineas proferre et labore atque operibus locorum vincere difficultates.

oppidanus enim locus superus decurro et eminus sine periculum proelio multi pertinax succedo vulnero non deterreo tamen miles noster vinea profero et labor atque opus locus vinco difficultas


Hanc rursus XIII legionis cohortes exceperunt, quae ex castris minoribus eductae cum Tito Sextio legato ceperant locum superiorem.

hic rursus xiii legio cohors excipio qui ex castrum paruus educo cum titus sestius legatus capio locus superus


Simili ratione ibi Vercingetorix, Celtilli filius, Arvernus, summae potentiae adulescens, cuius pater principatum Galliae totius obtinuerat et ob eam causam, quod regnum appetebat, ab civitate erat interfectus, convocatis suis clientibus facile incendit.

similis ratio ibi vercingetorix celtilli filius arvernus summa potentia adulescens qui pater principatus gallia totus obtineo et ob is causa qui regnum appeto ab civitas sum interficio convoco suus cliens facilis incendo


His sunt arbores pro cubilibus: ad eas se applicant atque ita paulum modo reclinatae quietem capiunt.

hic sum arbor pro cubilis ad is sui applico atque ita paulus modo reclino quies capio


Boios petentibus Haeduis, quod egregia virtute erant cogniti, ut in finibus suis conlocarent, concessit; quibus illi agros dederunt quosque postea in parem iuris libertatisque condicionem atque ipsi erant receperunt.

boii peto aedui qui egregius virtus sum cognosco ut in finis suus conloco concedo qui ille ager do quisque postea in par ius libertas condicio atque ipse sum recipio


Interim Teutomatus, Olloviconis filius, rex Nitiobrigum, cuius pater ab senatu nostro amicus erat appellatus, cum magno equitum suorum numero et quos ex Aquitania conduxerat ad eum pervenit.

interim teutomatus olloviconis filius rex nitiobrigum qui pater ab senatus noster amicus sum appello cum magnus eques suus numerus et qui ex aquitania conduco ad is pervenio


Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad eos proficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit.

hic consto omnis nuntio manus cogo exercitus in unus locus conduco tum verus dubito non existimo quin ad is proficiscor res frumentarius provideo castrum moveo dies circiter xv ad finis belgaris pervenio


quantum gratia, auctoritate, pecunia valent, ad sollicitandas civitates nituntur;

quantus gratia auctoritas pecunia valeo ad sollicito civitas nitor


Datur petentibus venia dissuadente primo Vercingetorige, post concedente et precibus ipsorum et misericordia vulgi. Defensores oppido idonei deliguntur.

do peto venia dissuadeo primus vercingetorige post concedo et prex ipse et misericordia vulgus defensor oppidum idoneus deligo


Quod sua victoria tam insolenter gloriarentur quodque tam diu se impune iniurias tulisse admirarentur, eodem pertinere.

qui suus victoria tam insolenter glorior quisque tam diu sui impunis injuria fero admiror idem pertineo


Postquam id animum advertit, copias suas Caesar in proximum collem subduxit equitatumque, qui sustineret hostium impetum, misit.

postquam is animus adverto copia suus caesar in propior collis subduco equito qui sustineo hostis impetus mitto


Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset.

cos magnus in dies contemptio indutiomarus ad castrum accedo nox unus intromitto eques omnis finitimaris civitas qui arcesso curo tantus diligentia omnis suus custodia intra castrum contineo ut nullus ratio is res enuntiaris aut ad treveri perfero possum


Vbii, qui ante obsides dederant atque in deditionem venerant, purgandi sui causa ad eum legatos mittunt, qui doceant neque auxilia ex sua civitate in Treveros missa neque ab se fidem laesam:

vbii qui ante obses do atque in deditio venio purgo suus causa ad is legatus mitto qui doceo neque auxilium ex suus civitas in treveri mitto neque ab sui fides laedo


Caesar consilio eius probato, etsi opinione trium legionum deiectus ad duas redierat, tamen unum communis salutis auxilium in celeritate ponebat. Venit magnis itineribus in Nerviorum fines.

caesar consilium is probo etsi opinio tres legio deicio ad duo redeo tamen unus communis salus auxilium in celeritas pono venio magnus iter in nervius finis


Obsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas.

obsidibus accipio exercitus reduco ad mare navo invenio reficio


Caesar paucos dies in eorum finibus moratus, omnibus vicis aedificiisque incensis frumentisque succisis, se in fines Ubiorum recepit atque his auxilium suum pollicitus, si a Suebis premerentur, haec ab iis cognovit:

caesar paucus dies in is finis moror omnis vicus aedificium incendo frumentum succido sui in finis ubius recipio atque hic auxilium suus polliceor si ab suevi premo hic ab is cognosco


Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur.

opus instituo fio equester proelium in is planitie quam intermitto collis tres mille passus in longitudo pateo supra demonstro summus vis ab uterque contendo


his deiectis et coacervatis cadaveribus qui superessent ut ex tumulo tela in nostros coicerent et pila intercepta remitterent:

hic deicio et coacervo cadaver qui supersum ut ex tumulus telum in noster cojacio et pilum intercipio remitto


Milites dato signo celeriter ad munitionem perveniunt eamque transgressi trinis castris potiuntur;

miles do signum celer ad munitio pervenio eo transgredior terni castrum potio


Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur.

vt in eiusmodi difficultas quantus diligentia provideo possum provideo ut potis in noceo aliquis praetermitto etsi omnis animus ad ulciscor ardeo quam cum aliquis miles detrimentum noceo


Eodem equitatus totius Galliae convenit, numero milium quattuor, principesque ex omnibus civitatibus.

eos equito totus gallia convenio numerus mille quattuor princeps ex omnis civitas


Intra annum vero vicesimum feminae notitiam habuisse in turpissimis habent rebus; cuius rei nulla est occultatio, quod et promiscue in fluminibus perluuntur et pellibus aut parvis renonum tegimentis utuntur magna corporis parte nuda.

intra annus verus vicesimus femina notitia habeo in turpis habeo res qui res nullus sum occultatio qui et promiscuus in flumen perluo et pellis aut parvus reno tegimentum uto magnus corpus pars nudo


Unum petere ac deprecari: si forte pro sua clementia ac mansuetudine, quam ipsi ab aliis audirent, statuisset Atuatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret.

unus peto atque deprecor si fors pro suus clemens atque mansuetudo quam ipse ab alius audio statuo atuatucos sum conservo ne sui arma despolio


Caesar, quod hostes equitatu superiores esse intellegebat et interclusis omnibus itineribus nulla re ex provincia atque Italia sublevari poterat, trans Rhenum in Germaniam mittit ad eas civitates quas superioribus annis pacaverat, equitesque ab his arcessit et levis armaturae pedites, qui inter eos proeliari consuerant.

caesar qui hostis equitatus superus sum intellego et intercludo omnis iter nullus res ex provincia atque italia sublevaris possum trans rhenus in germania mitto ad is civitas qui superus annus pacaverat equito ab hic arcesso et levis armo pedito qui inter is proeliaris consuesco


Hic pagus unus, cum domo exisset, patrum nostrorum memoria L. Cassium consulem interfecerat et eius exercitum sub iugum miserat.

hic pagus unus cum domus exeo pater noster memoria l casseius consul interficio et is exercitus sub iugum mitto


Quae Caesar consentientibus pluribus cum cognosset atque ea quae proponerentur consilia plena prudentiae longeque a temeritate barbarorum remota esse iudicaret, omnibus rebus inserviendum statuit, quo celerius hostis contempta sua paucitate prodiret in aciem.

qui caesar consentio multus cum cognosco atque is qui propono consilium plenus prudentia longus ab temeritas barbarus remoueo sum iudico omnis res inservio statuo quo celer hostis contemno suus paucitas prodeo in acies


Quintus Lucanius, eiusdem ordinis, fortissime pugnans, dum circumvento filio subvenit, interficitur;

quintus lucanus idem ordo fortis pugno dum circumvenio filius subvenio interfacio


Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur.

si ille nuntius confirmaris non possum omnis aditus praesaepio hic utor testis appropinquo is advenio qui res timor exterreo dies nox in opus verso


Aedui de consilio legatorum, quos Caesar ad exercitum reliquerat, copias equitatus peditatusque subsidio Biturigibus mittunt.

aedui de consilium legatus qui caesar ad exercitus relinquo copia equito pedito subsidium bituriges mitto


Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprehenditur; signa militaria septuaginta quattuor ad Caesarem referuntur: pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt.

vercassivellaunus arvernus vivus in fuga comprehendo signum militaris septuaginta quattuor ad caesaris refero paucus ex tantus numerus sui incolumis in castrum recipio


simul hoc se fore tutiores arbitrantur repentinae incursionis timore sublato.

simul hic sui sum tueor arbitror repentinus incursio timor tollo


Atque in alteram item cohortandi causa profectus pugnantibus occurrit.

atque in alter item cohorto causa proficiscor pugno occurro


Erant et virtute et studio pugnandi pares; nostri, tametsi ab duce et a fortuna deserebantur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant, et quotiens quaeque cohors procurrerat, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat.

sum et virtus et studium pugno par noster tametsi ab dux et ab fortuna desero tamen omnis spes salus in virtus pono et quotiens quisque cohors procurro ab is pars magnus numerus hostis cado


Hi perpetuas inter se controversias habebant, quinam anteferretur, omnibusque annis de locis summis simultatibus contendebant.

hic perpetuus inter sui controversia habeo quisnam antefero omne annus de locus summus simultas contendo


et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent.

et ad exter fossa castellum constituo ibi tormentum conloco ne cum acies instruo hostis qui tantus multitudo possum ab later pugno suus circumvenio possum


Quos impeditos integris viribus milites nostri consecuti magnum numerum eorum occiderunt; reliquos equites consectati paucos, qui ex fuga evaserant, reliquerunt.

qui impedio integer vis miles noster consequor magnus numerus is occido reliquus eques consectas paucus qui ex fuga evado relinquo


Quos sibi Caesar oblatos gavisus illos retineri iussit; ipse omnes copias castris eduxit equitatumque, quod recenti proelio perterritum esse existimabat, agmen subsequi iussit.

qui sui caesar offertor gaudeo ille retineo iubeo ipse omnis copia castrum educo equito qui recens proelium perterreo sum existimo agmen subsequor iubeo


Quem simul atque oppidani conspexerunt atque in spem auxili venerunt, clamore sublato arma capere, portas claudere, murum complere coeperunt. Centuriones in oppido,

qui simul atque oppidanus conspicio atque in spes auxilium venio clamor tollo arma capio porta claudo murus compleo coepio centurio in oppidum


Ea qui conficeret, C. Trebonium legatum relinquit. Ipse, ut quam primum iter faceret, Cenabum Carnutum proficiscitur;

is qui confacio que trebonius legatus relinquo ipse ut quam primus iter facio cenabum carnutes proficisco


si quo erat longius prodeundum aut celerius recipiendum, tanta erat horum exercitatione celeritas ut iubis sublevati equorum cursum adaequarent.

si quo sum longus proeo aut celer recipio tantus sum hic exercitatio celeritas ut juba sublevo equus cursus adaequo


Helvetii repentino eius adventu commoti cum id quod ipsi diebus XX aegerrime confecerant, ut flumen transirent, illum uno die fecisse intellegerent, legatos ad eum mittunt; cuius legationis Divico princeps fuit, qui bello Cassiano dux Helvetiorum fuerat.

helvetius repentinus is advenio commoveo cum is qui ipse dies xx aeger confacio ut flumen transeo ille unus dies facio intellego legatus ad is mitto qui legatio divico princeps sum qui bellum cassiano dux helvetius sum


His quam longissime possent egredi iussis, cum iam ex diei tempore coniecturam ceperat in castra perventum, isdem sublicis, quarum pars inferior integra remanebat, pontem reficere coepit.

hic quam longus possum egredior iussum cum iam ex dies tempus conicio capio in castrum pervenio idem sublica qui pars inferus integer remaneo pons reficio coepio


Caesar impedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit.

caesar impedimentum in propior collis deduco duo legio praesidium relinquo sequor quantus dies tempus sum patior circiter tres mille hostis ex novus agmen interficio alter dies ad alesia castrum facio


si continere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia.

si contineo ad signum manipulus volo ut institutum ratio et consuetudo exercitus romanus postulo locus ipse sum praesidium barbaris neque ex occulo insidior et dispermulceo circumvenio singuli desum audacia


Neque fas esse existimant ea litteris mandare, cum in reliquis fere rebus, publicis privatisque rationibus Graecis litteris utantur. Id mihi duabus de causis instituisse videntur, quod neque in vulgum disciplinam efferri velint neque eos, qui discunt, litteris confisos minus memoriae studere: quod fere plerisque accidit, ut praesidio litterarum diligentiam in perdiscendo ac memoriam remittant.

neque fas sum existimo is littera mando cum in reliquus fere res publicus privo ratio graecum littera utor is ego duo de causa instituo video qui neque in vulgus disciplina effero volo neque is qui disco littera confido paruus memoria studeo qui fere plerusque accido ut praesidium litteraris diligentia in perdisco atque memoria remitto


Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum sciebat.

discedo post dies septimus sui revorto confirmo quam ad dies is legio qui in praesidium relinquo debeo frumentum scio


Tertium iam hunc annum regnantem inimici, multis palam ex civitate eius auctoribus, eum interfecerunt.

tertius iam hic annus regno inimicus multus palam ex civitas is auctor is interfacio


P. Sextius Baculus, primi pili centurio, quem Nervico proelio compluribus confectum vulneribus diximus, et item C. Volusenus, tribunus militum, vir et consilii magni et virtutis, ad Galbam accurrunt atque unam esse spem salutis docent, si eruptione facta extremum auxilium experirentur.

p sestius baculus primus pilus centurio qui nervicus proelium complures conficio vulnus dico et item que volusenus tribunus miles vir et consilium magnus et virtus ad galba accurro atque unus sum spes salus doceo si eruptio facio exter auxilium experior


Nos nihil de eo percontationibus reperiebamus, nisi certis ex aqua mensuris breviores esse quam in continenti noctes videbamus.

nos nihil de is percontatio reperio nisi certus ex aqua metior brevis sum quam in contineo nox video


Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt.

multus undique vulnus accipio nullus munitio perrumpo cum lux appeto vereor ne ab lateo aperio ex superus castrum eruptio circumvenio sui ad suus recipio


Ipse reliquas civitates adit, obsides plures imperat, timentes omnium animos consolatione sanat.

ipse reliquus civitas adeo obses multus impero timeo omnis animus consolatio sano


Mittuntur etiam ad eas civitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finitimae Aquitaniae: inde auxilia ducesque arcessuntur.

mitto etiam ad is civitas legatus qui sum citer hispania finitimus aquitania inde auxilium duco arcesso


Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt.

vercingetorix iubeo porta claudo ne castrum nudo multus interficio complures equus capio germanus sui recipio


Ad eas res conficiendas biennium sibi satis esse duxerunt; in tertium annum profectionem lege confirmant.

ad is res confacio biennium sui satis sum duco in tertius annus profectio lex confirmo


Itaque T. Labienum legatum in Treveros, qui proximi flumini Rheno sunt, cum equitatu mittit.

itaque t labienus legatus in treveri qui propior flumen rhenus sum cum equitatus mitto


Interim ei qui ad alteram partem oppidi, ut supra demonstravimus, munitionis causa convenerant, primo exaudito clamore, inde etiam crebris nuntiis incitati, oppidum a Romanis teneri, praemissis equitibus magno concursu eo contenderunt.

interim is qui ad alter pars oppidum ut supra demonstro munitio causa convenio primus exaudio clamor inde etiam creber nuntius incitas oppidum ab romanus teneo praemitto eques magnus concursus is contendo


sin bello persequi perseveraret, reminisceretur et veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis Helvetiorum. Quod improviso unum pagum adortus esset, cum ii qui flumen transissent suis auxilium ferre non possent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret aut ipsos despiceret. Se ita a patribus maioribusque suis didicisse, ut magis virtute contenderent quam dolo aut insidiis niterentur.

sin bellum persequor persevero reminisco et veto incommodus populus romanus et pristinus virtus helvetius qui improvide unus pagus adorior sum cum is qui flumen transeo suus auxilium fero non possum ne ob is res aut suus magnopere virtus tribuo aut ipse despicio sui ita ab pater magnus suus disco ut magis virtus contendo quam dolus aut insidiae niteo


Eo opere perfecto praesidia disponit, castella communit, quo facilius, si se invito transire conentur, prohibere possit.

eos opus perficio praesidium dispono castellum communio quo facilis si sui invito transeo conor prohibeo possum


Ubi vineis actis aggere extructo turrim procul constitui viderunt, primum inridere ex muro atque increpitare vocibus, quod tanta machinatio a tanto spatio institueretur:

ubius vinea ago aggero exstruo turris procul constituo video primus irrideo ex murus atque increpito vox qui tantus machinatio ab tantus spatium instituo


perscribit in litteris hostes ab se discessisse omnemque ad eum multitudinem convertisse.

perscribo in littera hostis ab sui discedo omnis ad is multitudo converto


Et secundum ea multae res eum hortabantur quare sibi eam rem cogitandam et suscipiendam putaret, in primis quod Haeduos, fratres consanguineosque saepe numero a senatu appellatos, in servitute atque [in] dicione videbat Germanorum teneri eorumque obsides esse apud Ariovistum ac Sequanos intellegebat; quod in tanto imperio populi Romani turpissimum sibi et rei publicae esse arbitrabatur.

et secundus is multus res is horto quare sui is res cogito et suscipio puto in primus qui aedui frater consanguinei saepe numerus ab senatus appello in servitus atque in dicio video germanus teneo is obses sum apud ariovistus atque sequani intellego qui in tantus imperium populus romanus turpis sui et res publicus sum arbitror


Ita nostri fine proeli facto celeriter opera flamma comprehensa partim restinguunt, partim interscindunt.

ita noster finis proelium facio celer opus flamma comprehendo pars restinguo pars interscindo


Quinque cohortes, quas minime firmas ad dimicandum esse existimabat, castris praesidio relinquit;

quinque cohors qui paruus firmo ad dimico sum existimo castrum praesidium relinquo


Vos data facultate vobis consulite." Simul in medios hostes irrupit duobusque interfectis reliquos a porta paulum summovit.

tu do facultas tu consulo simul in medius hostis irrumpo duo interficio reliquus ab porto paulus summoveo


Dumnacus, cum appropinquare Caninium cognosset, copiis omnibus ad legiones conversis castra Romanorum oppugnare instituit.

dumnacus cum appropinquo caninius cognosco copia omnis ad legio converro castrum romanus oppugnaris instituo


Fabius, etsi nondum in conspectum venerat hostibus neque se Caninio coniunxerat, tamen doctus ab eis qui locorum noverant naturam potissimum credidit hostes perterritos eum locum, quem petebant, petituros.

fabius etsi nondum in conspectus venio hostis neque sui caninius conjungo tamen doceo ab is qui locus nosco natura potis credo hostis perterreo is locus qui peto peto


Illi equitatu atque essedis ad flumen progressi ex loco superiore nostros prohibere et proelium committere coeperunt.

ille equitatus atque esseda ad flumen progredior ex locus superus noster prohibeo et proelium committo coepio


obsides civitatum Bibracte ad magistratum deducendos curaverunt; oppidum,

obses civitas bibracte ad magistratus deduco curo oppidum


Hac re ad consilium delata, ubi omnes idem sentire intellexit, posterum diem pugnae constituit.

hic res ad consilium defero ubi omnis idem sentio intellego posterus dies pugna constituo


Compluribus navibus fractis, reliquae cum essent funibus, ancoris reliquisque armamentis amissis ad navigandum inutiles, magna, id quod necesse erat accidere, totius exercitus perturbatio facta est.

complures navis frango reliquus cum sum funis ancora reliquus armamenta amitto ad navigo inutilis magnus is qui necesse sum accido totus exercitus perturbatio facio sum


Celeriter, ut ante Caesar imperaverat, ignibus significatione facta, ex proximis castellis eo concursum est,

celer ut ante caesar impero ignis significatio facio ex propior castellum is concurro sum


Huc naves undique ex finitimis regionibus et quam superiore aestate ad Veneticum bellum fecerat classem iubet convenire.

huc navo undique ex finitimus regio et quam superus aestas ad veneticus bellum facio classis iubeo convenio


Non respuit condicionem Caesar iamque eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, cum id quod antea petenti denegasset ultro polliceretur,

non respuo condicio caesar iam is ad sanitas revorto arbitror cum is qui antea peto denego ultro polliceo


Quod postquam barbari fieri animadverterunt, expugnatis compluribus navibus, cum ei rei nullum reperiretur auxilium, fuga salutem petere contenderunt.

qui postquam barbaris fio animadverto expugno complures navis cum is res nullus reperio auxilium fuga salus peto contendo


Hora circiter tertia ab antecursoribus de Crassi adventu certior factus eo die milia passuum XX procedit.

hora circiter tertius ab antecursor de crassus advenio certus facio is dies mille passus xx procedo


Civitatibus maxima laus est quam latissime circum se vastatis finibus solitudines habere.

civitas maximus laus sum quam fero circum sui vastas finis solitudo habeo


Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur.

dimitto ad finitimus civitas nuntius caesar omnis ad sui voco spes praeda ad diripio eburones ut potis in silva gallus vito quam legionarius miles periclitor simul ut magnus multitudo circumfundo pro talis facinus stirps atque nomen civitas tollo


His collocatis et coagmentatis alius insuper ordo additur, ut idem illud intervallum servetur neque inter se contingant trabes, sed paribus intermissae spatiis singulae singulis saxis interiectis arte contineantur.

hic colloco et coagmentas alius insuper ordo addo ut idem ille intervallum servo neque inter sui contingo trabs sed par intermitto spatium singulus singuli saxum interjacio ars contineo


His rebus confectis, in concilio pronuntiat arcessitum se a Senonibus et Carnutibus aliisque compluribus Galliae civitatibus;

hic res conficio in concilio pronuntio arcesso sui ab senones et carnutes alius complures gallia civitas


Tandem dat Cotta permotus manus: superat sententia Sabini. Pronuntiatur prima luce ituros.

tandem do cotta permoueo manus supero sententia sabinum pronuntio primus lux eo


Nam superiore anno Titus Labienus, Caesare in Gallia citeriore ius dicente, cum Commium comperisset sollicitare civitates et coniurationem contra Caesarem facere, infidelitatem eius sine ulla perfidia iudicavit comprimi posse.

nam superus annus titus labienus caesaris in gallia citer ius dico cum commis comperio sollicito civitas et coniuratio contra caesaris facio infidelitas is sine ullus perfidia judico comprimo possum


Ubi ne tum quidem eos prodire intellexit, circiter meridiem exercitum in castra reduxit. Tum demum Ariovistus partem suarum copiarum, quae castra minora oppugnaret, misit. Acriter utrimque usque ad vesperum pugnatum est. Solis occasu suas copias Ariovistus multis et inlatis et acceptis vulneribus in castra reduxit.

ubius ne tum quidem is prodeo intellego circiter meridio exercitus in castrum reduco tum demum ariovistus pars suus copia qui castrum parvus oppugno mitto acer utrimque usque ad vesperus pugno sum soli occasus suus copia ariovistus multus et infero et accipio vulnus in castrum reduco


ac nihilo setius sublicae et ad inferiorem partem fluminis oblique agebantur, quae pro ariete subiectae et cum omni opere coniunctae vim fluminis exciperent,

atque nihilum setius sublica et ad inferus pars flumen obliquus ago qui pro aries subjacio et cum omnis opus conjungo vis flumen excipio


Omnia excogitantur, quare nec sine periculo maneatur, et languore militum et vigiliis periculum augeatur.

omnis excogito quare neque sine periculum maneo et languor miles et vigilia periculum augeo


Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant.

offertor spes germanus quam nanciscor sum praeda in occulo relinquo ipse aduatucam contendo utor idem dux qui hic indicium cognosco


Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat:

ante is oppidum planities circiter mille passus tres in longitudo pateo


Bellovaci autem defectione Aeduorum cognita, qui ante erant per se infideles, manus cogere atque aperte bellum parare coeperunt.

bellovaci autem defectio aedui cognosco qui ante sum per sui infidelis manus cogo atque apertus bellum paro coepio


ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant.

ab non nullus etiam qui in gallia ab possum atque is qui ad conduco homo facultas habeo vulgo regnum occupo qui paruus facilis is res imperium noster consequor possum


quattuor legiones in Senones Parisiosque Labieno ducendas dedit, sex ipse in Arvernos ad oppidum Gergoviam secundum flumen Elaver duxit; equitatus partem illi attribuit, partem sibi reliquit.

quattuor legio in senones parisii labienus duco do sex ipse in arverni ad oppidum gergovia secundus flumen elavo duco equito pars ille attribuo pars sui relinquo


Qua ex fuga cum constaret Drappetem Senonem, qui, ut primum defecerat Gallia, collectis undique perditis hominibus, servis ad libertatem vocatis, exulibus omnium civitatum adscitis, receptis latronibus impedimenta et commeatus Romanorum interceperat, non amplius hominum duobus milibus ex fuga collectis provinciam petere unaque consilium cum eo Lucterium Cadurcum cepisse, quem superiore commentario prima defectione Galliae facere in provinciam voluisse impetum cognitum est,

qui ex fuga cum consto drappetem senonem qui ut primus deficio gallia colligo undique perdo homo servio ad libertas voco exulis omnis civitas adscio recipio latro impedimentum et commeatus romanus intercipio non amplus homo duo mille ex fuga colligo provincia peto unus consilium cum is lucterium cadurci capio qui superus commentarius primus defectio gallia facio in provincia volo impetus cognosco sum


Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus, quo se recipere consuerint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut accidunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine reclinaverunt,

quaris ex vestigium cum sum animadverto ab venator quo sui recipio consuo omnis is locus aut ab radix surruo aut accido arbor tantus ut summus species is sto relinquo huc cum sui consuetudo reclino


Hostes postero die multo maioribus coactis copiis castra oppugnant, fossam complent. Eadem ratione, qua pridie, ab nostris resistitur:

hostis posterus dies multus magnus cogo copia castrum oppugno fodio compleo idem ratio qui pridie ab noster resisto


Eo cum venisset, timentes confirmat, praesidia in Rutenis provincialibus, Volcis Arecomicis, Tolosatibus circumque Narbonem, quae loca hostibus erant finitima, constituit;

eos cum venio timeo confirmo praesidium in ruteni provincial volcae arecomicis tolosates circum narbo qui locum hostis sum finitimus constituo


Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum tardabat et nostros spe auxili confirmabat.

si qui in pars noster laboro aut gravis premo video is signum infero caesar acies constituo jubeo qui res et hostis ad insequor tardo et noster spes auxilium confirmo


His rebus expositis signum dat et ab dextra parte alio ascensu eodem tempore Aeduos mittit.

hic res expono signum do et ab dextera pars alius ascensus idem tempus aedui mitto


Occisis ad hominum milibus IIII reliqui in oppidum reiecti sunt.

occido ad homo mille quattuor reliquus in oppidum reicio sum


Caesar, cum VII. legionem, quae iuxta constiterat, item urgeri ab hoste vidisset, tribunos militum monuit ut paulatim sese legiones coniungerent et conversa signa in hostes inferrent.

caesar cum vii legio qui iuxta consto item urgeo ab hostis video tribunus miles moneo ut paulatim sui legio conjungo et converro signum in hostis infero


Labienus hostium cognito consilio sperans temeritate eorum fore aliquam dimicandi facultatem praesidio quinque cohortium impedimentis relicto cum viginti quinque cohortibus magnoque equitatu contra hostem proficiscitur et mille passuum intermisso spatio castra communit.

labienus hostis cognosco consilium spero temeritas is sum aliqui dimico facultas praesidium quinque cohors impedimentum relinquo cum viginti quinque cohors magnus equitatus contra hostis proficisco et mille passus intermitto spatium castrum communio


primum, quod legionem neque eam plenissimam detractis cohortibus duabus et compluribus singillatim, qui commeatus petendi causa missi erant, absentibus propter paucitatem despiciebant;

primus qui legio neque is plenus detraho cohors duo et complures singillatim qui commeatus peto causa mitto sum absum propter paucitas despicio


quid iniquitas loci habeat incommodi proponit: hoc una celeritate posse mutari; occasionis esse rem, non proeli.

quis iniquitas locus habeo incommodus propono hic unus celeritas possum muto occasio sum res non proelium


Caesar postero die T. Labienum legatum cum iis legionibus quas ex Britannia reduxerat in Morinos qui rebellionem fecerant misit.

caesar posterus dies t labienus legatus cum is legio qui ex britannia reduco in morini qui rebellio facio mitto


Cum contra exspectationem omnium Caesar Vxellodunum venisset oppidumque operibus clausum animadverteret neque ab oppugnatione recedi videret ulla condicione posse, magna autem copia frumenti abundare oppidanos ex perfugis cognosset, aqua prohibere hostem temptare coepit.

cos contra exspectatio omnis caesar vxellodunum venio oppidum opus claudo animadverto neque ab oppugnatio recedo video ullus condicio possum magnus autem copia frumentum abundaris oppidanus ex perfugio cognosco aqua prohibeo hostis tento coepio