De agri cultura

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Faenum, ubi tempus erit, secato cavetoque ne sero seces. priusquam semen maturum siet, secato, et quod optimum faenum erit, seorsum condito, per ver cum arabunt, antequam ocinum des, quod edint boves.

faenum ubi tempus sum seco cavetoque ne serus seco priusquam semen maturus sum seco et qui bonus faenum sum seorsus condio per ver cum aro antequam ocinum do qui edo bos


Funem torculum esse oportet extentum pedes LV, funem loreum in plostrum P. LX, lora retinacula longa P. XXVI, subiugia in plostrum P. XIIX, funiculum P. XV, in aratrum subiugia lora P. XVI, funiculum P. VIII.

funis torculis sum oportet extendo pes lv funis loreus in plostrum p lx lorum retinaculum longus p xxvi subjugius in plostrum p xiix funiculis p xv in arater subjugius lorum p xvi funiculis p viii


Erneum sic facito tamquam placentam. eadem omnia indito, quae in placentam. id permisceto in alveo, id indito in irneam fictilem, eam demittito in aulam aheneam aquae calidae plenam. ita coquito ad ignem. ubi coctum erit, irneam confringito, ita ponito.

erneum sic facio tamquam placenta idem omnis indo qui in placenta is permisceo in alveus is indo in hirnea fictilis is demitto in aula aeneus aqua calida plenus ita coquo ad ignis ubi coquo sum hirnea confringo ita pono


Intertrigini remedium. in viam cum ibis, apsinthi Pontici surculum sub anulo habeto.

intertrigo remedium in via cum eo apsinthi ponticus surculis sub anulus habeo


Sementim facito, ocinum, viciam, faenum Graecum, fabam, ervum, pabulum bubus. alteram et tertiam pabuli sationem facito. deinde alias fruges serito. scrobis in vervacto oleis, ulmis, vitibus, ficis: simul cum semine serito. si erit locus siccus, tum oleas per sementim serito, et quae ante satae erunt, teneras tum supputato et arbores ablaqueato.

sementis facio ocinum vicia faenum graecus faba ervum pabulis bos alter et tertius pabulum satio facio deinde alius frugis sero scrobis in vervactum olea ulmus vitis ficis simul cum semen sero si sum locus siccus tum oleo per sementis sero et qui ante sero sum tener tum supputo et arbor ablaqueato


Oleam legendam hoc modo locare oportet. oleam cogito recte omnem arbitratu domini, aut quem custodem fecerit, aut cui olea venierit. oleam ne stringito neve verberato iniussu domini aut custodis. si adversus ea quis fecerit, quod ipse eo die delegerit, pro eo nemo solvet neque debebitur. qui oleam legerint, omnes iuranto ad dominum aut ad custodem sese oleam non subripuisse neque quemquam suo dolo malo ea oletate ex fundo L. Manli. qui eorum non ita iuraverit, quod is legerit omne, pro eo argentum nemo dabit neque debebitur. oleam cogi recte satis dato arbitratu L. Manli. scalae ita uti datae erunt, ita reddito, nisi quae vetustate fractae erunt. si non erunt reddet † eaeque arbitratu deducetur. siquid redemptoris opera domino damni datum erit, resolvito: id viri boni arbitratu deducetur. legulos, quot opus erunt, praebeto et strictores. si non praebuerit, quanti conductum erit aut locatum erit, deducetur: tanto minus debebitur. de fundo ligna et oleam ne deportato. qui oleam legerit, qui deportarit, in singulas deportationes (??) N. II deducentur neque id debebitur. omnem oleam puram metietur modio oleario. adsiduos homines L praebeto, duas partes strictorum praebeto. nequis concedat, quo olea legunda et faciunda carius locetur, extra quam siquem socium inpraesentiarum dixerit. siquis adversum ea fecerit, si dominus aut custos volent, iurent omnes socii. si non ita iuraverint, pro ea olea legunda et faciunda nemo dabit neque debebitur ei qui non iuraverit. accessiones: in (??) (??) CC accedit oleae salsae (??) V, olei puri p. VIIII, in tota oletate aceti Q. V. quod oleae salsae non acceperint, dum oleam legent, in modios singulos S. S. (??) V dabuntur.

oleo lego hic modo locaris oportet oleo cogo rectus omnis arbitratus dominus aut qui custos facio aut qui olea venierit oleo ne stringo neve verbero injussus dominus aut custodio si adverro is quis facio qui ipse is dies deligo pro is nemo solvo neque debeo qui oleo lego omnis juro ad dominus aut ad custos sui oleo non surripio neque quisquam suus dolus malus is oletas ex fundo l manlius qui is non ita juro qui is lego omnis pro is argentum nemo do neque debeo oleo cogo rectus satis do arbitratus l manlius scala ita uti do sum ita reddo nisi qui vetustas frango sum si non sum reddo is arbitratus deduco siquis redemptor opus dominus damnum do sum resolvito is vir bonus arbitratus deduco legulus quot opus sum praebeo et strictor si non praebeo quantus conduco sum aut loco sum deduco tantus paruus debeo de fundo lignum et oleo ne deporto qui oleo lego qui deporto in singulus deportatio n is deduco neque is debeo omnis oleo purus metior modius olearius assiduus homo l praebeo duo pars strictor praebeo nequeo concedo quo olea lego et facio carus loco extra quam siquis socius inpraesentiaris dico siquis adverro is facio si dominus aut custos volo juro omnis socius si non ita iuraverint pro is olea lego et facio nemo do neque debeo is qui non juro accessio in centum accedo olea salio v oleum purus p viiii in totus oletas aceti q v qui olea salio non accipio dum oleo lego in modius singuli senatus senatus v do


arida facias. item pira facias. ficos mariscas in loco cretoso et aperto serito: Africanas et Herculaneas, Sacontinas, hibernas, Tellanas atras pediculo longo, eas in loco crassiore aut stercorato serito. pratum si inrigivum habebis, si non erit siccum, ne faenum desiet, summittito. sub urbe hortum omne genus, coronamenta omne genus, bulbos Megaricos, murtum coniugulum et album et nigrum, loream Delphicam et Cypriam et silvaticam, nuces calvas, Abellanas, Praenestinas, Graecas, haec facito uti serantur. fundum suburbanum, et qui eum fundum solum habebit, ita paret itaque conserat, uti quam sollertissimum habeat.

aridus facio item pirum facio ficos marisca in locus cretosus et aperio sero africanae et herculaneus sacontinas hiberno tellanas ater pediculus longus is in locus crassus aut stercoro sero pratum si inrigivum habeo si non sum siccus ne faenum desum summitto sub urbs hortus omnis genus coronamentum omnis genus bulbus megarici murtum coniugulis et albus et niger lorea delphicus et cypria et silvaticus nuces calvas abellanas praenestinus graece hic facio uti sero fundus suburbanus et qui is fundus solus habeo ita pareo itaque consero uti quam sollertissimum habeo


Prata primo vere stercerato luna silenti. quae inrigiva non erunt, ubi favonius flare coeperit, cum prata defendes, depurgato herbasque malas omnis radicitus effodito. Vbi vineam deputaveris, acervum lignorum virgarumque facito. ficos interputato et in vinea ficos subradito alte, ne eas vitis scandat. seminaria facito et vetera resarcito. haec facito, antequam viniam fodere incipias. Vbi daps profanata comestaque erit, verno arare incipito. ea loca primum arato, quae siccissima erunt, et quae crassissima et aquosissima erunt, ea postremum arato, dum ne prius obdurescant.

pratum primus verus stercerato luna sileo qui inrigiva non sum ubi favonius flaris coepio cum pratum defendo depurgo herba mala omnis radicitus effodio vbi vinea deputaveris acervus lignum virgarumque facio ficos interputo et in vinea ficos subrado altus ne is vita scando seminarium facio et vetero resarcio hic facio antequam viniam fodio incipio vbi daps profano comestaque sum vernus araris incipio is locum primus aro qui siccus sum et qui crassus et aquosus sum is posterus aro dum ne prior obduresco


Vinum si voles experiri duraturum sit necne, polentam grandem dimidium acetabuli in caliculum novum indito et vini sextarium de eo vino quod voles experiri eodem infundito et inponito in carbones: facito bis aut ter inferveat. tum id percolato, polentam abicito. vinum ponito sub dio. postridie mane gustato. si id sapiet, quod in dolio est, scito duraturum: si subacidum erit, non durabit.

vinum si volo experior duro sum necne polenta grandis dimidium acetabulis in caliculis novus indo et vinum sextarius de is vinum qui volo experior idem infundo et inpono in carbo facio bis aut ter inferveat tum is percolo polenta abicio vinum pono sub dius postridie mane gusto si is sapio qui in dolium sum scio duro si subacidus sum non duro


Scriblitam sic facito. in balteo tractis caseo ad eundem modum facito, uti placentam, sine melle.

scriblita sic facio in balteus traho caseus ad idem modus facio uti placenta sine mel


Bos si aegrotare coeperit, dato continuo ei unum ovum gallinaceum crudum: integrum facito devoret. postridie caput ulpici conterito cum hemina vini facitoque ebibat. sublimiter terat et vaso ligneo det, bosque ipsus et qui dabit sublimiter stet. ieiunus ieiuno bovi dato.

bos si aegrotaris coepio do continuo is unus ovum gallinaceus crudus integer facio devoro postridie caput ulpicum contero cum hemina vinum facio ebibo sublimis tero et vasum ligneus do bos ipse et qui do sublimis sto jejunus jejuno bos do


Sulcos, si locus aquosus erit, alveatos esse oportet, latos summos pedes tres, altos pedes quattuor, infimum latum P. I et palmum. eos lapide consternito: si lapis non erit, perticis saligneis viridibus controversus conlatis consternito: si pertica non erit, sarmentis conligatis. postea scrobes facito altos P. III S, latos P. IIII, et facito de scrobe aqua in sulcum defluat: ita oleas serito. vitibus sulcos et propagines ne minus P. II S quoquo versus facito. si voles vinea cito crescat et olea, quam severis, semel in mense sulcos et circum capita oleaginea quot mensibus, usque donec trimae erunt, fodere oportet. eodem modo ceteras arbores procurato.

sulci si locus aquosus sum alveatos sum oportet fero summus pes tres alo pes quattuor infimus latus p eo et palmus is lapis consterno si lapis non sum pertica salignus viridis controversus confero consterno si pertica non sum sarmentum conligo postea scrobis facio alo p iii senatus fero p quattuor et facio de scrobis aqua in sulcus defluo ita oleo sero vitis sulcus et propago ne paruus p is senatus quisquis verro facio si volo vinea cito cresco et olea quam sero semel in mensis sulcus et circum caput oleagineus quot mensis usque donec trimus sum fodio oportet idem modo ceterus arbor procuro


Bubus frondem ulmeam, populneam, querneam, ficulneam, usque dum habebis, dato. ovibus frondem viridem, usque dum habebis, praebeto: ubi sementim facturus eris. ibi oves delectato: et frondem usque ad pabula matura. pabulum aridum quod condideris in hiemem quam maxime conservato, cogitatoque hiemis quam longa siet.

bos frons ulmeus populneus querneus ficulnea usque dum habeo do ovis frons viridis usque dum habeo praebeo ubi sementis facio sum ibi ovo delecto et frons usque ad pabulum maturo pabulis aridus qui condo in hiems quam magnus conservo cogito hiems quam longus sum


Fici uti grossos teneant, facito omnia quo modo oleae, et hoc amplius, cum ver adpetet, terram adaggerato bene. si ita feceris, et grossi non cadent et fici scabrae non fient et multo feraciores erunt.

fici uti grossus teneo facio omnis quo modo olea et hic amplus cum ver adpeto terra adaggero bene si ita facio et grossus non cado et fici scabrae non fio et multus ferax sum


Aream, ubi frumentum teratur, sic facito. confodiatur minute terra, amurca bene conspargatur et conbibat quam plurimum. conminuito terram et cylindro aut pavicula coaequato. ubi coaequata erit, neque formicae molestae erunt, et cum pluerit, lutum non erit.

areus ubi frumentum tero sic facio confodio minuo terra amurca bene conspargo et conbibo quam multus conminuito terra et cylindro aut pavicula coaequo ubi coaequo sum neque formica molestus sum et cum pluerit lutum non sum


Vinum si voles concinnare, ut alvum bonam faciat, secundum vindemiam, ubi vites ablaqueantur, quantum putabis ei rei satis esse vini, tot vites ablaqueato et signato. earum radices circumsecato et purgato. veratri atri radices contundito in pila, eas radices dato circum vitem et stercus vetus et cinerem veterem et duas partes terrae circumdato radices vitis. terram insuper inicito. hoc vinum seorsum legito. si voles servare in vetustatem ad alvum movendam, servato, ne conmisceas cum cetero vino. de eo vino cyatum sumito et misceto aqua et bibito ante cenam. sine periculo alvum movebit.

vinum si volo concinnaris ut alvus bonus facio secundus vindemia ubi vito ablaqueantur quantus puto is res satis sum vinum tot vito ablaqueato et signo is radix circumseco et purgo veratrum ater radix contundo in pilum is radix do circum vito et stercus vetus et cinis vetus et duo pars terra circumdo radix vita terra insuper inicio hic vinum seorsus lego si volo servaris in vetustas ad alvus moveo servo ne conmisceas cum ceterus vinum de is vinum cyatum sumo et misceo aqua et bibo ante cena sine periculum alvus moveo


Luxum siquod est, hac cantione sanum fiet. harundinem prende tibi viridem P. IIII aut quinque longam, mediam diffinde, et duo homines teneant ad coxendices. incipe cantare : 'motas uaeta daries dardares astataries dissunapiter', usque dum coeant. ferrum insuper iactato. ubi coierint et altera alteram tetigerint, id manu prehende et dextera sinistra praecide, ad luxum aut ad fracturam alliga, sanum fiet. et tamen cotidie cantato et luxato vel hoc modo: 'huat haut haut istasis tarsis ardannabou dannaustra'.

luxus siquod sum hic cantio sanus fio harundo prehendo tu viridis p quattuor aut quinque longus medius diffindo et duo homo teneo ad coxendix incipio canto moveo uaeta daries dardaris astataries dissunapiter usque dum coeo ferrum insuper jacto ubi coeo et alter alter tango is manus prehendo et dextera sinistra praecido ad luxus aut ad frango alligo sanus fio et tamen cottidie canto et luxo vel hic modo huat haud haud istasis tarsis ardannabou dannaustra


Pomarium seminarium ad eundem modum atque oleagineum facito. suum quidquid genus talearum serito. Semen cupressi ubi seres, bipalio vertito. vere primo serito. porcas pedes quinos latas facito, eo stercus minutum addito, consarito glebasque conminuito. porcam planam facito, paulum concavam. tum semen serito crebrum tamquam linum, eo terram cribro incernito altam digitum transversum. eam terram tabula aut pedibus conplanato, furcas circum offigito, eo perticas intendito, eo sarmenta aut cratis ficarias inponito, quae frigus defendant et solem. uti subtus homo ambulare possit facito. crebro runcato. simul herbae inceperint nasci, eximito. nam si herbam duram velles, cupressos simul evelles. Ad eundem modum semen pirorum, malorum serito tegitoque. nuces pineas ad eundem modum nisi tamquam alium serito.

pomarius seminarium ad idem modus atque oleagineus facio suus quisquis genus talearis sero semen cupressi ubi sero bipalium vertito verus primus sero porca pes quini latus facio is stercus minuo addo consarito glaeba conminuito porca plana facio paulus concavus tum semen sero creber tamquam linum is terra cribro incerno alo digitus transverto is terra tabula aut pes conplano furca circum offigo is pertica intendo is sarmentum aut creo ficaria inpono qui frigus defendo et sol uti subtus homo ambulo possum facio creber runco simul herba inceperint nascor eximo nam si herba durus volo cupressus simul evello ad idem modus semen pirus malus sero tego nuces pinea ad idem modus nisi tamquam alius sero


Votum pro bubus, uti valeant, sic facito. Marti, Silvano in silva interdius in capita singula boum votum facito. farris L. III et lardi P. IIII S et pulpae P. IIII S, vini S. III, id in unum vas liceto coicere, et vinum item in unum vas liceto coicere. eam rem divinam vel servus vel liber licebit faciat. ubi res divina facta erit, statim ibidem consumito. mulier ad eam rem divinam ne adsit neve videat quo modo fiat. hoc votum in annos singulos, si voles, licebit vovere.

voveo pro bos uti valeo sic facio martius silvanus in silva interdius in caput singulus bos voveo facio far l iii et lardi p quattuor senatus et pulpa p quattuor senatus vinum senatus iii is in unus vas liceo cojacio et vinum item in unus vas liceo cojacio is res divina vel servus vel liber liceo facio ubi res divino facio sum statim ibidem consumo mulier ad is res divina ne adsum neve video quo modo fio hic voveo in annus singuli si volo liceo voveo


hoc porco piaculo inmolando esto'. si fodere voles, altero piaculo eodem modo facito, hoc amplius dicito: 'operis faciundi causa'. dum opus, cotidie per partes facito. si intermiseris aut feriae publicae aut familiares intercesserint, altero piaculo facito.

hic porcus piaculum inmolando sum si fodio volo alter piaculum idem modo facio hic amplus dico opus facio causa dum opus cottidie per pars facio si intermitto aut feriae publicus aut familiaris intercedo alter piaculum facio


Romae tunicas, togas, saga, centones, sculponeas: Calibus et Minturnis cuculliones, ferramenta, falces, palas, ligones, secures, ornamenta, murices, catellas: Venafro palas. Suessae et in Lucanis plostra, treblae: Albae, Romae dolia, labra: tegulae ex Venafro. aratra in terram validam Romanica bona erunt, in terram pullam Campanica: iuga Romanica optima erunt: vomeris indutilis optimus erit. trapeti Pompeis, Nolae ad Rufri maceriam: claves, clostra Romae: hamae, urnae oleariae, urcei aquarii, urnae vinariae, alia vasa ahenea Capuae, Nolae: fiscinae Campanicae † eame utiles sunt. funes subductarios, spartum omne Capuae: fiscinas Romanicas Suessae, Casino * optimae erunt Romae. Funem torculum siquis faciet, Casini L. Tunnius, Venafri C. Mennius L. F. eo indere oportet coria bona VIII nostratia, recentia quae depsta sient, quam minimum salis habeant. ea depsere et unguere unguine prius oportet, tum siccare. funem exordiri oportet longum P. LXXII. toros in habeat, lora in toros singulos vim lata digitos II. cum tortus erit, longus P. XLVIIII. in conmissura abibit P. III, rel. erit P. XLVI. ubi extentus erit, accedent P. V: longus erit P. LI. funem torculum extentum longum esse oportet P. LV maximis vasis, minoribus P. LI. funem loreum in plostrum iustum P. LX, semifunium P. XLV, lora retinacula in plostrum P. XXXVI, ad aratrum P. XXVI, lora praeductoria P. XXVII S, subiugia in plostrum lora P. XIX, funiculum P. XV,in aratrum subiugia lora P. XII, funiculum P. IIX. Trapetos latos maximos P. IIII S, orbis altos P. III S, orbis medios, ex lapicaedinis cum eximet, crassos pedem et palmum, inter miliarium et labrum P. II digitos II, labra crassa digitum. secundarium trapetum latum P. IIII et palmum, inter miliarium et labrum pes unus digitus unus, labra crassa digitos V, orbis altos P. III et digitos V, crassos P. I et digitos III. foramen in orbis semipedem quoquo versum facito. tertium trapetum latum P. IIII, inter miliarium et labrum P. I, labrum digitos V, orbis altos P. III digitos III, crassos P. I et digitos II. trapetum ubi arvectum erit, ubi statues, ibi accommodato concinnatoque.

roma tunica toga sagum cento sculponeae cal et minturnae cucullio ferramentum falx palo ligo securis ornamentum murex catella venafrum palo suessa et in lucanus plostra treblae alba roma dolium labrum tegula ex venafrum aratrum in terra validus romanica bonus sum in terra pullus campanicus iugum romanica bonus sum vomo indutilis bonus sum trapetus pompeum nola ad rufri maceria clavo claustra roma hama urna olearius urceus aquarius urna vinarius alius vasum aeneus capua nola fiscina campanicae eame utilis sum funis subductarius spartum omnis capua fiscina romanicas suessa casinus bonus sum roma funis torculis siquis facio casinus l tunnius venafrum que mennius l f is indo oportet corion bonus viii nostras recens qui depso sum quam paruus sal habeo is depso et unguere unguis prior oportet tum sicco funis exordior oportet longus p lxxii torus in habeo lorum in torus singuli vis fero digitus is cum torqueo sum longus p xlviiii in conmitto abeo p iii rel sum p xlvi ubi extendo sum accedo p v longus sum p li funis torculis extendo longus sum oportet p lv magnus vasum paruus p li funis loreus in plostrum iustus p lx semifunium p xlv lorum retinaculum in plostrum p xxxvi ad arater p xxvi lorum praeductorius p xxvii senatus subjugius in plostrum lorum p xix funiculis p xv in arater subjugius lorum p duodecim funiculis p iix trapetus fero magnus p quattuor senatus orbis alo p iii senatus orbis medius ex lapicaedo cum eximo crassus pedis et palmus inter miliarium et labrum p is digitus is labrum crassus digitus secundarius trapetus latus p quattuor et palmus inter miliarium et labrum pes unus digitus unus labrum crassus digitus v orbis alo p iii et digitus v crassus p eo et digitus iii foramen in orbis semipedem quisquis verro facio tertius trapetus latus p quattuor inter miliarium et labrum p eo labrum digitus v orbis alo p iii digitus iii crassus p eo et digitus is trapetus ubi arvectum sum ubi statuo ibi accommodo concinno


serito. fabam in locis validis non calamitosis serito. viciam et faenum Graecum quam minime herbosis locis serito. siliginem, triticum in loco aperto celso, ubi sol quam diutissime siet, seri oportet. lentim in rudecto et rubricoso loco, qui herbosus non siet, serito. hordeum, qui locus novus erit aut qui restibilis fieri poterit, serito. trimestre, quo in loco sementim maturam facere non potueris et qui locus restibilis crassitudine fieri poterit, seri oportet. rapinam et coles rapicii unde fiant et raphanum in loco stercorato bene aut in loco crasso serito.

sero faba in locus validus non calamitosus sero vicia et faenum graecus quam paruus herbosus locus sero siligo triticum in locus aperio celsus ubi sol quam diutissime sum sero oportet lentim in rudectus et rubricosus locus qui herbosus non sum sero hordeum qui locus novus sum aut qui restibilis fio possum sero trimestris quo in locus sementis maturus facio non possum et qui locus restibilis crassitudo fio possum sero oportet rapina et colo rapicii unde fio et raphanus in locus stercoro bene aut in locus crassus sero


Lentim quo modo servari oporteat. laserpicium aceto diluito, permisceto lentim aceto laserpiciato et ponito in sole. postea lentim oleo perfricato, sinito arescat. ita integra servabitur recte.

lentim quo modo servaris oportet laserpicium acetum diluo permisceo lentim acetum laserpiciatus et pono in sol postea lentim oleum perfrico sino aresco ita integer servo rectus


In torcularium quae opus sunt. vasis quinis prela temperata V, supervacanea III, suculas V, supervacaneam I, funes loreos V, subductarios V, melipontos V, troclias X, capistra V, assercula ubi prela sita sient V, serias III, vectes XL, fibulas XL constibilis ligneas, qui arbores conprimat, si dishiascent, et cuneos VI, trapetos V, cupas minusculas X, alveos X, palas ligneas X, rutra ferrea quinque.

in torcularius qui opus sum vasum quini prelum tempero v supervacaneus iii sucula v supervacaneam eo funis loreus v subductarius v melipontos v troclias decem capistro v asserculum ubi prelum sino sum v seria iii vecto xl fibula xl constibilis ligneus qui arbor conprimat si dishiasco et cuneus vis trapetus v cupa minusculus decem alveus decem palo ligneus decem rutrum ferreus quinque


Mustum si voles totum annum habere, in amphoram mustum indito et corticem oppicato, demittito in piscinam. post dies XXX eximito. totum annum mustum erit.

mustus si volo totus annus habeo in amphora mustus indo et cortex oppico demitto in piscina post dies xxx eximo totus annus mustus sum


Panem depsticium sic facito. manus mortariumque bene lavato. farinam in mortarium indito, aquae paulatim addito subigitoque pulchre. ubi bene subegeris, defingito coquitoque sub testu.

panis depsticius sic facio manus mortarium bene lavo farina in mortarium indo aqua paulatim addo subigo pulcher ubi bene subigo defingo coquo sub testu


Bubus medicamentum. si morbum metues, sanis dato salis micas tres, folia laurea III, porri fibras III, ulpici spicas III, alii spicas III, turis grana tria, herbae Sabinae plantas tres, rutae folia tria, vitis albae caules III, fabulos albos III, carbones vivos III, vini S. III. haec omnia sublimiter legi teri darique oportet. ieiunus siet qui dabit. per triduum de ea potione uni cuique bovi dato. ita dividito, cum ter uni cuique dederis, omnem absumas, bosque ipsus et qui dabit facito ut uterque sublimiter stent. vaso ligneo dato.

bos medicamentum si morbus metuo sanus do sal mico tres folium laureus iii porrus fibra iii ulpicum spico iii alius spico iii tus granum tres herba sabina planto tres ruta folium tres vita albus caulis iii fabulus albus iii carbo vivus iii vinum senatus iii hic omnis sublimis lego tero do oportet jejunus sum qui do per triduum de is potio unus quisque bos do ita dividito cum ter unus quisque do omnis absumo bos ipse et qui do facio ut uterque sublimis sto vasum ligneus do


Convolvolus in vinia ne siet. amurcam condito, puram bene facito, in vas aheneum indito congios II. postea igni leni coquito, rudicula agitato crebro usque adeo, dum fiat tam crassum quam mel. postea sumito bituminis tertiarium et sulpuris quartarium. conterito in mortario seorsum utrumque. postea infriato quam minutissime in amurcam caldam et simul rudicula misceto et denuo coquito sub dio caelo. nam si in tecto coquas, cum bitumen et sulpur additum est, excandescet. ubi erit tam crassum quam viscum, sinito frigescat. hoc vitem circum caput et sub brachia unguito: convolvolus non nascetur.

convolvolus in vinia ne sum amurca condio purus bene facio in vas aeneus indo congius is postea ignis lenis coquo rudicula agito creber usque adeo dum fio tam crassus quam mel postea sumo bitumen tertiarius et sulfur quartarius contero in mortarium seorsus uterque postea infrio quam minuo in amurca calidus et simul rudicula misceo et denuo coquo sub dius caelum nam si in tectum coquo cum bitumen et sulfur addo sum excandesco ubi sum tam crassus quam viscum sino frigescat hic vito circum caput et sub bracchium unguito convolvolus non nasco


Trapetum quo modo concinnare oporteat. columellam ferream, quae in miliario stat, eam rectam stare oportet in medio ad perpendiculum, cuneis salignis circumfigi oportet bene, eo plumbum effundere, caveat ni labet columella. si movebitur, eximito; denuo eodem modo facito, ne se moveat. modiolos in orbis oleagineos ex orcite olea facito, eos circumplumbato, caveto ne laxi sient. in cupam eos indito. cunicas solidas latas digitum pollicem facito, labeam bifariam faciat habeant, quas figat clavis duplicibus, ne cadant.

trapetus quo modo concinnaris oportet columella ferreus qui in miliarius sto is recingo sto oportet in medium ad perpendiculis cuneus salignus circumfigo oportet bene is plumbum effundo caveat ni labo columella si moveo eximo denuo idem modo facio ne sui moveo modiolus in orbis oleagineus ex orcite olea facio is circumplumbo caveto ne laxus sum in cupa is indo cunicas solidus latus digitus pollex facio labia bifarius facio habeo qui figo clavus duplex ne cado


Pultem Punicam sic coquito. libram alicae in aquam indito, facito uti bene madeat. id infundito in alveum purum, eo casei recentis P. III, mellis P. S, ovum unum, omnia una permisceto bene. ita insipito in aulam novam.

pulto punicus sic coquo libra alica in aqua indo facio uti bene madeo is infundo in alveus purus is caseus recens p iii mel p senatus ovum unus omnis unus permisceo bene ita insipo in aula novus


Quot iuga boverum, mulorum, asinorum habebis, totidem plostra esse oportet.

quot iugum boverum mulus asinus habeo totidem plostra sum oportet


Qui ager longe a mari aberit, ibi vinum Graecum sic facito. musti Q. XX in aheneum aut plumbeum infundito, ignem subdito. ubi bullabit vinum, ignem subducito. ubi id vinum refrixerit, in dolium quadragenarium infundito. seorsum in vas aquae dulcis Q. I infundito, salis (??) I, sinito muriam fieri. ubi muria facta erit, eodem in dolium infundito. schoenum et calamum in pila contundito, quod satis siet, sextarium unum eodem in dolium infundito, ut odoratum siet. post dies XXX dolium oblinito. ad ver diffundito in amphoras. biennium in sole sinito positum esse. deinde in tectum conferto. hoc vinum deterius non erit quam Coum.

qui ager longus ab mare absum ibi vinum graecus sic facio mustus q xx in aeneus aut plumbeus infundo ignis subdo ubi bullo vinum ignis subduco ubi is vinum refrigesco in dolium quadragenarius infundo seorsus in vas aqua dulcis q eo infundo sal eo sino muria fio ubi muria facio sum idem in dolium infundo schoenus et calamus in pilum contundo qui satis sum sextarius unus idem in dolium infundo ut odoro sum post dies xxx dolium oblinito ad ver diffundo in amphora biennium in sol sino pono sum deinde in tectum confero hic vinum deterior non sum quam cos


Calcem partiario coquendam qui dant, ita datur. perficit et coquit et ex fornace calcem eximit calcarius et ligna conficit ad fornacem. dominus lapidem, ligna ad fornacem, quod opus siet, praebet.

calx partiarius coquo qui do ita do perficio et coquo et ex fornace calx eximo calcarius et lignum confacio ad fornacem dominus lapis lignum ad fornacem qui opus sum praebeo


eximique serique eodem modo oportet. quae diligentius propagari voles, in aullas aut in qualos pertusos propagari oportet et cum iis in scrobem deferri oportet. in arboribus, uti radices capiant, calicem pertundito: per fundum aut qualum ramum, quem radicem capere voles, traicito: eum qualum aut calicem terra inpleto calcatoque bene, in arbore relinquito. ubi bimum fuerit, ramum sub qualo praecidito. qualum incidito ex ima parte perpetuum, sive calix erit, conquassato. cum eo qualo aut calice in scrobem ponito. eodem modo vitem facito, eam anno post praecidito seritoque cum qualo. hoc modo quod genus vis propagabis.

eximo sero idem modo oportet qui diligo propagaris volo in aullas aut in qualus pertundo propagaris oportet et cum is in scrobis defero oportet in arbor uti radix capio calix pertundo per fundus aut qual ramus qui radix capio volo traicio is qual aut calix terra inpleo calceo bene in arbor relinquo ubi bimus sum ramus sub qualus praecido qual incido ex imus pars perpetuus sive calix sum conquasso cum is qualus aut calix in scrobis pono idem modo vito facio is annus post praecido sero cum qualus hic modo qui genus volo propago


Robus materies, item ridica, ubi solstitium fuerit ad brumam semper tempestiva est. cetera materies quae semen habet, cum semen maturum habet, tum tempestiva est. quae materies semen non habet, cum glubebit, tum tempestiva est. † eo, quia semen viride et maturum habet (id semen de cupresso, de pino quidvis anni legere possis), item quidvis anni matura est et tempestiva. ibidem sunt nuces bimae, inde semen excidet, et anniculae, eae ubi primum incipiunt hiascere, tum legi oportet: per sementim primum incipiunt maturae esse, postea usque adeo sunt plus menses VIII. hornotinae nuces virides sunt. ulmus, cum folia cadunt, tum iterum tempestiva est.

robur materies item ridica ubi solstitium sum ad bruma semper tempestivus sum ceterus materies qui semen habeo cum semen maturus habeo tum tempestivus sum qui materies semen non habeo cum glubebit tum tempestivus sum is quia semen viride et maturus habeo is semen de cupresso de pinus quivis annus lego possum item quivis annus maturo sum et tempestivus ibidem sum nuces bimus inde semen excido et anniculus is ubi primus incipio hiasco tum lego oportet per sementis primus incipio maturus sum postea usque adeo sum multus mensis viii hornotinus nuces viridis sum ulmus cum folium cado tum iterum tempestivus sum


Per ver haec fieri oportet. sulcos et scrobes fieri, seminariis, vitiariis locum verti, vites propagari, in locis crassis et umectis ulmos, ficos, poma, oleas seri oportet. ficos, oleas, mala, pira, vites inseri oportet luna silenti post meridiem sine vento austro. oleas, ficos, pira, mala hoc modo inserito. quem ramum insiturus eris, praecidito, inclinato aliquantum, ut aqua defluat: cum praecides, caveto ne librum convellas. sumito tibi surculum durum, eum praeacuito, salicem Graecam discindito. argillam vel cretam coaddito, harenae paululum et fimum bubulum, haec una bene condepsito, quam maxime uti lentum fiat. capito tibi scissam salicem, ea stirpem praecisum circumligato, ne liber frangatur. ubi id feceris, surculum praeacutum inter librum et stirpem artito primoris digitos II. postea capito tibi surculum, quod genus inserere voles, eum primorem praeacuito oblicum primoris digitos II. surculum aridum, quem artiveris, eximito, eo artito surculum, quem inserere voles. librum ad librum vorsum facito, artito usque adeo, quo praeacueris. idem alterum surculum, tertium, quartum facito: quot genera voles, tot indito. salicem Graecam amplius circumligato, luto depsto stirpem oblinito digitos crassum tres. insuper lingua bubula obtegito, si pluat, ne aqua in librum permanet. eam linguam insuper libro alligato, ne cadat. postea stramentis circumdato alligatoque, ne gelus noceat.

per ver hic fio oportet sulcus et scrobis fio seminarium vitiariis locus verto vito propagaris in locus crassus et umectus ulmus ficos pomum oleo sero oportet ficos oleo malus pirum vito insero oportet luna sileo post meridio sine venio auster oleo ficos pirum malus hic modo insero qui ramus inquiro sum praecido inclino aliquantus ut aqua defluo cum praecido caveto ne liber convellas sumo tu surculis durus is praeacuo salix graece discindo argilla vel cerno coaddo harena paululum et fimum bubulis hic unus bene condepso quam magnus uti lentus fio capito tu scissus salix is stirps praecido circumligo ne liber frango ubi is facio surculis praeacuo inter liber et stirps artio primoris digitus is postea capito tu surculis qui genus insero volo is primoris praeacuo obliquus primoris digitus is surculis aridus qui artiveris eximo is artio surculis qui insero volo liber ad liber verto facio artio usque adeo quo praeacuo idem alter surculis tertius quartus facio quot genus volo tot indo salix graece amplus circumligo lutum depso stirps oblinito digitus crassus tres insuper lingua bubulus obtego si pluo ne aqua in liber permaneo is lingua insuper liber alligo ne cado postea stramentum circumdo alligo ne gelus noceo


Spaeritam sic facito, ita uti spiram, nisi sic fingito. de tractis caseo melle spaeras pugnum altas facito. eas in solo conponito densas, eodem modo conponito atque spiram itemque coquito.

spaerita sic facio ita uti spira nisi sic fingo de traho caseus mel spaeras pugnus alo facio is in solum conpono densus idem modo conpono atque spira ito coquo


Bubus cibaria annua in iuga singula lupini modios centum viginti aut glandis modios CCXL, faeni pondo I(??)XX, ocini *, fabae (??). XX, viciae (??). XXX. praeterea granatui videto uti satis viciae seras. pabulum cum seres, multas sationes facito.

bos cibaria annuus in iugum singulus lupinus modius centum viginti aut glandis modius ccxl faenum pondo eo xx ocinum faba xx vicia xxx praeterea granatui video uti satis vicia serus pabulis cum sero multus satio facio


Salem candidum sic facito. amphoram defracto collo puram inpleto aquae purae, in sole ponito. ibi fiscellam cum sale populari suspendito et quassato suppletoque identidem. id aliquotiens in die cotidie facito, usque adeo donec sal desiverit tabescere biduum. id signi erit: menam aridam vel ovum demittito: si natabit, ea muries erit, vel carnem vel caseos vel salsamenta quo condas. eam muriam in Iabella vel in patinas in sole ponito. usque adeo in sole habeto, donec concreverit. inde flos salis fiet. ubi nubilabitur et noctu sub tecto ponito; cotidie, cum sol erit, in sole ponito.

sal candidus sic facio amphora defringo collum purus inpleo aqua purus in sol pono ibi fiscella cum sal populor suspendo et quasso suppleo identidem is aliquoties in dies cottidie facio usque adeo donec sal desiverit tabesco biduus is signum sum menam aridus vel ovum demitto si nato is muries sum vel caro vel caseus vel salsamentum quo condo is muria in iabella vel in patina in sol pono usque adeo in sol habeo donec concerno inde flos sal fio ubi nubilabitur et nox sub tectum pono cottidie cum sol sum in sol pono


Taleas oleagineas, quas in scrobe saturus eris, tripedaneas decidito diligenterque tractato, ne liber laboret, cum dolabis aut secabis. quas in seminario saturus eris, pedalis facito, eas sic inserito. locus bipalio subactus siet beneque terra tenera siet beneque glittus siet. cum taleam demittes, pede taleam opprimito. si parum descendet, malleo aut mateola adigito cavetoque ne librum scindas, cum adiges. palo prius locum ne feceris, quo taleam demittas. si ita severis uti stet talea, melius vivet. taleae ubi trimae sunt, tum denique maturae sunt, ubi liber sese vertet. si in scrobibus aut in sulcis seres, ternas taleas ponito easque divaricato, supra terram ne plus IIII digitos transvorsos emineant; vel oculos serito.

talea oleagineus qui in scrobis sero sum tripedaneus decido diligens tracto ne liber laboro cum dolo aut seco qui in seminarium sero sum pedal facio is sic insero locus bipalium subigo sum benus terra tener sum benus glittus sum cum talea demitto pes talea opprimo si parum descendo malleus aut mateola adigo cavetoque ne liber scindo cum adigo palo prior locus ne facio quo talea demitto si ita sero uti sto talea bonus vivo talea ubi trimus sum tum denique maturus sum ubi liber sui verto si in scrobis aut in sulcus sero terni talea pono eo divarico supra terra ne multus quattuor digitus transverto emineo vel oculus sero


Piro florente dapem pro bubus facito. postea verno arare incipito. ea loca primum arato, quae rudecta harenosaque erunt. postea uti quaeque gravissima et aquosissima erunt, ita postremo arato.

pirus floreo daps pro bos facio postea vernus araris incipio is locum primus aro qui rudectus harenosus sum postea uti quisque gravis et aquosus sum ita postremo aro


Fici aridae si voles uti integrae sint, in vas fictile condito. id amurca decocta unguito.

fici aridus si volo uti integer sum in vas fictilis condio is amurca decoquo unguito


Vinum murteum sic facito. murtam nigram arfacito in umbra. ubi iam passa erit, servato ad vindemiam, in urnam musti contundito murtae semodium, id oblinito. ubi desiverit fervere mustum, murtam eximito. id est ad alvum crudam et ad lateris dolorem et ad coeliacum.

vinum murtatus sic facio myrta niger arfacito in umbra ubi iam patior sum servo ad vindemia in urna mustus contundo myrta semodius is oblinito ubi desiverit ferveo mustus myrta eximo is sum ad alvus crudus et ad lateo dolor et ad coeliacus


Est interdum praestare mercaturis rem quaerere, nisi tam periculosum sit, et item fenerari, si tam honestum sit. maiores nostri sic habuerunt et ita in legibus posiverunt, furem dupli condemnari, feneratorem quadrupli. quanto peiorem civem existimarint feneratorem quam furem, hinc licet existimare. et virum bonum quom laudabant, ita laudabant, bonum agricolam bonumque colonum. amplissime laudari existimabatur qui ita laudabatur. mercatorem autem strenuum studiosumque rei quaerendae existimo, verum, ut supra dixi, periculosum et calamitosum. at ex agricolis et viri fortissimi et milites strenuissimi gignuntur, maximeque pius quaestus stabilissimusque consequitur minimeque invidiosus, minimeque male cogitantes sunt qui in eo studio occupati sunt. nunc ut ad rem redeam, quod promisi institutum principium hoc erit.

sum interdum praesto mercor res quaero nisi tam periculosus sum et item feneraris si tam honestus sum magnus noster sic habeo et ita in lex posiverunt fur duplum condemnaris fenerator quadruplus quantus malus civis existimo fenerator quam fur hinc licet existimaris et vir bonus cum laudo ita laudo bonus agricola bonus colonus amplus laudo existimo qui ita laudo mercator autem strenuus studiosus res quaero existimo verus ut supra dico periculosus et calamitosus at ex agricola et vir fortis et miles strenuus gigno magnus pius quaestus stabilis consequor minimus invidiosus minimus malus cogito sum qui in is studium occupo sum nunc ut ad res redeo qui promitto institus principium hic sum praedium vendo is pigeo vendo uti bene aedifico sum caveto alienus disciplina temere contemno de dominus bonus colonus bonus aedificator bonus emo ad villa cum venio video vasum torculus et dolium multo sum ubi non sum scio pro ratio fructus sum instrumentum ne magnus sum locus bonus sum video quam minimus instrumentum sumptuosus ager ne sum scio idem ager qui homo quivis quaestuosus sum si sumptuosus sum relinquo non multus praedium qui primus sum si ego rogo sic dico de omnis ager bonus locus iugerum ager centum vinea sum primus si vinum bonus et multus sum secundus locus hortus irriguus tertius salictum quartum oletum quintus pratum sextus campus frumentarius septimus silva caeduus octavus arbustus nonus glandarius silva


Alvum deicere hoc modo oportet, si vis bene tibi deicere. sume tibi ollam, addito eo aquae sextarios sex et eo addito ungulam de perna. si ungulam non habebis, addito de perna frustum P. S quam minime pingue. ubi iam coctum incipit esse, eo addito brassicae coliculos duos, betae coliculos duos cum radice sua, feliculae pullum, herbae Mercurialis non multum, mitulorum L. II, piscem capitonem et scorpionem I, cochleas sex et lentis pugillum. haec omnia decoquito usque ad sextarios III iuris. oleum ne addideris. indidem sume tibi sextarium unum tepidum, adde vini Coi cyatum unum, bibe, interquiesce, deinde iterum eodem modo, deinde tertium: purgabis te bene. et si voles insuper vinum Coum mixtum bibere, licebit bibas. ex iis tot rebus quod scriptum est unum, quod eorum vis, alvum deicere potest. verum ea re tot res sunt, uti bene deicias, et suave est.

alvus deicio hic modo oportet si volo bene tu deicio sumo tu ille addo is aqua sextarius sex et is addo ungula de perna si ungula non habeo addo de perna frustum p senatus quam paruus pinguis ubi iam coquo incipio sum is addo brassica cauliculus duo beta cauliculus duo cum radix suus filicula pullus herba mercurial non multus mitulorum l is piscis capito et scorpio eo coclea sex et lentus pugillum hic omnis decoquo usque ad sextarius iii ius oleum ne addo indidem sumo tu sextarius unus tepidus addo vinum cos cyatum unus bibo interquiesco deinde iterum idem modo deinde tertius purgo tu bene et si volo insuper vinum cos misceo bibo liceo bibo ex is tot res qui scribo sum unus qui is volo alvus deicio possum verus is res tot res sum uti bene deicio et suavis sum


Vindemia facta vasa torcula, corbulas, fiscinas, funis, patibula, fibulas iubeto suo quidquid loco condi. dolia cum vino bis in die fac extergeantur, privasque scopulas in dolia facito habeas illi rei, qui labra doliorum circumfrices. ubi erit lectum dies triginta, si bene deacinata erunt dolia, oblinito. si voles de faece demere vinum, tum erit ei rei optimum tempus.

vindemio facio vasum torculus corbula fiscina funis patibulus fibula jubeo suus quisquis locus condo dolium cum vinum bis in dies facio extergeantur privasque scopulae in dolium facio habeo ille res qui labrum dolium circumfrico ubi sum lectus dies triginta si bene deacinatus sum dolium oblinito si volo de faex demo vinum tum sum is res bonus tempus


Aquae marinae concinnatio. aquae marinae Q. I ex alto sumito, quo aqua dulcis non accedit. sesquilibram salis frigito, eodem indito et rude misceto usque adeo, donec ovum gallinaceum coctum natabit, desinito miscere. eodem vini veteris vel Aminnii vel miscelli albi congios II infundito, misceto probe. postea in vas picatum confundito et oblinito. siquid plus voles aquae marinae concinnare, pro portione ea omnia facito.

aqua marinus concinnatio aqua marinus q eo ex altus sumo quo aqua dulcis non accedo sesquilibra sal frigo idem indo et rudo misceo usque adeo donec ovum gallinaceus coquo nato desino misceo idem vinum veto vel aminnii vel miscellus albus congius is infundo misceo probus postea in vas pico confundo et oblinito siquis multus volo aqua marinus concinnaris pro portio is omnis facio


Dapem hoc modo fieri oportet. Iovi dapali culignam vini quantam vis polluceto. eo die feriae bubus et bubulcis et qui dapem facient. cum pollucere oportebit, sic facies: 'Iuppiter dapalis, quod tibi fieri oportet in domo familia mea culignam vini dapi, eius rei ergo macte hac illace dape pollucenda est.' manus interluito, postea vinum sumito: 'Iuppiter dapalis, macte istace dape pollucenda esto, macte vino inferio esto.' Vestae, si voles, dato. daps Iovi assaria pecunia urna vini. Iovi caste profanato sua contagione. postea dape facta serito milium, panicum, alium, lentim.

daps hic modo fio oportet iuppiter dapal culigna vinum quantus volo polluceto is dies feriae bos et bubulcus et qui daps facio cum pollucere oportet sic facies iuppiter dapal qui tu fio oportet in domus familia meus culigna vinum daps is res ergo mactus hic illace daps pollucenda sum manus interluo postea vinum sumo iuppiter dapal mactus istace daps pollucenda sum mactus vinum inferius sum vesta si volo do daps iuppiter assarius pecunia urna vinum iuppiter castus profano suus contagio postea daps facio sero mille panicum alius lentim


Vinum Coum si voles facere, aquam ex alto marinam sumito mari tranquillo, cum ventus non erit, dies LXX ante vindemiam, quo aqua dulcis non perveniet. ubi hauseris de mari, in dolium infundito, nolito inplere, quadrantalibus quinque minus sit quam plenum. operculum inponito, relinquito qua interspiret. ubi dies XXX praeterierint, transfundito in alterum dolium puriter et leniter, relinquito in imo quod desiderit. post dies XX in alterum dolium item transfundito: ita relinquito usque ad vindemiam. unde vinum Coum facere voles, uvas relinquito in vinea, sinito bene coquantur, et ubi pluerit et siccaverit, tum deligito et ponito in sole biduum aut triduum sub dio, si pluviae non erunt. si pluvia erit, in tecto in cratibus conponito, et siqua acina corrupta erunt, depurgato. tum sumito aquam marinam Q. S. S. E, in dolium quinquagenarium infundito aquae marinae Q. X. tum acina de uvis miscellis decarpito de scopione in idem dolium, usque dum inpleveris. manu conprimito acina, ut conbibant aquam marinam. ubi inpleveris dolium, operculo operito, relinquito qua interspiret. ubi triduum praeterierit, eximito de dolio et calcato in torculario et id vinum condito in dolia lauta et pura et

vinum cos si volo facio aqua ex altus marinus sumo mare tranquillus cum venio non sum dies lxx ante vindemia quo aqua dulcis non pervenio ubi haurio de mare in dolium infundo nolo inpleo quadrantal quinque paruus sum quam plenus operculis inpono relinquo qui interspiro ubi dies xxx praetereo transfundo in alter dolium puriter et lenis relinquo in imus qui desiderit post dies xx in alter dolium item transfundo ita relinquo usque ad vindemia unde vinum cos facio volo labrusca relinquo in vinea sino bene coquo et ubi pluerit et sicco tum deligo et pono in sol biduus aut triduum sub dius si pluvia non sum si pluvia sum in tectum in cratis conpono et siqua acinum corrumpo sum depurgo tum sumo aqua marinus q senatus senatus e in dolium quinquagenarius infundo aqua marinus q decem tum acinum de labrusca miscellus decarpo de scopio in idem dolium usque dum inpleveris manus conprimito acinum ut conbibo aqua marinus ubi inpleveris dolium operculo operio relinquo qui interspiro ubi triduum praetereo eximo de dolium et calceo in torcularius et is vinum condio in dolium lauo et purus et


Habitationem delutare. terram quam maxime cretosam vel rubricosam, eo amurcam infundito, paleas indito. sinito quadriduum fracescat. ubi bene fracuerit, rutro concidito. ubi concideris, delutato. ita neque aspergo nocebit, neque mures cava facient, neque herba nascetur, neque lutamenta scindent se.

habitatio delutaris terra quam magnus cretosus vel rubricosus is amurca infundo palea indo sino quadriduum fracesco ubi bene fracesco rutrum concaedes ubi concaedes deluto ita neque aspergo noceo neque mus cavo facio neque herba nasco neque lutamentum scindo sui


Vilici officia quae sunt, quae dominus praecepit, ea omnia quae in fundo fieri oportet quaeque emi pararique oportet, quo modoque cibaria, vestimenta familiae dari oportet, eadem uti curet faciatque moneo dominoque dicto audiens sit. hoc amplius, quo modo vilicam uti oportet et quo modo eae imperari oportet, uti adventu domini quae

vilicus officium qui sum qui dominus praecipio is omnis qui in fundo fio oportet quisque emo paro oportet quo modus cibaria vestimentum familia do oportet idem uti curo facio moneo dominus dico audio sum hic amplus quo modo vilica uti oportet et quo modo is imperaris oportet uti advenio dominus qui


Quae mala in segete sint. si cariosam terram tractes. cicer, quod vellitur et quod salsum est, eo malum est. hordeum, faenum Graecum, ervum, haec omnia segetem exsugunt et omnia quae velluntur. nucleos in segetem ne indideris. Quae segetem stercorent fruges: lupinum, faba, vicia. Stercus unde facias: stramenta, lupinum, paleas, fabalia, acus, frondem iligneam, querneam. ex segeti vellito ebulum, cicutam et circum salicta herbam altam ulvamque: eam substernito ovibus bubusque, frondem putidam. partem de nucleis succernito et in lacum coicito, eo aquam addito, permisceto rutro bene: inde lutum circum oleas ablaqueatas addito, nucleos conbustos item addito. vitis si macra erit, sarmenta sua concidito minute et ibidem inarato aut infodito. Per hiemem lucubratione haec facito: ridicas et palos, quos pridie in tecto posueris, siccos dolato, faculas facito, stercus egerito. nisi intermestri lunaque dimidiata tum ne tangas materiem. quam effodies aut praecides abs terra, diebus vii proximis, quibus luna plena fuerit, optime eximetur. omnino caveto nequam materiem doles neu caedas neu tangas, si potes, nisi siccam neu gelidam neu rorulentam. frumenta face bis sarias runcesque avenamque destringas. de vinea et arboribus putatis sarmenta degere et fascinam face et vitis et ligna in caminum ficulna et codicillos domino in acervum conpone.

qui malus in seges sum si cariosus terra tracto cicer qui vello et qui salio sum is malus sum hordeum faenum graecus ervum hic omnis seges exsugo et omnis qui vello nucleus in seges ne indo qui seges stercoro frugis lupinus faba vicia stercus unde facio stramentum lupinus palea fabalia acus frons iligneus querneus ex seges vellito ebulis cicuta et circum salictum herba alo ulva is substerno ovis bos frons putidus pars de nucleus succerno et in lacus cojacio is aqua addo permisceo rutrum bene inde lutum circum oleo ablaqueatas addo nucleus conbustos item addo vita si macra sum sarmentum suus concaedes minuo et ibidem inaro aut infodio per hiems lucubratio hic facio ridica et palus qui pridie in tectum pono siccus dolo facula facio stercus egero nisi intermestris luno dimidio tum ne tango materio quam effodio aut praecido abs terra dies vii propior qui luna plenus sum optume eximo omnino caveto nequam materio doleo neu caedo neu tango si possum nisi siccus neu gelidus neu rorulentus frumentum fax bis sarias runco avenamque destringo de vinea et arbor puto sarmentum dego et fascina fax et vita et lignum in caminus ficulnus et codicilli dominus in acervus conpono


labore. bubilia bona, bonas praesepis Faliscas clatratas, clatros interesse oportet pede. si ita feceris, pabulum boves non eicient. villam urbanam pro copia aedificato. in bono praedio si bene aedificaveris, bene posiveris, ruri si recte habitaveris, libentius et saepius venies: fundus melius erit, minus peccabitur, fructi plus capies. frons occipitio prior est: vicinis bonus esto; familiam ne siveris peccare. si te libenter vicinitas videbit, facilius tua vendes, opera facilius locabis, operarios facilius conduces: si aedificabis, operis, iumentis, materie adiuvabunt: siquid bona salute usus venerit, benigne defendent.

labor bubile bonus bonus praesaepe falisca clatratas clathri intersum oportet pes si ita facio pabulis bos non eicio villa urbanus pro copia aedifico in bonus praedium si bene aedifico bene posiveris rus si rectus habito libet et saepis venio fundus bonus sum paruus pecco fruor multus capio frons occipitium prior sum vicinus bonus sum familia ne sino peccaris si tu libet vicinitas video facilis tuus vendo opus facilis loco operarius facilis conduco si aedifico opus jumentum materies adiuvo siquis bonus salus utor venio benignus defendo


Vinum familiae. ubi vindemia facta erit, loram bibant menses tres: mense quarto heminas in dies, id est in mense congios II S: mense quinto, sexto, septimo, octavo in dies sextarios, id est in mense congios quinque: nono, decimo, undecimo, duodecimo in dies heminas ternas, id est inmense amphoram: hoc amplius Saturnalibus et Conpitalibus in singulos homines congios III S: summa vini in homines singulos inter annum Q. VII. conpeditis, uti quidquid operis facient, pro portione addito: eos non est nimium in annos singulos vini Q. X ebibere.

vinum familia ubi vindemio facio sum lora bibo mensis tres mensis quartum hemina in dies is sum in mensis congius is senatus mensis quintus sextus septimus octavus in dies sextarius is sum in mensis congius quinque nonus decimus undecimus duodecimus in dies hemina terni is sum inmense amphora hic amplus saturnal et conpital in singuli homo congius iii senatus summus vinum in homo singuli inter annus q vii conpeditis uti quisquis opus facio pro portio addo is non sum nimium in annus singuli vinum q decem ebibo


Bubus pabulum hoc modo parari darique oportet. ubi sementim patraveris, glandem parari legique oportet et in aquam conici. inde semodios singulis bubus in dies dari oportet, et si non laborabunt, pascantur satius erit, aut modium vinaceorum, quos in dolium condideris. interdiu pascito, noctu faeni P. XXV uni bovi dato. si faenum non erit, frondem iligneam et hederaciam dato. paleas triticeas et hordeaceas, acus fabaginum, de vicia vel de lupino, item de ceteris frugibus, omnia condito. cum stramenta condes, quae herbosissima erunt, in tecto condito et sale spargito, deinde ea pro faeno dato. ubi verno dare coeperis, modium glandis aut vinaceorum dato aut modium lupini macerati et faeni P. XV. ubi ocinum tempestivum erit, dato primum. manibus carpito, id renascetur: quod falcula secueris, non renascetur. usque ocinum dato, donec arescat: ita temperato. postea viciam dato, postea panicum dato, secundum panicum frondem ulmeam dato. si populneam habebis, admisceto, ut ulmeae satis siet. ubi ulmeam non habebis, querneam et ficulneam dato. nihil est quod magis expediat, quam boves bene curare. boves nisi per hiemem, cum non arabunt, pasci non oportet. nam viride cum edunt, semper id expectant, et fiscellas habere oportet, ne herbam sectentur, cum arabunt.

bos pabulis hic modo paro do oportet ubi sementis patraveris glans paro lego oportet et in aqua conicio inde semodius singuli bos in dies do oportet et si non laboro pasco sero sum aut modius vinaceum qui in dolium condo interdiu pasco nox faenum p xxv unus bos do si faenum non sum frons iligneus et hederaciam do palea triticeus et hordeaceus acus fabago de vicia vel de lupinus item de ceterus frugis omnis condio cum stramentum condo qui herbosus sum in tectum condio et sal spargo deinde is pro faenum do ubi vernus do coepio modius glandis aut vinaceum do aut modius lupinus macero et faenum p xv ubi ocinum tempestivus sum do primus manus carpo is renascor qui falcula seco non renascor usque ocinum do donec aresco ita tempero postea vicia do postea panicum do secundus panicum frons ulmeus do si populneus habeo admisceo ut ulmeus satis sum ubi ulmeus non habeo querneus et ficulnea do nihil sum qui magis expedio quam bos bene curo bos nisi per hiems cum non aro pascor non oportet nam viride cum edo semper is expecto et fiscella habeo oportet ne herba sector cum aro


opus sunt parentur curenturque diligenter. vilicae quae sunt officia, curato faciat. si eam tibi dederit dominus uxorem, ea esto contentus. ea te metuat facito. ne nimium luxuriosa siet. vicinas aliasque mulieres quam minimum utatur neve domum neve ad sese recipiat. ad cenam nequo eat neve ambulatrix siet. rem divinam ni faciat neve mandet, qui pro ea faciat, iniussu domini aut dominae. scito dominum pro tota familia rem divinam facere. munda siet: villam conversam mundeque habeat: focum purum circumversum cotidie, priusquam cubitum eat, habeat. Kalendis, Idibus, Nonis, festus dies cum erit, coronam in focum indat, per eosdemque dies lari familiari pro copia supplicet. cibum tibi et familiae curet uti coctum habeat. gallinas multas et ova uti habeat. pira arida, sorba, ficos, uvas passas, sorba in sapa et pira et uvas in doliis et mala strutea, uvas in vinaciis et in urceis in terra obrutas et nuces Praenestinas recentes in urceo in terra obrutas habeat. mala Scantiana in doliis et alia quae condi solent et silvatica, haec omnia quotannis diligenter uti condita habeat. farinam bonam et far suptile sciat facere.

opus sum paro curo diligenter vilica qui sum officium curo facio si is tu do dominus uxor is sum contineo is tu metuo facio ne nimium luxuriosus sum vicina alius mulier quam paruus uto neve domus neve ad sui recipio ad cena nequo eo neve ambulatrix sum res divina ni facio neve mando qui pro is facio injussus dominus aut domina scio dominus pro totus familia res divina facio mundo sum villa converro mundus habeo focus purus circumversum cottidie priusquam cubitum eo habeo kalendae idus nona festus dies cum sum corona in focus indo per idem dies laris familiaris pro copia supplico cibus tu et familia curo uti coquo habeo gallina multus et ovo uti habeo pirum aridus sorbum ficos labrusca patior sorbum in sapa et pirum et labrusca in dolium et malus strutea labrusca in vinaciis et in urceus in terra obruo et nuces praenestinus recens in urceus in terra obruo habeo malus scantianus in dolium et alius qui condo soleo et silvaticus hic omnis quot diligenter uti condio habeo farina bonus et far suptilis scio facio


Hac lege vinum pendens venire oportet. vinaceos inlutos et faecem relinquito. locus vinis ad K. Octob. primas dabitur. si non ante ea exportaverit, dominus vino quid volet faciet. cetera lex, quae oleae pendenti.

hic lex vinum pendeo venio oportet vinaceos illutus et faecem relinquo locus vinum ad k octob primus do si non ante is exportaverit dominus vinum quis volo facio ceterus lex qui olea pendeo


Oleae albae quo modo condiantur. antequam nigrae fiant, contundantur et in aquam deiciantur. crebro aquam mutet. deinde, ubi satis maceratae erunt, exprimat et in acetum coiciat et oleum addat, salis selibram in modium olearum. feniculum et lentiscum seorsum condat in acetum. si una admiscere voles, cito utito. in orculam calcato. manibus siccis, cum uti voles, sumito.

olea albus quo modo condio antequam niger fio contundo et in aqua deicio creber aqua muto deinde ubi satis macero sum exprimo et in acetum cojacio et oleum addo sal selibra in modius olearis feniculis et lentiscus seorsus condo in acetum si unus admisceo volo cito uto in orcula calceo manus siccus cum uti volo sumo


Salicta locis aquosis, umectis, umbrosis, propter amnes ibi seri oportet; et id videto uti aut domino opus siet aut ut vendere possit. prata inrigiva, si aquam habebis, id potissimum facito: si aquam non habebis, sicca quam plurima facito. hoc est praedium quod ubi vis expedit facere.

salictum locus aquosus umectus umbrosus propter amnis ibi sero oportet et is video uti aut dominus opus sum aut ut vendo possum pratum inrigiva si aqua habeo is potis facio si aqua non habeo sicco quam multus facio hic sum praedium qui ubi volo expedio facio


Trapetum hoc modo accommodare oportet. librator uti statuatur pariter ab labris. digitum minimum orbem abesse oportet ab solo mortari. orbes cavere oportet nequid mortarium terant. inter orbem et miliarium unum digitum interesse oportet. si plus intererit atque orbes nimium aberunt, funi circumligato miliarium arte crebro, uti expleas quod nimium interest. si orbes altiores erunt atque nimium mortarium deorsom teret, orbiculos ligneos pertusos in miliarium in columella supponito, eo altitudinem temperato. eodem modo latitudinem orbiculis ligneis aut armillis ferreis temperato, usque dum recte temperabitur. Trapetus emptus est in Suessano (??) CCCC et olei PL. conposturae (??) LX: vecturam boum, operas VI, homines VI cum bubulcis (??) LXXII: cupam ornatam (??) LXXII, pro oleo (??) XXV: S. S. (??) DCXXVIIII. Pompeis emptus ornatus (??) CCCXXCIIII: vecturam (??) CCXXC: domi melius concinnatur et accommodatur, eo sumpti opus est (??) LX: S. S. (??) DCCXXIIII. si orbes in veteres trapetos parabis, medios crassos P. I digitos III, altos P. I, foramen semipedem quoquo vorsum. eos cum advexeris, ex trapeto temperato. ii emuntur ad Rufri macerias (??) CXXC, temperantur (??) XXX. tantidem Pompeis emitur.

trapetus hic modo accommodaris oportet librator uti statuo pariter ab labrum digitus paruus orbis absum oportet ab solum mortaris orbo caveo oportet nequid mortarium tero inter orbis et miliarium unus digitus intersum oportet si multus intersum atque orbo nimium abeo funis circumligo miliarium ars creber uti expleo qui nimium intersum si orbo alo sum atque nimium mortarium deordior tero orbiculus ligneus pertundo in miliarium in columella suppono is altitudo tempero idem modo latitudo orbiculis ligneus aut armilla ferreus tempero usque dum rectus tempero trapetus emo sum in suessanus cccc et oleum pl conposturae lx veho bos opera vis homo vis cum bubulcus lxxii cupa orno lxxii pro oleum xxv senatus senatus dcxxviiii pompeum emo orno cccxxciiii veho ccxxc domus bonus concinno et accommodo is sumo opus sum lx senatus senatus dccxxiiii si orbo in vetus trapetus paro medius crassus p eo digitus iii alo p eo foramen semipedem quisquis verto is cum advexeris ex trapetus tempero is emo ad rufri maceria cxxc tempero xxx tantus pompeum emo


Oleum viride sic facito. oleam quam primum ex terra tollito. si inquinata erit, lavito, a foliis et stercore purgato. postridie aut post diem tertium, quam lecta erit, facito. olea ubi nigra erit, stringito. quam acerbissima olea oleum facies, tam oleum optimum erit. domino de matura olea oleum fieri maxime expediet. si gelicidia erunt, cum oleam coges, triduum atque quatriduum post oleum facito. eam oleam, si voles, sale spargito. quam calidissimum torcularium et cellam habeto.

oleum viride sic facio oleo quam primus ex terra tollo si inquino sum lavito ab folium et stercus purgo postridie aut post dies tertius quam lego sum facio olea ubi niger sum stringo quam acerbus olea oleum facies tam oleum bonus sum dominus de maturo olea oleum fio magnus expedio si gelicidium sum cum oleo cogo triduum atque quatriduum post oleum facio is oleo si volo sal spargo quam calidus torcularius et cella habeo


De brassica quod concoquit. brassica est quae omnibus holeribus antistat. eam esto vel coctam vel crudam. crudam si edes, in acetum intinguito. mirifice concoquit, alvum bonam facit, lotiumque ad omnes res salubre est. si voles in convivio multum bibere cenareque libenter, ante cenam esto crudam quantum voles ex aceto, et item, ubi cenaveris, comesto aliqua V folia: reddet te quasi nihil ederis, bibesque quantum voles. Alvum si voles deicere superiorem, sumito brassicae quae levissima erit P. IIII. inde facito manipulos aequales tres conligatoque. postea ollam statuito cum aqua. ubi occipiet fervere, paulisper demittito unum manipulum, fervere desistet. postea ubi occipiet fervere, paulisper demittito ad modum dum quinque numeres, eximito. item facito alterum manipulum, item tertium. postea conicito, contundito, item eximito in linteum, exurgeto sucum quasi heminam in pocillum fictile. eo indito salis micam quasi ervum et cumini fricti tantum quod oleat. postea ponito pocillum in sereno noctu. qui poturus erit, lavet calida, bibat aquam mulsam, cubet incenatus. postea mane bibat sucum deambuletque horas IIII, agat, negoti siquid habebit. ubi libido veniet, nausia adprehendet, decumbat purgetque sese. tantum bilis pituitaeque eiciet, uti ipse miretur, unde tantum siet. postea ubi deorsum versus ibit, heminam aut paulo plus bibat. si amplius ibit, sumito farinae minutae concas duas, infriet in aquam, paulum bibat, constituet. verum quibus tormina molesta erunt, brassicam in aqua macerare oportet. ubi macerata erit, coicito in aquam calidam, coquito usque donec conmadebit bene, aquam defundito. postea salem addito et cumini paululum et pollinem polentae eodem addito et oleum. postea fervefacito, infundito in catinum, uti frigescat. eo interito quod volet cibi, postea edit. sed si poterit solam brassicam esse, edit. et si sine febre erit, dato vini atri duri aquatum bibat quam minimum; si febris erit, aquam. id facito cotidie mane. nolito multum dare, ne pertaedescat, uti possit porro libenter esse. ad eundem modum viro et mulieri et puero dato. nunc de illis, quibus aegre lotium it quibusque substillum est. sumito brassicam, coicito in aquam ferventem, coquito paulisper, uti subcruda siet. postea aquam defundito non omnem. eo addito oleum bene et salem et cumini paululum, infervefacito paulisper. postea inde iusculum frigidum sorbere et ipsam brassicam esse, uti quam primum excoquatur. cotidie id facito.

de brassica qui concoquo brassica sum qui omnis holeribus antistat is sum vel coquo vel crudus crudus si edo in acetum intinguito mirificus concoquo alvus bonus facio lotium ad omnis res salubris sum si volo in convivium multus bibo ceno libet ante cena sum crudus quantus volo ex acetum et item ubi cenaveris comesto aliqui v folium reddo tu quasi nihil edo bibo quantus volo alvus si volo deicio superus sumo brassica qui levis sum p quattuor inde facio manipulus aequal tres conligatoque postea ille statuo cum aqua ubi occipio ferveo paulisper demitto unus manipulis ferveo desisto postea ubi occipio ferveo paulisper demitto ad modus dum quinque numero eximo item facio alter manipulis item tertius postea conicio contundo item eximo in linteus exurgeo sucus quasi hemina in pocillum fictilis is indo sal mica quasi ervum et cuminum frico tantus qui oleo postea pono pocillum in serenus nox qui poturus sum lavo calidum bibo aqua mulceo cubo inceno postea mane bibo sucus deambulo hora quattuor ago negotium siquis habeo ubi libido venio nausea adprehendo decumbo purgo sui tantus bilis pituita eicio uti ipse miro unde tantus sum postea ubi deorsum verro eo hemina aut paulus multus bibo si amplus eo sumo farina minuo concas duo infrio in aqua paulus bibo constituo verus qui tormina molestus sum brassica in aqua maceraris oportet ubi macero sum cojacio in aqua calida coquo usque donec conmadebit bene aqua defundo postea sal addo et cuminum paululum et pollis polenta idem addo et oleum postea fervefacito infundo in catinus uti frigescat is intereo qui volo cibus postea edo sed si possum solus brassica sum edo et si sine febris sum do vinum ater durus aquor bibo quam paruus si febris sum aqua is facio cottidie mane nolo multus do ne pertaedesco uti possum porro libet sum ad idem modus vir et mulier et puer do nunc de ille qui aeger lotium eo quisque substillum sum sumo brassica cojacio in aqua ferveo coquo paulisper uti succrudus sum postea aqua defundo non omnis is addo oleum bene et sal et cuminum paululum infervefacito paulisper postea inde iusculis frigidus sorbeo et ipse brassica sum uti quam primus excoquo cottidie is facio


Vinum faecatum sic facito. fiscinas olearias Campanicas duas illae rei habeto. eas faecis inpleto sub prelumque subdito exprimitoque.

vinum faecatus sic facio fiscina olearius campanicas duo ille res habeo is faecis inpleo sub prelumque subdo exprimo


Olivetum diebus XV ante aequinoctium vernum incipito putare. ex eo die dies XLV recte putabis. id hoc modo putato. qua locus recte ferax erit, quae arida erunt, et siquid ventus interfregerit, ea omnia eximito. qua locus ferax non erit, id plus concidito aratoque. bene enodato stirpesque levis facito.

olivetum dies xv ante aequinoctium vernus incipio puto ex is dies dies xlv rectus puto is hic modo puto qui locus rectus ferax sum qui aridus sum et siquis venio interfringo is omnis eximo qui locus ferax non sum is multus concaedes aro bene enodo stirps levis facio


Vbi uvae variae coeperint fieri, bubus medicamentum dato quotannis, uti valeant. pellem anguinam ubi videris, tollito et condito, ne quaeras cum opus siet. eam pellem et far et salem et serpullum, haec omnia una conterito cum vino, dato bubus bibant omnibus. per aestatem boves aquam bonam et liquidam bibant semper curato: ut valeant refert.

vbi labrusca varia coepio fio bos medicamentum do quot uti valeo pellis anguinus ubi video tollo et condio ne quaero cum opus sum is pellis et far et sal et serpullum hic omnis unus contero cum vinum do bos bibo omnis per aestas bos aqua bonus et liquidus bibo semper curo ut valeo refero


Cupam facito P. X, tam crassam quam modioli postulabunt, media inter orbis quae conveniat. crassam quam columella ferrea erit, eam mediam pertundito, uti columellam indere possis. eo fistulam ferream indito, quae in columellam conveniat et in cupam. inter cupam dextra sinistra pertundito late digitos primoris IIII, alte digitos primoris III, sub cupa tabulam ferream, quam lata cupa media erit, pertusam figito, quae in columellam conveniat. dextra sinistra, foramina ubi feceris, lamnis circumplectito. replicato in inferiorem partem cupae omnis quattuor lamminas: utrimque secus lamminas sub lamminas pollulas minutas supponito, eas inter sese configito, ne foramina maiora fiant, quo cupulae minusculae indentur. cupa qua fini in modiolos erit, utrimque secus imbricibus ferreis quattuor de suo sibi utrimque secus facito qui figas. imbrices medias clavulis figito. supra imbrices extrinsecus cupam pertundito, qua clavus eat, qui orbem cludat. insuper foramen librarium ferreum digitos sex latum indito, pertusum utrimque secus, qua clavus eat. haec omnia eius rei causa fiunt, uti ne cupa in lapide conteratur. armillas IIII facito, quas circum orbem indas, ne cupa et clavus conterantur intrinsecus. cupam materia ulmea aut faginea facito. ferrum factum quod opus erit uti idem faber figat: (??) LX opus sunt. plumbum in cupam emito (??) IIII. cupam qui concinnet et modiolos qui indat et plumbet, operas fabri dumtaxat (??) VIII: idem trapetum oportet accommodet. summa sumpti (??) LXXII praeter adiutores.

cupa facio p decem tam crassus quam modiolus postulo medius inter orbis qui convenio crassus quam columella ferreus sum is medius pertundo uti columella indo possum is fistula ferreus indo qui in columella convenio et in cupa inter cupa dextera sinistra pertundo latus digitus primoris quattuor altus digitus primoris iii sub cupa tabula ferreus quam fero cupa medius sum pertundo figo qui in columella convenio dextera sinistra foramen ubi facio lamina circumplecto replico in inferus pars cupa omnis quattuor lamminas utrimque secus lamminas sub lamminas pollulas minuo suppono is inter sui configo ne foramen magnus fio quo cupula minusculus indo cupa qui finio in modiolus sum utrimque secus imbrex ferreus quattuor de suus sui utrimque secus facio qui figo imbrico medius clavulis figo supra imbrico extrinsecus cupa pertundo qui clavus eo qui orbis cludat insuper foramen librarius ferreus digitus sex latus indo pertundo utrimque secus qui clavus eo hic omnis is res causa fio uti ne cupa in lapis contero armilla quattuor facio qui circum orbis indo ne cupa et clavus contero intrinsecus cupa materia ulmeus aut fagineus facio ferrum facio qui opus sum uti idem faber figo lx opus sum plumbum in cupa emo quattuor cupa qui concinno et modiolus qui indo et plumbo opera faber dumtaxat viii idem trapetus oportet accommodo summus sumo lxxii praeter adiutor


Aream sic facito. locum ubi facies confodito. postea amurca conspargito bene sinitoque conbibat. postea conminuito glebas bene. deinde coaequato et paviculis verberato. postea denuo amurca conspargito sinitoque arescat. si ita feceris, neque formicae nocebunt neque herbae nascentur.

areus sic facio locus ubi facies confodio postea amurca conspargo bene sino conbibo postea conminuito glaeba bene deinde coaequo et paviculis verbero postea denuo amurca conspargo sino aresco si ita facio neque formica noceo neque herba nasco


Viniam sic facito uti curetur. vitem bene nodatam deligato recte, flexuosa uti ne sit, susum vorsum semper ducito, quod eius poteris. vinarios custodesque recte relinquito. quam altissimam viniam facito alligatoque recte, dum ne nimium constringas. hoc modo eam curato. capita vitium per sementim ablaqueato. vineam putatam circumfodito, arare incipito, ultro citroque sulcos perpetuos ducito. vites teneras quam primum propagato, sic occato: veteres quam minimum castrato, potius, si opus erit, deicito biennioque post praecidito. vitem novellam resicari tum erit tempus, ubi valebit. si vinea a vite calva erit, sulcos interponito ibique viveradicem serito, umbram ab sulcis removeto crebroque fodito. in vinea vetere serito ocinum, si macra erit (quod granum capiat ne serito), et circum capita addito stercus, paleas, vinaceas, aliquid horum, quo rectius valeat. ubi vinea frondere coeperit, pampinato. vineas novellas alligato crebro, ne caules praefringantur, et quae iam in perticam ibit, eius pampinos teneros alligato leviter corrigitoque, uti recte spectent. ubi uva varia fieri coeperit, vites subligato, pampinato uvasque expellito, circum capita sarito. Salictum suo tempore caedito, glubito arteque alligato. librum conservato, cum opus erit in vinea, ex eo in aquam coicito, alligato. vimina, unde corbulae fiant, conservato.

viniam sic facio uti curo vito bene nodo deligo rectus flexuosus uti ne sum sursum verto semper duco qui is possum vinarius custos rectus relinquo quam alo viniam facio alligo rectus dum ne nimium constringo hic modo is curo caput vitium per sementis ablaqueato vinea puto circumfodio araris incipio ultro citer sulcus perpetuus duco vito tener quam primus propago sic occo vetus quam paruus castro potis si opus sum deicio biennium post praecido vito novella resicaris tum sum tempus ubi valeo si vinea ab vitis calvus sum sulcus interpono ibi viveradicem sero umbra ab sulcus removeo creber fodio in vinea veto sero ocinum si macra sum qui granum capio ne sero et circum caput addo stercus palea vinacea aliquis hic quo rectus valeo ubi vinea frondeo coepio pampino vinea novella alligo creber ne caulis praefringo et qui iam in pertica eo is pampinus tener alligo levis corrigo uti rectus specto ubi labrusca vario fio coepio vito subligo pampino labrusca expello circum caput sarito salictum suus tempus caedo glubo artus alligo liber conservo cum opus sum in vinea ex is in aqua cojacio alligo vimen unde corbula fio conservo


Vinum asperum quod erit lene et suave si voles facere, sic facito. de ervo farinam facito libras IIII et vini cyatos IIII conspargito sapa. postea facito laterculos. sinito conbibant noctem et diem. postea conmisceto cum eo vino in dolio et oblinito post dies LX. id vinum erit lene et suave et bono colore et bene odoratum.

vinum asperum qui sum lenis et suavis si volo facio sic facio de ervum farina facio libro quattuor et vinum cyatos quattuor conspargo sapa postea facio laterculus sino conbibo nox et dies postea conmisceto cum is vinum in dolium et oblinito post dies lx is vinum sum lenis et suavis et bonus color et bene odoro


Semen cupressi quo modo legi seri propagarique oporteat et quo pacto cupresseta seri oporteat, Minius Percennius Nolanus ad hunc modum monstravit. semen cupressi Tarentinae per ver legi oportet; materiem, ubi hordeum flavescit. id ubi legeris, in sole ponito, semen purgato. id aridum condito, uti aridum expostum siet. per ver serito in loco ubi terra tenerrima erit, quam pullam vocant, ubi aqua propter siet. eum locum stercorato primum bene stercore caprino aut ovillo, tum vortito bipalio, terram cum stercore bene permisceto, depurgato ab herba graminibusque, bene terram conminuito. areas facito pedes latas quaternos: subcavas facito, uti aquam continere possint: inter eas sulcos facito, qua herbas de areis purgare possis. ubi areae factae erunt, semen serito crebrum, ita uti linum seri solet. eo cribro terram incernito, dimidiatum digitum terram altam succernito. id bene tabula aut manibus aut pedibus conplanato. siquando non pluet, uti terra sitiat, aquam inrigato leniter in areas. si non habebis unde inriges, gerito inditoque leniter. quotienscumque opus erit, facito uti aquam addas. si herbae natae erunt, facito uti ab herbis purges. quam tenerrimis herbis, et quotiens opus erit, purges. per aestatem ita uti dictum est fieri oportet, et ubi semen satum siet, stramentis operiri; ubi germinascere coeperit, tum demi.

semen cupressi quo modo lego sero propago oportet et quo pacisco cupressetum sero oportet minius percennius nolanus ad hic modus monstro semen cupressi tarentinus per ver lego oportet materio ubi hordeum flavesco is ubi lego in sol pono semen purgo is aridus condio uti aridus expono sum per ver sero in locus ubi terra tener sum quam pullus voco ubi aqua propter sum is locus stercoro primus bene stercus caprinus aut ovillus tum vortito bipalium terra cum stercus bene permisceo depurgo ab herba gramen bene terra conminuito areo facio pes latus quaterni subcavas facio uti aqua contineo possum inter is sulcus facio qui herba de areis purgaris possum ubi areae facio sum semen sero creber ita uti linum sero soleo is cribro terra incerno dimidio digitus terra alo succerno is bene tabula aut manus aut pes conplano siquando non pluo uti terra sitio aqua inrigo lenis in areo si non habeo unde inrigo gero indo lenis quotienscumque opus sum facio uti aqua addo si herba nascor sum facio uti ab herba purgo quam tener herba et quotiens opus sum purgo per aestas ita uti dico sum fio oportet et ubi semen sero sum stramentum operio ubi germinascere coepio tum demo


Boves feriis coniungere licet. haec licet facere: arvehant ligna, fabalia, frumentum, quod non † daturus erit. mulis, equis, asinis feriae nullae, nisi si in familia sunt.

bos feriae coniungo licet hic licet facio arvehant lignum fabalia frumentum qui non do sum mulis equus asinus feriae nullus nisi si in familia sum


Custodis et capulatoris officia. servet diligenter cellam et torcularium. caveat quam minimum in torcularium et in cellam introeatur. quam mundissime purissimeque fiat. vaso aheneo neque nucleis ad oleum ne utatur. nam si utetur, oleum male sapiet. cortinam plumbeam in lacum ponito, quo oleum fluat. ubi factores vectibus prement, continuo capulator conca oleum, quam diligentissime poterit, tollat, ne cesset. amurcam caveat ne tollat. oleum in labrum primum indito, inde in alterum dolium indito. de iis labris fraces amurcamque semper subtrahito. cum oleum sustuleris de cortina, amurcam deorito.

custodio et capulator officium servo diligenter cella et torcularius caveat quam paruus in torcularius et in cella introeatur quam mundus purus fio vasum aeneus neque nucleus ad oleum ne uto nam si uto oleum malus sapio cortina plumbea in lacus pono quo oleum fluo ubi factor vectis premo continuo capulator conca oleum quam diligens possum tollo ne cesso amurca caveat ne tollo oleum in labrum primus indo inde in alter dolium indo de is labrum fraces amurca semper subtraho cum oleum tollo de cortina amurca deorito


Stercus dividito sic. partem dimidiam in segetem, ubi pabulum seras, invehito, et si ibi olea erit, simul ablaqueato stercusque addito: postea pabulum serito. partem quartam circum oleas ablaqueatas, quom maxime opus erit, addito terraque stercus operito. alteram quartam partem in pratum reservato idque, quom maxime opus erit, ubi favonius flabit, evehito luna silenti.

stercus dividito sic pars dimidia in seges ubi pabulis serus invehito et si ibi olea sum simul ablaqueato stercus addo postea pabulis sero pars quartus circum oleo ablaqueatas cum magnus opus sum addo terra stercus operio alter quartus pars in pratum reservo is cum magnus opus sum ubi favonius flo evehito luna sileo


Odorem deteriorem demere vino. testam de tegula crassam puram calfacito in igni bene. ubi calebit, eam picato, resticula alligato, testam demittito in dolium infimum leniter, sinito biduum oblitum dolium. si demptus erit odor deterior, id optime; si non, saepius facito, usque dum odorem malum dempseris.

odor deterior demo vinum testa de tegula crassus purus calfacito in ignis bene ubi caleo is pico resticula alligo testa demitto in dolium infimus lenis sino biduus obliuiscor dolium si demptus sum odor deterior is optume si non saepis facio usque dum odor malus demo


Propagatio pomorum ceterarumque arborum. arboribus abs terra pulli qui nati erunt, eos in terram deprimito, extollito, uti radicem capere possint. inde, ubi tempus erit, effodito seritoque recte. ficum, oleam, malum Punicum, mala strutea, Cotonia aliaque mala omnia, laurum Cypriam, Delphicam, prunum, murtum coniugulum et murtum album et nigrum, nuces Abellanas, Praenestinas, platanum, haec omnia genera a capitibus propagari eximique ad hunc modum oportebit. quae diligentius seri voles, in calicibus seri oportet. in arboribus radices uti capiant, calicem pertusum sumito tibi aut quasillum: per eum ramulum transserito: eum quasillum terra inpleto calcatoque, in arbore relinquito. ubi bimum erit, ramum tenerum infra praecidito, cum quasillo serito. eo modo quod vis genus arborum facere poteris uti radices bene habeant. item vitem in quasillum propagato terraque bene operito, anno post praecidito, cum qualo serito.

propagatio pomum ceter arbor arbor abs terra pullus qui nascor sum is in terra deprimo extollo uti radix capio possum inde ubi tempus sum effodio sero rectus ficus oleo malus punicus malus strutea cotonius alius malus omnis laurus cypria delphicus prunum murtum coniugulis et murtum albus et niger nuces abellanas praenestinus platanus hic omnis genus ab caput propagaris eximo ad hic modus oportet qui diligo sero volo in calix sero oportet in arbor radix uti capio calix pertundo sumo tu aut quasillum per is ramulis transsero is quasillum terra inpleo calceo in arbor relinquo ubi bimus sum ramus tener infra praecido cum quasillum sero is modo qui volo genus arbor facio possum uti radix bene habeo item vito in quasillum propago terra bene operio annus post praecido cum qualus sero


Ad tormina, et si alvus non consistet, et si taeniae et lumbrici molesti erunt. XXX mala Punica acerba sumito, contundito, indito in urceum et vini nigri austeri congios III. vas oblinito. post dies XXX aperito et utito: ieiunus heminam bibito.

ad tormina et si alvus non consisto et si taenia et lumbricus molestus sum xxx malus punicus acerbus sumo contundo indo in urceus et vinum niger austerus congius iii vas oblinito post dies xxx aperio et uto jejunus hemina bibo


Vineam veterem si in alium locum transferre voles, dumtaxat brachium crassam licebit. primum deputato, binas gemmas ne amplius relinquito. ex radicibus bene exfodito, usque radices persequito et caveto ne radices saucies. ita uti fuerit, ponito in scrobe aut in sulco operitoque et bene occulcato, eodemque modo vineam statuito, alligato flexatoque, uti fuerit, crebroque fodito.

vinea vetus si in alius locus transfero volo dumtaxat bracchium crassus liceo primus deputo bini gemma ne amplus relinquo ex radix bene exfodito usque radix persequor et caveto ne radix saucio ita uti sum pono in scrobis aut in sulco operio et bene occulco idem modo vinea statuo alligo flexo uti sum creber fodio


De scopis virgeis, Q. A. M. Manlii monstraverunt. in diebus XXX, quibus vinum legeris, aliquotiens facito scopas virgeas ulmeas aridas, in asserculo alligato, eabus latera doliis intrinsecus usque bene perfricato, ne faex in lateribus adhaerescat.

de scopa virgeis q ab m manlius monstraverunt in dies xxx qui vinum lego aliquoties facio scopo virgeas ulmeus aridus in asserculus alligo eabus latus dolium intrinsecus usque bene perfrico ne faex in later adhaeresco


Seminarium ad hunc modum facito. locum quam optimum et apertissimum et stercorosissimum poteris et quam simillimum genus terrae eae, ubi semina positurus eris, et uti ne nimis longe semina ex seminario ferantur, eum locum bipalio vertito, delapidato circumque saepito bene et in ordine serito. in sesquipedem quoquo vorsum taleam demittito opprimitoque pede. si parum deprimere poteris, malleo aut matiola adigito. digitum supra terram facito semina emineant fimoque bubulo summam taleam oblinito signumque aput taleam adponito crebroque sarito, si voles cito semina crescant. ad eundem modum alia semina serito.

seminarium ad hic modus facio locus quam bonus et aperio et stercorosus possum et quam similis genus terra is ubi semen pono sum et uti ne nimis longus semen ex seminarium fero is locus bipalium vertito delapido circum saepito bene et in ordo sero in sesquipedem quisquis verto talea demitto opprimo pes si parum deprimo possum malleus aut matiola adigo digitus supra terra facio semen emineo fimum bubulus summa talea oblinito signum aput talea adponito creber sarito si volo cito semen cresco ad idem modus alius semen sero


Amurca decocta axem unguito et lora et calciamenta et coria: omnia meliora facies.

amurca decoquo axis unguito et lorum et calceamentum et corion omnis bonus facies


In vasa vinaria stipites arboresque binis pedibus altiores facito, supra foramina arborum, pedem quaeque uti absiet, unae fibulae locum facito. semipedem quoquo versum in suculam sena foramina indito. foramen quod primum facies semipedem ab cardine facito, cetera dividito quam rectissime. porculum in media sucula facito. inter arbores medium quod erit, id ad mediam conlibrato, ubi porculum figere oportebit, uti in medio prelum recte situm siet. lingulam cum facies, de medio prelo conlibrato, ut inter arbores bene conveniat, digitum pollicem laxamenti facito. vectes longissimos P. XIIX, secundos P. XVI, tertios P. XV, remissarios P. XII, alteros P. X, tertios P. VIII.

in vasum vinarius stipes arbor bini pes alo facio supra foramen arbor pedis quisque uti absum unus fibula locus facio semipedem quisquis verro in sucula seni foramen indo foramen qui primus facies semipedem ab cardo facio ceterus dividito quam recingo porculis in medius sucula facio inter arbor medius qui sum is ad medius conlibro ubi porculis figo oportet uti in medium prelis rectus sino sum ligula cum facies de medium prelum conlibro ut inter arbor bene convenio digitus pollex laxamentum facio vecto longus p xiix secundus p xvi tertius p xv remissarius p duodecim alter p decem tertius p viii


Harundinem sic serito: ternos pedes oculos disponito. Vitiarium eodem modo facito seritoque. ubi vitis bima erit, resicato: ubi trima erit, eximito. si pecus pascetur, ubi vitem serere voles, ter prius resicato, quam ad arborem ponas. ubi V nodos veteres habebit, tum ad arborem ponito. quotannis porrinam serito, quotannis habebis quod eximas.

harundo sic sero terni pes oculus dispono vitiarium idem modo facio sero ubi vita bimus sum resicato ubi trimus sum eximo si pecus pasco ubi vito sero volo ter prior resicato quam ad arbor pono ubi v nodus vetus habeo tum ad arbor pono quot porrina sero quot habeo qui eximo


Quae segetem stercorent. stercus columbinum spargere oportet in pratum vel in hortum vel in segetem. caprinum, ovillum, bubulum, item ceterum stercus omne sedulo conservato. amurcam spargas vel inriges ad arbores: circum capita maiora amphoras, ad minora urnas cum aquae dimidio addito, ablaqueato prius non alte.

qui seges stercoro stercus columbinus spargo oportet in pratum vel in hortus vel in seges caprinus ovillus bubulis item ceterum stercus omnis sedulus conservo amurca spargo vel inrigo ad arbor circum caput magnus amphora ad parvus urna cum aqua dimidio addo ablaqueato prior non altus


Agrum quibus locis conseras, sic observari oportet. ubi ager crassus et laetus est sine arboribus, eum agrum frumentarium esse oportet. idem ager si nebulosus est, rapa, raphanos, milium, panicum, id maxime seri oportet. in agro crasso et caldo oleam conditivam, radium maiorem, Sallentinam, orcitem, poseam, Sergianam, Colminianam, albicerem, quam earum in iis locis optimam dicent esse, eam maxime serito. hoc genus oleae in XXV aut in XXX pedes conserito. ager oleto conserundo, qui in ventum favonium spectabit et soli ostentus erit, alius bonus nullus erit. qui ager frigidior et macrior erit, ibi oleam Licinianam seri oportet. si in loco crasso aut calido severis, hostus nequam erit et ferundo arbor peribit et muscus ruber molestus erit. circum coronas et circum vias ulmos serito et partim populos, uti frondem ovibus et bubus habeas, et materies, siquo opus sit, parata erit. sicubi in iis locis ripae aut locus umectus erit, ibi cacumina populorum serito et harundinetum. id hoc modo serito: bipalio vortito, ibi oculos harundinis pedes ternos alium ab alio serito. ibi corrudam serito, unde asparagi fiant. nam convenit harundinetum cum corruda, eo quia foditur et incenditur et umbram per tempus habet. salicem Graecam circum harundinetum serito, uti siet qui vineam alliges. Vineam quo in agro conseri oporteat, sic observatoqui locus vino optimus dicetur esse et ostentus soli, Aminnium minusculum et geminum eugeneum, helvolum minusculum conserito. qui locus crassus erit aut nebulosior, ibi Aminnium maius aut Murgentinum, Apicium, Lucanum serito. ceterae vites, miscellae maxime, in quemvis agrum conveniunt.

ager qui locus consero sic observaris oportet ubi ager crassus et laetus sum sine arbor is ager frumentarius sum oportet idem ager si nebulosus sum rapum raphanus mille panicum is magnus sero oportet in ager crassus et caldus oleo conditivam radius magnus sallentinam orcitem poseam sergianus colminianam albiceris quam is in is locus bonus dico sum is magnus sero hic genus olea in xxv aut in xxx pes consero ager oleo consero qui in venio favonium specto et solus ostendo sum alius bonus nullus sum qui ager frigidus et macrior sum ibi oleo licinianam sero oportet si in locus crassus aut calidus sero hostus nequam sum et fero arbor pereo et muscus ruber molestus sum circum corona et circum via ulmus sero et pars populus uti frons ovis et bos habeo et materies siquis opus sum paro sum sicubi in is locus ripa aut locus umectus sum ibi cacumen populus sero et harundinetum is hic modo sero bipalium vortito ibi oculus harundo pes terni alius ab alius sero ibi corruda sero unde asparagus fio nam convenio harundinetum cum corruda is quia fodio et incendo et umbra per tempus habeo salix graece circum harundinetum sero uti sum qui vinea alligo vinea quo in ager consero oportet sic observatoqui locus vinum bonus dico sum et ostendo solus aminnium minusculis et geminus eugeneus helvolum minusculis consero qui locus crassus sum aut nebulosus ibi aminnium magnus aut murgentinus apicius lucanus sero ceterus vito miscellus magnus in quivis ager convenio


Torcularium si aedificare voles quadrinis vasis, uti contra ora sient, ad hunc modum vasa conponito. arbores crassas P. II, altas P. VIIII cum cardinibus, foramina longa P. III S exculpta digit. VI, ab solo foramen primum P. I S, inter arbores et parietes P. II, in II arbores P. I, arbores ad stipitem primum derectas P. XVI, stipites crassos P. II, altos cum cardinibus P. X, suculam praeter cardines P. VIIII, prelum longum P. XXV, inibi lingulam P. II S, pavimentum binis vasis cum canalibus duabus P. XXX, IIII trapetibus locum dextra sinistra pavimentum P. XX, inter binos stipites vectibus locum P. XXII, alteris vasis exadversum ab stipite extremo ad parietem qui pone arbores est P. XX: summa torculario vasis quadrinis latitudine P. LXVI, longitudine P. LII. inter parietes, arbores ubi statues, fundamenta bona facito alta P. V, inibi lapides silices, totum forum longum P. V, latum P. II S, crassum P. I S. ibi foramen pedicinis duobus facito, ibi arbores pedicino in lapide statuito. inter duas arbores quod loci supererit robore expleto, eo plumbum infundito. superiorem partem arborum digitos VI altam facito siet, eo capitulum robustum indito, uti siet stipites ubi stent. fundamenta P. V facito, ibi silicem longum P. II S, latum P. II S, crassum P. I S planum statuito, ibi stipites statuito. item alterum stipitem statuito. insuper arbores stipitesque trabem planam inponito latam P. II, crassam P. I, longam P. XXXVII, vel duplices indito, si solidas non habebis. sub eas trabes inter canalis et parietes extremos, ubi trapeti stent, trabeculam pedum XXIII S inponito sesquipedalem, aut binas pro singulis eo supponito. in iis trabeculis trabes, quae insuper arbores stipites stant, conlocato: in iis tignis parietes extruito iungitoque materiae, uti oneris satis habeat. aram ubi facies, pedes V fundamenta alta facito, lata P. VI, aram et canalem rutundam facito latam P. IIII S, ceterum pavimentum totum fundamenta P. II facito. fundamenta primum festucato, postea caementis minutis et calce harenato semipedem unum quodque corium struito. pavimenta ad hunc modum facito: ubi libraveris, de glarea et calce harenato primum corium facito, id pilis subigito, idem alterum corium facito: eo calcem cribro subcretam indito alte digitos duo, ibi de testa arida pavimentum struito: ubi structum erit, pavito fricatoque, uti pavimentum bonum siet. arbores stipites robustas facito aut pineas. si trabes minores facere voles, canalis extra columnam expolito. si ita feceris, trabes P. XXII longae opus erunt. orbem olearium latum P. IIII Punicanis coagmentis facito, crassum digitos VI facito, subscudes iligneas adindito. eas ubi confixeris, clavis corneis occludito. in eum orbem tris catenas indito. eas catenas cum orbi clavis ferreis corrigito. orbem ex ulmo aut ex corylo facito: si utrumque habebis, alternas indito.

torcularius si aedificaris volo quadrinis vasum uti contra os sum ad hic modus vasum conpono arbor crassus p is alo p viiii cum cardo foramen longus p iii senatus exculpta digit vis ab solum foramen primus p eo senatus inter arbor et paries p is in is arbor p eo arbor ad stipes primus derecingo p xvi stipes crassus p is alo cum cardo p decem sucula praeter cardo p viiii prelis longus p xxv inibi ligula p is senatus pavimentum bini vasum cum canal duo p xxx quattuor trapetes locus dextera sinistra pavimentum p xx inter bini stipes vectis locus p xxii alter vasum exadversum ab stipes exter ad paries qui pono arbor sum p xx summus torcularius vasum quadrinis latitudo p lxvi longitudo p lii inter paries arbor ubi statuo fundamentum bonus facio altus p v inibi lapis silex totus forum longus p v latus p is senatus crassus p eo senatus ibi foramen pedicinus duo facio ibi arbor pedicinus in lapis statuo inter duo arbor qui locus supersum robur expleo is plumbum infundo superus pars arbor digitus vis alo facio sum is capitulis robustus indo uti sum stipes ubi sto fundamentum p v facio ibi silex longus p is senatus latus p is senatus crassus p eo senatus planus statuo ibi stipes statuo item alter stipes statuo insuper arbor stipes trabs plana inpono fero p is crassus p eo longus p xxxvii vel duplex indo si solidus non habeo sub is trabs inter canal et paries extremus ubi trapetus sto trabecula pes xxiii senatus inpono sesquipedal aut bini pro singuli is suppono in is trabeculis trabs qui insuper arbor stipes sto conloco in is tignum paries extruito jungo materia uti onus satis habeo ara ubi facies pes v fundamentum altus facio fero p vis ara et canal rotundus facio fero p quattuor senatus ceterum pavimentum totus fundamentum p is facio fundamentum primus festucato postea caementum minuo et calx harenatus semipedem unus quisque corium struo pavimentum ad hic modus facio ubi libraveris de glarea et calx harenatus primus corium facio is pila subigo idem alter corium facio is calx cribro subcerno indo altus digitus duo ibi de testa aridus pavimentum struo ubi struo sum pavito frico uti pavimentum bonus sum arbor stipes robustus facio aut pinea si trabs paruus facio volo canal extra columna expolio si ita facio trabs p xxii longus opus sum orbis olearius latus p quattuor punicanis coagmentum facio crassus digitus vis facio subscudes iligneus adindo is ubi configo clavus corneus occludo in is orbis tres cateno indo is cateno cum orbus clavus ferreus corrigo orbis ex ulmus aut ex corylus facio si uterque habeo alterno indo


Ad oleam cogendam quae opus erunt parentur. vimina matura, salix per tempus legatur, uti sit unde corbulae fiant et veteres sarciantur. fibulae unde fiant, aridae iligneae, ulmeae, nuceae, ficulneae, fac in stercus aut in aquam coniciantur: inde, ubi opus erit, fibulas facito. vectes iligneos, acrufolios, laureos, ulmeos facito uti sient parati. prelum ex carpino atra potissimum facito. ulmeam, pineam, nuceam, hanc atque aliam materiem omnem cum effodies, luna decrescente eximito post meridiem sine vento austro. tum erit tempestiva, cum semen suum maturum erit, cavetoque per rorem trahas aut doles. quae materies semen non habebit, cum glubebit, tempestiva erit. vento austro caveto nequam materiem neve vinum tractes nisi necessario.

ad oleo cogo qui opus sum paro vimen maturo salix per tempus lego uti sum unde corbula fio et vetus sarcio fibula unde fio aridus iligneus ulmeus nuceus ficulnea facio in stercus aut in aqua conicio inde ubi opus sum fibula facio vecto iligneus acrufolios laureus ulmeus facio uti sum paro prelis ex carpinus ater potis facio ulmeus pinea nuceus hic atque alius materio omnis cum effodio luna decresco eximo post meridio sine venio auster tum sum tempestivus cum semen suus maturus sum cavetoque per roro traho aut doleo qui materies semen non habeo cum glubebit tempestivus sum venio auster caveto nequam materio neve vinum tracto nisi necessarius


Vbi tempestates malae erunt, cum opus fieri non poterit, stercus in stercilinum egerito. bubile, ovile, cohortem, villam bene purgato. dolia plumbo vincito vel materie quernea virisicca alligato. si bene sarseris aut bene alligaveris et in rimas medicamentum indideris beneque picaveris, quodvis dolium vinarium facere poteris. medicamentum in dolium hoc modo facito: cerae P. I, resinae P. I, sulpuris P. C' C'. haec omnia in calicem novum indito, eo addito gypsum contritum, uti crassitudo fiat quasi emplastrum, eo dolia sarcito. ubi sarseris, qui colorem eundem facias, cretae crudae partes duas, calcis tertiam conmisceto: inde laterculos facito, coquito in fornace, eum conterito idque inducito. Per imbrem in villa quaerito quid fieri possit. ne cessetur, munditias facito. cogitato, si nihil fiet, nihilo minus sumptum futurum.

vbi tempestas malus sum cum opus fio non possum stercus in stercilinum egero bubilis ovilis cohors villa bene purgo dolium plumbo vincio vel materies querneus virisicca alligo si bene sarcio aut bene alligaveris et in rimo medicamentum indo benus picaveris quivis dolium vinarius facio possum medicamentum in dolium hic modo facio cera p eo resina p eo sulfur p que que hic omnis in calix novus indo is addo gypsum contero uti crassitudo fio quasi emplastrum is dolium sarcio ubi sarcio qui color idem facio cerno crudus pars duo calcis tertius conmisceto inde laterculus facio coquo in fornace is contero is induco per imber in villa quaero quis fio possum ne cesso munditia facio cogito si nihil fio nihilum paruus sumo sum