Isdem temporibus C. Curio in Africam profectus ex Sicilia et iam ab initio copias P. Atti Vari despiciens duas legiones ex iiii quas a Caesare acceperat, d equites transportabat biduoque et noctibus tribus navigatione consumptis adpellit ad eum locum qui appellatur Anquillaria.

idem tempus que curius in africa proficiscor ex sicilia et iam ab initium copia p attius varis despicio duo legio ex quattuor qui ab caesaris accipio d eques transporto biduus et nox tres navigatio consumo adpello ad is locus qui appello anquillaria


itaque quodcumque addebatur subsidio, id corruptum timore fugientium terrorem et periculum augebat; hominum enim multitudine receptus impediebatur.

itaque quicumque addo subsidium is corrumpo timor fugio terror et periculum augeo homo enim multitudo recipio impedio


itaque die ac nocte continuato itinere ad eum pervenit, tam opportuno tempore, ut simul Domitiani exercitus pulvis cerneretur et primi antecursores Scipionis viderentur. ita Cassio industria Domiti, Favonio Scipionis celeritas salutem adtulit.

itaque dies atque nox continuo iter ad is pervenio tam opportunus tempus ut simul domitianus exercitus pulvis cerno et primus antecursor scipio video ita casseius industria domitius favonius scipio celeritas salus affero


haec omnibus ferebat sermonibus neque se in ullam partem movebat.

hic omnis fero sermo neque sui in ullus pars moveo


Divulgato Domiti consilio milites, qui erant Corfinii, primo vesperi secessionem faciunt atque ita inter se per tribunos militum centurionesque atque honestissimos sui generis colloquuntur: obsideri se a Caesare;

divulgo domitius consilium miles qui sum corfinium primus vesperus secessio facio atque ita inter sui per tribunus miles centurio atque honestus suus genus colloquuntur obsideri sui ab caesaris


vosne vero L. Domitium, an vos Domitius deseruit? nonne extremam pati fortunam paratos proiecit ille? non sibi clam vobis salutem fuga petivit? non proditi per illum Caesaris beneficio estis conservati?

tu verus l domitius an tu domitius desero nonne extremus patior fortuna paro proicio ille non sui clam tu salus fuga peto non prodeo per ille caesar beneficium sum conservo


Domitius per se circiter xx cohortes Alba, ex Marsis et Paelignis, finitimis ab regionibus coegerat.

domitius per sui circiter xx cohors alba ex marsus et peligni finitimus ab regio cogo


nam tantum ab equitum suorum auxiliis aberant, quorum numerum habebant magnum, ut eos superioribus perterritos proeliis in medium reciperent agmen ultroque eos tuerentur; quorum nulli ex itinere excedere licebat, quin ab equitatu Caesaris exciperetur.

nam tantus ab eques suus auxilium absum qui numerus habeo magnus ut is superus perterreo proelium in medius recipio agmen ulter is tueor qui nullus ex iter excedo licet quin ab equitatus caesar excipio


sed ut superioris temporis contentionem nostri omnem remiserant, ita proximi diei casu admoniti omnia ad defensionem paraverant. itaque multis interfectis reliquos infecta re in oppidum reppulerunt.

sed ut superus tempus contentio noster omnis remitto ita propior dies casus admoneo omnis ad defensio paro itaque multus interficio reliquus inficio res in oppidum repello


in capita singula servorum ac liberorum tributum imponebatur; columnaria ostiaria frumentum milites arma remiges tormenta vecturae imperabantur; cuius modo rei nomen reperiri poterat, hoc satis esse ad cogendas pecunias videbatur.

in caput singulus servus atque liberi tribuo impono columnarius ostiarium frumentum miles arma remex tormentum veho impero qui modo res nomen reperio possum hic satis sum ad cogo pecunia video


sic omnibus rebus instructa classe magna fiducia ad nostras navis procedunt, quibus praeerat D. Brutus. hae ad insulam, quae est contra Massiliam, stationes obtinebant.

sic omnis res instruo classis magnus fiducia ad noster navus procedo qui praesum d brutus hic ad insula qui sum contra massilia statio obtineo


Nuntiatur Afranio magnos commeatus, qui iter habebant ad Caesarem, ad flumen constitisse. venerant eo sagittarii ex Rutenis, equites ex Gallia cum multis carris magnisque impedimentis, ut fert Gallica consuetudo.

nuntio afranius magnus commeatus qui iter habeo ad caesaris ad flumen consto venio is sagittarius ex ruteni eques ex gallia cum multus carrus magnus impedimentum ut fero gallicus consuetudo


tum autem ex omnibus montibus nives proluit ac summas ripas fluminis superavit pontisque ambos, quos C. Fabius fecerat, uno die interrupit.

tum autem ex omnis mons nix proluo atque superus ripa flumen supero pontus ambo qui que fabius facio unus dies interrumpo


desertos enim se ac proditos a vobis dicunt et prioris sacramenti mentionem faciunt.

desero enim sui atque prodeo ab tu dico et prior sacramentum mentio facio


progresso ei paulo longius litterae Gadibus redduntur, simulatque sit cognitum de edicto Caesaris, consensisse Gaditanos principes cum tribunis cohortium quae essent ibi in praesidio, ut Gallonium ex oppido expellerent, urbem insulamque Caesari servarent.

progredior is paulus longus littera gades reddo simulo sum cognosco de edictum caesar consentio gaditani princeps cum tribunus cohors qui sum ibi in praesidium ut gallonius ex oppidum expello urbs insula caesaris servo


ipsi idoneum locum nacti reliquam noctis partem ibi confecerunt et luce prima missis ad eos ab Otacilio equitibus, qui eam partem orae maritimae adservabant, circiter cccc, quique eos armati ex praesidio secuti sunt, se defenderunt et nonnullis eorum interfectis incolumes se ad nostros receperunt.

ipse idoneus locus nanciscor reliquus nox pars ibi confacio et lux primus mitto ad is ab otacilius eques qui is pars ora maritimus adservo circiter cccc quisque is armatus ex praesidium sequor sum sui defendo et nonnullus is interficio incolumis sui ad noster recipio


cuius cognito consilio Caesar frustra diebus aliquot consumptis, ne reliquum tempus amittat, infectis iis quae agere destinaverat, ab urbe proficiscitur atque in ulteriorem Galliam pervenit.

qui cognosco consilium caesar frustra dies aliquot consumo ne reliquus tempus amitto inficio is qui ago destino ab urbs proficisco atque in ulter gallia pervenio


iamque inter se palam de imperiis ac de sacerdotiis contendebant in annosque consulatum definiebant, alii domos bonaque eorum, ui in castris erant Caesaris, petebant;

iam inter sui palam de imperium atque de sacerdotium contendo in annus consulatus definio alius domus bonus is uis in castrum sum caesar peto


Ubi ex ea turri quae circum essent opera tueri se posse sunt confisi, musculum pedes lx longum ex materia bipedali, quem a turri latericia ad hostium turrim murumque perducerent, facere instituerunt.

ubius ex is turris qui circum sum opus tueor sui possum sum confido musculis pes lx longus ex materia bipedalis qui ab turris latericius ad hostis turris murus perduco facio instituo


sed tamen ad omnia se descendere paratum atque omnia pati rei publicae causa. proficiscatur Pompeius in suas provincias, ipsi exercitus dimittant, discedant in Italia omnes ab armis, metus e civitate tollatur, libera comitia atque omnis res publica senatui populoque Romano permittatur.

sed tamen ad omnis sui descendo paro atque omnis patior res publicus causa proficisco pompejus in suus provincia ipse exercitus dimitto discedo in italia omnis ab arma metus e civitas tollo liber comitium atque omnis res publicus senatus populo romanus permitto


sed nostri fortiter impetum eorum tulerunt, celeriterque ad suos quisque ordines redit, atque ultro universi in hostes impetum fecerunt.

sed noster fortis impetus is fero celeriter ad suus quisque ordo redeo atque ultro universus in hostis impetus facio


Media circiter nocte iis qui aquandi causa longius a castris processerant, ab equitibus correptis, fit ab his certior Caesar duces adversariorum silentio copias castris educere. quo cognito signum dari iubet et vasa militari more conclamari.

medius circiter nox is qui aquor causa longus ab castrum procedo ab eques corripio fio ab hic certus caesar dux adversarius silentium copia castrum educo quo cognosco signum do iubeo et vasum militaris mos conclamaris


cuius oratione confirmatus Lentulus, ut in oppidum reverti liceat, petit: quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solacio; adeo esse perterritos nonnullos, ut suae vitae durius consulere cogantur. facta potestate discedit.

qui oratio confirmo lentulus ut in oppidum revorto licet peto qui de suus salus impetro sum etiam reliquus ad suus spes solacium adeo sum perterreo nonnulli ut suus vita durus consulo cogo facio potestas discedo


sed eo fama iam praecurrerat, quam supra docuimus, de proelio Dyrrachino, quod multis auxerat partibus.

sed is fama iam praecurro quam supra doceo de proelium dyrrachino qui multus augeo pars


postremo omnes aut de honoribus suis aut de praemiis pecuniae aut de persequendis inimicitiis agebant, neque, quibus rationibus superare possent, sed quemadmodum uti victoria deberent, cogitabant.

postremo omnis aut de honor suus aut de praemium pecunia aut de persequor inimicitia ago neque qui ratio supero possum sed quemadmodum uti victoria debeo cogito


pedites vero tantummodo umeris ac summo pectore extarent et cum altitudine aquae tum etiam rapiditate fluminis ad transeundum impedirentur.

pedito verus tantummodo umerus atque superus pectus exsto et cum altitudo aqua tum etiam rapiditas flumen ad transeo impedio


Erat eo loco fossa pedum xv et vallum contra hostem in altitudinem pedum x, tantundemque eius valli agger in latitudinem patebat. ab eo intermisso spatio pedum dc alter conversus in contrariam partem erat vallus humiliore paulo munitione.

sum is locus fossa pes xv et valles contra hostis in altitudo pes decem tantus is valles agger in latitudo pateo ab is intermitto spatium pes sescenti alter converro in contrarius pars sum vallus humilis paulus munitio


quod nisi fecerit, se cohortesque amplius xxx magnumque numerum senatorum atque equitum Romanorum in periculum esse venturum.

qui nisi facio sui cohorto amplus xxx magnus numerus senator atque eques romanus in periculum sum venio


ex Macedonia cc erant, quibus Rhascypolis praeerat, excellenti virtute; d ex Gabinianis Alexandria, Gallos Germanosque, quos ibi A. Gabinius praesidii causa apud regem Ptolomaeum reliquerat, Pompeius filius cum classe adduxerat; dccc ex servis suis pastorumque suorum numero coegerat;

ex macedonius centum sum qui rhascypolis praesum excello virtus d ex gabinianus alexandrea galli germani qui ibi ab gabinus praesidium causa apud rex ptolomaeus relinquo pompejus filius cum classis adduco dccc ex servio suus pasco suus numerus cogo


his rebus impulsus equitatum omnem prima nocte ad castra hostium mittit ad flumen Bagradam. quibus praeerat Saburra, de quo ante erat auditum, sed rex cum omnibus copiis insequebatur et vi milium passuum intervallo ab Saburra consederat.

hic res impello equitas omnis primus nox ad castrum hostis mitto ad flumen bagrada qui praesum saburra de quo ante sum audio sed rex cum omnis copia insequor et vis mille passus intervallum ab saburra consido


ne Varus quidem Attius dubitat copias producere, sive sollicitandi milites sive aequo loco dimicandi detur occasio, ne facultatem praetermittat.

ne varus quidem attius dubito copia produco sive sollicito miles sive aequus locus dimico do occasio ne facultas praetermitto


neque vero Pompeiani huic rei defuerunt. nam et tela missa exceperunt et impetum legionum tulerunt et ordines conservaverunt pilisque missis ad gladios redierunt.

neque verus pompejanus hic res desum nam et telum mitto excipio et impetus legio fero et ordo conservo pilus mitto ad gladius redeo


quare omni ratione esse interdiu perrumpendum; etsi aliquo accepto detrimento, tamen summa exercitus salva locum quem petant capi posse.

quare omnis ratio sum interdiu perrumpo etsi aliquis accipio detrimentum tamen summus exercitus salvo locus qui peto capio possum


Ipsi Massilienses et celeritate navium et scientia gubernatorum confisi nostros eludebant impetusque eorum excipiebant et, quoad licebat latiore uti spatio, producta longius acie circumvenire nostros aut pluribus navibus adoriri singulas aut remos transcurrentes detergere, si possent, contendebant.

ipse massiliensis et celeritas navis et scientia gubernator confido noster eludo impetus is excipio et quoad licet fero uti spatium produco longus acies circumvenio noster aut multus navis adorio singulus aut remus transcurro detergeo si possum contendo


quod ubi Caesar animum advertit, quartae aciei, quam instituerat sex cohortium numero, dedit signum.

qui ubi caesar animus adverto quarta acies quam instituo sex cohors numerus do signum


harum altera navis ccxx e legione tironum sustulerat, altera ex veterana paulo minus cc.

haris alter navus ccxx e legio tiro tollo alter ex veteranus paulus paruus centum


Quibus rebus Romam nuntiatis tantus repente terror invasit, ut cum Lentulus consul ad aperiendum aerarium venisset ad pecuniamque Pompeio ex senatus consulto proferendam, protinus aperto sanctiore aerario ex urbe profugeret. Caesar enim adventare iam iamque et adesse eius equites falso nuntiabantur.

qui res roma nuntio tantus repens terror invado ut cum lentulus consul ad aperio aerarius venio ad pecunia pompejus ex senatus consultum profero protinus aperio sancio aerarius ex urbs profugio caesar enim adventaris iam iam et adsum is eques fallo nuntio


sed paucis ante diebus L. Domitius cognita Massiliensium voluntate navibus iii comparatis, ex quibus duas familiaribus suis adtribuerat, unam ipse conscenderat, nactus turbidam tempestatem profectus est.

sed paucus ante dies l domitius cognosco massiliensis voluntas navis iii comparo ex qui duo familiaris suus adtribuo unus ipse conscendo nanciscor turbidus tempestas proficiscor sum


has inter se capreolis molli fastigio coniungunt, ubi tigna quae musculi tegendi causa ponant collocentur. eo super tigna bipedalia iniciunt eaque aminis clavisque religant.

hic inter sui capreolus mollis fastigium conjungo ubi tignum qui musculis tego causa pono colloco is super tignum bipedale inicio is aminis clavus religo


ad hoc detrimentum accessit, ut equitibus per oram maritimam ab Antonio dispositis aquari prohiberentur. qua necessitate et ignominia permotus Libo discessit a Brundisio obsessionemque nostrorum omisit.

ad hic detrimentum accedo ut eques per ora maritimus ab antonius dispono aquaris prohibeo qui necessitas et ignominia permoueo libo discedo ab brundisium obsessio noster omitto


his paene effectis magnum in timorem Afranius Petreiusque perveniunt, ne omnino frumento pabuloque intercluderentur, quod multum Caesar equitatu valebat. itaque constituunt ipsi locis excedere et in Celtiberiam bellum transferre.

hic paene efficio magnus in timor afranius petreius pervenio ne omnino frumentum pabulum intercludo qui multus caesar equitatus valeo itaque constituo ipse locus excedo et in celtiberia bellum transfero


duces vero eorum consilium suum laudibus ferebant, quod se castris tenuissent; multumque eorum opinionem adiuvabat, quod sine iumentis impedimentisque ad iter profectos videbant, ut non posse inopiam diutius sustinere confiderent.

dux verus is consilium suus laus fero qui sui castrum teneo multus is opinio adjuvo qui sine jumentum impedimentum ad iter proficio video ut non possum inopia diu sustineo confido


hi sive vere quam habuerant opinionem ad eum perferunt, sive etiam auribus Vari serviunt — nam quae volumus, ea credimus libenter, et quae sentimus ipsi, reliquos sentire speramus — confirmant quidem certe totius exercitus animos alienos esse a Curione, maximeque opus esse in conspectum exercitus venire et colloquendi dare facultatem.

hic sive verus quam habeo opinio ad is perfero sive etiam auris varis servio nam qui volo is credo libet et qui sentio ipse reliquus sentio spero confirmo quidem certus totus exercitus animus alienus sum ab curio magnus opus sum in conspectus exercitus venio et colloquor do facultas


de reliquis rebus senatus consulta perscribuntur. provinciae privatis decernuntur, duae consulares, reliquae praetoriae. Scipioni obvenit Syria, L. Domitio Gallia. Philippus et Cotta privato consilio praetereuntur, neque eorum sortes deiciuntur.

de reliquus res senatus consulo perscribo provincia privo decerno duo consularis reliquus praetorius scipio obvenio syria l domitius gallia philippus et cotta privo consilium praetereo neque is sors deicio


Erat in celeritate omne positum certamen, utri prius angustias montesque occuparent. sed exercitum Caesaris viarum difficultates tardabant, Afrani copias equitatus Caesaris insequens morabatur.

sum in celeritas omnis pono certamen uter prior angustiae mons occupo sed exercitus caesar viaris difficultas tardo afranius copia equito caesar insequor moror


ad eum locum fluminis navibus iunctis pontem imperant fieri legionesque duas flumen Sicorim transducunt castraque muniunt vallo pedum xii.

ad is locus flumen navis iungo pons impero fio legio duo flumen sicoris traduco castro munio vallo pes duodecim


Curio cum omnibus copiis quarta vigilia exierat cohortibus v castris praesidio relictis. progressus milia passuum vi equites convenit, rem gestam cognovit; ex captivis quaerit, quis castris ad Bagradam praesit; respondent Saburram.

curius cum omnis copia quartus vigil exeo cohors v castrum praesidium relinquo progredior mille passus vis eques convenio res gero cognosco ex captivus quaero quis castrum ad bagrada praesum respondeo saburra


His constitutis rebus probatisque consiliis ex perfugis quibusdam oppidanis audit Iubam revocatum finitimo bello et controversiis Leptitanorum restitisse in regno et Saburram, eius praefectum, cum mediocribus copiis missum Uticae adpropinquare.

hic constitus res probo consilium ex perfugio quidam oppidanus audio juba revoco finitimus bellum et controversia leptitanus resto in regnum et saburra is praeficio cum mediocris copia mitto utica adpropinquaris


Hoc vero magis properare Varro, ut cum legionibus quam primum Gadis contenderet, ne itinere aut traiectu intercluderetur; tanta ac tam secunda in Caesarem voluntas provinciae reperiebatur.

hic verus magis properaris varro ut cum legio quam primus gades contendo ne iter aut traiectus intercludo tantus atque tam secundus in caesaris voluntas provincia reperio


quo pudore adducti et fortasse non se liberari, sed in aliud tempus reservari arbitrati discedere ab nobis et novam temptare fortunam novasque amicitias experiri constituerunt.

quo pudor adduco et fortasse non sui liberaris sed in alius tempus reservaris arbitror discedo ab nos et novus tento fortuna novo amicitia experior constituo


Haec eodem fere tempore Caesar atque Pompeius cognoscunt. nam praetervectas Apolloniam Dyrrachiumque naves viderant, ipsi iter secundum eas terras direxerant, sed quo essent eae delatae, primis diebus ignorabant.

hic idem fere tempus caesar atque pompejus cognosco nam praetervehor apollonia dyrrachium navo video ipse iter secundus is terra dirigo sed quo sum is defero primus dies ignoro


iniuriam in eripiendis legionibus praedicat, crudelitatem et insolentiam in circumscribendis tribunis plebis; condiciones a se latas, expetita colloquia et denegata commemorat.

iniuria in eripio legio praedico crudelitas et insolentia in circumscribo tribunus plebs condicio ab sui latus expeto colloquium et denego commemoro


hoc et ad timorem novarum tabularum tollendum minuendumque, qui fere bella et civiles dissensiones sequi consuevit, et ad debitorum tuendam existimationem esse aptissimum existimavit.

hic et ad timor novaris tabularis tollo minuo qui fere bellum et civilis dissensio sequor consuesco et ad debitor tueor existimatio sum aptus existimo


ita commeatus et, qui frumenti causa processerant, tuto ad se recipit et rem frumentariam expedire incipit.

ita commeatus et qui frumentum causa procedo tueor ad sui recipio et res frumentarius expedio incipio


Exercitum cum militari more ad pugnam cohortaretur suaque in eum perpetui temporis officia praedicaret, in primis commemoravit testibus se militibus uti posse, quanto studio pacem petisset, quae per Vatinium in colloquiis, quae per Aulum Clodium cum Scipione egisset, quibus modis ad Oricum cum Libone de mittendis legatis contendisset.

exercitus cum militaris mos ad pugna cohorto suum in is perpetuus tempus officium praedico in primus commemoro testis sui miles uti possum quantus studium pax peto qui per vatinius in colloquium qui per aulis claudius cum scipio ago qui modus ad oricos cum libo de mitto legatus contendo


simul tertiae aciei totique exercitui imperavit, ne iniussu suo concurrerent; se cum id fieri vellet, vexillo signum daturum.

simul tertius acies totus exercitus impero ne injussus suus concurro sui cum is fio volo vexillum signum do


omnibus interfui proeliis neque temere incognitam rem pronuntio. perexigua pars illius exercitus superest; magna pars deperiit, quod accidere tot proeliis fuit necesse, multos autumni pestilentia in Italia consumpsit, multi domum discesserunt, multi sunt relicti in continenti.

omnis intersum proelium neque temere incognitus res pronuntio perexiguus pars ille exercitus supersum magnus pars depereo qui accido tot proelium sum necesse multus auctumnus pestilentia in italia consumo multus domus discedo multus sum relinquo in contineo


illum Italia expulsum amissa Sicilia et Sardinia duabusque Hispaniis et cohortibus in Italia atque Hispania civium Romanorum c atque xxx; se morte Curionis et detrimento Africani exercitus et Antoni militumque deditione ad Curictam.

ille italia expello amitto sicilia et sardinia duo hispania et cohors in italia atque hispania civis romanus que atque xxx sui mors curio et detrimentum africanus exercitus et antonius miles deditio ad curictam


postquam id difficilius visum est neque facultas perficiendi dabatur, quam maximas potuerunt pecunias mutuati, proinde ac suis satisfacere et fraudata restituere vellent, multis coemptis equis ad Pompeium transierunt cum iis quos sui consilii participes habebant.

postquam is difficilis video sum neque facultas perficio do quam magnus possum pecunia mutuor proinde atque suus satisfacere et fraudo restituo volo multus coemo equus ad pompejus transeo cum is qui suus consilium particeps habeo


nam fortasse inopiam excusare et calamitatem aut propriam suam aut temporum queri et difficultates auctionandi proponere etiam mediocris est animi; integras vero tenere possessiones, qui se debere fateantur, cuius animi aut cuius impudentiae est?

nam fortasse inopia excuso et calamitas aut proprius suus aut tempus queror et difficultas auctionor propono etiam mediocris sum animus integer verus teneo possessio qui sui debeo fateor qui animus aut qui impudentia sum


conclamatur ad arma, atque omnes copiae paucis praesidio relictis cohortibus exeunt rectoque ad Hiberum itinere contendunt.

conclamo ad arma atque omnis copia paucus praesidium relinquo cohors exeo recingo ad hiberus iter contendo


qmagnaque inter eos in consilio fuit controversia, oporteretne Lucili Hirri, quod is a Pompeio ad Parthos missus esset, proximis comitiis praetoriis absentis rationem haberi, cum eius necessarii fidem implorarent Pompei, praestaret, quod proficiscenti recepisset, ne per eius auctoritatem deceptus videretur, reliqui, in labore pari ac periculo ne unus omnes antecederet, recusarent.

qmagnaque inter is in consilium sum controversia oportet lucilis hirrus qui is ab pompejus ad parthus mitto sum propior comitium praetorius absum ratio habeo cum is necessarius fides imploro pompejus praesto qui proficisco recipio ne per is auctoritas decipio video reliquus in labor par atque periculum ne unus omnis antecedo recuso


erat plena lictorum et imperiorum provincia, differta praefectis atque exactoribus, qui praeter imperatas pecunias suo etiam privato conpendio serviebant; dictitabant enim se domo patriaque expulsos omnibus necessariis egere rebus, ut honesta praescriptione rem turpissimam tegerent.

sum plenus lictor et imperium provincia differtus praefectus atque exactor qui praeter impero pecunia suus etiam privo conpendio servio dictito enim sui domus patrium expello omnis necessarius ago res ut honestus praescriptio res turpis tego


ibi cognoscit consensu omnium Antiochensium civiumque Romanorum, qui illic negotiarentur arcem captam esse excludendi sui causa nuntiosque dimissos ad eos, qui se ex fuga in finitimas civitates recepisse dicerentur, ne Antiochiam adirent; id si fecissent, magno eorum capitis periculo futurum.

ibi cognosco consensus omnis antiochensis civis romanus qui illic negotior arx capio sum excludo suus causa nuntius dimitto ad is qui sui ex fuga in finitimus civitas recipio dico ne antiochea adeo is si facio magnus is capio periculum sum


Erat iniqua condicio postulare, ut Caesar Arimino excederet atque in provinciam reverteretur, ipsum et provincias et legiones alienas tenere; exercitum Caesaris velle dimitti, dilectus habere;

sum iniquus condicio postulo ut caesar ariminum excedo atque in provincia revorto ipse et provincia et legio alienus teneo exercitus caesar volo dimitto delectus habeo


Iam de sacerdotio Caesaris Domitius, Scipio Spintherque Lentulus cotidianis contentionibus ad gravissimas verborum contumelias palam descenderunt, cum Lentulus aetatis honorem ostentaret, Domitius urbanam gratiam dignitatemque iactaret, Scipio adfinitate Pompei confideret.

iam de sacerdotium caesar domitius scipio spintherque lentulus cottidianus contentio ad gravis verbum contumelia palam descendo cum lentulus aetas honor ostento domitius urbanus gratia dignitas iacto scipio adfinitas pompejus confido


sed celeriter est inter eos de principatu controversia orta, quae res apud milites largitiones auxit; magnis enim iacturis sibi quisque eorum animos conciliabat.

sed celer sum inter is de principatus controversia orior qui res apud miles largitio augeo magnus enim jacio sui quisque is animus concilio


Pompeius his rebus cognitis, quae erant ad Corfinium gestae, Luceria proficiscitur Canusium atque inde Brundisium.

pompejus hic res cognosco qui sum ad corfinium gero luceria proficisco canusium atque inde brundisium


omnia enim flumina atque omnes rivos, qui ad mare pertinebant, Caesar aut averterat aut magnis operibus obstruxerat, atque ut erant loca montuosa et ad specus angustiae vallium, has sublicis in terram demissis praesepserat terramque adgesserat, ut aquam continerent.

omnis enim flumen atque omnis rivus qui ad mare pertineo caesar aut averto aut magnus opus obstruo atque ut sum locum montuosus et ad specus angustia valles hic sublica in terra demitto praesepserat terra adgero ut aqua contineo


huc accedebant collecti ex praedonibus latronibusque Syriae Ciliciaeque provinciae finitimarumque regionum. multi praeterea capitis damnati exulesque convenerant.

huc accedo colligo ex praedo latro syria cilicia provincia finitimus regio multus praeterea capio damno exulesque convenio


illae celeriter procucurrerunt infestisque signis tanta vi in Pompei equites impetum fecerunt, ut eorum nemo consisteret, omnesque conversi non solum loco excederent, sed protinus incitati fuga montes altissimos peterent.

ille celer procurro infestus signum tantus vis in pompejus eques impetus facio ut is nemo consisto omnes converro non solus locus excedo sed protinus incitas fuga mons alo peto


appulsisque Messanam navibus atque inde propter repentinum terrorem principum ac senatus fuga facta ex navalibus eorum navem deducit.

appulsisque messana navis atque inde propter repentinus terror princeps atque senatus fuga facio ex naval is navo deduco


ita minora castra inclusa maioribus castelli atque arcis locum obtinebant.

ita parvus castrum includo magnus castellum atque arx locus obtineo


sed magnitudo operum, altitudo muri atque turrium, multitudo tormentorum omnem administrationem tardabat.

sed magnitudo opus altitudo murus atque turris multitudo tormentum omnis administratio tardo


ille unum elocutus, ut memoria tenerent milites ea quae pridie sibi confirmassent, sequi se iubet et praecurrit ante omnes. adeoque erat impedita vallis, ut in ascensu nisi sublevati a suis primi non facile eniterentur.

ille unus exloquor ut memoria teneo miles is qui pridie sui confirmo sequor sui iubeo et praecurro ante omnis adeo sum impedio valles ut in ascensus nisi sublevo ab suus primus non facilis eniteo


Pompeius enim discedens ab urbe in senatu dixerat eodem se habiturum loco, qui Romae remansissent, et qui in castris Caesaris fuissent.

pompejus enim discedo ab urbs in senatus dico idem sui habeo locus qui roma remaneo et qui in castrum caesar sum


tribunos militum et praefectos circummittit atque hortatur, non solum ab eruptionibus caveant, sed etiam singulorum hominum occultos exitus adservent.

tribunus miles et praeficio circummitto atque hortor non solus ab eruptio caveant sed etiam singulus homo occulo exitus adservo


interim alii suos in castra invitandi causa adducunt, alii ab suis abducuntur, adeo ut una castra iam facta ex binis viderentur; compluresque tribuni militum et centuriones ad Caesarem veniunt seque ei commendant.

interim alius suus in castrum invito causa adduco alius ab suus abduco adeo ut unus castrum iam facio ex bini video complures tribunus miles et centurio ad caesaris venio sequor is commendo


sed postquam non modo hordeum pabulumque omnibus locis herbaeque desectae, sed etiam frons ex arboribus deficiebat, corruptis equis macie conandum sibi aliquid Pompeius de eruptione existimavit.

sed postquam non modo hordeum pabulum omnis locus herba deseco sed etiam frons ex arbor deficio corruptus equus macies conor sui aliquis pompejus de eruptio existimo


huc Dardanos, Bessos partim mercennarios, partim imperio aut gratia comparatos, item Macedones, Thessalos ac reliquarum gentium et civitatum adiecerat atque eum quem supra demonstravimus numerum expleverat.

huc dardani bessi pars mercenarius pars imperium aut gratia comparo item macedones thessali atque reliquus gens et civitas adicio atque is qui supra demonstro numerus expleo


Libo a colloquio Canini digressus ad Pompeium proficiscitur. paulo post renuntiat, quod consules absint, sine illis non posse agi de compositione.

libo ab colloquium caninius digredior ad pompejus proficisco paulus post renuntio qui consul absum sine ille non possum ago de compositio


Ad ea Caesar respondit: nulli omnium has partis vel querimoniae vel miserationis minus convenisse.

ad is caesar respondeo nullus omnis hic pars vel querimonia vel miseratio paruus convenio


hanc nanctus appellationis causam Quintilius circumire aciem Curionis atque obsecrare milites coepit, ne primi sacramenti, quod apud Domitium atque apud se quaestorem dixissent, memoriam deponerent, neu contra eos arma ferrent, qui eadem essent usi fortuna eademque in obsidione perpessi, neu pro iis pugnarent, a quibus contumelia perfugae appellarentur.

hic nanciscor appellatio causa quintilius circumeo acies curio atque obsecraris miles coepio ne primus sacramentum qui apud domitius atque apud sui quaestor dico memoria depono neu contra is arma fero qui idem sum utor fortuna idem in obsidio perpetior neu pro is pugno ab qui contumelia perfuga appello


neque certum inveniri poterat, obtinendine Brundisi causa ibi remansisset, quo facilius omne Hadriaticum mare ex ultimis Italiae partibus regionibusque Graeciae in potestate haberet atque ex utraque parte bellum administrare posset, an inopia navium ibi restitisset;

neque certus invenio possum obtinendo brundisium causa ibi remaneo quo facilis omnis hadriaticum mare ex ulter italia pars regio graecia in potestas habeo atque ex uter pars bellum administraris possum an inopia navis ibi resto


cuius adventus Pompeianos compressit nostrosque firmavit, ut se ex maximo timore colligerent.

qui advenio pompejani comprimo noster firmo ut sui ex maximus timor colligo


Lentulus sententiam Calidi pronuntiaturum se omnino negavit, Marcellus perterritus conviciis a sua sententia discessit.

lentulus sententia calidius pronuntio sui omnino nego marcellus perterreo convicium ab suus sententia discedo


conventum Salonis cum neque pollicitationibus neque denuntiatione periculi permovere posset, oppidum oppugnare instituit. est autem oppidum et loci natura et colle munitum.

convenio salo cum neque pollicitatio neque denuntiatio periculum permoveo possum oppidum oppugnaris instituo sum autem oppidum et locus natura et collis munio


item constabat Elide in templo Minervae repetitis atque enumeratis diebus, quo die proelium secundum Caesar fecisset, simulacrum Victoriae, quod ante ipsam Minervam collocatum esset et ante ad simulacrum Minervae spectavisset, ad valvas se templi limenque convertisse.

item consto elis in templum minerva repeto atque enumero dies quo dies proelium secundus caesar facio simulacrum victoria qui ante ipse minerva colloco sum et ante ad simulacrum minerva specto ad valva sui templum limen converto


iam ex omnibus partibus subito Antonianae scaphae signo dato se in hostes incitaverunt primoque impetu unam ex his quadriremem cum remigibus defensoribusque suis ceperunt, reliquas turpiter refugere coegerunt.

iam ex omnis pars subeo antonianus scapha signum do sui in hostis incito primus impetus unus ex hic quadriremis cum remex defensor suus capio reliquus turpis refugio cogo


consules, quod ante id tempus accidit nunquam, ex urbe proficiscuntur, lictoresque habent in urbe et Capitolio privati contra omnia vetustatis exempla.

consul qui ante is tempus accido numquam ex urbs proficisco lictor habeo in urbs et capitolium privo contra omnis vetustas exemplum


quare neque tanti sum animi, ut sine spe castra obpugnanda censeam, neque tanti timoris, uti spe deficiam, atque omnia prius experienda arbitror magnaque ex parte iam me una vobiscum de re iudicium facturum confido.

quare neque tantus sum animus ut sine spes castrum obpugno censeo neque tantus timor uti spes deficio atque omnis prior experior arbitror magnus ex pars iam ego unus tu de res iudicium facio confido


prima nocte aquandi causa nemo egreditur ex castris; proximo die praesidio in castris relicto universas ad aquam copias educunt, pabulatum emittitur nemo.

primus nox aquor causa nemo egredior ex castrum propior dies praesidium in castrum relinquo universus ad aqua copia educo pabulor emitto nemo


sed Pompeius ut equitatum suum pulsum vidit atque eam partem, cui maxime confidebat, perterritam animum advertit, aliis diffisus acie excessit protinusque se in castra equo contulit, et iis centurionibus, quos in statione ad praetoriam portam posuerat, clare, ut milites exaudirent, tuemini, inquit castra et defendite diligenter, siquid durius acciderit. ego reliquas portas circumeo et castrorum praesidia confirmo.

sed pompejus ut equitas suus pello video atque is pars qui magnus confido perterreo animus adverto alius diffido acies excedo protinus sui in castrum equus confero et is centurio qui in statio ad praetorius porta pono claris ut miles exaudio tueor inquam castrum et defendo diligenter siquis durus accido ego reliquus porta circumeo et castrum praesidium confirmo


itaque contra mare transversum vallum, qui has duas munitiones contingeret, nondum perfecerat.

itaque contra mare transverto valles qui hic duo munitio contingo nondum perficio


atque hi modo digressi a Massiliensibus recentem eorum pollicitationem animis continebant, pastoresque Domiti spe libertatis excitati sub oculis domini suam probare operam studebant.

atque hic modo digredior ab massiliensis recens is pollicitatio animus contineo pastor domitius spes libertas excitas sub oculus dominus suus probaris opera studeo


hic magnos equitatus magnaque auxilia exspectabant et suis locis bellum in hiemem ducere cogitabant.

hic magnus equito magnus auxilium exspecto et suus locus bellum in hiems duco cogito


simul Caesar adpropinquare dicebatur; tantusque terror incidit eius exercitui, quod properans noctem diei coniunxerat neque iter intermiserat, ut paene omnes ex Epiro finitimisque regionibus signa relinquerent, complures arma proicerent, ac fugae simile iter videretur.

simul caesar adpropinquaris dico tantus terror incido is exercitus qui propero nox dies conjungo neque iter intermitto ut paene omnis ex epirus finitimus regio signum relinquo complures arma proicio atque fuga similis iter video


erat res in magna difficultate, summisque angustiis rerum necessariarum premebantur, adeo ut cogerentur sicuti reliquum commeatum ita ligna atque aquam Corcyra navibus onerariis supportare,

sum res in magnus difficultas summus angustia res necessariaris premo adeo ut cogo sicut reliquus commeatus ita lignum atque aqua corcyra navis oneraria supportaris


simul enim diductis copiis pluribus viis pugnabatur, et magna multitudine navis longas occupare hostes conabantur. quarum erant l auxilio missae ad Pompeium proelioque in Thessalia facto domum redierant, quadriremes omnes et quinqueremes aptae instructaeque omnibus rebus ad navigandum, praeter has xxii, quae praesidii causa Alexandriae esse consueverant, constratae omnes;

simul enim diduco copia multus via pugno et magnus multitudo navus longus occuparis hostis conor qui sum l auxilium mitto ad pompejus proelio in thessalia facio domus redeo quadriremis omnis et quinqueremis aptus instruo omnis res ad navigo praeter hic xxii qui praesidium causa alexandrea sum consuesco consterno omnis


mittit in Sardiniam cum legione una Valerium legatum, in Siciliam Curionem pro praetore cum legionibus iiii; eundem, cum Siciliam recepisset, protinus in Africam traducere exercitum iubet. Sardiniam obtinebat M. Cotta, Siciliam M. Cato; Africam sorte Tubero obtinere debebat.

mitto in sardinia cum legio unus valerius legatus in sicilia curio pro praetor cum legio quattuor idem cum sicilia recipio protinus in africa traduco exercitus iubeo sardinia obtineo m cotta sicilia m cato africa sors tubero obtineo debeo


Quorum discessu liberam nacti milites colloquiorum facultatem volgo procedunt, et quem quisque in castris notum aut municipem habebat, conquirit atque evocat.

qui discessus liber nanciscor miles colloquiorum facultas vulgo procedo et qui quisque in castrum notus aut municipem habeo conquaero atque evoco


hos oppressos somno dispersos adorti magnum eorum numerum interficiunt; multi perterriti profugiunt. quo facto ad Curionem equites revertuntur captivosque ad eum reducunt.

hic opprimo somnus dispermulceo adorior magnus is numerus interfacio multus perterreo profugio quo facio ad curio eques revorto captivus ad is reduco


aliam tabularum novarum, impetuque multitudinis in C. Trebonium facto et nonnullis vulneratis eum de tribunali deturbavit.

alius tabularis novaris impetus multitudo in que trebonius facio et nonnullus vulnero is de tribunal deturbo


cuius orationem legati domum referunt atque ex senatus auctoritate haec Caesari renuntiant: intellegere se divisum esse populum Romanum in partes duas. neque sui iudicii neque suarum esse virium discernere, utra pars iustiorem habeat causam.

qui oratio legatus domus refero atque ex senatus auctoritas hic caesaris renuntio intellego sui divido sum populus romanus in pars duo neque suus iudicium neque suus sum vis discerno uter pars justus habeo causa


simul denuntiavit, ut essent animo parati in posterum, et quoniam fieret dimicandi potestas, ut saepe rogitavissent, ne suam neu reliquorum opinionem fallerent.

simul denuntio ut sum animus paro in posterus et quoniam fio dimico potestas ut saepe rogito ne suus neu reliquus opinio fallo


HS lx, quod advexerat Domitius atque in publico deposuerat, allatum ad se ab quattuorviris Corfiniensibus Domitio reddit, ne continentior in vita hominum quam in pecunia fuisse videatur, etsi eam pecuniam publicam esse constabat datamque a Pompeio in stipendium.

sestertius lx qui adveho domitius atque in publicus depono affero ad sui ab quattuorviri corfiniensis domitius reddo ne contineo in vito homo quam in pecunia sum video etsi is pecunia publicus sum consto do ab pompejus in stipendium


eo die naves Massiliensium cum his, quae sunt captae, intereunt viiii.

is dies navo massiliensis cum hic qui sum capio intereo viiii


si mons erat ascendendus, facile ipsa loci natura periculum repellebat, quod ex locis superioribus, qui antecesserant, desuper ascendentis protegebant;

si mons sum ascendo facilis ipse locus natura periculum repello qui ex locus superus qui antecedo desuper ascendo protego


ad ea perficienda opera C. Trebonius magnam iumentorum atque hominum multitudinem ex omni provincia vocat, vimina materiamque comportari iubet. quibus conparatis rebus aggerem in altitudinem pedum lxxx exstruit.

ad is perficio opus que trebonius magnus iumentum atque homo multitudo ex omnis provincia voco vimen materia comportaris iubeo qui conparo res aggero in altitudo pes lxxx exstruo


Quos Pompeius, quod erant honesto loco nati et instructi liberaliter magnoque comitatu et multis iumentis venerant virique fortes habebantur et in honore apud Caesarem fuerant, quodque novum et praeter consuetudinem acciderat, omnia sua praesidia circumduxit atque ostentavit.

qui pompejus qui sum honestus locus nascor et instruo liberalis magnus comito et multus jumentum venio vir fortis habeo et in honor apud caesaris sum quisque novus et praeter consuetudo accido omnis suus praesidium circumduco atque ostento


Petreius atque Afranius cum stipendium ab legionibus paene seditione facta flagitaretur, cuius illi diem nondum venisse dicerent, Caesar ut cognosceret, postulatum est, eoque utrique, quod statuit, contenti fuerunt.

petreius atque afranius cum stipendium ab legio paene seditio facio flagito qui ille dies nondum venio dico caesar ut cognosco postulo sum eo uterque qui statuo contendo sum


Calenus legionibus equitibusque Brundisi in navis inpositis, ut erat praeceptum a Caesare, quantam navium facultatem habebat, navis solvit paulumque a portu progressus litteras a Caesare accepit, quibus est certior factus portus litoraque omnia classibus adversariorum teneri.

calenus legio eques brundisium in navus inpono ut sum praeceptum ab caesaris quantus navis facultas habeo navus solvo paulus ab portus progredior littera ab caesaris accipio qui sum certus facio portus litus omnis classis adversarius teneo


Scipio discessu exercituum ab Dyrrachio cognito Larisam legiones adduxerat; Pompeius nondum Thessaliae adpropinquabat.

scipio discessus exercitus ab dyrrachium cognosco larisam legio adduco pompejus nondum thessalia appropinquo


haec senatus consulto perscribuntur a. d. vii id. Ian. itaque v primis diebus, quibus haberi senatus potuit, qua ex die consulatum iniit Lentulus, biduo excepto comitiali et de imperio Caesaris et de amplissimis viris, tribunis plebis, gravissime acerbissimeque decernitur.

hic senatus consultum perscribo ab d vii is ian itaque v primus dies qui habeo senatus possum qui ex dies consulatus ineo lentulus biduus excipio comitial et de imperium caesar et de amplus vis tribunus plebs gravis acerbus decerno


hunc sic distulit ventus, uti uno tempore agger plutei testudo turris tormenta flammam conciperent et prius haec omnia consumerentur, quam quemadmodum accidisset, animadverti posset.

hic sic differo venio uti unus tempus agger pluteus testudo turris tormentum flamma concipio et prior hic omnis consumo quam quemadmodum accido animadverto possum


Contra haec Pompeius naves magnas onerarias, quas in portu Brundisino deprehenderat, adornabat. ibi turres cum ternis tabulatis erigebat easque multis tormentis et omni genere telorum completas ad opera Caesaris adpellebat, ut rates perrumperet atque opera disturbaret. sic cotidie utrimque eminus fundis, sagittis reliquisque telis pugnabatur.

contra hic pompejus navo magnus oneraria qui in portus brundisino deprehendo adorno ibi turris cum terni tabulatum erigo eo multus tormentum et omnis genus telum compleo ad opus caesar adpello ut ratis perrumpo atque opus disturbo sic cottidie utrimque eminus fundo sagitta reliquus telum pugno


hic repentino adventu naves onerarias quasdam nactus incendit et unam frumento onustam abduxit magnumque nostris terrorem iniecit, et noctu militibus ac sagittariis in terra expositis praesidium equitum deiecit et adeo loci opportunitate profecit, uti ad Pompeium litteras mitteret, naves reliquas, si vellet, subduci et refici iuberet; sua classe auxilia sese Caesaris prohibiturum.

hic repentinus advenio navo oneraria quidam nanciscor incendo et unus frumentum onustus abduco magnus noster terror injacio et nox miles atque sagittarius in terra expono praesidium eques deicio et adeo locus opportunitas proficio uti ad pompejus littera mitto navo reliquus si volo subduco et reficio iubeo suus classis auxilium sui caesar prohibeo


quod si fecisset, quietem Italiae, pacem provinciarum, salutem imperii uni omnes acceptam relaturos.

qui si facio quies italia pax provinciaris salus imperium unus omnis accipio refero


uterque idem suis renuntiat: v milia passuum proxima intercedere itineris campestris, inde excipere loca aspera et montuosa; qui prior has angustias occupaverit, ab hoc hostem prohiberi nihil esse negotii.

uterque idem suus renuntio v mille passus propior intercedo iter campestre inde excipio locum asper et montuosus qui prior hic angustiae occupo ab hic hostis prohibeo nihil sum negotium


Hoc cum primum Caesari ad Ilerdam nuntiatur, simul perfecto ponte celeriter fortuna mutatur.

hic cum primus caesaris ad ilerda nuntio simul perficio pons celer fortuna muto


item ab angulo castrorum sinistro munitionem ad flumen perduxerat circiter passus cccc, quo liberius ac sine periculo milites aquarentur.

item ab angulus castrum sinister munitio ad flumen perduco circiter patior cccc quo liber atque sine periculum miles aquor


L. Manlius praetor Alba cum cohortibus sex profugit, Rutilius Lupus praetor Tarracina cum tribus; quae procul equitatum Caesaris conspicatae, cui praeerat Vibius Curius, relicto praetore signa ad Curium transferunt atque ad eum transeunt.

l manlius praetor alba cum cohors sex profugio rutilus lupus praetor tarracina cum tres qui procul equitas caesar conspicor qui praesum vibius curius relinquo praetor signum ad curiatii transfero atque ad is transeo


huc pauca ad spem largitionis addidit, quae ab sua liberalitate, si se atque Attium secuti essent, expectare deberent.

huc paucus ad spes largitio addo qui ab suus liberalitas si sui atque attius sequor sum expecto debeo


Hac habita contione nonnullos signiferos ignominia notavit ac loco movit.

hic habeo contio nonnulli signifer ignominia noto atque locus moveo


deinde adiutores quosdam consilii sui nanctus ex regis amicis exercitum a Pelusio clam Alexandriam evocavit atque eundem Achillam, cuius supra meminimus, omnibus copiis praefecit.

deinde adiutor quidam consilium suus nanciscor ex rex amicus exercitus ab pelusium clam alexandrea evoco atque idem achillas qui supra memini omnis copia praeficio


Qua re per exploratores cognita summo labore militum Caesar continuato diem noctemque opere in flumine avertendo huc iam deduxerat rem, ut equites, etsi difficulter atque aegre fiebat, possent tamen atque auderent flumen transire,

qui res per explorator cognosco superus labor miles caesar continuo dies nox opus in flumen averto huc iam deduco res ut eques etsi difficilis atque aeger fio possum tamen atque audeo flumen transeo


quotienscumque sit decretum, darent operam magistratus, nequid res publica detrimenti caperet, qua voce et quo senatus consulto populus Romanus ad arma sit vocatus, factum in perniciosis legibus, in vi tribunicia, in secessione populi, templis locisque editioribus occupatis;

quotienscumque sum decretum do opera magistratus nequid res publicus detrimentum capio qui vox et quo senatus consultum populus romanus ad arma sum voco facio in perniciosus lex in vis tribunicius in secessio populus templum locus edo occupo


multum autem ab ictu lapidum, quod unum nostris erat telum, viminea tegimenta galeis inposita defendebant.

multus autem ab ictus lapis qui unus noster sum telis vimineus tegimentum galea inpono defendo


Pompeius, qui castra in colle habebat, ad infimas radices montis aciem instruebat, semper, ut videbatur, expectans, si iniquis locis Caesar se subiceret.

pompejus qui castrum in collis habeo ad infimo radix mons acies instruo semper ut video expectans si iniquus locus caesar sui subicio


Caesar enim per litteras Trebonio magnopere mandaverat, ne per vim oppidum expugnari pateretur, ne gravius permoti milites et defectionis odio et contemptione sui et diutino labore omnes puberes interficerent;

caesar enim per littera trebonius magnopere mando ne per vis oppidum expugnaris pateo ne gravis permoveo miles et defectio odium et contemptio suus et diutinus labor omnis pubes interficio


equites ab eo missi flumen transeunt, et, cum de tertia vigilia Petreius atque Afranius castra movissent, repente sese ad novissimum agmen ostendunt, et magna multitudine circumfusa morari atque iter impedire incipiunt.

eques ab is mitto flumen transeo et cum de tertius vigil petreius atque afranius castrum moveo repens sui ad novus agmen ostendo et magnus multitudo circumfundo moraris atque iter impedio incipio


Acies erat Afraniana duplex legionum v, tertium in subsidiis locum alariae cohortes obtinebant;

acies sum afranianus duplex legio v tertius in subsidium locus alarius cohors obtineo


at etiam, ut media nocte proficiscamur, addunt, quo maiorem, credo, licentiam habeant, qui peccare conentur. namque huiusmodi res aut pudore aut metu tenentur, quibus rebus nox maxime adversaria est.

at etiam ut medius nox proficisco addo quo magnus credo licentia habeo qui peccaris conor namque huiusmodi res aut pudor aut metus teneo qui res nox magnus adversarius sum


item Lisso Parthinisque et omnibus castellis, quod esset frumenti, conquiri iussit.

item lissum partheni et omnis castellum qui sum frumentum conquaero iubeo


his paratis rebus milites silentio naves conscendere iubet, expeditos autem ex evocatis, sagittariis funditoribusque raros in muro turribusque disponit.

hic paro res miles silentium navo conscendo iubeo expedio autem ex evoco sagittarius funditor rarus in murus turris dispono


milia enim xx in armis habebat. haec constabant ex Gabinianis militibus, qui iam in consuetudinem Alexandrinae vitae ac licentiae venerant et nomen disciplinamque populi Romani dedidicerant uxoresque duxerant, ex quibus plerique liberos habebant.

mille enim xx in arma habeo hic consto ex gabinianus miles qui iam in consuetudo alexandrinus vita atque licentia venio et nomen disciplina populus romanus dedisco uxor duco ex qui plerusque liber habeo


Petreius vero non deserit sese. armat familiam; cum hac et praetoria cohorte caetratorum barbarisque equitibus paucis, beneficiariis suis, quos suae custodiae causa habere consueverat, improviso ad vallum advolat, colloquia militum interrumpit, nostros repellit a castris, quos deprendit, interficit.

petreius verus non desero sui armo familia cum hic et praetorius cohors caetrator barbarus eques paucus beneficiarius suus qui suus custodia causa habeo consuesco improvide ad valles advolo colloquium miles interrumpo noster repello ab castrum qui deprehendo interficio


itaque infirmiores milites ex omnibus centuriis deligi iubet, quorum aut animus aut vires videbantur sustinere non posse.

itaque infirmis miles ex omnis centuria deligo iubeo qui aut animus aut vireo video sustineo non possum


his expugnatis eodem impetu altera sunt adorti, inde tertia et quarta et deinceps reliqua, omnibusque eos castris expulerunt et magno numero interfecto reliquos atque ipsum Octavium in naves confugere coegerunt.

hic expugno idem impetus alter sum adorior inde tertius et quartus et deinceps reliquus omne is castrum expello et magnus numerus interficio reliquus atque ipse octavius in navo confugio cogo


ita duobus temporibus Ephesiae pecuniae Caesar auxilium tulit.

ita duo tempus ephesius pecunia caesar auxilium fero


milites tamen omnes in armis esse iussit regemque hortatus est, ut ex suis necessariis, quos haberet maximae auctoritatis, legatos ad Achillam mitteret et, quid esset suae voluntatis, ostenderet.

miles tamen omnis in arma sum iubeo rex hortor sum ut ex suus necessarius qui habeo magnus auctoritas legatus ad achillas mitto et quis sum suus voluntas ostendo


et, ne in opere faciundo milites repentino hostium incursu exterrerentur atque opere prohiberentur, vallo muniri vetuit, quod eminere et procul videri necesse erat, sed a fronte contra hostem pedum xv fossam fieri iussit.

et ne in opus facio miles repentinus hostis incursus exterreo atque opus prohibeo vallo munio veto qui emineo et procul video necesse sum sed ab frons contra hostis pes xv fodio fio iubeo


hac adhibita diligentia ex castris sibi legiones alias occurrere et eas quas secum duxerat, invicem requiescere atque in castra reverti iussit eodemque die Larisam pervenit.

hic adhibeo diligentia ex castrum sui legio alius occurro et is qui sui duco invicem requiesco atque in castrum revorto iubeo idem dies larisam pervenio


aut vero quid proficimus, si accepto magno detrimento ab oppugnatione castrorum discedimus? quasi non et felicitas rerum gestarum exercitus benevolentiam imperatoribus et res adversae odia concilient!

aut verus quis proficio si accipio magnus detrimentum ab oppugnatio castrum discedo quasi non et felicitas res gero exercitus benevolentia imperator et res adverro odium concilio


milites positis scalis muros ascendunt, sed moniti a Brundisinis, ut vallum caecum fossasque caveant, subsistunt et longo itinere ab his circumducti ad portum perveniunt duasque naves cum militibus, quae ad moles Caesaris adhaeserant, scaphis lintribusque reprehendunt, reprehensas excipiunt.

miles pono scalae murus ascendo sed moneo ab brundisini ut valles caecus fodio caveant subsisto et longus iter ab hic circumduco ad portus pervenio duo navo cum miles qui ad moles caesar adhaereo scapha lintribusque reprehendo reprehendo excipio


tanta erat summae rerum exspectatio, ut alius in aliam partem mente atque animo traheretur, quid ipsis Corfiniensibus, quid Domitio, quid Lentulo, quid reliquis accideret, qui quosque eventus exciperent.

tantus sum summa res exspectatio ut alius in alius pars mens atque animus traho quis ipse corfiniensis quis domitius quis lentulus quis reliquus accido qui quisque evenio excipio


ibi certior ab Acilio et Murco per litteras factus de postulatis Libonis et Bibuli legionem relinquit; ipse Oricum revertitur.

ibi certus ab acilius et murcus per littera facio de postulo libo et bibulis legio relinquo ipse oricos revorto


nostri cognitis insidiis, ne frustra reliquos expectarent, duas nacti turmas exceperunt. in his fuit M. Opimius praefectus equitum. reliquos omnes earum turmarum aut interfecerunt aut captos ad Domitium deduxerunt.

noster cognosco insidiae ne frustra reliquus expectarent duo nanciscor turma excipio in hic sum m opimus praefectus eques reliquus omnis is turmaris aut interfacio aut capio ad domitius deduco


audierat Pompeium per Mauretaniam cum legionibus iter in Hispaniam facere confestimque esse venturum. simul a tribunis militum centurionibusque mutuas pecunias sumpsit; has exercitui distribuit.

audio pompejus per mauretania cum legio iter in hispania facio confestim sum venio simul ab tribunus miles centurio mutuo pecunia sumo hic exercitus distribuo


Domitius tum quoque sibi dubitandum non putavit quin productis legionibus proelio decertaret. sed cum esset inter bina castra campus circiter milium passuum iii, Domitius castris Scipionis aciem suam subiecit, ille a vallo non discedere perseveravit.

domitius tum quoque sui dubito non puto quin produco legio proelium decerto sed cum sum inter bini castrum campus circiter mille passus iii domitius castrum scipio acies suus subicio ille ab vallo non discedo persevero


sed tantus fuit omnium terror, ut alii adesse copias Iubae dicerent, alii cum legionibus instare Varum iamque se pulverem venientium cernere, quarum rerum nihil omnino acciderat, alii classem hostium celeriter advolaturam suspicarentur. itaque perterritis omnibus sibi quisque consulebat.

sed tantus sum omnis terror ut alius adsum copia juba dico alius cum legio insto varis iam sui pulvis venio cerno qui res nihil omnino accido alius classis hostis celer advolo suspicor itaque perterreo omnis sui quisque consulo


tradita legione Varro Cordubam ad Caesarem venit; relatis ad eum publicis cum fide rationibus, quod penes eum est pecuniae, tradit, et, quid ubique habeat frumenti ac navium, ostendit.

trado legio varro corduba ad caesaris venio refero ad is publicus cum fides ratio qui penis is sum pecunia trado et quis ubique habeo frumentum atque navis ostendo


eodem naves quas demonstravimus aggere et levis armaturae militibus completas, quasque ad Dyrrachium naves longas habebat, mittit et quid a quoque fieri velit praecipit.

idem navo qui demonstro aggero et levis armo miles compleo quisque ad dyrrachium navo longus habeo mitto et quis ab quoque fio volo praecipio


sibi semper primam fuisse dignitatem vitaque potiorem. doluisse se, quod populi Romani beneficium sibi per contumeliam ab inimicis extorqueretur ereptoque semenstri imperio in urbem retraheretur, cuius absentis rationem haberi proximis comitiis populus iussisset.

sui semper primus sum dignitas vito potis doleo sui qui populus romanus beneficium sui per contumelia ab inimicus extorqueo eripio semenstri imperium in urbs retraho qui absum ratio habeo propior comitium populus iubeo


sed rem obtinuit Caesar omnesque eas naves et reliquas, quae erant in navalibus, incendit, quod tam late tueri parva manu non poterat, confestimque ad Pharum navibus milites exposuit.

sed res obtineo caesar omnes is navo et reliquus qui sum in naval incendo qui tam latus tueor parvus manus non possum confestim ad pharis navis miles expono


Nostrae naves duae tardius cursu confecto in noctem coniectae, cum ignorarent, quem locum reliquae cepissent, contra Lissum in ancoris constiterunt.

noster navo duo tardus cursus conficio in nox conicio cum ignoro qui locus reliquus capio contra lissum in ancora consto


His de causis uterque eorum celeritati studebat, et suis ut esset auxilio, et ad opprimendos adversarios ne occasioni temporis deesset.

hic de causa uterque is celeritas studeo et suus ut sum auxilium et ad opprimo adversarius ne occasio tempus desum


Eodem die equitum magnam partem flumen transiecit. qui inopinantes pabulatores et sine ullo dissipatos timore adgressi magnum numerum iumentorum atque hominum intercipiunt cohortibusque caetratis subsidio missis scienter in duas partes sese distribuunt, alii ut praesidio sint praedae, alii ut venientibus resistant atque eos propellant,

eos dies eques magnus pars flumen transjacio qui inopinor pabulator et sine ullus dissipatos timor aggredior magnus numerus iumentum atque homo intercipio cohors caetratus subsidium mitto scienter in duo pars sui distribuo alius ut praesidium sum praeda alius ut venio resisto atque is propello


legatos ad Pompeium de compositione mitti oportere, neque se reformidare, quod in senatu Pompeius paulo ante dixisset, ad quos legati mitterentur, his auctoritatem attribui timoremque eorum qui mitterent significari.

legatus ad pompejus de compositio mitto oportet neque sui reformidaris qui in senatus pompejus paulus ante dico ad qui legatus mitto hic auctoritas attribuo timor is qui mitto significo


ipse habuit graves in Caesarem contiones. saepe ex tribunali praedicavit adversa Caesarem proelia fecisse, magnum numerum ab eo militum ad Afranium perfugisse; haec se certis nuntiis, certis auctoribus comperisse.

ipse habeo gravis in caesaris contio saepe ex tribunal praedico adverso caesaris proelio facio magnus numerus ab is miles ad afranius perfugio hic sui certus nuntius certus auctor comperio


Disputatur in consilio a Petreio atque Afranio et tempus profectionis quaeritur. plerique censebant, ut noctu iter facerent; posse prius ad angustias veniri, quam sentiretur.

disputo in consilium ab petreius atque afranius et tempus profectio quaero plerusque censeo ut nox iter facio possum prior ad angustiae venio quam sentio


Caesar omnibus rebus relictis persequendum sibi Pompeium existimavit, quascumque in partes se ex fuga recepisset, ne rursus copias comparare alias et bellum renovare posset, et quantumcumque itineris equitatu efficere poterat, cotidie progrediebatur legionemque unam minoribus itineribus subsequi iussit.

caesar omnis res relinquo persequor sui pompejus existimo quicumque in pars sui ex fuga recipio ne rursus copia comparo alius et bellum renovaris possum et quantus iter equitatus efficio possum cottidie progredio legio unus paruus iter subsequor iubeo


Caesar castris potitus a militibus contendit, ne in praeda occupati reliqui negotii gerendi facultatem dimitterent.

caesar castrum potior ab miles contendo ne in praeda occupo reliquus negotium gero facultas dimitto


locum se aecum ad dimicandum dedisse, potitum se esse hostium castris, expulisse ac superasse pugnantes. sed sive ipsorum perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna partam iam praesentemque victoriam interpellavisset, dandam omnibus operam, ut acceptum incommodum virtute sarciretur.

locus sui aequus ad dimico do potior sui sum hostis castrum expello atque supero pugno sed sive ipse perturbatio sive error aliquis sive etiam fortuna pario iam praesens victoria interpello do omnis opera ut accipio incommodus virtus sarcio


Libo profectus ab Orico cum classe cui praeerat navium l Brundisium venit insulamque quae contra portum Brundisinum est occupavit, quod praestare arbitrabatur unum locum, qua necessarius nostris erat egressus, quam omnia litora ac portus custodia clausos tueri.

libo proficiscor ab oricos cum classis qui praesum navis l brundisium venio insula qui contra portus brundisini sum occupo qui praesto arbitror unus locus qui necessarius noster sum egredior quam omnis litus atque portus custodia claudo tueor


Dilectum habuit tota provincia, legionibus conpletis duabus cohortes circiter xxx alarias addidit. frumenti magnum numerum coegit, quod Massiliensibus, item quod Afranio Petreioque mitteret. naves longas x Gaditanis ut facerent imperavit, compluris praeterea Hispali faciendas curavit.

dilectus habeo totus provincia legio conpleo duo cohors circiter xxx alarius addo frumentum magnus numerus cogo qui massiliensis item qui afranius petreius mitto navo longus decem gaditani ut facio impero complures praeterea hispal facio curo


edicunt, penes quem quisque sit Caesaris miles, ut producat: productos palam in praetorio interficiunt. sed plerosque ii qui receperant celant noctuque per vallum emittunt.

edico penis qui quisque sum caesar miles ut produco produco palam in praetorius interfacio sed plerus is qui recipio celo nox per valles emitto


itaque magnus eorum cotidie numerus ad Caesarem perfugiebat. in his erat angustiis res. sed ex propositis consiliis duobus explicitius videbatur Ilerdam reverti, quod ibi paulum frumenti reliquerant. ibi se reliquum consilium explicaturos confidebant.

itaque magnus is cottidie numerus ad caesaris perfugio in hic sum angustia res sed ex propono consilium duo explico video ilerda revorto qui ibi paulus frumentum relinquo ibi sui reliquus consilium explicaturos confido


quem Caesar, ut erat de se meritus et de re publica, donatum milibus cc ab octavis ordinibus ad primum pilum se traducere pronuntiavit — eius enim ope castellum magna ex parte conservatum esse constabat — cohortemque postea duplici stipendio, frumento, veste, cibariis militaribusque donis amplissime donavit.

qui caesar ut sum de sui mereor et de res publicus dono mille centum ab octavus ordo ad primus pilis sui traduco pronuntio is enim ops castellum magnus ex pars conservo sum consto cohorto postea duplex stipendium frumentum vestis cibarius militaris donum amplus dono


Interim certior factus P. Sulla, quem discedens castris praefecerat Caesar, auxilio cohorti venit cum legionibus duabus; cuius adventu facile sunt repulsi Pompeiani.

interim certus facio p sulla qui discedo castrum praeficio caesar auxilium cohors venio cum legio duo qui advenio facilis sum repello pompejanus


Scipionem eadem spes provinciae atque exercituum impellit, quos se pro necessitudine partiturum cum Pompeio arbitratur, simul iudiciorum metus atque ostentatio sui et adulatio potentium, qui in re publica iudiciisque tum plurimum pollebant.

scipio idem spes provincia atque exercitus impello qui sui pro necessitudo partio cum pompejus arbitror simul iudicium metus atque ostentatio suus et adulatio potens qui in res publicus judicium tum multus polleo


Dum haec parat atque administrat, C. Fabium legatum cum legionibus iii, quas Narbone circumque ea loca hiemandi causa disposuerat, in Hispaniam praemittit celeriterque saltus Pyrenaeos occupari iubet, qui eo tempore ab L. Afranio legato praesidiis tenebantur.

dum hic paro atque administro que fabius legatus cum legio iii qui narbo circum is locum hiemo causa dispono in hispania praemitto celeriter saltus pyrenaeus occuparis iubeo qui is tempus ab l afranius legatus praesidium teneo


Eodem tempore tertiam aciem Caesar quae quieta fuerat et se ad id tempus loco tenuerat, procurrere iussit.

eos tempus tertius acies caesar qui quietus sum et sui ad is tempus locus teneo procurro iubeo


eodem tempore equites ab sinistro Pompei cornu, ut erat imperatum, universi procucurrerunt, omnisque multitudo sagittariorum se profudit.

idem tempus eques ab sinister pompejus cornu ut sum impero universus procurro omne multitudo sagittarius sui profundo


quibus diligentissime conservatis, collata fortuna Metropolitum cum casu Gomphensium nulla Thessaliae fuit civitas praeter Larisaeos, qui magnis exercitibus Scipionis tenebantur, quin Caesari parerent atque imperata facerent.

qui diligens conservo confero fortuna metropolitum cum casus gomphenses nullus thessalia sum civitas praeter larisaeus qui magnus exercitus scipio teneo quin caesaris pario atque impero facio


Caesar postquam Pompeium ad Asparagium esse cognovit, eodem cum exercitu profectus expugnato in itinere oppido Parthinorum, in quo Pompeius praesidium habebat, tertio die ad Pompeium pervenit iuxtaque eum castra posuit et postridie eductis omnibus copiis acie instructa decernendi potestatem Pompeio fecit.

caesar postquam pompejus ad asparagium sum cognosco idem cum exercitus proficiscor expugno in iter oppidum partheni in quo pompejus praesidium habeo tertius dies ad pompejus pervenio juxta is castrum pono et postridie educo omnis copia acies instruo decerno potestas pompejus facio


hoc pugnae tempus magnum attulit nostris ad salutem momentum; nacti enim spatium se in loca superiora receperunt. desiderati sunt eo die sagittarii circiter cc, equites pauci, calonum atque impedimentorum non magnus numerus.

hic pugna tempus magnus affero noster ad salus momentum nanciscor enim spatium sui in locum superus recipio desidero sum is dies sagittarius circiter centum eques paucus calo atque impedimentor non magnus numerus


castellis enim xxiv effectis xv milia passuum circuitu amplexus hoc spatio pabulabatur; multaque erant intra eum locum manu sata, quibus interim iumenta pasceret.

castellum enim xxiv efficio xv mille passus circuitus amplector hic spatium pabulor multo sum intra is locus manus sero qui interim iumentum pasco


quibus rebus effectis cohortatus milites docuit, quantum usum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppido pleno atque opulento, simul reliquis civitatibus huius urbis exemplo inferre terrorem et id fieri celeriter, priusquam auxilia concurrerent.

qui res efficio cohortor miles doceo quantus usus habeo ad sublevo omnis res inopia potior oppidum plenus atque opulentus simul reliquus civitas hic urbs exemplum infero terror et is fio celer priusquam auxilium concurro


tota Italia dilectus habentur, arma imperantur, pecuniae a municipiis exiguntur, e fanis tolluntur, omnia divina humanaque iura permiscentur.

totus italia delectus habeo arma impero pecunia ab municipium exigo e fanum tollo omnis divino humanus ius permisceo


Interea certior factus Iguium Thermum praetorem cohortibus v tenere, oppidum munire, omniumque esse Iguinorum optimam erga se voluntatem, Curionem cum tribus cohortibus, quas Pisauri et Arimini habebat, mittit.

interea certus facio iguium thermus praetor cohors v teneo oppidum munio omne sum iguinorum bonus erga sui voluntas curio cum tres cohors qui pisaurum et ariminum habeo mitto


Interim Milo dimissis circum municipia litteris se ea quae faceret iussu atque imperio facere Pompei, quae mandata ad se per Vibullium delata essent, quos ex aere alieno laborare arbitrabatur, sollicitabat.

interim milo dimitto circum municipium littera sui is qui facio iussus atque imperium facio pompejus qui mandatum ad sui per vibullius defero sum qui ex aer alienus laboro arbitror sollicito


Caesar legionibus transductis ad oppidum constitit iuxtaque murum castra posuit.

caesar legio traduco ad oppidum consto juxta murus castrum pono


dicuntur etiam ab nonnullis sententiae, ut legati ad Caesarem mittantur, qui voluntatem senatus ei proponant.

dico etiam ab nonnullus sententia ut legatus ad caesaris mitto qui voluntas senatus is propono


Nuntiabantur haec eadem Curioni, sed aliquamdiu fides fieri non poterat; tantam habebat suarum rerum fiduciam.

nuntio hic idem curio sed aliquamdiu fides fio non possum tantus habeo suus res fiducia


eodemque tempore ex altera parte molem tenuit naturalem obiectam, quae paene insulam oppidum effecerat, iiii biremes subiectis scutulis inpulsas vectibus in interiorem portum transduxit.

idem tempus ex alter pars moles teneo natural objacio qui paene insula oppidum efficio quattuor biremis subjectus scutulis impulsor vectis in interior portus traduco


sed Allobroges, Roucilli atque Aeci familiares, quos perfugisse ad Pompeium demonstravimus, conspicati in itinere exploratores Domiti, seu pristina sua consuetudine, quod una in Gallia bella gesserant, seu gloria elati, cuncta, ut erant acta, exposuerunt et Caesaris profectionem, adventum Pompei docuerunt.

sed allobroges roucilli atque aequus familiaris qui perfugio ad pompejus demonstro conspicor in iter explorator domitius seu pristinus suus consuetudo qui unus in gallia bellum gero seu gloria effero cunctus ut sum ago expono et caesar profectio advenio pompejus doceo


in se uno non servari, quod sit omnibus datum semper imperatoribus, ut rebus feliciter gestis aut cum honore aliquo aut certe sine ignominia domum revertantur exercitumque dimittant.

in sui unus non servaris qui sum omnis do semper imperator ut res feliciter gero aut cum honor aliquis aut certus sine ignominia domus revorto exerceo dimitto


Sed fortuna, quae plurimum potest cum in reliquis rebus tum praecipue in bello, parvis momentis magnas rerum commutationes efficit; ut tum accidit.

sed fortuna qui multus possum cum in reliquus res tum praecipuus in bellum parvus momentum magnus res commutatio efficio ut tum accido


superius tamen institutum in equitibus, quod demonstravimus, servabat, ut quoniam numero multis partibus esset inferior, adulescentes atque expeditos ex antesignanis electis milites ad pernicitatem armis inter equites proeliari iuberet, qui cotidiana consuetudine usum quoque eius generis proeliorum perciperent.

superus tamen institus in eques qui demonstro servo ut quoniam numerus multus pars sum inferus adulescens atque expedio ex antesignanus eligo miles ad pernicitas arma inter eques proeliaris iubeo qui cottidianus consuetudo usus quoque is genus proelium percipio


omnes amici consulum, necessarii Pompei atque eorum, qui veteres inimicitias cum Caesare gerebant, in senatum coguntur.

omnis amicus consul necessarius pompejus atque is qui vetus inimicitia cum caesaris gero in senatus cogo


post paulo tamen internuntiis ultro citroque missis, quae ignorabant, de L. Domiti fuga cognoscunt.

post paulus tamen internuntius ultro citer mitto qui ignoro de l domitius fuga cognosco


haec levibus cratibus terraque inaequat; aditus autem atque itinera duo, quae extra murum ad portum ferebant, maximis defixis trabibus atque eis praeacutis praesepit.

hic levis cratis terra inaequo aditus autem atque iter duo qui extra murus ad portus fero magnus defigo trabs atque is praeacuo praesepit


His rebus gestis Domitius sperans Scipionem ad pugnam elici posse simulavit sese angustiis rei frumentariae adductum castra movere vasisque militari more conclamatis progressus milia passuum iii loco idoneo et occulto omnem exercitum equitatumque collocavit. Scipio ad sequendum paratus equitatus magnam partem ad explorandum iter Domiti et cognoscendum praemisit.

hic res gero domitius spero scipio ad pugna elicio possum simulo sui angustia res frumentarius adduco castrum moveo vasum militaris mos conclamo progredior mille passus iii locus idoneus et occulo omnis exercitus equito colloco scipio ad sequor paro equito magnus pars ad exploro iter domitius et cognosco praemitto


quorum cognito adventu Rutilius Lupus, qui Achaiam missus a Pompeio obtinebat, Isthmum praemunire instituit, ut Achaia Fufium prohiberet.

qui cognosco advenio rutilus lupus qui achaia mitto ab pompejus obtineo isthmus praemunio instituo ut achaia fufius prohibeo


quibus rebus perterritus Varro, cum itinere converso sese Italicam venturum praemisisset, certior ab suis factus est praeclusas esse portas.

qui res perterreo varro cum iter converro sui italica venio praemitto certus ab suus facio sum praecludo sum porta


quibus litteris nuntiisque Romam perlatis magni domum concursus ad Afranium magnaeque gratulationes fiebant; multi ex Italia ad Cn. Pompeium proficiscebantur, alii, ut principes talem nuntium attulisse, alii, ne eventum belli exspectasse aut ex omnibus novissimi venisse viderentur.

qui littera nuntius roma perfero magnus domus concursus ad afranius magnus gratulatio fio multus ex italia ad cn pompejus proficisco alius ut princeps talis nuntius affero alius ne evenio bellum exspecto aut ex omnis novus venio video


neque vero diutius, qui in vallo constiterant, multitudinem telorum sustinere potuerunt, sed confecti vulneribus locum reliquerunt, protinusque omnes ducibus usi centurionibus tribunisque militum in altissimos montis, qui ad castra pertinebant, confugerunt.

neque verus diu qui in vallo consto multitudo telum sustineo possum sed confacio vulnus locus relinquo protinus omnis dux utor centurio tribunus miles in alo mons qui ad castrum pertineo confugio


Erat in exercitu Vari Sex. Quintilius Varus quem fuisse Corfinii supra demonstratum est. hic dimissus a Caesare in Africam venerat, legionesque eas traduxerat Curio, quas superioribus temporibus Corfinio receperat Caesar, adeo ut paucis mutatis centurionibus idem ordines manipulique constarent.

sum in exercitus varis sex quintilius varus qui sum corfinium supra demonstro sum hic dimitto ab caesaris in africa venio legio is traduco curius qui superus tempus corfinium recipio caesar adeo ut paucus mutas centurio idem ordo manipulus consto


docent, si omnino turris concidisset, non posse milites contineri, quin spe praedae in urbem inrumperent urbemque delerent. haec atque eiusdem generis complura ut ab hominibus doctis magna cum misericordia fletuque pronuntiantur.

doceo si omnino turris concido non possum miles contineo quin spes praeda in urbs irrumpo urbs deleo hic atque idem genus complures ut ab homo doceo magnus cum misericordia fleo pronuntio


Postero die Curio obsidere Uticam valloque circummunire instituit. erat in oppido multitudo insolens belli diuturnitate otii, Uticenses pro quibusdam Caesaris in se beneficiis illi amicissimi, conventus is qui ex variis generibus constaret, terror ex superioribus proeliis magnus.

posterus dies curius obsido utica vallo circummunio instituo sum in oppidum multitudo insoleo bellum diuturnitas otium uticensis pro quidam caesar in sui beneficium ille amicus convenio is qui ex varius genus consto terror ex superus proelium magnus


alii, quod pridie noctu conclamatum esset Caesaris castris, argumenti sumebant loco non posse clam exiri.

alius qui pridie nox conclamo sum caesar castrum argumentum sumo locus non possum clam exeo


Haec Afranius Petreiusque et eorum amici pleniora etiam atque uberiora Romam ad suos perscribebant. multa rumores adfingebant, ut paene bellum confectum videretur.

hic afranius petreius et is amicus plenus etiam atque uber roma ad suus perscribo multus rumor affingo ut paene bellum conficio video


Probat rem senatus de mittendis legatis; sed qui mitterentur non reperiebantur, maximeque timoris causa pro se quisque id munus legationis recusabat.

probo res senatus de mitto legatus sed qui mitto non reperio magnus timor causa pro sui quisque is munus legatio recuso


Interim Oscenses et Calagurritani, qui erant cum Oscensibus contributi, mittunt ad eum legatos seseque imperata facturos pollicentur.

interim oscensis et calagurritani qui sum cum oscensis contribuo mitto ad is legatus sesequor impero facio polliceo


quod factum adeo eius conventus cives Romani comprobaverunt, ut domum ad se quisque hospitio cupidissime reciperet.

qui facio adeo is convenio civis romanus comprobo ut domus ad sui quisque hospitium cupidus recipio


itaque, hoc qui postularet, reperiebatur nemo. atque ipsis, ad quorum commodum pertinebat, durior inventus est Caelius.

itaque hic qui postulo reperio nemo atque ipse ad qui commodus pertineo durus invenio sum caelius


itaque eo Q. Calenum misit eique Sabinum et Cassium cum cohortibus adiungit.

itaque is q calenus mitto is sabinus et casseius cum cohors adjungo


nondum opere castrorum perfecto equites ex statione nuntiant magna auxilia equitum peditumque ab rege missa Uticam venire; eodemque tempore vis magna pulveris cernebatur, et vestigio temporis primum agmen erat in conspectu.

nondum opus castrum perficio eques ex statio nuntio magnus auxilium eques pedes ab rex mitto utica venio idem tempus volo magnus pulvis cerno et vestigium tempus primus agmen sum in conspectus


Scipio biduum castris stativis moratus ad flumen, quod inter eum et Domiti castra fluebat, Haliacmonem, tertio die prima luce exercitum vado traducit et castris positis postero die mane copias ante frontem castrorum struit.

scipio biduus castrum stativus moror ad flumen qui inter is et domitius castrum fluo haliacmon tertius dies primus lux exercitus vado traduco et castrum pono posterus dies mane copia ante frons castrum struo


Legiones effecerat civium Romanorum viiii: v ex Italia quas traduxerat; unam ex Cilicia veteranam, quam factam ex duabus gemellam appellabat; unam ex Creta et Macedonia ex veteranis militibus, qui dimissi a superioribus imperatoribus in his provinciis consederant; duas ex Asia, quas Lentulus consul conscribendas curaverat.

legio efficio civis romanus viiii v ex italia qui traduco unus ex cilicium veteranus quam facio ex duo gemellus appello unus ex creta et macedonius ex veteranus miles qui dimitto ab superus imperator in hic provincia consido duo ex asia qui lentulus consul conscribo curo


iamque hiems adpropinquabat, et tantis detrimentis acceptis Octavius desperata oppugnatione oppidi Dyrrachium sese ad Pompeium recepit.

iam hiems appropinquo et tantus detrimentum accipio octavus despero oppugnatio oppidum dyrrachium sui ad pompejus recipio


reliqui coeunt inter se et repentino periculo exterriti sinistras sagis involvunt gladiosque destringunt atque ita se a caetratis equitibusque defendunt castrorum propinquitate confisi seque in castra recipiunt et ab iis cohortibus quae erant in statione ad portas, defenduntur.

reliquus coeo inter sui et repentinus periculum exterreo sinister sagum involvo gladius destringo atque ita sui ab caetratus eques defendo castrum propinquitas confido sequor in castrum recipio et ab is cohors qui sum in statio ad porta defendo


ab oppido autem declivis locus tenui fastigio vergebat in longitudinem passus circiter cccc.

ab oppidum autem declive locus tenuis fastigium vergo in longitudo patior circiter cccc


Pompeius ubi nihil profici equitatu cognovit, paucis intermissis diebus rursus eum navibus ad se intra munitiones recepit.

pompejus ubi nihil proficio equitatus cognosco paucus intermitto dies rursus is navis ad sui intra munitio recipio


quod si esset factum, futurum ut detrimentum in bonum verteret, uti ad Gergoviam accidisset, atque ei, qui ante dimicare timuissent, ultro se proelio offerrent.

qui si sum facio sum ut detrimentum in bonus verto uti ad gergovia accido atque is qui ante dimicaris timeo ultro sui proelium offertor


hoc idem reliqui iurant legati; hos tribuni militum centurionesque sequuntur, atque idem omnis exercitus iurat.

hic idem reliquus juro legatus hic tribunus miles centurio sequor atque idem omnis exercitus juro


id cum essent plerique admirati, scio me, inquit paene incredibilem rem polliceri; sed rationem consilii mei accipite, quo firmiore animo in proelium prodeatis.

is cum sum plerusque admiror scio ego inquam paene incredibilis res polliceor sed ratio consilium meus accipio quo firmus animus in proelium proeo


sinistro cornu Antonium, dextro P. Sullam, mediae acie Cn. Domitium praeposuerat. ipse contra Pompeium constitit.

sinister cornu antonius dexter p sulla medius acies cn domitius praepono ipse contra pompejus consto


his auctoribus temere credens consilium commutat et proelio rem committere constituit. multum ad hanc rem probandam adiuvat adulescentia, magnitudo animi, superioris temporis proventus, fiducia rei bene gerendae.

hic auctor temere credo consilium commuto et proelium res committo constituo multus ad hic res probo adjuvo adulescentia magnitudo animus superus tempus provenio fiducia res bene gero


idem hoc fit a principibus Hispaniae, quos illi evocaverant et secum in castris habebant obsidum loco. hi suos notos hospitesque quaerebant, per quem quisque eorum aditum commendationis haberet ad Caesarem.

idem hic fio ab princeps hispania qui ille evoco et sui in castrum habeo obses locus hic suus nosco hospes quaero per qui quisque is aditus commendatio habeo ad caesaris


Erat in procuratione regni propter aetatem pueri nutricius eius, eunuchus nomine Pothinus. is primum inter suos queri atque indignari coepit regem ad causam dicendam evocari;

sum in procuratio regnum propter aetas puer nutricius is eunuchus nomen pothinus is primus inter suus queror atque indignor coepio rex ad causa dico evocaris


ut M. Calidius, qui censebat, ut Pompeius in suas provincias proficisceretur, ne qua esset armorum causa; timere Caesarem ereptis ab eo duabus legionibus, ne ad eius periculum reservare et retinere eas ad urbem Pompeius videretur; ut M. Rufus, qui sententiam Calidi paucis fere mutatis rebus sequebatur.

ut m calidus qui censeo ut pompejus in suus provincia proficiscor ne qui sum armus causa timeo caesaris eripio ab is duo legio ne ad is periculum reservaris et retineo is ad urbs pompejus video ut m rufus qui sententia calidius paucus fere mutas res sequor


sed cum ventum esset ad flumen Genusum, quod ripis erat inpeditis, consecutus equitatus novissimos proelio detinebat.

sed cum venio sum ad flumen genusus qui ripa sum inpedo consequor equito novus proelium detineo


tum Rebilus, legatus Caesaris, quem Curio secum ex Sicilia duxerat, quod magnum habere usum in re militari sciebat, perterritum, inquit hostem vides, Curio; quid dubitas uti temporis opportunitate?

tum rebilus legatus caesar qui curius sui ex sicilia duco qui magnus habeo usus in res militaris scio perterreo inquam hostis video curius quis dubito uti tempus opportunitas


milites Domitianos sacramentum apud se dicere iubet atque eo die castra movet iustumque iter conficit vii omnino dies ad Corfinium commoratus, et per fines Marrucinorum Frentranorum Larinatium in Apuliam pervenit.

miles domitianus sacramentum apud sui dico iubeo atque is dies castrum moveo justus iter confacio vii omnino dies ad corfinium commoro et per finis marrucinus frentranorum larinates in appulia pervenio


Misso ad vesperum senatu omnes, qui sunt eius ordinis, a Pompeio evocantur. laudat promptos atque in posterum confirmat, segniores castigat atque incitat.

missus ad vesperus senatus omnis qui sum is ordo ab pompejus evoco laudo promptus atque in posterus confirmo segnis castigo atque incito


his cognitis rebus altera ex duabus legionibus, quae vernacula appellabatur, ex castris Varronis adstante et inspectante ipso signa sustulit seseque Hispalim recepit atque in foro et porticibus sine maleficio consedit.

hic cognosco res alter ex duo legio qui vernaculus appello ex castrum varro asto et inspecto ipse signum tollo sesequor hispalis recipio atque in forum et porticus sine maleficium consido


his paratis rebus magnum numerum levis armaturae et sagittariorum aggeremque omnem noctu in scaphas et naves actuarias inponit et de media nocte cohortes lx ex maximis castris praesidiisque deductas ad eam partem munitionum ducit, quae pertinebat ad mare longissimeque a maximis castris Caesaris aberat.

hic paro res magnus numerus levis armo et sagittarius aggero omnis nox in scapha et navo actuaria inpono et de medius nox cohors lx ex magnus castrum praesidium deduco ad is pars munitio duco qui pertineo ad mare longus ab magnus castrum caesar absum


Genus erat pugnae militum illorum, ut magno impetu primo procurrerent, audacter locum caperent, ordines suos non magno opere servarent, rari dispersique pugnarent, si premerentur, pedem referre et loco excedere non turpe existimarent,

genus sum pugna miles ille ut magnus impetus primus procurro audacter locus capio ordo suus non magnus opus servo raris dispermulceo pugno si premo pedis refero et locus excedo non turpis existimo


si hoc sibi remitti vellent, remitterent ipsi de maritimis custodiis; si illud tenerent, se quoque id retenturum. nihilominus tamen agi posse de compositione, ut haec non remitterentur, neque hanc rem illi esse impedimento.

si hic sui remitto volo remitto ipse de maritimus custodia si ille teneo sui quoque is retendo nihilominus tamen ago possum de compositio ut hic non remitto neque hic res ille sum impedimentum


non nulli graviora sermones militum; dubia durius accipiebantur, nonnulla etiam ab his, qui diligentiores videri volebant fingebantur.

non nullus gravis sermo miles dubius durus accipio nonnullus etiam ab hic qui diligens video volo fingo


sed tamen haec singulari patientia milites ferebant. recordabantur enim eadem se superiore anno in Hispania perpessos labore et patientia maximum bellum confecisse; meminerant ad Alesiam magnam se inopiam perpessos, multo etiam maiorem ad Avaricum, maximarum se gentium victores discessisse.

sed tamen hic singularis patientia miles fero recordor enim idem sui superus annus in hispania perpetior labor et patientia magnus bellum confacio memini ad alesia magnus sui inopia perpetior multus etiam magnus ad avaricum maximaris sui gens victor discedo


Caesar ubi cognovit per Afranium stare, quominus proelio dimicaretur, ab infimis radicibus montis intermissis circiter passibus cccc castra facere constituit,

caesar ubi cognosco per afranius sto quominus proelium dimico ab infimus radix mons intermitto circiter passus cccc castrum facio constituo


Curio summa omnium voluntate Iguium recipit. quibus rebus cognitis confisus municipiorum voluntatibus Caesar cohortes legionis xiii ex praesidiis deducit Auximumque proficiscitur; quod oppidum Attius cohortibus introductis tenebat dilectumque toto Piceno circummissis senatoribus habebat.

curius summus omnis voluntas iguium recipio qui res cognosco confido municipium voluntas caesar cohors legio xiii ex praesidium deduco auximum proficisco qui oppidum attius cohors introduco teneo diligo totus picenus circummitto senator habeo


Libo neque legatos Caesaris recipere neque periculum praestare eorum, sed totam rem ad Pompeium reicere; unum instare de indutiis vehementissimeque contendere.

libo neque legatus caesar recipio neque periculum praesto is sed totus res ad pompejus reicio unus insto de indutiae vehemens contendo


Caesaris triplex; sed primam aciem quaternae cohortes ex v legionibus tenebant, has subsidiariae ternae et rursus aliae totidem suae cuiusque legionis subsequebantur; sagittarii funditoresque media continebantur acie, equitatus latera cingebat.

caesar triplex sed primus acies quaterni cohors ex v legio teneo hic subsidiarius terni et rursus alius totidem suus quisque legio subsequor sagittarius funditor medius contineo acies equito latus cingo


quo facilius impetum Caesaris tardaret, ne sub ipsa profectione milites oppidum inrumperent, portas obstruit, vicos plateasque inaedificat, fossas transversas viis praeducit atque ibi sudes stipitesque praeacutos defigit.

quo facilis impetus caesar tardo ne sub ipse profectio miles oppidum irrumpo porta obstruo vicus platalea inaedifico fossa transverto via praeduco atque ibi sudo stipes praeacuo defigo


persuasi equitibus nostris, idque mihi facturos confirmaverunt, ut cum propius sit accessum, dextrum Caesaris cornu ab latere aperto adgrederentur et circumventa a tergo acie prius perturbatum exercitum pellerent, quam a nobis telum in hostem iaceretur.

persuadeo eques noster is ego facio confirmo ut cum propius sum accedo dexter caesar cornu ab lateo aperio aggredior et circumvenio ab tergum acies prior perturbo exercitus pello quam ab nos telis in hostis jaceo


Interim Pompeius hac satis longa interiecta mora et re nuntiata v legiones ab opere deductas subsidio suis duxit. eodemque tempore equitatus eius nostris equitibus adpropinquabat, et acies instructa a nostris, qui castra occupaverant, cernebatur, omniaque sunt subito mutata.

interim pompejus hic satis longus interjacio mora et res nuntio v legio ab opus deduco subsidium suus duco idem tempus equito is noster eques appropinquo et acies instruo ab noster qui castrum occupo cerno omne sum subeo muto


Frumenti vim maximam ex Thessalia Asia Aegypto Creta Cyrenis reliquisque regionibus comparaverat.

frumentum vis maximus ex thessalia asia aegyptus creta cyrenae reliquus regio comparo


eo mortuo ad neminem unum summa imperii redit, sed separatim suam quisque classem ad arbitrium suum administrabat.

is mortuus ad nemo unus summus imperium redeo sed separatim suus quisque classis ad arbitrium suus administro


Curio ad superiorem spem addita praesentis temporis opinione hostes fugere arbitratus copias ex locis superioribus in campum deducit.

curius ad superus spes addo praesum tempus opinio hostis fugio arbitror copia ex locus superus in campus deduco


Massilienses tamen nihilo setius ad defensionem urbis reliqua apparare coeperunt.

massiliensis tamen nihilum setius ad defensio urbs reliquus appararis coepio


quod angusta re frumentaria utebatur, quodque Pompeius multitudine equitum valebat, quo minore periculo undique frumentum commeatumque exercitui supportare posset, simul uti pabulatione Pompeium prohiberet equitatumque eius ad rem gerendam inutilem efficeret, tertio ut auctoritatem, qua ille maxime apud exteras nationes niti videbatur, minueret, cum fama per orbem terrarum percrebruisset illum a Caesare obsideri neque audere proelio dimicare.

qui angustus res frumentarius utor quisque pompejus multitudo eques valeo quo paruus periculum undique frumentum commeatus exercitus supportaris possum simul uti pabulatio pompejus prohibeo equito is ad res gero inutilis efficio tertius ut auctoritas qui ille magnus apud exter natio nitor video minuo cum fama per orbis terra percrebresco ille ab caesaris obsideri neque audeo proelium dimicaris


ubi eum adpropinquare cognovit, idoneum locum nactus ibi copias collocavit, suosque omnes castris continuit, ignesque fieri prohibuit, quo occultior esset eius adventus.

ubi is adpropinquaris cognosco idoneus locus nanciscor ibi copia colloco suus omnis castrum contineo ignis fio prohibeo quo occulo sum is advenio


magna celeriter commutatio rerum. perfecto ponte, magnis quinque civitatibus ad amicitiam adiunctis, expedita re frumentaria, exstinctis rumoribus de auxiliis legionum, quae cum Pompeio per Mauretaniam venire dicebantur, multae longinquiores civitates ab Afranio desciscunt et Caesaris amicitiam sequuntur.

magnus celer commutatio res perficio pons magnus quinque civitas ad amicitia adjungo expedio res frumentarius exstinguo rumor de auxilium legio qui cum pompejus per mauretania venio dico multus longinquus civitas ab afranius descisco et caesar amicitia sequor


Erant apud Caesarem in equitum numero Allobroges ii fratres, Roucillus et Aecus, Adbucilli filii, qui principatum in civitate multis annis obtinuerat, singulari virtute homines, quorum opera Caesar omnibus Gallicis bellis optima fortissimaque erat usus.

sum apud caesaris in eques numerus allobroges is frater roucillus et aequus adbucilli filius qui principatus in civitas multus annus obtineo singularis virtus homo qui opus caesar omnis gallicus bellum bonus fortis sum utor


erant plena laetitia et gratulatione omnia et eorum qui tanta pericula vitasse, et eorum qui sine volnere tantas res confecisse videbantur, magnumque fructum suae pristinae lenitatis omnium iudicio Caesar ferebat, consiliumque eius a cunctis probabatur.

sum plenus laetitia et gratulatio omnis et is qui tantus periculum vito et is qui sine vulnus tantus res confacio video magnus fructus suus pristinus lenitas omnis iudicium caesar fero consilium is ab cunctus probo


postero die Petreius cum paucis equitibus occulte ad exploranda loca proficiscitur. hoc idem fit ex castris Caesaris. mittitur L. Decidius Saxa cum paucis qui loci naturam perspiciat.

posterus dies petreius cum paucus eques occulte ad exploro locum proficisco hic idem fio ex castrum caesar mitto l decidius saxa cum paucus qui locus natura perspicio


itaque tempore commutato tempestas et nostros texit et naves Rhodias adflixit, ita ut ad unam omnes constratae numero xvi eliderentur et naufragio interirent, et ex magno remigum propugnatorumque numero pars ad scopulos allisa interficeretur, pars ab nostris detraheretur, quos omnes conservatos Caesar domum remisit.

itaque tempus commuto tempestas et noster tego et navo rhodius affligo ita ut ad unus omnis consterno numerus xvi elido et naufragium intereo et ex magnus remex propugno numerus pars ad scopulus allisa interfacio pars ab noster detraho qui omnis conservo caesar domus remitto


reliquos enim omnis officium suum praestitisse: se, qui etiam bona condicione et loco et tempore aequo confligere noluerit, ut quam integerrima essent ad pacem omnia; exercitum suum, qui iniuria etiam accepta suisque interfectis, quos in sua potestate habuerit, conservarit et texerit; illius denique exercitus milites, qui per se de concilianda pace egerint, qua in re omnium suorum vitae consulendum putarint.

reliquus enim omnis officium suus praesto sui qui etiam bonus condicio et locus et tempus aequus confligo nolo ut quam integer sum ad pax omnis exercitus suus qui iniuria etiam accipio suo interficio qui in suus potestas habeo conservo et tego ille denique exercitus miles qui per sui de concilio pax ago qui in res omnis suus vita consulo puto


mittit P. Vatinium legatum ad ripam ipsam fluminis, qui ea quae maxime ad pacem pertinere viderentur ageret, et crebro magna voce pronuntiaret, liceretne civibus ad cives de pace duos legatos mittere, quod etiam fugitivis ab saltu Pyrenaeo praedonibusque licuisset, praesertim cum id agerent, ne cives cum civibus armis decertarent.

mitto p vatinius legatus ad ripa ipse flumen qui is qui magnus ad pax pertineo video ago et creber magnus vox pronuntio liceo civis ad civis de pax duo legatus mitto qui etiam fugitivus ab saltus pyrenaeus praedo licet praesertim cum is ago ne civis cum civis arma decerto


si non omnia caderent secunda, fortunam esse industria sublevandam. quod esset acceptum detrimenti, cuiusvis potius quam suae culpae debere tribui.

si non omnis cado secundus fortuna sum industria sublevo qui sum accipio detrimentum quivis potis quam suus culpa debeo tribuo


Quo cum venisset, cognoscit missum in Hispaniam a Pompeio Vibullium Rufum, quem paucis ante diebus Corfinio captum ipse dimiserat;

quo cum venio cognosco mitto in hispania ab pompejus vibullius rufus qui paucus ante dies corfinium capio ipse dimitto


sed quantum opere processerant et castra protulerant, tanto aberant ab aqua longius, et praesenti malo aliis malis remedia dabantur.

sed quantus opus procedo et castrum profero tantus absum ab aqua longus et praesens malus alius malus remedio do


totis vero castris milites circulari et dolere hostem ex manibus dimitti, bellum necessario longius duci, centurionesque tribunosque militum adire atque obsecrare, ut per eos Caesar certior fieret, ne labori suo neu periculo parceret; paratos esse sese, posse et audere ea transire flumen, qua traductus esset equitatus.

totus verus castrum miles circularis et doleo hostis ex manus dimitto bellum necessarius longus duco centurio tribunus miles adeo atque obsecraris ut per is caesar certus fio ne labor suus neu periculum parco paro sum sui possum et audeo is transeo flumen qui traduco sum equito


itaque uno tempore praesidiis omnibus deductis et oppugnatione dimissa coactoque in unum locum exercitu contionem apud milites habuit hortatusque est, ne ea quae accidissent graviter ferrent, neve his rebus terrerentur, multisque secundis proeliis unum adversum et id mediocre opponerent.

itaque unus tempus praesidium omnis deduco et oppugnatio dimitto cogo in unus locus exercitus contio apud miles habeo horto sum ne is qui accido gravis fero neve hic res terreo multa secundus proelium unus adverro et is mediocris oppono


equites ex proelio perpauci se recipiunt; sed ii quos ad novissimum agmen equorum reficiendorum causa substitisse demonstratum est, fuga totius exercitus procul animadversa sese incolumes in castra conferunt. milites ad unum omnes interficiuntur.

eques ex proelium perpaucus sui recipio sed is qui ad novus agmen equus reficio causa substitisse demonstro sum fuga totus exercitus procul animadverto sui incolumis in castrum confero miles ad unus omnis interfacio


Hunc Labienus excepit, ut, cum Caesaris copias despiceret, Pompei consilium summis laudibus efferret, noli, inquit existimare, Pompei, hunc esse exercitum, qui Galliam Germaniamque devicerit.

hic labienus excipio ut cum caesar copia despicio pompejus consilium summus laus effero nolo inquam existimaris pompejus hic sum exercitus qui gallia germania devinco


quod nobis quidem nulla ratione factum a Pompeio videtur, propterea quod est quaedam animi incitatio atque alacritas naturaliter innata omnibus, quae studio pugnae incenditur.

qui nos quidem nullus ratio facio ab pompejus video propterea qui sum quidam animus incitatio atque alacritas naturalis innato omnis qui studium pugna incendo


quo cognito a Petreio et Afranio ex aggere atque cratibus, quae flumine ferebantur, celeriter suo ponte Afranius, quem oppido castrisque coniunctum habebat, legiones iiii equitatumque omnem traiecit duabusque Fabianis occurrit legionibus.

quo cognosco ab petreius et afranius ex aggero atque cratis qui flumen fero celer suus pons afranius qui oppidum castra conjungo habeo legio quattuor equito omnis transiacio duo fabianus occurro legio


Erat nova et inusitata belli ratio cum tot castellorum numero tantoque spatio et tantis munitionibus et toto obsidionis genere, tum etiam reliquis rebus.

sum novo et inusitatus bellum ratio cum tot castellum numerus tantus spatium et tantus munitio et totus obsidio genus tum etiam reliquus res