Tertium auxilium est inbecillitati iacentis cibo vinoque succurrere. Cibus non multus quidem, sed saepe tamen noce ac die dandus est, ut nutriat, neque oneret. Is esse debet ex infirmissima materia et stomacho aptus. Nisi si necesse est ad vinum festinare non oportet. Si verendum est, ne deficiat, tum et intrita ex hoc, et hoc ipsum austerum quidem, sed tamen tenue, meraculum, egelidum subinde et liberaliter dandum est, adiecta polenta, si modo is aeger parum cibi adsumit; idque vinum esse debet neque nullarum virium, neque ingentium: recteque toto die ac nocte vel tres heminas aeger bibet; si vastius corpus est, plus etiam: si cibum non accipit, perunctum perfundere aqua frigida ante conveniet, et tunc dare. Quod si stomachus resolutus parum continet, et ante cibum et post eum sponte vomere oportet, rursusque post vomitum cibum sumere. Si ne id quidem manserit, sorbere vini cyathum, interpositaque hora sumere alterum. Si id quoque stomachus reddiderit, totum corpus bulbis contritis superlinendum est; qui ubi inaruerunt, efficiunt, ut vinum in stomacho contineatur, exque eo toti corpori calor, venisque vis redeat. Ultimum auxilium est in alvum tisanae vel halicae cremorem ex inferioribus indere, siquidem id quoque vires tuetur. Neque alienum est naribus quoque aestuantis admovere quod reficiat id est rosa et vinum: si qua in extremis partibus frigent, unctis et calidis manibus fovere. Per quae si consequi potuimus, ut et sudoris impetus minuatur, et vita prorogetur, incipit iam tempus ipsum esse praesidio. Ubi esse in tuto videtur, verendum tamen, ne in eandem infirmitatem cito recidat; itaque vino tantummodo remoto cotidie validiorem cibum debet adsumere, donec satis virium corpori redeat.

tertius auxilium sum inbecillitas iaceo cibus vinum succurro cibus non multus quidem sed saepe tamen noceo atque dies do sum ut nutrio neque onero is sum debeo ex infirmis materia et stomachus aptus nisus si necesse sum ad vinum festino non oportet si vereor sum ne deficio tum et intero ex hic et hic ipse austerus quidem sed tamen tenue meraculis egelidus subinde et liberalis do sum adiicio polenta si modo is aeger parum cibus adsumo is vinum sum debeo neque nullaris vis neque ingens recingo totus dies atque nox vel tres hemina aeger bibo si vastus corpus sum multus etiam si cibus non accipio perungo perfundo aqua frigidus ante convenio et tunc do qui si stomachus resolvo parum contineo et ante cibus et post is sponte vomo oportet rursus post vomo cibus sumo si ne is quidem maneo sorbeo vinum cyathus interpono hora sumo alter si is quoque stomachus reddo totus corpus bulbus contero superlinendum sum qui ubi inaruerunt efficio ut vinum in stomachus contineo ex is totus corpus calor venio volo redeo ulter auxilium sum in alvus tisanae vel halicae cremor ex inferus indo siquidem is quoque vireo tueor neque alienus sum naris quoque aestuo admoveo qui reficio is sum rodo et vinum si qui in exter pars frigeo ungo et calidus manus foveo per qui si consequor possum ut et sudor impetus minuo et vito prorogo incipio iam tempus ipse sum praesidium ubius sum in tueor video vereor tamen ne in idem infirmitas cito recido itaque vinum tantummodo removeo cottidie validus cibus debeo adsumo donec satis vis corpus redeo


15 Aquam is, qui hydropici sunt, emitti oportere alias (III.21.14 seqq.) dixi: nunc quemadmodum fiat, dicendum est. Quidam autem sub umbilico, fere quattuor interpositis digitis, in sinistra parte; quidam ipso umbilico perforato id facere consuerunt: quidam cute primum adusta, deinde interiore abdomine inciso, quia, quod per ignem divisum est, minus celeriter coit. Ferramentum autem demittitur, magna cura habita, ne qua vena incidatur. Id tale esse debet, ut fere tertiam digiti partem latitudo mucronis impleat; demittendumque ita est, ut membranam quoque transeat, qua caro ab interiore parte finitur; eo tum plumbea aut aenea fistula coicienda est, vel recurvatis in exteriorem partem labris, vel in media circumsurgente quadam mora, ne tota intus delabi possit. Huius ea pars, quae intrat, paulo longior esse debet quam quae extra, ut ultra ulteriorem membranam procedat. Per hanc effundendus umor est; atque ubi maior pars eius evocata est, cludenda demisso linteolo fistula est, et in vulnere, si ustum non est, relinquenda; deinde per insequentes dies circa singulas heminas emittendum, donec nullum aquae vestigium appareat. Quidam tamen etiam non usta cute protinus fistulam recipiunt, et super vulnus spongiam expressam deligant; deinde postero die rursus fistulam demittunt (quod recens vulnus paulum diductum patitur), ut, si quid umoris superest, emittatur; idque bis ita fecisse contenti sunt.

aqua is qui hydropicus sum emitto oportet alius iii seqq dico nunc quemadmodum fio dico sum quidam autem sub umbilicus fere quattuor interpono digitus in sinistra pars quidam ipse umbilicus perforo is facio consuo quidam cutis primus aduro deinde interior abdomen incido quia qui per ignis divido sum paruus celer coeo ferramentum autem demitto magnus cura habeo ne qui vena incido is talis sum debeo ut fere tertius digitus pars latitudo mucro impleo demitto ita sum ut membrana quoque transeo qui carus ab interior pars finio is tum plumbea aut aeneas fistula cojacio sum vel recurvo in exter pars labrum vel in medius circumsurgo quidam mora ne totus intus delabor possum hic is pars qui intro paulus longus sum debeo quam qui extra ut ultra ulter membrana procedo per hic effundo umor sum atque ubi magnus pars is evoco sum cludenda demitto linteolum fistula sum et in vulnus si uro non sum relinquo deinde per insequor dies circa singulus hemina emitto donec nullus aqua vestigium appareo quidam tamen etiam non uro cutis protinus fistula recipio et super vulnus spongia exprimo deligo deinde posterus dies rursus fistula demitto qui recens vulnus paulus diduco patior ut si quis umor supersum emitto is bis ita facio contendo sum


25 Ab his ad ea transeundum est, quae in cole ipso fiunt. In quo si glans nuda est, vultque aliquis eam decoris causa tegere, fieri potest; sed expeditius in puero quam in viro; in eo, cui id naturale est, quam in eo, qui quarundam gentium more circumcisus est; in eo, cui glans parva, iuxtaque eam cutis spatiosior, brevior vero ipse coles est, quam in quo contraria his sunt. Curatio autem eorum, quibus id naturale est, eiusmodi est. Cutis circa glandem prehenditur et extenditur, donec illam ipsam condat, ibique deligatur. Deinde iuxta pubem in orbem tergus inciditur, donec coles nudetur, magnaque cura cavetur, ne vel urinae iter vel venae, quae ibi sunt, incidantur. Eo facto, cutis ad vinculum inclinatur, nudaturque circa pubem velut circulus; eoque linamenta dantur, ut caro increscat et id impleat satisque velamenti supra latitudo plagae praestat. Sed donec cicatrix sit, vinctum esse debet, in medio tantum relicto exiguo urinae itinere. At in eo, qui circumcisus est, sub circulo glandis scalpello deducenda cutis ab interiore colest. Non ita dolet, quia summo soluto deduci deorsum usque ad pubem manu potest; neque ideo sanguis profluet. Resoluta autem cutis rursus extenditur ultra glandem; tum multa frigida aqua fovetur, emplastrumque circa datur, quod valentem inflammationem reprimat. Proximisque diebus ei prope a fame victus sit, ne forte eam partem satietas excitet. Ubi iam sine inflammatione est, deligari debet a pube usque circulum; super glandem autem averso emplastro inposito induci. Sic enim fit, ut inferior pars glutinetur, superior ita sanescat, ne inhaereat.

ab hic ad is transeo sum qui in colo ipse fio in quo si glans nudo sum volo aliquis is decor causa tego fio possum sed expedio in puer quam in vir in is qui is natural sum quam in is qui quarundam gens mos circumcido sum in is qui glans parvus juxta is cutis spatiosus brevis verus ipse colo sum quam in quo contrarius hic sum curatio autem is qui is natural sum eiusmodi sum cutis circa glans prehendo et extendo donec ille ipse condo ibi deligo deinde iuxta pubes in orbis tergus incido donec colo nudo magnus cura caveo ne vel urina iter vel vena qui ibi sum incido eos facio cutis ad vinculis inclino nudo circa pubes velut circulus eo linamentum do ut carus incresco et is impleo sero velamenti supra latitudo plaga praesto sed donec cicatrix sum vincio sum debeo in medium tantus relinquo exiguus urina iter at in is qui circumcido sum sub circulus glandis scalpellus deduco cutis ab interior colo non ita doleo quia superus solvo deduco deorsum usque ad pubes manus possum neque ideo sanguis profluo resolvo autem cutis rursus extendo ultra glans tum multus frigidus aqua foveo emplastrum circa do qui valeo inflammatio reprimo proximus dies is prope ab fames vinco sum ne fors is pars satietas excito ubius iam sine inflammatio sum deligaris debeo ab pubes usque circulis super glans autem averto emplastrum inpono induco sic enim fio ut inferus pars glutino superus ita sanesco ne inhaereo


26 Attonitos quoque raro videmus, quorum et corpus et mens stupet. Fit interdum ictu fulminis, interdum morbo: ἀποπληξίαν hunc Graeci appellant.— His sanguis mittendus est; veratro quoque albo, vel avi ductione utendum; tunc adhibendae frictiones, et ex media materia minime pingues cibi, quidam etiam acres: a vino abstinendum.

attono quoque rarus video qui et corpus et mens stupeo fio interdum ictus fulmen interdum morbus hic graecum appello hic sanguis mitto sum veratrum quoque album vel avus ductio utor tunc adhibeo frictio et ex medius materia paruus pinguis cibus quidam etiam acer ab vinum abstineo


Aliud viti genus est, ubi aures intra se ipsas sontant; atque hoc quoque fit, ne externum sonum accipiant. Levissimum est, ubi id ex gravidine est; peius, ubi ex morbis capitisve longis doloribus incidit; pessimum, ubi magnis morbis venientibus maximeque comitiali praevenit.

alius vitium genus sum ubi auris intra sui ipse sontant atque hic quoque fio ne externus sonus accipio levis sum ubi is ex gravido sum malus ubi ex morbus capio longus dolor incido malus ubi magnus morbus venio magnus comitial praevenio


Contra si glans ita contecta est, ut nudari non possit, quod vitium Graeci phimosin appellant, aperienda est; quod hoc modo fit: subter a summa ora cutis inciditur recta linea usque ad frenum, atque ita superius tergus relaxatum cedere retro potest. Quod si parum sic profectum est, aut propter angustias aut propter duritiem tergoris, protinus triangula forma cutis ab inferiore parte excidenda est sic, ut vertex eius ad frenum, basis in tergore extremo sit. Tum superdanda linamenta sunt aliaque medicamenta, quae ad sanitatem perducant. Necessarium autem est, donec cicatrix sit, conquiescere: nam ambulatio adterendo ulcus sordidum reddit.

contra si glans ita contego sum ut nudaris non possum qui vitium graecum phimosin appello aperio sum qui hic modo fio subter ab summus os cutis incido recta lineus usque ad frenum atque ita superus tergus relaxo cedo retro possum qui si parum sic proficiscor sum aut propter angustiae aut propter durities tergoris protinus triangulus forma cutis ab inferus pars excido sum sic ut vertex is ad frenum basis in tergore exter sum tum superdo linamentum sum alius medicamentum qui ad sanitas perduco necessarius autem sum donec cicatrix sum conquiesco nam ambulatio adtero ulcus sordidus reddo


Mali vero suci sunt milium, panicium, hordeum, legumina; caro domestica permacra omnisque caro salsa, omne salsamentum, garum, vetus caseus; siser, radicula, rapa, napi, bulbi; brassica magisque etiam cyma eius, asparagus, beta, cucumis, porrus, eruca, nasturcium, thymum, nepeta, satureia, hysopum, ruta, anetum, feniculum, cuminum, anesum, lapatium, sinapi, alium, cepe; lienes, renes, intestina; pomum quodcumque acidum vel acerbum est; acetum, omnia acria, acida, acerba, oleum; pisces quoque saxatiles, omnesque, qui ex tenerrimo genere sunt, aut qui rursus nimium duri virosique sunt, ut fere quos stagna, lacus limosique rivi ferunt, quique in nimiam magnitudinem excesserunt.

mal verus sucus sum mille panicium hordeum legumen carus domesticus permacra omne carus salio omnis salsamentum garum vetus caseus siser radicula rapum napus bulbus brassica magus etiam cyma is asparagus beta cucumis porrus eruca nasturcium thymum nepeta satureia hysopum ruo aneo feniculis cuminum anesum lapatium sinapis alius cepe lienis renes intestinum pomum quicumque acidus vel acerbus sum acetum omnis acer acidus acerbus oleum piscis quoque saxatilis omnes qui ex tener genus sum aut qui rursus nimium durus virosique sum ut fere qui stagnum lacus limosus rivus fero quisque in nimius magnitudo excedo


19 Digitorum autem vetera ulcera commodissime curantur aut Lycio aut amurca cocta, cum utrilibet vinum adiectum est. In iisdem recedere ab ungue caruncula cum magno dolore consuevit: pterygion Graeci appellant.— Oportet alumen Melinum rotundum in aqua liquare, donec mellis crassitudinem habeat; tum quantum eius aridi fuit, tantundem mellis infundere, et rudicula miscere, donec similis croco color efficiat, eoque inliner. Quidam ad eundem usum decoquere simul malunt, cum paria pondera aluminis aridi et mellis miscuerunt. Si hac ratione ea non exciderunt, excidenda sunt; de digiti fovendi aqua ex verbenis, inponendumque super medicamentum ita factum: chalcitis, malicorium, squama aeris excipiuntur fico pingui leniter cocta ex melle; aut chartae combustae, auripigmenti, sulpuris ignem non experti par modus cerato miscetur ex murteo facto; aut aeruginis rasae P. I, squamae P. II mellis cyatho coguntur; aut pares potiones miscentur saxi calcis, chalcitidis, auripigmenti. Quicquid horum impositum est, tegendum linteolo aqua madefacto est. Tertio die digitus resolvendus, et si quid aridi est, iterum excidendum, similisque adhibenda curatio est. Si non vincitur purgandum est scalpello tenuibusque ferramentis adurendum et sicut reliqua usta curandum est.

digitor autem vetero ulcus commodus curo aut lycium aut amurca coquo cum uter vinum adiectus sum in idem recedo ab unguis caruncula cum magnus dolor consuesco pterygium graecum appello oportet alumen melinus rotundus in aqua liquaris donec mel crassitudo habeo tum quantus is aridus sum tantus mel infundo et rudicula misceo donec similis crocum color efficio eo inliner quidam ad idem usus decoquo simul malo cum par pondero alumen aridus et mel misceo si hic ratio is non excido excido sum de digitus foveo aqua ex verbena inpono super medicamentum ita facio chalcitis malicorium squama aer excipio fico pinguis lenis coquo ex mel aut charta comburo auripigmentum sulfur ignis non experior par modus cero misceo ex murtatus facio aut aerugo rado p eo squama p is mel cyathus cogo aut par potio misceo saxum calcis chalcitis auripigmentum quisquis hic impono sum tego linteolum aqua madefacio sum tertius dies digitus resolvendus et si quis aridus sum iterum excido similis adhibeo curatio sum si non vincio purgo sum scalpellus tenuis ferramentum aduro et sicut reliquus uro curo sum


Instantis autem adversae valetudinis signa conplura sunt. In quibus explicandis non dubitabo auctoritate antiquorum virorum uti, maximeque Hippocratis, cum recentiores medici, quamvis quaedam in curationibus mutarint, tamen haec illos optime praesagisse fateantur. Sed antequam dico (capp. 2 seqq.), quibus praecedentibus morborum timor subsit, non alienum videtur exponere, quae tempora anni (1, 1-2), quae tempestatum genera (1, 3-4), quae partes aetatis, qualia corpora maxime tuta vel periculis oportuna sint (1, 5), quod genus adversae valetudinis in quo timeri maxime possit (1, 6-23), non quo non omni tempore, in omni tempestatum genere omnis aetatis, omnis habitus homines per omnia genera morborum et aegrotent et moriantur, sed quo minus frequentius tamen quaedam eveniant, ideoque utile sit scire unumquemque, quid et quando maxime caveat.

insto autem adverro valetudo signum conplura sum in qui explico non dubito auctoritas antiquus vir uti magnus hippocrates cum recens medicus quivis quidam in curatio muto tamen hic ille optume praesagio fateor sed antequam dico capp seqq qui praecedo morbus timor subsentio non alienus video expono qui tempus annus qui tempestas genus qui pars aetas qualis corpus magnus tueor vel periculum opportunus sum qui genus adverro valetudo in quo timeo magnus possum non quo non omnis tempus in omnis tempestas genus omnis aetas omnis habitus homo per omnis genus morbus et aegroto et morior sed quo paruus frequens tamen quidam evenio ideo utilis sum scio unumquemque quis et quando magnus caveat


Sunt vero quaedam verrucis similia, quorum diversa nomina ut vitia sunt. Acrochordona vocant, ubi sub cute coit aliquid durius, et interdum paulo asperius, coloris eiusdem, infra tenue, ad cutem latius; idque modicum est, quia raro fabae magnitudinem excedit. Vix unum tantum eodem tempore nascitur, sed fere plura, maximeque in pueris; eaque nonnumquam subito desinunt, nonnumquam mediocrem inflammationem excitant; sub qua etiam in pus convertuntur.At thymion nominatur, quod super corpus quasi verrucula eminet, ad cutem tenue, supra latius, subdurum et in summo perasperum. Idque summum colorem floris thymi repraesentat, unde ei nomen est, ibique facile finditur et cruentatur; nonnumquam aliquantum sanguinis fundit, fereque circa magnitudinem fabae Aegyptiae est, raro maius, interdum perexiguum. Modo unum autem, modo plura nascuntur, vel in palmis vel inferioribus pedum partibus. Pessima tamen in obscenis sunt maximeque ibi sanguinem fundunt. Myrmecia autem vocantur humiliora thymio durioraque, quae radices altius exigunt maioremque dolorem movent: infra lata, super autem tenuia, minus sanguinis mittunt; magnitudine vix umquam lupini modum excedunt. Nascuntur ea quoque aut in palmis, aut inferioribus pedum partibus. Clavus autem nonnumquam quidem alibi, sed in pedibus tamen maxime nascitur, praecipue ex contuso, quamvis interdum aliter; dolorem, etiamsi non alias, tamen ingredienti movet.

sum verus quidam verruca similis qui diverto nomen ut vitio sum acrochordona voco ubi sub cutis coeo aliquis durus et interdum paulus asper color idem infra tenue ad cutis fero is modicus sum quia rarus faba magnitudo excedo vix unus tantus idem tempus nascor sed fere multus magnus in puer is nonnumquam subeo desino nonnumquam mediocris inflammatio excito sub qui etiam in pus converto at thymion nomino qui super corpus quasi verrucula emineo ad cutis tenue supra fero subdurus et in superus perasper is superus color florus thymion repraesento unde is nomen sum ibi facilis findo et cruento nonnumquam aliquantus sanguis fundo for circa magnitudo faba aegyptius sum rarus magnus interdum perexiguus modo unus autem modo multus nascor vel in palma vel inferus pes pars malus tamen in obscenus sum magnus ibi sanguis fundo myrmecium autem voco humilis thymion durus qui radix altus exigo magnus dolor moveo infra fero super autem tenue paruus sanguis mitto magnitudo vix umquam lupinus modus excedo nascor is quoque aut in palma aut inferus pes pars clavus autem nonnumquam quidem alibi sed in pes tamen magnus nascor praecipuus ex contundo quivis interdum aliter dolor etiamsi non alius tamen ingredior moveo


Adustis quoque locis extrinsecus vis infertur: itaque sequi videtur, ut de his dicam. Haec autem optime curantur folio aut lilii aut linguae caninae aut betae in vetere vino oleoque decoctis; quorum quidlibet protinus impositum ad sanitatem perducit. Sed dividi quoque curatio potest in ea, quae mediocriter exedentia reprimentiaque primo et pusulas prohibeant et sumam pelliculam exasperent; deinde ea, quae lenia ad sanitatem perducant. Ex prioribus est lenticulae cum melle farina vel myrra cum vino vel creta Cimolia cum turis cortice contrita et aqua coacta atque, ubi usus necessitas incipit, aceto diluta. Ex insequentibus quaelibet lipara: sed idonea maxime est, quae vel plumbi recrementum vel vitellos habet. Est etiam illa adustorum curatio, dum inflammatio est, impositam habere cum melle lenticulam: ubi ea declinavit, farinam cum ruta vel porro vel marrubio, donec crustae cadant; tum ervum cum melle aut irim aut resinam terebenthinam, donec ulcus purum sit; novissime siccum linamentum.

aduro quoque locus extrinsecus volo infero itaque sequor video ut de hic dico hic autem optume curo folium aut lilium aut lingua canina aut beta in veto vinum oleo decoquo qui quis protinus impono ad sanitas perduco sed divido quoque curatio possum in is qui mediocris exedo reprimo primus et pusula prohibeo et sumo pellicula exaspero deinde is qui lenis ad sanitas perduco ex prior sum lenticula cum mel farina vel myrra cum vinum vel cerno cimolius cum tus cortex contero et aqua cogo atque ubi utor necessitas incipio acetum diluo ex insequor qui lipara sed idoneus magnus sum qui vel plumbum recrementum vel vitellus habeo sum etiam ille adustor curatio dum inflammatio sum impono habeo cum mel lenticula ubi is declino farina cum ruo vel porro vel marrubium donec crusta cado tum ervum cum mel aut irim aut resina terebenthinam donec ulcus purus sum novus siccus linamentum


Fereque quae vehementer reprimunt et refrigerant, durant: quae calfaciunt, digerunt et emolliunt, praecipueque ad emolliendum potest cataplasma ex lini vel feni Graeci semine.

for qui vehemens reprimo et refrigero duro qui calfaciunt digero et emollio praecipuus ad emollio possum cataplasmo ex linum vel feni graecum semen


Pulmone vero icto spirandi difficultas est; sanguis ex ore spumans, ex plaga ruber; simulque etiam spiritus cum sono fertur; in vulnus inclinari iuvat; quidam sine ratione consurgunt. Multi si in ipsum vulnus inclinati sunt, loquntur, si in aliam partem, obmutescunt.

pulmo verus icio spiro difficultas sum sanguis ex os spumo ex plaga ruber simul etiam spiritus cum sonus fero in vulnus inclinaris juvo quidam sine ratio consurgo multus si in ipse vulnus inclino sum loquntur si in alius pars obmutesco


Etiamnum in angulo, qui naribus propior est, ex aliquo vitio quasi parva fistula aperitur, per quam pituita adsidue destillat: aegilopa Graeci vocant. Idque adsidue male habet oculum; nonnumquam etiam exesso osse usque nares penetrat. Atque interdum naturam carcinomatis habet, ubi intentae venae et arquatae sunt, color pallet, cutis dura est et levi tactu inritatur, inflammationemque in eas partes, quae coniunctae sunt, evocat.— Ex his eos, qui quasi carcinoma habent, curare periculosum est: nam mortem quoque ea res maturat; eos vero quibus ad nares tendit, supervacuum: neque enim sanescunt. At quibus id in angulo est, potest adhiberi curatio, cum eo ne ignotum sit esse difficilem: quantoque angulo propius id foramen est, tanto difficilior est, quoniam perangustum est, in quo versari manus possit. Recenti tamen re mederi facilius est. Sed hamulo summum eius foraminis excipiendum; deinde totum id cavum, sicut in fistulis (cap. IV.1) dixi, usque ad os excidendun; oculoque et ceteris iunctis partibus bene obtectis, os ferramento adurendum est; vehementiusque si iam carie vexatum est, quo crassior squama abscedat. Quidam adurentia inponunt, ut atramentum sutorium vel chalcitidem vel aeruginem rasam; quod et tardius et non idem facit. Osse adusto curatio sequitur eadem, quae in ceteris ustis.

etiamnum in angulus qui naris propior sum ex aliquis vitio quasi parvus fistula aperio per quam pituita assiduus destillo aegilopa graecum voco is assiduus malus habeo oculus nonnumquam etiam exesso ossum usque naris penetro atque interdum natura carcinoma habeo ubi intendo vena et arquatae sum color palleo cutis durus sum et levis tango irrito inflammatio in is pars qui conjungo sum evoco ex hic is qui quasi carcinoma habeo curo periculosus sum nam mors quoque is res maturo is verus qui ad naris tendo supervacuus neque enim sanesco at qui is in angulus sum possum adhibeo curatio cum is ne ignotus sum sum difficilis quantus angulus propius is foramen sum tantus difficilis sum quoniam perangustus sum in quo versaris manus possum recens tamen res medeor facilis sum sed hamulus superus is foramen excipio deinde totus is cavus sicut in fistulis cap iv dico usque ad os excidendun oculus et ceterus iungo pars bene obtego os ferramentum aduro sum vehemens si iam carie vexo sum quo crassus squama abscedo quidam aduro inpono ut atramentum sutorius vel chalcitis vel aerugo rado qui et tardus et non idem facio ossum aduro curatio sequor idem qui in ceterus uro


Fiunt etiam ex frigore ulcera hiberna, maxime in pueris, et praecipue pedibus digitisque eorum, nonnumquam etiam in manibus. Rubor cum inflammatione mediocri est; interdum pusulae oriuntur, deinde exulceratio: dolor autem modicus. Prurigo maior est: nonnumquam umor exit, sed non multus, qui referre vel pus vel saniem videtur.— In primis multa calida aqua fovendum est, in qua rapa decocta, aut si ea non sunt, aliquae verbenae ex reprimentibus. Si nondum adapertum ulcus, aes, quam maxime calidum quis pati potest, admovendum est. Si iam exulceratio est, imponi debet alumen aequa potione cum ture contritum vino adiecto, aut malicorium in aqua coctum deinde contritum. Si summa detracta pellicula est, hic quoque melius lenia medicamenta proficiunt.

fio etiam ex frigor ulcus hibernus magnus in puer et praecipuus pes digitus is nonnumquam etiam in manus rubor cum inflammatio mediocris sum interdum pusula orior deinde exulceratio dolor autem modicus prurigo magnus sum nonnumquam umor exeo sed non multus qui refero vel pus vel sanies video in primus multus calidum aqua foveo sum in qui rapum decoquo aut si is non sum aliqui verbena ex reprimo si nondum adaperio ulcus aes quam magnus calidus quis patior possum admovendum sum si iam exulceratio sum impono debeo alumen aequus potio cum tus contero vinum adicio aut malicorium in aqua coquo deinde contero si summus detraho pelliculo sum hic quoque bonus lenis medicamentum proficio


4 Et febrium quidem ratio maxime talis est: curationum vero diversa genera sunt, prout auctores aliquos habent. Asclepiades officium esse medici dicit, ut tuto, ut celeriter, ut iucunde curet. Id votum est, sed fere periculosa esse nimia et festinatio et voluptas solet. Qua vero moderatione utendum sit, ut, quantum fieri potest, omnia ista contingant prima semper habita salute, in ipsis partibus curationum considerandum erit.

et febris quidem ratio magnus talis sum curatio verus diverto genus sum prout auctor aliquis habeo asclepias officium sum medicus dico ut tueor ut celer ut jucundus curo is voveo sum sed fere periculosus sum nimius et festinatio et voluptas soleo qui verus moderatio utor sum ut quantus fio possum omnis iste contingo primus semper habeo salus in ipse pars curatio considero sum


Phyma vero nominatur tuberculum furunculo simile, sed rotundius et planius, saepe etiam maius. Nam furunculus ovi dimidii magnitudinem raro explet, nunquam excedit: phyma etiam latius patere consuevit, sed inflammatio dolorque sub eo minores sunt. Ubi divisum est, pus eodem modo apparet; ventriculus, ut in furunculo, non invenitur, verum omnis corrupta caro in pus vertitur. Id autem in pueris et saepius nascitur et facilius tollitur: in iuvenibus rarius oritur et difficilius curatur. Ubi aetas induravit, ne nascitur quidem. Quibus vero medicamentis discuteretur, supra (18, 16-20) propositum est.

phyma verus nomino tuberculis furunculus similis sed rotundus et planus saepe etiam magnus nam furunculus ovum dimidium magnitudo rarus expleo numquam excedo phyma etiam fero pateo consuesco sed inflammatio dolo sub is paruus sum ubius divido sum pus idem modo appareo ventriculus ut in furunculus non invenio verus omnis corrumpo carus in pus verto is autem in puer et saepis nascor et facilis tollo in juvenis rarus orior et difficilis curo ubius aetas induro ne nascor quidem qui verus medicamentum discutio supra propono sum


Quinem confert aliquid et aetas et corpus et vitae propositum et anni tempus; quia facilius sanescit puer vel adulescens quam senior, valens quam infirmus; neque nimis tenuis neque nimis plenus, quam si alterum ex his est; integri habitus quam corrupti, exercitatus quam iners, sobrius et temperans quam vino venerique deditus. Oportunissimumque curationi tempus vernum est, aut certe neque fervens neque frigidum, siquidem vulnera et nimius calor et nimium frigus infestant, maxime tamen horum varietas; ideoque perniciosissimus autumnus est.

quinem confero aliquis et aetas et corpus et vita propono et annus tempus quia facilis sanesco puer vel adulescens quam senex valeo quam infirmus neque nimis tenuis neque nimis plenus quam si alter ex hic sum integer habitus quam corrumpo exercito quam iners sobrius et tempero quam vinum venerique dedo oportunissimumque curatio tempus vernus sum aut certus neque ferveo neque frigidus siquidem vulnero et nimius calor et nimium frigus infesto magnus tamen hic varietas ideo perniciosus auctumnus sum


18 Venio autem ad ea, quae in naturalibus partibus circa testiculos oriri solent; quae quo facilius explicem, prius ipsius loci natura paucis proponenda est. Igitur testiculi simile quiddam medullis habent: nam sanguinem non emittunt et omni sensu carent: dolent autem in ictibus et inflammationibus tunicae, quibus ii continentur. Dependent vero ab inguinibus per singulos nervos, quos cremasteras Graeci vocant, cum quorum utroque binae descendunt et venae et arteriae. Haec autem tunica conteguntur tenui, nervosa, sine sanguine, alba, quae elytroides a Graecis nominatur. Super ea valentior tunica est, quae interiori vehementer ima parte inhaeret: darton Graeci vocant. Multae deinde membranulae venas et arterias eosque nervos conprehendunt; atque inter duas quoque tunicas a superioribus partibus leves parvulaeque sunt. Hactenus propria utrique testiculo velamenta et auxilia sunt; communis deinde utrique omnibusque interioribus sinus est, qui iam conspicitur a nobis: oscheon Graeci, scrotum nostri vocant; isque ab ima parte mediis tunicis leviter innexus est, a superiore tantum circumdatus. Sub hoc igitur plura vitia esse consuerunt; quae modo ruptis tunicis, quas ab inguinibus incipere proposui (1), modo his integris fiunt. Siquidem interdum vel ex morbo primum inflammatur, deinde postea pondere abrumpitur; vel ex ictu aliquo protinus rumpitur tunica, quae diducere ab inferioribus partibus intestina debuit; tum pondere eo devolvitur aut omentum aut etiam intestinum; idque ibi reperta via paulatim ab inguinibus in inferiores quoque partes nissum subinde nervosas tunicas et ob id eius rei patientes diducit: enterocelen et epiplocelen Graeci vocant: apud nos indecorum sed commune his hirneae nomen est.

venio autem ad is qui in natural pars circa testiculus orior soleo qui quo facilis explico prior ipse locus natura paucus propono sum igitur testiculis similis quidam medulla habeo nam sanguis non emitto et omnis sentio careo doleo autem in ictus et inflammatio tunica qui is contineo dependo verus ab inguinibus per singuli nervus qui cremasteras graecum voco cum qui uterque bini descendo et vena et arteria hic autem tunica contego tenuis nervosus sine sanguis albus qui elytroides ab graecum nomino super is valeo tunica sum qui interior vehemens imus pars inhaereo darton graecum voco multus deinde membranula vena et arteria is nervus comprehendo atque inter duo quoque tunica ab superus pars levo parvulaeque sum hactenus proprius uterque testiculus velamentum et auxilium sum communis deinde uterque omne interior sinus sum qui iam conspicio ab nos oscheon graecum scrotum noster voco eo ab imus pars medius tunica levis innecto sum ab superus tantus circumdo sub hic igitur multus vitio sum consuo qui modo rumpo tunica qui ab inguinibus incipio propono modo hic integer fio siquidem interdum vel ex morbus primus inflammo deinde postea pondus abrumpo vel ex ictus aliquis protinus rumpo tunica qui diduco ab inferus pars intestinum debeo tum pondus is devolvo aut omentum aut etiam intestinus is ibi reperio via paulatim ab inguinibus in inferus quoque pars nissum subinde nervosus tunica et ob is is res patior diduco enterocele et epiplocelen graecum voco apud nos indecorus sed communis hic hirnea nomen sum


9 Nonnumquam etiam lentae febres sine ulla remissione corpus tenent, ac neque cibo neque remedio locus est. In hoc casu medici cura esse debet, ut morbum mutet; fortasse enim curationi oportunior fiet. Saepe igitur ex aqua frigida, cui oleum sit adiectum, corpus eius pertractandum est, quoniam interdum sic evenit, ut horror oriatur et fiat initium quoddam novi motus exque eo, cum magis corpus incaluit, sequatur etiam remissio. In his frictio quoque ex oleo et sale salubris videtur. At si diu frigus est et torpor et iactatio corporis, non alienum est in ipsa febre mulsi dare tres aut quattuor cyathos, vel cum cibo vinum bene dilutum. Intenditur enim saepe ex eo febris, et maior ortus calor simul et priora mala tollit et spem remissionis inque ea curationis ostendit. Neque Hercules ista curatio nova est, qua nunc quidem traditos sibi aegros, qui sub cautioribus medicis trahebantur, interdum contrariis remediis sanant. Siquidem apud antiquos quoque ante Herophilum et Erasistratum maximeque post Hippocratem fuit Petro quidam, qui febricitantem hominem ubi acceperat, multis vestimentis operiebat, ut simul calorem ingentem sitimque excitaret. Deinde ubi paulum remitti coeperat febris, aquam frigidam potui dabat, ac si moverat sudorem, explicuisse se aegrum iudicabat; si non moverat, plus etiam aquae frigidae ingerebat et tum vomere cogebat. Si alterutro modo febre liberaverat, protinus suillam assam et vinum homini dabat; si non liberaverat, decoquebat aquam sale adiecto eamque bibere cogebat, ut movendo ventrem purgaret. Et intra haec omnis eius medicina erat: eaque non minus grata fuit is, quos Hippocratis successores non refecerant, quam nunc est is, quos Herophili vel Erasistrati aemuli diu tractos non adiuverunt. Neque ideo tamen non est temeraria ista medicina, quia, si plures protinus a principiis excepit, interemit. Sed, cum eadem omnibus convenire non possint, fere quos ratio non restituit, temeritas adiuvat; ideoque eiusmodi medici melius alienos aegros quam suos nutriunt. Sed est circumspecti quoque hominis et novare interdum et augere morbum et febres accendere, quia curationem ubi id quod est non recipit, potest recipere id quod futurum est.

nonnumquam etiam lentus febris sine ullus remissio corpus teneo atque neque cibus neque remedium locus sum in hic casus medicus cura sum debeo ut morbus muto fortasse enim curatio oportunior fio saepe igitur ex aqua frigidus qui oleum sum adiectus corpus is pertracto sum quoniam interdum sic evenio ut horror orior et fio initium quidam nosco moueo ex is cum magis corpus incaleo sequor etiam remissio in hic frictio quoque ex oleum et sal salubris video at si diu frigus sum et torpor et jactatio corpus non alienus sum in ipse febris mulsum do tres aut quattuor cyathus vel cum cibus vinum bene diluo intendo enim saepe ex is febris et magnus ortus calor simul et prior malus tollo et spes remissio in is curatio ostendo neque herculis iste curatio novo sum qui nunc quidem trado sui aeger qui sub caveo medicus traho interdum contrarius remedium sano siquidem apud antiqui quoque ante herophilis et erasistratus magnus post hippocrates sum petro quidam qui febricito homo ubi accipio multus vestimentum operio ut simul calor ingens sitis excito deinde ubi paulus remitto coepio febris aqua frigida possum do atque si moveo sudor explico sui aeger judico si non moveo multus etiam aqua frigida ingero et tum vomo cogo si alteruter modo febris libero protinus suilla assus et vinum homo do si non libero decoquo aqua sal adicio eo bibo cogo ut moveo venter purgo et intra hic omnis is medicina sum is non paruus gratus sum is qui hippocrates successor non reficio quam nunc sum is qui herophilis vel erasistratus aemulis diu traho non adjuvo neque ideo tamen non sum temerarius iste medicina quia si multus protinus ab principia excipio interimo sed cum idem omnis convenio non possum fere qui ratio non restituo temeritas adjuvo ideo eiusmodi medicus bonus alienus aeger quam suus nutrio sed sum circumspicio quoque homo et novaris interdum et augeo morbus et febris accendo quia curatio ubi is qui sum non recipio possum recipio is qui sum sum


Verum haec genera serpentium et peregrina et aliquanto magis pestifera sunt, maximeque aestuosis locis gignuntur. Italia frigidioresque regiones hac quoque parte salubritatem habent, quod minus terribiles angues edunt. Adversus quos satis proficit herba Vettonica vel Cantabrica vel centaurios vel argimonia vel trixago vel personina vel marinae pastinacae, vel singulae binaeve tritae et cum vino potui data sunt et super vulnus impositae. Illud ignorari non oportet, omnis serpentis ictum et ieiuni et ieiuno magis nocere; ideoque perniciosis-simae sunt cum incubant, utilissimumque est, ubi ex anguibus metus est, non ante procedi quam quis aliquid adsumpsit.

verus hic genus serpo et peregrinus et aliquantus magis pestifer sum magnus aestuosus locus gigno italia frigidus regio hic quoque pars salubritas habeo qui paruus terribilis anguis edo adverro qui satis proficio herba vettonica vel cantabricus vel centaurios vel argimonia vel trixago vel personina vel marinus pastinaca vel singulus binaeve tero et cum vinum possum do sum et super vulnus impono ille ignoraris non oportet omnis serpens ictus et jejunus et jejuno magis noceo ideo perniciosus sima sum cum incubo utilis sum ubi ex anguis metus sum non ante procedo quam quis aliquis adsumo


Proximum est, ut de iis dicam, qui partes aliquas corporis inbecillas habent. Cui caput infirmum est, is si bene concoxit, leniter perfricare id mane manibus suis debet; numquam id, si fieri potest, veste velare; ad cutem tonderi. Utileque lunam vitare, maximeque ante ipsum lunae solisque concursum; sed nusquam post cibum Si cui capilli sunt, cotidie pectere, multum ambulare, sed, si licet, neque sub tecto neque in sole; ubique autem vitare solis ardorem, maximeque post cibum et vinum; potius ungui quam lavari, numquam ad flammam ungui, interdum ad prunam. Si in balineum venit, sub veste primum paulum in tepidario insudare, ibi ungui; tum transire in caldarium; ubi sudavit, in solium non descendere, sed multa calida aqua per caput se totum perfundere, tum tepida, deinde frigida, diutiusque ea caput quam ceteras partes perfundere; deinde id aliquamdiu perfricare, novissime detergere et unguere. Capiti nihil aeque prodest atque aqua frigida: itaque is, cui hoc infirmum est, per aestatem id bene largo canali cotidie debet aliquamdiu subicere. Semper autem, etiamsi sine balineo unctus est neque totum corpus refrigerare sustinet, caput tamen aqua frigida perfundere: sed cum ceteras partes adtingi nolit, demittere id, ne ad cervices aqua descendat; eamque, ne quid oculis aliisve partibus noceat, defluentem subinde manibus ad os regerere. Huic modicus cibus necessarius est, quem facile concoquat; isque, si ieiuno caput laeditur, adsumendus etiam medio die est; si non laeditur, semel potius. Bibere huic adsidue vinum dilutum leve quam aquam magis expedit, ut, cum caput gravius esse coeperit, sit quo confugiat. Eique ex toto neque vinum neque aqua semper utilia sunt: medicamentum utrumque est, cum in vicem adsumitur. Scribere, legere, voce contendere huic opus non est, utique post cenam; post quam ne cogitatio quidem ei satis tuta est; maxime tamen vomitus alienus est.

propior sum ut de is dico qui pars aliqui corpus imbecillus habeo qui caput infirmus sum is si bene concoquo lenis perfricaris is mane manus suus debeo numquam is si fio possum vestis velaris ad cutis tondeo utileque luna vitaris magnus ante ipse luna solus concurro sed nusquam post cibus si qui capillus sum cottidie pecto multus ambulo sed si licet neque sub tectum neque in sol ubique autem vitaris sol ardor magnus post cibus et vinum potis unguis quam lavaris numquam ad flamma unguis interdum ad pruna si in balineum venio sub vestis primus paulus in tepidarium insudaris ibi unguis tum transeo in caldarium ubi sudo in solium non descendo sed multus calidum aqua per caput sui totus perfundo tum tepidus deinde frigidus diu is caput quam ceterus pars perfundo deinde is aliquamdiu perfricaris novus detergeo et unguere capitium nihil aequus prodo atque aqua frigidus itaque is qui hic infirmus sum per aestas is bene largus canal cottidie debeo aliquamdiu subicio semper autem etiamsi sine balineo ungo sum neque totus corpus refrigeraris sustineo caput tamen aqua frigidus perfundo sed cum ceterus pars adtingo nolo demitto is ne ad cervix aqua descendo eo ne quis oculus alius pars noceo defluo subinde manus ad os rego hic modicus cibus necessarius sum qui facilis concoquo eo si jejuno caput laedo adsumo etiam medium dies sum si non laedo semel potis bibo hic assiduus vinum diluo levis quam aqua magis expedio ut cum caput gravis sum coepio sum quo confugio eos ex totus neque vinum neque aqua semper utilis sum medicamentum uterque sum cum in vicis adsumo scribo lego vox contendo hic opus non sum utique post cena post quam ne cogitatio quidem is satis tueor sum magnus tamen vomo alienus sum


Tertium aut vitium ora venarum tamquam ex capitulis quibusdam surgentia, quae saepe sanguinem fundunt: haemorrhoidas Graeci vocant; idque etiam in ore volvae feminarum incidere consuevit. Atque in quibusdam parum tuto supprimitur, qui sanguinis profluvio inbecilliores non fiunt: habent enim purgationem hanc, non morbum. Ideoque curati quidam, cum sanguis exitum non haberet, inclinata ad praecordia et ad viscera materia, subitis et gravissimis morbis correpti sunt.— Si vui vero id nocet, is desidere in aqua ex verbenis debet, inponere maxime malicorium cum aridis rosae foliis contritum, aut ex iis aliquid, quae sanguinem supprimunt. Solet autem oriri inflammatio maxime ubi maior dura alvus eum locum laesit. Tum in aqua dulci desidendum est, et fovendum ovis; inponendi vitelli cum rosae foliis ex passo subactis; idque si intus est, digito inlinendum; si extra, superinlitum panniculo imponendum est. Ea quoque medicamenta, quae recentibus scissuris posita (7AB) sunt, huc idonea sunt. Cibis vero in hoc casu isdem quibus in prioribus utendum est. Si ista parum iuvant, solent inposita medicamenta adurentia ea capitulla absumere. Ac si iam vetustiora sunt, sub auctore Dionysio inspergenda sandraca est, deinde inponendum id quod ex his constat: squamae aeris, auripigmenti, singulorum P. V; saxi calcis P. VIII; postero die acu conpungendum. Adustis capitulis fit cicatrix, quae sanguinem fundi prohibet. Sed quotiens is suppressus est, ne quid periculi adferat, multa exercitatione digerenda materia est. Praetereaque viris et feminis, quibus menstrua non proveniunt, interdum ex brachio sanguis mittendus est.

tertius aut vitium os venaris tamquam ex capitulis quidam surgo qui saepe sanguis fundo haemorrhoida graecum voco is etiam in os volva femina incido consuesco atque in quidam parum tueor supprimo qui sanguis profluvius imbecillis non fio habeo enim purgatio hic non morbus ideo curo quidam cum sanguis exitus non habeo inclino ad praecordia et ad viscera materia subeo et gravis morbus corripio sum si vui verus is noceo is desideo in aqua ex verbena debeo inpono magnus malicorium cum aridus rodo folium contero aut ex is aliquis qui sanguis supprimo soleo autem orior inflammatio magnus ubi magnus durus alvus is locus laedo tum in aqua dulcis desideo sum et foveo ovum inpono vitellus cum rodo folium ex patior subigo is si intus sum digitus inlinendum si extra superinlitum panniculus impono sum is quoque medicamentum qui recens scissura pono ab sum huc idoneus sum cibus verus in hic casus idem qui in prior utor sum si iste parum juvo soleo inpono medicamentum aduro is capitulla absumo atque si iam vetustus sum sub auctor dionysius inspergenda sandraca sum deinde inpono is qui ex hic consto squama aer auripigmentum singulus p v saxum calcis p viii posterus dies acus conpungo aduro capitulis fio cicatrix qui sanguis fundo prohibeo sed quotiens is supprimo sum ne quis periculum affero multus exercitatio digero materia sum praeterea vis et femina qui menstruus non provenio interdum ex bracchium sanguis mitto sum


Vix quicquam ex his in autumnum non incidit: sed oriuntur quoque eo tempore febres incertae, lienis dolor, aqua inter cutem, tabes, quam Graeci φθίσινnominant, urinae difficultas, quam στραγγουρίανappellant, tenuioris intestini morbus quem ileon nominant, levitas intestinorum, qui lienteria vocatur, coxae dolores, morbi comitiales. Idemque tempus et diutinis malis fatigatos, et ab aestate tantum proxima pressos interemit, et alios novis morbis conficit; et quosdam longissimis inplicat, maximeque quartanis, quae per hiemem quoque exerceant. Nec aliud magis tempus pestilentiae patet, cuiuscumque ea generis est; quamvis variis rationibus nocet.

vix quisquam ex hic in auctumnus non incido sed orior quoque is tempus febris incertus lienis dolor aqua inter cutis tabes quam graecum nomino urina difficultas quam appello tenuis intestinus morbus qui ileos nomino levitas intestinum qui lienteria voco coxa dolor morbus comitial idem tempus et diutinus malus fatigo et ab aestas tantus propior premo interimo et alius novus morbus confacio et quidam longus implico magnus quartana qui per hiems quoque exerceo neque alius magis tempus pestilentia pateo quicumque is genus sum quivis varius ratio noceo


Omne vero auxilium corporis aut demit aliquam materiam aut adicit, aut evocat aut reprimit, aut refrigerat aut calefacit, simulque aut durat aut mollit: quaedam non uno modo tantum sed etiam duobus inter se non contrariis adiuvant. Demitur materia sanguinis detractione, cucurbitula, deiectione, vomitu, frictione, gestatione omnique exercitatione corporis, abstinentia, sud ore; de quibus protinus dicam. (X-XVII.)

omnis verus auxilium corpus aut demo aliqui materia aut adicio aut evoco aut reprimo aut refrigero aut calefacio simul aut duro aut mollio quidam non unus modo tantus sed etiam duo inter sui non contrarius adjuvo demo materia sanguis detractio cucurbitula deiectio vomo frictio gestatio omne exercitatio corpus abstinentia sud os de qui protinus dico decem xvii


Iisdemque temporibus in tres partes medicina diducta est, ut una esset quae victu, altera quae medicamentis, tertia quae manu mederetur. Primam Διαιτητικήνsecundam Φαρμακευτικήν tertiam Χειρουργίαν Graeci nominarunt. Eius autem, quae victu morbos curat, longe clarissimi auctores etiam altius quaedam agitare conati, rerum quoque naturae sibi cognitionem vindicarunt, tamquam sine ea trunca et debilis medicina esset. Post quos Serapion, primus omnium nihil hanc rationalem disciplinam pertinere ad medicinam professus, in usu tantum et experimentis eam posuit. Quem Apollonius et Glaucias et aliquanto post Heraclides Tarentinus et aliqui non mediocres viri secuti ex ipsa professione se empiricos appellaverunt. Sic in duas partes ea quoque, quae victu curat, medicina divisa est, aliis rationalem artem, aliis usum tantum sibi vindicantibus, nullo vero quicquam post eos, qui supra comprehensi sunt, agitante, nisi quod acceperat, donec Asclepiades medendi rationem ex magna parte mutavit. Ex cuius successoribus Themison nuper ipse quoque quaedam in senectute deflexit. Et per hos quidem maxime viros salutaris ista nobis professio increvit.

idem tempus in tres pars medicina diduco sum ut unus sum qui vinco alter qui medicamentum tertius qui manus medeor primus secundus tertius graecum nomino is autem qui vinco morbus curo longus clarus auctor etiam altus quidam agito conor res quoque natura sui cognitio vindicarunt tamquam sine is truncus et debilis medicina sum post qui serapio primus omnis nihil hic rational disciplina pertineo ad medicina profiteor in usus tantus et experimentum is pono qui apollonius et glaucia et aliquantus post heraclides tarentinus et aliqui non mediocris vir sequor ex ipse professio sui empiricus appello sic in duo pars is quoque qui vinco curo medicina divido sum alius rational ars alius usus tantus sui vindico nullus verus quisquam post is qui supra comprehendo sum agito nisi qui accipio donec asclepias medeor ratio ex magnus pars muto ex qui successor themison nuper ipse quoque quidam in senectus deflecto et per hic quidem magnus vir salutaris iste nos professio incerno


Est etiam genus inflammationis, in qua, si cui tument ac distenduntur cum dolore oculi, sanguinem ex fronte emitti necessarium est, multaque aqua calida caput atque oculos fovere; gargarizare ex lenticula vel fici cremore; inungui acribus medicamentis, quae supra (16 seqq., 21 seqq.) conprehensa sunt, maximeque eo, quod sphaerion nominatur, quod lapidem haematitem habet. Atque alia quoque utilia sunt, quae ad extenuandam aspritudinem fiunt, de qua protinus dicam.

sum etiam genus inflammatio in qui si qui tumeo atque distendo cum dolor oculus sanguis ex frons emitto necessarius sum multo aqua calidum caput atque oculus foveo gargarizaris ex lenticula vel fici cremor inungui acer medicamentum qui supra seqq seqq comprehendo sum magnus is qui sphaerion nomino qui lapis haematitem habeo atque alius quoque utilis sum qui ad extenuo aspritudo fio de qui protinus dico


12 Linguae quoque ulcera non aliis medicamentis egent, quam quae prima parte superioris capitis (11, 1.2) exposita sunt. Sed quae in latere eius nascuntur, diutissime durant; videndumque est, num contra dens aliquis acutior sit, qui sanescere saepe ulcus eo loco non sinit, ideoque levandus est.

lingua quoque ulcus non alius medicamentum egeo quam qui primus pars superus capio expono sum sed qui in lateo is nascor diutissime duro video sum num contra dens aliquis acuo sum qui sanesco saepe ulcus is locus non sino ideo levandus sum


28 Ab his, quae extrinsecus incidunt, ad ea veniendum est, quae interius corrupta aliqua corporum parte nascuntur. Ex quibus non aliud carbunculo peius est. Eius hae notae sunt: rubor est, superque eum non nimium pusulae eminent, maxime nigrae, interdum sublividae aut pallidae: in his sanies esse videtur. Infra color niger est: ipsum corpus aridum et durius quam naturaliter oportet; circaque quasi crusta est, eaque inflammatione cingitur: neque in eo loco levari cutis potest, sed inferiori carni quasi adfixa est. Somnus urguet, nonnumquam horror aut febris oritur, aut utrumque. Idque vitium subteractis quasi quibusdam radicibus serpit, interdum celerius, interdum tardius: supra quoque procedens inalbescit, dein lividum fit, circumque exiguae pustulae oriuntur; et si circa stomachum faucesve incipit, subito spiritum saepe elidit.— Nihil melius est quam protinus adurere; neque id grave est: nam non sentit, quoniam ea caro mortua est; finisque adurendi est, dum ex omni parte sensus doloris est. Tum de vulnus sicut cetera adusta curandum est: sequitur enim sub medicamentis erodentibus crusta undique a viva carne diducta, quae trahit secum quicquid corruptum erat; purusque iam sinus curari potest implentibus. At si in summa cute vitium est, possunt succurrere quaedam vel exedentia tantum vel etiam adurentia. Vis pro magnitudine adhibenda est. Quodcunque vero medicamentum impositum est, si satis proficiet, protinus a vivo corruptam partem resolvit; certaque esse fiducia potest fore, ut undique vitiosa caro excidat, qua huiusce rei medicamen exest. Si id non fit medicamentum malo vincitur, utique ad ustionem properandum est. Sed in eiusmodi casu abstinendum a cibo, a vino est: aquam liberaliter bibere expedit. Magisque ea servanda sunt, si febricula quoque accessit.

ab hic qui extrinsecus incido ad is venio sum qui interior corrumpo aliqui corpus pars nascor ex qui non alius carbunculus malus sum is hic nosco sum rubor sum supo is non nimium pusula emineo magnus niger interdum sublividae aut pallidus in hic sanies sum video infra color niger sum ipse corpus aridus et durus quam naturalis oportet circo quasi crusta sum is inflammatio cingo neque in is locus levaris cutis possum sed inferus caro quasi affigo sum somnus urgeo nonnumquam horror aut febris orior aut uterque is vitium subteractus quasi quidam radix serpo interdum celer interdum tardus supra quoque procedo inalbesco deinde lividus fio circum exiguus pustula orior et si circa stomachus faucesve incipio subeo spiritus saepe elido nihil bonus sum quam protinus aduro neque is gravis sum nam non sentio quoniam is carus morior sum finio aduro sum dum ex omnis pars sensus dolor sum tum de vulnus sicut ceterus aduro curo sum sequor enim sub medicamentum erodo crusta undique ab vivus carnis diduco qui traho sui quisquis corrumpo sum purus iam sinus curaris possum impleo at si in summus cutis vitium sum possum succurro quidam vel exedo tantus vel etiam aduro volo pro magnitudo adhibeo sum quicumque verus medicamentum impono sum si satis proficio protinus ab vivo corrumpo pars resolvo certo sum fiducia possum sum ut undique vitiosus carus excido qui hic res medicamen exedo si is non fio medicamentum malus vincio utique ad ustio propero sum sed in eiusmodi casus abstineo ab cibus ab vinum sum aqua liberalis bibo expedio magus is servo sum si febricula quoque accedo


Igitur vel ex morbo vel ex ictu concrescit umor sub duabus tunicis, qua locum esse vacuum proposui (13B); isque paulatim indurescens interiori potentiae se opponit. Vitiique eius plures species sunt; quaedam sanabiles, quaedam quae curationem non admittunt. Nam si exigua suffusio est, si immobilis, colorem vero habet marinae aquae vel ferri nitentis et a latere sensum aliquem fulgoris relinquit, spes superest. Si magna est, si nigra pars oculi, amissa naturali figura, in aliam vertit, si suffusioni color caeruleus est aut auri similis, si labat et hac atque illac movetur, vix umquam succurritur. Fere vero peior est, quom ex graviore morbo, maioribus capitis doloribus vel ictu vehementiore orta est. Neque idonea curationi senilis aetas est, quae sine eo vitio tamen aciem hebetem habet: at ne puerilis quidem, sed inter haec media. Oculus quoque curationi neque exiguus neque concavus satis oportunus est. Atque ipsius suffusionis quaedam maturitas est: expectandum igitur est, donec iam non fluere sed duritie quadam concrevisse videatur. Ante curationem autem modico uti cibo, bibere aquam triduo debet, pridie ab omnibus abstinere. Post haec in advorso collocandus est, loco lucido, lumine adverso, sic ut contra medicus paulo altius; a posteriore parte caput eius, qui curabitur, minister contineat, ut inmobile id praestet: nam levi motu eripi acies in perpetuum potest. Quin etiam ipse oculus, qui curabitur, inmobilior faciendus est, super alterum lana inposita deligata: curari vero sinister oculus dextra manu, dexter sinistra debet. Tum acus admovenda est, sic acuta, ut foret, non nimium tenuis; eaque demittenda sed recta est per summas duas tunicas medio loco inter oculi nigrum et angulum tempori propiorem, e regione mediae suffusionis sic, ne qua vena laedatur. Neque tamen timide demittenda est, quia inani loco excipitur; ad quem cum ventum est, ne mediocriter quidem peritus falli potest, quia prementi nihil renititur. Ubi eo ventum est, inclinanda acus ad ipsam suffusionem leviterque ibi verti et paulatim eam deducere infra regionem pupillae debet; ubi deinde eam transit, vehementius inprimi, ut inferiori parti insidat. Si haesit, curatio expleta est: si subinde redit, eadem acu concidenda et in plures partes dissipanda est, quae singulae et facilius conduntur et minus late officiunt. Postea educenda recta acus est; inponendumque lana molli exceptum ovi album, et supra, quod inflammationem coerceat; atque ita devinciendum. Post haec opus est quiete, abstinentia, lenium medicamentorum inunctionibus; cibo, qui postero die satis mature datur, primum liquido, ne maxillae laborent; deinde inflammatione finita, tali, qualis in vulneribus (V.26.30) propositus est; quibus, ut aqua diutius bibatur, necessario accedit.

igitur vel ex morbus vel ex ictus concresco umor sub duo tunica qui locus sum vacuus propono b eo paulatim induresco interior potentia sui oppono vitium is multus species sum quidam sanabilis quidam qui curatio non admitto nam si exiguus suffusio sum si immobilis color verus habeo marinus aqua vel fero niteo et ab lateo sensus aliquis fulgor relinquo spes supersum si magnus sum si niger pars oculus amitto natural figuro in alius verto si suffusio color caeruleus sum aut aurum similis si labo et hic atque illac moveo vix umquam succurro fere verus malus sum cum ex gravis morbus magnus capio dolor vel ictus vehemens orior sum neque idoneus curatio senilis aetas sum qui sine is vitio tamen acies hebeto habeo at ne puerilis quidem sed inter hic medius oculus quoque curatio neque exiguus neque concavus satis oportunus sum atque ipse suffusio quidam maturitas sum exspecto igitur sum donec iam non fluo sed durities quidam concrevisse video ante curatio autem modicus uti cibus bibo aqua triduum debeo pridie ab omnis abstineo post hic in adverto colloco sum locus lucidus lumen adverso sic ut contra medicus paulus altus ab posterus pars caput is qui curo minister contineo ut inmobilis is praesto nam levis motus eripio acies in perpetuus possum quin etiam ipse oculus qui curo immobilis facio sum super alter lana inpono deligo curaris verus sinister oculus dextera manus dexter sinistra debeo tum acus admoveo sum sic acutus ut sum non nimium tenuis is demitto sed recta sum per superus duo tunica medium locus inter oculus niger et angulis tempus propiorem e regio medius suffusio sic ne qui vena laedo neque tamen timidus demitto sum quia inanis locus excipio ad qui cum venio sum ne mediocris quidem pereo fallo possum quia premo nihil renitor ubius is venio sum inclino acus ad ipse suffusio levis ibi verto et paulatim is deduco infra regio pupilla debeo ubi deinde is transeo vehemens inprimi ut inferus pario insido si haereo curatio expleta sum si subinde redeo idem acus concaedes et in multus pars dissipanda sum qui singulus et facilis condo et paruus latus officio postea educo recta acus sum inpono lana mollis excipio ovum albus et supra qui inflammatio coerceo atque ita devinciendum post hic opus sum quiesco abstinentia lenis medicamentor inunctio cibus qui posterus dies satis maturus do primus liquidus ne maxilla laboro deinde inflammatio finio talis qualis in vulnus v propono sum qui ut aqua diu bibo necessarius accedo


5 In naribus vero et os et cartilago frangi solet, et quidem modo adversa, modo a latere. Si adversa ambo fracta sunt alterumve ex iis, nares desidunt, difficulter spiritus trahitur: si a latere os fractum est, is locus cavus est; si cartilago, in alteram partem nares declinantur.

in naris verus et os et cartilago frango soleo et quidem modo adverso modo ab lateo si adverso ambo frango sum alter ex is naris desido difficilis spiritus traho si ab lateo os frango sum is locus cavus sum si cartilago in alter pars naris declino


Proprie quaedam in articulis visenda sunt, in quibus, si praecisi nervi sunt, qui continebant, debilitas eius partis sequitur. Si id dubium est, et ex acuto tela plaga est, ea transversa comidior est; si retuso et gravi, nullum in figura discrimen est. Sed videndum est, pus supra articulum an infra nascatur. Si sub eo nascitur albumque et crassum diu fertur, nervum praecisum credibile est, magisque quo maiores dolores inflammationesque et quo maturius excitatae sunt. Quamvis autem non abscisus nervus est, tamen si circa tumor durus diu permanet, necesse est et diuturnum ulcus esse et sano quoque eo tumorem permanere; futurumque est ut tarde membrum id vel extendatur vel contrahatur. Maior tamen in extendendo mora est, ubi recurvato curatio adhibita est, quam in recurvando eo, quod rectum continuerimus. Conlocari quoque membrum quod ictum est ratione certa debet. Si glutinandum est, ut superius sit; si in inflammationibus est, ut in neutram partem inclinatum sit: si iam prus profluit, ut devexum sit. Optimum etiam medicamentum quies est: moveri, ambulare nisi sanis alienum est. Minus tamen is periculosum, qui in capite vel brachiis quam qui in inferioribus partibus vulnerati sunt. Minimeque ambulatio convenit femine aut crure aut pede laborante. Locus, in quo cubabit, tepidus esse debebit. Balneum quoque, dum parum vulnus purum est, inter res infestissimas est: nam id et umidum et sordidum reddit, ex quibus ad cancrum transitus esse consuevit. Levis frictio recte adhibetur, sed is partibus, quae longius absunt a vulnere.

proprius quidam in articulis viso sum in qui si praecido nervus sum qui contineo debilito is pars sequor si is dubius sum et ex acuo telum plaga sum is transverto comidior sum si retundo et gravis nullus in figuro discrimen sum sed video sum pus supra articulis an infra nasco si sub is nascor album et crassus diu fero nervus praecido credibilis sum magus quo magnus dolor inflammatio et quo maturus excito sum quivis autem non abscido nervus sum tamen si circa tumor durus diu permaneo necesse sum et diuturnus ulcus sum et sano quoque is tumor permaneo sum sum ut tardus membrum is vel extendo vel contraho magnus tamen in extendo mora sum ubi recurvato curatio adhibeo sum quam in recurvando is qui recingo contineo conlocaris quoque membrum qui ictus sum ratio certus debeo si glutino sum ut superus sum si in inflammatio sum ut in neuter pars inclino sum si iam prus profluo ut devexus sum bonus etiam medicamentum quies sum moveo ambulo nisi sanus alienus sum paruus tamen is periculosus qui in caput vel bracchium quam qui in inferus pars vulnero sum minimus ambulatio convenio femine aut crus aut pes laboro locus in quo cubo tepidus sum debeo balneum quoque dum parum vulnus purus sum inter res infestus sum nam is et umidus et sordidus reddo ex qui ad cancer transitus sum consuesco levis frictio rectus adhibeo sed is pars qui longus absum ab vulnus


12 In ore quoque quaedam manu curantur. Ubi in primis dentes nonnumquam moventur, modo propter radicum inbecillitatem, modo propter gingivarum arescentium vitium.— Oportet in utrolibet candens ferramentum gingivis admoveri, ut attingat leviter, non insidat. Adustae gingivae melle inlinendae et mulso eluendae sunt. Ut pura ulcera esse coeperunt, arida medicamenta infrianda sunt ex iis, quae reprimunt. Si vero dens dolores movet eximique eum, quia medicamenta nihil adiuvant, placuerit, circumradi debet, ut gingivae ab eo resolvantur; tum is concutiendus est. Eaque facienda, donec bene moveatur: nam dens haerens cum summo periculo evellitur, ac nonnumquam maxilla loco movetur; idque etiam maiore periculo in superioribus dentibus fit, quia potest tempora oculosve concutere. Tum, si fieri potest, manu; si minus, forfice, dens excipiendus est. Ac si exessus est, ante id foramen vel linamento vel bene adcommodato plumbo replendus est, ne sub forfice confringatur. Recta vero forfex ducenda est, ne inflexis radicibus os rarum, cui dens inhaeret, parte aliqua frangat. Neque ideo nullum eius rei periculum est utique in dentibus brevibus, qui fere longiores radices non habent: saepe enim forfex cum dentem conprehendere non possit aut frustra conprehendat, os gingivae prehendit et frangit. Protinus autem ubi plus sanguinis profluit, scire licet, aliquid ex osse fractum esse. Ergo specillo conquirenda est testa, quae recessit, et volsella protrahenda est. Si non sequitur, incidi gingiva debet, donec labans ossis testa recipiatur. Quod si factum statim non est, indurescit extrinsecus maxilla, ut is hiare non possit. Sed inponendum calidum ex farina et fico cataplasma est, donec ibi pus moveatur; tum incidi gingiva debet. Pus quoque multum profluens ossis fractis nota est: itaque etiam tum id extrahi convenit; nonnumquam etiam eo laeso fistula fit, quae eradi debet. Dens autem scaber, qua parte niger, radendus inlinendusque rosae flore contrito, cui gallae quarta pars et altera murrae sit adiecta; continendumque ore crebro vinum meracum; atque in eo casu velandum caput, ambulatione multa, frictione capitis, cibo non acri utendum. At si ex ictu vel alio casu aliquid labant dentes, auro cum iis, qui bene haerent, vinciendi sunt; continendaque ore reprimentia, ut vinum, in quo malicorium decoctum, aut in quo galla candens coniecta sit. Si quando etiam in pueris ante alter dens nascitur quam prior excidat, is qui cadere debuit circumpurgandus et evellendus est; is qui natus est in locum prioris cotidie digito adurgendus, donec ad iustam magnitudinem perveniat. Quotienscumque dente exempto radix relicta est, protinus ea quoque ad id facta forfice, quam rizagran Graeci vocant, eximenda est.

in os quoque quidam manus curo ubius in primus dens nonnumquam moveo modo propter radix inbecillitas modo propter gingivaris aresco vitium oportet in utrolibet candeo ferramentum gingiva admoveo ut attingo levis non insido aduro gingiva mel inlinendae et mulceo eluo sum ut purus ulcus sum coepio aridus medicamentum infrianda sum ex is qui reprimo si verus dens dolor moveo eximo is quia medicamentum nihil adjuvo placeo circumrado debeo ut gingiva ab is resolvo tum is concutio sum is facio donec bene moveo nam dens haereo cum superus periculum evello atque nonnumquam maxilla locus moveo is etiam magnus periculum in superus dens fio quia possum tempus oculosve concutio tum si fio possum manus si paruus forfice dens excipio sum atque si exessus sum ante is foramen vel linamentum vel bene adcommodo plumbo repleo sum ne sub forfice confringo recta verus forfex duco sum ne inflecto radix os raris qui dens inhaereo pars aliqui frango neque ideo nullus is res periculum sum utique in dens brevis qui fere longus radix non habeo saepe enim forfex cum dens comprehendo non possum aut frustra comprehendo os gingiva prehendo et frango protinus autem ubi multus sanguis profluo scio licet aliquis ex ossum frango sum ergo specillum conquaero sum testa qui recedo et volsella protraho sum si non sequor incido gingiva debeo donec labo ossum testa recipio qui si facio statim non sum induresco extrinsecus maxilla ut is hiaris non possum sed inpono calidus ex farina et fico cataplasmo sum donec ibi pus moveo tum incido gingiva debeo pus quoque multus profluo ossum frango nosco sum itaque etiam tum is extraho convenio nonnumquam etiam is laedo fistula fio qui erado debeo dens autem scaber qui pars niger rado inlinendusque rodo floreo contero qui galla quartus pars et alter murra sum adiicio contineo os creber vinum meracus atque in is casus velo caput ambulatio multus frictio capio cibus non acer utor at si ex ictus vel alius casus aliquis labo dens aurum cum is qui bene haereo vinciendi sum contineo os reprimo ut vinum in quo malicorium decoquo aut in quo galla candeo conicio sum si quando etiam in puer ante alter dens nascor quam prior excido is qui cado debeo circumpurgo et evellendus sum is qui nascor sum in locus prior cottidie digitus adurgendus donec ad iustus magnitudo pervenio quotienscumque dens eximo radix relinquo sum protinus is quoque ad is facio forfice quam rizagran graecum voco eximo sum


5 Destillat autem de capite interdum in nares, quod leve est; interdum in fauces, quod peius est; interdum etiam in pulmonem, quod pessimum est. Si in nares destillavit, tenuis per has pituita profluit; caput leviter dolet, gravitas eius sentitur, frequentia sternumenta sunt; si in fauces, has exasperat, tussiculam movet; si in pulmonem, praeter sternumenta et tussim est etiam capitis gravitas, lassitudo, sitis, aestus, biliosa urina.

destillo autem de caput interdum in naris qui levis sum interdum in fauces qui malus sum interdum etiam in pulmo qui malus sum si in naris destillo tenuis per hic pituita profluo caput levis doleo gravitas is sentio frequentia sternumentum sum si in fauces hic exaspero tussicula moveo si in pulmo praeter sternumentum et tussis sum etiam capio gravitas lassitudo sum aestus biliosus urina


Commode vero exercent clara lectio, arma, pila, cursus, ambulatio, atque haec non utique plana commodior est, siquidem melius ascensus quoque et descensus cum quadam varietate corpus moveat, nisi tamen id perquam inbecillum est: melior autem est sub divo quam in porticu; melior, si caput patitur, in sole quam in umbra, melior in umbra quam paries aut viridia efficiunt, quam quae tecto subest; melior recta quam flexuosa. Exercitationis autem plerumque finis esse debet sudor aut certe lassitudo, quae citra fatigationem sit, idque ipsum modo minus, modo magis faciendum est. Ac ne his quidem athletarum exemplo vel certa esse lex vel inmodicus labor debet. Exercitationem recte sequitur modo unctio, vel in sole vel ad ignem; modo balineum, sed conclavi quam maxime et alto et lucido et spatioso. Ex his vero neutrum semper fieri oportet, sed saepius alterutrum pro corporis natura. Post haec paulum conquiescere opus est.

commodus verus exerceo clarus lectio arma pilum curro ambulatio atque hic non utique planum commodus sum siquidem bonus ascensus quoque et descensus cum quidam varietas corpus moveo nisi tamen is perquam imbecillus sum bonus autem sum sub divus quam in porticus bonus si caput patior in sol quam in umbra bonus in umbra quam pario aut viride efficio quam qui tectum subsum bonus recta quam flexuosus exercitatio autem plerusque finis sum debeo sudor aut certus lassitudo qui citer fatigatio sum is ipse modo paruus modo magis facio sum atque ne hic quidem athleta exemplum vel certus sum lex vel immodicus labor debeo exercitatio rectus sequor modo unctio vel in sol vel ad ignis modo balineum sed conclave quam magnus et altus et lucidus et spatiosus ex hic verus neuter semper fio oportet sed saepis alteruter pro corpus natura post hic paulus conquiesco opus sum


Puro iam ulcere cibis hic quoque utendum est carnem producentibus. Si brevius adhuc membrum est et ossa loco suo non sunt, eo paxillus tenuis quam levissimi fratris inter ea demitti debet sic, ut capite paululum supra ulcus emineat; isque cottidie plenior adigendus est, donec par id membrum alteri fait; tum paxillus removendus; vulnus sanandum est; cicatrix inducta fovenda facit aqua est, in qua myrtus, hedera, aliaeve similes verbenae decoctae sint; inlinendumque medicamentum est quod siccet; et magis etiam hic quiescundum, donec id membrum confirmetur.

purus iam ulcus cibus hic quoque utor sum caro produco si brevis adhuc membrum sum et os locus suus non sum is paxillus tenuis quam levis frater inter is demitto debeo sic ut caput paululum supra ulcus emineo eo cottidie plenus adigo sum donec par is membrum alter fait tum paxillus removendus vulnus sano sum cicatrix induco foveo facio aqua sum in qui myrtus hedera alius similis verbena decoquo sum inlinendumque medicamentum sum qui sicco et magis etiam hic quiescundum donec is membrum confirmo


24 Nonnumquam autem lumbrici quoque occupant alvum, hique modo ex inferioribus partibus, modo foedius ore redduntur; atque interdum latos eos, qui peiores sunt, interdum teretes videmus.— Si lati sunt, aqua potui dari debet, in qua lupinum aut cortex mori decoctus sit, aut cui adiectum sit contritum vel hysopum vel piperis acetabulum vel scamoniae paulum. Vel etiam pridie, cum multum alium ederit, vomat, posteroque die mali Punici tenues radiculas colligat, quantum manu comprehendet; eas contusas in aquae tribus sextariis decoquat, donec tertia pars super sit; huc adiciat nitri paulum, et ieiunus bibat. Interpositis deinde tribus horis duas potiones sumat; at aquae vel muriae durae sit adiecta; tum desidat subiecta calida aqua in pelve. Si vero teretes sunt, qui pueros maxime exercent, et eadem dari possunt et quaedam leviora, ut contritum semen urticae aut brassicae aut cumini cum aqua, vel menta cum eadem vel absinthium decoctum vel hysopum ex aqua mulsa vel nasturcii semen cum aceto contritum. Edisse etiam et lupinum et alium prodest, vel in alvum oleum subter dedisse.

nonnumquam autem lumbricus quoque occupo alvus hic modo ex inferus pars modo foedus os reddo atque interdum fero is qui malus sum interdum teres video si latus sum aqua possum do debeo in qui lupinus aut cortex morior decoquo sum aut qui adiectus sum contero vel hysopum vel pipo acetabulis vel scamoniae paulus vel etiam pridie cum multus alius edo vomo posterus dies malus punicus tenuis radicula colligo quantus manus comprehendo is contundo in aqua tres sextarius decoquo donec tertius pars super sum huc adicio nitrion paulus et jejunus bibo interpono deinde tres hora duo potio sumo at aqua vel muria durus sum adiicio tum desido subiectum calidum aqua in pelvis si verus teres sum qui puer magnus exerceo et idem do possum et quidam levis ut contero semen urtica aut brassica aut cuminum cum aqua vel mentum cum idem vel absinthius decoquo vel hysopum ex aqua mulceo vel nasturcii semen cum acetum contero edo etiam et lupinus et alius prodo vel in alvus oleum subter do


Igitur saluberrimum ver est, proxime deinde ab hoc hiemps; periculosior quam salubrior aestas, autumnus longe periculosissimus. Ex tempestatibus vero optimae aequales sunt, sive frigidae sive calidae; pessimae, quae maxime variant; quo fit, ut autumnus plurimos opprimat. Nam fere meridianis temporibus calor, nocturnis atque matutinis simulque etiam vespertinis frigus est. Corpus ergo, et aestate et subinde meridianis caloribus relaxatum, subito frigore excipitur. Sed ut eo tempore id maxime fit, sic, quandocumque evenit, noxium est.

igitur saluber ver sum propior deinde ab hic hiems periculosus quam salubris aestas auctumnus longus periculosus ex tempestas verus bonus aequal sum sive frigida sive calida malus qui magnus vario quo fio ut auctumnus multus opprimo nam fere meridianus tempus calor nocturnus atque matutinus simul etiam vespertinus frigus sum corpus ergo et aestas et subinde meridianus calor relaxo subeo frigor excipio sed ut is tempus is magnus fio sic quandocumque evenio noxius sum


Alius ad idem constat ex his: bituminis, aluminis scissilis, singulorum P. I; aeris combusti P. IIII; spumae argenti P. XI; olei sextario.

alius ad idem consto ex hic bitumen alumen scissilis singulus p eo aer comburo p quattuor spuma argentum p xi oleum sextarius


Suffusionis iam alias (VI.6.35) feci mentionem quia cum recens incidit, medicamentis quoque saepe discutitur: sed ubi vetustior facta est, manus curationem desiderat, quae inter subtilissimas haberi potest. De qua antequam dico, paucis ante ipsius oculi natura indicanda est. Cuius cognitio cum ad plura loca pertineat, tum vel praecipue ad hunc pertinet. Is igitur summas habet duas tunicas, ex quibus superior a Graecis ceratoides vocatur. Ea, qua parte alba est, satis crassa; pupillae loco extenuatur. Huic inferior adiuncta est, media parte, qua pupilla est, modico foramine concava; circa tenuis, ulterioribus partibus ipsa quoque plenior, quae chorioides a Graecis nominatur. Hae duae tunicae, cum interiora oculi cingant, rursus sub his coeunt, extenuataeque et in unum coactae per foramen, quod inter ossa est, ad membranam cerebri perveniunt eique inhaerescunt. Sub his autem, qua parte pupilla est, locus vacuus est; deinde infra rursus tenuissima tunica, quam Herophilus arachnoidem nominavit. Ea media subsidit eoque cavo continet quiddam, quod a vitri similitudine hyaloides Graeci vocant. Id neque liquidum neque aridum est, sed quasi concretus umor, ex cuius colore pupillae color vel niger est vel caesius, cum summa tunica tota alba sit: id autem superveniens ab interiore parte membranula includit. Super his gutta umoris est, ovi albo similis, a qua videndi facultas proficiscitur: crystalloides a Graecis nominatur.

suffusio iam alius vis facio mentio quia cum recens incido medicamentum quoque saepe discutio sed ubi vetustus facio sum manus curatio desidero qui inter subtilis habeo possum de qui antequam dico paucus ante ipse oculus natura indico sum qui cognitio cum ad multus locum pertineo tum vel praecipuus ad hic pertineo is igitur superus habeo duo tunica ex qui superus ab graecum ceratoides voco is qui pars albus sum satis crassus pupilla locus extenuo hic inferus adjungo sum medius pars qui pupillo sum modicus foramen concavus circa tenuis ulteriores pars ipse quoque plenus qui chorioides ab graecum nomino hic duo tunica cum interior oculus cingo rursus sub hic coeo extenuo et in unus cogo per foramen qui inter os sum ad membrana cerebrum pervenio is inhaeresco sub hic autem qui pars pupillo sum locus vacuus sum deinde infra rursus tenuis tunica quam herophilus arachnoidem nomino is medius subsido eo caveo contineo quidam qui ab vitrum similitudo hyaloides graecum voco is neque liquidus neque aridus sum sed quasi concretus umor ex qui color pupilla color vel niger sum vel caesus cum summus tunica totus albus sum is autem supervenio ab interior pars membranula includo super hic gutta umor sum ovum album similis ab qui video facultas proficisco crystalloides ab graecum nomino


Sed cum tempora cibo potionique febris et remissionis ratio det, non est expeditissimum scire, quando aeger febricitet, quando melior sit, quando deficiat; sine quibus dispensari illa non possunt. Venis enim maxime credimus, fallacissimae rei, quia saepe istae leniores celerioresve sunt et aetate et sexu et corporum natura. Et plerumque satis sano corpore, si stomachus infirmus est, nonnumquam etiam incipiente febre, subeunt et quiescunt, ut inbecillus is videri possit, cui facile laturo gravis instat accessio. Contra saepe eas concitare solet balneum et exercitatio et metus et ira et quilibet alius animi adfectus, adeo ut, cum primum medicus venit, sollicitudo aegri dubitantis, quomodo illi se habere videatur, eas moveat. Ob quam causam periti medici est non protinus ut venit adprehendere manu brachium, sed primum desidere hilari vultu percontarique, quemadmodum se habeat, et si quis eius metus est, eum probabili sermone lenire, tum deinde eius corpori manum admovere. Quas venas autem conspectus medici movet, quam facile mille res turbant. Altera res est, cui credimus, calor, aeque fallax: nam hic quoque excitatur aestu, labore, somno, metu, sollicitudine. Intueri quidem etiam ista oportet, sed eis non omnia credere. Ac protinus quidem scire est, non febricitare eum, cuius venae naturaliter ordinatae sunt, teporque talis est, qualis esse sani solet: non protinus autem sub calore motuque febrem esse concipere, sed ita: si summa quoque aria inaequaliter cutis est; si calor et in fronte est et ex imis praecordiis oritur; si spiritus ex naribus cum fervore prorumpit; si color aut rubore aut pallore novo mutatus est; si oculi graves et aut persicci aut subumidi sunt; si sudor, cum sit, inaequalis est; si venae non aequalibus intervallis moventur. Ob quam causam medicus neque in tenebris neque a capite aegri debet residere, sed inlustri loco adversus, ut omnes notas ex voltu quoque cubantis percipiat. Ubi vero febris fuit ac decrevit, expectare oportet, num tempora partesve corporis aliae paulum madescant, quae sudorem venturum esse testentur; ac si qua nota est, tum demum dare potui aquam calidam, cuius salubris effectus est, si sudorem per omnia membra diffundit. Huius autem rei causa continere aeger sub veste satis multa manus debet, eademque crura pedesque contegere; qua male plerique aegros in ipso febris impetu, pessimeque, ubi ardens ea est, male habent. Si sudare corpus coepit, linteum tepefacere oportet paulatimque singula membra detergere. At ubi sudor omnis finitus est, aut si is non venit, ubi quam maxime potuit idoneus esse cibo aeger videtur, leviter sub veste ungendus est, tum detergendus, deinde ei cibus dandus. Cibus autem febricitantibus umidus est aptissimus aut umori certe quam proximus, utique ex materia quam levissima maximeque sorbitio; eaque, si magnae febres fuerint, quam tenuissima esse debet. Mel quoque despumatum huic recte adicitur, quo corpus magis nutriatur: sed id si stomachum offendit, supervacuum est, sicut ipsa quoque sorbitio. Dari vero in vicem eius potest vel intrita ex aqua calida vel halica elota; si firmus est stomachus et compressa alvus, ex aqua mulsa; si vel ille languet vel haec profluit, ex posca. Et primo quidem cibo id satis est: secundo vero aliquid adici potest, ex eodem tamen genere materiae, vel holus vel conchylium vel pomum. Et dum febres quidem increscunt, hic solus cibus idoneus est: ubi vero aut desinunt aut levantur, semper quidem incipiendum est ab aliquo ex materia levissima, adiciendum vero aliquid ex media, ratione habita subinde et virium hominis et morbi. Ponendi vero aegro varii cibi, sicut Asclepiades praecepit, tum demum sunt, ubi fastidio urgetur neque satis vires sufficiunt, ut paulum ex singulis degustando famem vitet. At si neque vis neque cupiditas deest, nulla varietate sollicitandus aeger est, ne plus adsumat quam concoquat. Neque verum est, quod ab eo dicitur, facilius concoqui cibos varios: eduntur enim facilius, ad concoctionem autem materiae genus et modus pertinent. Neque inter magnos dolores neque increscente morbo tutum est aegrum cibo impleri, sed ubi inclinata iam in melius valetudo est.

sed cum tempus cibus potio febris et remissio ratio do non sum expedio scio quando aeger febricito quando bonus sum quando deficio sine qui dispensaris ille non possum venio enim magnus credo fallax res quia saepe iste lenis celerioresve sum et aetas et sexu et corpus natura et plerusque satis sano corpus si stomachus infirmus sum nonnumquam etiam incipio febris subeo et quiesco ut imbecillus is video possum qui facilis fero gravis insto accessio contra saepe is concitaris soleo balneum et exercitatio et metus et ira et qui alius animus affectus adeo ut cum primus medicus venio sollicitudo aeger dubito quomodo ille sui habeo video is moveo ob quam causa pereo medicus sum non protinus ut venio adprehendo manus bracchium sed primus desideo hilaris vultus perconto quemadmodum sui habeo et si quis is metus sum is probabilis sermo lenio tum deinde is corpus manus admoveo qui vena autem conspicio medicus moveo quam facilis mille res turbo alter res sum qui credo calor aequus fallax nam hic quoque excito aestus labor somnus metus sollicitudo intueor quidem etiam iste oportet sed is non omnis credo atque protinus quidem scio sum non febricitaris is qui vena naturalis ordino sum tepor talis sum qualis sum sanus soleo non protinus autem sub calor moveo febris sum concipio sed ita si summus quoque aria inaequalis cutis sum si calor et in frons sum et ex imus praecordia orior si spiritus ex naris cum fervor prorumpo si color aut rubor aut pallor novo muto sum si oculus gravis et aut persiccus aut subumidus sum si sudor cum sum inaequal sum si vena non aequal intervallum moveo ob quam causa medicus neque in tenebrae neque ab caput aeger debeo resideo sed illustris locus adverro ut omnis nosco ex vultus quoque cubo percipio ubius verus febris sum atque decerno expecto oportet num tempus partesve corpus alius paulus madesco qui sudor venio sum testo atque si qui nosco sum tum demum do possum aqua calida qui salubris efficio sum si sudor per omnis membrum diffundo hic autem res causa contineo aeger sub vestis satis multus manus debeo idem crus pedo contego qui malus plerusque aeger in ipse febris impetus malus ubi ardeo is sum malus habeo si sudaris corpus coepio linteus tepefacio oportet paulatim singulus membrum detergeo at ubi sudor omnis finio sum aut si is non venio ubi quam magnus possum idoneus sum cibus aeger video levis sub vestis ungo sum tum detergeo deinde is cibus do cibus autem febricito umidus sum aptus aut umor certus quam proximus utique ex materia quam levis magnus sorbitio is si magnus febris sum quam tenuis sum debeo mel quoque despumo hic rectus adicio quo corpus magis nutrio sed is si stomachus offendo supervacuus sum sicut ipse quoque sorbitio daris verus in vicis is possum vel intero ex aqua calidum vel halica elota si firmus sum stomachus et comprimo alvus ex aqua mulceo si vel ille langueo vel hic profluo ex posca et primus quidem cibus is satis sum secundus verus aliquis adicio possum ex idem tamen genus materia vel holus vel conchylium vel pomum et dum febris quidem incresco hic solus cibus idoneus sum ubi verus aut desino aut levo semper quidem incipio sum ab aliquis ex materia levis adicio verus aliquis ex medius ratio habeo subinde et vis homo et morbus pono verus aeger varius cibus sicut asclepias praecipio tum demum sum ubi fastidium urgeo neque satis vireo sufficio ut paulus ex singuli degusto fames vito at si neque volo neque cupiditas desum nullus varietas sollicito aeger sum ne multus adsumo quam concoquo neque verus sum qui ab is dico facilis concoquo cibus varius edo enim facilis ad concoctio autem materia genus et modus pertineo neque inter magnus dolor neque incresco morbus tueor sum aeger cibus impleo sed ubi inclino iam in bonus valetudo sum


1 Sanguinem supprimunt atramentum sutorium, quod Graeci chalcanthon appellant, chalcities, acacia, et ex aqua Lycium, tus, aloe, cummi, plumbum combustum, porrum, herba sanguinalis; creta vel Cimolia vel figularis, misy; frigida aqua, vinum, acetum; alumen Melinum, squama et ferri et aeris atque huius quoque duae species sunt, alia tantum aeris, alia rubria aeris.

sanguis supprimo atramentum sutorius qui graecum chalcanthum appello chalcities acacia et ex aqua lycius tus aloe cummis plumbum comburo porrus herba sanguinal cerno vel cimolius vel figularis misy frigidus aqua vinum acetum alumen melinus squama et fero et aer atque hic quoque duo species sum alius tantus aer alius rubria aer


Lenia quoque quaedam emplastra sunt, quas liparas fere Graeci nominant; ut id, quod habet mini P. IIII; spumae argenti P. XXV; cerae et adipis suillae, singulorum P. XXXVI; vitellos quattuor.

lenis quoque quidam emplastrum sum qui lipara fere graecum nomino ut is qui habeo minius p quattuor spuma argentum p xxv cera et adipis suilla singulus p xxxvi vitellus quattuor


Quod si purganda ulcera in faucibus tussientibus sunt, panacis, murrae, resinae terebenthinae, singulorum P. uncia; galbani P. =; hysopi P. = - conterenda sunt, hisque hemina mellis adicienda, et quod digito excipi potest, devorandum est.

qui si purgo ulcus in fauces tussio sum panax murra resina terebenthinae singulus p uncia galbanus p hysopum p contero sum hic hemina mel adicio et qui digitus excipio possum devoro sum


Difficilis aeque curatio est in eadem aetate, ubi umerorum dolor vel ad manus pervenit vel ad scapulas tendit torporemque est dolorem creat, neque bilis vomitu levatur.

difficilis aequus curatio sum in idem aetas ubi umerus dolor vel ad manus pervenio vel ad scapulae tendo torpor sum dolor creo neque bilis vomo levo


Repertis deinde iam remediis, homines de rationibus eorum disserere coepisse; nec post rationem medicinam esse inventam, sed post inventam medicinam rationem esse quaesitam. Requirere etiam se, ratio idem doceat quod experientia an aliud: si idem, supervacuam esse; si aliud, etiam contrariam. Primo tamen remedia exploranda summa cura fuisse; nunc vero iam explorata esse; neque aut nova genera morborum reperiri, aut novam desiderari medicinam. Quod si iam incidat mali genus aliquod ignotum, non ideo tamen fore medico de rebus cogitandum obscuris, sed eum protinus visurum cui morbo id proximum sit, temptaturumque remedia similia illis, quae vicino malo saepe succurrerint, et per eius similitudines opem reperturum. Neque enim se dicere medicum consilio non egere et irrationale animal hanc artem posse praestare; sed has latentium rerum coniecturas ad rem non pertinere, quia non intersit, quid morbum faciat, sed quid tollat; neque ad rem pertineat, quomodo, sed quid optime digeratur, sive hac de causa concoctio incidat sive illa, et sive concoctio sit illa sive tantum digestio. Neque quaerendum esse quomodo spiremus, sed quid gravem et tardum spiritum expediat; neque quid venas moveat, sed quid quaeque motus genera significent. Haec autem cognosci experimentis. Et in omnibus eiusmodi cogitationibus in utramque partem disseri posse; itaque ingenium et facundiam vincere, morbos autem non eloquentia sed remediis curari. Quae si quis elinguis usu discreta bene norit, hunc aliquanto maiorem medicum futurum, quam si sine usu linguam suam excoluerit.

reperio deinde iam remedium homo de ratio is dissero coepio neque post ratio medicina sum invenio sed post invenio medicina ratio sum quaero requiro etiam sui ratio idem doceo qui experientia an alius si idem supervacuus sum si alius etiam contrarius primus tamen remedio exploro summus cura sum nunc verus iam exploro sum neque aut novo genus morbus reperio aut novus desidero medicina qui si iam incido malus genus aliqui ignotus non ideo tamen sum medico de res cogito obscurus sed is protinus video qui morbus is propior sum tento remedio similis ille qui vicinus malus saepe succurro et per is similitudo ops reperio neque enim sui dico medicus consilium non ago et irrational animal hic ars possum praesto sed hic lateo res conicio ad res non pertineo quia non intersum quis morbus facio sed quis tollo neque ad res pertineo quomodo sed quis optume digero sive hic de causa concoctio incido sive ille et sive concoctio sum ille sive tantus digestio neque quaero sum quomodo spiro sed quis gravis et tardus spiritus expedio neque quis vena moveo sed quis quisque moueo genus significo hic autem cognosco experimentum et in omnis eiusmodi cogitatio in uter pars dissero possum itaque ingenium et facundia vinco morbus autem non eloquentia sed remedium curaris qui si quis elinguis usus discerno bene nosco hic aliquantus magnus medicus sum quam si sine usus lingua suus excolo


Ad lateris dolores finiendos piperis, aristolochiae, nardi, murrae pares portiones.

ad lateo dolor finio pipo aristolochia nardus murra par portio


2 Protinus autem inter initia scire facile est, quis acutus morbus, quis longus sit, non in iis solis, in quibus semper ita se habet, sed in iis quoque, in quibus variat. Nam ubi sine intermissionibus accessiones et dolores graves urgent, acutus est morbus: ubi lenti dolores lentaeve febres sunt et spatia inter accessiones porrigunt, acceduntque ea signa, quae priore volumine (II. 5, 2, 3) exposita sunt, longum hunc futurum esse manifestum est. Videndum etiam est, morbus an increscat, an consistat, an minuatur, quia quaedam remedia increscentibus morbis, plura inclinatis conveniunt; eaque, quod descrescentibus apta sunt, ubi acutus increscens urget, in remissionibus potius experienda sunt. Increscit autem morbus, dum graviores dolores accessionesque veniunt, eaeque et ante, quam proximae, revertuntur et postea desinunt. Atque in longis quoque morbis etiam tales notas non habentibus scire licet increscere, si somnus incertus est, si deterior concoctio, si foediores deiectiones, si tardior sensus, si pigrior mens, si percurrit corpus frigus aut calor, si id magis pallet. Ea vero, quae contraria his sunt, decedentis eius notae sunt Praeter haec in acutis morbis serius aeger alendus est, nec nisi iam iis inclinatis, ut primo dempta materia impetum frangat, in longis maturius, ut sustinere spatium adfecturi mali possit. Ac si quando is non in toto corpore sed in parte est, magis tamen ad rem pertinet vim totius corporis moliri quam proprie partis aegrae sanitatem. Multum etiam interest, ab initio quis recte curatus sit an perperam, quia curatio minus iis prodest, in quibus adsidue frustra fuit. Si qui temere habitus adhuc integris viribus vivit, admota curatione momento restituitur.

protinus autem inter initium scio facilis sum quis acutus morbus quis longus sum non in is sol in qui semper ita sui habeo sed in is quoque in qui vario nam ubi sine intermissio accessio et dolor gravis urgeo acutus sum morbus ubi lentus dolor lentaeve febris sum et spatior inter accessio porrigo accedo is signum qui prior volumen is expono sum longus hic sum sum manifestus sum video etiam sum morbus an incresco an consisto an minuo quia quidam remedio incresco morbus multus inclino convenio is qui descrescentibus apto sum ubi acutus incresco urgeo in remissio potis experior sum incresco autem morbus dum gravis dolor accessio venio is et ante quam proximus revorto et postea desino atque in longus quoque morbus etiam talis nosco non habeo scio licet incresco si somnus incertus sum si deterior concoctio si foedus deiectio si tardus sensus si piger mens si percurro corpus frigus aut calor si is magis palleo is verus qui contrarius hic sum decedo is nosco sum praeter hic in acuo morbus serus aeger alo sum neque nisi iam is inclino ut primus dempta materia impetus frango in longus maturus ut sustineo spatium afficio malus possum atque si quando is non in totus corpus sed in pars sum magis tamen ad res pertineo vis totus corpus molior quam proprius pars aeger sanitas multus etiam intersum ab initium quis rectus curo sum an perperam quia curatio paruus is prodo in qui assiduus frustra sum si qui temere habitus adhuc integer vis vivo admoueo curatio momentum restituo


17 Ad umbilicos vero prominentes, ne manu ferroque utendum sit, ante temptandum est, ut abstineatur, alvus his ducatur, inponatur super umbilicum id, quod ex his constat: cicutae et fuliginis, singulorum P. I; cerussae elotae P. VI; plumbi eloti P. VIII; ovis duobus, quibus etiam solani sucus adicitur. Hoc etiam diutius inpositum esse oportet: sed interim conquiescere hominem, cibo modico uti, sic ut vitentur omnia inflantia.

ad umbilicus verus promineo ne manus ferrum utor sum ante tento sum ut abstineo alvus hic duco inpono super umbilicus is qui ex hic consto cicuta et fuligo singulus p eo cerussa elotae p vis plumbum eloti p viii ovum duo qui etiam solanum sucus adicio hic etiam diu inpono sum oportet sed interim conquiesco homo cibus modicus uti sic ut vito omnis inflo


Si vero lingua sicca et scabra est, detergenda primum penicillo est ex aqua calida, deinde unguenda mixtis inter se rosa et melle. Mel purgat, rosa reprimit simulque siccescere non sinit. At si scabra non est sed arida, ubi penicillo detersa est, ungi rosa debet, cui cerae paulum sit adiectum.

si verus lingua sicco et scabra sum detergeo primus penicillus sum ex aqua calidum deinde unguenda misceo inter sui rodo et mel mel purgo rodo reprimo simul siccesco non sino at si scabra non sum sed aridus ubi penicillus detergeo sum ungo rodo debeo qui cera paulus sum adiectus


Suffusio quoque, quam Graeci hypochysin nominant, interdum oculi potentiae, qua cernit, se opponit. Quod si inveteravit, manu curandum est. Inter initia nonnumquam certis observationibus discutietur. Sanguinem ex fronte vel naribus mittere, in temporibus venas adurere, gargarizando pituitam evocare, subfumigare, oculos acribus medicamentis inunguere expedit. Victus optimus est, qui pituitam extenuat.

suffusio quoque quam graecum hypochysis nomino interdum oculus potentia qui cerno sui oppono qui si inveterasco manus curo sum inter initium nonnumquam certus observatio discutio sanguis ex frons vel naris mitto in tempus vena aduro gargarizo pituita evocaris subfumigaris oculus acer medicamentum inunguere expedio vinco bonus sum qui pituita extenuo


Quod ad aetates vero pertinet, pueri proximique his vero optime valent, et aestate prima tutissimi sunt, senes aestate et autumni prima parte, iuvenes hieme quique inter iuventam senectutemque sunt. Inimicior senibus hiemps, aestas adulescentibus est. Tum sique inbecillitas oritur, proximum est, ut infantes tenerosque adhuc pueros serpentia ulcera oris, quae ἄφθασ Graeci nominant, vomitus, nocturnae vigiliae, aurium umor, circa umbilicum inflammationes exerceant. Propriae etiam dentientium gingivarum exulcerationes, febriculae, interdum nervorum distentiones, alvi deiectiones; maximeque caninis dentibus orientibus male habent; quae pericula plenissimi cuiusque sunt, et cui maxime venter adstrictus est. At ubi aetas paulum processit, glandulae, et vertebrarum, quae in spina sunt, aliquae inclinationes, struma, verrucarum quaedam genera dolentia ἀκροχορδόνασ Graeci appellant) et plura alia tubercula oriuntur. Incipiente vero iam pube, et ex iisdem multa, et longae febres, sanguinis ex naribus cursus. Maximeque omnis pueritia, primum circa quadragesimum diem, deinde septimo mense, tum septimo anno, postea circa pubertatem periclitatur. Si qua etiam genera morborum in infantem inciderunt, ac neque pubertate neque primis coitibus neque in femina primis menstruis finita sunt, fere longa sunt: saepius tamen morbi pueriles, qui diutius manserunt, terminantur. Adulescentia morbis acutis item comitialibus tabique maxime obiecta est; fereque iuvenes sunt, qui sanguinem expuunt. Post hanc aetatem laterum et pulmonis dolores, lethargus, cholera, insania, sanguinis per quaedam velut ora venarum ἁιμορ Graeci appellant) profusio. In senectute spiritus et urinae difficultas, gravedo, articulorum et renum dolores, nervorum resolutiones, malus corporis habitus (καχεξίαν Graeci appellant), nocturnae vigiliae, vitia longiora aurium, oculorum, etiam narium, praecipueque soluta alvus, et quae secuntur hanc, tormina vel levitas intestinorum ceteraque ventris fusi mala. Praeter haec graciles tabes, deiectiones, destillationes, item viscerum et laterum dolores fatigant. Obesi plerumque acutis morbis et difficultate spirandi strangulantur, subitoque saepe moriuntur; quod in corpore tenuiore vix evenit.

qui ad aetas verus pertineo puer proximus hic verus optume valeo et aestas primus tueor sum senex aestas et auctumnus primus pars juvenis hiems quisque inter juventa senectus sum inimicus senex hiems aestas adulescens sum tum si imbecillitas orior propior sum ut infer tener adhuc puer serpo ulcus ora qui graecum nomino vomo nocturnus vigilia auris umor circa umbilicus inflammatio exerceo proprius etiam dentio gingivaris exulceratio febricula interdum nervus distentio alvus deiectio magnus caninus dens orior malus habeo qui periculum plenus quisque sum et qui magnus venter adstringo sum at ubi aetas paulus procedo glandulae et vertebraris qui in spina sum aliqui inclinatio struma verrucaris quidam genus doleo graecum appello et multus alius tuberculum orior incipio verus iam pubes et ex idem multus et longus febris sanguis ex naris curro magnus omnis pueritia primus circa quadragesimus dies deinde septimus mensis tum septimus annus postea circa pubertas periclitor si qui etiam genus morbus in infer incido atque neque pubertas neque primus coitibus neque in femina primus menstruus finio sum fere longus sum saepis tamen morbus puerilis qui diu maneo termino adulescentia morbus acuo item comitial tabes magnus objecto sum for juvenis sum qui sanguis expuunt post hic aetas latus et pulmo dolor lethargus cholera insania sanguis per quidam velut os venaris graecum appello profusio in senectus spiritus et urina difficultas gravedo articulus et renum dolor nervus resolutio malus corpus habitus graecum appello nocturnus vigilia vitio longus auris oculus etiam nares praecipuus solvo alvus et qui secor hic tormina vel levitas intestinum ceter venter fundo malus praeter hic gracilis tabes deiectio destillatio item viscera et latus dolor fatigo obesus plerusque acuo morbus et difficultas spiro strangulo subeo saepe morior qui in corpus tenuis vix evenio


Supprimitque omne quod abscedit id, in quo est galbani, fabae fresae, singulorum P. I; murrae, turis, ex radice capparis corticis, singulorum P. IIII. Satisque omni abscedentia digerit murex combustus et bene contritus aceto subinde adiecto.

supprimo omnis qui abscedo is in quo sum galbanus faba frendo singulus p eo murra tus ex radix capparis cortex singulus p quattuor sero omnis abscedo digero murex comburo et bene contero acetum subinde adicio