Placentam sic facito. farinae siligineae L. II, unde solum facias, in tracta farinae L. IIII et alicae primae L. II. alicam in aquam infundito. ubi bene mollis erit, in mortarium purum indito siccatoque bene. deinde manibus depsito. ubi bene subactum erit, farinae L. IIII paulatim addito. id utrumque tracta facito. in qualo, ubi arescant, conponito. ubi arebunt, conponito puriter. cum facies singula tracta, ubi depsueris, panno oleo uncto tangito et circumtergeto unguitoque. ubi tracta erunt, focum, ubi cocas, calfacito bene et testum. postea farinae L. II conspargito condepsitoque. inde facito solum tenue. casei ovilli P. XIIII ne acidum et bene recens in aquam indito. ibi macerato, aquam ter mutato. inde eximito siccatoque bene paulatim manibus, siccum bene in mortarium inponito. ubi omne caseum bene siccaveris, in mortarium purum manibus condepsito conminuitoque quam maxime. deinde cribrum farinarium purum sumito caseumque per cribrum facito transeat in mortarium. postea indito mellis boni P. IIII S. id una bene conmisceto cum caseo. postea in tabula pura, quae pateat P. I, ibi balteum ponito, folia laurea uncta supponito, placentam fingito. tracta singula in totum solum primum ponito, deinde de mortario tracta linito, tracta addito singulatim, item linito usque adeo, donec omne caseum cum melle abusus eris. in summum tracta singula indito, postea solum contrahito ornatoque focum † de ve primo temperatoque, tunc placentam inponito, testo caldo operito, pruna insuper et circum operito. videto ut bene et otiose percoquas. aperito, dum inspicias, bis aut ter. ubi cocta erit, eximito et melle unguito. haec erit placenta semodialis.

placenta sic facio farina siligineae l is unde solus facio in traho farina l quattuor et alica primus l is alica in aqua infundo ubi bene mollio sum in mortarium purus indo sicco bene deinde manus depso ubi bene subigo sum farina l quattuor paulatim addo is uterque traho facio in qualus ubi aresco conpono ubi areo conpono puriter cum facies singulus traho ubi depso pannus oleum ungo tango et circumtergeo unguitoque ubi traho sum focus ubi cocas calfacito bene et testum postea farina l is conspargo condepso inde facio solus tenue caseus ovillus p xiiii ne acidus et bene recens in aqua indo ibi macero aqua ter muto inde eximo sicco bene paulatim manus siccus bene in mortarium inpono ubi omnis caseus bene siccaveris in mortarium purus manus condepso conminuitoque quam magnus deinde cribrum farinarius purus sumo caseus per cribrum facio transeo in mortarium postea indo mel bonus p quattuor senatus is unus bene conmisceto cum caseus postea in tabula purus qui pateo p eo ibi balteus pono folium laureus unctus suppono placenta fingo traho singulus in totus solus primus pono deinde de mortarium traho linitus traho addo singulatim item linitus usque adeo donec omnis caseus cum mel abutor sum in superus traho singulus indo postea solus contraho orno focus de ve primus tempero tunc placenta inpono testo caldus operio pruna insuper et circum operio video ut bene et otiosus percoquo aperio dum inspicio bis aut ter ubi coquo sum eximo et mel unguito hic sum placenta semodial


Vinum familiae per hiemem qui utatur. musti Q. X in dolium indito, aceti acris Q. II eodem infundito, sapae Q. II, aquae dulcis Q. L. haec rude misceto ter in die dies quinque continuos. eo addito aquae marinae veteris sextarios LXIIII et operculum in dolium inponito et oblinito post dies X. hoc vinum durabit tibi usque ad solstitium. siquid superfuerit post solstitium, acetum acerrimum et pulcherrimum erit.

vinum familia per hiems qui uto mustus q decem in dolium indo aceti acer q is idem infundo sapa q is aqua dulcis q l hic rudo misceo ter in dies dies quinque continuus is addo aqua marinus veto sextarius lxiiii et operculis in dolium inpono et oblinito post dies decem hic vinum duro tu usque ad solstitium siquis supersum post solstitium acetum acer et pulcher sum


Oleam albam, quam secundum vindemiam uti voles, sic condito. musti tantundem addito, quantum aceti. cetera item condito ita, uti supra scriptum est.

oleo alba quam secundus vindemia uti volo sic condio mustus tantus addo quantus aceti ceterus item condio ita uti supra scribo sum


Boves uti valeant et curati bene sint, et qui fastidient cibum, uti magis cupide adpetant, pabulum quod dabis amurca spargito; primo paululum, dum consuescant, postea magis, et dato rarenter bibere conmixtam cum aqua aequabiliter. quarto quinto quoque die hoc sic facies. ita boves et corpore curatiores erunt, et morbus aberit.

bos uti valeo et curo bene sum et qui fastidio cibus uti magis cupidus adpeto pabulis qui do amurca spargo primus paululum dum consuesco postea magis et do rarenter bibo conmixtam cum aqua aequabilis quartum quintus quoque dies hic sic facies ita bos et corpus curo sum et morbus absum


Canes interdiu clausos esse oportet, ut noctu acriores et vigilantiores sint.

canis interdiu claudo sum oportet ut nox acer et vigilantiores sum


Mustaceos sic facito. farinae siligineae modium unum musto conspargito. anesum, cuminum, adipis P. II, casei libram, et de virga lauri deradito, eodem addito, et ubi definxeris, lauri folia subtus addito, cum coques.

mustaceus sic facio farina siligineae modius unus mustus conspargo anesum cuminum adipis p is caseus libra et de virga laurus derado idem addo et ubi defingo laurus folium subtus addo cum coquo


Graneam triticeam sic facito. selibram tritici puri in mortarium purum indat, lavet bene corticemque deterat bene eluatque bene. postea in aulam indat et aquam puram cocatque. ubi coctum erit, lacte addat paulatim usque adeo, donec cremor crassus erit factus.

granea triticeus sic facio selibra triticum purus in mortarium purus indo lavo bene cortex detero bene eluo bene postea in aula indo et aqua purus cocatque ubi coquo sum lac addo paulatim usque adeo donec cremo crassus sum facio


Agrum lustrare sic oportet. impera suovitaurilia circumagi: 'cum divis volentibus quodque bene eveniat, mando tibi, Mani, uti illace suovitaurilia fundum agrum terramque meam quota ex parte sive circumagi sive circumferenda censeas, uti cures lustrare'. Ianum Iovemque vino praefamino, sic dicito: 'Mars pater, te precor quaesoque uti sies volens propitius mihi domo familiaeque nostrae, quoius rei ergo agrum terram fundumque meum suovitaurilia circumagi iussi, uti tu morbos visos invisosque, viduertatem vastitudinemque, calamitates intemperiasque prohibessis defendas averruncesque; utique tu fruges, frumenta, vineta virgultaque grandire beneque evenire siris, pastores pecuaque salva servassis duisque bonam salutem valetudinemque mihi domo familiaeque nostrae: harumce rerum ergo, fundi terrae agrique mei lustrandi lustrique faciendi ergo, sicuti dixi, macte hisce suovitaurilibus lactentibus inmolandis esto: Mars pater, eiusdem rei ergo macte hisce suovitaurilibus lactentibus esto'. item cultro facito struem et fertum uti adsiet, inde obmoveto. ubi porcum inmolabis, agnum vitulumque, sic oportet: 'eiusque rei ergo macte suovitaurilibus inmolandis esto'. † nominare vetat Martem neque agnum vitulumque. si minus in omnis litabit, sic verba concipito: 'Mars pater, siquid tibi in illisce suovitaurilibus lactentibus neque satisfactum est, te hisce suovitaurilibus piaculo'. si in uno duobusve dubitabit, sic verba concipito: 'Mars pater, quod tibi illoc porco neque satisfactum est, te hoc porco piaculo'.

ager lustraris sic oportet impero suovitaurilia circumago cum divus volo quisque bene evenio mando tu manius uti illace suovitaurilia fundus ager terra meus quotus ex pars sive circumago sive circumfero censeo uti curo lustraris janus iuppiter vinum praefamino sic dico mars pater tu precor quaeso uti sum volo propitius ego domus familia noster qui res ergo ager terra fundus meus suovitaurilia circumago iubeo uti tu morbus video invideo viduertas vastitudinemque calamitas intemperiae prohibeo defendo averruncesque utique tu frugis frumentum vinetum virgultus grandio benus evenio sino pastor pecuaque salvo servassis do bonus salus valetudinemque ego domus familia noster harumce res ergo fundo terra ager meus lustro lustrum facio ergo sicut dico mactus hic suovitaurilis lacteo inmolandis sum mars pater idem res ergo mactus hic suovitaurilis lacteo sum item culter facio strues et fertum uti adsum inde obmoveto ubi porcus inmolo agnos vitulumque sic oportet is res ergo mactus suovitaurilis inmolandis sum nominaris veto mars neque agnos vitulumque si paruus in omnis lito sic verbum concipio mars pater siquis tu in illic suovitaurilis lacteo neque satisfactum sum tu hic suovitaurilis piaculum si in unus duobusve dubito sic verbum concipio mars pater qui tu ille porcus neque satisfactum sum tu hic porcus piaculum


Quom vinum coctum erit et quom legetur, facito uti servetur familiae primum suisque, facitoque studeas bene percoctum siccumque legere, ne vinum nomen perdat. vinaceos cotidie recentis succernito lecto restibus subtento, vel cribrum illi rei parato. eos conculcato in dolia picata vel in lacum vinarium picatum. id bene iubeto oblini, quod des bubus per hiemem. indidem, si voles, lavito paulatim. erit lora familiae quod bibat.

cum vinum coquo sum et cum lego facio uti servo familia primus suo facio studeo bene percoquo siccus lego ne vinum nomen perdo vinaceos cottidie recens succerno lectus restis subtendo vel cribrum ille res paro is conculco in dolium pico vel in lacus vinarius pico is bene jubeo oblini qui do bos per hiems indidem si volo lavito paulatim sum lorum familia qui bibo


Politionem quo pacto partiario dari oporteat. in agro Casinate et Venafro in loco bono parti octava corbi dividat, satis bono septima, tertio loco sexta; si granum modio dividet, parti quinta. in Venafro ager optimus nona parti corbi dividat. si communiter pisunt, qua ex parte politori pars est, eam partem in pistrinum politor. hordeum quinta modio, fabam quinta modio dividat.

politio quo pacisco partiarius do oportet in ager casinate et venafrum in locus bonus pario octavus corbis divido satis bonus septimus tertius locus sextus si granum modius divido pario quintus in venafrum ager bonus nonus pario corbis divido si communis pisunt qui ex pars politor pars sum is pars in pistrinum politor hordeum quintus modius faba quintus modius divido


Vitis insitio una est per ver, altera est cum uva floret, ea optuma est. pirorum ac malorum insitio per ver et per solstitium dies l et per vindemiam. oleae et ficorum insitio est per ver. vitem sic inserito: praecidito quam inseres, eam mediam diffindito per medullam: eo surculos praeacutos artito: quos inseres, medullam cum medulla conponito. altera insitio est: si vitis vitem continget, utriusque vitem teneram praeacuito, obliquo inter sese medullam cum medulla libro conligato. tertia insitio est: terebra vitem quam inseres pertundito, eo duos surculos vitigineos, quod genus esse voles, insectos obliquos artito ad medullam: facito iis medullam cum medulla coniungas artitoque ea qua terebraveris alterum ex altera parte. eos surculos facito sint longi pedes binos, eos in terram demittito replicatoque ad vitis caput, medias vitis vinclis in terram defigito terraque operito. haec omnia luto depsto oblinito, alligato integitoque ad eundem modum, tamquam oleas.

vita insitio unus sum per ver alter sum cum labrusca floreo is bonus sum pirus atque malus insitio per ver et per solstitium dies l et per vindemia olea et ficorum insitio sum per ver vito sic insero praecido quam insero is medius diffindo per medulla is surculus praeacuo artio qui insero medulla cum medulla conpono alter insitio sum si vita vito contingo uterque vito tener praeacuo obliquus inter sui medulla cum medulla liber conligo tertius insitio sum terebra vito quam insero pertundo is duo surculus vitigineos qui genus sum volo inseco obliquus artio ad medulla facio is medulla cum medulla conjungo artio is qui terebraveris alter ex alter pars is surculus facio sum longus pes bini is in terra demitto replico ad vita caput medius vita vinclum in terra defigo terra operio hic omnis lutum depso oblinito alligo intego ad idem modus tamquam oleo


Redeo ad sementim. ubi quisque locus frigidissimus aquosissimusque erit, ibi primum serito. in caldissimis locis sementim postremum fieri oportet. terram cave cariosam tractes. ager rubricosus et terra pulla, materina, rudecta, harenosa, item quae aquosa non erit, ibi lupinum bonum fiet. in creta et uligine et rubrica et ager qui aquosus erit, semen adoreum potissimum serito. quae loca sicca et non herbosa erunt, aperta ab umbra, ibi triticum

redeo ad sementis ubi quisque locus frigidus aquosus sum ibi primus sero in caldus locus sementis posterus fio oportet terra caveo cariosus tracto ager rubricosus et terra pullo materinus rudectus harenosus item qui aquosus non sum ibi lupinus bonus fio in cerno et uligo et rubrico et ager qui aquosus sum semen adoreum potis sero qui locum sicco et non herbosus sum apertus ab umbra ibi triticum


Ligna domino in tabulato condito, codicillos oleagineos, radices in acervo sub dio metas facito.

lignum dominus in tabulatum condio codicilli oleagineus radix in acervus sub dius meto facio


Pulmentarium familiae. oleae caducae quam plurimum condito. postea oleas tempestivas, unde minimum olei fieri poterit, eas condito, parcito, uti quam diutissime durent. ubi oleae comesae erunt, hallecem et acetum dato. oleum dato in menses uni cuique S. I. salis uni cuique in anno modium satis est.

pulmentarium familia olea caducus quam multus condio postea oleo tempestivus unde paruus oleum fio possum is condio parco uti quam diutissime duro ubi olea comesae sum hallecem et acetum do oleum do in mensis unus quisque senatus eo sal unus quisque in annus modius satis sum


Oves ne scabrae fiant. amurcam condito, puram bene facito, aquam in qua lupinus deferverit et faecem de vino bono, inter se omnia conmisceto pariter. postea cum detonderis, unguito totas, sinito biduum aut triduum consudent. deinde lavito in mari: si aquam marinam non habebis, facito aquam salsam, ea lavito. si haec sic feceris, neque scabrae fient et lanae plus et meliorem habebunt, et ricini non erunt molesti. eodem in omnes quadripedes utito, si scabrae erunt.

ovo ne scabrae fio amurca condio purus bene facio aqua in qui lupinus deferverit et faecem de vinum bonus inter sui omnis conmisceto pariter postea cum detondeo unguito totus sino biduus aut triduum consudo deinde lavito in mare si aqua marinus non habeo facio aqua salio is lavito si hic sic facio neque scabrae fio et lana multus et bonus habeo et ricinium non sum molestus idem in omnis quadripedes uto si scabrae sum


Vinum concinnare, si lotium difficilius transibit. capreidam vel iunipirum contundito in pila, libram indito, in duobus congiis vini veteris in vase aheneo vel in plumbeo defervefacito. ubi refrixerit, in lagonam indito. id mane ieiunus sumito cyatum: proderit.

vinum concinnaris si lotium difficilis transeo capreidam vel juniperus contundo in pilum libra indo in duo congius vinum veto in vasum aeneus vel in plumbeus defervefacito ubi refrigesco in lagena indo is mane jejunus sumo cyatum prosum


Fundum suburbanum arbustum maxime convenit habere: et ligna et virgae venire possunt, et domino erit qui utatur. in eodem fundo suum quidquid conseri oportet: vitem † cöpularia Aminnium minusculum et maius et Apicium: uvae in olla in vinaceis conduntur: eadem in sapa, in musto, in lora recte conduntur. quas suspendas duracinas Aminnias maiores, vel ad fabrum ferrarium pro passis eae recte servantur. poma, mala strutea, Cotonea Scantiana, Quiriniana, item alia conditiva, mala mustea et Punica (eo lotium suillum aut stercus ad radicem addere oportet, uti pabulum malorum fiat), pira volaema, Aniciana sementiva (haec conditiva in sapa bona erunt), Tarentina, mustea cucurbitiva, item alia genera quam plurima serito aut inserito. oleas orcites, posias: eae optime conduntur vel virides in muria vel in lentisco contusae, vel orcites ubi nigrae erunt et siccae, sale confriato dies V: postea salem excutito, in sole ponito biduum, vel sine sale in defrutum condito. sorba in sapa condere vel siccare:

fundi suburbanus arbustus magnus convenio habeo et lignum et virga venio possum et dominus sum qui uto in idem fundo suus quisquis consero oportet vito copularia aminnium minusculis et magnus et apicius labrusca in olla in vinaceum condo idem in sapa in mustus in lorum rectus condo qui suspendo duracinus aminnias magnus vel ad faber ferrarius pro patior is rectus servo pomum malus strutea cotonea scantianus quiriniana item alius conditivus malus musteus et punicus is lotium suillus aut stercus ad radix addo oportet uti pabulis malus fio pirum volaema anicianus sementivus hic conditivus in sapa bonus sum tarentinus musteus cucurbitiva item alius genus quam multus sero aut insero oleo orcites posias is optume condo vel viridis in muria vel in lentiscus contundo vel orcites ubi niger sum et siccus sal confrio dies v postea sal excutio in sol pono biduus vel sine sal in defrutum condio sorbum in sapa condo vel sicco


Familiae cibaria. qui opus facient per hiemem tritici modios IIII, per aestatem modios IIII S, vilico, vilicae, epistatae, opilioni modios III, conpeditis per hiemem panis P. IIII, ubi vineam fodere coeperint, panis P. V, usque adeo dum ficos esse coeperint, deinde ad P. IIII redito.

familia cibaria qui opus facio per hiems triticum modius quattuor per aestas modius quattuor senatus vilicus vilica epistates opilio modius iii conpeditis per hiems panis p quattuor ubi vinea fodio coepio panis p v usque adeo dum ficos sum coepio deinde ad p quattuor redeo


Epityrum album nigrum variumque sic facito. ex oleis albis nigris variisque nuculeos eicito. sic condito. concidito ipsas, addito oleum, acetum, coriandrum, cuminum, feniculum, rutam, mentam. in orculam condito, oleum supra siet. ita utito.

epityrum albus niger varius sic facio ex olea albus niger varius nuculeos eicio sic condio concaedes ipse addo oleum acetum coriandrum cuminum feniculis ruo menta in orcula condio oleum supra sum ita uto


Propagatio pomorum, aliarum arborum. ab arbore abs terra pulli qui nascentur, eos in terram deprimito extollitoque primorem partem, uti radicem capiat: inde biennio post effodito seritoque. ficum, oleam, malum Punicum, Cotoneum aliaque mala omnia, laurum, murtum, nuces Praenestinas, platanum, haec omnia a capite propagari

propagatio pomum alius arbor ab arbor abs terra pullus qui nasco is in terra deprimo extollo primoris pars uti radix capio inde biennium post effodio sero ficus oleo malus punicus cotoneum alius malus omnis laurus murtum nuces praenestinus platanus hic omnis ab caput propagaris


Frumento ne noceat curculio neu mures tangant. lutum de amurca facito, palearum paulum addito, sinito macerescant bene et subigito bene: eo granarium totum oblinito crasso luto. postea conspargito amurca omne quod lutaveris. ubi aruerit, eo frumentum refrigeratum condito: curculio non nocebit.

frumentum ne noceo curculio neu mus tango lutum de amurca facio palearis paulus addo sino maceresco bene et subigo bene is granaria totus oblinito crassus lutum postea conspargo amurca omnis qui lutaveris ubi aruo is frumentum refrigero condio curculio non noceo


De brassica Pythagorea, quid in ea boni sit salubritatisque. principium te cognoscere oportet, quae genera brassicae sint et cuius modi naturam habeant. omnia ad salutem temperat conmutatque sese semper cum calore, arida simul et umida et dulcis et amara et acris. sed quae vocantur septem bona in conmixtura, natura omnia haec habet brassica. nunc uti cognoscas naturam earum, prima est levis quae nominatur: ea est grandis, latis foliis, caule magno, validam habet naturam et vim magnam habet. altera est crispa, apiacon vocatur: haec est natura et aspectu bona, ad curationem validior est quam quae supra scripta est. et item est tertia, quae lenis vocatur, minutis caulibus, tenera, et acerrima omnium est istarum tenui suco vehementissima. et primum scito, de omnibus brassicis nulla est illius modi medicamento. ad omnia vulnera tumores eam contritam inponito. haec omnia ulcera purgabit sanaque faciet sine dolore. eadem tumida concoquit, eadem erumpit, eadem vulnera putida canceresque purgabit sanosque faciet, quod aliud medicamentum facere non potest. verum prius quam id inponas, aqua calida multa lavato: postea bis in die contritam inponito: ea omnem putorem adimet. cancer ater, is olet et saniem spurcam mittit; albus purulentus est, sed fistulosus et subtus suppurat sub carne. in ea vulnera huiusce modi teras brassicam, sanum faciet: optima est ad huiusce modi vulnus. et luxatum siquid est, bis die aqua calida foveto, brassicam tritam opponito, cito sanum faciet: bis die id opponito, dolores auferet. et siquid contusum est, erumpet: brassicam tritam opponito, sanum faciet. et siquid in mammis ulceris natum et carcinoma, brassicam tritam opponito, sanum faciet. et si ulcus acrimoniam eius ferre non poterit, farinam hordeaceam misceto, ita opponito. huiusce modi ulcera omnia haec sana faciet, quod aliud medicamentum facere non potest neque purgare. et puero et puellae si ulcus erit huiusce modi, farinam hordeaceam addito. et si voles eam consectam lautam siccam sale aceto sparsam esse, salubrius nihil est. quo libentius edis, aceto mulso spargito: lautam siccam et rutam coriandrum sectam sale sparsam paulo libentius edes. id bene faciet et mali nihil sinet in corpore consistere et alvum bonam faciet. siquid antea mali intus erit, omnia sana faciet, et de capite et de oculis omnia deducet et sanum faciet. hanc mane esse oportet ieiunum. et si bilis atra est et si lienes turgent et si cor dolet et si iecur aut pulmones aut praecordia, uno verbo omnia sana faciet intro quae dolitabunt. eodem silpium inradito, bonum est. nam venae omnes ubi sufflatae sunt ex cibo, non possunt perspirare in toto corpore: inde aliqui morbus nascitur. ubi ex multo cibo alvus non it, pro portione brassica si uteris, id ut te moneo, nihil istorum usu veniet morbis. verum morbum articularium nulla res tam purgat, quam brassica cruda, si edes concisam et rutam et coriandrum concisam siccam et sirpicium inrasum et brassicam ex aceto oxymeli et sale sparsam. haec si uteris, omnis articulos poteris experiri. nullus sumptus est, et si sumptus esset, tamen valetudinis causa experirus. hanc oportet mane ieiunum esse. insomnis vel siquis est seniosus, hac eadem curatione sanum facies. verum assam brassicam et unctam caldam, salis paulum dato homini ieiuno. quam plurimum ederit, tam citissime sanus fiet ex eo morbo. tormina quibus molesta erunt, sic facito. brassicam macerato bene, postea in aulam coicito, defervefacito bene. ubi cocta erit bene, aquam defundito. eo addito oleum bene et salis paululum et cuminum et pollinem polentae. postea ferve bene facito. ubi ferverit, in catinum indito. dato edit, si poterit, sine pane; si non, dato panem purum ibidem madefaciat. et si febrim non habebit, dato vinum atrum bibat: cito sanus fiet. et hoc siquando usus venerit, qui debilis erit, haec res sanum facere potest: brassicam edit ita uti S. S. E. et hoc amplius lotium conservato eius qui brassicam essitarit, id calfacito, eo hominem demittito, cito sanum facies hac cura: expertum hoc est. item pueros pusillos si laves eo lotio, numquam debiles fient. et quibus oculi parum clari sunt, eo lotio inunguito, plus videbunt. si caput aut cervices dolent, eo lotio caldo lavito, desinent dolere. et si mulier eo lotio locos fovebit, numquam † umseri fient, et fovere sic oportet: ubi in scutra fervefeceris, sub sellam supponito pertusam. eo mulier adsidat, operito, circum vestimenta eam dato. Brassica erratica maximam vim habet. eam arfacere et conterere oportet bene minutam. siquem purgare voles, pridie ne cenet, mane ieiuno dato brassicam tritam, aquae cyatos IIII. nulla res tam bene purgabit, neque elleborum neque scamonium, et sine periculo, et scito salubrem esse corpori. quos diffidas sanos facere, facies. qui hac purgatione purgatus erit, sic eum curato. sorbitione liquida hoc per dies septem dato. ubi esse volet, carnem assam dato. si esse non volet, dato brassicam coctam et panem, et bibat vinum lene dilutum, lavet raro, utatur unctione. qui sic purgatus erit, diutina valetudine utetur, neque ullus morbus veniet nisi sua culpa. et siquis ulcus taetrum vel recens habebit, hanc brassicam erraticam aqua spargito, opponito: sanum facies. et si fistula erit, turundam intro trudito. si turundam non recipiet, diluito, indito in vesicam, eo calamum alligato, ita premito, in fistulam introeat: ea res sanum faciet cito. et ad omnia ulcera vetera et nova contritam cum melle opponito, sanum faciet. et si polypus in naso intro erit, brassicam erraticam aridam tritam in manum conicito et ad nasum admoveto, ita subducito susum animam quam plurimum poteris: in triduo polypus excidet. et ubi exciderit, tamen aliquot dies idem facito, ut radices polypi persanas facias. auribus si parum audies, terito cum vino brassicam, sucum exprimito, in aurem intro tepidum instillato: cito te intelleges plus audire. depetigini spurcae brassicam opponito, sanam faciet et ulcus non faciet.

de brassica pythagoreus quis in is bonus sum salubritas principium tu cognosco oportet qui genus brassica sum et qui modus natura habeo omnis ad salus tempero conmutatque sui semper cum calor aridus simul et umidus et dulcis et amarus et acer sed qui voco septem bonus in conmixtura natura omnis hic habeo brassica nunc uti cognosco natura is primus sum levis qui nomino is sum grandis fero folium caulis magnus validus habeo natura et vis magnus habeo alter sum crispus apiacus voco hic sum natura et aspectus bonus ad curatio validus sum quam qui supra scribo sum et item sum tertius qui lenis voco minuo caulis tener et acer omnis sum istaris tenuis sucus vehemens et primus scio de omnis brassica nullus sum ille modus medicamentum ad omnis vulnero tumor is contero inpono hic omnis ulcus purgo sano facio sine dolor idem tumidus concoquo idem erumpo idem vulnero putidus canceresque purgo sanus facio qui alius medicamentum facio non possum verus prior quam is inpono aqua calidum multus lavo postea bis in dies contero inpono is omnis putor adimo cancer ater is oleo et sanies spurcus mitto albus purulentus sum sed fistulosus et subtus suppuro sub carnis in is vulnero hic modus tero brassica sanus facio bonus sum ad hic modus vulnus et luxo siquis sum bis dies aqua calidum foveto brassica tero oppono cito sanus facio bis dies is oppono dolor aufero et siquis contundo sum erumpo brassica tero oppono sanus facio et siquis in mamma ulcus natus et carcinoma brassica tero oppono sanus facio et si ulcus acrimonia is fero non possum farina hordeaceus misceo ita oppono hic modus ulcus omnis hic sano facio qui alius medicamentum facio non possum neque purgaris et puer et puella si ulcus sum hic modus farina hordeaceus addo et si volo is conseco lavo siccus sal acetum spargo sum salubris nihil sum quo libet edo acetum mulceo spargo lavo siccus et ruo coriandrum seco sal spargo paulus libet edo is bene facio et malus nihil sino in corpus consisto et alvus bonus facio siquis antea malus intus sum omnis sano facio et de caput et de oculus omnis deduco et sanus facio hic mane sum oportet jejunus et si bilis ater sum et si lienis turgent et si cor doleo et si jecur aut pulmo aut praecordia unus verbum omnis sano facio intro qui dolito idem silpium inrado bonus sum nam vena omnis ubi sufflo sum ex cibus non possum perspiraris in totus corpus inde aliqui morbus nascor ubi ex multus cibus alvus non eo pro portio brassica si uto is ut tu moneo nihil iste usus venio morbus verus morbus articularius nullus res tam purgo quam brassica crudus si edo concaedes et ruo et coriandrum concaedes siccus et sirpicium inrado et brassica ex acetum oxymelis et sal spargo hic si uto omnis articulus possum experior nullus sumptus sum et si sumptus sum tamen valetudo causa experirus hic oportet mane jejunus sum insomnis vel siquis sum seniosus hic idem curatio sanus facies verus assus brassica et ungo calidus sal paulus do homo jejuno quam multus edo tam cieo sanus fio ex is morbus tormina qui molestus sum sic facio brassica macero bene postea in aula cojacio defervefacito bene ubi coquo sum bene aqua defundo is addo oleum bene et sal paululum et cuminum et pollis polenta postea ferve bene facio ubi ferverit in catinus indo do edo si possum sine panis si non do panis purus ibidem madefacio et si febris non habeo do vinum ater bibo cito sanus fio et hic siquando utor venio qui debilis sum hic res sanus facio possum brassica edo ita uti senatus senatus e et hic amplus lotium conservo is qui brassica essitarit is calfacito is homo demitto cito sanus facies hic cura experior hic sum item puer pusillus si lavo is lotium numquam debilis fio et qui oculus parum clarus sum is lotium inunguito multus video si caput aut cervix doleo is lotium caldus lavito desino doleo et si mulier is lotium locus foveo numquam umseri fio et foveo sic oportet ubi in scutra fervefeceris sub sella suppono pertundo is mulier assideo operio circum vestimentum is do brassica erraticus maximus vis habeo is arfacere et contero oportet bene minuo siquis purgaris volo pridie ne ceno mane jejuno do brassica tero aqua cyatos quattuor nullus res tam bene purgo neque elleborus neque scamonium et sine periculum et scio salubris sum corpus qui diffido sanus facio facies qui hic purgatio purgo sum sic is curo sorbitio liquidus hic per dies septem do ubi sum volo caro assus do si sum non volo do brassica coquo et panis et bibo vinum lenis diluo lavo rarus uto unctio qui sic purgo sum diutinus valetudo uto neque ullus morbus venio nisi suus culpa et siquis ulcus taeter vel recens habeo hic brassica erraticus aqua spargo oppono sanus facies et si fistula sum turunda intro trudo si turunda non recipio diluo indo in vesica is calamus alligo ita premo in fistula introeat is res sanus facio cito et ad omnis ulcus vetero et novo contero cum mel oppono sanus facio et si polypus in naso intro sum brassica erraticus aridus tero in manus conicio et ad nasus admoveo ita subduco sursum anima quam multus possum in triduum polypus excido et ubi excido tamen aliquot dies idem facio ut radix polypus persano facio auris si parum audio tero cum vinum brassica sucus exprimo in auris intro tepidus instillo cito tu intellego multus audio depetigo spurcus brassica oppono sanus facio et ulcus non facio


Pater familias ubi ad villam venit, ubi larem familiarem salutavit, fundum eodem die, si potest, circumeat; si non eodem die, at postridie. ubi cognovit, quo modo fundus cultus siet operaque quae facta infectaque sient, postridie eius diei vilicum vocet, roget, quid operis siet factum, quid restet, satisne temperi opera sient confecta, possitne quae reliqua sient conficere, et quid factum vini, frumenti aliarumque rerum omnium. ubi ea cognovit, rationem inire oportet operarum, dierum. si ei opus non apparet, dicit vilicus sedulo se fecisse, servos non valuisse, tempestates malas fuisse, servos aufugisse, opus publicum effecisse, ubi eas aliasque causas multas dixit, ad rationem operum operarumque vilicum revoca. cum tempestates pluviae fuerint, quae opera per imbrem fieri potuerint, dolia lavari, picari, villam purgari, frumentum transferri, stercus foras efferri, stercilinum fieri, semen purgari, funes sarciri, novos fieri; centones, cuculiones familiam oportuisse sibi sarcire. per ferias potuisse fossas veteres tergeri, viam publicam muniri, vepres recidi, hortum fodiri, pratum purgari, virgas vinciri, spinas runcari, expinsi far, munditias fieri. cum servi aegrotarint, cibaria tanta dari non oportuisse. ubi ea cognita aequo animo sint, quae reliqua opera sint curare uti perficiantur: rationes putare argentariam, frumentariam, pabuli causa quae parata sunt; rationem vinariam, oleariam, quid venierit, quid exactum siet, quid reliquum siet, quid siet quod veneat: quae satis accipiunda sint, satis accipiantur: reliqua quae sint uti conpareant. siquid desit in annum, uti paretur: quae supersint, ut veneant: quae opus sint locato, locentur: quae opera fieri velit et quae locari velit, uti imperet et ea scripta relinquat. pecus consideret. auctionem uti faciat: vendat oleum, si pretium habeat, vinum, frumentum quod supersit vendat: boves vetulos, armenta delicula, oves deliculas, lanam, pelles, plostrum vetus, ferramenta vetera, servum senem, servum morbosum, et siquid aliut supersit, vendat. patrem familias vendacem, non emacem esse oportet.

pater familia ubi ad villa venio ubi lar familiaris saluto fundus idem dies si possum circumeo si non idem dies at postridie ubi cognosco quo modo fundus cultus sum opero qui facio inficio sum postridie is dies vilicus voco rogo quis opus sum facio quis resto sero temperi opus sum conficio possum qui reliquus sum confacio et quis facio vinum frumentum alius res omnis ubi is cognosco ratio ineo oportet operaris dies si is opus non appareo dico vilicus sedulus sui facio servus non valeo tempestas mala sum servus aufugio opus publicus efficio ubi is alius causa multus dico ad ratio opus opera vilicus revoco cum tempestas pluvia sum qui opus per imber fio possum dolium lavaris picaris villa purgaris frumentum transfero stercus foras effero stercilinum fio semen purgaris funis sarcio novi fio cento cuculio familia oportet sui sarcio per ferio possum fossa vetus tergeri via publicus munio vepres recido hortus fodiri pratum purgaris virga vincio spina runcaris expinso far munditia fio cum servio aegrotarint cibaria tantus do non oportet ubi is cognosco aequus animus sum qui reliquus opus sum curo uti perficio ratio puto argentaria frumentarius pabulum causa qui paro sum ratio vinarius olearius quis venierit quis exigo sum quis reliquus sum quis sum qui veneat qui satis accipio sum satis accipio reliquus qui sum uti conpareo siquis desum in annus uti paro qui supersum ut veneant qui opus sum loco loco qui opus fio volo et qui loco volo uti impero et is scribo relinquo pecus consido auctio uti facio vendo oleum si pretium habeo vinum frumentum qui supersum vendo bos vetulus armentum deliculus ovo deliculus lana pello plostrum vetus ferramentum vetero servus senex servus morbosus et siquis aliut supersum vendo pater familia vendax non emax sum oportet


In vinum mustum veratri atri manipulum coicito in amphoram. ubi satis efferverit, de vino manipulum eicito. id vinum servato ad alvum movendam. Vinum ad alvum movendam concinnare. vites cum ablaqueabuntur, signato rubrica, ne admisceas cum cetero vino. tris fasciculos veratri atri circumponito circum radices et terram insuper inicito. per vindemiam de iis vitibus quod delegeris, seorsum servato, cyatum in ceteram potionem indito. alvum movebit et postridie perpurgabit sine periculo.

in vinum mustus veratrum ater manipulis cojacio in amphora ubi satis efferverit de vinum manipulis eicio is vinum servo ad alvus moveo vinum ad alvus moveo concinnaris vito cum ablaqueabuntur signo rubrico ne admisceo cum ceterus vinum tres fasciculus veratrum ater circumpono circum radix et terra insuper inicio per vindemia de is vitis qui deligo seorsus servo cyatum in ceter potio indo alvus moveo et postridie perpurgo sine periculum


Si bovem aut aliam quamvis quadrupedem serpens momorderit, melanthi acetabulum, quod medici vocant zmurnaeum, conterito in vini veteris hemina. id per nares indito et ad ipsum morsum stercus suillum adponito. et idem hoc, si usus venerit, homini facito.

si bos aut alius quivis quadrupedem serpens mordeo melanthium acetabulis qui medicus voco zmurnaeum contero in vinum veto hemina is per naris indo et ad ipse mordeo stercus suillus adponito et idem hic si utor venio homo facio


Vineas arboresque mature face incipias putare. vites propages in sulcos: susum vorsum, quod eius facere poteris, vitis facito uti ducas. arbores hoc modo putentur, rami uti divaricentur, quos relinques, et uti recte caedantur et ne nimium crebri relinquantur. vites bene nodentur: per omnes ramos diligenter caveto ne vitem praecipites et ne nimium praestringas. arbores facito uti bene maritae sint vitesque uti satis multae adserantur et, sicubi opus erit, de arbore deiciantur, uti in terram deprimantur, et biennio post praecidito veteres.

vinea arbor maturus fax incipio puto vito propago in sulcus sursum verto qui is facio possum vita facio uti duco arbor hic modo puto ramus uti divaricentur qui relinquo et uti rectus caedo et ne nimium creber relinquo vito bene nodo per omnis ramus diligenter caveto ne vito praeceps et ne nimium praestringo arbor facio uti bene marita sum vito uti satis multus assero et sicubi opus sum de arbor deicio uti in terra deprimo et biennium post praecido vetus


Ad dyspepsiam et stranguriam mederi. malum Punicum ubi florebit, conligito, tris minas in amphoram infundito, vini Q. I veteris addito et feniculi radicem puram contusam minam. oblinito amphoram et post dies XXX aperito et utito. ubi voles cibum concoquere et lotium facere, hinc bibito quantum voles sine periculo. idem vinum taenias perpurgat et lumbricos, si sic concinnes. incenatum cenatum iubeto esse. postridie turis drachmam unam conterito et mel coctum drachmam unam et vini sextarium origaniti. dato ieiuno, et puero pro aetate triobolum et vini heminam. supra pilam inscendat et saliat decies et deambulet.

ad dyspepsia et stranguria medeor malus punicus ubi floreo conligito tres minae in amphora infundo vinum q eo veto addo et feniculis radix purus contundo mina oblinito amphora et post dies xxx aperio et uto ubi volo cibus concoquo et lotium facio hinc bibo quantus volo sine periculum idem vinum taenia perpurgo et lumbricus si sic concinno inceno ceno jubeo sum postridie tus drachmam unus contero et mel coquo drachmam unus et vinum sextarius origanitus do jejuno et puer pro aetas triobolus et vinum hemina supra pila inscendo et salio decies et deambulo


Vinum in doliis hoc modo venire oportet. vini in culleos singulos quadragenae et singulae urnae dabuntur. quod neque aceat neque muceat, id dabitur. in triduo proxumo viri boni arbitratu degustato. si non ita fecerit, vinum pro degustato erit. quot dies per dominum mora fuerit, quo minus vinum degustet, totidem dies emptori procedent. vinum accipito ante K. Ian. primas. si non ante acceperit, dominus vinum admetietur. quod admensus erit, pro eo resolvito. si emptor postularit, dominus ius iurandum dabit verum fecisse. locus vinis ad K. Octobres primas dabitur. si ante non deportaverit, dominus vino quid volet faciet. cetera lex, quae oleae pendenti.

vinum in dolium hic modo venio oportet vinum in culleus singuli quadrageni et singulus urna do qui neque aceo neque muceo is do in triduum proximus vir bonus arbitratus degusto si non ita facio vinum pro degusto sum quot dies per dominus mora sum quo paruus vinum degusto totidem dies emptor procedo vinum accipio ante k ian primus si non ante accipio dominus vinum admetior qui admetior sum pro is resolvito si emptor postulo dominus ius iuro do verus facio locus vinum ad k october primus do si ante non deportaverit dominus vinum quis volo facio ceterus lex qui olea pendeo


In torcularium in usu quod opus est. urceum I, ahenum quod capiat Q. V, uncos ferreos III, orbem aheneum I, molas *, cribrum I, incerniculum I, securim I, scamnum I, seriam vinariam I, clavem torculari I, lectum stratum ubi duo custodes liberi cubent (tertius servus una cum factoribus uti cubet), fiscinas novas *, veteres *, epidromum I, pulvinum I, lucernas *, corium I, craticulas duas, carnarium I, scalas unas. In cellam oleariam haec opus sunt. dolia olearia, opercula, labra olearia XIIII, concas maioris II et minoris II, trullas aheneas tris, amphoras olearias II, urceum aquarium I, urnam quinquagenariam I, sextarium olearium I, labellum I, infidibula II, spongeas II, urceos fictiles II, urnales II, trullas ligneas II, claves cum clostris in cellas II, trutinam I, centumpondium incertum I et pondera cetera.

in torcularius in usus qui opus sum urceus eo aenus qui capio q v uncus ferreus iii orbis aeneus eo molo cribrum eo incerniculis eo securis eo scamnum eo seria vinarius eo clavo torcularis eo lectus sterno ubi duo custos liber cubo tertius servus unus cum factor uti cubo fiscina novo vetus epidromus eo pulvinus eo lucerna corium eo craticula duo carnarius eo scala unus in cella olearius hic opus sum dolium olearius operculo labrum olearius xiiii concas magnus is et paruus is trulla aeneus tres amphora olearius is urceus aquarius eo urna quinquagenarius eo sextarius olearius eo labellum eo infidibula is spongia is urceus fictilis is urnalis is trulla ligneus is clavo cum claustra in cella is trutina eo centumpondium incertus eo et pondero ceterus


Vbi vindemia et oletas facta erit, prela extollito; funes torculos, melipontos, subductarios in carnario aut in prelo suspendito; orbes, fibulas, vectes, scutulas, fiscinas, corbulas, quala, scalas, patibula, omnia quis usus erit, in suo quidque loco reponito.

vbi vindemio et oleto facio sum prelum extollo funis torculus melipontos subductarius in carnarius aut in prelum suspendo orbo fibula vecto scutula fiscina corbula qualum scala patibulus omnis quis utor sum in suus quisque locus repono


Priusquam messim facies, porcam praecidaneam hoc modo fieri oportet. Cereri porca praecidanea porco femina, priusquam hasce fruges condas, far, triticum, hordeum, fabam, semen rapicium. ture vino Iano Iovi Iunoni praefato, priusquam porcum feminam inmolabis. Iano struem ommoveto sic: 'Iane pater, te hac strue ommovenda bonas preces precor, uti sies volens propitius mihi liberisque meis domo familiaeque meae.' fertum Iovi ommoveto et mactato sic: 'Iuppiter, te hoc ferto obmovendo bonas preces precor, uti sies volens propitius mihi liberisque meis domo familiaeque meae mactus hoc ferto'. postea Iano vinum dato sic: 'Iane pater, uti te strue ommovenda bonas preces bene precatus sum, eiusdem rei ergo macte vino inferio esto'. postea Iovi sic: 'Iuppiter macte isto ferto esto, macte vino inferio esto'. postea porcam praecidaneam inmolato. ubi exta prosecta erunt, Iano struem ommoveto mactatoque item, uti prius obmoveris. Iovi fertum obmoveto mactatoque item, uti prius feceris. item Iano vinum dato et Iovi vinum dato, item uti prius datum ob struem obmovendam et fertum libandum. postea Cereri exta et vinum dato.

priusquam messis facies porca praecidaneus hic modo fio oportet ceres porca praecidaneus porcus femina priusquam hic frugis condo far triticum hordeum faba semen rapicii tus vinum janus iuppiter juno praefor priusquam porcus femina inmolo janus strues ommoveto sic janus pater tu hic struo ommovenda bonus prex precor uti sum volo propitius ego libo meus domus familia meus fertum iuppiter ommoveto et macto sic iuppiter tu hic fero obmovendo bonus prex precor uti sum volo propitius ego libo meus domus familia meus mactus hic fero postea janus vinum do sic janus pater uti tu struo ommovenda bonus prex bene preco sum idem res ergo mactus vinum inferius sum postea iuppiter sic iuppiter mactus iste fero sum mactus vinum inferius sum postea porca praecidaneus inmolato ubi exta proseco sum janus strues ommoveto macto item uti prior obmoveris iuppiter fertum obmoveto macto item uti prior facio item janus vinum do et iuppiter vinum do item uti prior do ob strues obmovendam et fertum libo postea ceres exta et vinum do


Olea si fructum non feret, ablaqueato. postea stramenta circumponito. postea amurcam cum aqua conmisceto aequas partes. deinde ad oleam circumfundito. ad arborem maxumam urnam conmixti sat est: ad minores arbores pro ratione indito. et idem hoc si facies ad arbores feraces, eae quoque meliores fient. ad eas stramenta ne addideris.

olea si fructus non fero ablaqueato postea stramentum circumpono postea amurca cum aqua conmisceto aequo pars deinde ad oleo circumfundo ad arbor magnus urna conmixti satis sum ad paruus arbor pro ratio indo et idem hic si facies ad arbor ferax is quoque bonus fio ad is stramentum ne addo


Si voles scire, in vinum aqua addita sit necne, vasculum facito de materia hederacia. vinum id, quod putabis aquam habere, eo demittito. si habebit aquam, vinum effluet, aqua manebit. nam non continet vinum vas hederaceum.

si volo scio in vinum aqua addo sum necne vasculis facio de materia hederacia vinum is qui puto aqua habeo is demitto si habeo aqua vinum effluo aqua maneo nam non contineo vinum vas hederaceus


Asparagus quo modo seratur. locum subigere oportet bene, qui habeat umorem, aut locum crassum. ubi erit subactus, areas facito, ut possis dextra sinistraque sarire runcare, ne calcetur. cum areas deformabis, intervallum facito inter areas semipedem latum in omnes partes. deinde serito, ad lineam palo grana bina aut terna demittito et eodem palo cavum terra operito. deinde supra areas stercus spargito bene. serito secundum aequinoctium vernum. ubi erit natum, herbas crebro purgato cavetoque ne asparagus una cum herba vellatur. quo anno severis, satum stramentis per hiemem operito, ne praeuratur. deinde primo vere aperito, sarito runcatoque. post annum tertium, quam severis, incendito vere primo. deinde ne ante sarueris, quam asparagus natus erit, ne in sariendo radices laedas. tertio aut quarto anno asparagum vellito ab radice. nam si defringes, stirpes fient et intermorientur. usque licebit vellas, donicum in semen videris ire. semen maturum fit ad autumnum. ita, cum sumpseris semen, incendito, et cum coeperit asparagus nasci, sarito et stercorato. post annos VIII aut novem, cum iam est vetus, digerito et in quo loco posturus eris terram bene subigito et stercerato. deinde fossulas facito, quo radices asparagi demittas. intervallum sit ne minus pedes singulos inter radices asparagi. vellito, sic circumfodito, ut facile vellere possis: caveto ne frangatur. stercus ovillum quam plurimum fac ingeras: id est optimum ad eam rem: aliut stercus herbas creat.

asparagus quo modo sero locus subigo oportet bene qui habeo umor aut locus crassus ubi sum subigo areo facio ut possum dextera sinister sarire runcaris ne calceo cum areo deformo intervallum facio inter areo semipedem latus in omnis pars deinde sero ad linea palo granum bini aut terni demitto et idem palo cavus terra operio deinde supra areo stercus spargo bene sero secundus aequinoctium vernus ubi sum natus herba creber purgo cavetoque ne asparagus unus cum herba vello quo annus sero sero stramentum per hiems operio ne praeuro deinde primus verus aperio sarito runco post annus tertius quam sero incendo verus primus deinde ne ante sarueris quam asparagus nascor sum ne in sariendo radix laedo tertius aut quartum annus asparagus vellito ab radix nam si defringo stirps fio et intermorior usque liceo vellas donicum in semen video eo semen maturus fio ad auctumnus ita cum sumo semen incendo et cum coepio asparagus nascor sarito et stercoro post annus viii aut novo cum iam sum vetus digero et in quo locus pono sum terra bene subigo et stercerato deinde fossula facio quo radix asparagus demitto intervallum sum ne paruus pes singuli inter radix asparagus vellito sic circumfodio ut facilis vello possum caveto ne frango stercus ovillus quam multus facio ingero is sum bonus ad is res aliut stercus herba creo


Haec erunt vilici officia. disciplina bona utatur. feriae serventur. alieno manum abstineat, sua servet diligenter. litibus familia supersedeat: siquis quid deliquerit, pro noxa bono modo vindicet. familiae male ne sit, ne algeat, ne esuriat: opere bene exerceat, facilius malo et alieno prohibebit. vilicus si nolet male facere, non faciet. si passus erit, dominus inpune ne sinat esse. pro beneficio gratiam referat, ut aliis recte facere libeat. vilicus ne sit ambulator, sobrius siet semper, ad cenam nequo eat. familiam exerceat, consideret, quae dominus imperaverit fiant. ne plus censeat sapere se quam dominum. amicos domini, eos habeat sibi amicos. cui iussus siet, auscultet. rem divinam nisi Conpitalibus in conpito aut in foco ne faciat. iniussu domini credat nemini: quod dominus crediderit, exigat. satui semen, cibaria, far, vinum, oleum mutuum dederit nemini. duas aut tres familias habeat, unde utenda roget et quibus det, praeterea nemini. rationem cum domino crebro putet. operarium, mercennarium, politorem diutius eundem ne habeat die. nequid emisse velit insciente domino, neu quid dominum celavisse velit. parasitum nequem habeat. haruspicem, augurem, hariolum, Chaldaeum nequem consuluisse velit. segetem ne defrudet: nam id infelix est. opus rusticum omne curet uti sciat facere, et id faciat saepe, dum ne lassus fiat: si fecerit, scibit in mente familiae quid sit, et illi animo aequiore facient. si hoc faciet, minus libebit ambulare et valebit rectius et dormibit libentius. primus cubitu surgat, postremus cubitum eat. prius villam videat clausa uti siet, et uti suo quisque loco cubet et uti iumenta pabulum habeant. Boves maxima diligentia curatos habeto. bubulcis opsequito partim, quo libentius boves curent. aratra vomeresque facito uti bonos habeas. terram cariosam cave ne ares, neve plostrum neve pecus inpellas. si ita non caveris, quo inpuleris, trienni fructum amittes. pecori et bubus diligenter substernatur, ungulae curentur. scabiem pecori et iumentis caveto: id ex fame et si inpluit fieri solet. opera omnia mature conficias face. nam res rustica sic est, si unam rem sero feceris, omnia opera sero facies. stramenta si deerunt, frondem iligneam legito, eam substernito ovibus bubusque. stercilinum magnum stude ut habeas. stercus sedulo conserva: cum exportabis, purgato et conminuito; per autumnum evehito. circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito. frondem populneam, ulmeam, querneam caedito per tempus: eam condito non peraridam, pabulum ovibus. item faenum cordum, sicilimenta de prato, ea arida condito. post imbrem autumnum rapinam, pabulum lupinumque serito.

hic sum vilicus officium disciplina bonus uto feriae servo alienus manus abstineo suus servo diligenter lis familia supersedeo siquis quis delinquo pro noxa bonus modo vindico familia malus ne sum ne algeat ne exsurio opus bene exerceo facilis malus et alienus prohibeo vilicus si nolo malus facio non facio si patior sum dominus impunis ne sino sum pro beneficium gratia refero ut alius rectus facio libet vilicus ne sum ambulator sobrius sum semper ad cena nequo eo familia exerceo consido qui dominus impero fio ne multus censeo sapio sui quam dominus amicus dominus is habeo sui amicus qui iubeo sum ausculto res divina nisi conpital in conpito aut in focus ne facio injussus dominus credo nemo qui dominus credo exigo satus semen cibaria far vinum oleum mutuus do nemo duo aut tres familia habeo unde uto rogo et qui do praeterea nemo ratio cum dominus creber puto operarius mercenarius politor diu idem ne habeo dies nequid emo volo insciens dominus neu quis dominus celavisse volo parasitus nequem habeo haruspex auguro hariolus chaldaeus nequem consulo volo seges ne defrudet nam is infelix sum opus rusticus omnis curo uti scio facio et is facio saepe dum ne lassus fio si facio scibit in mens familia quis sum et ille animus aequus facio si hic facio paruus libet ambulo et valeo rectus et dormibit libet primus cubo surgo posterus cubitum eo prior villa video claudo uti sum et uti suus quisque locus cubo et uti iumentum pabulis habeo bos maximus diligentia curo habeo bubulcus opsequito pars quo libet bos curo aratrum vomeresque facio uti bonus habeo terra cariosus caveo ne aris neve plostrum neve pecus inpello si ita non caveo quo inpuleris triennium fructus amitto pecus et bos diligenter substerno ungula curo scabiem pecus et jumentum caveto is ex fames et si inpluo fio soleo opus omnis maturus confacio fax nam res rusticus sic sum si unus res serus facio omnis opus serus facies stramentum si desum frons iligneus lego is substerno ovis bos stercilinum magnus studeo ut habeo stercus sedulus conservo cum exporto purgo et conminuito per auctumnus evehito circum oleo autumnitas ablaqueato et stercus addo frons populneus ulmeus querneus caedo per tempus is condio non peraridus pabulis ovis item faenum chordus sicilimenta de pratum is aridus condio post imber auctumnus rapina pabulis lupinus sero


Spiram sic facito. quantum voles pro ratione, ita uti placenta fit, eadem omnia facito, nisi alio modo fingito. in solo tracta cum melle oblinito bene. inde tamquam restim tractes facito, ita inponito in solo, simplicibus conpleto bene arte. cetera omnia, quasi placentam facias, facito coquitoque.

spira sic facio quantus volo pro ratio ita uti placenta fio idem omnis facio nisi alius modo fingo in solum traho cum mel oblinito bene inde tamquam restis tracto facio ita inpono in solum simplex conpleo bene ars ceterus omnis quasi placenta facio facio coquo


Quo labra doliorum circumlinas, ut bene odorata sint et nequid viti in vinum accedat. sapae congios VI quam optimae infundito in aheneum aut in plumbeum et iris aridae contusae heminam et sertam Campanicam P. V bene odoratam una cum iri contundas quam minutissime, per cribrum cernas et una cum sapa coquas sarmentis et levi flamma. conmoveto, videto ne aduras. usque coquito, dum dimidium excoquas. ubi refrixerit, confundito in vas picatum bene odoratum et oblinito et utito in labra doliorum.

quo labrum dolium circumlino ut bene odoro sum et nequid vitium in vinum accedo sapa congius vis quam bonus infundo in aeneus aut in plumbeus et iris aridus contundo hemina et sero campanicam p v bene odoro unus cum eo contundo quam minuo per cribrum cerno et unus cum sapa coquo sarmentum et levis flamma conmoveto video ne aduro usque coquo dum dimidium excoquo ubi refrigesco confundo in vas pico bene odoro et oblinito et uto in labrum dolium


Oleas, ulmos, ficos, poma, vites, pinos, cupressos cum seres, bene cum radicibus eximito cum terra sua quam plurima circumligatoque, uti ferre possis: in alveo aut in corbula ferri iubeto. caveto, quom ventus siet aut imber, effodias aut feras: nam id maxime cavendum est. in scrobe quom pones, summam terram subdito: postea operito terra radicibus fini, deinde calcato pedibus bene, deinde festucis vectibusque calcato quam optime poteris: id erit ei rei primum. arbores crassiores digitis V quae erunt, eas praecisas serito oblinitoque fimo summas et foliis alligato.

oleo ulmus ficos pomum vito pinus cupressus cum sero bene cum radix eximo cum terra suus quam multus circumligo uti fero possum in alveus aut in corbula fero jubeo caveto cum venio sum aut imber effodio aut ferus nam is magnus caveo sum in scrobis cum pono summa terra subdo postea operio terra radix finio deinde calceo pes bene deinde festuca vectibusque calceo quam optume possum is sum is res primus arbor crassus digitus v qui sum is praecido sero oblinitoque fimum superus et folium alligo


Vinum ad isciacos sic facito. de iunipiro materiem semipedem crassam concidito minutim. eam infervefacito cum congio vini veteris. ubi refrixerit, in lagonam confundito et postea id utito cyatum mane ieiunus: proderit.

vinum ad isciacos sic facio de juniperus materio semipedem crassus concaedes minutim is infervefacito cum congius vinum veto ubi refrigesco in lagena confundo et postea is uto cyatum mane jejunus prosum


Quo modo vineae iugera C instruere oporteat. vilicum, vilicam, operarios X, bubulcum I, asinarium I, salictarium I, subulcum I, summa homines XVI: boves II, asinos plostrarios II, asinum molarium I: vasa torcula instructa III, dolia ubi quinque vindemiae esse possint culleum DCCC, dolia ubi vinaceos condat XX, frumentaria XX, opercula doliorum et tectaria priva, urnas sparteas VI, amphoras sparteas IIII, infidibula II, cola vitilia III, cola qui florem demat III, urceos mustarios X: plostra II, aratra II, iugum plostrarium I, iugum vinarium I, iugum asinarium I, orbem aheneum I, molile I: ahenum quod capiat culleum I, operculum aheni I, uncos ferreos III, ahenum coculum quod capiat culleum I, urceos aquarios II, nassiternam I, pelvim I, matellionem I, trulleum I, situlum aquarium I, scutriscum I, trullam I, candelabrum I, matellam I, lectos IIII, scamnum I, mensas II, abacum I, arcam vestiariam I, armarium promptarium I, scamna longa VI, rotam aquariam I, modium praeferratum I, semodium I, labrum eluacrum I, solium I, labrum lupinarium I, serias X: ornamenta bubus II, ornamenta asinis instrata III, semuncias III, sportas faecarias III, molas asinarias III, molas trusatilis unas: ferramenta, falces sirpiculas V, falces silvaticas VI, arborarias III, secures V, cuneos IIII, vomeres II, ferreas X, palas VI, rutra IIII, rastros quadridentes II, crates stercorarias IIII, sirpiam stercorariam I, falculas viniaticas XL, falculas rustarias X, foculos II, forpices II, rutabulum I: corbulas Amerinas XX, quala sataria vel alveos XL, palas ligneas XL, luntris II, culcitas IIII, instragula IIII, pulvinos VI, operimenta VI, mappas III, centones pueris VI.

quo modo vinea iugerum que instruo oportet vilicus vilica operarius decem bubulcus eo asinarius eo salictarius eo subulcus eo summus homo xvi bos is asinus plaustrarius is asinus molaris eo vasum torculus instruo iii dolium ubi quinque vindemia sum possum culleus dccc dolium ubi vinaceos condo xx frumentarius xx operculo dolium et tectaria privo urna spartea vis amphora spartea quattuor infidibula is colo vitilia iii colo qui flos demo iii urceus mustarius decem plostra is aratrum is iugum plaustrarius eo iugum vinarius eo iugum asinarius eo orbis aeneus eo molilis eo aenus qui capio culleus eo operculis aenus eo uncus ferreus iii aenus coculis qui capio culleus eo urceus aquarius is nassiterna eo pelvis eo matellio eo trulleus eo situlis aquarius eo scutriscum eo trulla eo candelabrum eo matella eo lectus quattuor scamnum eo mensa is abax eo arca vestiariam eo armarium promptarium eo scamnum longus vis rota aquarius eo modius praeferratus eo semodius eo labrum eluacrus eo solium eo labrum lupinarii eo seria decem ornamentum bos is ornamentum asinus insterno iii semuncia iii sporta faecarius iii molo asinarius iii molo trusatilis unus ferramentum falx sirpiculas v falx silvaticas vis arboraria iii securis v cuneus quattuor vomo is ferreus decem palo vis rutrum quattuor rastri quadridens is cratis stercorarius quattuor sirpiam stercorarius eo falculas viniaticas xl falculas rustarias decem foculus is forpex is rutabulis eo corbula amerinas xx qualum sataria vel alveus xl palo ligneus xl luntris is culcita quattuor instragulum quattuor pulvinus vis operimentum vis mappa iii cento puer vis


Vineam curandam partiario. bene curet fundum, arbustum, agrum frumentarium. partiario faenum et pabulum, quod bubus satis siet, qui illic sient. cetera omnia pro indiviso.

vinea curo partiarius bene curo fundus arbustus ager frumentarius partiarius faenum et pabulis qui bos satis sum qui illic sum ceterus omnis pro indivisus


Dolia olearia nova sic inbuito. amurca inpleto dies VII, facito ut amurcam cotidie suppleas. postea amurcam eximito et arfacito. ubi arebit, cummim pridie in aquam infundito, eam postridie diluito. postea dolium calfacito minus, quam si picare velis, tepeat satis est : lenibus lignis facito calescat. ubi temperate tepebit, tum cummim indito, postea linito. si recte leveris, in dolium quinquagenarium cummim P. IIII satis erit.

dolium olearius novo sic inbuito amurca inpleo dies vii facio ut amurca cottidie suppleo postea amurca eximo et arfacito ubi areo cummim pridie in aqua infundo is postridie diluo postea dolium calfacito paruus quam si picaris velis tepeo satis sum lenis lignum facio calesco ubi tempero tepeo tum cummim indo postea linitus si rectus leveris in dolium quinquagenarius cummim p quattuor satis sum


Fac ad vindemiam quae opus sunt ut parentur. vasa laventur, corbulae sarciantur, picentur, dolia quae opus sunt picentur, quom pluet; quala parentur, sarciantur, far molatur, menae emantur, oleae caducae salliantur. uvas miscellas, vinum praeliganeum quod operarii bibant, ubi tempus erit, legito. siccum puriter omnium dierum pariter in dolia dividito. si opus erit, defrutum indito in mustum de musto lixivo coctum, partem quadragesimam addito defruti vel salis sesquilibram in culleum. marmor si indes, in culleum libram indito: id indito in urnam, misceto cum musto: id indito in doleum. resinam si indes, in culleum musti P. III, bene conminuito, indito in fiscellam et facito uti in doleo musti pendeat: eam quassato crebro, uti resina condeliquescat. ubi indideris defrutum aut marmor aut resinam, dies XX permisceto crebro, tribulato cotidie. tortivum mustum circumcidaneum suo cuique dolio dividito additoque pariter.

facio ad vindemia qui opus sum ut paro vasum lavo corbula sarcio pico dolium qui opus sum pico cum pluo qualum paro sarcio far molo menae emo olea caducus salliantur labrusca miscellus vinum praeliganeus qui operarius bibo ubi tempus sum lego siccus puriter omnis dies pariter in dolium dividito si opus sum defrutum indo in mustus de mustus lixivus coquo pars quadragesima addo defruti vel sal sesquilibra in culleus marmor si indo in culleus libra indo is indo in urna misceo cum mustus is indo in doleum resina si indo in culleus mustus p iii bene conminuito indo in fiscella et facio uti in doleo mustus pendeo is quasso creber uti resina condeliquesco ubi indo defrutum aut marmor aut resina dies xx permisceo creber tribulo cottidie tortivum mustus circumcidaneus suus quisque dolium dividito addo pariter


Amulum sic facito. siliginem purgato bene, postea in alveum indat, eo addat aquam bis in die. die decimo aquam exsiccato, exurgeto bene, in alveo puro misceto bene, facito tamquam faex fiat. id in linteum novum indito, exprimito cremorem in patinam novam aut in mortarium. id omne ita facito et refricato denuo. eam patinam in sole ponito, arescat. ubi arebit, in aulam novam indito, inde facito cum lacte coquat.

amulis sic facio siligo purgo bene postea in alveus indo is addo aqua bis in dies dies decimus aqua exsicco exurgeo bene in alveus purus misceo bene facio tamquam faex fio is in linteus novus indo exprimo cremor in patina novus aut in mortarium is omnis ita facio et refrico denuo is patina in sol pono aresco ubi areo in aula novus indo inde facio cum lac coquo


Villam aedificandam si locabis novam ab solo, faber haec faciat oportet. parietes omnes, uti iussitur, calce et caementis, pilas ex lapide angulari, tigna omnia, quae opus sunt, limina, postes, iugumenta, asseres, fulmentas, praesepis bubus hibernas aestivas Faliscas, equile, cellas familiae, carnaria III, orbem, ahenea II, haras X, focum, ianuam maximam et alteram quam volet dominus, fenestras, clatros in fenestras maioris bipedalis X, luminaria VI, scamna III, sellas V, telas togalis duas, paullulam pilam ubi triticum pinsat I, fulloniam I, antepagmenta, vasa torcula II. hae rei materiem et quae opus sunt dominus praebebit et ad opus dabit, serram I, lineam I (materiem dumtaxat succidet, dolabit, secabit facietque conductor), lapidem, calcem, harenam, aquam, paleas, terram unde lutum fiat. si de caelo villa tacta siet, de ea re verba uti fiant. huic operi pretium ab domino bono, qui bene praebeat quae opus sunt et nummos fide bona solvat, in tegulas singulas II S. tectum sic numerabitur: tegula integra quae erit, quae non erit, unde quarta pars aberit, duae pro una, conliciares quae erunt pro binis putabuntur; vallus quot erunt, in singulas quaternae numerabuntur. Villa lapide calce. fundamenta supra terram pede, ceteros parietes ex latere, iugumenta et antepagmenta quae opus erunt indito. cetera lex uti villae ex calce caementis. pretium in tegulas singulas II S. loco salubri bono domino haec quae supra pretia posita sunt: ex signo manipretium erit. loco pestilenti, ubi aestate fieri non potest, bono domino pars quarta preti accedat.

villa aedifico si loco novus ab solum faber hic facio oportet paries omnis uti iussitur calx et caementum pila ex lapis angularis tignum omnis qui opus sum limen postis jugumento assero fulmenta praesaepe bos hiberno aestivus falisca equilis cella familia carnarius iii orbis aeneus is hara decem focus ianua maximus et alter quam volo dominus fenestra clathri in fenestra magnus bipedal decem luminarium vis scamnum iii sella v tela togal duo paullulam pila ubi triticum pinsat eo fullonia eo antepagmentum vasum torculus is hic res materio et qui opus sum dominus praebeo et ad opus do serra eo linea eo materio dumtaxat succido dolo seco facio conductor lapis calx harena aqua palea terra unde lutum fio si de caelum villa tango sum de is res verbum uti fio hic operio pretium ab dominus bonus qui bene praebeo qui opus sum et nummus fides bonus solvo in tegula singulus is senatus tectum sic numero tegula integer qui sum qui non sum unde quartus pars absum duo pro unus conliciaris qui sum pro bini puto vallus quot sum in singulus quaterni numero villa lapis calx fundamentum supra terra pes ceterus paries ex lateo jugumento et antepagmentum qui opus sum indo ceterus lex uti villa ex calx caementum pretium in tegula singulus is senatus locus salubris bonus dominus hic qui supra pretium pono sum ex signum manupretium sum locus pestilens ubi aestas fio non possum bonus dominus pars quartus pretium accedo


Vinum Graecum hoc modo fieri oportet. uvas Apicias percoctas bene legito. ubi delegeris, in eius musti culleum aquae marinae veteris Q. II indito vel salis puri modium: eum in fiscella suspendito sinitoque cum musto distabescat. si helvolum vinum facere voles, dimidium helvoli, dimidium Apicii vini indito, defruti veteris partem tricesimam addito. quidquid vini defrutabis, partem tricesimam defruti addito.

vinum graecus hic modo fio oportet labrusca apicius percoquo bene lego ubi deligo in is mustus culleus aqua marinus veto q is indo vel sal purus modius is in fiscella suspendo sino cum mustus distabesco si helvolum vinum facio volo dimidium helvoli dimidium apicius vinum indo defruti veto pars tricesimam addo quisquis vinum defruto pars tricesimam defruti addo


Virgas murteas si voles cum bacis servare et item aliut genus quod vis, et si ramulos ficulneos voles cum foliis, inter se alligato, fasciculos facito, eos in amurcam demittito, supra stet amurca facito. sed ea quae demissurus eris sumito paulo acerbiora. vas, quo condideris, oblinito plane.

virga murtatus si volo cum baca servaris et item aliut genus qui volo et si ramulus ficulneos volo cum folium inter sui alligo fasciculus facio is in amurca demitto supra sto amurca facio sed is qui demitto sum sumo paulus acerbus vas quo condo oblinito planus


Item custodis officia. qui in torculario erunt vasa pura habeant curentque uti olea bene perficiatur beneque siccetur. ligna in torculario ne caedant. oleum frequenter capiant. factoribus det in singulos factus olei sextarios et in lucernam quod opus siet. fraces cotidie reiciat. amurcam conmutet usque adeo, donec in lacum qui in cella est postremum pervenerit. fiscinas spongia effingat. cotidie oleo locum conmutet, donec in dolium pervenerit. in torculario et in cella caveat diligenter nequid olei subripiatur.

item custodio officium qui in torcularius sum vasum purus habeo curo uti olea bene perficio benus sicco lignum in torcularius ne caedo oleum frequens capio factor do in singuli facio oleum sextarius et in lucerna qui opus sum fraces cottidie reicio amurca conmutet usque adeo donec in lacus qui in cella sum posterus pervenio fiscina spongia effingo cottidie oleum locus conmutet donec in dolium pervenio in torcularius et in cella caveat diligenter nequid oleum surripio


sicca. ut odoratum bene sit, sic facito. sumito testam picatam, eo prunam lenem indito, suffito serta et schoeno et palma, quam habent unguentarii, ponito in dolio et operito, ne odor exeat, antequam vinum indas. hoc facito pridie quam vinum infundere voles. de lacu quam primum vinum in dolia indito, sinito dies XV operta, antequam oblinas, relinquito qua interspiret , postea oblinito. post dies XL diffundito in amphoras et addito in singulas amphoras sapae sextarium unum. amphoras nolito inplere nimium, ansarum infimarum fini, et amphoras in sole ponito, ubi herba non siet, et amphoras operito, ne aqua accedat, et ne plus quadriennium in sole siveris. post quadriennium in cuneum conponito et instipato.

sicco ut odoro bene sum sic facio sumo testa pico is pruna lenis indo suffio sero et schoenus et palmo quam habeo unguentarius pono in dolium et operio ne odor exeo antequam vinum indo hic facio pridie quam vinum infundo volo de lacus quam primus vinum in dolium indo sino dies xv operio antequam oblino relinquo qui interspiro postea oblinito post dies xl diffundo in amphora et addo in singulus amphora sapa sextarius unus amphora nolo inpleo nimium ansaris infimaris finio et amphora in sol pono ubi herba non sum et amphora operio ne aqua accedo et ne multus quadriennium in sol sino post quadriennium in cuneus conpono et instipato


Palumbum recentem sic farcito. ubi prensus erit, ei fabam coctam tostam primum dato, ex ore in eius os inflato, item aquam. hoc dies VII facito. postea fabam fresam puram et far purum facito et fabae tertia pars ut infervescat, tum far insipiat, puriter facito et coquito bene. id ubi excluseris, depsito bene, oleo manum unguito, primum pusillum, postea magis depses, oleo tangito depsitoque, dum poterit facere turundas. ex aqua dato, escam temperato.

palumbus recens sic farcio ubi prensus sum is faba coquo torreo primus do ex os in is os inflo item aqua hic dies vii facio postea faba frendo purus et far purus facio et faba tertius pars ut infervesco tum far insipiat puriter facio et coquo bene is ubi excludo depso bene oleum manus unguito primus pusillus postea magis depso oleum tango depso dum possum facio turunda ex aqua do esca tempero


Fornacem calcariam pedes latam X facito, altam pedes XX, usque ad pedes tres summam latam redigito. si uno praefurnio coques, lacunam intus magnam facito, uti satis siet ubi cinerem concipiat, ne foras sit educendus. fornacemque bene struito: facito fortax totam fornacem infimam conplectatur. si duobus praefurniis coques, lacuna nihil opus erit. cum cinere eruto opus erit, altero praefurnio eruito, in altero ignis erit. ignem caveto ne intermittas quin semper siet, neve noctu neve ullo tempore intermittatur caveto. lapidem bonum in fornacem quam candidissimum, quam minime varium indito. cum fornacem facies, fauces praecipites deorsum facito. ubi satis foderis, tum fornaci locum facito, uti quam altissima et quam minime ventosa siet. si parum altam fornacem habebis ubi facias, latere summam statuito aut caementis cum luto summam extrinsecus oblinito. cum ignem subdideris, siqua flamma exibit nisi per orbem summum, luto oblinito. ventus ad praefurnium caveto ne accedat: inibi austrum caveto maxime. hoc signi erit, ubi calx cocta erit, summos lapides coctos esse oportebit: item infimi lapides cocti cadent, et flamma minus fumosa exibit. Si ligna et virgas non poteris vendere neque lapidem habebis, unde calcem coquas, de lignis carbones coquito, virgas et sarmenta, quae tibi usioni supererunt, in segete conburito. ubi eas conbusseris, ibi papaver serito.

fornacem calcaria pes fero decem facio alo pes xx usque ad pes tres summa fero redigo si unus praefurnium coquo lacuna intus magnus facio uti satis sum ubi cinis concipio ne foras sum educo fornacemque bene struo facio fortax totus fornacem infimam conplecto si duo praefurnium coquo lacuna nihil opus sum cum cinis eruo opus sum alter praefurnium eruo in alter ignis sum ignis caveto ne intermitto quin semper sum neve nox neve ullus tempus intermitto caveto lapis bonus in fornacem quam candidus quam paruus varius indo cum fornacem facies fauces praeceps deorsum facio ubi satis fodio tum fornaci locus facio uti quam alo et quam paruus ventosus sum si parum alo fornacem habeo ubi facio lateo summa statuo aut caementum cum lutum summa extrinsecus oblinito cum ignis subdo siqua flamma exeo nisi per orbis superus lutum oblinito venio ad praefurnium caveto ne accedo inibi auster caveto magnus hic signum sum ubi calx coquo sum summus lapis coquo sum oportet item infimus lapis coquo cado et flamma paruus fumosus exeo si lignum et virga non possum vendo neque lapis habeo unde calx coquo de lignum carbo coquo virga et sarmentum qui tu usio supersum in seges conburito ubi is conbusseris ibi papaver sero


Oleam faciundam hac lege oportet locare. facito recte arbitratu domini aut custodis, qui id negotium curabit. si sex iugis vasis opus erit, facito. homines eos dato, qui placebunt aut custodi aut quis eam oleam emerit. † trapeti facito. si operarii conducti erunt aut facienda locata erit, pro eo resolvito, aut deducetur. oleum ne tangito utendi causa neque furandi causa, nisi quod custos dederit aut dominus. si sumpserit, in singulas sumptiones (??) N. XL deducentur neque debebitur. factores, qui oleum fecerint, omnes iuranto aut ad dominum aut ad custodem sese de fundo L. Manli neque alium quemquam suo dolo malo oleum neque oleam subripuisse. qui eorum non ita iuraverit, quae eius pars erit, omne deducetur neque debebitur. socium nequem habeto, nisi quem dominus iusserit aut custos. siquid redemptoris opera domino damni datum erit, viri boni arbitratu deducetur. si viride oleum opus siet, facito. accedet oleum et sale suae usioni quod satis siet, vasarium vict. II.

oleo facio hic lex oportet locaris facio rectus arbitratus dominus aut custodio qui is negotium curo si sex iugum vasum opus sum facio homo is do qui placeo aut custos aut quis is oleo emo trapetus facio si operarius conduco sum aut facio loco sum pro is resolvito aut deduco oleum ne tango uto causa neque furor causa nisi qui custos do aut dominus si sumo in singulus sumptio n xl deduco neque debeo factor qui oleum facio omnis juro aut ad dominus aut ad custos sui de fundo l manlius neque alius quisquam suus dolus malus oleum neque oleo surripio qui is non ita juro qui is pars sum omnis deduco neque debeo socius nequem habeo nisi qui dominus iubeo aut custos siquis redemptor opus dominus damnum do sum vir bonus arbitratus deduco si viride oleum opus sum facio accedo oleum et sal suus usio qui satis sum vasarium vict is


Per hiemem aquam de agro depelli oportet. in monte fossas inciles puras habere oportet. prima autumnitate cum pulvis est, tum maxime ab aqua periculum est. cum pluere incipiet, familiam cum ferreis sarculisque exire oportet, incilia aperire, aquam diducere in vias et curare oportet uti fluat. in villa, cum pluet, circumire oportet, sicubi perpluat, et signare carbone, cum desierit pluere, uti tegula mutetur. per segetem in frumentis aut in segete aut in fossis sicubi aqua constat aut aliquid aquae obstat, id emittere, patefieri removerique oportet.

per hiems aqua de ager depello oportet in mons fossa incilis purus habeo oportet primus autumnitas cum pulvis sum tum magnus ab aqua periculum sum cum pluo incipio familia cum ferreus sarculum exeo oportet incile aperio aqua diduco in via et curo oportet uti fluo in villa cum pluo circumeo oportet sicubi perpluo et signo carbo cum desino pluo uti tegula muto per seges in frumentum aut in seges aut in fodio sicubi aqua consto aut aliquis aqua obsto is emitto patefieri removeo oportet


Oleam pendentem hac lege venire oportet. olea pendens in fundo Venafro venibit. qui oleam emerit, amplius quam quanti emerit omnis pecuniae centesima accedet, praeconium praesens (??) L et oleum: romanici P. (??) D, viridis P. CC, oleae caducae (??) L, strictivae (??) X, modio oleario mensum dato, unguinis P. X. ponderibus modiisque domini dato † iri pri primae cotulas duas. dies argento ex K. Nov. mensum X oleae legendae faciendae quae locata est, et si emptor locarit, Idibus solvito. recte haec dari fierique satisque dari domino, aut cui iusserit, promittito satisque dato arbitratu domini. donicum solutum erit aut ita satis datum erit, quae in fundo inlata erunt, pigneri sunto: nequid eorum de fundo deportato: siquid deportaverit, domini esto. vasa torcula, funes, scalas, trapetos, siquid et aliut datum erit, salva recte reddito, nisi quae vetustate fracta erunt. si non reddet, aequom solvito. si emptor legulis et factoribus, qui illic opus fecerint, non solverit, cui dari oportebit, si dominus volet, solvat. emptor domino debeto et id satis dato, proque ea re ita uti S. S. E item pignori sunto.

oleo pendeo hic lex venio oportet olea pendeo in fundo venafrum venibit qui oleo emo amplus quam quantus emo omnis pecunia centesimus accedo praeconium praesens l et oleum romanici p d viridis p centum olea caducus l strictivae decem modius olearius metior do unguinis p decem pondus modius dominus do eo other primus cotula duo dies argentum ex k nov metior decem olea lego facio qui loco sum et si emptor loco idus solvo rectus hic do fio sero do dominus aut qui iubeo promitto sero do arbitratus dominus donicum soluo sum aut ita satis do sum qui in fundo infero sum pignus sum nequid is de fundo deporto siquis deportaverit dominus sum vasum torculus funis scala trapetus siquis et aliut do sum salvo rectus reddo nisi qui vetustas frango sum si non reddo aequus solvo si emptor legulis et factor qui illic opus facio non solvo qui do oportet si dominus volo solvo emptor dominus debeo et is satis do pro is res ita uti senatus senatus e item pignus sum


Quo modo oletum agri iugera CCXL instruere oporteat. vilicum, vilicam, operarios quinque, bubulcos III, asinarium I, subulcum I, opilionem I, summa homines XIII: boves trinos, asinos ornatos clitellarios qui stercus vectent tris, asinum molarium I, oves C: vasa olearia instructa iuga V, ahenum quod capiat Q. XXX, operculum aheni, uncos ferreos III, urceos aquarios III, infidibula II, ahenum quod capiat Q. V, operculum aheni, uncos III, labellum pollulum I, amphoras olearias II, urnam quinquagenariam unam, trullas tris, situlum aquarium I, pelvim I, matellionem I, trullium I, scutriscum I, matellam I, nassiternam I, trullam I, candelabrum I, sextarium I: plostra maiora III, aratra cum vomeribus VI, iuga cum loris ornata III, ornamenta bubus VI: irpicem I, crates stercerarias IIII, sirpeas stercerarias III, semuncias III, instrata asinis III: ferramenta, ferreas VIII, sarcula VIII, palas IIII, rutra V, rastros quadridentes II, falces faenarias VIII, stramentarias V, arborarias V, securis III, cuneos III, fistulam farrariam I, forpicis II, rutabulum I, foculos II: dolia olearia C, labra XII, dolia quo vinacios condat X, amurcaria X, vinaria X, frumentaria XX, labrum lupinarium I, serias X, labrum eluacrum I, solium I, labra aquaria II, opercula doliis seriis priva: molas asinarias unas et trusatilis unas, Hispaniensis unas, molilia III, abacum I, orbes aheneos II, mensas II, scamna magna III, scamnum in cubiculo I, scabilla III, sellas IIII, solia II, lectum in cubiculo I, lectos loris subtentos IIII et lectos III: pilam ligneam I, fullonicam I, telam togalem I, pilas II, pilum fabarium I, farrearium I, seminarium I, qui nucleos succernat I, modium I, semodium I: culcitas VIII, instragula VIII, pulvinos XVI, operimenta X, mappas III, centones pueris VI.

quo modo oletum ager iugerum ccxl instruo oportet vilicus vilica operarius quinque bubulcus iii asinarius eo subulcus eo opilio eo summus homo xiii bos terni asinus orno clitellarius qui stercus vecto tres asinus molaris eo ovo que vasum olearius instruo iugum v aenus qui capio q xxx operculis aenus uncus ferreus iii urceus aquarius iii infidibula is aenus qui capio q v operculis aenus uncus iii labellum pollulis eo amphora olearius is urna quinquagenarius unus trulla tres situlis aquarius eo pelvis eo matellio eo trullium eo scutriscum eo matella eo nassiterna eo trulla eo candelabrum eo sextarius eo plostra magnus iii aratrum cum vomeribus vis iugum cum lorus orno iii ornamentum bos vis irpex eo cratis stercerarias quattuor scirpea stercerarias iii semuncia iii insterno asinus iii ferramentum ferreus viii sarculum viii palo quattuor rutrum v rastri quadridens is falx faenarias viii stramentarius v arboraria v securis iii cuneus iii fistula farrarius eo forpex is rutabulis eo foculus is dolium olearius que labrum duodecim dolium quo vinacios condo decem amurcarius decem vinarius decem frumentarius xx labrum lupinarii eo seria decem labrum eluacrus eo solium eo labrum aquarius is operculo dolium serius privo molo asinarius unus et trusatilis unus hispaniensis unus molile iii abax eo orbo aeneus is mensa is scamnum magnus iii scamnum in cubiculum eo scabilla iii sella quattuor solium is lectus in cubiculum eo lectus lorus subtendo quattuor et lectus iii pila ligneus eo fullonica eo tela togal eo pila is pilis fabarius eo farrearius eo seminarium eo qui nucleus succerno eo modius eo semodius eo culcita viii instragulum viii pulvinus xvi operimentum decem mappa iii cento puer vis


Salsura pernarum et ofellae Puteolanae. pernas sallire sic oportet in dolio aut in seria. cum pernas emeris, ungulas earum praecidito. salis Romaniensis moliti in singulas semodios. in fundo dolii aut seriae sale sternito, deinde pernam ponito, cutis deosum spectet, sale obruito totam. deinde alteram insuper ponito, eodem modo obruito, caveto ne caro carnem tangat. ita omnes obruito. ubi iam omnes conposueris, sale insuper obrue, ne caro appareat: aequale facito. ubi iam dies quinque in sale fuerint, eximito omnis cum suo sale. quae tum summae fuerint, imas facito eodemque modo obruito et conponito. post dies omnino XII pernas eximito et salem omnem detergeto et suspendito in vento biduum. die tertio extergeto spongea bene, perunguito oleo, suspendito in fumo biduum. tertio die demito, perunguito oleo et aceto conmixto, suspendito in carnario. nec tinia nec vermes tangent.

salio pernaris et ofella puteolanae perna sallire sic oportet in dolium aut in seria cum perna emo ungula is praecido sal romaniensis molio in singulus semodius in fundo dolium aut seria sal sterno deinde perna pono cutis deosum specto sal obruo totus deinde alter insuper pono idem modo obruo caveto ne carus caro tango ita omnis obruo ubi iam omnis conposueris sal insuper obruo ne carus appareo aequal facio ubi iam dies quinque in sal sum eximo omnis cum suus sal qui tum summa sum imus facio idem modo obruo et conpono post dies omnino duodecim perna eximo et sal omnis detergeo et suspendo in venio biduus dies tertius extergeto spongia bene perunguito oleum suspendo in fumus biduus tertius dies demo perunguito oleum et acetum conmixto suspendo in carnarius neque tinia neque vermis tango


Fructum ovium hac lege venire oportet. in singulas casei P. I S dimidium aridum, lacte feriis quod mulserit dimidium et praeterea lactis urnam unam: hisce legibus, agnus diem et noctem qui vixerit in fructum: et Kal. Iun. emptor fructu decedat; si interkalatum erit, K. Mais. agnos XXX ne amplius promittat. oves quae non pepererint binae pro singulis in fructu cedent. † die lanam et agnos vendat menses X ab coactore releget. porcos serarios in oves denas singulos pascat. conductor duos menses pastorem praebeat. donec domino satisfecerit aut solverit, pignori esto.

fructus ovis hic lex venio oportet in singulus caseus p eo senatus dimidium aridus lac feriae qui mulceo dimidium et praeterea lac urna unus hic lex agnus dies et nox qui vivo in fructus et kal jus emptor fructus decedo si interkalatum sum k maus agnus xxx ne amplus promitto ovo qui non pario bini pro singuli in fructus cedo dies lana et agnus vendo mensis decem ab coactor relego porcus serarius in ovo deni singuli pasco conductor duo mensis pastor praebeo donec dominus satisfecerit aut solvo pignus sum


Qua lege pabulum hibernum venire oporteat. qua vendas fini dicito. pabulum frui occipito ex Kal. Septembribus. prato sicco decedat, ubi pirus florere coeperit: prato inriguo, ubi super inferque vicinus permittet, tum decedito, vel diem certam utrique facito. cetero pabulo Kal. Martiis decedito. bubus domitis binis, cantherio uni, cum emptor pascet, domino pascere recipitur. holeris, asparagis, lignis, aqua, itinere, actu domini usioni recipitur. siquid emptor aut pastores aut pecus emptoris domino damni dederit, viri boni arbitratu resolvat. siquid dominus aut familia aut pecus emptori damni dederit, viri boni arbitratu resolvetur. donicum pecuniam solverit aut satisfecerit aut delegarit, pecus et familia, quae illic erit, pigneri sunto. siquid de iis rebus controversiae erit, Romae iudicium fiat.

qui lex pabulis hibernus venio oportet qui vendo finio dico pabulis fruor obcapio ex kal september pratum sicco decedo ubi pirus floreo coepio pratum irriguus ubi super infero vicinus permitto tum decedo vel dies certus uterque facio ceterus pabulum kal martius decedo bos domo bini cantherius unus cum emptor pasco dominus pasco recipio holeris asparagus lignum aqua iter actus dominus usio recipio siquis emptor aut pastor aut pecus emptor dominus damnum do vir bonus arbitratus resolvo siquis dominus aut familia aut pecus emptor damnum do vir bonus arbitratus resolvo donicum pecunia solvo aut satisfecerit aut delego pecus et familia qui illic sum pignus sum siquis de is res controversia sum roma iudicium fio


Codicillos oleagineos et cetera ligna amurca cruda perspargito et in sole ponito, perbibant bene. ita neque fumosa erunt et ardebunt bene.

codicilli oleagineus et ceterus lignum amurca crudus perspargo et in sol pono perbibo bene ita neque fumosus sum et ardeo bene


Vinum emptoribus sine molestia quo modo admetiaris. labrum culleare illae rei facito. id habeat ad summum ansas IIII, uti transferri possitur. id imum pertundito: ea fistulam subdito, uti opturarier recte possit: et ad summum, qua fini culleum capiet, pertundito. id in suggestu inter dolia positum habeto, uti in culleum de dolio vinum salire possit. id inpleto, postea obturato.

vinum emptor sine molestia quo modo admetiaris labrum cullearis ille res facio is habeo ad superus ansa quattuor uti transfero possitur is imus pertundo is fistula subdo uti opturarier rectus possum et ad superus qui finio culleus capio pertundo is in suggero inter dolium pono habeo uti in culleus de dolium vinum salio possum is inpleo postea obturo


Olea ubi matura erit, quam primum cogi oportet, quam minimum in terra et in tabulato esse oportet. in terra et in tabulato putescit. leguli volunt uti olea caduca quam plurima sit, quo plus legatur; factores, ut in tabulato diu sit, ut fracida sit, quo facilius efficiant. nolito credere oleum in tabulato posse crescere. quam citissime conficies, tam maxime expediet, et totidem modiis collecta et plus olei efficiet et melius. olea quae diu fuerit in terra aut in tabulato, inde olei minus fiet et deterius. oleum, si poteris, bis in die depleto. nam oleum quam diutissime in amurca et in fracibus erit, tam deterrimum erit.

olea ubi maturo sum quam primus cogo oportet quam paruus in terra et in tabulatum sum oportet in terra et in tabulatum putesco legulis volo uti olea caducus quam multus sum quo multus lego factor ut in tabulatum diu sum ut fracidus sum quo facilis efficio nolo credo oleum in tabulatum possum cresco quam cieo confacio tam magnus expedio et totidem modius colligo et multus oleum efficio et bonus olea qui diu sum in terra aut in tabulatum inde oleum paruus fio et deterior oleum si possum bis in dies depleo nam oleum quam diutissime in amurca et in fraces sum tam deterior sum


Oleum si in metretam novam inditurus eris, amurca, ita uti est cruda, prius conluito agitatoque diu, ut bene conbibat. id si feceris, metreta oleum non bibet, et oleum melius faciet, et ipsa metreta firmior erit.

oleum si in metreta novus indo sum amurca ita uti sum crudus prior conluito agito diu ut bene conbibo is si facio metreta oleum non bibo et oleum bonus facio et ipse metreta firmus sum


Prima adulescentia patrem familiae agrum conserere studere oportet. aedificare diu cogitare oportet, conserere cogitare non oportet, sed facere oportet. ubi aetas accessit ad annos XXXVI, tum aedificare oportet, si agrum consitum habeas. ita aedifices, ne villa fundum quaerat neve fundus villam. patrem familiae villam rusticam bene aedificatam habere expedit, cellam oleariam, vinariam, dolia multa, uti lubeat caritatem expectare: et rei et virtuti et gloriae erit. torcularia bona habere oportet, ut opus bene effici possit. olea ubi lecta siet, oleum fiat continuo, ne corrumpatur. cogitato quotannis tempestates magnas venire et oleam deicere solere. si cito sustuleris et vasa parata erunt, damni nihil erit ex tempestate et oleum viridius et melius fiet. si in terra et tabulato olea nimium diu erit, putescet, oleum fetidum fiet. ex quavis olea oleum viridius et bonum fieri potest, si temperi facies. in iugera oleti CXX vasa bina esse oportet, si oletum bonum beneque frequens cultumque erit. trapetos bonos privos inpares esse oportet, si orbes contriti sient, ut conmutare possis, funes loreos privos, vectes senos, fibulas duodenas, medipontos privos loreos. trochileas Graecanicas binis funibus sparteis ducunt: orbiculis superioribus octonis, inferioribus senis citius duces: si rotas voles facere, tardius ducetur, sed minore

primus adulescentia pater familia ager consero studeo oportet aedificaris diu cogito oportet consero cogito non oportet sed facio oportet ubi aetas accedo ad annus xxxvi tum aedificaris oportet si ager consero habeo ita aedifico ne villa fundus quaero neve fundus villa pater familia villa rustica bene aedifico habeo expedio cella olearius vinarius dolium multus uti lubet caritas expecto et res et virtus et gloria sum torcularius bonus habeo oportet ut opus bene efficio possum olea ubi lego sum oleum fio continuo ne corrumpo cogito quot tempestas magnus venio et oleo deicio soleo si cito tollo et vasum paro sum damnum nihil sum ex tempestas et oleum viridis et bonus fio si in terra et tabulatum olea nimium diu sum putesco oleum fetidus fio ex quivis olea oleum viridis et bonus fio possum si temperi facies in iugerum oletum cxx vasum bini sum oportet si oletum bonus benus frequens colo sum trapetus bonus privus inparis sum oportet si orbo contero sum ut conmutaris possum funis loreus privus vecto seni fibula duodenas medipontus privus loreus trochileas graecanicas bini funis spartea duco orbiculis superus octoni inferus senex cieo dux si roto volo facio tardus duco sed paruus


Encytum ad eundem modum facito, uti globos, nisi calicem pertusum cavum habeat. ita in unguen caldum fundito. honestum quasi spiram facito idque duabus rudibus vorsato praestatoque. item unguito coloratoque caldum ne nimium. id cum melle aut cum mulso adponito.

encytus ad idem modus facio uti globus nisi calix pertundo cavus habeo ita in unguis calidus fundo honestus quasi spira facio is duo rudis vorsato praestatoque item unguito coloro calidus ne nimium is cum mel aut cum mulceo adponito


Quid est agrum bene colere? bene arare. quid secundum? arare. quid tertium? stercorare. Qui oletum saepissime et altissime miscebit, is tenuissimas radices exarabit. si male arabit, radices susum abibunt, crassiores fient, et in radices vires oleae abibunt. agrum frumentarium cum ares, bene et tempestivo ares, sulco vario ne ares. cetera cultura est multum sarire et diligenter eximere semina et per tempus radices quam plurimas cum terra ferre; ubi radices bene operueris, calcare bene, ne aqua noceat. siquis quaeret, quod tempus oleae serendae siet, agro sicco per sementim, agro laeto per ver.

quis sum ager bene colo bene araris quis secundus araris quis tertius stercoraris qui oletum saepis et alo misceo is tenuis radix exaro si malus aro radix sursum abeo crassus fio et in radix vireo olea abeo ager frumentarius cum aris bene et tempestivus aris sulco vario ne aris ceterus cultura sum multus sarire et diligenter eximo semen et per tempus radix quam multus cum terra fero ubi radix bene operio calcaris bene ne aqua noceo siquis quaero qui tempus olea sero sum ager sicco per sementis ager laeto per ver


Vestimenta familiae. tunicam P. III S, saga alternis annis. quotiens cuique tunicam aut sagum dabis, prius veterem accipito, unde centones fiant. sculponias bonas alternis annis dare oportet.

vestimentum familia tunica p iii senatus sagum alternus annus quotiens quisque tunica aut sagum do prior vetus accipio unde cento fio sculponias bonus alternus annus do oportet


Macerias ex calce caementis silice. uti dominus omnia ad opus praebeat, altam P. V et columen P. I, crassam P. I S, longam P. XIV, et uti sublinat locari oportet. parietes villae si locet in P. C, id est P. X quoquo versum, libellis in ped. V et perticam I P. VIC. N. X. sesquipedalem parietem dominus fundamenta faciat et ad opus praebeat calcis in P. singulos in longitudinem modium unum, harenae modios duos.

maceria ex calx caementum silex uti dominus omnis ad opus praebeo alo p v et columen p eo crassus p eo senatus longus p xiv et uti sublino loco oportet paries villa si loco in p que is sum p decem quisquis verro libellus in ped v et pertica eo p vic n decem sesquipedal paries dominus fundamentum facio et ad opus praebeo calcis in p singuli in longitudo modius unus harena modius duo


Globos sic facito. caseum cum alica ad eundem modum misceto. inde quantos voles facere facito. in ahenum caldum unguen indito. singulos aut binos coquito versatoque crebro duabus rudibus, coctos eximito, eos melle unguito, papaver infriato, ita ponito.

globus sic facio caseus cum alica ad idem modus misceo inde quantus volo facio facio in aenus calidus unguis indo singuli aut bini coquo versatoque creber duo rudis coquo eximo is mel unguito papaver infrio ita pono


Lucum conlucare Romano more sic oportet. porco piaculo facito, sic verba concipito: 'si deus, si dea es, quoium illud sacrum est, uti tibi ius est porco piaculo facere illiusce sacri coercendi ergo harumque rerum ergo, sive ego sive quis iussu meo fecerit, uti id recte factum siet, eius rei ergo te hoc porco piaculo inmolando bonas preces precor, uti sies volens propitius mihi domo familiaeque meae liberisque meis: harumce rerum ergo macte

lucus conlucaris romanus mos sic oportet porcus piaculum facio sic verbum concipio si deus si dea sum cujus ille sacer sum uti tu ius sum porcus piaculum facio illiusce sacer coerceo ergo hic res ergo sive ego sive quis iussus meus facio uti is rectus facio sum is res ergo tu hic porcus piaculum inmolando bonus prex precor uti sum volo propitius ego domus familia meus libo meus harumce res ergo mactus


Libum hoc modo facito. casei P. II bene disterat in mortario. ubi bene distriverit, farinae siligineae libram aut, si voles tenerius esse, selibram similaginis eodem indito permiscetoque cum caseo bene. ovum unum addito et una permisceto bene. inde panem facito, folia subdito, in foco caldo sub testu coquito leniter.

liber hic modo facio caseus p is bene distero in mortarium ubi bene distriverit farina siligineae libra aut si volo tener sum selibra similago idem indo permisceo cum caseus bene ovum unus addo et unus permisceo bene inde panis facio folium subdo in focus caldus sub testu coquo lenis


Boves ne pedes subterant, priusquam in viam quoquam ages, pice liquida cornua infima unguito.

bos ne pes subtero priusquam in via quoquam ago picus liquidus cornu infimus unguito


Savillum hoc modo facito. farinae selibram, casei P. II S una conmisceto quasi libum, mellis P. (??) et ovum unum. catinum fictile oleo unguito. ubi omnia bene conmiscueris, in catinum indito, catinum testo operito. videto ut bene percocas medium, ubi altissimum est. ubi coctum erit, catinum eximito, melle unguito, papaver infriato, sub testum subde paulisper, postea eximito. ita pone cum catillo et lingula.

savillum hic modo facio farina selibra caseus p is senatus unus conmisceto quasi libum mel p et ovum unus catinus fictilis oleum unguito ubi omnis bene conmiscueris in catinus indo catinus testo operio video ut bene percocas medius ubi alo sum ubi coquo sum catinus eximo mel unguito papaver infrio sub testum subdo paulisper postea eximo ita pono cum catillus et ligula


Ficos et oleas altero modo. quod genus aut ficum aut oleam esse voles, inde librum scalpro eximito, alterum librum cum gemma de eo fico, quod genus esse voles, eximito, adponito in eum locum unde exicaveris in alterum genus facitoque uti conveniat. librum longum facito digitos III S, latum digitos III. ad eundem modum oblinito, integito, uti cetera.

ficos et oleo alter modo qui genus aut ficus aut oleo sum volo inde liber scalprum eximo alter liber cum gemma de is fico qui genus sum volo eximo adponito in is locus unde exicaveris in alter genus facio uti convenio liber longus facio digitus iii senatus latus digitus iii ad idem modus oblinito intego uti ceterus


Gallinas et anseres sic farcito. gallinas teneras, quae primum parient, concludat. polline vel farina hordeacia consparsa turundas faciat, eas in aquam intinguat, in os indat, paulatim cotidie addat: ex gula consideret, quod satis sit. bis in die farciat et meridie bibere dato: ne plus aqua sita siet horam unam. eodem modo anserem alito, nisi prius dato bibere et bis in die, bis escam.

gallina et anser sic farcio gallina tener qui primus pario concludo pollis vel farina hordeacia conspargo turunda facio is in aqua intinguat in os indo paulatim cottidie addo ex gula consido qui satis sum bis in dies farcio et meridies bibo do ne multus aqua sino sum hora unus idem modo anser alo nisi prior do bibo et bis in dies bis esca


Vestimenta ne tiniae tangant. amurcam decoquito ad dimidium, ea unguito fundum arcae et extrinsecus et pedes et angulos. ubi ea adaruerit, vestimenta condito. si ita feceris, tiniae non nocebunt. et item ligneam supellectilem omnem si ungues, non putescet, et cum ea terseris, splendidior fiet. item ahenea omnia unguito, sed prius extergeto bene. postea cum unxeris, cum uti voles, extergeto. splendidior erit, et aerugo non erit molesta.

vestimentum ne tiniae tango amurca decoquo ad dimidium is unguito fundus arca et extrinsecus et pes et angulus ubi is adaresco vestimentum condio si ita facio tiniae non noceo et item ligneus supellectilis omnis si unguis non putesco et cum is terseris splendidus fio item aeneus omnis unguito sed prior extergeto bene postea cum ungo cum uti volo extergeto splendidus sum et aerugo non sum molestus