Sed cum proposuerim signa, quae in omni adversa valetudine communia esse consuerunt, eo quoque transibo, ut, quas aliquis in singulis morborum generibus habere possit notas, indicem. Quaedam autem sunt quae ante febres, quaedam quae inter eas, quid aut intus sit aut venturum sit, ostendunt. Ante febres, si caput grave est, aut ex somno oculi caligant, aut frequentia sternumenta sunt, circa caput aliquis pituitae impetus timeri potest. Si sanguis aut calor abundat, proxumum est, ut aliqua parte profluvium sanguinis fiat. Si sine causa quis emacrescit, ne in malum habitum corpus eius recidat, metus est. Si praecordia dolent, aut inflatio gravis est, aut toto die non concocta fertur urina, cruditatem esse manifestum est. Quibus diu color sine morbo regio malus est, ii vel capitis doloribus conflictantur, vel terram edunt. Qui diu habent faciem pallidam et tumidam, aut capite aut visceribus aut alvo laborant. Si in continua febre puero venter nihil reddidit, mutaturque ei color, neque somnus accedit, ploratque is adsidue, metuenda nervorum distentio est. Frequens autem destillatio in corpore tenui longoque tabem timendam esse testatur. Ubi pluribus diebus non descendit alvus, docet aut subitam deiectionem aut febriculam instare. Ubi pedes turgent, longae deiectiones sunt; ubi dolor in imo ventre et coxis est, aqua inter cutem instat: sed hoc morbi genus ab ilibus oriri solet. Idem propositum periculum est iis, quibus voluntas desidendi est, venter nihil reddit nisi et aegre et durum, tumor in pedibus est, idemque modo dextra modo sinistra parte ventris invicem oritur atque finitur: sed a iocinere id malum proficisci videtur. Eiusdem morbi nota est, ubi circa umbilicum intestina torquentur (στρόφουσ Graeci nominant), coxaeque dolores manent, eaque neque tempore neque remediis solvuntur. Calor autem articulorum prout in pedibus manibusve aut alia qualibet parte sic est ut eo loco nervi contrahantur, aut si id membrum ex levi causa fatigatum aeque frigido calidoque offenditur, podagram cheiragramve, vel eius articuli, in quo id sentitur, morbum futurum esse denuntiat. Quibus in pueritia sanguis ex naribus fluxit, deinde fluere desiit, vel capitis doloribus conflictentur necesse est, vel in articulis aliquas exulcerationes gravis habeant, vel aliquo morbo etiam debilitentur. Quibus feminis menstrua non proveniunt, necesse est capitis acerbissimi dolores sint, vel quaelibet alia pars morbo infestetur. Eademque iis pericula sunt, quibus articulorum vitia, dolores tumoresque, sine podagra similibusque morbis, oriuntur et desinunt, utique, si saepe tempora iisdem dolent noctuque corpora insudant. Si frons prurit, lippitudinis metus est. Si mulier a partu vehementes dolores habet, neque alia praeterea signa mala sunt, circa vicensimum diem aut sanguis per nares erumpet, aut in inferioribus partibus aliquid abscedet. Quicumque etiam dolorem ingentem circa tempora et frontem habebit, is alterutra ratione eum finiet, magisque si iuvenis erit, per sanguinis profusionem, si senior, per suppurationem. Febris autem, quae subito sine ratione, sine bonis signis finita est, fere revertitur. Cui sanguine fauces et interdiu et noctu replentur, sic ut neque capitis dolores neque praecordiorum neque tussis neque vomitus neque febricula praecesserit, huius aut in naribus aut in faucibus ulcus reperietur. Si mulieri inguen et febricula orta est, neque causa apparet, ulcus in vulva est. Urina autem crassa, ex qua quod desidet album est, significat circa articulos aut circa viscera dolorem metumque morbi esse. Eadem viridis aut viscerum dolorem tumoremque cum aliquo periculo subesse, aut certe corpus integrum non esse testatur. At si sanguis aut pus in urina est, vel vesica vel renes exulcerati sunt. Si haec crassa carunculas quasdam exiguas quasi capillos habet, aut si bullat et male olet, et interdum quasi harenam, interdum quasi sanguinem trahit, dolent autem coxae et quae inter has superque pubem sunt, et accedunt frequentes ructus, interdum vomitus biliosus, extremaeque partes frigescunt, urinae crebra cupiditas sed magna difficultas est, et quod inde excretum est, aquae simile vel rufum vel pallidum est, paulum tamen in eo levamenti est, alvus vero cum multo spiritu redditur, utique in renibus vitium est. At si paulatim destillat, vel si sanguis per hanc editur, et in eo quaedam cruenta concreta sunt, idque ipsum cum difficultate redditur, et circa pubem inferiores partes dolent, in eadem vesica vitium est. Calculosi vero his indiciis cognoscuntur: difficulter urina redditur paulatimque; interdum etiam sine voluntate destillat; eadem harenosa est; nonnumquam sanguis aut cruentum aut purulentum aliquid cum ea excernitur; eamque quidam promptius recti, quidam resupinati, maximeque ii, qui grandes calculos habent, quidam etiam inclinati reddunt, colemque extendendo dolorem levant. Gravitatis quoque cuiusdam in ea parte sensus est; atque ea cursu omnique motu agentur. Quidam etiam, cum torquentur, pedes inter se, subinde mutatis vicibus, inplicant. Feminae vero oras naturalium suorum manibus admotis scabere coguntur: nonnumquam, si digitum admoverunt, ubi vesicae cervicem is urguet, calculum sentiunt. At qui spumantem sanguinem excreant, iis in pulmone vitium est. Mulieri gravidae sine modo fusa alvus excutere partum potest. Eidem si lac ex mammis profluit, inbecillum est quod intus gerit: durae mammae sanum illud esse testantur. Frequens singultus et praeter consuetudinem continuus iecur inflammatum esse significat. Si tumores super ulcera subito esse desierunt, idque a tergo incidit, vel distentio nervorum vel rigor timeri potest: at si a priore parte id evenit, vel lateris acutus dolor vel insania expectanda est: interdum etiam eiusmodi casum, quae tutissima inter haec est, profusio alvi sequitur. Si ora venarum, sanguinem solita fundere, subito suppressa sunt, aut aqua inter cutem aut tabes sequitur. Eadem tabes subit, si in lateris dolore orta suppuratio intra quadraginta dies purgari non potuit. At si longa tristitia cum longo timore et vigilia est, atrae bilis morbus subest. Quibus saepe ex naribus fluit sanguis, iis aut lienis tumet, aut capitis dolores sunt, quos sequitur, ut quaedam ante oculos tamquam imagines obversentur. At quibus magni lienes sunt, iis gingivae malae sunt, et os olet, aut sanguinis aliqua parte prorumpit; quorum si nihil evenit, necesse est in cruribus mala ulcera, et ex his nigrae cicatrices fiant. Quibus causa doloris neque sensus eius est, his mens labat. Si in ventrem sanguis confluxit, ibi in pus vertitur. Si a coxis et inferioribus partibus dolor in pectus transit, neque ullum signum malum accessit, suppurationis eo loco periculum est. Quibus sine febre aliqua parte dolor aut prurigo cum rubore et calore est, ibi aliquid suppurat. Urina quoque, quae in homine sano parum liquida est, circa aures futuram aliquam suppurationem esse denuntiat.

sed cum propono signum qui in omnis adverso valetudo commune sum consuo is quoque transeo ut qui aliquis in singuli morbus genus habeo possum nosco index quidam autem sum qui ante febris quidam qui inter is quis aut intus sum aut venio sum ostendo ante febris si caput gravis sum aut ex somnus oculus caligo aut frequentia sternumentum sum circa caput aliquis pituita impetus timeo possum si sanguis aut calor abundo proximus sum ut aliqui pars profluvius sanguis fio si sine causa quis emacresco ne in malus habitus corpus is recido metus sum si praecordia doleo aut inflatio gravis sum aut totus dies non concoquo fero urina cruditas sum manifestus sum qui diu color sine morbus regius malus sum is vel capio dolor conflicto vel terra edo qui diu habeo facies pallidus et tumidus aut caput aut viscera aut alvus laboro si in continuo febris puer venter nihil reddo muto is color neque somnus accedo ploro is assiduus metuo nervus distentio sum frequens autem destillatio in corpus tenuis longus tabes timeo sum testor ubius multus dies non descendo alvus doceo aut subeo deiectio aut febricula insto ubius pes turgent longus deiectio sum ubi dolor in imus venter et coxa sum aqua inter cutis insto sed hic morbus genus ab ilis orior soleo idem propono periculum sum is qui voluntas desideo sum venter nihil reddo nisi et aeger et durus tumor in pes sum idem modo dextera modo sinistra pars venter invicem orior atque finio sed ab iocinere is malus proficisco video idem morbus nosco sum ubi circa umbilicus intestinum torqueo graecum nomino coxa dolor maneo is neque tempus neque remedium solvo calor autem articulus prout in pes manus aut alius qualibet pars sic sum ut is locus nervus contraho aut si is membrum ex levis causa fatigo aequus frigidus calidus offendo podagra cheiragramve vel is articulus in quo is sentio morbus sum sum denuntio qui in pueritia sanguis ex naris fluo deinde fluo desino vel capio dolor conflicto necesse sum vel in articulis aliqui exulceratio gravis habeo vel aliquis morbus etiam debilito qui femina menstruus non provenio necesse sum capio acerbus dolor sum vel qui alius pars morbus infesto idem is periculum sum qui articulus vitio dolor tumor sine podagra similis morbus orior et desino utique si saepe tempus idem doleo nox corpus insudo si frons prurio lippitudo metus sum si mulier ab partus vehemens dolor habeo neque alius praeterea signum malus sum circa vicesimus dies aut sanguis per naris erumpo aut in inferus pars aliquis abscedo quicumque etiam dolor ingens circa tempus et frons habeo is alteruter ratio is finio magus si juvenis sum per sanguis profusio si senex per suppuratio febris autem qui subeo sine ratio sine bonus signum finio sum fere revorto qui sanguis fauces et interdiu et nox repleo sic ut neque capio dolor neque praecordia neque tundo neque vomo neque febricula praecedo hic aut in naris aut in fauces ulcus reperio si mulier inguen et febricula orior sum neque causa appareo ulcus in volva sum urina autem crassus ex qui qui desideo albus sum significo circa articulus aut circa viscera dolor metus morbus sum idem viridis aut viscera dolor tumor cum aliquis periculum subsum aut certus corpus integer non sum testor at si sanguis aut pus in urina sum vel vesica vel renes exulcero sum si hic crassus caruncula quidam exiguus quasi capillus habeo aut si bullo et malus oleo et interdum quasi harena interdum quasi sanguis traho doleo autem coxa et qui inter hic supo pubes sum et accedo frequens ructus interdum vomo biliosus extremus pars frigescunt urina creber cupiditas sed magnus difficultas sum et qui inde excerno sum aqua similis vel rufus vel pallidus sum paulus tamen in is levamenti sum alvus verus cum multus spiritus reddo utique in renibus vitium sum at si paulatim destillo vel si sanguis per hic edo et in is quidam cruento concretum sum is ipse cum difficultas reddo et circa pubes inferus pars doleo in idem vesica vitium sum calculosus verus hic indicium cognosco difficilis urina reddo paulatim interdum etiam sine voluntas destillo idem harenosus sum nonnumquam sanguis aut cruentus aut purulentus aliquis cum is excerno eo quidam promptus recingo quidam resupino magnus is qui grandis calculus habeo quidam etiam inclino reddo colo extendo dolor levo gravitas quoque quidam in is pars sensus sum atque is cursus omne motus ago quidam etiam cum torqueo pes inter sui subinde mutas vicis implico femina verus ora naturalis suus manus admoueo scabo cogo nonnumquam si digitus admoverunt ubi vesica cervix is urgeo calculus sentio at qui spumo sanguis excreo is in pulmo vitium sum mulier gravida sine modo fundo alvus excutio pario possum eos si lac ex mamma profluo imbecillus sum qui intus gero durus mamma sanus ille sum testo frequens singultus et praeter consuetudo continuus jecur inflammo sum significo si tumor super ulcus subeo sum desino is ab tergum incido vel distentio nervus vel rigor timeo possum at si ab prior pars is evenio vel lateo acutus dolor vel insania exspecto sum interdum etiam eiusmodi casus qui tueor inter hic sum profusio alvus sequor si os venaris sanguis soleo fundo subeo supprimo sum aut aqua inter cutis aut tabes sequor idem tabes subeo si in lateo dolor orior suppuratio intra quadraginta dies purgaris non possum at si longus tristitia cum longus timor et vigil sum ater bilis morbus subsum qui saepe ex naris fluo sanguis is aut lienis tumeo aut capio dolor sum qui sequor ut quidam ante oculus tamquam imago obverso at qui magnus lienis sum is gingiva malus sum et os oleo aut sanguis aliqui pars prorumpo qui si nihil evenio necesse sum in crus malus ulcus et ex hic niger cicatrix fio qui causa dolor neque sensus is sum hic mens labo si in venter sanguis confluo ibi in pus verto si ab coxa et inferus pars dolor in pectus transeo neque ullus signum malus accedo suppuratio is locus periculum sum qui sine febris aliqui pars dolor aut prurigo cum rubor et calor sum ibi aliquis suppuro urina quoque qui in homo sano parum liquidus sum circa auris sum aliqui suppuratio sum denuntio


Interdum inter se palpebrae coalescunt aperirique non potest oculis. Cui malo solet etiam illud accedere, ut palpebrae cum albo oculi cohaerescant, scilicet eum in utroque fuit ulcus neclegenter curatum: sanescendo enim, quod diduci potuit et debuit, glutinavit: ancyloblepharus † sub utroque vitio Graeci vocant. Palpebrae tantum inter se co- haerentes non difficulter diducuntur, sed interdum frustra: nam rursus glutinantur. Experiri tamen oportet, quia bene res saepius cedit. Igitur aversum specillum inserendum, diducendaeque eo palpebrae sunt; deinde exigua penicilla interponenda, donec exulceratio eius loci finiatur. At ubi albo ipsius oculi palpebra inhaesit, Heraclides Tarentinus auctor est adverso scalpello subsecare cum magna moderatione, ut neque ex oculo neque ex palpebra quicquam abscidatur; ac si necesse est, ex palpebra potius. Post haec inunguatur oculus medicamentis, quibus aspritudo curatur; cottidieque palpebra vertatur, non solum ut ulceri medicamentum inducatur, sed etiam ne rursus inhaereat; ipsique etiam praecipiatur, ut saepe eam digitis duobus attollat. Ego sic restitutum esse neminem memini. Meges se quoque multa temptasse, neque umquam profuisse, quia semper iterum oculo palpebra inhaeserit, memoriae prodidit.

interdum inter sui palpebra coalesco aperio non possum oculus qui malus soleo etiam ille accedo ut palpebra cum album oculus cohaeresco scilicet is in uterque sum ulcus neclegenter curo sanesco enim qui diduco possum et debeo glutinavit ancyloblepharus sub uterque vitio graecum voco palpebra tantus inter sui co haereo non difficilis diduco sed interdum frustra nam rursus glutino experior tamen oportet quia bene res saepis cedo igitur averto specillum insero diducendaeque is palpebra sum deinde exiguus penicillum interpono donec exulceratio is locus finio at ubi album ipse oculus palpebra inhaereo heraclides tarentinus auctor sum adverso scalpellus subsecaris cum magnus moderatio ut neque ex oculus neque ex palpebra quisquam abscido atque si necesse sum ex palpebra potis post hic inunguatur oculus medicamentum qui aspritudo curo cottidie palpebra verto non solus ut ulcus medicamentum induco sed etiam ne rursus inhaereo ipse etiam praecipio ut saepe is digitus duo attollo ego sic restitus sum nemo memini meges sui quoque multus tento neque umquam prosum quia semper iterum oculus palpebra inhaereo memoria prodo


Contra si vesica cum febre continenti dolet, neque venter quicquam reddit, malum atque mortiferum est; maximeque id periculum est pueris a septimo anno ad quartum decimum.

contra si vesica cum febris contineo doleo neque venter quisquam reddo malus atque mortiferus sum magnus is periculum sum puer ab septimus annus ad quartus decimus


Ad tussim Athenionis: murrae, piperis, singulorum P. zorkZZZZ =; castorei, papaveris lacrimae, singulorum P. 1. Quae separatim contusa postea iunguntur, et ad magnitudinem fabae nostrae bina catapoita mane, bina noctu dormituro dantur.

ad tussis athenio murra pipo singulus p zorkzzzz castorei papaver lacrima singulus p qui separatim contundo postea jungo et ad magnitudo faba noster bini catapoita mane bini nox dormio do


At id, quod pervium est, late fusum atque sinuatum, minusque quam superiora intestina nervosum, ab utraque parte huc atque illuc volutum, magis tamen in sinisteriores inferioresque partes, contingit iecur atque ventriculum; deinde cum quibusdam membranulis a sinistro rene venientibus iungitur, atque hinc dextra recurvatum in imo derigitur, qua excernit; ideoque id ibi rectum intestinum nominatur.

at is qui pervius sum latus fundo atque sinuo parvus quam superus intestinum nervosum ab uter pars huc atque illic volutum magis tamen in sinisteriores inferus pars contingo jecur atque ventriculis deinde cum quidam membranulis ab sinister reneo venio jungo atque hinc dextera recurvatum in imus derego qui excerno ideo is ibi recingo intestinus nomino


Ac viscerum quidem hae sedes sunt. Stomachus vero, qui intestinorum principium est, nervosus: a septima spinae vertebra incipit, circa praecordia cum ventriculo committitur. Ventriculus autem, qui receptaculum cibi est, constat ex duobus tergoribus; isque inter lienem et iecur positus est, utroque ex his paulum super eum ingrediente. Suntque etiam membranulae tenues, per quas inter se tria ista conectuntur, iungunturque ei saepto, quod transversum esse supra (Section: 4) posui.

atque viscera quidem hic sedes sum stomachus verus qui intestinum principium sum nervosus ab septimus spina vertebra incipio circa praecordia cum ventriculus committo ventriculus autem qui receptaculis cibus sum consto ex duo tergoribus eo inter lienis et jecur pono sum uterque ex hic paulus super is ingredior sum etiam membranula tenuis per qui inter sui tres iste conecto jungo is saepio qui transverto sum supra section pono


32 At si digiti vel in utero protinus, vel propter communem exulcerationem postea cohaeserunt, scalpello diducuntur; dein separatim uterque non pingui emplastro circumdatur atque ita per se uterque sanescit. Si vero fuit ulcus in digito posteaque male inducta cicatrix curvum eum reddidit, primum malagma temptandum est; deinde, si id nihil prodest (quod et in veteri cicatrice et ubi nervi laessi sunt evenire consuevit) videre oportet, nervine id vitium an cutis sit. Si nervi sit, attingi non debet: neque enim sanabile est: si cutis, tota cicatrix excidenda, quae fere callosa extendi digitum minus patiebatur; tum rectus sic ad novam cicatricem perducendus est.

at si digitus vel in uterus protinus vel propter communis exulceratio postea cohaereo scalpellus diduco deinde separatim uterque non pinguis emplastrum circumdo atque ita per sui uterque sanesco si verus sum ulcus in digitus postea malus induco cicatrix curvus is reddo primus malagma tento sum deinde si is nihil prodo qui et in vetus cicatrix et ubi nervus laessi sum evenio consuesco video oportet nervine is vitium an cutis sum si nervus sum attingo non debeo neque enim sanabilis sum si cutis totus cicatrix excido qui fere callosus extendo digitus paruus patior tum rectus sic ad novus cicatrix perduco sum


Ventri nullum os subest, sed ibi perniciosae admodum fistulae fiunt, adeo ut Sostratus insanabiles esse crediderit. Id non ex toto ita se habere usus ostendit. Et quidem, quod maxime mirum videri potest, tutior fistula est contra iecur et lienem et ventriculum quam contra intestina, non quo perniciosior ibi sit, sed quo alteri periculo locum faciat. Cuius experimento moti quidam auctores parum modum rei cognoverunt. Nam venter saepe etiam telo perforatur, prolapsaque intestina conduntur, et oras vulneris suturae conprehendunt; quod quemadmodum fiat, mox (16) indicabo. Itaque etiam ubi tenuis fistula abdomen perrumpit, excidere eam licet suturaque oras coniungere. Si vero ea fistula intus patuit, excissa necesse est latius foramen relinquat, quod nisi magna vi, utique ab interiore parte, sui non potest; qua quasi membrana quaedam finit abdomen, quam peritonaeon Graeci vocant. Ergo ubi aliquis ingredi ac moveri coepit, rumpitur illa sutura, atque intestina solvuntur; quo fit, ut pereundum homini sit. Sed non omni modo res ea desperationem habet, ideoque tenuioribus fistulis adhibenda curatio est.

venter nullus os subsum sed ibi perniciosus admodum fistula fio adeo ut sostratus insanabilis sum credo is non ex totus ita sui habeo utor ostendo et quidem qui magnus mirus video possum tueor fistula sum contra jecur et lienis et ventriculis quam contra intestinum non quo perniciosus ibi sum sed quo alter periculum locus facio qui experimentum moveo quidam auctor parum modus res cognosco nam venter saepe etiam telum perforo prolabor intestinum condo et ora vulnus suo comprehendo qui quemadmodum fio mox indico itaque etiam ubi tenuis fistula abdomen perrumpo excido is licet suo ora coniungo si verus is fistula intus pateo excissa necesse sum fero foramen relinquo qui nisi magnus vis utique ab interior pars suus non possum qui quasi membrana quidam finio abdomen quam peritonaeon graecum voco ergo ubi aliquis ingredior atque moveo coepio rumpo ille suo atque intestinum solvo quo fio ut pereo homo sum sed non omnis modo res is desperatio habeo ideo tenuis fistulis adhibeo curatio sum


Nonnumquam autem et ex eiusmodi abscessibus et ex aliis ulcerum generibus fistulae oriuntur. Id nomen est ulceri alto, angusto, calloso. Fit in omni fere parte corporis, habetque quaedam in singulis locis propria. Prius de communibus dicam. Genera igitur plura fistularum sunt, siquidem aliae breves sunt, aliae altius penetrant; aliae rectae intus feruntur, alia multoque plures transversae; aliae simplices sunt, aliae duplices triplitesve ab uno ore intus orsae quae fiunt; aut etiam in plures sinus dividuntur; aliae rectae, aliae flexae et tortuosae sunt. Alia intra carnem desinunt, aliae ad ossa aut cartilaginem penetrant aut, ubi neutrum horum subest, ad interiora perveniunt; aliae deinde facile, aliae cum difficultate curantur; atque etiam quaedam insanabiles reperiuntur.— Expedita curatio in fistula simplici recenti intra carnem, adiuvatque ipsum corpus, si iuvenile, si firmum est: inimica contraria his sunt; itemque si fistula os vel cartilaginem vel nervum vel musculos laesit; si articulum occupavit; si vel ad vessicam vel ad pulmonem vel ad vulvam vel ad grandes venas arteriasve vel ad inania, ut guttur, stomachum, thoracem, penetravit. Ad intestina quoque eam tendere semper periculosum, saepe pestiferum est. Quibus multum mali accedit, si corpus vel aegrum vel senile vel mali habitus est. Ante omnia autem demitti specillum in fistulam convenit, ut quo tendat at quam alte perveniat, scire possumus, simul etiam protinus umida an siccior sit; quod extracto specillo patet. Si vero os in vicino est, id quoque disci potest, iam necne eo fistula pervenerit; penetravit, quatenus nocuerit. Nam si molle est, quod ultimo specillo contingitur, intra carnem adhuc vitium est: si magis id renititur, ad os ventum est. Ibi deinde si labitur specillum, nondum caries est: si non labitur, sed aequali innititur, caries quidem, verum adhuc levis est: si inaequale quoque et asperum subest vehementius os exessum est. At cartilato ubi subsit, ipsa sedes docet perventumque esse ad eam ex renisu patet. Et ex his quidem colliguntur fistularum sedes, aptatia, noxae: simplices vero esse sint, an in plures partes diducantur, cognosci potest ex modo puris; cuius si plus fertur quam quod simplici spatio convenit, plures sinus esse manifestam est; cumque fere iuxta sint caro et nervos et aliqua nervosa, quales fere tunicae membranaeque sunt, genus quoque puris docebit, num plures sinus intus diversa corporis genera perroserint. Siquidem in carne pus leve, album, copiosius fertur; at ex nervoso loco coloris quidem eiusdem, sed tenuius et minus; ex nervo pingue et oleo non dissimile. Denique etiam corporis inclinatio docet, num in plures partes fistulae penetrarint, quia saepe cum quis aliter decubuit aliterve membrum conlocavit, pus ferri quod iam desierat iterum incipit; testaturque non solium alium sinum esse ex quo descendat, sed etiam in aliam corporis partem eum tendere. Sed si et in carne et recens et simplex est, ac neque rugosa neque cava sede neque in articulo, sed in eo membro, quod per se inmobile non nisi cum toto corpore movetur, satis proficiet emplastrum, quod recentibus vulneribus inponitur, dum habeat vel sale vel alumen vel squamam aeris vel aeruginem vel ex metallicis aliquid; exque eo collyrium fieri debet altera parte tenuius, altera parte paulo plenius; idque ea parte, qua tenuius est, antecedente demitti oportet in fistulam, donec purus sanguis se ostendat. Quae in omnibus collyris fistularum perpetua sint. Idem deinde emplastrum in linteolo superinponendum, supraque inicienda spongia est in acetum ante demissa; solvique quinto die satis est. Genusque victus adhibendum est, quo carnem ali docui (V.14. 26, 30). Ac si longius a praecordiis fistula est, ex intervallo ieiunum radiculas esse, deinde vomere necessarium est. Vetustate callosa fit fistula. Callus autem neminem fallit, quia durus est et aut albus aut pallidus. Sed tum validioribus medicamentis opus est; quale est, quod habet: papaveris lacrimae P. 1; cummis P. III =; cadmiae P. IIII; atramenti sutori P. VIII; ex quibus aqua coactis collyrium fit. Aut in quo sunt: gallae P. =-; aeruginis, sandaracae, aluminis Aegypti, singulorum P. yyy I; atramenti sutori conbusti P. yyy II. Aut quod constat ex chalcitide et saxo calcis, quibus auripigmenti dimidio minus quam in singulis prioribus est adicitur; eaque melle cocto excipiuntur. Expeditissimum autem est ex praecepto Megetis aeruginis rasae P. II conterere, deinde Hammoniaci thymiamatis P. zzz I aceto liquare, eoque infuso aeruginem cogere; idque ex primis medicamentis est. Sed ut haec maximi effectus sunt, sic, cui ista non adsunt, facile tamen est callum quibuslibet adurentibus medicamentis erodere: satisque est vel papyrum intortum vel aliquid ex penicillo in modum collyri adstrictum eo inlini. Scilla quoque cocta et mixta cum calce callum exest. Si quando vero longior sed transversa fistula est, demisso specillo contra principium huius incidi commodissimum est, et collyrium utrinque demitti. At si duplicem esse fistulam aut multiplicem existimamus, sic tamen ut brevis intraque carnem sit, collyrium uti non debemus, quod unam partem curet, reliquas omittat; sed eadem medicamenta arida in calamum scriptorium coicienda sunt, isque ori fistulae aptandus, inspirandumque, ut ea medicamenta intus conpellantur: aut eadem ex vino liquanda, vel, si sordidior fistula est, ex mulso, si callosior, ex aceto sunt idque intus infundendum. Quicquid inditum est, superponenda sunt, quae refrigerent et reprimant: nam fere quae circa fistulam sunt, habent aliquid inflammationis. Neque alienum est, ubi qui solverit, antequam rursus alia medicamenta coiciat, per oricularium clysterem fistulam eluere; si plus puris fertur, vino; si callus durior est, aceto; si iam purgatur, mulso vel aqua, in qua ervum coctum sit, sic ut huic quoque mellis paulum adiciatur. Fere vero fit, ut ea tunica, quae inter foramen et integram carnem est, victa medicamentis tota exeat, infraque ulcus purum sit; quod ubi contigit, imponenda glutinantia sunt, praecipueque spongia melle cocto inlita. Neque ignoro multis placuisse linamentum in modum collyri compositum tinctum melle demitti; sed celerius id glutinat quam impletur. Neque verendum est, ne purum corpus puro corpori iunctum non coeat: adiectis quoque medicamentis ad id efficacibus cum saepe exulceratio digitorum, nisi magna cura prospeximus, sanescendo in unum eos iungat.

nonnumquam autem et ex eiusmodi abscessus et ex alius ulcus genus fistula orior is nomen sum ulcus altus angustus callosus fio in omnis fere pars corpus habeo quidam in singuli locus proprius prior de communis dico genus igitur multus fistularis sum siquidem alius brevis sum alius altus penetro alius recingo intus fero alius multus multus transverto alius simplex sum alius duplex triplitesve ab unus os intus ordior qui fio aut etiam in multus sinus divido alius recingo alius flecto et tortuosus sum alius intra caro desino alius ad os aut cartilago penetro aut ubi neuter hic subsum ad interior pervenio alius deinde facilis alius cum difficultas curo atque etiam quidam insanabilis reperio expedio curatio in fistula simplex recens intra caro adiuvatque ipse corpus si iuvenilis si firmum sum inimicus contrarius hic sum ito si fistula os vel cartilago vel nervus vel musculus laedo si articulis occupo si vel ad vessicam vel ad pulmo vel ad volva vel ad grandis vena arteriasve vel ad inanis ut guttur stomachus thoracem penetro ad intestinum quoque is tendo semper periculosus saepe pestifer sum qui multus malus accedo si corpus vel aeger vel senilis vel malus habitus sum ante omnis autem demitto specillum in fistula convenio ut quo tendo at quam altus pervenio scio possum simul etiam protinus umidus an siccus sum qui extraho specillum pateo si verus os in vicinus sum is quoque disco possum iam necne is fistula pervenio penetro quatenus noceo nam si mollis sum qui ultimo specillum contingo intra caro adhuc vitium sum si magis is renitor ad os venio sum ibi deinde si labor specillum nondum caries sum si non labor sed aequal innitor caries quidem verus adhuc levis sum si inaequal quoque et asperum subsum vehemens os exessum sum at cartilato ubi subsentio ipse sedes doceo pervenio sum ad is ex renitor pateo et ex hic quidem colligo fistularis sedes aptatia noxa simplex verus sum sum an in multus pars diduco cognosco possum ex modo purus qui si multus fero quam qui simplex spatium convenio multus sinus sum manifestam sum cum fere iuxta sum carus et nervus et aliqui nervosus qualis fere tunica membrana sum genus quoque purus doceo num multus sinus intus diverto corpus genus perrodo siquidem in carnis pus levis albus copiosus fero at ex nervoso locus color quidem idem sed tenuis et paruus ex nervus pinguis et oleum non dissimilis denique etiam corpus inclinatio doceo num in multus pars fistula penetro quia saepe cum quis aliter decumbo aliter membrum conloco pus fero qui iam desino iterum incipio testo non solium alius sinum sum ex quo descendo sed etiam in alius corpus pars is tendo sed si et in carnis et recens et simplex sum atque neque rugosus neque cavo sedes neque in articulus sed in is membrum qui per sui inmobilis non nisi cum totus corpus moveo satis proficio emplastrum qui recens vulnus inpono dum habeo vel sal vel alumen vel squama aer vel aerugo vel ex metallicus aliquis ex is collyrium fio debeo alter pars tenuis alter pars paulus plenus is is pars qui tenuis sum antecedo demitto oportet in fistula donec purus sanguis sui ostendo qui in omnis collyra fistularis perpetuus sum idem deinde emplastrum in linteolum superinponendum supra inicio spongia sum in acetum ante demitto solvo quintus dies satis sum genus vinco adhibeo sum quo caro al doceo v atque si longus ab praecordia fistula sum ex intervallum jejunus radicula sum deinde vomo necessarius sum vetustas callosus fio fistula callus autem nemo fallo quia durus sum et aut albus aut pallidus sed tum validus medicamentum opus sum qualis sum qui habeo papaver lacrima p cummis p iii cadmia p quattuor atramentum sutor p viii ex qui aqua cogo collyrium fio aut in quo sum galla p aerugo sandaraca alumen aegyptius singulus p yyy eo atramentum sutor conbusti p yyy is aut qui consto ex chalcitis et saxum calcis qui auripigmentum dimidio paruus quam in singuli prior sum adicio is mel coquo excipio expedio autem sum ex praeceptum meges aerugo rado p is contero deinde hammoniacus thymiama p zzz eo acetum liquaris eo infundo aerugo cogo is ex primus medicamentum sum sed ut hic magnus efficio sum sic qui iste non adsum facilis tamen sum callus qui aduro medicamentum erodo sero sum vel papyrus intorqueo vel aliquis ex penicillus in modus collyrium adstringo is inlini scilla quoque coquo et misceo cum calx callus exedo si quando verus longus sed transverto fistula sum demitto specillum contra principium hic incido commodus sum et collyrium uter demitto at si duplico sum fistula aut multiplico existimo sic tamen ut brevis intro caro sum collyrium uti non debeo qui unus pars curo reliquus omitto sed idem medicamentum aridus in calamus scriptorium cojacio sum eo aurum fistula apto inspiro ut is medicamentum intus conpello aut idem ex vinum liquo vel si sordidus fistula sum ex mulceo si callosus ex acetum sum is intus infundo quisquis indo sum superpono sum qui refrigero et reprimo nam fere qui circa fistula sum habeo aliquis inflammatio neque alienus sum ubi qui solvo antequam rursus alius medicamentum cojacio per auricularius clysterem fistula eluo si multus purus fero vinum si callus durus sum acetum si iam purgo mulceo vel aqua in qui ervum coquo sum sic ut hic quoque mel paulus adicio fere verus fio ut is tunica qui inter foramen et integer caro sum vinco medicamentum totus exeo infra ulcus purus sum qui ubi contingo impono glutino sum praecipuus spongia mel coquo inlito neque ignoro multus placeo linamentum in modus collyrium compono tingo mel demitto sed celer is glutino quam impleo neque vereor sum ne purus corpus purus corpus jungo non coeo adicio quoque medicamentum ad is efficax cum saepe exulceratio digitor nisi magnus cura prospicio sanesco in unus is jungo


In testiculis vero si qua inflammatio sine ictu orta est, sanguis a talo mittendus est; a cibo abstinendum; inponenda ex faba farina eo ex mulso cocta cum cumino contrito et ex melle cocto; aut contritum cuminum cum cerato ex rosa facto; aut lini semen frictum, contritum et in mulso coctum; aut tritici farina ex mulso cocta cum cupresso; aut lilii radix contrita. At si idem induruerunt, inponi debet lini vel faeni Graeci semen ex mulso coctum; aut ex cyprino ceratum; aut simila ex vino contrita, cui paulum croci sit adiectum. Si vetustior iam durities est, maxime proficit cucumeris agrestis radix in mulso cocta, deinde contrita. Si ex ictu tument, sanguinem mitti necessarium est, magisque si etiam livent. Inponendum vero utrumlibet ex iis, quae cum cumino conponuntur supraque (A) posita sunt; aut ea conpositio, quae habet: nitri cocti P. resinae pineae, cumini, singulorum P. II; uvae taminiae sine seminibus P. IIII; mellis quantum satis sit ad ea cogenda. Quod si ex ictu testiculus ali desit, fere pus quoque increscit, neque aliter succurri potest quam si inciso scroto et pus emissum et ipse testiculus excisus est.

in testiculis verus si qui inflammatio sine ictus orior sum sanguis ab talus mitto sum ab cibus abstineo inpono ex faba farina is ex mulceo coquo cum cuminum contero et ex mel coquo aut contero cuminum cum cero ex rodo facio aut linum semen frico contero et in mulceo coquo aut triticum farina ex mulceo coquo cum cupresso aut lilium radix contero at si idem induresco inpono debeo linum vel faenum graecum semen ex mulceo coquo aut ex cuprinus cero aut simila ex vinum contero qui paulus crocus sum adiectus si vetustus iam durities sum magnus proficio cucumis agrestis radix in mulceo coquo deinde contero si ex ictus tumeo sanguis mitto necessarius sum magus si etiam liveo inpono verus uter ex is qui cum cuminum conpono supra ab pono sum aut is compositio qui habeo nitrion coquo p resina pinea cuminum singulus p is labrusca taminiae sine semen p quattuor mel quantus satis sum ad is cogo qui si ex ictus testiculus al desum fere pus quoque incresco neque aliter succurro possum quam si incido scrotum et pus emitto et ipse testiculus excido sum


Si quis vero stomacho laborat, legere clare debet et post lectionem ambulare; tum pila et armis aliove quo genere, quo superior pars movetur, exerceri; non aquam sed vinum calidum bibere ieiunus; cibum bis die adsumere, sic tamen ut facile concoquat; uti vino tenui et austero, et si post cibum, frigidis potius potionibus. Stomachum autem infirmum indicant pallor, macies, praecordiorum dolor, nausea, et nolentium vomitus, ieiuno dolor capitis; quae in quo non sunt, is firmi stomachi est. Neque credendum utique nostris est, qui cum in adversa valetudine vinum aut frigidam aquam concupiverunt, deliciarum patrocinium in accusationem non merentis stomachi habet. At qui tarde concocunt, et quorum ideo praecordia inflantur, quive propter ardorem aliquem noctu sitire consuerunt, ante quam conquiescant duos tresve cyathos per tenuem fistulam bibant. Prodest etiam adversus tardam concoctionem clare legere, deinde ambulare, tum vel ungui vel lavari; adsidue vinum frigidum bibere, et post cibum magnam potionem, sed, ut supra dixi, per siphonem; deinde omnes potiones aqua frigida includere. Cui vero cibus acescit, is ante eum bibere aquam egelidam debet et vomere: at si cui ex hoc frequens deiectio incidit, quotiens alvus ei constiterit, frigida potione potissimum utatur.

si quis verus stomachus laboro lego claris debeo et post lectio ambulo tum pilum et arma alius quo genus quo superus pars moveo exerceo non aqua sed vinum calidus bibo jejunus cibus bis dies adsumo sic tamen ut facilis concoquo uti vinum tenuis et austerus et si post cibus frigidus potis potio stomachus autem infirmus indico pallor macies praecordia dolor nausea et nolo vomo jejuno dolor capio qui in quo non sum is firmus stomachus sum neque credo utique noster sum qui cum in adverso valetudo vinum aut frigida aqua concupio deliciae patrocinium in accusatio non mereo stomachus habeo at qui tardus concocunt et qui ideo praecordia inflo qui propter ardor aliquis nox sitio consuo ante quam conquiesco duo tres cyathus per tenuis fistula bibo prodo etiam adverro tardus concoctio claris lego deinde ambulo tum vel unguis vel lavaris assiduus vinum frigidus bibo et post cibus magnus potio sed ut supra dico per sipho deinde omnis potio aqua frigidus includo qui verus cibus acescit is ante is bibo aqua egelidus debeo et vomo at si qui ex hic frequens dejectio incido quotiens alvus is consto frigidus potio potis uto


Commune autem et iocineri et lieni et abscessibus et strumae, parotidibus, articulis, calcibus quoque suppurantibus aut aliter dolentibus, etiam concoctioni ventris Lysias composuit ex his: opopanacis, styracis, galbani, resinae, singulorum P. II; Hammoniaci, bdelli, cerae, sebi taurini, iridis aridae P. IIII; cachryos acetabulo, piperis granis XL; quae contrita irino unguento temperantur.

communis autem et iocineri et lienis et abscessus et struma parotis articulis calx quoque suppuro aut aliter doleo etiam concoctio venter lysias compono ex hic opopanax styrax galbanus resina singulus p is hammoniacus bdellium cera sebum taurinus iridis aridus p quattuor cachrys acetabulum pipo granum xl qui contero irinum unguentum tempero


9 Curta igitur in his tribus ac si qua parva sunt, curari possunt; si qua maiora sunt, aut non recipiunt curationem, aut ita per hanc ipsam deformantur, ut minus indecora ante fuerint. Atque in aure quidem et naribus deformitas sola timeri potest: in labris vero, si nimium contracta sunt, usui quoque necessario iactura fit, quia minus facile et cibus adsumitur et sermo explicatur. Neque enim creatur ibi corpus, sed ex vicino adducitur; quod in levi mutatione et nihil † eripere et fallere oculum potest, in magna non potest. Neque senile autem corpus, neque quod mali habitus est, neque in quo difficulter ulcera sanescunt, huic medicinae idoneum est, quia nusquam celerius cancer occupat aut difficilius tollitur. Ratio curationis eiusmodi est: id, quod curtum est, in quadratum derigere; ab interioribus eius angulis lineas transversas incidere, quae citeriorem partem ab ulteriore ex toto deducant; deinde ea, quae sic resolvimus, in unum adducere. Si non satis iunguntur, ultra lineas, quas ante fecimus, alias duas lunatas et ad plagas conversas immittere, quibus summa tantum cutis diducatur: sic enim fit, ut facilius quod adducitur sequi possit; quod non est cogendum, sed ita adducendum, ut ex facili subsequatur et dimissum non multum recedat. Interdum tamen ab altera parte cutis aut omnino adducta deformem, quem reliquit, locum reddit. Eiusmodi loci altera pars incidenda, altera intacta habenda est. Ergo neque ex imis auribus neque ex medio naso imisve narum partibus neque ex angulis labrorum quicquam adtrahere temptabimus: utrimque autem petemus, si quid summis auribus, si quid imis, si quid aut medio naso aut mediis naribus aut mediis labris deerit. Quae tamen interdum etiam duobus locis curta esse consuerunt: sed eadem ratio curandi est. Si cartilago in eo, quod incisum est, eminet, excidenda est: neque enim aut glutinatur aut acu tuto traicitur. Neque longe tamen excidi debet, ne inter duas oras liberae cutis utrimque coitus puris fieri possit. Tum iunctae orae inter se suendae sunt utrimque cute adprehensa, et qua priores lineae sunt, ea quoque suturae iniciendae sunt. Siccis locis ut in naribus inlita spuma argenti satis proficit. In ulteriores vero lunatasque plagas linamentum dandum est, ut caro increscens vulnus impleat; summaque cura quod ita sutum est, tuendum esse apparere ex eo potest, quod de cancro supra (2) posui. Ergo etiam tertio quoque die fovendum erit vapore aquae calidae, rursusque idem medicamentum iniciendum; fereque septimo die glutinatum est. Tum suturae eximi, et ulcus ad sanitatem perduci debet.

curtus igitur in hic tres atque si qui parvus sum curaris possum si qui magnus sum aut non recipio curatio aut ita per hic ipse deformo ut paruus indecorus ante sum atque in auris quidem et naris deformitas solus timeo possum in labrum verus si nimium contraho sum usus quoque necessarius iactura fio quia paruus facilis et cibus adsumo et sermo explico neque enim creo ibi corpus sed ex vicinus adduco qui in levis mutatio et nihil eripio et fallo oculus possum in magnus non possum neque senilis autem corpus neque qui malus habitus sum neque in quo difficilis ulcus sanesco hic medicina idoneus sum quia nusquam celer cancer occupo aut difficilis tollo ratio curatio eiusmodi sum is qui curtus sum in quadro derigeo ab interior is angulis linea transverto incido qui citer pars ab ulterior ex totus deduco deinde is qui sic resolvo in unus duco si non satis jungo ultra linea qui ante facio alius duo luno et ad plaga converro immitto qui summus tantus cutis diduco sic enim fio ut facilis qui adduco sequor possum qui non sum cogo sed ita adduco ut ex facilis subsequor et dimitto non multus recedo interdum tamen ab alter pars cutis aut omnino adduco deformo qui relinquo locus reddo eiusmodi locus alter pars incido alter intactus habeo sum ergo neque ex imus auris neque ex medium naso imisve naris pars neque ex angulis labrum quisquam adtraho tempto utrimque autem peto si quis summus auris si quis imus si quis aut medium naso aut medius naris aut medius labrum desum qui tamen interdum etiam duo locus curtus sum consuo sed idem ratio curo sum si cartilago in is qui incido sum emineo excido sum neque enim aut glutino aut acus tueor traicio neque longus tamen excido debeo ne inter duo ora liber cutis utrimque coeo purus fio possum tum jungo ora inter sui sueo sum utrimque cutis adprehendo et qui prior linea sum is quoque suo inicio sum sicca locus ut in naris inlito spumo argentum satis proficio in ulteriores verus luno plaga linamentum do sum ut carus incresco vulnus impleo summum cura qui ita suo sum tueor sum appareo ex is possum qui de cancer supra pono ergo etiam tertius quoque dies foveo sum vapor aqua calida rursus idem medicamentum inicio for septimus dies glutino sum tum suo eximo et ulcus ad sanitas perduco debeo


Hecataeo quoque auctore emplastrum generis eiusdem fit ex his: galbani P. II; fuliginis turis P. IIII; picis P. VI; cerae et resinae terebenthinae singulorum P. VIII; quibus paululum irini unguenti miscetur.

hecataeus quoque auctor emplastrum genus idem fio ex hic galbanus p is fuligo tus p quattuor picus p vis cera et resina terebenthinae singulus p viii qui paululum irinum unguentum misceo


Si non comprehendit, adeps leonina ex rosa mollienda est.

si non comprehendo adeps leoninus ex rodo mollio sum


Utique autem si rabiosus canis fuit, cucurbitula virus eius extrahendum est; deinde si locus neque nervosus neque musculosus est, vulnus id adurendum est: si uri non potest, sanguinem homini mitti non alienum est. Tum usto quidem vulneri superimponenda quae ceteris ustis sunt: ei vero, quod expertum ignem non est, ea medicamenta, quae vehementer exedunt. Post quae nullo novo magisterio, sed iam supra (26, 30, 36) posito ulcus erit implendum et ad sanitatem perducendum. Quidam post rabiosi canis morsum protinus in balineum mittunt ibique patiuntur desudare, dum vires corporis sinunt, ulcere adaperto, quo magis ex eo quoque virus destillet; deinde multo meracoque vino accipiunt, quod omnibus venenis contrarium est. Idque cum ita per triduum factum est, tutus esse homo a periculo videtur.

utique autem si rabiosus canis sum cucurbitula virus is extraho sum deinde si locus neque nervosus neque musculosus sum vulnus is aduro sum si uro non possum sanguis homo mitto non alienus sum tum uro quidem vulnus superimpono qui ceterus uro sum is verus qui experior ignis non sum is medicamentum qui vehemens exedo post qui nullus novo magisterius sed iam supra pono ulcus sum impleo et ad sanitas perduco quidam post rabiosus canis mordeo protinus in balineum mitto ibi patior desudaris dum vireo corpus sino ulcus adaperio quo magis ex is quoque virus destillo deinde multus meracoque vinum accipio qui omnis venenum contrarius sum is cum ita per triduum facio sum tueor sum homo ab periculum video


Alia quoque quaedam in palpebris huic non dissimilia oriuntur: sed neque utique figurae eiusdem, et mobilia simul atque digito vel huc vel illuc inpelluntur; ideoque ea chalazia Graeci vocant.— Haec incidi debent, si sub cute sunt, ab exteriore parte; si sub cartilagine, ab interiore; deinde scalpelli manubriolo deducenda ab integris partibus sunt. Ac, si intus plaga est, inunguendum primum lenibus, deinde acrioribus; si extra, superdandum emplastrum, quo id glutinetur.

alius quoque quidam in palpebra hic non dissimilis orior sed neque utique figura idem et mobilia simul atque digitus vel huc vel illic inpello ideo is chalazius graecum voco hic incido debeo si sub cutis sum ab exter pars si sub cartilago ab interior deinde scalpellus manubriolum deduco ab integer pars sum atque si intus plaga sum inunguendum primus lenis deinde acer si extra superdo emplastrum quo is glutino


26 Res vero interdum cogit emoliri manu urinam, cum illa non redditur, aut quia senectute iter eius conlapsum est, aut quia calculus vel concretum aliquid ex sanguine intus se opposuit; at mediocris quoque inflammatio saepe eam reddi naturaliter prohibet: idque non in viris tantummodo sed in feminis quoque interdum necessarium est. Ergo aenea fistulae fiunt, quae ut omni corpori, ampliori minorique, sufficiant, ad mares tres, ad feminas duae medico habendae sunt: ex virilibus maxima decem et quinque est digitorum, media duodecim, minima novem: ex muliebribus maior novem, minor sex. Incurvas vero esse eas paulum, sed magis viriles oportet, levisque admodum ac neque nimis plenas neque nimis tenues. Homo tum resupinus eo modo, quo in curatione ani figuratur, super subsellium aut lectum conlocandus est. Medicus autem a dextro latere sinistra quidem manu colem masculi continere, dextra vero fistulam demittere in iter urinae debet; atque ubi ad cervicem vesicae ventum est, simul cum cole fistulam inclinatam in ipsam vesicam conpellere, eamque urina reddita recipere. Femina brevius urinae iter et rectius habet, quod mammulae simile inter imas oras super naturale positum non minus saepe auxilio eget, aliquanto minus difficultatis exhibet. Nonnumquam etiam prolapsus in ipsam fistulam calculus, quia subinde ea extenuatur, non longe ab exitu inhaerescit. Eum, si fieri potest, oportet evellere vel oriculario specillo vel eo ferramento, quo in sectione calculus protrahitur. Si id fieri non potuit, cutis extrema quam plurimum adtrahenda et condita glande lino vincienda est; deinde a latere recta plaga coles incidendus, et calculus eximendus colem integra pars cutis contegat, et urina naturaliter profluat.

res verus interdum cogo emolior manus urina cum ille non reddo aut quia senectus iter is collabor sum aut quia calculus vel concretum aliquis ex sanguis intus sui oppono at mediocris quoque inflammatio saepe is reddo naturalis prohibeo is non in vis tantummodo sed in femina quoque interdum necessarius sum ergo aeneas fistula fio qui ut omnis corpus amplus parvus sufficio ad maris tres ad femina duo medico habeo sum ex virilis maximus decem et quinque sum digitor medius duodecim minimus novo ex muliebris magnus novo paruus sex incurvas verus sum is paulus sed magis virilis oportet levis admodum atque neque nimis plenus neque nimis tenuis homo tum resupinus is modo quo in curatio anus figuro super subsellium aut lectus conloco sum maedicus autem ab dexter lateo sinistra quidem manus colo masculis contineo dextera verus fistula demitto in iter urina debeo atque ubi ad cervix vesica venio sum simul cum colo fistula inclino in ipse vesica conpello eo urina reddo recipio femina brevis urina iter et rectus habeo qui mammula similis inter imus ora super natural pono non paruus saepe auxilium egeo aliquantus paruus difficultas exhibeo nonnumquam etiam prolabor in ipse fistula calculus quia subinde is extenuo non longus ab exeo inhaeresco eos si fio possum oportet evello vel auricularius specillum vel is ferramentum quo in sectio calculus protraho si is fio non possum cutis exter quam multus adtraho et condio glande linus vincio sum deinde ab lateo recta plaga colo incido et calculus eximo colo integer pars cutis contego et urina naturalis profluo


Alia compositio generis eiusdem: cerae, resinae terebenthinae, singulorum P. VI; cerussae P. VIII; spumae argenti, plumbi recrementi μολύβδουGraeci vocant), singulorum P. XX; cicini olei et murtei singulorum heminae.

alius compositio genus idem cera resina terebenthinae singulus p vis cerussa p viii spuma argentum plumbum recrementum graecum voco singulus p xx cicinus oleum et murtatus singulus hemina


6 Rodunt alumen liquidum, sed magis rotundum, aerugo, chalcitis, misy, squama aeris, sed magis rubri, aes combustum, sandaraca, minium Sinopicum; galla, balsamum, murra, tus, turis cortex, galbanum, resina terebenthina umida, piper utrumque, sed rotundum magis, cardamomum; auripigmentum, calx, nitrum et spuma eius; apii semen, narcissi radix, omphacium alcyonium, oleum ex amaris nucibus, alium, mel crudum, vinum, lentiscus, squama ferri, fel taurinum, scamonia, uva taminia, cinnamomum, styrax, cicutae semen, omphacium, apii semen, resina, narcissi semen, fel, nuces amarae oleumque earum, atramentum sutorium, chrysocolla, veratrum, cinis.

rodo alumen liquidus sed magis rotundus aerugo chalcitis misy squama aer sed magis rubrus aes comburo sandaraca minius sinopicus galla balsamum murra tus tus cortex galbanus resina terebenthina umidus piper uterque sed rotundus magis cardamomum auripigmentum calx nitrum et spumo is apium semen narcissus radix omphacium alcyonium oleum ex amaris nux alius mel crudus vinum lentiscus squama fero fel taurinus scamonia labrusca taminia cinnamomum styrax cicuta semen omphacium apium semen resina narcissus semen fel nuces amarus oleum is atramentum sutorius chrysocolla veratrum cinis


Andronis vero est ad uvam inflammatam, ad naturalia sordida, etiam cancro laborantia: gallae, atramenti sutorii, murrae, singulorum P. I; aristolochiae, aluminis scissilis, singulorum P. II; capitulorum Punici mali P. XXV; ex passo coacta, et cum usus exigit, aceto vel vino diluta, prout valentius aut lenius vitium est, cui medendum est.

andron verus sum ad labrusca inflammo ad naturale sordidus etiam cancer laboro galla atramentum sutorius murra singulus p eo aristolochia alumen scissilis singulus p is capitulum punicus malus p xxv ex patior cogo et cum utor exigo acetum vel vinum diluo prout valeo aut lenis vitium sum qui medeor sum


Sive autem capitis dolores sive ulcera sive lippitudo sive dentes sive spiritus difficultas sive intestinorum tormenta sive inflammatio vulvae est, sive coxa sive iecur aut lienis aut latus torquet, sive vitio locorum aliqua prolabitur et ommutescit, occurrit dolori per quietem eiusmodi catapotium: silis, acori, rutae silvestris seminis, singulorum P. 1; castorei, cinnamomi, singulorum P. II; papaveris lacrimae, panacis radicis, mandragorae malorum aridorum, iunci rotundi floris, singulorum P. II = -; piperis grana LVI. Haec per se contrita, rursus instillato subinde passo, simul omnia teruntur, donec crassitudo sordium fiat. Ex eo paululum aut devoratur, aut aqua diluitur et potui datur.

sive autem capio dolor sive ulcus sive lippitudo sive dens sive spiritus difficultas sive intestinum tormentum sive inflammatio volva sum sive coxa sive jecur aut lienis aut latus torqueo sive vitio locus aliqui prolabor et ommutescit occurro dolor per quies eiusmodi catapotium silis acor ruta silvestris semen singulus p castorei cinnamomum singulus p is papaver lacrima panax radix mandragoras malus aridus juncus rotundus florus singulus p is pipo granum lvi hic per sui contero rursus instillo subinde patior simul omnis tero donec crassitudo sordium fio ex is paululum aut devoro aut aqua diluo et possum do


At si saeptum transversum percussum est, praecordia susum contrahuntur; spina dolet; spiritus rarus est; sanguis spumans fertur.

at si saepio transverto percutio sum praecordia sursum contraho spina doleo spiritus rarus sum sanguis spumo fero


12 Maxilla in priore partem propellitur, sed modo altera parte, modo utraque. Si altera, in contrariam partem ipsa mentumque inclinatur; dentes paribus non respondent, sed sub is, qui secant, canini sunt. At si utraque, totum mentum in exteriorem partem promovetur; inferioresque dentes longius quam superiores excedunt; intentique super musculi apparent.— Primo quoque tempore autem homo in sedili conlocandus est sic, ut minister a posteriore parte caput eius contineat, vel sic, ut iuxta parietem is sedeat, subiecto inter parietem et caput eius scorteo pulvino duro, eoque caput eius per ministrum urgeatur, quo sit immobilius. Tum medici digiti pollices linteolis vel fasceis, ne delabantur, involuti in os eius coiciendi, ceteri extrinsecus admovendi sunt. Ubi vehementer maxilla adprehensa est, si una parte procidit, concutiendum mentum et ad guttur adducendum est. Tum simul et caput adprehendendum, et excitato mento maxilla in suam sedem conpellenda, et os eius conprimendum est sic, ut omnia paene uno momento fiant. Sin utraque parte prolapsa est, eadem omnia eadem facienda, sed aequaliter retro maxilla agenda est. Reposito osse, si cum dolore oculorum et cervicis iste casus incidit, ex brachio sanguis mittendus est. Cum iob vero, quorum ossa mota sunt, primo liquidior cibus conveniat, tum his praecipue, adeo ut sermo quoque frequenti motu oris per nervos laedat.

maxilla in prior pars propello sed modo alter pars modo uter si alter in contrarius pars ipse mens inclino dens par non respondeo sed sub is qui seco caninus sum at si uter totus mentum in exter pars promovetur inferus dens longus quam superus excedo intendo super musculis appareo primus quoque tempus autem homo in sedilis conloco sum sic ut minister ab posterus pars caput is contineo vel sic ut iuxta paries is sedeo subiectus inter paries et caput is scorteus pulvinus durus eo caput is per minister urgeo quo sum immobilius tum medicus digitus pollex linteolum vel fasceis ne delabor involvo in os is cojacio ceterus extrinsecus admovendi sum ubius vehemens maxilla adprehendo sum si unus pars procaedo concutio mentum et ad guttur adduco sum tum simul et caput adprehendo et excito mentum maxilla in suus sedes conpello et os is conprimendum sum sic ut omnis paene unus momentum fio sin uter pars prolabor sum idem omnis idem facio sed aequalis retro maxilla ago sum repono ossum si cum dolor oculus et cervix iste casus incido ex bracchium sanguis mitto sum cos iob verus qui os moueo sum primus liquidus cibus convenio tum hic praecipuus adeo ut sermo quoque frequens motus ora per nervus laedo


At calculus harenosus et ante manifestus est, quoniam eo urina quoque redditur harenosa, et in ipsa curatione, quoniam inter subiectos digitos neque aeque renititur et insuper dilabitur. Item molles calculos et ex pluribus minutisque sed inter se parum adstrictis compositos indicat urina trahens quasdam quasi squamulas. Hos omnes leniter permutatis subinde digitorum vicibus sic oportet adducere, ne vesicam laedant neve intus aliquae dissipatae reliquiae maneant, quae postmodo curationi difficultatem faciant. Quicquid autem ex his in conspectum venit, vel digitis vel unco eximendum est. Ac si plures calculi sunt, singuli protrahi debent, sic tamen ut, si quis exiguus supererit, potius relinquatur. Siquidem in vesica difficulter invenitur, inventusque celeriter effugit. Ita longa inquisitione vesica laeditur, excitatque inflammationes mortiferas, adeo ut quidam non secti, cum diu frustraque per digitos vesica esset agitata, decesserint. Quibus accedit etiam, quod exiguus calculus ad plagam urina postea promovetur et excidit. Si quando autem is maior non videtur nisi rupta cervice extrahi posse, findendus est: cuius repertor Hammonius ob id lithotomos cognominatus est. Id hoc modo fit: uncus inicitur calculo sic, ut facile eum concussum quoque teneat, ne is retro revolvatur; tum ferramentum adhibetur crassitudinis modicae, prima parte tenui sed retusa; quod admotum calculo ex altera parte ictu eum findit, magna cura habita, ne aut ad ipsam vesicam ferramentum perveniat, aut calculi fractura ne quid incidat.

at calculus harenosus et ante manifestus sum quoniam is urina quoque reddo harenosus et in ipse curatio quoniam inter subicio digitus neque aequus renitor et insuper dilabor item mollis calculus et ex multus minuo sed inter sui parum adstringo compono indico urina traho quidam quasi squamulas hic omnis lenis permutas subinde digitor vicis sic oportet duco ne vesica laedo neve intus aliqui dissipatae reliquiae maneo qui postmodo curatio difficultas facio quisquis autem ex hic in conspectus venio vel digitus vel uncus eximo sum atque si multus calculis sum singuli protraho debeo sic tamen ut si quis exiguus supersum potis relinquo siquidem in vesica difficilis invenio invenio celer effugio ita longus inquisitio vesica laedo excito inflammatio mortiferas adeo ut quidam non seco cum diu frustro per digitus vesica sum agito decedo qui accedo etiam qui exiguus calculus ad plaga urina postea promovetur et excido si quando autem is magnus non video nisi rumpo cervix extraho possum findo sum qui repertor hammonius ob is lithotomos cognomino sum is hic modo fio uncus inicio calculus sic ut facilis is concutio quoque teneo ne is retro revolvo tum ferramentum adhibeo crassitudo modicus primus pars tenuis sed retundo qui admoveo calculus ex alter pars ictus is findo magnus cura habeo ne aut ad ipse vesica ferramentum pervenio aut calculis frango ne quis incido


Factae vero ex ulceribus cicatrices duobus vitiis periclitantur, ne aut cavae aut crassae sint. Si cavae sunt, potest eas implere id, quod sphaerion vocari dixi, vel id, quod Asclepios nominatur. Habet papaveris lacrimae P. II; sagapeni, opopanacis, singulorum P. III; aeruginis P. IIII; cummis P. VIII; piperis P. XII; cadmiae elotae, cerussae, singulorum P. XVI. At si crassae cicatrices sunt, extenuat vel smilion vel Canopite collyrium, quod habet: cinnamomi, acaciae, singulorum P. I; cadmiae elotae, croci, murrae papaveris lacrimae, cummis, singulorum P. II; piperis albi, turis singulorum P. III; aeris combusti P. VIII. Vel Euelpidis pyxinum, quod ex his constat: salis fossilis P. IIII; Hammoniaci thymiamatis P. VIII; papaveris lacrimae P. XII; cerussae P. XV; piperis albi, croci Siculi, singulorum P. XXXII; cummis P. XIII; cadmiae elotae P. VIIII. Maxime tamen tollere cicatricem videtur id, quod habet: cummis P. =; aeruginis P. I; croci magmatis P. IIII.

facio verus ex ulcus cicatrix duo vitium periclitor ne aut cavus aut crassus sum si cavus sum possum is impleo is qui sphaerion vocaris dico vel is qui asclepios nomino habeo papaver lacrima p is sagapeni opopanax singulus p iii aerugo p quattuor cummis p viii pipo p duodecim cadmia elotae cerussa singulus p xvi at si crassus cicatrix sum extenuo vel smilion vel canopite collyrium qui habeo cinnamomum acacia singulus p eo cadmia elotae crocus murra papaver lacrima cummis singulus p is pipo albus tus singulus p iii aer comburo p viii vel euelpidis pyxinum qui ex hic consto sal fossilis p quattuor hammoniacus thymiama p viii papaver lacrima p duodecim cerussa p xv pipo albus crocus siculis singulus p xxxii cummis p xiii cadmia elotae p viiii magnus tamen tollo cicatrix video is qui habeo cummis p aerugo p eo crocus magma p quattuor


Ex quibus id, quod acutum est, idque, quod supra consuetudinem intenditur, idque, quod ex subita causa etsi non pestiferum tamen vehemens est, primam curationem habet, qua sanguis mittatur. Sed id, nisi intolerabilis dolor est, supervacuum est, satiusque est abstinere a cibo; si fieri potest, etiam potione; si non potest, aquam bibere. Si postero die dolor remanet, alvum ducere, sternumenta evocare, nihil adsumere nisi aquam. Saepe enim dies unus aut alter totum dolorem hac ratione discutit, utique si ex vino vel cruditate origo est. Si vero in his auxilii parum est, tonderi oportet ad cutem; dein considerandum est, quae causa dolorem excitarit. Si calor, aqua frigida multa perfundere caput expedit, spongiam concavam inponere subinde in aqua frigida expressam; unguere rosa et aceto, vel potius his tinctam lanam sucidam imponere aliave refrigerantia cataplasmata. At si frigus nocuit, caput oportet perfundere aqua calida marina vel certe salsa, aut in qua laurus decocta sit; tum caput vehementer perfricare; deinde calido oleo implere, veste velare. Quidam id etiam devinciunt; alii cervicalibus vestimentisque onerant, et sic levantur; alios calida cataplasmata adiuvant. Ergo etiam ubi causa incognita est, videre oportet, refrigerantia magis an calfacientia leniant, et iis uti, quae experimentum adprobarit. At si parum causa discernitur, perfundere caput, primum calida aqua, sicut supra (Section: 7) praeceptum est, vel salsa, vel ex lauro decocta, tum frigida posca. Illa in omni vetusto capitis dolore communia sunt: sternumenta excitare, inferiores partes vehementer perfricare; gargarizare iis, quae salivam movent; cucurbitulas temporibus et occipitio admovere; sanguinem ex naribus extrahere; resina subinde tempora revellere, et imposito sinapi exulcerare ea, quae male habent ante linteolo subiecto, ne vehementer adrodat; candentibus ferramentis, ubi dolor est, ulcera excitare; cibum permodicum cum aqua sumere; ubi levatus est dolor, in balineum ire, ibi multa aqua, prius calida, deinde frigida per caput perfundi: si discussus ex toto dolor est, etiam ad vinum reverti, sed postea semper antequam quicquam aliud aquam bibere.

ex qui is qui acutus sum is qui supra consuetudo intendo is qui ex subeo causa etsi non pestifer tamen vehemens sum primus curatio habeo qui sanguis mitto sed is nisi intolerabilis dolor sum supervacuus sum sero sum abstineo ab cibus si fio possum etiam potio si non possum aqua bibo si posterus dies dolor remaneo alvus duco sternumentum evocaris nihil adsumo nisi aqua saepe enim dies unus aut alter totus dolor hic ratio discutio utique si ex vinum vel cruditas origo sum si verus in hic auxilium parum sum tondeo oportet ad cutis deinde considero sum qui causa dolor excito si calor aqua frigidus multus perfundo caput expedio spongia concavus inpono subinde in aqua frigidus exprimo unguere rodo et acetum vel potis hic tingo lana sucidus impono alius refrigero cataplasmo at si frigus noceo caput oportet perfundo aqua calidum marinus vel certus salio aut in qui laurus decoquo sum tum caput vehemens perfricaris deinde calidus oleum impleo vestis velaris quidam is etiam devincio alius cervical vestimentisque onero et sic levo alius calidum cataplasmo adjuvo ergo etiam ubi causa incognitus sum video oportet refrigero magis an calfacientia lenio et is uti qui experimentum adprobo at si parum causa discerno perfundo caput primus calidum aqua sicut supra section praeceptum sum vel salio vel ex laurus decoquo tum frigidus posca ille in omnis vetustus capio dolor commune sum sternumentum excitaris inferus pars vehemens perfricaris gargarizaris is qui saliva moveo cucurbitula tempus et occipitium admoveo sanguis ex naris extraho resina subinde tempus revello et impono sinapis exulceraris is qui malus habeo ante linteolum subiectus ne vehemens adrodo candeo ferramentum ubi dolor sum ulcus excitaris cibus permodicus cum aqua sumo ubi levo sum dolor in balineum eo ibi multus aqua prior calidum deinde frigidus per caput perfundo si discutio ex totus dolor sum etiam ad vinum revorto sed postea semper antequam quisquam alius aqua bibo


Si imagines fallunt, ante omnia videndum est, tristes an hilares sint. In tristitia nigrum veratrum deiectionis causa, in hilaritate album ad vomitum excitandum dari debet; idque si in potione non accepit, in pane adiciendum est, quo facilius fallat: nam si bene se purgaverit, ex magna parte morbum levabit. Ergo etiamsi semel datum veratrum parum profecerit, interposito tempore iterum dari debet. Neque ignorare oportet leviorem esse morbum cum risu quam cum serio insanientium. Illud quoque perpetuum est in omnibus morbis, ubi ab inferiore parte purgandus aliquis est, ventrem eius ante solvendum esse; ubi a superiore, comprimendum.

si imago fallo ante omnis video sum tristis an hilaris sum in tristitia niger veratrum deiectio causa in hilaritas albus ad vomo excito do debeo is si in potio non accipio in panis adicio sum quo facilis fallo nam si bene sui purgaverit ex magnus pars morbus levo ergo etiamsi semel do veratrum parum proficio interpono tempus iterum do debeo neque ignoro oportet levis sum morbus cum rideo quam cum serius insanio ille quoque perpetuus sum in omnis morbus ubi ab inferus pars purgo aliquis sum venter is ante solvo sum ubi ab superus comprimo


14 Sunt etiam circa umbilicum plura vitia, de quibus propter raritatem inter auctores parum constet. Verisimile est autem id a quoque praetermissum, quod ipse non cognoverat; a nullo id, quod non viderat, fictum. Commune omnibus est umbilicum indecore prominere: causae requiruntur. Meges tres has posuit: modo intestinum eo inrumpere; modo omentum; modo umorem. Sostratus nihil de omento dixit: duobus iisdem adiecit carnem ibi interdum increscere, eamque modo integram esse, modo carcinomati similem. Gorgias ipse quoque omenti mentionem omisit: sed eadem tria causatus, spiritus quoque interdum eo dixit inrumpere. Heron omnibus his quattuor positis, et omenti mentionem habuit et eius, quod semel et omentum et intestinum habuerit. Quid autem horum sit, his indiciis cognoscitur. Ubi intestinum prolapsum est, tumor neque durus neque mollis est, omni frigore minuitur: non solum sub omni calore sed etiam retento spiritu crescit. Sonat interdum, atque ubi resupinatus est aliquis, delapso intestino ipse desidit. Ubi vero omentum est, cetera similia sunt; tumor mollior et, ab ima parte latus, extenuatus in vertice est; si quis adprehendit, elabitur. Ubi utrumque est, indicia quoque mixta sunt, et inter utrumque mollities: at caro durior est, semperque etiam resupinato corpore tumet, prementique non cedit, prioribus facile cedentibus. Si vitiosa est, easdem notas habet, quas in carcinomate (V.28.2A) exposui. Umor autem si premitur, circumfluit: at spiritus pressus cedit, sed protinus redit, resupinato quoque corpore tumorem in eadem figura tenet. Ex his id, quod ex spiritu vitium est, medicinam non admittit; caro quoque carcinomati similis cum periculo tractatur; itaque omittenda est. Sana excidi debet idque vulnus linamentis curari. Umorem quidem vel inciso summo tumore effundunt, et vulnus iisdem linamentis curant. In reliquis variae sententiae sunt. Ac resupinandum quidem corpus esse res ipsa testatur, ut in uterum, sive intestinum sive omentum est, delabatur. Sinus vero umbilici tum vacus a quibusdam duabus regulis exceptus est, vehementerque earum capitibus deligatis ibi emortus: a quibusdam, ad imum acu traiecta duo lina ducente, deinde utriusque lini duobus capitibus diversae partes adstrictae; quod in uva quoque oculi fit: nam sic id, quod supra vinculum est, moritur. Adiecerunt quidam, ut antequam vincirent, summum una linea inciderent exciderentque: quo facilius digito demisso quod illuc inrupisset depellerent; tum deinde vinxerunt. Sed abunde est iubere spiritum continere, ut tumor quantus maximus esse potest, se ostendat; tum imam basem eius atramento notare, resupinatoque homine digitis tumorem eum premere, ut, si quid delapsum non est, manu cogatur. Post haec umbilicum adtrahere, et qua nota atramenti est, lino vehementer adstringere; deinde partem superiorem aut medicamentis aut ferro adurere, donec emoriatur, atque ut cetera usta ulcus nutrire. Idque non solum ubi intestinum vel omentum vel utrumque est, sed etiam ubi umor est, optime proficit. Sed ante quaedam visenda sunt, ne quod ex vinculo periculum sit. Nam curationi neque infans neque robustus annis aut senex aptus est, sed a septimo fere anno ad quartum decimum. Deinde ei corpus idoneum est id, quod integrum est: at quod mali habitus est, quodve papulas, inpetiginem, similiaque habet, idoneum non est. Levibus quoque tumoribus facile subvenitur: at in eorum, qui nimis magni sunt, curatione periculum est. Tempus autem anni autumnale et hibernum vitandum: ver est idoneum maxime ac prima aestas non aliena est. Praeter haec abstinere pridie debet; neque id satis est, sed alvus quoque ei ducenda est, quo facilius omnia, quae excesserunt, intra uterum considant.

sum etiam circa umbilicus multus vitio de qui propter raritas inter auctor parum consto verisimilis sum autem is ab quoque praetermitto qui ipse non cognosco ab nullus is qui non video fingo communis omnis sum umbilicus indecorus promineo causa requiro meges tres hic pono modo intestinus is irrumpo modo omentum modo umor sostratus nihil de omentum dico duo idem adiicio caro ibi interdum incresco eo modo integer sum modo carcinoma similis gorgias ipse quoque omentum mentio omitto sed idem tres causor spiritus quoque interdum is dico irrumpo hero omnis hic quattuor pono et omentum mentio habeo et is qui semel et omentum et intestinus habeo quis autem hic sum hic indicium cognosco ubius intestinus prolabor sum tumor neque durus neque mollio sum omnis frigor minuo non solus sub omnis calor sed etiam retendo spiritus cresco sono interdum atque ubi resupino sum aliquis delabor intestinus ipse desido ubius verus omentum sum ceterus similis sum tumor mollio et ab imus pars latus extenuo in vertex sum si quis adprehendo elabor ubius uterque sum indicium quoque misceo sum et inter uterque mollities at carus durus sum semper etiam resupino corpus tumeo premo non cedo prior facilis cedo si vitiosus sum idem nosco habeo qui in carcinoma v ab expono umor autem si premo circumfluo at spiritus premo cedo sed protinus redeo resupino quoque corpus tumor in idem figuro teneo ex hic is qui ex spiritus vitium sum medicina non admitto carus quoque carcinoma similis cum periculum tracto itaque omitto sum sano excido debeo is vulnus linamentum curaris umor quidem vel incido superus tumor effundo et vulnus idem linamentum curo in reliquus varia sententia sum atque resupino quidem corpus sum res ipse testor ut in uterus sive intestinus sive omentum sum delabor sinus verus umbilicus tum vacus ab quidam duo regulis excipio sum vehemens is caput deligo ibi emortus ab quidam ad imus acus traicio duo linum duco deinde uterque linum duo caput diverto pars adstringo qui in labrusca quoque oculus fio nam sic is qui supra vinculis sum morior adicio quidam ut antequam vincio superus unus lineus incido excido quo facilis digitus demitto qui illic irrumpo depello tum deinde vincio sed abunde sum iubeo spiritus contineo ut tumor quantus magnus sum possum sui ostendo tum imus basem is atramentum noto resupino homo digitus tumor is premo ut si quis delabor non sum manus cogo post hic umbilicus adtraho et qui nosco atramentum sum linus vehemens adstringo deinde pars superus aut medicamentum aut ferrum aduro donec emorior atque ut ceterus uro ulcus nutrio is non solus ubi intestinus vel omentum vel uterque sum sed etiam ubi umor sum optume proficio sed ante quidam viso sum ne qui ex vinculum periculum sum nam curatio neque infer neque robustus annus aut senex aptus sum sed ab septimus fere annus ad quartus decimus deinde is corpus idoneus sum is qui integer sum at qui malus habitus sum qui papula inpetigo similis habeo idoneus non sum levis quoque tumor facilis subvenio at in is qui nimis magnus sum curatio periculum sum tempus autem annus autumnal et hibernus vito ver sum idoneus magnus atque primus aestas non alienus sum praeter hic abstineo pridie debeo neque is satis sum sed alvus quoque is duco sum quo facilis omnis qui excedo intra uterus consido


Neque vero in generibus rerum tantummodo discrimen est, sed etiam in ipsis; quod et aetate fit et membro et solo et caelo et habitu. Nam quadrupes omne animal, si lactens est, minus alimenti praestat, itemque quo tenerior pullus cohortalis est; in piscibus quoque media aetas, quae non summam magnitudinem inplevit. Deinde ex eodem sue ungulae, rostrum, aures, cerebellum, ex agno haedove cum petiolis totum caput aliquanto quam cetera membra leviora sunt, adeo ut in media materia poni possint. Ex avibus colla alaeve recte infirmis adnumerantur. Quod ad solum vero pertinet, frumentum quoque valentius est collinum quam campestre; levior piscis inter saxa editus quam in harena, levior in harena quam in limo. Quo fit, ut ex stagno vel lacu vel flumine eadem genera graviora sint, leviorque qui in alto quam qui in vado vixit. Omne etiam ferum animal domestico levius, et quodcumque umido caelo quam quod sicco natum est. Deinde etiam omnia pinguia quam macra, recentia quam salsa, nova quam vetusta plus alimenti habent. Tum res eadem magis alit iurulenta quam assa, magis assa quam elixa. Ovum durum valentissimae materiae est, molle vel sorbile inbecillissimae. Cumque panificia omnia firmissima sint, elota tamen quaedam genera frumenti, ut halica, oryza, tisana, vel ex isdem facta sorbitio aut pulticula, et aqua quoque madens panis inbecillissimis adnumerari potest.

neque verus in genus res tantummodo discrimen sum sed etiam in ipse qui et aetas fio et membrum et solum et caelum et habitus nam quadrupes omnis animal si lacteo sum paruus alimentum praesto ito quo tener pullus cohortal sum in piscis quoque medius aetas qui non summa magnitudo inpleo deinde ex idem sus ungula rostrum auris cerebellum ex agnus haedove cum petiolus totus caput aliquantus quam ceterus membrum levis sum adeo ut in medius materia pono possum ex avis collum alaeve rectus infirmis adnumero qui ad solus verus pertineo frumentum quoque valeo sum collinus quam campestre levis piscis inter saxum edo quam in harena levis in harena quam in limus quo fio ut ex stagnum vel lacus vel flumen idem genus gravis sum levis qui in altus quam qui in vado vivo omnis etiam ferus animal domesticus levis et quicumque umidus caelum quam qui sicco natus sum deinde etiam omnis pinguis quam macra recens quam salio novo quam vetustus multus alimentum habeo tum res idem magis alo jurulentus quam asso magis asso quam elixo ovum durus valeo materia sum mollis vel sorbilis imbecillis cos panificium omnis firmus sum elota tamen quidam genus frumentum ut halica oryza tisana vel ex idem facio sorbitio aut pulticula et aqua quoque madeo panis imbecillis adnumeraris possum


Illo neminem decipi decet, ut propriam viscerum curationem requiat: de quibus supra (IV.14 seqq.) posui. Nam plaga ipsa curanda extrinsecus vel sutura vel alio medicinae genere est: in visceribus nihil movendum est, nisi ut, si quid ex iocinere aut liene aut pulmone dumtaxat extremo dependet, praecidatur. Alioqui volnus interius ea victus ratio eaque medicina sanabunt, quae cuique visceri convenire superiore libro (IV.15 seqq.) posui.

ille nemo decipio decet ut proprius viscera curatio requiat de qui supra iv seqq pono nam plaga ipse curo extrinsecus vel suo vel alius medicina genus sum in viscera nihil moveo sum nisi ut si quis ex iocinere aut lienis aut pulmo dumtaxat exter dependeo praecido alioqui vulnus interior is vinco ratio is medicina sano qui quisque visceri convenio superus liber iv seqq pono


Suppurationes autem, quae in aliqua interiore parte oriuntur, ubi notae fuerint, primum id agere oportet per ea cataplasmata, quae reprimunt, ne coitus inutilis materiae fiat; deinde, si hae victa sunt, per ea malagmata, quae digerunt, dissipentur. Quod si consecuti non sumus, sequitur ut evocetur, deinde, ut maturescat. Omnis tum vomicae finis est, ut rumpatur; indiciumque est pus vel alvo vel ore redditum. Sed nihil facere oportet, quo minus, quicquid est puris, excedat. Utendum maxime sorbitione est, et aqua calida. Ubi pus ferri desiit, transeundum ad faciles quidem sed tamen validiores et frigidos cibos frigidamque aquam, sic ut agmen egelidis tamen initium fiat. Primoque cum melle quaedam edenda, ut nuclei pinei vel Graecae nuces vel Abellanae; postea summovendum id ipsum, quo maturius induci cicatrix possit. Medicamentum eo tempore ulceri est sucus adsumptus vel porri vel marrubii, et omni cibo porrum ipsum adiectum. Oportebit autem uti in iis partibus, quae non adficientur, frictionibus, item ambulationibus lenibus; vitandumque erit, ne vel luctando vel currendo vel alia ratione sanescentia ulcera exasperentur: in hoc enim morbo perniciosus ideoque omni modo cavendus sanguinis vomitus est.

suppuratio autem qui in aliqui interior pars orior ubi nosco sum primus is ago oportet per is cataplasmo qui reprimo ne coeo inutilis materia fio deinde si hic vinco sum per is malagma qui digero dissipentur qui si consequor non sum sequor ut evoco deinde ut maturesco omnis tum vomica finis sum ut rumpo indicium sum pus vel alvus vel os reddo sed nihil facio oportet quo paruus quisquis sum purus excedo utor magnus sorbitio sum et aqua calidum ubius pus fero desino transeo ad facilis quidem sed tamen validus et frigidus cibus frigida aqua sic ut agmen egelidus tamen initium fio primus cum mel quidam edo ut nucleus pineum vel graece nuces vel abellanae postea summovendum is ipse quo maturus induco cicatrix possum medicamentum is tempus ulcus sum sucus adsumo vel porrus vel marrubium et omnis cibus porrus ipse adiectus oportet autem uti in is pars qui non afficio frictio item ambulatio lenis vitandumque sum ne vel luctor vel curro vel alius ratio sanesco ulcus exaspero in hic enim morbus perniciosus ideo omnis modo caveo sanguis vomo sum


Haec citra cancrum sunt; qui cum in reliquis partibus tum in his quoque vel praecipue ulcera infestat. Incipit a nigritie. Quae si cutem occupavit, protinus specillum subiciendum, eaque incidenda est; deinde orae vulsella prendendae; tum quicquid corruptum est excidendum, sic ut ex integro quoque paulum dematur; idque adurendum. Quotiens quid ustum est, hic quoque sequitur, ut inponenda lenticula sit; deinde ubi crustae exciderunt, ulcera sicut alia curentur. Ac si cancer ipsum colem occupavit, inspergenda aliqua sunt ex adurentibus, maximeque id, quod ex calce, chalcitide, auripigmento componitur. Si medicamenta vincuntur, hic quoque scalpello quicquid corruptum est, sic ut aliquid etiam integri trahat, praecidi debet. Illud quoque aeque perpetuum est, exciso cancro vulnus esse adurendum. Sed sive ex medicamentis sive ex ferro crustae occalluerunt, magnum periculum est, ne his decidentibus ex cole profusio sanguinis insequatur. Ergo longa quiete et inmobili paene corpore opus est, donec ex ipso crustae leniter resolvantur. Ac si vel volens aliquis vel inprudens, dum ingreditur inmature, crustas diduxit, et fluvit sanguis frigida aqua adhibenda est. Si haec parum valet, decurrendum est ad medicamenta, quae sanguinem supprimunt. Si ne haec quidem succurrunt, aduri diligenter et timide debet, neque ullo postea motu dandus eidem periculo locus est.

hic citer cancer sum qui cum in reliquus pars tum in hic quoque vel praecipuus ulcus infesto incipio ab nigrities qui si cutis occupo protinus specillum subicio is incido sum deinde ora vulsella prehendo tum quisquis corrumpo sum excido sic ut ex integer quoque paulus demo is aduro quotiens quis uro sum hic quoque sequor ut inpono lenticula sum deinde ubi crusta excido ulcus sicut alius curo atque si cancer ipse colo occupo inspergenda aliqui sum ex aduro magnus is qui ex calx chalcitis auripigmentum compono si medicamentum vinco hic quoque scalpellus quisquis corrumpo sum sic ut aliquis etiam integer traho praecido debeo ille quoque aequus perpetuus sum excaedo cancer vulnus sum aduro sed sive ex medicamentum sive ex ferrum crusta occalluerunt magnus periculum sum ne hic decido ex colo profusio sanguis insequor ergo longus quiesco et inmobilis paene corpus opus sum donec ex ipse crusta lenis resolvo atque si vel volo aliquis vel imprudens dum ingredior immaturus crusta diduco et fluvit sanguis frigidus aqua adhibeo sum si hic parum valeo decurro sum ad medicamentum qui sanguis supprimo si ne hic quidem succurro aduro diligenter et timidus debeo neque ullus postea motus do idem periculum locus sum


Clesiphontis: cerae Creticae, resinae terebenthinae, nitri quam ruberrumi, singulorum P. S., olei cyathi tres. Sed id nitrum ante per triduum instillata aqua teritur, et cum sextario eius incoquitur, donec omnis umor consumatur. Potest vero ea compositio etiam ad parotidas, phymata, strumam omnemque coitum umoris emolliendum.

clesiphontis cera cretica resina terebenthinae nitrion quam ruberrumi singulus p senatus oleum cyathus tres sed is nitrum ante per triduum instillo aqua tero et cum sextarius is incoquo donec omnis umor consumo possum verus is compositio etiam ad parotidas phyma struma omnis coeo umor emollio


Adversus chelydri vero ictum panaces aut laser, quod sit scrip. III S. 1, vel porri sucus cum hemina vini sumendus est, et edenda multa satureia. Imponendum autem super vulnus stercus caprinum ex aceto coctum, aut ex eodem hordiacia farina, aut ruta vel nepeta cum sale contrita melle adiecto. Quod in eo quoque vulnere, quod cerastes fecit, aeque valet.

adverro chelydrus verus ictus panax aut laser qui sum scrip iii senatus vel porrus sucus cum hemina vinum sumo sum et edo multus satureia impono autem super vulnus stercus caprinus ex acetum coquo aut ex idem hordiacia farina aut ruo vel nepeta cum sal contero mel adicio qui in is quoque vulnus qui cerastes facio aequus valeo


22 Quaedam autem mixturae medicamentorum sunt, quibus aridis neque coactis utimur, sic ut inspergamus, aut cum aliquo liquido mixta inlinamus. Quale est ad carnem supercrescentem exedendam, quod habet: squamae aeris, fuliginis turis, singulorum P. I; aeruginis P. II. Haec qum eadem cum melle purgant ulcera, cum cera inplent. Misy quoque et galla, si paribus portionibus misceantur, corpus consumunt; eaque vel arida inspergere licet vel excepta cadmina inlinere.

quidam autem misceo medicamentor sum qui aridus neque cogo utor sic ut inspergamus aut cum aliquis liquidus misceo inlineo qual sum ad caro supercresco exedo qui habeo squama aer fuligo tus singulus p eo aerugo p is hic qum idem cum mel purgo ulcus cum cero inpleo misy quoque et galla si par portio misceo corpus consumo is vel aridus inspergere licet vel excipio cadmina inlineo


5 Tela quoque, quae inlata corporibus intus haeserunt, magno negotio saepe eiciuntur. Suntque quaedam difficultates ex generibus eorum; quaedam ex his sedibus, in quas illa penetrarunt. Omne autem telum extrahitur aut ab ea parte, qua venit, aut ab ea, in quam tetendit. Illic viam, qua redeat, ipsum sibi fecit, hic a scalpello accipit: nam contra mucronem caro inciditur. Sed si non alte telum insedit, et in summa carne est, aut certe magnas venas et loca nervosa non transit, nihil melius quam qua venit id evellere. Si vero plus est, per quod telo revertendum quam quod perrumpendum est, iamque venas nervosaque id transit, commodius est aperire quod superest, eaque extrahere: nam et propius petitur, et tutius evellitur; et in maiore membro, si medium mucro transit, facilius sanescit quod pervium est, quia utrimque medicamento fovetur. Sed si retro telum recipiendum, amplianda scalpello plaga est, quo facilius id sequatur, quoque minor oriatur inflammatio; quae maior fit, si ab illo ipso telo, dum redit, corpus laniatur. Item si ex alia parte vulnus aperiatur, laxius esse debet, quam ut telo postea transeunte amplietur. Summa autem utraque parte habenda cura est, ne vena, ne maior nervos, ne arteria incidatur. Quorum ubi aliquid detectum est, excipiendum hamo retuso est, abducendumque a scalpello. Ubi autem satis incisum est, telum eximendum est, tum quoque eodem modo et eadem cura habita, ne sub eo, quod eximitur, aliquod eorum laedatur, quae tuenda esse proposui.

telum quoque qui infero corpus intus haereo magnus negotium saepe eicio sum quidam difficultas ex genus is quidam ex hic sedes in qui ille penetro omnis autem telis extraho aut ab is pars qui venio aut ab is in quam tendo illic via qui redeo ipse sui facio hic ab scalpellus accipio nam contra mucro carus incido sed si non altus telis insedeo et in summus carnis sum aut certus magnus vena et locum nervosus non transeo nihil bonus quam qui venio is evello si verus multus sum per qui telum revorto quam qui perrumpo sum iam vena nervosaque is transeo commodus sum aperio qui supersum is extraho nam et propius peto et tueor evello et in magnus membrum si medius mucro transeo facilis sanesco qui pervius sum quia utrimque medicamentum foveo sed si retro telis recipio amplio scalpellus plaga sum quo facilis is sequor quoque paruus orior inflammatio qui magnus fio si ab ille ipse telum dum redeo corpus lanio item si ex alius pars vulnus aperio laxus sum debeo quam ut telum postea transeo amplio summus autem uter pars habeo cura sum ne vena ne magnus nervus ne arteria incido qui ubi aliquis detego sum excipio hamus retundo sum abduco ab scalpellus ubius autem satis incido sum telis eximo sum tum quoque idem modo et idem cura habeo ne sub is qui eximo aliqui is laedo qui tueor sum propono


At adversus panum, tum primum orientem, quod phygetron Graeci vocant, et omne tuberculum, quod phyma nominatur, miscetur ocra quae Attice nominatur cum duabus partibus similae, hisque cum tunduntur subinde mel instillatur, donec malagmatis crassitudo sit.

at adverro panus tum primus orior qui phygetron graecum voco et omnis tuberculis qui phyma nomino misceo ocra qui atticus nomino cum duo pars simila hic cum tundo subinde mel instillo donec malagma crassitudo sum


Deinde duo itinera incipiunt: alterum asperam arteriam nominant, alterum stomachum. Arteria exterior ad pulmonem, stomachus interior ad ventriculum fertur; illa spiritum, hic cibum recipit. Quibus cum diversae viae sint, qua coeunt exigua in arteria sub ipsis faucibus lingua est; quae, cum spiramus, attollitur, cum cibum potionemque adsu-mimus, arteriam claudit. Ipsa autem arteria, dura et cartilaginosa, in gutture adsurgit, ceteris partibus residit. Constat ex circulis quibusdam, compositis ad imaginem earum vertebrarum, quae in spina sunt, ita tamen ut ex parte exteriore aspera, ex interiore stomachi modo levis sit; eaque descendens ad praecordia cum pulmone committitur.

deinde duo iter incipio alter asper arteria nomino alter stomachus arteria exter ad pulmo stomachus intereo ad ventriculis fero ille spiritus hic cibus recipio qui cum diverto via sum qui coeo exiguus in arteria sub ipse fauces lingua sum qui cum spiro attollo cum cibus potio adsu mimus arteria claudo ipse autem arteria durus et cartilaginosus in guttur assurgo ceterus pars resido consto ex circulus quidam compono ad imago is vertebraris qui in spina sum ita tamen ut ex pars exter asper ex interior stomachus modo levis sum is descendo ad praecordia cum pulmo committo


21 Haec tria compositionum genera id est, quae in malagmatibus, pastillis emplastrisque sunt, maximum praecipueque varium usum praestant. Sed alia quoque utilia sunt, ut ea, quae feminis subiciuntur: pessos Graeci vocant. Eorum haec proprietas est: medicamenta composita molli lana excipiuntur, ,eaque lana naturalibus conditur.

hic tres compositio genus is sum qui in malagma pastillus emplastrum sum magnus praecipuus varius usus praesto sed alius quoque utilis sum ut is qui femina subicio pessus graecum voco eos hic proprietas sum medicamentum compono mollis lana excipio is lana natural condio


Quorum ubi aliquid incidit, protinus is locus cavus est, depressusque digitus sinum invenit: deinde gravis inflammatio oritur, atque in talis praecipue: siquidem febres quoque et cancros et nervorum vel distentiones vel rigores, qui caput scapulis adnectunt, movere consuevit. Quorum ossibus omnibus laesis aliquid ubi incidit, protinus is locus proposita sunt (7.4), ut dolor tumorque per ea tollantur. Nam diducta ossa numquam rursus inter se iunguntur, et ut aliquid decoris eo loco, sic nihil usus amittitur.

qui ubi aliquis incido protinus is locus cavus sum deprimo digitus sinum invenio deinde gravis inflammatio orior atque in talis praecipuus siquidem febris quoque et cancer et nervus vel distentio vel rigor qui caput scapulis adnecto moveo consuesco qui os omnis laedo aliquis ubi incido protinus is locus propono sum ut dolor tumor per is tollo nam diduco os numquam rursus inter sui jungo et ut aliquis decor is locus sic nihil utor amitto


In media vero materia numerari ex holeribus debere ea, quorum radices vel bulbos adsumimus; ex quadrupedibus leporem; aves omnes a minimis ad phoenicopterum; item pisces omnes, qui salem non patiuntur solidive saliuntur.

in medius verus materia numeraris ex holeribus debeo is qui radix vel bulbus adsumo ex quadrupedibus lepor aveo omnis ab paruus ad phoenicopterus item piscis omnis qui sal non patior solidive salio


At Iollas chartae combustae, sandaracae, singulorum P. I; calcis P. II; auripigmenti tantundem miscebat.

at iollas charta comburo sandaraca singulus p eo calcis p is auripigmentum tantus misceo


15 Alterius quoque visceris morbus, iocineris, aeque modo longus, modo acutus esse consuevit: h(patiko\n Graeci vocant. Dextra parte sub praecordiis vehemens dolor est, idemque ad latus dextrum et ad iugulum umerumque partis eiusdem pervenit: nonnumquam manus quoque dextra torquetur, horror calidus est. Ubi male est, bilis evomitur; interdum singultus prope strangulat. Et haec quidem acuti morbi sunt: longioris vero, ubi suppuratio in iocinere est, dolorque modo finitur, modo intenditur, dextra parte praecordia dura sunt et tument; post cibum maior spiritus difficultates; accedit maxillarum quaedam resolutio. Ubi inveteravit malum, venter et crura pedesque intumescunt, pectus atque umeri circaque iugulum utrumque extenuatur.— Initio sanguinem mittere optimum est: tum venter solvendus est, si non potest aliter, per nigrum veratrum. Inponenda extrinsecus cataplasmata, primum quae reprimant, deinde calida quae diducant, quibus recte iris vel apsinthium adicitur; post haec malagma. Dandae vero sorbitiones sunt, omnesque cibi et calidi et qui non multum alant, ei fere qui pulmonis quoque dolori conveniunt, praeterque eos, qui urinam movent, potionesque ad id efficaces. Utilis in hoc morbo sunt thymum, satureia, hysopum, nepeta, amulum, sesamum, lauri bacae, pini flos, herba sanguinalis, menta, ex malo Cotoneo medium, columbae iecur recens et crudum. Ex quibus quaedam per se esse, quaedam adicere vel sorbitioni vel potioni licet, sic tamen, ut parce adsumantur. Neque alienum est absinthium contritum ex melle et pipere, eiusque catapotium cotidie devorare. Abstinendum utique est ab omnibus frigidis: neque enim res ulla magis iecur laedit. Frictionibus utendum in extremis partibus: vitandus omnis labor, omnis vehementior motus; ne spiritus quidem diutius continendus est. Ira, trepidatio, pondus, ictus, cursus inimica sunt. Perfusionibus corporis multa prodest ex aqua, si hiemps est, calida, si aestas, tepida; item liberalis unctio et in balneo sudor. Si vero iecur vomica laborat, eadem facienda sunt, quae in ceteris interioribus suppurationibus. Quidam etiam contra id scalpello aperiunt et ipsam vomicam adurunt.

alter quoque visco morbus iocineris aequus modo longus modo acutus sum consuesco h patiko n graecum voco dextera pars sub praecordia vehemens dolor sum idem ad latus dexter et ad iugulum umerus pars idem pervenio nonnumquam manus quoque dextera torqueo horror calidus sum ubius malus sum bilis evomitur interdum singultus prope strangulo et hic quidem acuo morbus sum longus verus ubi suppuratio in iocinere sum dolo modo finio modo intendo dextera pars praecordia durus sum et tumeo post cibus magnus spiritus difficultas accedo maxillaris quidam resolutio ubius inveterasco malus venter et crus pedo intumesco pectus atque umerus circo iugulum uterque extenuo initium sanguis mitto bonus sum tum venter solvo sum si non possum aliter per niger veratrum inpono extrinsecus cataplasmo primus qui reprimo deinde calidum qui diduco qui rectus iris vel apsinthium adicio post hic malagma do verus sorbitio sum omnes cibus et calidus et qui non multus alo is fere qui pulmo quoque dolor convenio praeter is qui urina moveo potio ad is efficax utilis in hic morbus sum thymum satureia hysopum nepeta amulis sesamum laurus baca pinus flos herba sanguinal mentum ex malus cotoneo medius columba jecur recens et crudus ex qui quidam per sui sum quidam adicio vel sorbitio vel potio licet sic tamen ut parco adsumo neque alienus sum absinthius contero ex mel et pipo is catapotium cottidie devoraris abstineo utique sum ab omnis frigidus neque enim res ullus magis jecur laedo frictio utor in exter pars vito omnis labor omnis vehemens moueo ne spiritus quidem diu contineo sum ira trepidatio pondus iacio curro inimicus sum perfusio corpus multus prodo ex aqua si hiems sum calidum si aestas tepidus item liberalis unctio et in balneum sudor si verus jecur vomica laboro idem facio sum qui in ceterus interior suppuratio quidam etiam contra is scalpellus aperio et ipse vomica aduro