Cum vero inter extenuantia posuerim vomitum et deiectionem, de his quoque proprie quaedam dicenda sunt. Reiectum esse ab Asclepiade vomitum in eo volumine, quod De tuenda sanitate composuit, video; neque reprehendo, si offensus eorum est consuetudine, qui cotidie eiciendo vorandi facultatem moliuntur. Paulo etiam longius processit; idem purgationes quoque eodem volumine expulit: et sunt eae perniciosae, si nimis valentius medicamentis fiunt. 18 Sed haec tamen summovenda esse non est perpetuum, quia corporum temporumque ratio potest ea facere necessaria, dum et modo et non nisi cum opus est adhibeantur. Ergo ille quoque ipse, si quid iam corruptum esset, expelli debere confessus est: ita non ex toto res condemnanda est. Sed esse eius etiam plures causae possunt; estque in ea quaedam paulo subtilior observatio adhibenda.

cos verus inter extenuo pono vomo et deiectio de hic quoque proprius quidam dico sum rejectus sum ab asclepiades vomo in is volumen qui de tueor sanitas compono video neque reprehendo si offendo is sum consuetudo qui cottidie eicio vorandi facultas molio paulus etiam longus procedo idem purgatio quoque idem volumen expello et sum is perniciosus si nimis valeo medicamentum fio sed hic tamen summoveo sum non sum perpetuus quia corpus tempus ratio possum is facio necessarius dum et modo et non nisi cum opus sum adhibeo ergo ille quoque ipse si quis iam corrumpo sum expello debeo confiteor sum ita non ex totus res condemno sum sed sum is etiam multus causa possum edo in is quidam paulus subtilis observatio adhibeo


In pulmonis morbo si sputo ipso levatur dolor, quamvis id purulentum est tamen aeger facile spirat, facile excreat, morbum ipsum non difficulter fert, potest ei secunda valetudo contingere. Neque inter initia terreri convenit, si protinus sputum mixtum est rufo quodam et sanguine, dummodo statim edatur.

in pulmo morbus si spuo ipse levo dolor quivis is purulentus sum tamen aeger facilis spiro facilis excreo morbus ipse non difficilis fero possum is secundus valetudo contingo neque inter initium terreo convenio si protinus spuo misceo sum rufus quidam et sanguis dummodo statim edo


Adversus urinae difficultatem piperis longi, castorei, murrae, galbani, papaveris lacrimae, croci, costi uncia singulae; styracis, resinae terebenthinae pondo sextantes, melabsinthi cyathus. Ex quibus ad magnitudinem fabae Aegyptiae et mane et cenato dari debet.

adverro urina difficultas pipo longus castorei murra galbanus papaver lacrima crocus costum uncia singulus styrax resina terebenthinae pondo sextantes melabsinthi cyathus ex qui ad magnitudo faba aegyptius et mane et ceno do debeo


Haec vero, cum sine febre quoque vel latentium vel futurarum rerum notas habeant, multo certiora sunt, ubi febris accessit, atque etiam aliorum morborum tum signa nascuntur. Ergo protinus insania timenda est, ubi expeditior alicuius, quam sani fuit, sermo subitaque loquacitas orta est, et haec ipsa solito audacior; aut ubi raro quis et vehementer spirat, venasque concitatas habet praecordiis duris et tumentibus. Oculorum quoque frequens motus, et in capitis dolore offusae oculis tenebrae, vel nullo dolore substante somnus ereptus, continuataque nocte et die vigilia, vel prostratum contra consuetudinem corpus in ventrem, sic ut ipsius alvi dolor id non coegerit, item robusto adhuc corpore insolitus dentium stridor insaniae signa sunt. Si quid etiam abscessit, et antequam suppuraret manente adhuc febre subsedit, periculum adfert primum furoris, deinde interitus. Auris quoque dolor acutus cum febre continua vehementique saepe mentem turbat; ex eo casu iuveniores interdum intra septimum diem moriuntur, seniores tardius, quoniam neque aeque magnas febres experiuntur, neque aeque insaniunt: ita sustinent, dum is adfectus in pus vertatur. Suffusae quoque sanguine mulieris mammae furorem venturum esse testantur. Quibus autem longae febres sunt, iis aut abscessus aliqui aut articulorum dolores erunt. Quorum faucibus in febre inliditur spiritus, instat his nervorum distentio. Si angina subito finita est, in pulmonem id malum transit; idque saepe intra septimum diem occidit. Quod nisi incidat, sequitur, ut aliqua parte suppuret. Deinde post alvi longam resolutionem tormina, post haec intestinorum levitas oritur; post nimias destillationes tabes, post lateris dolorem vitia pulmonum, post haec insania; post magnos fervores corporis nervorum rigor aut distentio; ubi caput vulneratum est, delirium; ubi vigilia torsit, nervorum distentio; ubi vehementer venae super ulcera moventur, sanguinis profluvium. Suppuratio vero pluribus morbis excitatur: nam si longae febres sine dolore, sine manifesta causa remanent, in aliquam partem id malum incumbit, in iuvenioribus tamen: nam senioribus ex eiusmodi morbo quartana fere nascitur. Eadem suppuratio fit, si praecordia dura, dolentia ante vicensimum diem hominem non sustulerunt, neque sanguis ex naribus fluxit, maximeque in adulescentibus, utique si inter principia aut oculorum caligo aut capitis dolores fuerunt: sed tum in inferioribus partibus aliquid abscedit. Aut si praecordia tumorem mollem habent, neque habere intra sexaginta dies desinunt, haeretque per omne id tempus febris; sed tum in superioribus partibus fit abscessus; ac si inter ipsa viscera non fit, circa aures erumpit. Quomque omnis longus tumor ad suppurationem fere spectet, magis eo tendit is, qui in praecordiis quam is, qui in ventre est; is, qui supra umbilicum quam is, qui infra est. Si lassitudinis etiam sensus in febre est, vel in maxillis vel in articulis aliquid abscedit. Interdum quoque urina tenuis et cruda sic diu fertur, ut alia salutaria signa sint, exque eo casu plerumque infra transversum septum, quod Διάφραγμα Graeci vocant, fit abcessus. Dolor etiam pulmonis, si neque etiam per sputa neque per sanguinis detractionem neque per victus rationem finitus est, vomicas aliquas intus excitat aut circa vicesimum diem aut circa tricesimum aut circa quadragesimum, nonnumquam etiam circa sexagensimum. Numerabimus autem ab eo die, quo primum febricitavit aliquis aut inhorruit aut gravitatem eius partis sensit. Sed hae vomicae modo a pulmone modo a contraria parte nascuntur. Quod suppurat, ab ea parte, quam adficit, dolorem inflammationemque concitat: ipsum calidius est et, si in partem sanam aliquis decubuit, onerare eam ex pondere aliquo videtur. Omnis etiam suppuratio, quae nondum oculis patet, sic deprehendi potest: si febris non dimittit, eaque interdiu levior est, noctu increscit, multus sudor oritur, cupiditas tussiendi est, et paene nihil in tussi excreatur, oculi cavi sunt, malae rubent, venae sub lingua inalbescunt, in manibus fiunt adunci ungues, digiti maximeque summi calent, in pedibus tumores sunt, spiritus difficilius trahitur, cibi fastidium est, pustulae toto corpore oriuntur. Quod si protinus initio dolor et tussis fuit et spiritus difficultas, vomica vel ante vel circa vicesimum diem erumpet: si serius ista coeperint, necesse est quidem increscant, sed quo minus cito adfecerint, eo tardius solventur. Solent etiam in gravi morbo pedes cum digitis unguibusque nigrescere: quod si non est mors consecuta et reliquum corpus invaluit, pedes tamen decidunt.

hic verus cum sine febris quoque vel lateo vel futuraris res nosco habeo multus certus sum ubi febris accedo atque etiam alius morbus tum signum nascor ergo protinus insania timeo sum ubi expedio aliquis quam sanus sum sermo subeo loquacitas orior sum et hic ipse soleo audax aut ubi rarus quis et vehemens spiro vena concito habeo praecordia durus et tumeo oculus quoque frequens moueo et in capio dolor offundo oculus tenebra vel nullus dolor substo somnus eripio continuo nox et dies vigil vel prosterno contra consuetudo corpus in venter sic ut ipse alvus dolor is non cogo item robustus adhuc corpus insolitus dens strido insania signum sum si quis etiam abscedo et antequam suppuro maneo adhuc febris subsido periculum affero primus furor deinde intereo auris quoque dolor acutus cum febris continuo vehemens saepe mens turbo ex is casus juvenis interdum intra septimus dies morior senex tardus quoniam neque aequus magnus febris experior neque aequus insanio ita sustineo dum is affectus in pus verto suffundo quoque sanguis mulier mamma furor venio sum testo qui autem longus febris sum is aut abscedo aliqui aut articulus dolor sum qui fauces in febris inliditur spiritus insto hic nervus distentio si angina subeo finio sum in pulmo is malus transeo is saepe intra septimus dies occido qui nisi incido sequor ut aliqui pars suppuro deinde post alvus longus resolutio tormina post hic intestinum levitas orior post nimius destillatio tabes post lateo dolor vitio pulmo post hic insania post magnus fervor corpus nervus rigor aut distentio ubi caput vulnero sum delirium ubi vigil torqueo nervus distentio ubi vehemens vena super ulcus moveo sanguis profluvius suppuratio verus multus morbus excito nam si longus febris sine dolor sine manifestus causa remaneo in aliqui pars is malus incumbo in iuvenioribus tamen nam senex ex eiusmodi morbus quartana fere nascor idem suppuratio fio si praecordia durus doleo ante vicesimus dies homo non tollo neque sanguis ex naris fluo magnus in adulescens utique si inter principia aut oculus caligo aut capio dolor sum sed tum in inferus pars aliquis abscedo aut si praecordia tumor mollis habeo neque habeo intra sexaginta dies desino haereo per omnis is tempus febris sed tum in superus pars fio abscedo atque si inter ipse viscera non fio circa auris erumpo cum omnis longus tumor ad suppuratio fere specto magis is tendo is qui in praecordia quam is qui in venter sum is qui supra umbilicus quam is qui infra sum si lassitudo etiam sensus in febris sum vel in maxilla vel in articulis aliquis abscedo interdum quoque urina tenuis et crudus sic diu fero ut alius salutare signum sum ex is casus plerusque infra transverto saeptum qui graecum voco fio abcedo dolor etiam pulmo si neque etiam per spuo neque per sanguis detractio neque per vinco ratio finio sum vomica aliqui intus excito aut circa vicesimus dies aut circa tricesimum aut circa quadragesimus nonnumquam etiam circa sexagensimum numero autem ab is dies quo primus febricitavit aliquis aut inhorreo aut gravitas is pars sentio sed hic vomica modo ab pulmo modo ab contrarius pars nascor qui suppuro ab is pars quam afficio dolor inflammatio concito ipse calidus sum et si in pars sanus aliquis decumbo onero is ex pondus aliquis video omnis etiam suppuratio qui nondum oculus pateo sic deprehendo possum si febris non dimitto is interdiu levis sum nox incresco multus sudor orior cupiditas tussio sum et paene nihil in tundo excreo oculus caveo sum malus rubeo vena sub lingua inalbesco in manus fio aduncus unguis digitus magnus superus caleo in pes tumor sum spiritus difficilis traho cibus fastidium sum pustula totus corpus orior qui si protinus initium dolor et tundo sum et spiritus difficultas vomica vel ante vel circa vicesimus dies erumpo si serus iste coepio necesse sum quidem incresco sed quo paruus cito afficio is tardus solvo soleo etiam in gravis morbus pes cum digitus unguis nigresco qui si non sum mors consequor et reliquus corpus invalesco pes tamen decido


Est etiam Herae compositio, quae habet murrae, chalcitidis, singulorum P. II; aloes, turis, aluminis scissilis, singulorum P. IIII; aristolochiae, gallae inmaturae, singulorum P. VIII; malicori contriti P. X.

sum etiam hera compositio qui habeo murra chalcitis singulus p is aloe tus alumen scissilis singulus p quattuor aristolochia galla immaturus singulus p viii malicorium contero p decem


Ac pericula quidem vulnerum haec sunt. Vetus autem ulcus scalpello concidendum est, excidendaeque eius orae, et, quicquid super eas livet, aeque incidendum. Si varicula intus est, quae id sanari prohibet, ea quoque excidenda. Deinde, ubi sanguis emissus novatumque vulnus est, eadem curatio adhibenda, quae in recentibus vulneribus (Section: 23 A) exposita est. Si scalpello aliquis uti non vult, potest sanare id emplastrum, quod ex ladano fit, et cum ulcus sub eo exesum est, id, quo cicatrix induci .

atque periculum quidem vulnus hic sum vetus autem ulcus scalpellus concaedes sum excido is ora et quisquis super is liveo aequus incido si varicula intus sum qui is sanaris prohibeo is quoque excido deinde ubi sanguis emitto novatumque vulnus sum idem curatio adhibeo qui in recens vulnus section ab expono sum si scalpellus aliquis uti non volo possum sano is emplastrum qui ex ladanum fio et cum ulcus sub is exedo sum is quo cicatrix induco


At Numerinus podagram ceterosque articulos induratos hoc molliebat: habrotoni, rosae aridae, papaveris lacrimae, singulorum P. III; resinae terebenthinae P. IIII; turis, spumae nitri, singulorum P. VIII; iridis, aristolochiae, singulorum P. XII; cerae P. III; quibus adicitur cedri cyathus I, olei laurei cyathi III, olei acerbi sextarius.

at numerinus podagra ceter articulus induro hic mollio habrotoni rodo aridus papaver lacrima singulus p iii resina terebenthinae p quattuor tus spuma nitrion singulus p viii iridis aristolochia singulus p duodecim cera p iii qui adicio cedrus cyathus eo oleum laureus cyathus iii oleum acerbus sextarius


24 Acopa quoque utilia nervis sunt. Quale est, quod habet floris iunci rotundi P. II = =; costi, iunci quadrati, lauri bacarum, Hammoniaci, cardamomi, singulorum P. IIII = -; murrae, aeris combusti, singulorum P. VII; iridis Illyricae, cerae, singulorum P. XIIII; Alexandrini calami, iunci rotundi, aspalathi, xylobalsami, singulorum P. XXVIII; sebi P. I; unguenti irini cyathum.

acopum quoque utilis nervus sum qual sum qui habeo florus juncus rotundus p is costum juncus quadro laurus bacaris hammoniacus cardamomum singulus p quattuor murra aer comburo singulus p vii iridis illyricus cera singulus p xiiii alexandrinus calamus juncus rotundus aspalathi xylobalsamum singulus p xxviii sebum p eo unguentum irinum cyathus


18 Et febrium quidem ratio exposita est. Supersunt vero alii corporis adfectus, qui huic superveniunt, ex quibus eos, qui certis partibus adsignari non possunt, protinus iungam.

et febris quidem ratio expono sum supersum verus alius corpus affectus qui hic supervenio ex qui is qui certus pars adsignaris non possum protinus jungo


17 At si ex quartana facta cotidiana est, cum id vitio inciderit, per biduum abstinere oportet, et frictione uti, vespere tantummodo aquam potui dare: tertio die saepe fit, ne febris accedat. Sed sive fuit sive non fuit, cibus post accessionis tempus est dandus. At si manet, per biduum abstinentia, quanta maxime imperari corpori potest, frictione cotidie utendum est.

at si ex quartana facio cottidianus sum cum is vitio incido per biduus abstineo oportet et frictio uti vesperus tantummodo aqua possum do tertius dies saepe fio ne febris accedo sed sive sum sive non sum cibus post accessio tempus sum do at si maneo per biduus abstinentia quantus magnus imperaris corpus possum frictio cottidie utor sum


Aliud eodem nomine, quod puri quoque movendo est: sebi vitulini, Hammoniaci thymiamatis, picis, cerae, nitro, bacarum lauri, resinae aridae, aristolochiae, pyrethri pares portiones.

alius idem nomen qui purus quoque moveo sum sebum vitulinus hammoniacus thymiama picus cera nitrum bacaris laurus resina aridus aristolochia pyrethrum par portio


In coxae vero doloribus si vehemens torpor est, frigescitque crus et coxa, alvus nisi coacta non reddit, idque quod excernitur muccosum est, iamque aetas eius hominis XL annum excessit, is morbus erit longissimus minimeque annuus, neque finiri poterit nisi aut vere aut autumno.

in coxa verus dolor si vehemens torpor sum frigescitque crus et coxa alvus nisi cogo non reddo is qui excerno mucosus sum iam aetas is homo xl annus excedo is morbus sum longus minimus annuus neque finio possum nisi aut verus aut auctumnus


Quod si membrana per inflammationem intumuerit, infundenda erit rosa tepida; si usque eo tumebit, ut super ossa quoque emineat, coercebit eam bene trita lenticula vel folia vitis contrita, et cum recenti vel buturo vel adipe anserina mixta; cervixque molliri debebit liquido cerato ex irino facto. At si parum pura membrana videbitur, par modus eius emplastro et melli miscendus erit, idque super infundendum; eiusque continendi causa unum aut alterum linamentum iniciendum, et super linteolo, cui emplastrum inlitum sit, contegendum. Ubi plus pura membrana est, eadem ratione adiciendum emplastro ceratum, ut carnem producat.

qui si membrana per inflammatio intumesco infundo sum rodo tepidus si usque is tumeo ut super os quoque emineo coerceo is bene tero lenticula vel folium vita contero et cum recens vel buturo vel adipe anserinus misceo cervix mollio debeo liquidus cero ex irinum facio at si parum purus membrana video par modus is emplastrum et mel misceo sum is super infundo is contineo causa unus aut alter linamentum inicio et super linteolum qui emplastrum illitus sum contego ubius multus purus membrana sum idem ratio adicio emplastrum cero ut caro produco


Genus quoque viti est, quom inter pilos palpebrarum peduculi nascuntur: pthiriasin Graeci nominant. Quod cum ex malo corporis habitu fiat, raro non ultra procedit. Sed fere tempore interposito vehementer oculis aciem quoque ipsam corrumpit.— His alvus ducenda est, caput ad cutem tondendum, diuque cotidie ieiunis perfricandum; his ambulationibus aliisque exercitationibus diligenter utendum; gargarizandum ex mulso, in quo nepeta et pinguis ficus decocta sit; saepe in balineo multa aqua calida fovendum caput; vitandi acres cibi, lacte vinoque pingui utendum, bibendumque liberalius quam edendum est. Medicamenta vero intus quidem lenia danda sunt, ne quid acrioris pituitae concitent, super ipsos vero peduculos alia, quae necare eos, et prohibere, ne similes nascantur, possint. Ad is ipsum spumae nitri P. -; sandaracae P. -; uvae taminiae P. I simul teruntur, adiciturque vetus oleum pari potione atque acetum, donec mellis ei crassitudo sit.

genus quoque vitium sum cum inter pilus palpebraris peduculis nascor pthiriasin graecum nomino qui cum ex malus corpus habitus fio rarus non ultra procedo sed fere tempus interpono vehemens oculus acies quoque ipse corrumpo hic alvus duco sum caput ad cutis tondeo diu cottidie jejunus perfrico hic ambulatio alius exercitatio diligenter utor gargarizo ex mulceo in quo nepeta et pinguis ficus decoquo sum saepe in balineo multus aqua calidum foveo caput vito acer cibus lac vinum pinguis utor bibo liberalis quam edo sum medicamentum verus intus quidem lenis do sum ne quis acer pituita concito super ipse verus peduculus alius qui neco is et prohibeo ne similis nasco possum ad is ipse spuma nitrion p sandaraca p labrusca taminiae p eo simul tero adicio vetus oleum par potio atque acetum donec mel is crassitudo sum


Vix autem ad sanitatem perveniunt, quibus ulla parte aut pulmo aut iocineris crassum aut membrana, quae continet cerebrum, aut lienis aut vulva aut vesica aut ullum intestinum aut saeptum transversum vulneratum est. Ii quoque in praecipiti sunt, in quibus usque ad grandes intusque conditas venas in alis vel poplitibus mucro desedit. Periculosa etiam vulnera sunt, ubicumque venae maiores sunt, quoniam exhaurire hominem profusione sanguinis possunt. Idque evenit non in alis tantum atque poplitibus, sed etiam in iis venis, quae ad anum testiculosque perveniunt. Praeter haec malum vulnus est, quodcumque in alis vel feminibus vel inanibus locis vel in articulis vel inter digitos est; item quodcumque musculum aut nervum aut arteriam aut membranam aut os aut cartilaginem laesit. Tutissimum omnium, quod in carne est.

vix autem ad sanitas pervenio qui ullus pars aut pulmo aut iocineris crassus aut membrana qui contineo cerebrum aut lienis aut volva aut vesica aut ullus intestinus aut saepio transverto vulnero sum ios quoque in praeceps sum in qui usque ad grandis intus condio vena in ala vel poples mucro desedeo periculosus etiam vulnero sum ubicumque vena magnus sum quoniam exhaurio homo profusio sanguis possum is evenio non in ala tantus atque poples sed etiam in is venio qui ad anus testiculus pervenio praeter hic malus vulnus sum quicumque in ala vel feminibus vel inanis locus vel in articulis vel inter digitus sum item quicumque musculis aut nervus aut arteria aut membrana aut os aut cartilago laedo tueor omnis qui in carnis sum


Inflammatione finita vulnus purgandum est. Et id optime faciunt tincta in melle linamenta, supraque idem emplastrum vel enneapharmacum dandum est. Tum demum vero purum ulcus est, cum rubet, ac nimium neque siccum neque umidum est. At quodcumque sensu caret, quod non naturaliter sentit, quod nimium aut aridum aut umidum est, quod aut albidum aut pallidum aut lividum aut nigrum est, id purum non est.

inflammatio finio vulnus purgo sum et is optume facio tingo in mel linamentum supra idem emplastrum vel enneapharmacum do sum tum demum verus purus ulcus sum cum rubeo atque nimium neque siccus neque umidus sum at quicumque sentio careo qui non naturalis sentio qui nimium aut aridus aut umidus sum qui aut albidus aut pallidus aut lividus aut niger sum is purus non sum


Solet etiam interdum in aurem aliquid incidere, ut calculus aliquodve animal. Si pulex intus est, conpellendum eo lanae paulum est, quo ipse is subit et simul extrahitur. Si non est secutus aliudve animal est, specillum lana involutum in resina quam glutinosissima maximeque terebenthina demittendum, idque in aurem coiciendum ibique vertendum est: utique enim conprehendit eximet. Sin aliquid exanime est, specillo oriculario protrahendum est aut hamulo retuso paulum recurvato. Si ista nihil proficiunt, potest eodem modo resina protrahi. Sternumenta quoque admota id commode elidunt, aut oriculario clystere aqua vehementer intus conpulsa. Tabula quoque conlocatur, media inhaerens, capitibus utrimque pendentibus; superque eam homo deligatur in id latus versus, cuius auris eo modo laborat, sic ut extra tabulam emineat. Tum malleo caput tabulae, quod a pedibus est, feritur; atque ita concussa aure id quod inest excidit.

soleo etiam interdum in auris aliquis incido ut calculus aliquodve animal si pulex intus sum conpello is lana paulus sum quo ipse is subeo et simul extraho si non sum sequor alius animal sum specillum lana involvo in resina quam glutinosus magnus terebenthina demitto is in auris cojacio ibi verto sum utique enim comprehendo eximo sin aliquis exanimus sum specillum auricularius protraho sum aut hamulus retundo paulus recurvato si iste nihil proficio possum idem modo resina protraho sternumentum quoque admoueo is commodus elido aut auricularius clystere aqua vehemens intus conpello tabula quoque conloco medius inhaereo caput utrimque pendeo supo is homo deligo in is latus verro qui auris is modo laboro sic ut extra tabula emineo tum malleus caput tabula qui ab pes sum ferio atque ita concutio auris is qui insum excido


Atque haec quidem paene perpetua sunt. Quasdam autem observationes desiderant et novae res et corporum genera et sexus et aetates et tempora anni. Nam neque ex salubri loco in gravem, neque ex gravi in salubrem transitus satis tutus est. Ex salubri in gravem prima hieme, ex gravi in eum, qui salubris est, prima aestate transire melius est. Neque ex multa vero fame nimia satietas neque ex nimia satietate fames idonea est. Perclitaturque et qui semel et qui bis die cibum incontinenter contra consuetudinem adsumit. Item neque ex nimio labore subitum otium neque ex nimio otio subitus labore sine gravi noxa est. Ergo cum quis mutare aliquid volet, paulatim debebit adsuescere. Omnem etiam laborem facilius vel puer vel senex quam insuetus homo sustinet. Atque ideo quoque nimis otiosa vita utilis non est, quia potest incidere laboris necessitas. Si quando tamen insuetus aliquis laboravit, aut si multo plus quam solet etiam si qui adsuevit, huic ieiuno dormiendum est, multo magis etiam si os amarum est vel oculi caligant, aut venter perturbatur: tum enim non dormiendum tantummodo ieiuno est, sed etiam in posterum diem permanendum, nisi cito id quies sustulit. Quod si factum est, surgere oportet et lente paulum ambulare. At si somni necessitas non fuit, quia modice magis aliquis laboravit, tamen ingredi aliquid eodem modo debet. Communia deinde omnibus sunt post fatigationem cibum sumpturis: ubi paulum ambulaverunt, si balneum non est, calido loco vel in sole vel ad ignem ungui atque sudare; si est, ante omnia in tepidario sedere, deinde ubi paululum conquierunt, intrare et descendere in solium; tum multo oleo ungui leniter perfricari, iterum in solium descendere, post haec os aqua calida, deinde frigida fovere. Balneum his fervens idoneum non est. Ergo si nimium alicui fatigato paene febris est, huic abunde est loco tepido demittere se inguinibus tenus in aquam calidam, cui paulum olei sit adiectum, deinde totum quidem corpus, maxime tamen eas partes, quae in aqua fuerunt, leviter perfricare ex oleo, cui vinum et paulum contriti salis sit adiectum. Post haec omnibus fatigatis aptum est cibum sumere, eoque umido uti, aqua vel certe diluta potione esse contentos, maximeque ea, quae moveat urinam. Illud quoque nosse oportet, quod ex labore sudanti frigida potio perniciosissima est atque etiam, cum sudor se remisit, itinere fatigatis inutilis. A balineo quoque venientibus Asclepiades inutilem eam iudicavit; quod in iis verum est, quibus alvus facile nec tuto resolvitur quique facile inhorrescunt; perpetuum in omnibus non est, cum potius naturale sit potione aestuantem stomachum refrigerari, frigentem calefieri. Quod ita praecipio, ut tamen fatear, ne ex hac quidem causa sudanti adhuc frigidum bibendum esse. Solet etiam prodesse post varium cibum frequentesque dilutas potiones vomitus, et postero die longa quies, deinde modica exercitatio. Si adsidua fatigatio urguet, in vicem modo aquam, modo vinum bibendum est, raro balineo utendum. Levatque lassitudinem etiam laboris mutatio; eumque, quem novum genus eiusdem laboris pressit, id quod in consuetudine est, reficit. Fatigato cotidianum cubile tutissimum est: lassat enim quod contra consuetudinem, seu molle seu durum est. Proprie quaedam ad eum pertinent, qui ambulando fatigatur. Hunc reficit in ipso quoque itinere frequens frictio, post iter primum sedile, deinde unctio; tum calida aqua in balineo magis superiores partes quam inferiores foveat. Si quis vero exustus in sole est, huic in balneum protinus eundum perfundendumque oleo corpus et caput; deinde in solium bene calidum descendendum est; tum multa aqua per caput infundenda, prius calida, deinde frigida. At ei, qui perfrixit, opus est in balineo primum involuto sedere, donec insudet; tum ungui, deinde lavari; cibum modicum, deinde potiones meracas adsumere. Is vero, qui navigavit et nausea pressus est, si multam bilem evomuit, vel abstinere a cibo debet vel paulum aliquid adsumere. Si pituitam acidam effudit, utique sumere cibum, sed adsueto leviorem: si sine vomitu nausea fuerit, vel abstinere vel post cibum vomere. Qui vero toto die vel in vehiculo vel in spectaculis sedit, huic nihil currendum sed lente ambulandum est. Lenta quoque in balineo mora, deinde cena exigua prodesse consuerunt. Si quis in balineo aestuat, reficit hunc ore exceptum et in eo retentum acetum; si id non est, eodem modo frigida aqua sumpta.

atque hic quidem paene perpetuus sum quidam autem observatio desidero et novus res et corpus genus et sexus et aetas et tempus annus nam neque ex salubris locus in gravis neque ex gravis in salubris transitus satis tueor sum ex salubris in gravis primus hiems ex gravis in is qui salubris sum primus aestas transeo bonus sum neque ex multus verus fames nimius satietas neque ex nimius satietas fames idoneus sum perclitaturque et qui semel et qui bis dies cibus incontinenter contra consuetudo adsumo item neque ex nimius labor subeo otium neque ex nimius otium subeo labor sine gravis noxa sum ergo cum quis muto aliquis volo paulatim debeo assuesco omnis etiam labor facilis vel puer vel senex quam insuetus homo sustineo atque ideo quoque nimis otiosus vito utilis non sum quia possum incido labor necessitas si quando tamen insuetus aliquis laboro aut si multus multus quam soleo etiam si qui assuesco hic jejuno dormio sum multus magis etiam si os amaris sum vel oculus caligo aut venter perturbo tum enim non dormio tantummodo jejuno sum sed etiam in posterus dies permaneo nisi cito is quies tollo qui si facio sum surgo oportet et lentus paulus ambulo at si somnium necessitas non sum quia modicus magis aliquis laboro tamen ingredior aliquis idem modo debeo commune deinde omnis sum post fatigatio cibus sumo ubi paulus ambulo si balneum non sum calidus locus vel in sol vel ad ignis unguis atque sudaris si sum ante omnis in tepidarium sedeo deinde ubi paululum conqueo intro et descendo in solium tum multus oleum unguis lenis perfricaris iterum in solium descendo post hic os aqua calidum deinde frigidus foveo balneum hic ferveo idoneus non sum ergo si nimium aliqui fatigo paene febris sum hic abunde sum locus tepidus demitto sui inguinibus tenus in aqua calida qui paulus oleum sum adiectus deinde totus quidem corpus magnus tamen is pars qui in aqua sum levis perfricaris ex oleum qui vinum et paulus contero sal sum adiectus post hic omnis fatigo aptus sum cibus sumo eo umidus uti aqua vel certus diluo potio sum contendo magnus is qui moveo urina ille quoque nosco oportet qui ex labor sudo frigidus potio perniciosus sum atque etiam cum sudor sui remitto iter fatigo inutilis ab balineo quoque venio asclepias inutilis is judico qui in is verus sum qui alvus facilis neque tueor resolvo quisque facilis inhorresco perpetuus in omnis non sum cum potis natural sum potio aestuo stomachus refrigeraris frigeo calefieri qui ita praecipio ut tamen fateor ne ex hic quidem causa sudo adhuc frigidus bibo sum soleo etiam prosum post varius cibus frequento diluo potio vomo et posterus dies longus quies deinde modicus exercitatio si assiduus fatigatio urgeo in vicis modo aqua modo vinum bibo sum rarus balineo utor levo lassitudo etiam labor mutatio is qui novus genus idem labor premo is qui in consuetudo sum reficio fatigo cottidianus cubile tueor sum lasso enim qui contra consuetudo seu mollis seu durus sum proprius quidam ad is pertineo qui ambulo fatigo hic reficio in ipse quoque iter frequens frictio post iter primus sedilis deinde unctio tum calidum aqua in balineo magis superus pars quam inferus foveo si quis verus exuro in sol sum hic in balneum protinus eo perfundo oleum corpus et caput deinde in solium bene calidus descendo sum tum multus aqua per caput infundo prior calidum deinde frigidus at is qui perfrigesco opus sum in balineo primus involvo sedeo donec insudo tum unguis deinde lavaris cibus modicus deinde potio meracus adsumo is verus qui navigo et nausea premo sum si multa bilis evomo vel abstineo ab cibus debeo vel paulus aliquis adsumo si pituita acidus effundo utique sumo cibus sed assuesco levis si sine vomo nausea sum vel abstineo vel post cibus vomo qui verus totus dies vel in vehiculum vel in spectaculis sedeo hic nihil curro sed lentus ambulo sum lentus quoque in balineo mora deinde cena exiguus prosum consuo si quis in balineo aestuo reficio hic os excipio et in is retendo acetum si is non sum idem modo frigidus aqua sumo


Iocineris autem vulnerati notae sunt multus sub dextra parte praecordiorum profusus sanguis; ad spinam reducta praecordia; in ventrem cuba dulcedo; punctiones doloresque usque iugulum iunctumque ei latum scapularum os intenti; quibus nonnumquam etiam bilis vomitus accedit.

iocineris autem vulnero nosco sum multus sub dextera pars praecordia profundo sanguis ad spina reduco praecordia in venter cubo dulcedo punctio dolor usque iugulum jungo is latus scapularis os intendo qui nonnumquam etiam bilis vomo accedo


Ac superiores quidem partes sic ordinatae sunt. Ima vero spina in coxarum osse desidit, quod transversum longeque valentissimum volvam, vesicam, rectum intestinum tuetur; idque ab exteriore parte gibbum, ad spinam resupinatum, a lateribus id est ipsis coxis sinus rotundos habet; a quibus oritur os, quod pectinem vocant, idque super intestina sunt pube transversum ventrem firmat; rectius in viris, recurvatum magis in exteriora in feminis, ne partum prohibeat.

atque superus quidem pars sic ordino sum imus verus spina in coxaris ossum desido qui transverto longus valeo volvo vesica recingo intestinus tueor is ab exter pars gibbus ad spina resupino ab later is sum ipse coxa sinus rotundus habeo ab qui orior os qui pectino voco is super intestinum sum pubes transverto venter firmo rectus in vis recurvatum magis in exter in femina ne pario prohibeo


31 Ab his ad crura proximus transitus est, in quibus orti varices non difficili ratione tolluntur. Huc autem et earum venularum, quae in capite nocent, et eorum varicum, qui in ventre sunt, curationem distuli, quoniam ubique eadem est.— Igitur vena omnis, quae noxia est, aut adusta tabescit aut manu eximitur. Si recta est, si quamvis transversa tamen simplex, si modica est, ea melius aduritur. Si curva est et velut in orbes quosdam inplicatur pluresque inter se involvuntur, utilius eximere est. Adurendi ratio haec est: cutis superinciditur; tum patefacta vena tenui et retuso ferramento candente modice premitur, vitaturque, ne plagae ipsius orae adurantur, quas reducere hamulis facile est. Id interpositis fere quaternis digitis per totum varicem fit; et tum superinponitur medicamentum, quo adusta sanantur. At exciditur hoc modo: cute eadem ratione super venam incisa, hamulo orae excipiuntur; scalpelloque undique corpore vena deducitur; caveturque, ne inter haec ne ipsa laedatur; eique retusus hamulus subicitur; interpositoque eodem fere spatio, quod supra (2) positum est, in eadem vena idem fit; quae quo tendat, facile hamulo extento cognoscitur. Ubi iam idem, quacumque varices sunt, factum est, uno loco adducta per hamulum vena praeciditur, deinde qua proximus hamus est, adtrahitur evellitur ibique rursus absciditur. Ac sic undique varicibus crure liberato plagarum orae committuntur et super emplastrum glutinans inicitur.

ab hic ad crus proximus transitus sum in qui orior varix non difficilis ratio tollo huc autem et is venularis qui in caput noceo et is varix qui in venter sum curatio distulis quoniam ubique idem sum igitur vena omnis qui noxius sum aut aduro tabesco aut manus eximo si recta sum si quivis transverto tamen simplex si modicus sum is bonus aduro si curvo sum et velut in orbo quidam implico multus inter sui involvo utilis eximo sum aduro ratio hic sum cutis superincido tum patefacio vena tenuis et retundo ferramentum candeo modicus premo vitaturque ne plaga ipse ora aduro qui reduco hamulis facilis sum is interpono fere quaterni digitus per totus varicem fio et tum superinponitur medicamentum quo aduro sano at excido hic modo cutis idem ratio super vena incido hamulus ora excipio scalpellus undique corpus vena deduco caveturque ne inter hic ne ipse laedo is retundo hamulus subicio interpono idem fere spatium qui supra pono sum in idem vena idem fio qui quo tendo facilis hamulus extendo cognosco ubius iam idem quicumque varix sum facio sum unus locus adduco per hamulis vena praecido deinde qui proximus hamus sum adtraho evello ibi rursus abscido atque sic undique varix crus libero plagaris ora committo et super emplastrum glutino inicio


Ubi stomachus autem percussus est, singultus et bilis vomitus insequitur; si quid cibi vel potionis adsumptum est, ea redditur cito. Venarum motus elanguescunt, sudores tenues oriuntur, per quos extremae partes frigescunt.

ubius stomachus autem percutio sum singultus et bilis vomo insequor si quis cibus vel potio adsumo sum is reddo cito venaris moueo elanguesco sudor tenuis orior per qui exter pars frigescunt


9 Eadem fere crustas ulceribus tamquam igne adustis inducunt, sed praecipue chalcitis, utique si cocta est, flos aeris, aerugo, auripigmentum, misy, et id quoque magis coctum.

idem fere crusta ulcus tamquam ignis aduro induco sed praecipuus chalcitis utique si coquo sum flos aer aerugo auripigmentum misy et is quoque magis coquo


Et haec quidem in ipsis corporibus oriuntur. Extrinsecus vero interdum sic ictus oculum laedit, ut sanguis in eo suffundatur.— Nihil commodius est quam sanguine vel columbae vel palumbi vel hirundinis inunguere. Neque id sine causa fit, cum horum acies extrinsecus laesa interposito tempore in anticum statum redeat, celerrime hirundinis. Unde etiam fabulae locus factus est, per parentes id herba restitui, quod per se sanescit. Eorumque ergo sanguis nostros quoque oculos ab externo casu commodissime tuetur, hoc ordine, ut sit hirundinis optimus, deinde palumbi, minime efficax columbae et illi ipsi et nobis. Supra percussum vero oculum ad inflammationem leniendam non est alienum inponere etiam cataplasma. Sal Hammoniacus vel quilibet alius quam optimus teri debet, sic ut ei paulatim oleum adiciatur, donec crassitudo strigmenti fiat. Id deinde miscendum est cum hordeacia farina, quae ex mulso decocta sit. Facile autem recognitis omnibus, quae medici prodiderunt, apparere cuilibet potest, vix ullum ex iis, quae supra conprehensa sunt, oculi vitium esse, quod non simplicibus quoque et promptis medicis summoveri possit.

et hic quidem in ipse corpus orior extrinsecus verus interdum sic iacio oculus laedo ut sanguis in is suffundo nihil commodus sum quam sanguis vel columba vel palumbus vel hirundo inunguere neque is sine causa fio cum hic acies extrinsecus laedo interpono tempus in anticus status redeo celer hirundo unde etiam fabula locus facio sum per parens is herba restituo qui per sui sanesco eos ergo sanguis noster quoque oculus ab externus casus commodus tueor hic ordo ut sum hirundo bonus deinde palumbus paruus efficax columba et ille ipse et nos supra percutio verus oculus ad inflammatio lenio non sum alienus inpono etiam cataplasmo sal hammoniacus vel qui alius quam bonus tero debeo sic ut is paulatim oleum adicio donec crassitudo strigmentum fio is deinde misceo sum cum hordeacia farina qui ex mulceo decoquo sum facilis autem recognosco omnis qui medicus prodo appareo qui possum vix ullus ex is qui supra comprehendo sum oculus vitium sum qui non simplex quoque et promptus medicus summoveo possum


Mulieri gravidae si subito mammae emacuerunt, abortus periculum est. Quae neque peperit neque gravida est, si lac habet, a menstruis defecta est.

mulier gravida si subeo mamma emacuerunt aborior periculum sum qui neque pario neque gravidus sum si lac habeo ab menstruus deficio sum


At simul et reprimunt et refrigerant herba muralis (παρθένιον vel περδείκιον appellant), serpullum, puleium, ocimum, herba sanguinalis, quam Graeci πολύγονον vocant, portulaca, papaveris folium, capriolique vitium, coriandrum, folia hyocimum, muscus, siser, apium, solanum (quam strychnon Graeci vocant), brassicae folia, intubus, plantago, feniculi semen; contrita pira vel mala, praecipueque Cotonea, lenticula; aqua frigida, maximeque pluvialis, vinum, acetum, et horum aliquo madens vel panis vel farina vel spongia vel cinis vel lana sucida vel etiam linteolum; creta Cimolia, gypsum; melinum, murteum, rosa, acerbum oleum; verbenarum contusa cum teneris colibus folia; cuius generis sunt olea, cupressus, myrtus, lentiscus, tamarix, ligustrum, rosa, rubus, laurus, hedera, Punicum malum.

at simul et reprimo et refrigero herba mural vel appello serpullum puleium ocimum herba sanguinal quam graecum voco portulaca papaver folium capriolique vitium coriandrum folium hyocimum muscus siser apis solanum quam strychnos graecum voco brassica folium intibus plantago feniculis semen contero pirum vel malus praecipuus cotonea lenticula aqua frigidus magnus pluvial vinum acetum et hic aliquis madeo vel panis vel farina vel spongia vel cinis vel lana sucidus vel etiam linteolum cerno cimolius gypsum melinus murtatus rodo acerbus oleum verbenaris contundo cum teneo colibus folium qui genus sum olea cupressus myrtus lentiscus tamarix ligustrum rodo rubus laurus hedera punicus malus


At si ulcera stomachum infestant, eadem fere facienda sunt, quae in faucibus exulceratis praecepta sunt (IV.9). Exercitatio, frictio inferiorum partium adhibenda; adhibendi lenes et glutinosi cibi, sed citra satietatem: omnia acria atque acida removenda. Vino, si febris non est, dulci, aut si id inflat, certe leni utendum: sed neque praefrigido neque nimis calido.

at si ulcus stomachus infesto idem fere facio sum qui in fauces exulcero praecipio sum iv exercitatio frictio inferus pars adhibeo adhibeo lenis et glutinosus cibus sed citer satietas omnis acer atque acidus removeo vinum si febris non sum dulcis aut si is inflo certus lenis utor sed neque praefrigidus neque nimis calidus


Quod ad abstinentiam vero et primos ulterioresque cibos potionesque pertinet, eadem, quae in vulneribus (V.26.25) praecepi, servanda sunt, eo magis, quo periculosius haec pars adficitur. Quin etiam, cum iam non solum sustineri sed ali is quoque oportebit, tamen erunt vitanda, quaecumque mandenda sunt; item fumus et quicquid excitat sternumentum. Spem vero certam faciunt membrana mobilis ac sui coloris, caro increscens rubicunda, facilis motus maxillae atque cervicis. Mala signa sunt membrana inmobilis, nigra vel livida vel aliter coloris corrupti; dementia, acris vomitus, nervorum vel resolutio vel distentio; caro livida, maxillarum rigor atque cervicis. Cetera, quae ad somnum, cibi desiderium, febrem, puris colorem attinent, eadem, quae in ceteris vulneribus, vel salutaria vel mortifera sunt. Ubi bene res cedit, incipit ab ipsa membrana vel si os eo loco duplex est inde quoque caro increscere; eaque id, quod inter ossa vacum est, replet: nonnumquam etiam super calvariam excrescit. Quod si incidet, inspergenda squama aeris est, ut id reprimat cohibeatque. Ea carni superdanda, quae ad cicatricem perducant. Omnibusque ea locis commode inducitur excepta frontis ea parte, quae paulum super id est, quod inter supercilia est: ibi enim vix fieri potest, ut non per omnem aetatem sit exulceratio; quae linteolo medicamentum habente contegendast. Illa utique capite fracto servanda sunt, ut, donec iam valida cicatrix sit, vitentur sol, ventus, frequens balineum, maior vini modus.

qui ad abstinentia verus et primus ulteriores cibus potio pertineo idem qui in vulnus v praecipio servo sum is magis quo periculosus hic pars afficio quin etiam cum iam non solus sustineo sed al is quoque oportet tamen sum vito quicumque mando sum item fumus et quisquis excito sternumentum spes verus certus facio membrana mobilis atque suus color carus incresco rubicundus facilis moueo maxilla atque cervix malus signum sum membrana inmobilis niger vel lividus vel aliter color corrumpo dementia acer vomo nervus vel resolutio vel distentio carus lividus maxillaris rigor atque cervix ceterus qui ad somnus cibus desiderium febris purus color attineo idem qui in ceterus vulnus vel salutare vel mortifera sum ubius bene res cedo incipio ab ipse membrana vel si os is locus duplex sum inde quoque carus incresco is is qui inter os vacum sum repleo nonnumquam etiam super calvaria excresco qui si incido inspergenda squama aer sum ut is reprimo cohibeo is caro superdo qui ad cicatrix perduco omne is locus commodus induco excipio frons is pars qui paulus super is sum qui inter supercilium sum ibi enim vix fio possum ut non per omnis aetas sum exulceratio qui linteolum medicamentum habeo contegendast ille utique caput frango servo sum ut donec iam validus cicatrix sum vito sol venio frequens balineum magnus vinum modus


Si quando autem in articulis callus increvit, Dexius docuit inponere calcis P. IIII; cerussae P. VIII; resinae pineae P. XX; piperis grana XXX; cerae P. =; quibus, dum contunduntur, hemina vini lenis instillatur.

si quando autem in articulis callus incerno dexius doceo inpono calcis p quattuor cerussa p viii resina pinea p xx pipo granum xxx cera p qui dum contundo hemina vinum lenis instillo


Is spongiosus, ideoque spiritus capax, et a tergo spinae ibi iunctus, in duas fibras ungulae bubulae modo dividitur. Huic cor adnexum est, natura musculosum, in pectore sub sinistriore mamma situm; duosque quasi ventriculos habet. At sub corde atque pulmone traversum ex valida membrana saeptum est, quod praecordiis uterum diducit; idque nervosum, multis etiam venis per id discurrentibus; a superiore parte non solum intestina, sed iecur quoque lienemque discernit. Haec viscera proxuma sed infra tamen posita dextra sinistraque sunt.

is spongiosus ideo spiritus capax et ab tergum spina ibi jungo in duo fibra ungula bubulus modo divido hic cor adnecto sum natura musculosus in pectus sub sinister mamma sino duo quasi ventriculos habeo at sub cor atque pulmo traversum ex validus membrana saepio sum qui praecordia uterus diduco is nervosum multus etiam venio per is discurro ab superus pars non solus intestinum sed jecur quoque lienis discerno hic viscera proximus sed infra tamen pono dextera sinister sum


Gravius aliquanto est, cum ossis fracturae carnis quoque vulnus accessit, maxumeque si id musculi femoris aut umeri senserunt: nam et inflammationes multo graviores et promptiores cancros habent. Ac femur quidem, si ossa inter se recesserunt, fere praecidi necesse est. Umerus vero quoque in periculum venit, sed facilius conservatur. Quibus periculis etiam magis id expositum, quod iuxta ipsos articulos ictum est. Curiosius igitur agendum est, et musculus quidem, per mediam plagam transversus praecidendus; sanguis vero, si parum fluxit, mittendus; corpus inedia extenuandum. Ac reliqua quidem membra lentius intendenda, et lenius in iis ossa in suam sedem reponenda sunt: in his vero neque intendi nervos neque ossa tractari satis expedit; ipsique homini permittendum est, ut sic ea collocata habeat, quemadmodum minime laedunt. Omnibus autem his vulneribus inponendum primo linamentum est vino madens, cui rosae pum admodum adiectum sit, cetera eadem. Deligandaque fascis sunt aliquanto quam vulnus latioribus, laxius scilicet quam si ea plaga non esset: quanto facilius et alienari et occupari cancro vulnus potest numero potius fasciarum id agendum, ut laxae quoque aeque contineant. Quod in femore umeroque sic fiet, si ossa forte recte concurrerint: sin aliter se habebunt, eatenus circumdari fascia debebit, ut inpositum medicamentum contineat. Cetera eadem, quae supra (1H seqq.) scripsi, facienda sunt, praeterquam quod neque ferulis neque canalibus, inter quae vulnus sanescere non potest, sed pluribus tantummodo et latioribus faceis opus est: ingerendumque subinde in eas est calidum oleum et vinum, magisque in primo fame utendum; est alienum; vulnus calida aqua fovendum, frigusque omni ratione vitandum; et transeundum ad medicamenta, quae puri movendo sunt; maiorque vulneri quam ossi cura agenda: ergo cottidie solvendum nutriendumque est. Inter quae si quod parvulum fragmentum ossis eminet, id si retusum est, in suam sedem dandum; si acutum, ante acumen eius, si longius est, praecidendum; si brevius, limandum et utrumque scalpro levandum; tum ipsum recondendum est. Ac si id manus facere non potest, vulsella, quali fabri utuntur, inicienda est recte se habendi capiti ab ea parte, qua similia est, ut ea parte, qua gibba est, eminens os in suam sedem compellat. Si id maius est membranulisque cingitur, sinere oportet eas sub medicamentis resolvi, idque os, ubi iam nudatum est, abscidere; quod maturius scilicet faciendum est. Potestque ea ratione et os coire et vulnus sanescere, illud suo tempore, hoc prout se habet.

gravis aliquantus sum cum ossum frango caro quoque vulnus accedo magnus si is musculis femoris aut umerus sentio nam et inflammatio multus gravis et promptus cancer habeo atque femur quidem si os inter sui recedo fere praecido necesse sum umerus verus quoque in periculum venio sed facilis conservo qui periculum etiam magis is expono qui iuxta ipse articulus ictus sum curiosus igitur ago sum et musculus quidem per medius plaga transverto praecido sanguis verus si parum fluo mitto corpus inedia extenuo atque reliquus quidem membrum lentus intendo et lenis in is os in suus sedes repono sum in hic verus neque intendo nervus neque os tractaris satis expedio ipse homo permitto sum ut sic is colloco habeo quemadmodum paruus laedo omnis autem hic vulnus inpono primus linamentum sum vinum madeo qui rodo pum admodum adiectus sum ceterus idem deligo fascis sum aliquantus quam vulnus fero laxus scilicet quam si is plaga non sum quantus facilis et alienaris et occuparis cancer vulnus possum numerus potis fasciaris is ago ut laxus quoque aequus contineo qui in femore umerus sic fio si os fors rectus concurro sin aliter sui habeo eatenus circumdaris fascia debeo ut inpono medicamentum contineo ceterus idem qui supra h seqq scribo facio sum praeterquam qui neque ferulis neque canal inter qui vulnus sanesco non possum sed multus tantummodo et fero faceis opus sum ingero subinde in is sum calidus oleum et vinum magus in primus fames utor sum alienus vulnus calidum aqua foveo frigus omnis ratio vito et transeo ad medicamentum qui purus moveo sum magnus vulnus quam ossum cura ago ergo cottidie solvo nutrio sum inter qui si qui parvulis fragmentum ossum emineo is si retundo sum in suus sedes do si acutus ante acumen is si longus sum praecido si brevis limo et uterque scalprum levo tum ipse recondo sum atque si is manus facio non possum vulsella qual faber uto inicio sum rectus sui habeo caput ab is pars qui similis sum ut is pars qui gibbus sum emineo os in suus sedes compello si is magnus sum membranula cingo sino oportet is sub medicamentum resolvo is os ubi iam nudo sum abscido qui maturus scilicet facio sum possum is ratio et os coeo et vulnus sanesco ille suus tempus hic prout sui habeo


Timaeus autem ad ignem sacrum, ad cancrum his utebatur: murrae P. II: turis, atramenti sutori, singulorum P. III; sandaracae, auripigmenti, squamae aeris, singulorum P. IIII; gallae P. VI; cerussae combustae P. VIII. Ea vel arida inspersa vel melle excepta idem praestant.

timaeus autem ad ignis sacer ad cancer hic utor murra p is tus atramentum sutor singulus p iii sandaraca auripigmentum squama aer singulus p quattuor galla p vis cerussa comburo p viii is vel aridus inspersa vel mel excipio idem praesto


Sacer quoque ignis malis ulceribus adnumerari debet. Eius duae species sunt: alterum est subrubicundum aut mixtum rubore atque pallore exasperatumque per pusulas continuas, quarum nulla † alteri maior est, sed plurimae perexiguae: in his semper fere pus et saepe rubor cum calore est. Serpitque id nonnumquam sanescente eo, quod primum vitiatum est, nonnumquam etiam exulcerato, ubi ruptis pusulis ulcus continuatur umorque exit, qui esse inter saniem et pus videri potest. Fit maxime in pectore aut lateribus aut eminentibus partibus, praecipueque in plantis. Alterum autem est in summae cutis exulceratione, sed sine altitudine, latum, sublividum inaequaliter tamen; mediumque sanescit extremis procedentibus. Ac saepe id, quod iam sanum videbatur, iterum exulceratur. At circa proxima cutis, quae vitium receptura est, tumidior et durior est coloremque habet ex rubro subnigrum. Atque hoc quoque malo fere corpora senior temptantur aut quae mali habitus sunt, sed in cruribus maxime.— Omnis autem sacer ignis, ut minimum periculum habet ex iis, quae serpunt, sic prope difficillime tollitur. Medicamentum eius fortuitum est uno die febris, quae umorem noxium absumat. Pus quo crassius et albidius est, eo periculi minus est. Prodest etiam infra os vulnerum laedi, quo plus puris exeat et id, quod ibi corruptum corpus est, extrahatur. Sed tamen si febricula accessit, abstinentia, lectulo alvi ductione opus est. In omni vero sacro igni neque lenibus et glutinosis cibis, neque salsis et acribus utendum est, sed iis, quae inter utrunque sunt, qualis est panis sine fermento, piscis, haedus, aves, exceptoque apro omnis fere venatio. Si non est febricula, et gestatio utilis est et ambulatio et vinum austere et balneum. Atque in hoc quoque genere potio magis liberalis esse quam cibus debet. Ipsa autem ulcera si mediocriter serpunt, aqua calida, si vehementius, vino calido fovenda sunt; deinde acu pusulae, quaecunque sunt, aperiendae; tum imponenda ea, quae putrem carnem exedunt. Ubi inflammatio sublata ulcusque purgatum est, imponi lene medicamentum debet. In altero autem genere possunt proficere mala Cotonea in vino cocta atque contrita, potest emplastrum vel Herae vel tetrapharmacum, cui quinta pars turis adiecta sit, potest nigra hedera ex vino austero cocta; ac, si celeriter malum serpit, non aliud magis proficit. Purgato ulcere, quod in summa cute esse proposui (B), satis ad sanitatem eadem lenia medicamenta proficient.

sacer quoque ignis malus ulcus adnumeraris debeo is duo species sum alter sum surrubicundus aut misceo rubor atque pallor exaspero per pusula continuo qui nullus alter magnus sum sed multus perexiguus in hic semper fere pus et saepe rubor cum calor sum serpo is nonnumquam sanesco is qui primus vitio sum nonnumquam etiam exulcero ubi rumpo pusulis ulcus continuo umor exeo qui sum inter sanies et pus video possum fio magnus in pectus aut later aut emineo pars praecipuus in planta alter autem sum in summa cutis exulceratio sed sine altitudo latus sublividum inaequalis tamen medius sanesco exter procedo atque saepe is qui iam sanus video iterum exulcero at circa propior cutis qui vitium recipio sum tumidus et durus sum coloro habeo ex rubrus subniger atque hic quoque malus fere corpus senex tento aut qui malus habitus sum sed in crus magnus omnis autem sacer ignis ut paruus periculum habeo ex is qui serpo sic prope difficilis tollo medicamentum is fortuitus sum unus dies febris qui umor noxius absumo pus quo crassus et albidus sum is periculum paruus sum prodo etiam infra os vulnus laedo quo multus purus exeo et is qui ibi corrumpo corpus sum extraho sed tamen si febricula accedo abstinentia lectulus alvus ductio opus sum in omnis verus sacro ignis neque lenis et glutinosus cibus neque salio et acer utor sum sed is qui inter utrunque sum qualis sum panis sine fermento piscis haedus aveo excipio aper omnis fere venatio si non sum febricula et gestatio utilis sum et ambulatio et vinum austerus et balneum atque in hic quoque genus potio magis liberalis sum quam cibus debeo ipse autem ulcus si mediocris serpo aqua calidum si vehemens vinum calidus foveo sum deinde acus pusula quicumque sum aperio tum impono is qui putrem caro exedo ubius inflammatio tollo ulcus purgo sum impono lenis medicamentum debeo in alter autem genus possum proficio malus cotonea in vinum coquo atque contero possum emplastrum vel hera vel tetrapharmacum qui quintus pars tus adiicio sum possum niger hedera ex vinum austerus coquo atque si celer malus serpo non alius magis proficio purgo ulcus qui in summus cutis sum propono b satis ad sanitas idem lenis medicamentum proficio


Id quoque, quod Philalethus vocatur, huc aptum est: murrae, papaveris lacrimae, singulorum P. I; plumbii eloti, terrae Samiae, quae aster vocatur, tracanti, singulorum P. IIII; stibis cocti, amuli, singulorum P. VI; spodi eloti, cerussae elotae, singulorum P. VIII. Quae aqua pluviatili excipiuntur. Usus collyrii vel ex ovo vel ex lacte est.

is quoque qui philalethus voco huc aptus sum murra papaver lacrima singulus p eo plumbii eloti terra samia qui asto voco tracanti singulus p quattuor stibis coquo amulis singulus p vis spodium eloti cerussa elotae singulus p viii qui aqua pluviatilis excipio utor collyrium vel ex ovo vel ex lac sum


Ergo etiam post eos, de quibus rettuli, nulli clari viri medicinam exercuerunt, donec maiore studio litterarum disciplina agitari coepit; quae ut animo praecipue omnium necessaria, sic corpori inimica est. Primoque medendi scientia sapientiae pars habebatur, ut et morborum curatio et rerum naturae contemplatio sub iisdem auctoribus nata sit: scilicet iis hanc maxime requirentibus, qui corporum suorum robora inquieta cogitatione nocturnaque vigilia minuerant. Ideoque multos ex sapientiae professoribus peritos eius fuisse accipimus, clarissimos vero ex iis Pythagoran et Enpedoclen et Democritum. Huius autem, ut quidam crediderunt, discipulus Hippocrates Cous, primus ex omnibus memoria dignus, a studio sapientiae disciplinam hanc separavit, vir et arte et facundia insignis. Post quem Diocles Carystius, deinde Praxagoras et Chrysippus, tum Herophilus et Erasistratus sic artem hanc exercuerunt, ut etiam in diversas curandi vias processerint.

ergo etiam post is de qui rettulis nullus clarus vir medicina exerceo donec magnus studium litteraris disciplina agitaris coepio qui ut animus praecipuus omnis necessarius sic corpus inimicus sum primus medeor scientia sapientia pars habeo ut et morbus curatio et res natura contemplatio sub idem auctor nata sum scilicet is hic magnus requiro qui corpus suus robur inquietus cogitatio nocturnus vigil minuo ideo multus ex sapientia professor pereo is sum accipio clarus verus ex is pythagoras et enpedoclen et democritus hic autem ut quidam credo discipulus hippocrates cous primus ex omnis memoria dignus ab studium sapientia disciplina hic separo vir et ars et facundia insignis post qui diocles carystius deinde praxagoras et chrysippus tum herophilus et erasistratus sic ars hic exerceo ut etiam in diverto curo via procedo


Umidum autem corpus efficit labor maior quam ex consuetudine, frequens balineum, cibus plenior, multa potio, post hanc ambulatio et vigilia; per se quoque ambulatio multa et matutina et vehemens, exercitationi non protinus cibus adiectus; ea genera escae, quae veniunt ex locis frigidis et pluviis et inriguis. Contra siccat modica exercitatio, fames, unctio sine aqua, calor, sol modicus, frigida aqua, cibus exercitationi statim subiectus, et is ipse ex siccis et aestuosis locis veniens.

umidus autem corpus efficio labor magnus quam ex consuetudo frequens balineum cibus plenus multus potio post hic ambulatio et vigil per sui quoque ambulatio multus et matutinus et vehemens exercitatio non protinus cibus adicio is genus esca qui venio ex locus frigidus et pluvia et irriguus contra sicco modicus exercitatio fames unctio sine aqua calor sol modicus frigidus aqua cibus exercitatio statim subicio et is ipse ex siccus et aestuosus locus venio


Paucae admodum compositiones sunt, in quibus aliquid mixturae varietas novat. Ergo id quoque nigrum est, quod basilicon nominatur. Habet panacis P. I; galbani P. II; picis et resinae singulorum P. X; olei dimidium cyathum.

paucus admodum compositio sum in qui aliquis misceo varietas novo ergo is quoque niger sum qui basilicon nomino habeo panax p eo galbanus p is picus et resina singulus p decem oleum dimidium cyathus


At inferius duos processus habet, inter quos quod medium est magis etiam extremis partibus sinuatur. Quae res sedem brachio praestat, quod constat ex ossibus duobus. Radius, quam cercida Graeci appellant, superior breviorque, et primo tenuior, rotundo et leniter cavo capite exiguum umeri tuberculum recipit, atque ibi nervis et cartilagine continetur. Cubitus inferior longiorque et primo plenior, in summo capite duobus quasi verticibus extantibus in sinum umeri, quem inter duos processus eius esse proposui (19), se inserit. Primo vero duo brachii ossa vincta paulatim dirimuntur, rursusque ad manum coeunt modo crassitudinum mutato, siquidem ibi radius plenior, cubitus admodum tenuis est. Dein radius in caput cartilaginosum consurgens in vertice eius sinuatur. Cubitus rotundus in extremo pars altera paulum procedit. Ac ne saepius dicendum sit, illud ignorari non oportet, plurima ossa in cartilaginem desinere, nullum articulum non sic finiri: neque enim aut moveri posset, nisi levi inniteretur, aut cum carne nervisque coniungi, nisi ea media quaedam materia committeret.

at inferus duo procedo habeo inter qui qui medius sum magis etiam exter pars sinuo qui res sedes bracchium praesto qui consto ex os duo radius quam cercida graecum appello superus brevis et primus tenuis rotundus et lenis caveo caput exiguus umerus tuberculis recipio atque ibi nervus et cartilago contineo cubo inferus longus et primus plenus in superus caput duo quasi vertex exsto in sinum umerus qui inter duo procedo is sum propono sui insero primus verus duo bracchium os vincio paulatim dirimo rursus ad manus coeo modo crassitudo muto siquidem ibi radius plenus cubo admodum tenuis sum deinde radius in caput cartilaginosus consurgo in vertex is sinuo cubo rotundus in exter pars alter paulus procedo atque ne saepis dico sum ille ignoraris non oportet multus os in cartilago desino nullus articulis non sic finio neque enim aut moveo possum nisi levis innitor aut cum carnis nervus conjungo nisi is medius quidam materia committo


Medendi autem causa caput radendum, deinde posca fovendum est, in qua laurus aut ruta decocta sit. Altero die inponendum castoreum, aut ruta ex aceto contrita aut lauri bacae aut hedera cum rosa et aceto; praecipueque proficit et ad excitandum hominem naribus admotum et ad morbum ipsum depellendum capiti frontive inpositum sinapi. Gestatio etiam in hoc morbo prodest, maximeque oportune cibus datus, id est in remissione, quanta maxime inveniri poterit. Aptissima autem sorbitio est, donec morbus decrescere incipiat, sic ut, si cotidie gravis accessio est, haec cotidie detur; si alternis, post graviorem sorbitio, post leviorem mulsa aqua. Vinum quoque cum tempestivo cibo datum non mediocriter adiuvat. Quod si post longas febres eiusmodi torpor corpori accessit, cetera eadem servanda sunt: ante accessionem autem tribus quattuorve horis castoreum, si venter adstrictus est, mixtum cum scamonea; si non est, per se ipsum cum aqua dandum est. Si praecordia mollia sunt, cibis utendum plenioribus; si dura, in isdem sorbi-tionibus subsistendum, inponendumque praecordiis quod simul et reprimat et molliat.

medeor autem causa caput rado deinde posca foveo sum in qui laurus aut ruo decoquo sum alter dies inpono castoreum aut ruo ex acetum contero aut laurus baca aut hedera cum rodo et acetum praecipuus proficio et ad excito homo naris admoveo et ad morbus ipse depello caput frontive inpono sinapis gestatio etiam in hic morbus prodo magnus oportune cibus do is sum in remissio quantus magnus invenio possum aptus autem sorbitio sum donec morbus decresco incipio sic ut si cottidie gravis accessio sum hic cottidie do si alternus post gravis sorbitio post levis mulceo aqua vinum quoque cum tempestivus cibus do non mediocris adjuvo qui si post longus febris eiusmodi torpor corpus accedo ceterus idem servo sum ante accessio autem tres quattuor hora castoreum si venter adstringo sum misceo cum scamonea si non sum per sui ipse cum aqua do sum si praecordia mollis sum cibus utor plenus si durus in idem sorbus tio subsisto inpono praecordia qui simul et reprimo et mollio


Articulorum vero vitia, ut podagrae cheiragraeque, si iuvenes temptarunt neque callum induxerunt, solvi possunt; maximeque torminibus leniuntur et quocumque modo venter fluit.

articulus verus vitio ut podagra cheiragraeque si juvenis tento neque callus induco solvo possum magnus tormina lenio et quicumque modo venter fluo


13 Stomachus lateribus cingitur, atque in his quoque vehementes dolores esse consuerunt. Et initium vel ex frigore vel ex ictu vel ex nimio cursu vel ex morbo est. Sed interdum omne malum intra dolorem est isque modo tarde, modo celeriter solvitur: interdum ad perniciem quoque procedit oriturque acutus morbus, qui pleuriticus a Graecis nominatur. Huic dolori lateris febris et tussis accedit; et per hanc excreatur, si tolerabilis morbus est, pituita; si gravis, sanguis. Interdum sicca tussis est, quae nihil emolitur, idque primo vitio gravius, secundo tolerabilius est.— Remedium vero est magni et recentis doloris sanguis missus: at sive levior sive vetustior casus est, vel super-vacuum vel serum id auxilii est; confugiendumque ad cucurbitas est, ante summa cute incisa. Recte etiam sinapi ex aceto super pectus inponitur, donec ulcera pusulasque excitet, et tum medicamentum, quod umorem illuc citet. Praeter haec circumdare primum oportet latus abso lanae sulpuratae; deinde, cum paululum inflammatio se remisit, siccis et calidis fomentis uti. Ab his transitus ad malagmata est. Si vetustior dolor remanet, novissime resina inposita discutitur. Utendum cibis potionibusque calidis, vitandum frigus. Inter haec tamen non alienum est extremas partes oleo et sulpure perfricare; si levata tussis est, leni lectione uti, iamque et acres cibos et vinum meracius adsumere. Quae ita a medicis praecipiuntur, ut tamen sine his rusticos nostros epota ex aqua herba trixago satis adiuvet. Haec in omni lateris dolore communia sunt: plus negotii est, si acutus quoque morbus is factus est. In hoc praeter ea, quae supra posita sunt, haec animadvertenda sunt; ut cibus sit quam maxime tenuis et lenis, praecipueque sorbitio eaque ex tisana potissimum, aut ius, in quo porrus cum pullo gallinaceo coctus sit, idque non nisi tertio quoque die detur, si tamen per vires licebit: potui vero aqua mulsa, in qua hysopum aut ruta decocta sit. Quae quibus temporibus danda sint, ex ratione vel adiectae vel levatae febris apparebit, sic ut in remissione quam maxima dentur, cum eo tamen, ut sciamus non esse eius generis tussi aridas fauces committendas: nam saepe, ubi nihil est, quod excreetur, continuatur et strangulat. Ob quam causam dixi (Section: 2) etiam peius id genus esse tussis, quod nihil quam quod pituitam moveret. Sed hic vinum sorbere, ut supra (10,3) praecepimus, morbus ipse non patitur: in vicem eius cremor tisanae sumendus est. Ut his autem in ipso morbi fervore sustinendus aeger est, sic, ubi paululum is se remisit, alimenta pleniora et vini quoque aliquid dari potest, dum nihil detur, quod aut refrigeret corpus aut fauces asperet. Si in refectione quoque manserit tussis, intermittere oportebit uno die, posteroque cum cibo vini paulo plus adsumere. Atque incipiente quoque tussi, tum non erit alienum, ut supra (10,3) quoque positum est, vini cyathos sorbere, sed id in hoc genere valetudinis dulce vel certe lene commodius est. Si malum inveteravit, athletico victu corpus firmandum est.

stomachus later cingo atque in hic quoque vehemens dolor sum consuo et initium vel ex frigor vel ex ictus vel ex nimius cursus vel ex morbus sum sed interdum omnis malus intra dolor sum eo modo tardus modo celer solvo interdum ad pernicies quoque procedo orior acutus morbus qui pleuriticus ab graecum nomino hic dolor lateo febris et tundo accedo et per hic excreo si tolerabilis morbus sum pituita si gravis sanguis interdum sicco tundo sum qui nihil emolior is primus vitio gravis secundus tolerabilis sum remedium verus sum magnus et recens dolor sanguis mitto at sive levis sive vetustus casus sum vel super vacuus vel serus is auxilium sum confugio ad cucurbita sum ante summus cutis incido rectus etiam sinapis ex acetum super pectus inpono donec ulcus pusula excito et tum medicamentum qui umor illic cito praeter hic circumdo primus oportet latus abso lana sulpuratae deinde cum paululum inflammatio sui remitto siccus et calidus fomentum uti ab hic transitus ad malagma sum si vetustus dolor remaneo novus resina inpono discutio utor cibus potio calidus vito frigus inter hic tamen non alienus sum exter pars oleum et sulfur perfricaris si levo tundo sum lenis lectio uti iam et acer cibus et vinum meracus adsumo qui ita ab medicus praecipio ut tamen sine hic rusticus noster epoto ex aqua herba trixago satis adjuvo hic in omnis lateo dolor commune sum multus negotium sum si acutus quoque morbus is facio sum in hic praeter is qui supra pono sum hic animadverto sum ut cibus sum quam magnus tenuis et lenis praecipuus sorbitio is ex tisana potis aut ius in quo porrus cum pullo gallinaceus coquo sum is non nisi tertius quoque dies do si tamen per vireo liceo possum verus aqua mulceo in qui hysopum aut ruo decoquo sum qui qui tempus do sum ex ratio vel adicio vel levo febris appareo sic ut in remissio quam maximus do cum is tamen ut scio non sum is genus tundo aridus fauces committo nam saepe ubi nihil sum qui excreo continuo et strangulo ob quam causa dico section etiam malus is genus sum tundo qui nihil quam qui pituita moveo sed hic vinum sorbeo ut supra praecipio morbus ipse non patior in vicis is cremo tisanae sumo sum ut hic autem in ipse morbus fervor sustineo aeger sum sic ubi paululum is sui remitto alimentum plenus et vinum quoque aliquis do possum dum nihil do qui aut refrigero corpus aut fauces aspero si in refectio quoque maneo tundo intermitto oportet unus dies posterus cum cibus vinum paulus multus adsumo atque incipio quoque tundo tum non sum alienus ut supra quoque pono sum vinum cyathus sorbeo sed is in hic genus valetudo dulcis vel certus lenis commodus sum si malus inveterasco athleticus vinco corpus firmo sum


Sanguinem incisa vena mitti novum non est: sed nul paene esse morbum, in quo non mittatur, novum est. Item mitti iunioribus feminis uterum non gerentibus vetus est: in pueris vero idem experiri et in senioribus et in gravidis quoque mulieribus vetus non est: siquidem antiqui primam ultimamque aetatem sustinere non posse hoc auxilii genus iudicabant, persuaserantque sibi mulierem gravidam, quae ita curata esset, abortum esse facturam. Postea vero usus ostendit nihil in his esse perpetuum, aliasque potius observationes adhibendas esse, ad quas derigi curantis consilium debeat. Interest enim, non quae aetas sit, neque quid in corpore intus geratur, sed quae vires sint. Ergo si iuvenis inbecillus est, aut si mulier, quae gravida non est, parum valet, male sanguis emittitur: emoritur enim vis, si qua supererat, hoc modo erepta. At firmus puer et robustus senex et gravida mulier valens tutuo curatur. Maxime tamen in his medicus inperitus falli potest, quia fere minus roboris illis aetatibus subest; mulierique praegnati, post curationem quoque, viribus opus est, non tantum ad se, sed etiam ad partum sustinendum. Non quicquid autem intentionem animi et prudentiam exigit protinus faciendum est, cum praecipua in hoc ars sit, quae non annos numeret, neque conceptionem solam videat, sed vires aestimet, et eo colligat, possit necne superesse, quod vel puerum vel senem vel in una muliere duo corpora simul sustineat. Interest etiam inter valens corpus et obesum, inter tenue et infirmum: tenuioribus magis sanguis, plenioribus magis caro abundat. Facilius itaque illi detractionem eiusmodi sustinent: celeriusque ea, si nimium est pinguis, aliquis adfligitur; ideoque vis corporis melius ex venis quam ex ipsa specie aestimatur. Neque solum haec consideranda sunt, sed etiam morbi genus quod sit, utrum superans an deficiens materia laeserit, corruptum corpus sit an integrum. Nam si materia vel deest vel integra est, istud alienum est: at si vel copia sui male habet, vel corrupta est, nullo modo melius succurritur. Ergo vehemens febris, ubi rubet corpus, venaeque plenae tument, sanguinis detractionem requirit; item viscerum morbi, nervorum et resolutio et rigor et distentio, quicquid denique fauces difficultate spiritus strangulat, quicquid supprimit subito vocem, quisquis intolerabilis dolor est, et quacumque de causa ruptum aliquid intus atque collisum est; item malus corporis habitus omnesque acuti morbi, qui modo, ut supra dixi, non infirmitate sed onere nocent. Fieri tamen potest, ut morbus quidem id desideret, corpus autem vix pati posse videatur: sed si nullum tamen appareat aliud auxilium, periturusque sit qui laborat, nisi temeraria quoque via fuerit adiutus, in hoc statu boni medici est ostendere, quam nulla spes sit sine sanguinis detractione, faterique, quantus in hac ipsa metus sit, et tum demum, si exigetur, sanguinem mittere. De quo dubitari in eiusmodi re non oportet: satius est enim anceps auxilium ubi experiri quam nullum; idque maxime fieri debet, ubi nervi resoluti sunt; ubi subito aliquis ommutuit; ubi angina strangulatur; ubi prioris febris accessio paene conecit, paremque subsequi verisimile est neque eam videntur sustinere aegri vires posse. Cum sit autem minime crudo sanguinis mittendus, tamen ne id quidem perpetuum est: neque enim semper concoctionem res expectat. Ergo si ex superiore parte aliquis decidit, si contusus est, si ex aliquo subito casu sanguinem vomit, quamvis paulo ante sumpsit cibum, tamen protinus ei demenda materia est, ne, si subsederit, corpus adfligat; idemque etiam in aliis casibus repentinis, qui strangulabunt, dictum erit. At si morbi ratio patietur, tum demum nulla cruditatis suspicione remanente id fiet; ideoque ei rei videtur aptissimus adversae valetudinis dies secundus aut tertius. Sed ut aliquando etiam primo die sanguinem mittere necesse est, sic numquam utile post diem quartum est, cum iam spatio ipsa materia et exhausta est et corpus conrupit, ut detractio inbecillum id facere possit, non possit integrum. Quod si vehemens febris urget, in ipso impetu eius sanguinem mittere hominem iugulare est; expectanda ergo remissio est: si non decrescit, sed crescere desiit, neque speratur remissio, tum quoque, quamvis peior, sola tamen tamen occasio non omittenda est. Fere etiam ista medicina, ubi necessaria est, in biduum dividenda est: satius est enim in primo levare aegrum, deinde perpurgare, quam simul omni vi effusa fortasse praecipitare. Quod si in pure quoque aquaque, quae inter cutem est, ita respondet, quanto magis necesse est in sanguine respondeat. Mitti vero is debet, si totius corporis causa fit, ex brachio; si partis alicuius, ex ea ipsa parte aut certe quam proxima, quia non ubique mitti potest, sed in temporibus, in brachiis, iuxta talos. Neque ignoro quosdam dicere quam longissime sanguinem inde, ubi laedit, esse mittendum: sic enim averti materiae cursum: at illo modo in id ipsum, quod gravat, evocari. Sed id falsum est: proximum enim locum primum exhaurit, ex ulterioribus autem eatenus sanguis sequitur, quatenus emittitur; ubi is suppressus est, quia non trahitur, ne venit quidem. Videtur tamen usus ipse docuisse, si caput fractum est, ex brachio potius sanguinem esse mittendum; si quod in umero vitium est, ex altero brachio: credo quia, si quod parum cesserit, opportuniores hic eae partes iniuriae sunt, quae iam male habent. Avertitur quoque interdum sanguis, ubi alia parte prorumpens alia emittitur. Desinit enim fluere qua nolumus, inde obiectis quae prohibeant, alia dato itinere. Mittere autem sanguinem cum sit expeditissimum usum habenti, tum ignaro difficillimum est: iuncta enim est venae arteria, his nervi. Ita, si nervum scalpellus attingit, sequitur nervorum distentio, eaque hominem crudeliter consumit. At arteria incisa neque coit neque sanescit; interdum etiam, ut sanguis vehementer erumpat, efficit. Ipsius quoque venae, si forte praecisa est, capita comprimuntur, neque sanguinem emittunt. At si timide scalpellus demittitur, summam cutem lacerat neque venam incidit: nonnumquam etiam ea latet neque facile reperitur. Ita multae res id difficile inscio faciunt, quod perito facillimum est. Incidenda ad medium vena est. Ex qua cum sanguis erumpit, colorem eius habitumque oportet attendere. Nam si is crassus et niger est, vitiosus est, ideoque utiliter effunditur: si rubet et perlucet, integer est; eaque missio sanguinis adeo non prodest, ut etiam noceat; protinusque is supprimendus est. Sed id evenire non potest sub eo medico, qui scit, ex quali corpore sanguis mittendus sit. Illud magis fieri solet, ut aeque niger adsidue ac primo die profluat; quod quamvis ita est, tamen si iam satis fluxit, supprimendus est, semperque ante finis faciendus est, quam anima deficiat, deligandumque brachium superinposisto expresso ex aqua frigida penicillo, et postero die averso medio digito vena ferienda, ut recens coitus eius resolvatur iterumque sanguinem fundat. Sive autem primo sive secundo die sanguis, qui crassus et niger initio fluxerat, et rubere et perlucere coepit, satis materiae detractum est, atque quod superest sincerum est; ideoque protinus brachium deligandum habendumque ita est, donec valens cicatricula sit; quae celerrime in vena confirmatur.

sanguis incido vena mitto novus non sum sed nul paene sum morbus in quo non mitto novus sum item mitto iunioribus femina uterus non gero vetus sum in puer verus idem experior et in senex et in gravidus quoque mulier vetus non sum siquidem antiquus primus ulter aetas sustineo non possum hic auxilium genus judico persuadeo sui mulier gravida qui ita curo sum aborior sum factura postea verus utor ostendo nihil in hic sum perpetuus alius potis observatio adhibeo sum ad qui derego curo consilium debeo intersum enim non qui aetas sum neque quis in corpus intus gero sed qui vireo sum ergo si juvenis imbecillus sum aut si mulier qui gravidus non sum parum valeo malus sanguis emitto emorior enim volo si qui supersum hic modo eripio at firmus puer et robustus senex et gravidus mulier valeo tutuo curo magnus tamen in hic medicus imperitus fallo possum quia fere paruus robur ille aetas subsum mulier praegno post curatio quoque vis opus sum non tantus ad sui sed etiam ad pario sustineo non quisquis autem intentio animus et prudentia exigo protinus facio sum cum praecipuus in hic ars sum qui non annus numero neque conceptio solus video sed vireo aestimo et is colligo possum necne supersum qui vel puer vel senex vel in unus mulier duo corpus simul sustineo intersum etiam inter valeo corpus et obesus inter tenue et infirmus tenuis magis sanguis plenus magis carus abundo facilis itaque ille detractio eiusmodi sustineo celer is si nimium sum pinguis aliquis affligo ideo volo corpus bonus ex venio quam ex ipse species aestimo neque solus hic considero sum sed etiam morbus genus qui sum utrum supero an deficio materia laedo corrumpo corpus sum an integer nam si materia vel desum vel integer sum iste alienus sum at si vel copia suus malus habeo vel corrumpo sum nullus modo bonus succurro ergo vehemens febris ubi rubeo corpus vena plenus tumeo sanguis detractio requiro item viscera morbus nervus et resolutio et rigor et distentio quisquis denique fauces difficultas spiritus strangulo quisquis supprimo subeo voco quisquis intolerabilis dolor sum et quicumque de causa rumpo aliquis intus atque collido sum item malus corpus habitus omnes acuo morbus qui modo ut supra dico non infirmitas sed onus noceo fio tamen possum ut morbus quidem is desidero corpus autem vix patior possum video sed si nullus tamen appareo alius auxilium pereo sum qui laboro nisi temerarius quoque via sum adiutus in hic status bonus medicus sum ostendo quam nullus spes sum sine sanguis detractio fateor quantus in hic ipse metus sum et tum demum si exigo sanguis mitto de quo dubitaris in eiusmodi res non oportet sero sum enim anceps auxilium ubi experior quam nullus is magnus fio debeo ubi nervus resolvo sum ubi subeo aliquis ommutuit ubi angina strangulo ubi prior febris accessio paene conecit paro subsequor verisimilis sum neque is video sustineo aeger vireo possum cos sum autem paruus crudus sanguis mitto tamen ne is quidem perpetuus sum neque enim semper concoctio res expecto ergo si ex superus pars aliquis decido si contundo sum si ex aliquis subeo casus sanguis vomo quivis paulus ante sumo cibus tamen protinus is demo materia sum ne si subsederit corpus affligo idem etiam in alius casus repentinus qui strangulo dico sum at si morbus ratio patior tum demum nullus cruditas suspicio remaneo is fio ideo is res video aptus adverro valetudo dies secundus aut tertius sed ut aliquando etiam primus dies sanguis mitto necesse sum sic numquam utilis post dies quartus sum cum iam spatium ipse materia et exhaurio sum et corpus conrumpo ut detractio imbecillus is facio possum non possum integer qui si vehemens febris urgeo in ipse impetus is sanguis mitto homo iugulo sum exspecto ergo remissio sum si non decresco sed cresco desino neque spero remissio tum quoque quivis malus solus tamen tamen occasio non omitto sum fere etiam iste medicina ubi necessarius sum in biduus divido sum sero sum enim in primus levaris aeger deinde perpurgaris quam simul omnis vis effundo fortasse praecipitaris qui si in purus quoque aqua qui inter cutis sum ita respondeo quantus magis necesse sum in sanguis respondeo mitto verus is debeo si totus corpus causa fio ex bracchium si pars aliquis ex is ipse pars aut certus quam propior quia non ubique mitto possum sed in tempus in bracchium iuxta talus neque ignoro quidam dico quam longus sanguis inde ubi laedo sum mitto sic enim averto materia cursus at ille modo in is ipse qui gravo evocaris sed is falsus sum propior enim locus primus exhaurio ex ulteriores autem eatenus sanguis sequor quatenus emitto ubi is supprimo sum quia non traho ne venio quidem video tamen utor ipse doceo si caput frango sum ex bracchium potis sanguis sum mitto si qui in umerus vitium sum ex alter bracchium credo quia si qui parum cedo opportunus hic is pars iniuria sum qui iam malus habeo averto quoque interdum sanguis ubi alius pars prorumpo alius emitto desino enim fluo qui nolo inde objecta qui prohibeo alius do iter mitto autem sanguis cum sum expedio usus habeo tum ignarus difficilis sum iungo enim sum vena arteria hic nervus ita si nervus scalpellus attingo sequor nervus distentio is homo crudeliter consumo at arteria incido neque coeo neque sanesco interdum etiam ut sanguis vehemens erumpo efficio ipse quoque vena si fors praecido sum caput comprimo neque sanguis emitto at si timidus scalpellus demitto summa cutis lacero neque vena incido nonnumquam etiam is lateo neque facilis reperio ita multus res is difficilis inscius facio qui pereo facilis sum incido ad medius vena sum ex qui cum sanguis erumpo color is habeo oportet attendo nam si is crassus et niger sum vitiosus sum ideo utilis effundo si rubeo et perluceo integer sum is missio sanguis adeo non prodo ut etiam noceo protinus is supprimo sum sed is evenio non possum sub is medico qui scio ex qual corpus sanguis mitto sum ille magis fio soleo ut aequus niger assiduus atque primus dies profluo qui quivis ita sum tamen si iam satis fluo supprimo sum semper ante finis facio sum quam anima deficio deligo bracchium superinposisto exprimo ex aqua frigidus penicillus et posterus dies averto medium digitus vena ferio ut recens coeo is resolvo iterum sanguis fundo sive autem primus sive secundus dies sanguis qui crassus et niger initium fluo et rubeo et perluceo coepio satis materia detraho sum atque qui supersum sincerus sum ideo protinus bracchium deligo habeo ita sum donec valeo cicatricula sum qui celer in vena confirmo


Si gravidine est, purgare aurem oportet et spiritum continere, donec inde umor aliquis exspumet. Si ex morbo vel capitis dolore, quod ad exercitationem, frictionem, perfusionem gargarizationemque pertinet, eadfacienda sunt. Cibis non utendum nisi extenuantibus. In aurem dandus radiculae sucus cum rosa vel cum suco radicis ex cucumere agresti; vel castoreum cum aceto et laureo oleo; veratrum quoque ad id ex aceto conteritur, deinde melle cocto excipitur, et inde collyrium factum in auem demittitur.

si gravido sum purgaris auris oportet et spiritus contineo donec inde umor aliquis exspumet si ex morbus vel capio dolor qui ad exercitatio frictio perfusio gargarizatio pertineo eadfacienda sum cibus non utor nisi extenuo in auris do radicula sucus cum rodo vel cum sucus radix ex cucumis agrestis vel castoreum cum acetum et laureus oleum veratrum quoque ad is ex acetum contero deinde mel coquo excipio et inde collyrium facio in avis demitto


Alterum ad idem, quod Coacon vocant, habet spumae argenti P. C; resinae aridae tantundem: sed spuma prius ex tribus olei heminis coquitur. His duobus emplastris color niger est, qui fere talis fit ex pice atque resina: at ex bitumine nigerrimus, ex aerugine aut aeris squama viridis, ex minio ruber, ex cerussa albus.

alter ad idem qui coacon voco habeo spuma argentum p que resina aridus tantus sed spumo prior ex tres oleum hemina coquo hic duo emplastrum color niger sum qui fere talis fio ex picus atque resina at ex bitumen niger ex aerugo aut aer squama viridis ex minium ruber ex cerussa albus


Id quod vitiatum est, primo fere pingue fit, deinde vel nigrum vel cariosum; quae supernatis gravibus ulceribus aut fistulis, hisque vel longa vetustate vel etiam cancro occupatis, eveniunt.— Oportet autem ante omnia os nudare ulcere exciso, et, si latius est eius vitium quam ulcus fuit, carnem subsecare, donec undique os integrum pateat; tum id, quod pingue est, semel iterumve satis sacrificium admoto ferramento adurere, ut ex eo squama secedat; aut radere, donec iam aliquid cruoris ostendatur, quae integri ossis nota est: nam necessum est aridum sit id, quod vitiatum est. Idem in cartilagine quoque laesa faciendum est: siquidem ea quoque scalpello radenda est, donec integrum id sit, quod relinquatur; deinde sive os sive cartilago rasa est, nitro bene trito respergendum est: neque alia facienda sunt, ubi caries nigritiesve in summo osse est: siquidem id vel paulo diutius eodem ferramento adurendum, vel radendum est. Qui radit haec, audacter inprimere ferramentum debet, ut et agat aliquid et maturius desinat. Finis est, cum vel ad album os vel ad solidum ventum est. Albo finiri ex nigritie vitium, soliditate quadam ex carie manifestum est; accedere etiam cruoris aliquid integro supra (2) dictum est.

is qui vitio sum primus fere pinguis fio deinde vel niger vel cariosus qui supernas gravis ulcus aut fistulis hic vel longus vetustas vel etiam cancer occupo evenio oportet autem ante omnis os nudaris ulcus excaedo et si fero sum is vitium quam ulcus sum caro subsecaris donec undique os integer pateo tum is qui pinguis sum semel iterumve satis sacrificium admoueo ferramentum aduro ut ex is squama secedo aut rado donec iam aliquis cruor ostendo qui integer ossum nosco sum nam necessum sum aridus sum is qui vitio sum idem in cartilago quoque laedo facio sum siquidem is quoque scalpellus rado sum donec integer is sum qui relinquo deinde sive os sive cartilago rado sum nitrum bene tero respergo sum neque alius facio sum ubi caries nigritiesve in superus ossum sum siquidem is vel paulus diu idem ferramentum aduro vel rado sum qui rado hic audacter inprimere ferramentum debeo ut et ago aliquis et maturus desino finis sum cum vel ad albus os vel ad solidus venio sum album finio ex nigrities vitium soliditas quidam ex carie manifestus sum accedo etiam cruor aliquis integer supra dico sum


Sunt etiam quaedam malagmata, quae anastomotica Graeci vocant, quoniam aperiendi vim habent. Quale est, quod ex his constat: piperis longi, spumae nitri, singulorum P. II; erysimi P. IIII, quae cum melle miscentur. Idoneaque etiam strumae aperiendae sunt. Eius generis est vehementiusque ex his est id, quod habet calcis P. IIII; piperis grana VI; nitri, cerae, singulorum P. XII; mellis P. =; olei heminam.

sum etiam quidam malagma qui anastomotica graecum voco quoniam aperio vis habeo qual sum qui ex hic consto pipo longus spuma nitrion singulus p is erysimum p quattuor qui cum mel misceo idoneus etiam struma aperio sum is genus sum vehemens ex hic sum is qui habeo calcis p quattuor pipo granum vis nitrion cera singulus p duodecim mel p oleum hemina


Laterum dolores suppuratione facta, deinde intra quadragesimum diem purgata, finiuntur.

latus dolor suppuratio facio deinde intra quadragesimus dies purgo finio


De frictione vero adeo multa Asclepiades tamquam inventor eius posuit in eo volumine, quod communium auxiliorum inscripsit, ut, cum trium faceret tantum mentionem, huius et aquae et gestationis, tamen maximam partem in hac consumpserit. Oportet autem neque recentiores viros in iis fraudare, quae vel reppererunt vel recte secuti sunt, et tamen ea, quae apud antiquiores aliquos posita sunt, auctoribus suis reddere. Neque dubitari potest, quin latius quidem et dilucidius, ubi et quomodo frictione utendum esset, Asclepiades praeceperit, nihil tamen reppererit, quod non a vetustissimo auctore Hippocrate paucis verbis comprehensum sit, qui dixit frictione, si vehemens sit, durari corpus, si lenis, molliri: si multa, minui, si modica, inpleri. Sequitur ergo, ut tum utendum sit, cum aut adstringendum corpus sit, quod hebes est, aut molliendum, quod induruit, aut digerendum in eo, quod copia nocet, aut alendum id, quod tenue et infirmum est. Quas tamen species si quis curiosius aestimet (quod iam ad medicum non pertinet), facile intelleget omnes ex una causa pendere, quae demit. Nam et adstringitur aliquid eo dempto, quod interpositum, ut id laxaretur, effecerat, et mollitur eo detracto, quod duritiem creabat, et inpletur non ipsa frictione sed eo cibo, qui postea usque ad cutem digestione quadam relaxatam penetrat. Diversarum vero rerum in modo causa est.

de frictio verus adeo multus asclepias tamquam inventor is pono in is volumen qui communis auxilia inscribo ut cum tres facio tantus mentio hic et aqua et gestatio tamen maximus pars in hic consumo oportet autem neque recens vir in is fraudaris qui vel reperio vel rectus sequor sum et tamen is qui apud antiquus aliquis pono sum auctor suus reddo neque dubitaris possum quin fero quidem et dilucidus ubi et quomodo frictio utor sum asclepias praecipio nihil tamen reperio qui non ab vetustus auctor hippocrates paucus verbum comprehendo sum qui dico frictio si vehemens sum duraris corpus si lenis mollio si multus minuo si modicus inpleo sequor ergo ut tum utor sum cum aut adstringo corpus sum qui hebeo sum aut mollio qui induresco aut digero in is qui copia noceo aut alo is qui tenue et infirmus sum qui tamen species si quis curiosus aestimo qui iam ad medicus non pertineo facilis intellego omnis ex unus causa pendeo qui demo nam et adstringo aliquis is dempto qui interpono ut is laxo efficio et mollio is detraho qui durities creo et inpleo non ipse frictio sed is cibus qui postea usque ad cutis digestio quidam relaxo penetro diversaris verus res in modo causa sum


In quibusdam etiam aliis serpentibus quaedam auxilia certa satis nota sunt. Nam scorpio sibi ipse pulcherrimum medicamentum est. Quidam contritum cum vino bibunt: quidam eodem modo contritum super volnus imponunt: quidam super prunam eo imposito volnus suffumigant, undique veste circumdata, ne is fumus dilabatur; tum carbonem eius super volnus deligant. Bibere autem oportet herbae solaris, quam heliotropion Graeci vocant, semen vel certe folia ex vino. Super volnus vero etiam furfures ex aceto vel ruta silvatica recte imponitur vel cum melle sal tostus. Cognovi tamen medicos, qui a scorpione ictis nihil aliud quam ex bracchio sanguinem miserunt.

in quidam etiam alius serpens quidam auxilium certus satis nosco sum nam scorpio sui ipse pulcher medicamentum sum quidam contero cum vinum bibo quidam idem modo contero super vulnus impono quidam super pruna is impono vulnus suffumigo undique vestis circumdo ne is fumus dilabor tum carbo is super vulnus deligo bibo autem oportet herba solaris quam heliotropium graecum voco semen vel certus folium ex vinum super vulnus verus etiam furfur ex acetum vel ruo silvaticus rectus impono vel cum mel sal torreo cognosco tamen medicus qui ab scorpio ictis nihil alius quam ex bracchium sanguis mitto


At si lienis torquet, glandis, quam balanon μυρεψικήνGraeci vocant, cortex et nitrum paribus portionibus contunduntur, respergunturque aceto quam acerrimo. Ubi cerati crassitudinem habet, linteo ante in aqua frigida madefacto inlinitur et sic inponitur, supraque farina hordeacea inicitur: sed manere ibi non amplius sex horis debet, ne lienem consumat; satiusque est id bis aut ter fieri.

at si lienis torqueo glandis quam balanus graecum voco cortex et nitrum par portio contundo respergo acetum quam acer ubius cero crassitudo habeo linteum ante in aqua frigidus madefacio inlinitur et sic inpono supra farina hordeaceus inicio sed maneo ibi non amplus sex hora debeo ne lienis consumo sero sum is bis aut ter fio


At calfaciunt piper, sal, caro omnis iurulenta, alium, cepa, ficus aridae, salsamentum, vinum, et quo meracius est, eo magis. Refrigerant holera, quorum crudi caules adsumuntur, ut intubus et lactuca, et item coriandrum, cucumis, elixa curcurbita, beta, mora, cerasia, mala austera, pira fragilia, caro elixa, praecipueque acetum, sive cibus ex eo sive potio adsumitur.

at calfaciunt piper sal carus omnis jurulentus alius caepa ficus aridus salsamentum vinum et quo meracus sum is magis refrigero holus qui crudus caulis adsumo ut intibus et lactuca et item coriandrum cucumis elixo curcurbita beta mora cerasia malus austerus pirum fragilis carus elixo praecipuus acetum sive cibus ex is sive potio adsumo


coeuntia. Idem faciunt etiam albae olivae, et nigrum papaver cum melle adsumptum, et cummis cum contrito semine apii liquatum et cum cyatho passi datum. Praeter haec in omnibus vesicae doloribus idoneae potiones sunt, quae ex odoribus fiunt, id est spica nardi, croco, cinnamo, casia, similibusque. Idemque etiam decocta lentiscus praestat. Si tamen intolerabilis dolor est et sanguis profluit, etiam sanguinis detractio apta est, aut certe coxis admotae cucurbitulae cute incisa.

coeo idem facio etiam albus oliva et niger papaver cum mel adsumo et cummis cum contero semen apium liquo et cum cyathus patior do praeter hic in omnis vesica dolor idoneus potio sum qui ex odor fio is sum spico nardus crocum cinnamus casia similis idem etiam decoquo lentiscus praesto si tamen intolerabilis dolor sum et sanguis profluo etiam sanguis detractio apto sum aut certus coxa admoveo cucurbitula cutis incido


Sine frigore autem reprimunt cocta mala Cotonea, malicorium, aqua calida, in qua verbenae coctae sunt, quas supra (Section: 3, 4) posui, pulvis vel ex faece vini vel ex murti foliis, amarae nuces.

sinis frigor autem reprimo coquo malus cotonea malicorium aqua calidum in qui verbena coquo sum qui supra section pono pulvis vel ex faex vinum vel ex murti folium amarus nuces


Ut concoctio autem omnibus vitiis occurrit, sic rursus aliis frigus, aliis calor; quae sequi quisque pro habitu corporis sui debet. Frigus inimicum est seni, tenui, vulneri, praecordiis, intestinis, vesicae, auribus, coxis, scapulis, naturalibus, ossibus, dentibus, nervis, vulvae, cerebro. Idem summam cutem facit pallidam, aridam, duram, nigram; ex hoc horrores tremores nascuntur. At prodest iuvenibus et omnibus plenis; erectiorque mens est, et melius concoquitur, ubi frigus quidem est sed cavetur. Aqua vero frigida infusa, praeterquam capiti, etiam stomacho prodest, etiam articulis doloribusque, qui sunt sine ulceribus, item rubicundis nimis hominibus, si dolore vacant. Calor autem adiuvat omnia, quae frigus infestat, item lippientis, si nec dolor nec lacrimae sunt, nervos quoque, qui contrahuntur, praecipueque ea ulcera, quae ex frigore sunt. Idem corporis colorem bonum facit, urinam movet. Si nimius est, corpus effeminat, nervos emollit, stomachum solvit. Minime vero frigus et calor tuta sunt, ubi subita insuetis sunt: nam frigus lateris dolores aliaque vitia, frigida aqua strumas excitat. Calor concoctionem prohibet, somnum aufert, sudorem digerit, obnoxium morbis pestilentibus corpus efficit.

ut concoctio autem omnis vitium occurro sic rursus alius frigus alius calor qui sequor quisque pro habitus corpus suus debeo frigus inimicus sum senex tenuis vulnus praecordia intestinum vesica auris coxa scapulis natural os dens nervus volva cerebrum idem summa cutis facio pallidus aridus durus niger ex hic horror tremor nascor at prodo juvenis et omnis plenus erigo mens sum et bonus concoquo ubi frigus quidem sum sed caveo aqua verus frigidus infundo praeterquam caput etiam stomachus prodo etiam articulis dolor qui sum sine ulcus item rubicundus nimis homo si dolor vaco calor autem adjuvo omnis qui frigus infesto item lippio si neque dolor neque lacrima sum nervus quoque qui contraho praecipuus is ulcus qui ex frigor sum idem corpus color bonus facio urina moveo si nimius sum corpus effemino nervus emollio stomachus solvo paruus verus frigus et calor tueor sum ubi subeo insuesco sum nam frigus lateo dolor alius vitio frigidus aqua struma excito calor concoctio prohibeo somnus aufero sudor digero obnoxius morbus pestilens corpus efficio


Quos lienis male habet, si tormina prenderunt, deinde inversa sunt vel in aquam inter cutem vel intestinorum levitatem, vix ulla medicina periculo subtrahit.

qui lienis malus habeo si tormina prenderunt deinde inverto sum vel in aqua inter cutis vel intestinum levitas vix ullus medicina periculum subtraho


10 Si vero tonsillae sine exulceratione per inflam-mationem intumuerunt, caput velandum est; extrinsecus is locus vapore calido fovendus; multa ambulatione utendum; caput in lecto sublime habendum; gargarizandumque reprimentibus. Radix quoque ea, quam dulcem appellant, contusa et in passo mulsove decocta idem praestat. Leniterque quibusdam medicamentis eas inlini non alienum est, quae nocet modo fiunt: ex malo Punico dulci sucus exprimitur, et eius sextarius in leni igne coquitur, donec ei mellis crassitudo est; tum croci, murrae, aluminis scissilis, singulorum P. II per se conteruntur, paulatimque his adiciuntur vini lenis cyathi duo, mellis unus; deinde priori suco ista miscentur, et rursus leniter incocuntur. Aut eiusdem suci sextarius eodem modo coquitur, atque eadem ratione trita haec adiciuntur: nardi P. -; omphaci P. I; cinnamomi, murae, casiae, singulorum P. -; eadem autem haec et auribus et naribus purulentis adcommodata sunt. Cibus in hac quoque valetudine lenis esse debet, ne exasperet. Quod si tanta inflammatio est, ut spiritum impediat, in lecto conquiescendum, cibo abstinendum, neque adsumendum quicquam praeter aquam calidam est; alvus quoque ducenda est; gargarizandum ex fico et mulso; inlinendum mel cum omphacio; intrinsecus admovendus sed aliquanto diutius vapor calidus, donec ea suppurunt et per se aperiantur. Si pure substante non rumpuntur hi tumores, incidendi sunt; deinde ex mulso calido gargarizandum. At si modicus quidem tumor sed exulceratio est, furfurum cremori ad gargarizandum paulum mellis adiciendum est; inlinendaque ulcera hoc medicamento: passi quam dulcissimi tres heminae ad unam cocuntur; tum adicitur turis P. I; ali P. I; croci, murrae, singulorum P. =; leviterque eodem furfurum cremore vel lacte gargarizandum est. Atque his quoque cibis lenibus opus est, quibus adici dulce vinum potest.

si verus tonsilla sine exulceratio per inflam matio intumesco caput velo sum extrinsecus is locus vapor calidus fovendus multus ambulatio utor caput in lectus sublimis habeo gargarizo reprimo radix quoque is quam dulcis appello contundo et in patior mulsove decoquo idem praesto lenis quidam medicamentum is inlini non alienus sum qui noceo modo fio ex malus punicus dulcis sucus exprimo et is sextarius in lenis ignis coquo donec is mel crassitudo sum tum crocus murra alumen scissilis singulus p is per sui contero paulatim hic adicio vinum lenis cyathus duo mel unus deinde prior sucus iste misceo et rursus lenis incocuntur aut idem sucus sextarius idem modo coquo atque idem ratio tero hic adicio nardus p omphacium p eo cinnamomum murae casia singulus p idem autem hic et auris et naris purulentus adcommodo sum cibus in hic quoque valetudo lenis sum debeo ne exaspero qui si tantus inflammatio sum ut spiritus impedio in lectus conquiesco cibus abstineo neque adsumo quisquam praeter aqua calida sum alvus quoque duco sum gargarizo ex fico et mulceo inlinendum mel cum omphacium intrinsecus admoveo sed aliquantus diu vapor calidus donec is suppurunt et per sui aperio si purus substo non rumpo hic tumor incido sum deinde ex mulceo calidus gargarizo at si modicus quidem tumor sed exulceratio sum furfur cremor ad gargarizo paulus mel adicio sum inlinendaque ulcus hic medicamentum patior quam dulcis tres hemina ad unus cocuntur tum adicio tus p eo al p eo crocus murra singulus p levis idem furfur cremor vel lac gargarizo sum atque hic quoque cibus lenis opus sum qui adicio dulcis vinum possum