Aliud quod habet cerussae P. XX; cerae P. XXXV, olei heminam, aquae sextarium. Quae quotiens adiciuntur cerussae bl spumae argenti, scire licet illa ex his coquenda esse. Est autem ea percandida compositio quae supra posita est, ideoque elephantine nominatur.

alius qui habeo cerussa p xx cera p xxxv oleum hemina aqua sextarius qui quotiens adicio cerussa bl spuma argentum scio licet ille ex hic coquo sum sum autem is percandidus compositio qui supra pono sum ideo elephantinus nomino


Est etiam observatio necessaria, qua quis in petilentia utatur adhuc integer, cum tamen securus esse non possit. Tum igitur oportet peregrinari, navigare, ubi id non licet, gestari, ambulare sub diu ante aestum leniter eodemque modo ungui; et, ut supra (9.1-3, 6) comprensum est, vitare fatigationem, cruditatem, frigus, calorem, libidinem, multoque magis se continere, si qua gravitas in corpore est. Tum neque mane surgendum neque pedibus nudis ambulandum est, minime post cibum aut balineum; neque ieiuno neque cenato vomendum est, neque movenda alvus; atque etiam, si per se mota est, conprimenda est. Abstinendum potius, si plenius corpus est, itemque vitandum balneum, sudor, somnus meridianus, utique si cibus quoque antecessit; qui tamen semel die tum commodius adsumitur, insuper etiam modicus, ne cruditatem moveat. Alternis diebus in vicem modo aqua modo vinum bibendum est. Quibus servatis ex reliqua victus consuetudine quam minimum mutari debet. Cum vero haec in omni pestilentia facienda sint, tum in ea maxime, quam austri excitarint. Atque etiam peregrinantibus eadem necessaria sunt, ubi gravi tempore anni discesserunt ex suis sedibus, vel ubi in graves regiones venerunt. Ac si cetera res aliqua prohibebit, utique retineri debebit a vino ad aquam, ab hac ad vinum qui supra positus est transitus.

sum etiam observatio necessarius qui quis in petilentia uto adhuc integer cum tamen securus sum non possum tum igitur oportet peregrinaris navigaris ubi is non licet gestaris ambulo sub diu ante aestus lenis idem modo unguis et ut supra comprensum sum vitaris fatigatio cruditas frigus calor libido multus magis sui contineo si qui gravitas in corpus sum tum neque mane surgo neque pes nudus ambulo sum paruus post cibus aut balineum neque jejuno neque ceno vomendum sum neque moveo alvus atque etiam si per sui moueo sum conprimenda sum abstineo potis si plenus corpus sum ito vito balneum sudor somnus meridianus utique si cibus quoque antecedo qui tamen semel dies tum commodus adsumo insuper etiam modicus ne cruditas moveo alternus dies in vicis modo aqua modo vinum bibo sum qui servo ex reliquus vinco consuetudo quam paruus muto debeo cos verus hic in omnis pestilentia facio sum tum in is magnus quam auster excito atque etiam peregrinor idem necessarius sum ubi gravis tempus annus discedo ex suus sedes vel ubi in gravis regio venio atque si ceterus res aliqui prohibeo utique retineo debeo ab vinum ad aqua ab hic ad vinum qui supra pono sum transitus


At imbecillis, quo in numero magna pars urbanorum omnesque paene cupidi litterarum sunt, observatio maior necessaria est, ut, quod vel corporis vel loci vel studii ratio detrahit, cura restituat. Ex his igitur qui bene concoxit, mane tuto surget; qui parum, quiescere debet, et si mane surgendi necessitas fuit, redormire; qui non concoxit, ex toto conquiescere ac neque labori se neque exercitationi neque negotiis credere. Qui crudum sine praecordiorum dolore ructat, is ex intervallo aquam frigidam bibere, et se nihilo minus continere.

at imbecillis quo in numerus magnus pars urbanus omnes paene cupidus litteraris sum observatio magnus necessarius sum ut qui vel corpus vel locus vel studium ratio detraho cura restituo ex hic igitur qui bene concoquo mane tueor surgo qui parum quiesco debeo et si mane surgo necessitas sum redormio qui non concoquo ex totus conquiesco atque neque labor sui neque exercitatio neque negotium credo qui crudus sine praecordia dolor ructo is ex intervallum aqua frigida bibo et sui nihilum paruus contineo


Deinde id intestinum cum crassiore altero transverso committitur; quod a dextra parte incipiens, in sinisteriorem pervium et longum est, in dexteriorem non est, ideoque caecum nominatur.

deinde is intestinus cum crassus alter transverto committo qui ab dextera pars incipio in sinisteriorem pervius et longus sum in dexter non sum ideo caecus nomino


Arteriace vero hoc modo fit: casiae, iridis, cinnamomi, nardi, murrae, turis, singulorum P. 1; croci P. 1 = -; piperis grana XXX ex passi tribus sextariis decocuntur, donec mellis crassitudo his fiat. Aut croci, murrae, turis, singulorum P. 1 coiciuntur in passi eundem modum, eodemque modo decocuntur. Aut eiusdem passi heminae tres usque eo coquuntur, donec extracta inde gutta indurescat; eo adicitur tritae casiae P. 1.

arteriace verus hic modo fio casia iridis cinnamomum nardus murra tus singulus p crocus p pipo granum xxx ex patior tres sextarius decocuntur donec mel crassitudo hic fio aut crocus murra tus singulus p cojacio in patior idem modus idem modo decocuntur aut idem patior hemina tres usque is coquo donec extraho inde gutta induresco is adicio tero casia p


Nimis vero intumescere vulnus periculosum; nihil intumescere periculosissimum est: illud indicium est magnae inflammationis, hoc emortui corporis. Protinusque, si mens homini consistit, si nulla febris accessit, scire licet mature vulnus sanum fore. Ac ne febris quidem terrere debet, si in magno vulnere, dum inflammatio est, permanet. Ille aperniciosa est, quae vel levi vulneri supervenit, vel ultra tempus inflammationis durat, columna delirium movet; vel, si nervorum rigor aut distentio, quae ex vulnere orta est, eam non finit. Vomitus quoque bilis non voluntarius, vel protinus ut percussus est aliquis, vel dum inflammatio manet, malum signum est in iis dumtaxat, quorum vel nervi, vel etiam nervosi loci vulnerati sunt. Sponte tamen vomere non alienum est, praecipue iis, quibus in consuetudine fuit: sed neque protinus post cibum, neque iam inflammatione orta, neque cum in superioribus partibus plaga est.

nimis verus intumesco vulnus periculosus nihil intumesco periculosus sum ille indicium sum magnus inflammatio hic emorior corpus protinus si mens homo consisto si nullus febris accedo scio licet maturus vulnus sanus sum atque ne febris quidem terreo debeo si in magnus vulnus dum inflammatio sum permaneo ille aperniciosa sum qui vel levis vulnus supervenio vel ultra tempus inflammatio duro columna delirium moveo vel si nervus rigor aut distentio qui ex vulnus orior sum is non finio vomo quoque bilis non voluntarius vel protinus ut percutio sum aliquis vel dum inflammatio maneo malus signum sum in is dumtaxat qui vel nervus vel etiam nervosus locus vulnero sum sponte tamen vomo non alienus sum praecipuus is qui in consuetudo sum sed neque protinus post cibus neque iam inflammatio orior neque cum in superus pars plaga sum


Expellere autem ex vesica cum urina calculum videtur haec compositio: casiae, croci, murrae, costi, nardi, cinnamomi, dulcis radicis, balsami, hyperici pares portiones conteruntur, deinde vinum lene instillatur, et pastilli fiunt, qui singuli habeant P. =, hique singuli cotidie mane ieiuno dantur.

expello autem ex vesica cum urina calculus video hic compositio casia crocus murra costum nardus cinnamomum dulcis radix balsamum hypericon par portio contero deinde vinum lenis instillo et pastillus fio qui singuli habeo p hic singuli cottidie mane jejuno do


Surculum vero, si fieri potest, oportet vel manu vel etiam ferramento eicere. Si vel praefractus est vel altius descendit, quam ut id ita fieri possit, medicamento evocandus est. Optume autem educit superinposita harundinis radix, si tenera est, protinus contrita; si iam durior, ante in mulso decocta; cui semper mel adiciendum est aut aristolochia cum eodem melle. Pessima ex surculis harundo est, quia aspera est: eademque offensa etiam in filice est. Sed usu cognitum est utramque adversus posita est. Facit autem idem in omnibus surculis, quodcumque medicamentum extrahendi vim habet.

surculis verus si fio possum oportet vel manus vel etiam ferramentum eicio si vel praefringo sum vel altus descendo quam ut is ita fio possum medicamentum evocandus sum bonus autem educo superinposita harundo radix si tener sum protinus contero si iam durus ante in mulceo decoquo qui semper mel adicio sum aut aristolochia cum idem mel malus ex surculis harundo sum quia asper sum idem offendo etiam in filix sum sed usus cognosco sum uter adverro pono sum facio autem idem in omnis surculis quicumque medicamentum extraho vis habeo


Sed cum ab iis coeperim (lib. II. 2), quae notas quasdam futurae adversae valetudinis exhibent, curationum quoque principium ab animadversione eiusdem temporis faciam. Igitur si quid ex is, quae proposita sunt (lib. II. 2), incidit, omnium optima sunt quies et abstinentia: si quid bibendum est, aqua, idque interdum uno die fieri satis est, interdum, si terrentia manent, biduo; proximeque abstinentiam sumendus est cibus exiguus, bibenda aqua, postero die etiam vinum, deinde invicem alternis diebus modo aqua modo vinum, donec omnis causae metus finiatur. Per haec enim saepe instans gravis morbus discutitur. Plurimique falluntur, dum se primo die protinus sublaturos languorem aut exercitatione aut balneo aut coacta deiectione aut vomitu aut sudationibus aut vino sperant; non quo non interdum incidat aut non deceperit sed quo saepius fallat, solaque abstinentia sine ullo periculo medeatur: cum praesertim etiam pro modo terroris moderari liceat, et, si leviora indicia fuerunt, satis sit a vino tantum abstinere, quod subtractum plus, quam si cibo quid dematur, adiuvat; si paulo graviora, facile sit non aquam tantum bibere sed etiam cibo carnem subtrahere, interdum panis quoque minus quam pro consuetudine adsumere, umidoque cibo esse contentos et holere potissimum, satisque sit tum ex toto a cibo, a vino, ab omni motu corporis abstinere, cum vehementes notae terruerunt. Neque dubium est, quin vix quisquam, qui non dissimulavit sed per haec mature morbo occurrit, aegrotet.

sed cum ab is coepio liber is qui nosco quidam sum adverro valetudo exhibeo curatio quoque principium ab animadversio idem tempus facio igitur si quis ex is qui propono sum liber is incido omnis bonus sum quies et abstinentia si quis bibo sum aqua is interdum unus dies fio satis sum interdum si terreo maneo biduus proximus abstinentia sumo sum cibus exiguus bibo aqua posterus dies etiam vinum deinde invicem alternus dies modo aqua modo vinum donec omnis causa metus finio per hic enim saepe insto gravis morbus discutio multus fallo dum sui primus dies protinus suffero languor aut exercitatio aut balneum aut cogo deiectio aut vomo aut sudatio aut vinum spero non quo non interdum incido aut non decipio sed quo saepis fallo solo abstinentia sine ullus periculum medeor cum praesertim etiam pro modo terror moderaris licet et si levis indicium sum satis sum ab vinum tantus abstineo qui subtraho multus quam si cibus quis demo adjuvo si paulus gravis facilis sum non aqua tantus bibo sed etiam cibus caro subtraho interdum panis quoque paruus quam pro consuetudo adsumo umidus cibus sum contendo et holere potis sero sum tum ex totus ab cibus ab vinum ab omnis motus corpus abstineo cum vehemens nosco terreo neque dubius sum quin vix quisquam qui non dissimulo sed per hic maturus morbus occurro aegroto


6 Sed de cibo quidem facilior cum aegris ratio est, quorum saepe stomachus hunc respuit, etiamsi mens concupiscit: de potione vero ingens pugna est, eoque magis, quo maior febris est. Haec enim sitim accendit, et tum maxime aquam exigit, cum illa periculosissima est. Sed docendus aeger est, ubi febris quierit, protinus sitim quoque quieturam, longioremque accessionem fore, si quod ei datum fuerit alimentum: ita celerius eum desinere sitire, qui non bibit. Necesse est tamen, quanto facilius etiam sani famem quam sitim sustinent, tanto magis aegris in potione quam in cibo indulgere. Sed primo quidem die nullus umor dari debet, nisi subito sic venae ceciderunt, ut cibus quoque dari debeat, secundo vero ceterisque etiam, quibus cibus non dabitur, tamen si magna sitis urgebit, potio dari debet. Ac ne illud quidem ab Heraclida Tarentino dictum ratione caret: ubi aut bilis aegrum aut cruditas male habet, expedire quoque per modicas potiones misceri novam materiam corruptae. Illud videndum est, ut qualia tempora cibo leguntur, talia potioni quoque, ubi sine illo datur, deligantur , aut cum aegrum dormire cupiemus, quod fere sitis prohibet. Satis autem convenit, cum omnibus febricitantibus nimius umor alienus sit, tum praecipue esse feminis, quae ex partu in febres inciderunt.

sed de cibus quidem facilis cum aeger ratio sum qui saepe stomachus hic respuo etiamsi mens concupisco de potio verus ingens pugno sum eo magis quo magnus febris sum hic enim sitis accendo et tum magnus aqua exigo cum ille periculosus sum sed doceo aeger sum ubi febris queo protinus sitis quoque quiesco longus accessio sum si qui is do sum alimentum ita celer is desino sitio qui non bibo necesse sum tamen quantus facilis etiam sanus fames quam sitis sustineo tantus magis aeger in potio quam in cibus indulgeo sed primus quidem dies nullus umor do debeo nisi subeo sic vena cado ut cibus quoque do debeo secundus verus ceter etiam qui cibus non do tamen si magnus sum urgeo potio do debeo atque ne ille quidem ab heraclides tarentinus dico ratio careo ubi aut bilis aeger aut cruditas malus habeo expedio quoque per modicus potio misceo novus materia corrumpo ille video sum ut qualis tempus cibus lego talis potio quoque ubi sine ille do deligo aut cum aeger dormio cupio qui fere sum prohibeo satis autem convenio cum omnis febricito nimius umor alienus sum tum praecipuus sum femina qui ex partus in febris incido


Crudum est autem, in quo magis quasi venarum motus est, et gravitas et ardor et distentio et dolor et rubor et durities et, si maior abscessus est, horror aut etiam febricula permanet; penitusque condita suppuratio est, si pro his, quae alibi cutis ostendit, punctiones sunt. Ubi ista se remiserunt, iamque is locus prurit et aut sublividus aut subalbidus est, matura suppuratio est; eaque ubi vel per ipsa medicamenta vel etiam ferro aperta est, pus debet emitti. Tum si qua in alis vel inguinibus sunt, sine linamento nutrienda sunt. In ceteris quoque partibus, si una plaga exigua est, si mediocris suppuratio fuit, si non alte penetravit, si febris non est, si valet corpus, aeque linamente supervacua sunt. In reliquis, parce tamen, nec nisi plaga est, imponi debent. Commode vero vel super linamenta vel sine his imponitur lentricula ex melle aut malicorium ex vino coctum; quae et per se et mixta idonea sunt. Si qua circa duriora sunt, ad ea mollienda vel malva contrita vel faeni Graeci linive semen ex passo coctum superdandum est. Quicquid deinde impositum est, non astringi sed modice deligari debet. Illo neminem decipi decet, ut in hoc genere cerato utatur. Cetera quae pertinent ad purgandum ulcus, ad implendum, ad cicatricem inducendam, conveniuntque, in vulneribus (26, 27) exposita sunt.

crudus sum autem in quo magis quasi venaris moueo sum et gravitas et ardor et distentio et dolor et rubor et durities et si magnus abscedo sum horror aut etiam febricula permaneo penitus condio suppuratio sum si pro hic qui alibi cutis ostendo punctio sum ubius iste sui remitto iam is locus prurio et aut sublividus aut subalbidus sum maturo suppuratio sum is ubi vel per ipse medicamentum vel etiam ferrum apertus sum pus debeo emitto tum si qui in ala vel inguinibus sum sine linamentum nutrio sum in ceterus quoque pars si unus plaga exiguus sum si mediocris suppuratio sum si non altus penetro si febris non sum si valeo corpus aequus linamente supervacuus sum in reliquus parco tamen neque nisi plaga sum impono debeo commodus verus vel super linamentum vel sine hic impono lentricula ex mel aut malicorium ex vinum coquo qui et per sui et misceo idoneus sum si qui circa durus sum ad is mollio vel malva contero vel faenum graecum linive semen ex patior coquo superdo sum quisquis deinde impono sum non astringo sed modicus deligaris debeo ille nemo decipio decet ut in hic genus cero uto ceterus qui pertineo ad purgo ulcus ad impleo ad cicatrix induco convenio in vulnus expono sum


16 At lienis, ubi adfectus est, intumescit, simulque cum eo pars sinistra; eaque dura est et prementi renititur: venter intentus est; aliquis etiam cruribus tumor est. Ulcera aut omnino non sanescunt, aut certe cicatricem vix recipiunt: in intenta ambulatione cursuque dolor et quaedam difficultas est.— Hoc vitium quies auget: itaque exercitatione et labore opus est, habita tamen ratione, ne febrem ista, si nimium processerint, excitent. Unctiones frictionesque et sudores neces-sarii sunt. Dulcia omnia inimica sunt, item lac et caseus: acida autem maxime conveniunt. Ergo acetum acre per se sorbere, et magis etiam quod scilla conditum est, expedit. Edenda sunt salsamenta vel oleae ex muria dura, tinctae in aceto lactucae, intubique ex eodem, betae ex sinapi, asparagus, armoracia, pastinaca, ungulae, rostra, aves macrae, eiusdem generis venatio. Potui vero ieiuno dari debet apsinthium incoctum: at post cibum aqua a ferrario fabro, in qua candens ferrum subinde tinctum sit: haec enim vel praecipue lienem coercet. Quod animadversum est in iis animalibus, quae aput hos fabros educata exiguos lienes habent. Potest etiam dari vinum tenue, austerum; omniaque in cibis et potionibus, quae urinae movendae sunt. Praecipueque ad id valet vel trifolii semen vel cuminum vel apium vel serpullum vel cytisus vel portulaca vel nepeta vel thymum vel hysopum vel satureia: haec enim inde commodissime videntur umorem deducere. Lienis quoque bubulus utiliter esui datur; praecipueque eruca et nasturcium lienem extenuant. Inponenda quoque extrinsecus sunt quae levent. Fit ex unguento et palmulis, quod myrobalanon Graeci vocant; fit ex lini et nasturci semine, quo vinum et oleum adicitur; fit ex cupresso viridi et arida ficu; fit ex sinapi, cui sebi hirquini a renibus quarta pars ponderis adicitur, teriturque in sole et protinus imponitur. Multisque modis huic rei cappari aptum est: nam et ipsum cum cibo adsumere et muriam eius cum aceto sorbere commodum est. Quin etiam extrinsecus radicem contritam vel corticem eius cum furfuribus aut ipsum cappari cum melle contritum imponere expedit. Malagmata quoque huic rei aptantur.

at lienis ubi affectus sum intumesco simul cum is pars sinistra is durus sum et premo renitor venter intendo sum aliquis etiam crus tumor sum ulcus aut omnino non sanesco aut certus cicatrix vix recipio in intendo ambulatio curro dolor et quidam difficultas sum hic vitium quies augeo itaque exercitatio et labor opus sum habeo tamen ratio ne febris iste si nimium procedo excito unctio frictio et sudor nex sarii sum dulcis omnis inimicus sum item lac et caseus acidus autem magnus convenio ergo acetum acer per sui sorbeo et magis etiam qui scilla condio sum expedio edo sum salsamentum vel olea ex muria durus tingo in acetum lactuca intibus ex idem beta ex sinapis asparagus armoracia pastinaca ungula rostrum aveo macrae idem genus venatio possum verus jejuno do debeo apsinthium incoquo at post cibus aqua ab ferrarius faber in qui candeo ferrum subinde tingo sum hic enim vel praecipuus lienis coerceo qui animadverto sum in is animal qui aput hic faber educo exiguus lienis habeo possum etiam do vinum tenue austerus omne in cibus et potio qui urina movendae sum praecipuus ad is valeo vel trifolium semen vel cuminum vel apis vel serpullum vel cytisus vel portulaca vel nepeta vel thymum vel hysopum vel satureia hic enim inde commodus video umor deduco lienis quoque bubulus utilis esus do praecipuus eruca et nasturcium lienis extenuo inpono quoque extrinsecus sum qui levo fio ex unguentum et palmula qui myrobalanum graecum voco fio ex linum et nasturci semen quo vinum et oleum adicio fio ex cupresso viridis et aridus ficu fio ex sinapis qui sebum hirquini ab renibus quartus pars pondus adicio tero in sol et protinus impono multa modus hic res capparis aptus sum nam et ipse cum cibus adsumo et muria is cum acetum sorbeo commodus sum quin etiam extrinsecus radix contero vel cortex is cum furfur aut ipse capparis cum mel contero impono expedio malagma quoque hic res apto


Puri autem movendo non aliud melius quam quod expeditissimum est: tetrapharmacon a Graecis nominatur. Habet pares portiones cerae, picis, resinae, sebi taurini, si id non est, vitulini.

purus autem moveo non alius bonus quam qui expedio sum tetrapharmacum ab graecum nomino habeo par portio cera picus resina sebum taurinus si is non sum vitulinus


Euelpides autem, qui aetate nostra maximus fuit ocularius medicus, utebatur eo, quod ipse conposuerat: trygodes nominabat: castorei P. ==; Lyci, nardi, papaveris lacrimae, singulorum P. I; croci, murrae, aloes, singulorum P. IIII; aeris combusti P. VIIII; cadmiae et stibis, singulorum P. XII; acaciae suci P. XXXVI; cummis tantundem.

euelpides autem qui aetas noster magnus sum ocularius medicus utor is qui ipse conpono trygodes nomino castorei p lycus nardus papaver lacrima singulus p eo crocus murra aloe singulus p quattuor aer comburo p viiii cadmia et stibis singulus p duodecim acacia sucus p xxxvi cummis tantus


17 At renes ubi adfecti sunt, diu male habent. Peius est, si frequens biliosus vomitus accedit.— Oportet conquiescere, cubare molliter, solvere alvum, si aliter non respondet, etiam ducere; saepe desidere in aqua calida; neque cibum neque potionem frigidam adsumere; abstinere ab omnibus salsis, acidis, acribus, pomis; bibere liberaliter; adicere modo cibo modo potioni piper, porrum, ferulam, album papaver; quae maxime inde urinam movere consuerunt. Auxilio quoque his exulceratis sunt, si adhuc ulcera purganda sunt, cucumeris semina detractis corticibus sexaginta, nuclei ex pinu silvestri XII, anesi quod tribus digitis sumi possit, croci paulum, contrita et in duas mulsi potiones divisa: si vero dolor tantum levandus est, eiusdem cucumeris semina XXX, idem nuclei XX, nuces Graecae V, croci paululum, contrita et cum lacte potui data. Ac super quoque recte quaedam malagmata iniciuntur, maximeque ea, quae umori extrahendo sunt.

at renes ubi afficio sum diu malus habeo malus sum si frequens biliosus vomo accedo oportet conquiesco cubaris mollis solvo alvus si aliter non respondeo etiam duco saepe desideo in aqua calidum neque cibus neque potio frigida adsumo abstineo ab omnis salio acidus acer pomum bibo liberalis adicio modo cibus modo potio piper porrus ferula albus papaver qui magnus inde urina moveo consuo auxilium quoque hic exulcero sum si adhuc ulcus purgo sum cucumis semen detraho cortex sexaginta nucleus ex pinus silvestris duodecim anesi qui tres digitus sumo possum crocus paulus contero et in duo mulsum potio divido si verus dolor tantus levandus sum idem cucumis semen xxx idem nucleus xx nuces graece v crocus paululum contero et cum lac possum do atque super quoque rectus quidam malagma inicio magnus is qui umor extraho sum


Cottidianae vero variae sunt et multiplices. Aliae enim protinus a calore incipiunt, aliae a frigore, aliae ab horrore. Frigus vero, ubi extremae partes membrorum inalgescunt, horrorem, ubi corpus totum intremit. Rursus aliae sic desinunt, ut ex toto sequitur integritas; aliae sic, ut aliquantum quidem minuatur ex febre, nihilo minus tamen quaedam reliquiae remaneant, donec altera accessio accedat; ac saepe aliae vix quicquam aut nihil remittant sed continuent. Deinde aliae fervorem ingentem habent, aliae tolerabilem: aliae cotidie pares sunt, aliae inpares, atque invicem altero die lenior, altero vehementior : aliae tempore eodem postridie revertuntur, aliae vel serius vel celerius: aliae diem noctemque accessione et decessione implent, aliae minus, aliae plus: aliae cum decedunt, sudorem movent, aliae non movent; atque alias per sudorem ad integritatem venitur, alias tantum corpus inbecillius redditur. At accessiones etiam modo singulae singulis diebus fiunt, modo binae pluresve concurrunt. Ex quo saepe evenit, ut cotidie plures accessiones remissionesque sint, sic tamen, ut unaquaque alicui priori respondeat. Interdum vero accessiones remissionesque sint, sic ut notari neque tempora earum neque spatia possint. Neque verum est, quod dicitur a quibusdam, nullam febrem inordinatam esse, nisi aut ex vomica aut ex inflammatione aut ex ulcere: facilior enim semper curatio foret, si hoc verum esset: sed quod evidentes causae faciunt, facere etiam abditae possunt. Neque de re sed de verbo controversiam movent, qui, cum aliter aliterque in eodem morbo febres accedunt, non easdem inordinate redire, sed alias aliasque subinde oriri dicunt; quod tamen ad curandi rationem nihil pertineret, etiamsi vere diceretur. Tempora quoque remissionum modo liberalia, modo vix ulla sunt.

cottidianus verus varia sum et multiplico alius enim protinus ab calor incipio alius ab frigor alius ab horror frigus verus ubi exter pars membrum inalgesco horror ubi corpus totus intremo rursus alius sic desino ut ex totus sequor integritas alius sic ut aliquantus quidem minuo ex febris nihilum paruus tamen quidam reliquiae remaneo donec alter accessio accedo atque saepe alius vix quisquam aut nihil remitto sed continuo deinde alius fervor ingens habeo alius tolerabilis alius cottidie par sum alius inparis atque invicem alter dies lenio alter vehemens alius tempus idem postridie revorto alius vel serus vel celer alius dies nox accessio et decessio impleo alius paruus alius multus alius cum decedo sudor moveo alius non moveo atque alius per sudor ad integritas venio alius tantus corpus imbecillis reddo at accessio etiam modo singulus singuli dies fio modo bini multus concurro ex quo saepe evenio ut cottidie multus accessio remissio sum sic tamen ut unaquaque aliqui prior respondeo interdum verus accessio remissio sum sic ut notaris neque tempus is neque spatior possum neque verus sum qui dico ab quidam nullus febris inordinatus sum nisi aut ex vomica aut ex inflammatio aut ex ulcus facilis enim semper curatio sum si hic verus sum sed qui evidens causa facio facio etiam abdo possum neque de res sed de verbum controversia moveo qui cum aliter aliter in idem morbus febris accedo non idem inordinatus redeo sed alius alius subinde orior dico qui tamen ad curo ratio nihil pertineo etiamsi verus dico tempus quoque remissio modo liberalis modo vix ullus sum


Valensque ad idem emplastrum viride Alexandrinum est. Habet aluminis scissilis P. VIII; salis Hammoniaci P. VIII =; squamae aeris P. XVI; murrae, turis, singulorum P. XVIII; cerae P. CL; resinae Colophoniacae aut pineae P. CC; olei heminam, aceti sextarium.

valens ad idem emplastrum viride alexandrinus sum habeo alumen scissilis p viii sal hammoniacus p viii squama aer p xvi murra tus singulus p xviii cera p cl resina colophoniacus aut pinea p centum oleum hemina aceti sextarius


5 Purgant aerugo, auripigmentum, quod arsenicon a Graecis nominatur huic autem et sandaracae in omnia eadem vis, sed validior est squama aeris, pumex; iris, balsamum, sturax, tus, turis cortex, resina et pinea et terebenthina liquida, oenanthe; lacerti stercus, sanguis columbae et palumbi et hirundinis; Hammoniacum, bdellium quod in omnia idem quod Hammoniacum potest, sed valentius est habrotonum, ficus arida, coccum Cnidium, scobis eboris, omphacium, radicula; coagulum, sed maxime leporinum cui eadem quae ceteris coagulis facultas, sed ubique validior est, fel, vitellus crudus, cornu cervinum, gluten taurinum, mel crudum; misy, chalcitis; crocum, uva taminia; habrotonum, spuma argenti, galla, squama aeris, lapis haematites, minium, costum, sulpur, pix cruda; sebum, adeps, oleum; ruta, porrum, lenticula, ervum.

purgo aerugo auripigmentum qui arsenicon ab graecum nomino hic autem et sandaraca in omnis idem volo sed validus sum squama aer pumex iris balsamum sturax tus tus cortex resina et pineum et terebenthina liquidus oenanthe lacertus stercus sanguis columba et palumbus et hirundo hammoniacus bdellium qui in omnis idem qui hammoniacus possum sed valeo sum habrotonum ficus aridus coccum gnidii scobis ebur omphacium radicula coagulis sed magnus leporinus qui idem qui ceterus coagulis facultas sed ubique validus sum fel vitellus crudus cornu cervinus glutus taurinus mel crudus misy chalcitis crocum labrusca taminia habrotonum spumo argentum galla squama aer lapis haematites minius costum sulfur pix crudus sebum adeps oleum ruo porrus lenticula ervum


16 Cute purgat mel, sed magis si est cum galla vel ervo vel lenticula vel marrubio vel iride vel ruta vel nitro vel aerugine.

cutis purgo mel sed magis si sum cum galla vel ervum vel lenticula vel marrubium vel iride vel ruo vel nitrum vel aerugo


Illud autem magis ad rem pertinet scire, tum oporteat dari, cum iam bene nevae conquieverunt, an etiamnum manentibus reliquiis febris. Antiqui enim quam integerrimis corporibus alimentum offerebant: Asclepiades inclinate quidem febre sed etiamnum tamen inhaerente. In quo vanam rationem secutus est, non quo non sit interdum maturius cibus dandus, si mature timetur altera accessio, sed quo scilicet quam sanissimo dari debeat: minus enim conrumpitur quod integro corpori infertur. Neque tamen verum est, quod Themisoni videbatur, si duabus horis integer futurus esset aeger, satius esse tum dare, ut ab integro potissimum corpore diduceretur. Nam si diduci tam celeriter posset, id esset optimum: sed cum id breve tempus non praestet, satius est principia cibi a decedente febre quam reliquias ab incipiente excipi. Ita si longius tempus secundum est, quam integerrimo dandum est; si breve, etiam antequam ex toto integer fiat. Quo loco vero integritas est, eodem est remissio, quae maxime in febre continua potest esse.

ille autem magis ad res pertineo scio tum oportet do cum iam bene nevae conquieverunt an etiamnum maneo reliquiae febris antiquus enim quam integer corpus alimentum offertor asclepias inclino quidem febris sed etiamnum tamen inhaereo in quo vanus ratio sequor sum non quo non sum interdum maturus cibus do si maturus timeo alter accessio sed quo scilicet quam sanus do debeo paruus enim conrumpo qui integer corpus infero neque tamen verus sum qui themison video si duo hora integer sum sum aeger sero sum tum do ut ab integer potis corpus diduco nam si diduco tam celer possum is sum bonus sed cum is brevis tempus non praesto sero sum principia cibus ab decedo febris quam reliquiae ab incipio excipio ita si longus tempus secundus sum quam integer do sum si brevis etiam antequam ex totus integer fio quo locus verus integritas sum idem sum remissio qui magnus in febris continuo possum sum


24 Aeque notus est morbus, quem interdum arquatum interdum regium nominant. Quem Hippocrates ait, si post septimum diem febricitante aegro supervenit, tutum esse, mollibus tantummodo praecordiis substantibus: Diocles ex toto, si post febrem oritur, etiam prodesse; si post hunc febris, occidere. Color autem eum morbum detegit, maxime oculorum, in quibus quod album esse debet, fit luteum. Soletque accedere et sitis et dolor capitis et frequens singultus et praecordiorum dextra parte durities et, ubi cuius corporis vehemens motus est, spiritus difficultas membrorumque resolutio; atque ubi diutius manet morbus, totum corpus cum pallore quodam inalbescit.

aequus notus sum morbus qui interdum arquatus interdum regius nomino qui hippocrates aio si post septimus dies febricito aeger supervenio tueor sum mollis tantummodo praecordia substo diocles ex totus si post febris orior etiam prosum si post hic febris occaedes color autem is morbus detego magnus oculus in qui qui albus sum debeo fio luteus solo accedo et sum et dolor capio et frequens singultus et praecordia dextera pars durities et ubi qui corpus vehemens moueo sum spiritus difficultas membrum resolutio atque ubi diu maneo morbus totus corpus cum pallor quidam inalbesco


Condyloma autem est tuberculum, quod ex quadam inflammatione nasci solet. Id ubi ortum est, quod ad quietem, cibos potionesque pertinet, eadem servari debent, quae proxime (7 A) scripta sunt: iisdem etiam ovis recte tuberculum id fovetur. Sed desidere ante homo in aqua debet, in qua verbenae decoctae sunt ex reprimentibus. Tum recte inponitur et lenticula cum exigua parte mlh et sertula Campana ex 20 cocta; et rubi folia contrita cum cerato ex rosa facto; et cum eodem cerato contritum vel Cotonium malum, vel malicori ex vino cocti pars interior; et chalcitis cocta atque contrita, deinde oesypo ac rosa excepta; et ex ea conpositione, quae habet: turis P. I; aluminis scissilis P. II; cerussae P. III; spumaeargenti P. V; quibus, dum teruntur, invicem rosa et vinum instillatur. Vinculum autem ei loco linteolum aut panniculus quadratus est, qui ad duo capita duas ansas, ad latera duo totidem fascias habet; cumque subiectus est, ansis ad ventrem datis, posteriore parte in eas adductae fasciae coiciuntur, atque ubi artatae sunt, dexterior sinistra, sinsterior dextra procedit, circumdataeque circa alvum inter se novissime deligantur. Sed si vetus condyloma iam induruit, neque sub his curationibus desidit, aduri medicamento potest, quod ex his constat: aeruginis P. I; murrae P. IIII; cummis P. VIII; turis P. XII; stibis, papaveris lacrimae, acaciae, singulorum P. XVI, quo medicamento quidam etiam ulcera, de quibus proxime (2 CD) dixi, renovant. Si hoc parum in condylomate proficit, adhiberi possunt etiam vehementer adurentia. Ubi consumptus est tumor, ad medicamenta lenia transeundum est.

condyloma autem sum tuberculis qui ex quidam inflammatio nascor soleo is ubi orior sum qui ad quies cibus potio pertineo idem servaris debeo qui propior ab scribo sum idem etiam ovum rectus tuberculis is foveo sed desideo ante homo in aqua debeo in qui verbena decoquo sum ex reprimo tum rectus inpono et lenticula cum exiguus pars mlh et sertula campanus ex coquo et rubus folium contero cum cero ex rodo facio et cum idem cero contero vel cotonius malus vel malicorium ex vinum coquo pars intereo et chalcitis coquo atque contero deinde oesypum atque rodo excipio et ex is conpositio qui habeo tus p eo alumen scissilis p is cerussa p iii spumaeargenti p v qui dum tero invicem rodo et vinum instillo vinculis autem is locus linteolum aut panniculus quadro sum qui ad duo caput duo ansa ad latus duo totidem fascia habeo cum subicio sum ansa ad venter do posterus pars in is adduco fascia cojacio atque ubi arto sum dexter sinistra sinsterior dextera procedo circumdo circa alvus inter sui novus deligo sed si vetus condyloma iam induresco neque sub hic curatio desido aduro medicamentum possum qui ex hic consto aerugo p eo murra p quattuor cummis p viii tus p duodecim stibis papaver lacrima acacia singulus p xvi quo medicamentum quidam etiam ulcus de qui propior cd dico renovo si hic parum in condyloma proficio adhibeo possum etiam vehemens aduro ubius consumo sum tumor ad medicamentum lenis transeo sum


4 Adversus fistulas quoque, si altius penetrant, ut ad ultimas demitti collyrium non possit, si tortuosae sunt, si multiplices, maius in manu quam in medicamentis praesidium est; minusque operae est, si sub cute transversae feruntur, quam si rectae intus tendunt.— Igitur si sub cute transversa fistula est, demitti specillum debet, supraque ea incidi. Si flexus reperientur, hi quoque simul specillo et ferro persequendi; itemque faciendum, si plures se quasi ramuli ostendunt. Ubi ad finis fistulae ventum est, excidendus ex ea totus callus est, superque fibulae dandae et medicamentum quo glutinetur. At si recta subter tendit, ubi, quo maxime ferat, specillo exploratum est, excidi is sinus debet; dein fibula oris cutis inicienda est; et aeque glutinantia medicamenta superdanda sunt aut, si corruptius ulcus est, quod interdum osse vitiato fit, ubi id quoque curatum est, pus moventia.

adverro fistula quoque si altus penetro ut ad ulter demitto collyrium non possum si tortuosus sum si multiplico magnus in manus quam in medicamentum praesidium sum parvus opera sum si sub cutis transverto fero quam si recingo intus tendo igitur si sub cutis transverto fistula sum demitto specillum debeo supra is incido si flecto reperio hic quoque simul specillum et ferrum persequor ito facio si multus sui quasi ramulis ostendo ubius ad finis fistula venio sum excido ex is totus callus sum supo fibula do et medicamentum quo glutino at si recta subter tendo ubi quo magnus fero specillum exploro sum excido is sinus debeo deinde fibula ora cutis inicio sum et aequus glutino medicamentum superdo sum aut si corrumpo ulcus sum qui interdum ossum vitio fio ubi is quoque curo sum pus moveo


Vesica autem in ipso sinu nervosa et duplex, cervice plena atque carnosa, iungitur per venas cum intestino eoque osse, quod pubi subest. Ipsa soluta atque liberior est, aliter in viris atque in feminis posita: nam in viris iuxta rectum intestinum est, potius in sinistram partem inclinata: in feminis super genitale earum sita est, supraque elapsa ab ipsa vulva sustinetur.

vesica autem in ipse sinus nervosus et duplex cervix plenus atque carnosus jungo per vena cum intestinus eo ossum qui pubes subsum ipse solvo atque liber sum aliter in vis atque in femina pono nam in vis iuxta recingo intestinus sum potis in sinistra pars inclino in femina super genital is sino sum supra elabor ab ipse volva sustineo


Calfacit vero ex qualibet farina cataplasma sive ex tritici sive farris sive hordei sive ervi sive lolii sive milii vel panicii vel lenticulae vel fabae vel lupini vel lini vel feni Graeci, ubi ea defervuit calidaque inposita est. Valentior tamen ad id omnis farina est ex mulso quam ex aqua cocta. Praeterea cyprinum, irinum, medulla, adeps ex fele, oleum, magisque si vetus est, iunctaque oleo sal, nitrum, git, piper, quinquefolium.

calfacit verus ex qualibet farina cataplasmo sive ex triticum sive far sive hordeum sive ervum sive lolium sive milium vel panicium vel lenticula vel faba vel lupinus vel linum vel feni graecum ubi is defervuit calidum inpono sum valeo tamen ad is omnis farina sum ex mulceo quam ex aqua coquo praeterea cuprinus irinum medulla adeps ex felis oleum magus si vetus sum jungo oleum sal nitrum git piper quinquefolius


22 Ramex autem, si super ipsum scrotum est, adurendus est tenuibus et acutis ferramentis, quae ipsis venis infigantur, cum eo ne amplius quam has urant; maximeque, ubi inter se implicatae glomerantur, eo ferrum id admovendum est. Tum super farina ex aqua frigida subacta inicienda est, utendumque eo vinculo, quod idoneum esse ani curationibus posui (VI.18.8B). Tertio die lenticula cum melle inponenda est; post eiectis crustis ulcera melle purganda, rosa inplenda, ad cicatricem aridis linamentis perducenda sunt. Quibus vero super mediam tunicam venae tument, incidendum inguen est, atque tunica promenda; ab ea venae digito vel manubriolo scalpelli separandae. Qua parte vero inhaerebunt, et ab superiore et ab inferiore parte lino vinciendae; tunc sub ipsis vinculis praecidendae, reponendusque testiculus est. At ubi supra tertiam tunicam ramex insedit, mediam excidi necesse est; deinde, si duae tresve venae tument, et ita pars aliqua obsidetur, ut maior eo vitio vacet, idem faciendum, quod supra (19.3) scriptum est, ut et ab inguine et ab testiculo deligatae venae praecidantur, isque condatur. Sin totum id ramex obsederit, per plagam demittendus digitus index erit, subiciendusque venis sic, ut paulatim eas protrahat, eaeque adducendae, donec is testiculus par alteri fiat. Tum fibulae oris sic iniciendae, ut simul eas quoque venas conprehendant. Id hoc modo fit: acus ab exteriore parte oram vulneris perforat; tum non per ipsam venam sed per membranam eius emittitur per eamque in alteram oram conpellitur. Vena vulnerari non debet, ne sanguinem fundat. Membrana semper inter has venas est, ac neque periculum adfert, et filo conprehensa illas abunde tenet. Itaque etiam satis est duas fibulas esse. Tum venae, quaecumque protractae sunt, in ipsum inguen averso specillo conpelli debent. Solvendi fibulas tempus inflammatione finita et purgato vulnere est, ut una simul et oras et venas cicatrix devinciat. Ubi vero inter imam tunicam et ipsum testiculum nervumque eius ramex est ortus, una curatio est, quae totum testiculum abscidit. Nam neque ad generationem quicquam is confert, et omnibus indecore, quibusdam etiam cum dolore dependet. Sed tum quoque inguen incidendum, media tunica promenda atque excidenda est; idem imae faciundum; nervus, ex quo testiculus dependet, praecidendus. Post id venae et arteria ad inguen lino deligandae et infra vinculum abscidendae sunt.

ramex autem si super ipse scrotum sum aduro sum tenuis et acuo ferramentum qui ipse venio infigo cum is ne amplus quam hic uro magnus ubi inter sui implicatae glomero is ferrum is admovendum sum tum super farina ex aqua frigidus subigo inicio sum uto is vinculum qui idoneus sum anus curatio pono vis b tertius dies lenticula cum mel inpono sum post eicio crusta ulcus mel purgo rodo inpleo ad cicatrix aridus linamentum perduco sum qui verus super medius tunica vena tumeo incido inguen sum atque tunica promo ab is vena digitus vel manubriolum scalpellus separo qui pars verus inhaereo et ab superus et ab inferus pars linus vinciendae tunc sub ipse vinculis praecido repono testiculus sum at ubi supra tertius tunica ramex insedeo medius excido necesse sum deinde si duo tres vena tumeo et ita pars aliqui obsido ut magnus is vitio vaco idem facio qui supra scribo sum ut et ab inguine et ab testiculus deligo vena praecido eo condo sin totus is ramex obsedeo per plaga demitto digitus index sum subicio venio sic ut paulatim is protraho is adduco donec is testiculus par alter fio tum fibula ora sic inicio ut simul is quoque vena comprehendo is hic modo fio acus ab exter pars ora vulnus perforo tum non per ipse vena sed per membrana is emitto per eo in alter ora conpello vena vulneraris non debeo ne sanguis fundo membrana semper inter hic vena sum atque neque periculum affero et filum comprehendo ille abunde teneo itaque etiam satis sum duo fibula sum tum vena quicumque protraho sum in ipse inguen averto specillum conpello debeo solvo fibula tempus inflammatio finio et purgo vulnus sum ut unus simul et ora et vena cicatrix devinciat ubius verus inter imus tunica et ipse testiculis nervumque is ramex sum ortus unus curatio sum qui totus testiculis abscido nam neque ad generatio quisquam is confero et omnis indecorus quidam etiam cum dolor dependeo sed tum quoque inguen incido medius tunica promo atque excido sum idem imus facio nervus ex quo testiculus dependeo praecido post is vena et arteria ad inguen linus deligo et infra vinculis abscido sum


Papularum vero duo genera sunt. Alterum est in quo per minimas pusulas cutis exasperatur et rubet leviterque roditur: medium habet pauxillo levius, tarde serpit. Idque vitium maxime rotundum incipit, eademque ratione in orbem procedit. Altera autem est, quam agrian id est feram Graeci appellant; in qua similiter quidem sed magis cutis exasperatur exulceraturque, ac vehementius et roditur et rubet et interdum etiam pilos remittit. Minus rotunda est, difficilius sanescit: nisi sublata est, in inpetiginem vertitur. Sed levis papula etiam, si ieiuna saliva cotidie defricatur, sanescit: maior commodissime murali herba tollitur, si sub ea detrita est. Ut vero ad composita medicamenta veniamus, idem illud Protarchi (28, 17 C) tanto valentius in his est, quanto minus in his viti est. Alterum ad idem Myronis: nitri rubri, turis, singulorum P. 1; cantharidum purgatarum P. II; sulpuris ignem non experti tantundem; resinae terebenthinae liquidae P. XX; farinae loli S. III; gitti cyathos IIIS.; picis crudae S.I.

papularis verus duo genus sum alter sum in quo per minimus pusula cutis exaspero et rubeo levis rodo medius habeo pauxillum levis tardus serpo is vitium magnus rotundus incipio idem ratio in orbis procedo alter autem sum quam agrius is sum fero graecum appello in qui similis quidem sed magis cutis exaspero exulcero atque vehemens et rodo et rubeo et interdum etiam pilus remitto paruus rotundus sum difficilis sanesco nisi tollo sum in inpetigo verto sed levis papula etiam si jejuno salivo cottidie defrico sanesco magnus commodus mural herba tollo si sub is detero sum ut verus ad compono medicamentum venio idem ille protarchi que tantus valeo in hic sum quantus paruus in hic vitium sum alter ad idem myron nitrion rubrus tus singulus p cantharis purgataris p is sulfur ignis non experior tantus resina terebenthinae liquidus p xx farina lolium senatus iii gitti cyathus iiis picus crudus senatus eo


At si laxius intestinum dolore consuevit, quod colum nominant, cum id nihil nisi genus inflationis sit, id agendum est, ut concoquat aliquis; ut lectione aliisque generibus exerceatur; utatur balineo calido, cibis quoque et potionibus calidis, denique omni modo frigus vitet, item dulcia omnia leguminaque et quicquid inflare consuevit.

at si laxus intestinus dolor consuesco qui colus nomino cum is nihil nisi genus inflatio sum is ago sum ut concoquo aliquis ut lectio alius genus exerceo uto balineo calidus cibus quoque et potio calidus denique omnis modo frigus vito item dulcis omnis legumen et quisquis inflo consuesco


Haec fere circa oculum in angulis palpebrisque incidere consuerunt. In ipso autem oculo nonnumquam summa attollitur tunica, sive ruptis intus membranis aliquibus sive laxatis, et similis figura acino fit: unde id staphyloma Graeci vocant.— Curatio duplex est: altera: ad ipsas radices per medium transuere acu duo lina ducente; deinde alterius lini duo capita ex superiore parte, alterius ex inferiore astringere inter se; quae paulatim secando id excidunt. Altera: in summa parte eius ad lenticulae magnitudinem excidere; deinde spodium aut cadmiam infriare. Utrolibet autem facto, album ovi lana excipiendum et inponendum; posteaque vapore aquae calidae fovendus oculus et lenibus medicamentis inunguendus est.

hic fere circa oculus in angulis palpebra incido consuo in ipse autem oculus nonnumquam summus attollo tunica sive rumpo intus membrana aliqui sive laxo et similis figuro acinus fio unde is staphyloma graecum voco curatio duplex sum alter ad ipse radix per medius transuo acus duo linum duco deinde alter linum duo caput ex superus pars alter ex inferus astringo inter sui qui paulatim seco is excido alter in summus pars is ad lenticula magnitudo excido deinde spodium aut cadmia infriaris utrolibet autem facio albus ovum lana excipio et inpono postea vapor aqua calida fovendus oculus et lenis medicamentum inunguendus sum


Est autem alia etiam de diebus ipsis dubitatio, quoniam antiqui potissimum impares sequebantur, eosque, tamquam tum de aegris iudicaretur, κρίσμουσnominabant. Hi erant dies tertius, quintus, septimus, nonus, undecimus, quartus decimus, unus et vicesimus, ita ut summa potentia septimo, deinde quarto decimo, deinde uni et vicensimo daretur. Igitur sic aegros nutriebant, ut dierum inparium accessiones expectarent, deinde postea cibum quasi levioribus accessionibus instantibus darent, adeo ut Hippocrates, si alio dei febris desisset recidivam timere sit solitus. Id Asclepiades iure ut vanum repudiavit, atque in nullo die, qua par inparve esset, iis vel maius vel minus periculum esse dixit. Interdum enim peiores dies pars fiunt, et oportunius post eorum accessiones cibus datur. Nonnumquam etiam in ipso morbo dierum ratio mutatur, fitque gravior, qui remissior esse consuerat; atque ipse quartus decimus par est, in quo magnam vim esse antiqui fatebantur. Qui cum octavum primi die naturam habere contenderent, ut ab eo secundus septenarius numerus inciperet, ipsi sibi repugnabant non octavum, neque decimum, neque duodecimum diem sumendo quasi potentiorem: plus enim tribuebant nono et undecimo. Quod cum fecissent sine ulla probabili ratione, ab undecimo non ad tertium decimum sed ad quartum decimum transibant. Est etiam apud Hippocraten eis, quos septimus dies liberaturus sit, quartum esse gravissimum. Ita illo quoque auctore in die pari et gravior febris esse potest et certa futuri nota. Atque idem alio loco quartum quemque diem ut in utrumque efficacissimum adprehendit, id est quartum, septimum, undecimum, quartum decimum, septimum decimum. In quo et ab inparis ad paris numeri rationem transit et ne hoc quidem propositum conservavit, cum a septimo die undecimus non quartus sed quintus sit. Adeo apparet, quacumque ratione ad numerum respeximus, nihil rationis sub illo quidem auctore reperiri. Verum in his quidem antiquos tum celebres admodum Pythagorici numeri fefellerunt, cum hic quoque medicus non numerare dies debeat, sed ipsas accessiones intueri, et ex his coniectare, quando dandus cibus sit.

sum autem alius etiam de dies ipse dubitatio quoniam antiquus potis imparis sequor is tamquam tum de aeger judico nomino hic sum dies tertius quintus septimus nonus undecimus quartus decimus unus et vicesimus ita ut summus potentia septimus deinde quartum decimus deinde unus et vicesimus do igitur sic aeger nutriebant ut dies inparium accessio expectarent deinde postea cibus quasi levis accessio insto do adeo ut hippocrates si alius deus febris desino recidivam timeo sum soleo is asclepias ius ut vanus repudio atque in nullus dies qui par inparve sum is vel magnus vel paruus periculum sum dico interdum enim malus dies pars fio et oportunius post is accessio cibus do nonnumquam etiam in ipse morbus dies ratio muto fio gravis qui remitto sum consuo atque ipse quartus decimus par sum in quo magnus vis sum antiquus fateor qui cum octavus primus dies natura habeo contendo ut ab is secundus septenarius numerus incipio ipse sui repugno non octavus neque decimus neque duodecimus dies sumo quasi potens multus enim tribuo nonus et undecimus qui cum facio sine ullus probabilis ratio ab undecimus non ad tertius decimus sed ad quartus decimus transeo sum etiam apud hippocrates is qui septimus dies libero sum quartus sum gravis ita ille quoque auctor in dies par et gravis febris sum possum et certus sum nosco atque idem alius locus quartus quisque dies ut in uterque efficax adprehendo is sum quartus septimus undecimus quartus decimus septimus decimus in quo et ab inparis ad paris numerus ratio transeo et ne hic quidem propono conservo cum ab septimus dies undecimus non quartus sed quintus sum adeo appareo quicumque ratio ad numerus respicio nihil ratio sub ille quidem auctor reperio verus in hic quidem antiqui tum celeber admodum pythagoricus numerus fallo cum hic quoque medicus non numeraris dies debeo sed ipse accessio intueor et ex hic coniectaris quando do cibus sum


Liquidum autem medicamentum ad idem componebat, in quo erant haec: aeruginis P. =; misy conbusti, atramenti sutori, cinnamomi, singulorum P. I; croci, nardi, papaveris lacrimae, singulorum P. I =; murrae P. II; aeris combusti P. III; cineris ex odoribus P. IIII; piperis grana XV. Haec ex vino austero teruntur, deinde cum passi tribus heminis decocuntur, donec corpus unum sit; idque medicamentum vetustate efficacius fit.

liquidus autem medicamentum ad idem compono in quo sum hic aerugo p misy conbusti atramentum sutor cinnamomum singulus p eo crocus nardus papaver lacrima singulus p eo murra p is aer comburo p iii cinis ex odor p quattuor pipo granum xv hic ex vinum austerus tero deinde cum patior tres hemina decocuntur donec corpus unus sum is medicamentum vetustas efficax fio


Hae vero curationes in feminis quoque similes sunt, de quibus tamen parum proprie quaedam dicenda sunt. Siquidem in his, ubi parvolus calculus est, scalpellus supervacuus est, quia is urina in cervicem compellitur, quae et † in brevior quam in maribus et laxior est. Ergo et per se saepe excidit, et si in primo, quod est angustius, inhaeret, eodem tamen unco sine ulla noxa educitur. At in maioribus calculis necessaria eadem curatio est. Sed virgini subire digiti qua masculo, mulieri per naturale eius debent. Tum virgini quidem sub ima sinisteriore ora, mulieri vero inter urinae iter et os pubis incidendum est sic, ut utroque loco plaga ista transversa sit; neque terreri convenit, si plus ex muliebri corpore sanguinis profluit.

hic verus curatio in femina quoque similis sum de qui tamen parum proprius quidam dico sum siquidem in hic ubi parvulus calculus sum scalpellus supervacuus sum quia is urina in cervix compello qui et in brevis quam in maris et laxus sum ergo et per sui saepe excido et si in primus qui sum angustus inhaereo idem tamen uncus sine ullus noxa educo at in magnus calculus necessarius idem curatio sum sed virgo subeo digitus qui masculus mulier per natural is debeo tum virgo quidem sub imus sinisteriore os mulier verus inter urina iter et os pubes incido sum sic ut uterque locus plaga iste transverto sum neque terreo convenio si multus ex muliebris corpus sanguis profluo


At tubercula, quae condylomata appellantur, ubi induruerunt, hac ratione curantur. Alvos ante omnia ducitur; tum vulsella tuberculum adprehensum iuxta radices praeciditur. Quod ubi factum est, eadem sequntur, quae supra (1A) post curationem adhibenda proposui: tantummodo, si quid increscit, squama aeris coercendum est.

at tuberculum qui condyloma appello ubi induresco hic ratio curo alvus ante omnis duco tum vulsella tuberculis adprehendo iuxta radix praecido qui ubi facio sum idem sequntur qui supra ab post curatio adhibeo propono tantummodo si quis incresco squama aer coerceo sum


Tertianarum vero duo genera sunt. Alterum eodem modo, quo quartana, et incipiens et desinens, illo tantum interposito discrimine, quod unum diem praestat integrum, tertio redit. Alterum longe perniciosius, quod tertio quidem die revertitur, ex quadraginta autem et octo horis fere triginta et sex per accessionem occupat (interdum etiam vel minus vel plus), neque ex toto in remissione desistit, sed tantum levius est. Id genus plerique medici ἡμιτριταῖον appellant.

tertianaris verus duo genus sum alter idem modo quo quartana et incipio et desino ille tantus interpono discrimen qui unus dies praesto integer tertius redeo alter longus perniciosus qui tertius quidem dies revorto ex quadraginta autem et octo hora fere triginta et sex per accessio occupo interdum etiam vel paruus vel multus neque ex totus in remissio desisto sed tantus levis sum is genus plerusque medicus appello


Praeter haec ex frequentissimis collyriis est id, quod quidam cycnon, quidam a cinereo colore tephron appellant: amuli, tracantae, acaciae suci, cummis, singulorum P. I; papaveris lacrimae P. II; cerussae elotae P. IIII; spumae elotae P. VIII, quae aquae ex aqua pluviatili oncteruntur.

praeter hic ex frequens collyrium sum is qui quidam cycnon quidam ab cinereus color tephron appello amulis tracantae acacia sucus cummis singulus p eo papaver lacrima p is cerussa elotae p quattuor spuma elotae p viii qui aqua ex aqua pluviatilis oncteruntur


Somno vero aptum est papaver, lactuca, maximeque aestiva, cuius coliculus iam lacte repletus est, morum, porrus. Sensus excitat nepeta, thymum, satureia, hysopum, praecipueque puleium, ruta et cepe.

somnus verus aptus sum papaver lactuca magnus aestivus qui cauliculus iam lac repletus sum mos porrus sensus excito nepeta thymum satureia hysopum praecipuus puleium ruo et cepe


21 Is autem morbus, qui in intestino pleniore est, in ea maxime parte est, quam caecam esse proposui (IV.1,8). Vehemens fit inflatio, vehementes dolores, dextra magis parte; intestinum, quod verti videtur prope spiritum elidit. In plerisque post frigora cruditatesque oritur, deinde quiescit, et per aetatem saepe repetentes sic cruciat, ut vitae spatio nihil demat.— Ubi is dolor coepit, admovere sicca et calida fomenta oportet, sed primo lenia, deinde validiora, simulque frictione ad extremas partes id est crura brachiaque materiam evocare: si discussus non est, qua dolet, cucurbitulas sine ferro defigere. Est etiam medicamentum eius rei causa comparatum, quod colicon nominatur: id se repperisse Cassius gloriabatur. Magis prodest potui datum, sed impositum quoque extrinsecus digerendo spiritum dolorem levat. Nisi finito vero tormento recte neque cibus neque potio adsumitur. Quo victu sit utendum, qui hoc genere temptantur, iam mihi dictum est (1,7). Confectio medicamenti, quod colicon nominatur: ex his constat: costi, anesi, castorei, singulorum P0 zzz III, petroselini P0 deñ III, piperis longi et rotundi, singulorum P0 zzz II, papaveris lacrimae, iunci rotundi, myrrae, nardi, singulorum P0 zzz VI; quae melle excipiuntur. Id autem et devorari potest et ex aqua calida sumi.

is autem morbus qui in intestinus plenus sum in is magnus pars sum quam caecus sum propono iv vehemens fio inflatio vehemens dolor dextera magis pars intestinus qui verto video prope spiritus elido in plerusque post frigus cruditas orior deinde quiesco et per aetas saepe repeto sic crucio ut vita spatium nihil demo ubius is dolor coepio admoveo sicco et calidum fomentum oportet sed primus lenis deinde validus simul frictio ad exter pars is sum crus bracchium materia evocaris si discutio non sum qui doleo cucurbitula sine ferrum defigo sum etiam medicamentum is res causa comparo qui colicus nomino is sui reperio casseius glorior magis prodo possum do sed impono quoque extrinsecus digero spiritus dolor levo nisus finio verus tormentum rectus neque cibus neque potio adsumo quo vinco sum utor qui hic genus tento iam ego dico sum confectio medicamentum qui colicus nomino ex hic consto costum anesi castorei singulus p zzz iii petroselinon p den iii pipo longus et rotundus singulus p zzz is papaver lacrima juncus rotundus myrrae nardus singulus p zzz vis qui mel excipio is autem et devoraris possum et ex aqua calidum sumo


18 proxima sunt ea, quae ad partes obscenas pertinent, quarum apud Graecos vocabula et tolerabilius se habent et accepta iam usu sunt, cum in omni fere medicorum volumine atque sermone iactentur: apud nos foediora verba ne consuetudine quidem aliqua verecundius loquentium commendata sunt, ut difficilior haec explanatio sit simul et pudorem et artis praecepta servantibus. Neque tamen ea res a scribendo me deterrere debuit: per, ut omnia quae salutaria accepi, conprehenderem; dein, quia in volgus eorum curatio etiam praecipue cognoscenda est, quae invitissimus quisque alteri ostendit.

propior sum is qui ad pars obscenus pertineo qui apud graeci vocabulum et tolerabilis sui habeo et accipio iam usus sum cum in omnis fere medicus volumen atque sermo jacto apud nos foedus verbum ne consuetudo quidem aliqui verecundus loquor commendo sum ut difficilis hic explanatio sum simul et pudor et ars praecipio servo neque tamen is res ab scribo ego deterreo debeo per ut omnis qui salutare accipio conprehenderem deinde quia in vulgus is curatio etiam praecipuus cognosco sum qui invitus quisque alter ostendo


Reliqua fere calefaciunt. Sed quaedam digerunt materiam, quaedam extrahunt, quae ἐπισπαστικά vocantur; pleraque certis magis partibus membrorum adcommodata sunt.

reliquus fere calefacio sed quidam digero materia quidam extraho qui voco plerusque certus magis pars membrum adcommodo sum


Igitur, ut ad propositum meum redeam, rationalem quidem puto medicinam esse debere, instrui vero ab evidentibus causis, obscuris omnibus non ab cogitatione artificis sed ab ipsa arte reiectis. Incidere autem vivorum corpora et crudele et supervacuum est, mortuorum discentibus necessarium: nam positum et ordinem nosse debent, quae cadaver melius quam vivus et vulneratus homo repraesentat. Sed et cetera, quae modo in vivis cognosci possunt, in ipsis curationibus vulneratorum paulo tardius sed aliquanto mitius usus ipse monstrabit.

igitur ut ad propono meus redeo rational quidem puto medicina sum debeo instruo verus ab evidens causa obscurus omnis non ab cogitatio artifex sed ab ipse ars rejacio incido autem vivus corpus et crudelis et supervacuus sum morior disco necessarius nam pono et ordo nosco debeo qui cadaver bonus quam vivus et vulnero homo repraesento sed et ceterus qui modo in vivo cognosco possum in ipse curatio vulnerator paulus tardus sed aliquantus mitis utor ipse monstro


In capite autem interdum acutus et pestifer morbus est, quem κεφαλαίανGraeci vocant; cuius notae sunt horror calidus, nervorum resolutio, oculorum caligo, mentis alienatio, vomitus, sic ut vox supprimatur, vel sanguinis ex naribus cursus, sic ut corpus frigescat, anima deficiat. Praeter haec dolor intolerabilis, maxime circa tempora vel occipitium. Interdum autem in capite longa inbecillitas, sed neque gravis neque periculosa, per hominis aetatem est: interdum gravior dolor sed brevis, neque tamen mortiferus, qui vel vino vel cruditate vel frigore vel igne aut sole contrahitur. Hique omnes dolores modo in febre, modo sine hac sunt; modo in toto capite, modo in parte, interdum sic ut oris quoque proximam partem excrucient. Praeter haec etiamnum invenitur genus, quod potest longum esse; ubi umor cutem inflat, eaque intumescit et prementi digito cedit: ὑδροκέφαλον Graeci appellant. Ex his id, quod secundo loco positum est, dum leve est, qua sit ratione curandum, dixi, cum persequerer ea, quae sani homines in inbecillitate partis alicuius facere deberent (I.4). Quae vero auxilia sunt capitis, ubi cum febre dolor est, eo loco explicitum est, quo febrium curatio exposita est (III.3-17). Nunc de ceteris dicendum est.

in caput autem interdum acutus et pestifer morbus sum qui graecum voco qui nosco sum horror calidus nervus resolutio oculus caligo mens alienatio vomo sic ut vox supprimo vel sanguis ex naris curro sic ut corpus frigescat anima deficio praeter hic dolor intolerabilis magnus circa tempus vel occipitium interdum autem in caput longus imbecillitas sed neque gravis neque periculosus per homo aetas sum interdum gravis dolor sed brevis neque tamen mortiferus qui vel vinum vel cruditas vel frigor vel ignis aut sol contraho hic omnis dolor modo in febris modo sine hic sum modo in totus caput modo in pars interdum sic ut ora quoque propior pars excrucio praeter hic etiamnum invenio genus qui possum longus sum ubi umor cutis inflo is intumesco et premo digitus cedo graecum appello ex hic is qui secundus locus pono sum dum levis sum qui sum ratio curo dico cum persequor is qui sanus homo in inbecillitas pars aliquis facio debeo eo qui verus auxilium sum capio ubi cum febris dolor sum is locus explico sum quo febris curatio expono sum iii nunc de ceterus dico sum


Praeter has est Philocratis, quod habet: salis Hammoniaci P. VII; aristolochiae P. VIII; cerae, resinae terebenthinae, fuliginis turis, singulorum P. XV; spumae argenti P. XXXII, quibus, ut pus quoque moveant, iridis P. IIII et galbani P. VI adiciuntur.

praeter hic sum philocratis qui habeo sal hammoniacus p vii aristolochia p viii cera resina terebenthinae fuligo tus singulus p xv spuma argentum p xxxii qui ut pus quoque moveo iridis p quattuor et galbanus p vis adicio


Abstinentiae vero duo genera sunt, alterum ubi nihil adsumit aeger, alterum ubi non nisi quod oportet. Initia morborum primum famem sitimque desiderant, ipsi deinde morbi moderationem, ut neque aliud quam expedit neque eius ipsius nimium sumatur: neque enim convenit iuxta inediam protinus satietatem esse. Quod si sanis quoque corporibus inutile est, ubi aliqua necessitas famem fecit, quanto inutilius est etiam in corpore aegro? Neque ulla res magis adiuvat laborantem quam tempestiva abstinentia. Intemperantes homines apud nos ipsi cibi tempora curantibus dantur: rursus alii tempora medicis pro dono remittunt, sibi ipsi modum vindicant. Liberaliter agere se credunt, qui cetera illorum arbitrio relinquant, in genere cibi liberi sunt: quasi quaeratur quid medico liceat, non quid aegro salutare sit, cui vehementer nocet, quotiens in eius, quod adsumitur, vel tempore vel modo vel genere peccatur.

abstinentia verus duo genus sum alter ubi nihil adsumo aeger alter ubi non nisi qui oportet initium morbus primus fames sitis desidero ipse deinde morbus moderatio ut neque alius quam expedio neque is ipse nimium sumo neque enim convenio iuxta inedia protinus satietas sum qui si sanus quoque corpus inutilis sum ubi aliqui necessitas fames facio quantus inutilis sum etiam in corpus aeger neque ullus res magis adjuvo laboro quam tempestivus abstinentia intempero homo apud nos ipse cibus tempus curo do rursus alius tempus medicus pro donum remitto sui ipse modus vindico liberalis ago sui credo qui ceterus ille arbitrium relinquo in genus cibus liber sum quasi quaero quis medico licet non quis aeger salutaris sum qui vehemens noceo quotiens in is qui adsumo vel tempus vel modo vel genus pecco


Scire autem licet integrum corpus esse, quo die mane urina alba, dein rufa est: illud concoquere, hoc concoxisse significat. Ubi experrectus est aliquis, paulum intermittere; deinde, nisi hiemps est, fovere os multa aqua frigida debet; longis diebus meridiari potius ante cibum; si minus, post eum. Per hiemem potissimum totis noctibus conquiescere; sin lucubrandum est, non post cibum id facere, sed post concoctionem. Quem interdiu vel domestica vel civilia officia tenuerunt, huic tempus aliquod servandum curationi corporis sui est. Prima autem eius curatio exercitatio est, quae semper antecedere cibum debet, in eo, qui minus laboravit et bene concoxit, amplior; in eo, qui fatigatus est et minus concoxit, remissior.

scio autem licet integer corpus sum quo dies mane urina albus deinde rufus sum ille concoquo hic concoquo significo ubius expergiscor sum aliquis paulus intermitto deinde nisi hiems sum foveo os multus aqua frigidus debeo longus dies meridiaris potis ante cibus si paruus post is per hiems potis totus nox conquiesco sin lucubro sum non post cibus is facio sed post concoctio qui interdiu vel domesticus vel civile officium teneo hic tempus aliqui servo curatio corpus suus sum primus autem is curatio exercitatio sum qui semper antecedo cibus debeo in is qui paruus laboro et bene concoquo amplus in is qui fatigo sum et paruus concoquo remitto


Et adversus profusionem quidem in his auxilium est: adversus inflammationem autem in ipso sanguinis cursu. Ea timeri potest, ubi laesum est vel os vel nervus vel cartilago vel musculus, aut ubi parum sanguinis pro modo vulneris fluxit. Ergo quotiens quid tale erit, sanguinem mature subprimere non oportebit, sed pati fluere, dum tutum erit; adeo ut, si parum fluxisse videbitur, mitti quoque ex brachio debeat; utique si corpus iuvenile et robustum et exercitatum est, multoque magis si id vulnus ebrietas praecessit. Quod si musculus laesus videbitur, praecidendus erit: nam percussus mortiferus est, praecisus sanitatem recipiti.

et adverro profusio quidem in hic auxilium sum adverro inflammatio autem in ipse sanguis cursus is timeo possum ubi laedo sum vel os vel nervus vel cartilago vel musculus aut ubi parum sanguis pro modo vulnus fluo ergo quotiens quis talis sum sanguis maturus subprimere non oportet sed patior fluo dum tueor sum adeo ut si parum fluo video mitto quoque ex bracchium debeo utique si corpus iuvenilis et robustus et exercitas sum multus magis si is vulnus ebrietas praecedo qui si musculus laedo video praecido sum nam percutio mortiferus sum praecido sanitas recipiti


Quo gravior vero quaeque inflammatio est, eo magis leniri medicamentum debet adiecto vel albo ovi vel muliebri lacte. At si neque medicus neque medicamentum praesto est, saepius utrumlibet horum in oculos penicillo ad id ipsum facto infusum id malum lenit. Ubi vero aliquis relevatus est, iamque cursus pituitae constitit, reliquias fortasse leniores futuras discutiunt balneum et vinum. Igitur lavari debet leviter ante oleo perfricatus diutiusque in cruribus et feminibus, multaque calida aqua fovere oculos; deinde per caput prius calida, deinde egelida perfundi: a balineo cavere ne quo frigore afflatuve laedatur; post haec cibo paulo pleniore quam ex eorum dierum consuetudine uti vitatis tamen omnibus pituitam extenuantibus. Vinum bibere lene, subausterum, modice vetus, neque effuse neque timide, ut neque cruditas ex eo et tamen somnus fiat lenianturque intus latentia acria. Si quis in balineo sensit maiorem oculorum perturbationem quam attulerat, quod incidere iis solet, qui manente adhuc pituitae cursu festinarunt, quam primum discedere debet, nihil eo die vini adsumere, cibi minus etiam quam pridie. Deinde cum primum satis pituita substitit, iterum ad usum balinei redire. Solet tamen evenire nonnumquam sive tempestatium vitio sive corporis, ut pluribus diebus neque dolor neque inflammatio et minime pituitae cursus finiatur. Quod ubi incidit iamque ipsa vetustate res matura est, ab his iisdem auxilium petendum est id est balineo et vino. Haec enim ut in recentibus malis aliena sunt, quia concitare ea possunt et accendere, sic in veteribus, quae nullis aliis auxiliis cesserunt, admodum efficacia esse consuerunt, videlicet hic quoque ut alibi, cum secunda vana fuerunt, contrariis adiuvantibus. Sed ante tonderi ad cutem convenit, deinde in balineo aqua calida quam plurima caput atque oculos fovere, tum utrumque penicillo detergere, et ungere caput irino unguento; continereque in lectulo se, donec omnis calor, qui conceptus est, finiatur desinatque sudor, qui nco in capite collectus est. Tum ad idem cibi vinique genus veniendum, sic ut potiones meracae sint; obtegendumque caput et quiescendum. Saepe enim post haec gravis somnus, saepe sudor, saepe alvi deiectio pituitae cursum finit. Si levatum malum est, quod aliquanto saepius fit, per plures dies idem fieri oportet, donec ex toto sanitas restituatur. Si diebus iisdem alvus nihil reddit, ducenda est, quo magis superiores partes leventur. Nonnumquam autem ingens inflammatio tanto impetu erumpit, ut oculos sua sede propella: proptosin id, quoniam oculi procidunt, Graeci appellant. His utique, si vires patiuntur, sanguinem mitti; si id fieri non potest, alvum duci, longioremque inediam indici necessarium est. Opus autem lenissimis medicamentis est, ideoque Cleonis collyrio quidam, quod ex duobus ante (5 init.) positum est, utuntur: sed optumum est Nilei, neque de ullo magis inter omnes auctores convenit.

quo gravis verus quisque inflammatio sum is magis lenio medicamentum debeo adicio vel album ovum vel muliebris lac at si neque medicus neque medicamentum praesto sum saepis uter hic in oculus penicillus ad is ipse facio infundo is malus lenio ubius verus aliquis relevo sum iam curro pituita consto reliquiae fortasse lenis sum discutio balneum et vinum igitur lavaris debeo levis ante oleum perfricatus diu in crus et feminibus multo calidum aqua foveo oculus deinde per caput prior calidum deinde egelidus perfundo ab balineo caveo ne quo frigor afflatuve laedo post hic cibus paulus plenus quam ex is dies consuetudo uti vitas tamen omnis pituita extenuo vinum bibo lenis subausterus modicus vetus neque effuse neque timidus ut neque cruditas ex is et tamen somnus fio lenio intus lateo acer si quis in balineo sentio magnus oculus perturbatio quam affero qui incido is soleo qui maneo adhuc pituita cursus festino quam primus discedo debeo nihil is dies vinum adsumo cibus paruus etiam quam pridie deinde cum primus satis pituita substo iterum ad usus balinei redeo soleo tamen evenio nonnumquam sive tempestas vitio sive corpus ut multus dies neque dolor neque inflammatio et paruus pituita curro finio qui ubi incido iam ipse vetustas res maturo sum ab hic idem auxilium peto sum is sum balineo et vinum hic enim ut in recens malus alienus sum quia concitaris is possum et accendo sic in vetus qui nullus alius auxilium cedo admodum efficacia sum consuo videlicet hic quoque ut alibi cum secundus vanus sum contrarius adjuvo sed ante tondeo ad cutis convenio deinde in balineo aqua calidum quam multus caput atque oculus foveo tum uterque penicillus detergeo et ungo caput irinum unguentum contineo in lectulus sui donec omnis calor qui concipio sum finio desino sudor qui nco in caput colligo sum tum ad idem cibus vinum genus venio sic ut potio meracus sum obtego caput et quiesco saepe enim post hic gravis somnus saepe sudor saepe alvus dejectio pituita cursus finio si levo malus sum qui aliquantus saepis fio per multus dies idem fio oportet donec ex totus sanitas restituo si dies idem alvus nihil reddo duco sum quo magis superus pars leventur nonnumquam autem ingens inflammatio tantus impetus erumpo ut oculus suus sedes propella proptosis is quoniam oculus procaedo graecum appello hic utique si vireo patior sanguis mitto si is fio non possum alvus duco longus inedia indico necessarius sum opus autem lenis medicamentum sum ideo cleona collyrium quidam qui ex duo ante ineo pono sum uto sed bonus sum nileus neque de ullus magis inter omnis auctor convenio


Solent autem inter costas fistulae subter exire; quod ubi incidit, eo loco costa ab utraque parte praecidenda et eximenda est, ne quid intus corruptum relinquatur. Solent, ubi costas transierunt, saeptum id, quod transversum a superioribus visceribus intestina discernit, violare. Quod intellegi loco et magnitudine doloris potest, et quia nonnumquam spiritus ea cum umore quasi bullante prorumpit, maximeque si hunc ore ille continuit. In eo medicinae locus nullus est. In ceteris vero, quae circa costas sanabilia sunt, pinguia medicamenta inimica sunt; ceteris, quae ad vulnera adcommodantur, uti licet: optime tamen sicca linamenta vel, si purgandum aliquid videtur, in melle tincta inponuntur.

soleo autem inter costa fistula subter exeo qui ubi incido is locus costa ab uter pars praecido et eximo sum ne quis intus corrumpo relinquo soleo ubi costa transeo saepio is qui transverto ab superus viscera intestinum discerno violaris qui intellego locus et magnitudo dolor possum et quia nonnumquam spiritus is cum umor quasi bullo prorumpo magnus si hic os ille contineo in is medicina locus nullus sum in ceterus verus qui circa costa sanabilis sum pinguis medicamentum inimicus sum ceterus qui ad vulnero adcommodo uti licet optume tamen sicco linamentum vel si purgo aliquis video in mel tingo inpono


Tremor autem nervorum aeque vomitu medicamentisque urinam moventibus intenditur. Inimica etiam habet balinea assasque sudationes. Bibenda aqua est; acri ambulatione utendum, itemque unctionibus frictionibusque, maxime per se ipsum; pila similibusque superiores partes dimovendae; cibo quolibet utendum, dum concoctioni utique studeatur. Secundum cibum curis abstinendum; rarissima venere utendum est. Si quando quis in eam pro-lapsus est, tum oleo leviter diuque in lectulo perfricari manibus puerilibus quam virilibus debet.

tremor autem nervus aequus vomo medicamentum urina moveo intendo inimicus etiam habeo balinea asso sudatio bibo aqua sum acer ambulatio utor ito unctio frictio magnus per sui ipse pilum similis superus pars dimovendae cibus quilibet utor dum concoctio utique studeo secundus cibus cura abstineo rarus venio utor sum si quando quis in is pro labor sum tum oleum levis diu in lectulus perfricaris manus puerilis quam virilis debeo


At in tabe sputum mixtum, purulentum, febris adsidua, quae et cibi tempora eripit et siti adfligit, in corpore tenui subesse periculum testantur. Si quis etiam in eo morbo diutius traxit, ubi capilli fluunt, ubi urina quaedam araneis similia subsidentia ostendit, atque in iis odor foedus est, maximeque ubi post haec orta deiectio est, protinus moritur, utique si tempus autumni est, quo fere qui cetera parte anni traxerunt, resolvuntur. Item pus ex puisse in hoc morbo, deinde ex toto spuere desisse mortiferum est. Solent etiam in adulescentibus ex eo morbo vomicae fistulaeque oriri; quae non facile sanescunt, nisi si multa signa bonae valetudinis subsecuta sunt. Ex reliquis vero minime facile sanantur virgines aut eae mulieres, quibus super tabem menstrua suppressa sunt. Cui vero sano subitus dolor capitis ortus est, dein somnus oppressit, sic ut stertat neque expergiscatur, intra septimum diem pereundum est; magis si eum alvus cita non antecesserit, si palpebrae dormientis non coeunt, si album oculorum apparet. Quos tamen ita mors sequitur, si id malum non est febre discussum.

at in tabeo spuo misceo purulentus febris assiduus qui et cibus tempus eripio et sitis affligo in corpus tenuis subsum periculum testo si quis etiam in is morbus diu traho ubi capillus fluo ubi urina quidam araneus similis subsido ostendo atque in is odor foedus sum magnus ubi post hic orior dejectio sum protinus morior utique si tempus auctumnus sum quo fere qui ceterus pars annus traho resolvo item pus ex puisse in hic morbus deinde ex totus spuo desino mortiferus sum soleo etiam in adulescens ex is morbus vomica fistula orior qui non facilis sanesco nisi si multus signum bonus valetudo subsequor sum ex reliquus verus paruus facilis sano virgo aut is mulier qui super tabes menstruus supprimo sum qui verus sano subeo dolor capio ortus sum deinde somnus opprimo sic ut sterto neque expergiscor intra septimus dies pereo sum magis si is alvus cieo non antecedo si palpebra dormio non coeo si albus oculus appareo qui tamen ita mors sequor si is malus non sum febris discutio


Potest autem requiri, quid huic parti proprie vindicandum sit, quia vulnerum quoque ulcerumque multorum curationes, quas alibi (V.26 seqq.) executus sum, chirurgi sibi vindicant. Ego eundem quidem hominem posse omnia ista praestare concipio; atque ubi se diviserunt, eum laudo qui quam plurimum percepit. Ipse autem huic parti ea reliqui, in quibus vulnus facit medicus, non accipit, et in quibus vulneribus ulceribusque plus profici manu quam medicamento credo; tum quicquid ad ossa pertinet. Quae deinceps exequi adgrediar, dilatisque in aliud volumen (VIII) ossibus in hoc cetera explicabo; praepositisque is, quae in qualibet corporis parte fiunt (capp. I-V), ad ea, quae proprias sedes habent transibo.

possum autem requiro quis hic pario proprius vindico sum quia vulnus quoque ulcus multus curatio qui alibi v seqq executus sum chirurgus sui vindico ego idem quidem homo possum omnis iste praesto concipio atque ubi sui divido is laudo qui quam multus percipio ipse autem hic pario is reliquus in qui vulnus facio medicus non accipio et in qui vulnus ulcus multus proficio manus quam medicamentum credo tum quisquis ad os pertineo qui deinceps exequio aggredior differo in alius volumen viii os in hic ceterus explico praepono is qui in qualibet corpus pars fio capp eo v ad is qui proprius sedes habeo transeo


Est etiam proficiens in struma et in iis tuberibus, quae difficiliter concocuntur, et in iis, quae carcinode vocantur, quod ex his constat: sulpuris P. II; nitri P. IIII, murrae P. Vi, fuliginis turis P. zzz, salis Hammoniaci P. =, cerae P. I.

sum etiam proficio in struma et in is tuber qui difficilis concocuntur et in is qui carcinode voco qui ex hic consto sulfur p is nitrion p quattuor murra p vis fuligo tus p zzz sal hammoniacus p cera p eo


At dolores capitis, quibus oculorum caligo et rubor cum quadam frontis prurigine accedunt, san guinis profusione vel fortuita vel etiam petita summoventur. Si capitis ac frontis dolores ex vento vel frigore aut aestu sunt, gravedine et sternumentis finiuntur.

at dolor capio qui oculus caligo et rubor cum quidam frons prurigo accedo san guinis profusio vel fortuitus vel etiam peto summoveo si capio atque frons dolor ex venio vel frigor aut aestus sum gravedo et sternumentum finio


Atque hoc quoque quaeritur, utrum tot horae expectandae sint, quot febrem habuerunt, an satis sit primam partem earum praeteriri, quod aegris iucundius insidat si interdum non vacat. Tutissimum est autem ante totius accessionis tempus praeterire, quamvis, ubi longa febris fuit, potest indulgeri aegro maturius, dum tamen ante minime pars dimidia praetereatur. Idque non in ea sola febre, de qua proxime dictum est, sed in omnibus ita servandum est.

atque hic quoque quaero utrum tot hora exspecto sum quot febris habeo an satis sum primus pars is praetereo qui aeger jucundus insido si interdum non vaco tueor sum autem ante totus accessio tempus praetereo quivis ubi longus febris sum possum indulgeo aeger maturus dum tamen ante paruus pars dimidio praetereo is non in is solus febris de qui propior dico sum sed in omnis ita servo sum


Multa autem multorumque auctorum collyria ad id apta sunt, novisque etiam nunc mixturis temperari possunt, cum lenia medicamenta et modice reprimentia facile et varie misceantur. Ego nobilissima exequar.

multus autem multi auctor collyrium ad is apto sum novus etiam nunc misceo temperaris possum cum lenis medicamentum et modicus reprimo facilis et varius misceo ego nobilis exsequor


Praecipuum vero est ad resolvenda, quae astricta sunt, mollienda, quae dura sunt, digerenda, quae coeunt, id, quod ad Polyarchum auctorem refertur. Habet iunci quadrati, cardamomi, turis fuliginis, amomi, cerae, resinae liquidae pares portiones.

praecipuus verus sum ad resolvo qui astringo sum mollio qui durus sum digero qui coeo is qui ad polyarchum auctor refero habeo juncus quadro cardamomum tus fuligo amomum cera resina liquidus par portio


Sub lingua quoque interdum aliquid abscedit, quod fere consistit in tunica doloresque magnos movet.— Quo, si exiguum est, incidi semel satis est; si maius, summa cutis usque ad tunicam excidenda est; deinde utrimque orae hamulis excipiendae et tunica undique circumdato liberanda est, magna diligentia per omnem curationem habita, ne qua maior vena incidatur.

sub lingua quoque interdum aliquis abscedo qui fere consisto in tunica dolor magnus moveo quo si exiguus sum incido semel satis sum si magnus summus cutis usque ad tunica excido sum deinde utrimque ora hamulis excipio et tunica undique circumdo libero sum magnus diligentia per omnis curatio habeo ne qui magnus vena incido


Si cerussam, ius malvae vel ius glandis ex vino contritae maxime prosunt.

si cerussa ius malva vel ius glandis ex vinum contero magnus prosum


Vere tamen maxime, quae cum umoris motu novantur, in metu esse consuerunt. Ergo tum lippitudines, pustulae, profusio sanguinis, abscessus corporis, quae ἀποστήματαGraeci nominant, bilis atra, quam μελανχολίαν appellant, insania, morbus comitialis, angina, gravidines, destillationes oriri solent. I quoque morbi, qui in articulis nervisque modo urguent modo quiescunt, tum maxime et inchoantur et repetunt.

verus tamen magnus qui cum umor motus novo in metus sum consuo ergo tum lippitudo pustula profusio sanguis abscedo corpus qui graecum nomino bilis ater quam appello insania morbus comitial angina gravido destillatio orior soleo eo quoque morbus qui in articulis nervus modo urgeo modo quiesco tum magnus et incoho et repeto


Sin os fractum est, id quoque digitis in suam sedem reponendum est; atque ubi adversum id ictum est, utraque naris inplenda est; ubi a latere, ea, in quam os inpulsum est; inponendumque ceratum, et paulo vehementius deligandum est, quia callus eo loco non ad sanitatem tantummodo, sed etiam ad tumorem increscit. A tertio die fovendum id aqua calida est, tantoque magis, quanto propius esse sanitati debet. Quod si plura erunt fragmenta, nihilo minus extrinsecus singula in suas sedes digitis erunt conpellenda; inponendaque extrinsecus eadem habena, et super eam ceratum; neque ultra fascia adhibenda est. At si quod fragmentum undique resolutum cum ceteris non glutinabitur, intellegetur quidem ex umore, qui multis ex vulnere feretur, volsella vero extrahetur; finitisque inflammationibus, inponetur aliquod medicamentum ex iis, quae leniter reprimunt.

sin os frango sum is quoque digitus in suus sedes repono sum atque ubi adverro is ictus sum uter naris inpleo sum ubi ab lateo is in quam os impulsus sum inpono cero et paulus vehemens deligo sum quia callus is locus non ad sanitas tantummodo sed etiam ad tumor incresco ab tertius dies foveo is aqua calidum sum tantus magis quantus propius sum sanitas debeo qui si multus sum fragmentum nihilum paruus extrinsecus singulus in suus sedes digitus sum conpello inpono extrinsecus idem habena et super is cero neque ultra fascia adhibeo sum at si qui fragmentum undique resolvo cum ceterus non glutino intellego quidem ex umor qui multus ex vulnus fero volsella verus extraho finio inflammatio inpono aliqui medicamentum ex is qui lenis reprimo


Id habet nardi Indici, papaveris lacrimae, singulorum P. -; cummis P. I; croci P. II; foliorum rosae recentium P. IIII; quae vel aqua pluviatili, vel vino leni, subaustero coguntur. Neque alienum est malicorium vel sertulam Campanam ex vino coquere, deinde conterere; aut murram nigram cum rosae foliis miscere; aut hyoscyami folia cum ovi vitello cocti aut farinam cum acaciae suco vel passo aut mulso; quibus si folia quoque papaveris adicuntur, aliquanto valentiora sunt. Horum aliquo praeparato penicillo fovere oculos oportet ex aqua calida expresso, in qua ante vel murti vel rosae folia decocta sint; deinde ex illis aliquid inponi. Praeter haec ab occipitio incisa cute cucurbitula adhibenda est. Quod si per haec restitutus oculus in sedem suam non est eodemque modo prolapsus permanet, scire oportet lumen esse amissum; deinde futurum ut aut indurescat is aut in pus vertatur. Si suppuratio ac dolor finiatur, et intus tunicae residant, quo minus foeda postea facies sit. Utendum deinde vel his collyriis est ex lacte aut ovo, vel croco vel cui album ovi misceatur. At si induruit et sic emortuus est, ne in pus verteretur, quatenus foed prominebit, excidendum erit, sic ut hamo summa tunica adprehendatur, infra id scalpellus incidat; tum eadem medicamenta erunt coicienda, donec omnis dolor finiatur. Iisdem medicamentis in eo quoque oculo utendum est, qui prius procidit, dein per plura loca fissus est.

is habeo nardus indicus papaver lacrima singulus p cummis p eo crocus p is folium rodo recens p quattuor qui vel aqua pluviatilis vel vinum lenis subausterus cogo neque alienus sum malicorium vel sertulam campanus ex vinum coquo deinde contero aut murra niger cum rodo folium misceo aut hyoscyamus folium cum ovum vitellus coquo aut farina cum acacia sucus vel patior aut mulceo qui si folium quoque papaver adicuntur aliquantus valeo sum horus aliquis praeparo penicillus foveo oculus oportet ex aqua calidum exprimo in qui ante vel murti vel rodo folium decoquo sum deinde ex ille aliquis inpono praeter hic ab occipitium incido cutis cucurbitula adhibeo sum qui si per hic restituo oculus in sedes suus non sum idem modo prolabor permaneo scio oportet lumen sum amitto deinde sum ut aut induresco is aut in pus verto si suppuratio atque dolor finio et intus tunica resido quo paruus foedus postea facies sum utor deinde vel hic collyrium sum ex lac aut ovo vel crocum vel qui albus ovum misceo at si induresco et sic emorior sum ne in pus verto quatenus foed promineo excido sum sic ut hamus summus tunica adprehendo infra is scalpellus incido tum idem medicamentum sum cojacio donec omnis dolor finio idem medicamentum in is quoque oculus utor sum qui prior procaedo deinde per multus locum findo sum


Chironeum autem ulcus appellatur, quod et magnum est et habet oras duras, callosas, tumentes. Exit sanies non multa sed tenuis. Odor malus neque in ulcere neque in eius umore est; nulla inflammatio, dolor modicus est; nihil serpit, ideoque nullum periculum affet, sed non facile sanescit. Interdum tenuis cicatrix inducitur, deinde iterum rumpitur ulcusque renovatur. Fit maxime in pedibus et cruribus. Super id imponi debet, quod et lene aliquid et vehemens et reprimens habeat. Quale eius rei causa fit ex his: squamae aeris, plumbi eloti combusti, singulorum P. IIII; cadmiae, cerae, singulorum P. VIII; rosae quantum satis est ad ceram simul cum eis molliendam.

chironeum autem ulcus appello qui et magnus sum et habeo ora duro callosus tumeo exeo sanies non multus sed tenuis odor malus neque in ulcus neque in is umor sum nullus inflammatio dolor modicus sum nihil serpo ideo nullus periculum affet sed non facilis sanesco interdum tenuis cicatrix induco deinde iterum rumpo ulcus renovo fio magnus in pes et crus super is impono debeo qui et lenis aliquis et vehemens et reprimo habeo qual is res causa fio ex hic squama aer plumbum eloti comburo singulus p quattuor cadmia cera singulus p viii rodo quantus satis sum ad cera simul cum is mollio


In dentium autem dolore, qui ipse quoque maximis tormentis adnumerari potest, vinum ex toto circumcidendum est. Cibo quoque primo abstinendum, deinde eo modico mollique utendum, ne mandentis dentes inritet; tum extrinsecus admovendus per spongiam vapor aquae calidae, inponendumque ceratum ex cyprino exve irino factum, lanaque id conprehendendum, caputque velandum est. Quod si gravior dolor est, utiliter et alvus ducitur, et calida cataplasmata super maxillas inponuntur, et ore umor calidus cum medicamentis aliquibus continetur, saepiusque mutatur. Cuius rei causa et quinquefolii radix in vino mixto coquitur, et hyoscyami radix vel in posca vel in vino, sic up paulum his salis adiciatur et papaveris non nimium aridi cortices et mandragorae radix eodem modo. Sed in his tribus utique vitandum est, ne, quod haustum erit, devoretur. Ex populo quoque alba cortex radicis in hunc usumin vino mixto recte coquitur, et in aceto cornus cervini ramentum, et nepeta cum taeda pingui ac ficu item pingui vel in mulso vel in aceto et melle; ex quibus cum ficus decocta est, is umor percolatur. Specillum quoque lana involutum in calidum oleum demittitur, eoque ipse dens fovetur. Quin etiam quaedam quasi cataplasmata in dentem ipsum inlinuntur; ad quem usum ex malo Punico acido arido malicorii pars interior cum pari potione et gallae et pinei corticis conteritur, misceturque his minium; eaque contrita aqua pluviatili coguntur. Aut panacis, papaveris lacrimae, peucedani, uvae taminiae sine seminibus pares potiones conteruntur. Aut galbani partes tres, papaveris lacrimae pars quarta. Quicquid dentibus admotum est, nihilo minus supra maxillas ceratum, quale supra (1) posui, esse debet lana optentum. Quidam etiam murrae, cardamomi, singulorum P. I; croci, pyrethri, ficorum, spartes, singulorum P. IIII; sinapis P. VIII contrita linteolo inlinunt, inponuntque in umero partis eius, qua dens dolet: si is superior est, a scapulis; si inferior, a pectore; idque dolorem levat, et cum levavit, protinus summovendum est. Si vero exesus est dens, festinare ad eximendum eum, nisi res coëgit, non est necesse: sed tum omnibus fomentis, quae supra (3 seq.) posita sunt, adiciendae quaedam valentiores conpositiones sunt quae dolorem levant; qualis Herae est. Habet autem papaveris lacrimae P. I; piperis P. II; soreos P. X; quae contrita galbano excipiuntur, idque circum-datur; aut Menemachi, maxime ad maxillares dentes, in qua sunt croci P. =; cardamomi, turis fuliginis, ficorum, spartes, pyrethri, singulorum P. IIII; sinapis P. VIII. Quidam autem miscent pyrethri, piperis, elateri, spartes, singulorum P. I; aluminis scissilis, papaveris lacrimae, uvae taminiae, sulpuris ignem non experti, bituminis, lauri bacarum, sinapis, singulorum P. II. Quod si dolor eximi eum cogit, et piperis semen cortice liberatum, et eodem modo Bactriana hederae coniecta in id foramen dentem findit, isque per testas excidet. Et plani piscis, quam pastinacam nostri, trygona Graeci vocant, aculeus torretur, deinde conteritur resinaque excipitur, quae denti circumdata hunc solvit. Et alumen scissile et in foramen coniectum dentem citat. Sed id tamen involutum in lanula demitti commodius est, quia sic dente servato dolorem levat. Haec medicis accepta sunt. Sed agrestium experimento cognitum est, cum dens dolet, herbam mentastrum cum suis radicibus evelli debere, et in pelvem coici, supraque aquam infundi, collocarique iuxta sedentem hominem undique veste contectum; tum in pelvem candentes silices demitti, sic ut aqua tegantur; hominemque eum hiante ore vaporem excipere, ut supra dictum est, undique inclusum. Nam et sudor plurimus sequitur, et per os continens pituita defluit, idque saepe longiorem, semper annuam valetudinem bonam praestat.

in dens autem dolor qui ipse quoque magnus tormentum adnumeraris possum vinum ex totus circumcido sum cibus quoque primus abstineo deinde is modicus mollio utor ne mando dens irrito tum extrinsecus admoveo per spongia vapor aqua calida inpono cero ex cuprinus ex irinum facio lana is comprehendo caput velo sum qui si gravis dolor sum utilis et alvus duco et calidum cataplasmo super maxilla inpono et os umor calidus cum medicamentum aliqui contineo saepis muto qui res causa et quinquefolius radix in vinum misceo coquo et hyoscyamus radix vel in posca vel in vinum sic up paulus hic sal adicio et papaver non nimium aridus cortex et mandragoras radix idem modo sed in hic tres utique vito sum ne qui haurio sum devoro ex populus quoque albus cortex radix in hic usumin vinum misceo rectus coquo et in acetum cornus cervinus ramenta et nepeta cum taeda pinguis atque ficu item pinguis vel in mulceo vel in acetum et mel ex qui cum ficus decoquo sum is umor percolo specillum quoque lana involvo in calidus oleum demitto eo ipse dens foveo quin etiam quidam quasi cataplasmo in dens ipse inlinuntur ad qui usus ex malus punicus acidus aridus malicorium pars intereo cum par potio et galla et pineum cortex contero misceo hic minius is contero aqua pluviatilis cogo aut panax papaver lacrima peucedanos labrusca taminiae sine semen par potio contero aut galbanus pars tres papaver lacrima pars quartus quisquis dens admoveo sum nihilum paruus supra maxilla cero qualis supra pono sum debeo lana obtineo quidam etiam murra cardamomum singulus p eo crocus pyrethrum ficorum spartes singulus p quattuor sinapis p viii contero linteolum inlinunt inpono in umerus pars is qui dens doleo si is superus sum ab scapulis si inferus ab pectus is dolor levo et cum levo protinus summovendum sum si verus exedo sum dens festino ad eximo is nisi res coegit non sum necesse sed tum omnis fomentum qui supra seq pono sum adicio quidam valeo conpositio sum qui dolor levo qualis hera sum habeo autem papaver lacrima p eo pipo p is soreos p decem qui contero galbanus excipio is circum do aut menemachi magnus ad maxillaris dens in qui sum crocus p cardamomum tus fuligo ficorum spartes pyrethrum singulus p quattuor sinapis p viii quidam autem misceo pyrethrum pipo elaterium spartes singulus p eo alumen scissilis papaver lacrima labrusca taminiae sulfur ignis non experior bitumen laurus bacaris sinapis singulus p is qui si dolor eximo is cogo et pipo semen cortex libero et idem modo bactrianus hedera conicio in is foramen dens findo eo per testo excido et planus piscis quam pastinaca noster trygona graecum voco aculeus torreo deinde contero resina excipio qui dens circumdo hic solvo et alumen scissilis et in foramen conicio dens cito sed is tamen involvo in lanula demitto commodus sum quia sic dens servo dolor levo hic medicus accipio sum sed agrestis experimentum cognosco sum cum dens doleo herba mentastrum cum suus radix evello debeo et in pelvis coix supra aqua infundo colloco iuxta sedeo homo undique vestis contego tum in pelvis candeo silex demitto sic ut aqua tego homo is hio os vaporo excipio ut supra dico sum undique includo nam et sudor multus sequor et per os contineo pituita defluo is saepe longus semper annuo valetudo bonus praesto


Articulis vero qui sic dolent, ut super eos ex callo quaedam tubercula innata sint, numquam liberantur: quaeque eorum vitia vel in senectute coeperunt, vel ad senectutem ab adulescentia pervenerunt, ut aliquando leniri possunt, sic numquam ex toto finiuntur.

articulis verus qui sic doleo ut super is ex callus quidam tuberculum innato sum numquam libero quisque is vitio vel in senectus coepio vel ad senectus ab adulescentia pervenio ut aliquando lenio possum sic numquam ex totus finio


1 Luxata igitur, in quacumque parte corporis sunt, quam primum sic curari debent, ut, qua dolor est, ea scalpello cutis crebro incidatur, detergeaturque eodem averso profluens sanguis. Quod si paulo tardius subvenitur iamque etiam rubor est, qua rubet corpus si tumor quoque accessit, quacumque is est, id optimum auxilium est. Tum superdanda reprimentia sunt, maximeque lana sucida ex aceto et oleo. Quod si levior is casus est, possunt etiam sine scalpello inposita eadem mederi; et si nihil aliud est, cinis quoque maxime ex sarmentis (si is non est, quilibet alius) ex aceto vel etiam ex aqua coactus.

luxo igitur in quicumque pars corpus sum quam primus sic curaris debeo ut qui dolor sum is scalpellus cutis creber incido detergeo idem averto profluo sanguis qui si paulus tardus subvenio iam etiam rubor sum qui rubeo corpus si tumor quoque accedo quicumque is sum is bonus auxilium sum tum superdo reprimo sum magnus lana sucidus ex acetum et oleum qui si levis is casus sum possum etiam sine scalpellus inpono idem medeor et si nihil alius sum cinis quoque magnus ex sarmentum si is non sum qui alius ex acetum vel etiam ex aqua cogo


Tertium genus telorum est, quod interdum evelli debet; plumbea glans aut lapis aut simile aliquid, quod perrupta cute integrum intus insedit.— In omnibus his latius vulnus aperiundum, idque quod inest, ea, qua venit, forfice extrahendum est. Accedit vero aliquid difficultatis sub omni ictu, si telum vel ossi inhaesit vel in articulo se inter duo ossa demersit. In osse usque eo movendum est, donec laxetur is locus, qui mucronem momordit; et tunc vel manu vel forfice telum extrahendum est; quae ratio in dentibus quoque eiciendis est. Vix umquam in telum non sequitur: sed si morabitur, excuti quoque ictum aliquo ferramento poterit. Ultimum est, ubi non evellitur, terebra iuxta forare, ab eoque foramine ad speciem litterae vel contra telum os excidere sic, ut lineae, quae diducuntur, ad telum spectent; eo facto id necesse est labet et facile auferatur. Inter duo vero ossa si per ipsum articulum perruperit, circa volnus duo membra fascis habenisve deliganda et per has in diversas partes diducenda sunt, ut nervos distendant; quibus extentis laxius inter ossa spatium est, ut sine difficultate telum recipiatur. Illud videndum est, sicut in aliis locis (1C) posui, ne quis nervus aut vena aut arteria a telo laedatur, dum id extrahitur, eadem scilicet ratione, quae supra posita est (1C).

tertius genus telum sum qui interdum evello debeo plumbea glans aut lapis aut similis aliquis qui perrumpo cutis integer intus insedeo in omnis hic fero vulnus aperio is qui insum is qui venio forfice extraho sum accedo verus aliquis difficultas sub omnis ictus si telis vel ossum inhaereo vel in articulus sui inter duo os demergo in ossum usque is moveo sum donec laxo is locus qui mucro mordeo et tunc vel manus vel forfice telis extraho sum qui ratio in dens quoque eicio sum vix umquam in telis non sequor sed si moror excutio quoque ictus aliquis ferramentum possum ulter sum ubi non evello terebra iuxta foraris ab eo foramen ad species littera vel contra telis os excido sic ut linea qui diduco ad telis specto is facio is necesse sum labo et facilis aufero inter duo verus os si per ipse articulis perrumpo circa vulnus duo membrum fascis habenisve deligo et per hic in diverto pars diduco sum ut nervus distendo qui extendo laxus inter os spatium sum ut sine difficultas telis recipio ille video sum sicut in alius locus que pono ne quis nervus aut vena aut arteria ab telum laedo dum is extraho idem scilicet ratio qui supra pono sum que


Protarchus autem ad parotidas eaque tubercula, quae melicerides favi vel phymata nominantur, item mala ulcera pumicis, resinae pineae liquidae, turis fuliginis, spumae nitri, iridis, singulorum P. VIII cum cerae P. VIIII miscebat, hisque olei cyathum et dimidium adiciebat.

protarchus autem ad parotidas is tuberculum qui melicerides faveo vel phyma nomino item malus ulcus pumex resina pinea liquidus tus fuligo spuma nitrion iridis singulus p viii cum cera p viiii misceo hic oleum cyathus et dimidium adicio