De Medicina

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Aut Boetho auctore croci, resinae terebenthinae, singulorum P. IIII; murrae P. = =; rosae P. I; sebi vitulini P. I =; cerae P. II miscentur.

aut boethus auctor crocus resina terebenthinae singulus p quattuor murra p rodo p eo sebum vitulinus p eo cera p is misceo


12 Faucibus subest stomachus; in quo plura longa vitia incidere consuerunt. Nam modo ingens calor, modo inflatio hunc, modo inflammatio, modo exulcerato adficit: interdum pituita, interdum bilis oritur; frequentissimumque eius malum est, quo resolvitur, neque ulla re magis aut adficitur aut corpus adficit. Diversa autem ut vitia eius, sic etiam remedia sunt.

fauces subsum stomachus in quo multus longus vitio incido consuo nam modo ingens calor modo inflatio hic modo inflammatio modo exulcero afficio interdum pituita interdum bilis orior frequens is malus sum quo resolvo neque ullus res magis aut afficio aut corpus afficio diverto autem ut vitio is sic etiam remedio sum


31 In manibus pedibusque articulorum vitia frequentiora longioraque sunt, quae in podagris cheragrisve esse consuerunt. Ea raro vel castratos vel pueros ante femina coitum vel mulieres, nisi quibus menstrua suppressa sunt, temptant.— Ubi sentire coeperunt, sanguis mittendus est: id enim inter initia statim factum saepe annuam, nonnumquam perpetuam valetudinem tutam praestat. Quidam etiam, cum asinino lacte poto sese eluissent, in perpetuum hoc malum eva-serunt: quidam, cum toto anno a vino, mulso, venere sibi temperassent, securitatem totius vitae consecuti sunt; idque utique post primum dolorem servandum est, etiamsi quievit. Quod si iam consuetudo eius facta est, potest quidem aliquis esse securior iis temporibus, quibus dolor se remisit: maiorem vero curam adhibere debet iis, quibus id revertitur; quod fere vere autumnove fieri solet. Cum vero dolor urget, mane gestari debet; deinde ferri in ambulationem; ibi se dimovere, et, si podagra est, interpositis temporibus exiguis invicem modo sedere, modo ingredi; tum, antequam cibum capiat, sine balneo loco calido leviter perfricari, sudare, perfundi aqua egelida: deinde cibum sumere ex media materia, interpositis rebus urinam moventibus, quotiensque plenior est, vomere. Ubi dolor vehemens urget, interest sine tumore is sit, an tumor cum calore, an tumores iam etiam obcalluerint. Nam si tumor nullus est, calidis fomentis opus est. Aquam marinam vel muriam duram fervefacere oportet, deinde in pelvem coicere, et, cum iam homo pati potest, pedes demittere, superque pallam dare, et vestimento tegere; paulatim deinde iuxta labrum ipsum ex eadem aqua leviter infundere, ne calor intus destituat; ac deinde noctu cataplasmata calfacientia imponere, maximeque ibisci radicem ex vino coctam. Si vero tumor calorque est, utiliora sunt refrigerantia, recteque in aqua quam frigidissima articuli continentur sed neque cotidie neque diu, ne nervi indurescant. Inponendum vero est cataplasma, quod refrigeret, neque tamen in hoc ipso diu permanendum, sed ad ea transeundum, quae sic reprimunt, ut emolliant. Si maior est dolor, papaveris cortices in vino coquendi miscendique cum cerato sunt, quod ex rosa factum sit; vel cerae et adipis suillae tantundem una liquandum, deinde his vinum miscendum; atque ubi quod ex eo impositum est incaluit, detrahendum, et subinde aliud inponendum est. Si vero tumores etiam obcalluerunt et dolent, levat spongia inposita, quae subinde ex oleo et aceto vel aqua frigida exprimitur, aut pari potione inter se mixta pix, cera, alumen. Sunt etiam plura idonea manibus pedibusque malagmata. Quod si nihil superinponi dolor patitur, id, quod sine tumore est, fovere oportet spongia, quae in aquam calidam demittatur, in qua vel papaveris cortices vel cucumeris silvestris radix decocta sit; tum inducere articulis crocum cum suco papaveris et ovillo lacte. At si tumor est, foveri quidem debet aqua egelida, in qua lentiscus aliave verbena ex reprimentibus decocta sit, induci vero medicamentum ex nucibus amaris cum aceto tritis, aut cerussa, cui contritae herbae muralis sucus sit adiectus. Lapis etiam, qui carnem edit, quem σαρκοφάγον Graeci vocant, excisus sic ut pedes capiat, demissos eos, cum dolent, retentosque ibi levare consuevit. Ex quo in Asia lapidi Assio gratia est. Ubi dolor et inflammatio se remiserunt, quod intra dies quadraginta fit, nisi vitium hominis accessit, modicis exercitationibus, abstinentia, unctionibus lenibus utendum est, sic ut etiam tum acopo vel liquido cerato cyprino articuli perfricentur. Equitare podagricis quoque alienum est. Quibus vero articulorum dolor certis temporibus revertitur, hos ante et curioso victu cavere oportet, ne inutilis materia corpori supersit, et crebriore vomitu; et si quis ex corpore metus, vel alvi ductione uti vel lacte purgari. Quod Erasistratus in podagricis expulit, ne in inferiores partes factus cursus pedes repleret, cum evidens si omni purgatione non superiora tantummodo sed etiam inferiora exinaniri.

in manus pes articulus vitio frequens longus sum qui in podagra cheragrisve sum consuo is rarus vel castro vel puer ante femina coeo vel mulier nisi qui menstruus supprimo sum tento ubius sentio coepio sanguis mitto sum is enim inter initium statim facio saepe annuo nonnumquam perpetuus valetudo tueor praesto quidam etiam cum asininus lac poto sui eluo in perpetuus hic malus eva sero quidam cum totus annus ab vinum mulceo venio sui tempero securitas totus vita consequor sum is utique post primus dolor servo sum etiamsi quiesco qui si iam consuetudo is facio sum possum quidem aliquis sum securus is tempus qui dolor sui remitto magnus verus cura adhibeo debeo is qui is revorto qui fere verus autumnove fio soleo cos verus dolor urgeo mane gestaris debeo deinde fero in ambulatio ibi sui dimoveo et si podagra sum interpono tempus exiguus invicem modo sedeo modo ingredior tum antequam cibus capio sine balneum locus calidus levis perfricaris sudaris perfundo aqua egelidus deinde cibus sumo ex medius materia interpono res urina moveo quotiensque plenus sum vomo ubius dolor vehemens urgeo intersum sine tumor is sum an tumor cum calor an tumor iam etiam obcalluerint nam si tumor nullus sum calidus fomentum opus sum aqua marinus vel muria durus fervefacio oportet deinde in pelvis cojacio et cum iam homo patior possum pes demitto supo palla do et vestimentum tego paulatim deinde iuxta labrum ipse ex idem aqua levis infundo ne calor intus destituo atque deinde nox cataplasmo calfacientia impono magnus ibisci radix ex vinum coquo si verus tumor calo sum utilis sum refrigero recingo in aqua quam frigidus articulus contineo sed neque cottidie neque diu ne nervus induresco inpono verus sum cataplasmo qui refrigero neque tamen in hic ipse diu permaneo sed ad is transeo qui sic reprimo ut emollio si magnus sum dolor papaver cortex in vinum coquo misceo cum cero sum qui ex rodo facio sum vel cera et adipis suilla tantus unus liquo deinde hic vinum misceo atque ubi qui ex is impono sum incaleo detraho et subinde alius inpono sum si verus tumor etiam obcalluerunt et doleo levo spongia inpono qui subinde ex oleum et acetum vel aqua frigidus exprimo aut par potio inter sui misceo pix cero alumen sum etiam multus idoneus manus pes malagma qui si nihil superinponi dolor patior is qui sine tumor sum foveo oportet spongia qui in aqua calida demitto in qui vel papaver cortex vel cucumis silvestris radix decoquo sum tum induco articulis crocum cum sucus papaver et ovillus lac at si tumor sum foveo quidem debeo aqua egelidus in qui lentiscus alius verbena ex reprimo decoquo sum induco verus medicamentum ex nux amaris cum acetum tero aut cerussa qui contero herba mural sucus sum adicio lapis etiam qui caro edo qui graecum voco excido sic ut pes capio demitto is cum doleo retendo ibi levaris consuesco ex quo in asia lapis assius gratia sum ubius dolor et inflammatio sui remitto qui intra dies quadraginta fio nisi vitium homo accedo modicus exercitatio abstinentia unctio lenis utor sum sic ut etiam tum acopos vel liquidus cero cuprinus articulus perfrico equitaris podagricus quoque alienus sum qui verus articulus dolor certus tempus revorto hic ante et curiosus vinco caveo oportet ne inutilis materia corpus supersum et creber vomo et si quis ex corpus metus vel alvus ductio uti vel lac purgaris qui erasistratus in podagricus expello ne in inferus pars facio curro pes repleo cum evidens si omnis purgatio non superus tantummodo sed etiam inferus exinanio


At ex suppurationibus eae pessimae sunt, quae intus tendunt, sic ut exteriorem quoque cutem decolorent: ex iis deinde, quae in exteriorem partem prorumpunt, eae pessimae, quae maximae quaeque planissimae sunt. Quod si, ne rupta quidem vomica vel pure extrinsecus emisso, febris quievit, aut quamvis quierit, tamen repetit, item si sitis est, si cibi fastidium, si venter liquidus, si pus est lividum et pallidum, si nihil aeger excreat nisi pituitam spumantem, periculum certum est. Atque ex iis quidem suppurationibus, quas pulmonum morbi concitarunt, fere senes moriuntur: ex ceteris iuniores.

at ex suppuratio is malus sum qui intus tendo sic ut exter quoque cutis decoloro ex is deinde qui in exter pars prorumpo is malus qui magnus quisque planus sum qui si ne rumpo quidem vomica vel purus extrinsecus emitto febris quiesco aut quivis queo tamen repeto item si sum sum si cibus fastidium si venter liquidus si pus sum lividus et pallidus si nihil aeger excreo nisi pituita spumo periculum certus sum atque ex is quidem suppuratio qui pulmo morbus concito fere senex morior ex ceterus iuniores


Lenes autem sunt sorbitio, pulticula, laganus, amylum, tisana, pinguis caro et quaecumque glutinosa est; quod fere quidem in omni domestica fit, praecipue tamen in ungulis trunculisque suum, in petiolis capitulisque haedorum et vitulorum et agnorum, omnibusque cerebellis; item qui proprie bulbi nominantur, lac, defrutum, passum, nuclei pinei. Acria sunt omnia nimis austera, omnia acida, omnia salsa, et mel quidem, quo melius est, eo magis. Item alium, cepa, eruca, ruta, nasturcium, cucumis, beta, brassica, asparagus, sinapi, radicula, intubus, ocimum, lactuca, maximaque holerum pars.

lenis autem sum sorbitio pulticula laganus amylum tisana pinguis carus et quicumque glutinosus sum qui fere quidem in omnis domesticus fio praecipuus tamen in ungulis trunculus suus in petiolus capitulum haedus et vitulus et agnus omne cerebellum item qui proprius bulbus nomino lac defrutum patior nucleus pineum acer sum omnis nimis austerus omnis acidus omnis salio et mel quidem quo bonus sum is magis item alius caepa eruca ruo nasturcium cucumis beta brassica asparagus sinapis radicula intibus ocimum lactuca magnus holerum pars


Abditas causas vocant, in quibus requiritur, ex quibus principis nostra corpora sint, quid secundam, quid adversam valetudinem faciat. Neque enim credunt posse eum scire, quomodo morbos curare conveniat, qui unde sint ignoret; neque esse dubium quin alia curatione opus sit, si ex quattuor principiis vel superans aliquod vel deficiens adversam valetudinem creat, ut quidam ex sapientiae professoribus dixerunt: alia, si in umidis omne vitium est, ut Herophilo visum est; alia, si in spiritu, ut Hippocrati; alia, si sanguis in eas venas, quae spiritui accommodatae sunt, transfunditur et inflammationem, quam Graeci φλεγμόνην vocant, excitat, eaque inflammatio talem motum efficit, qualis in febre est, ut Erasistrato placuit; alia, si manantia corpuscula per invisibilia foramina subsistendo iter claudunt, ut Asclepiades contendit: eum vero recte curaturum, quem prima origo causae non fefellerit. Neque vero infitiantur experimenta quoque esse necessaria, sed ne ad haec quidem aditum fieri potuisse nisi ab aliqua ratione contendunt: non enim quidlibet antiquiores viros aegris inculcasse, sed cogitasse quid maxime conveniret, et id usu explorasse, ad quod ante coniectura aliqua duxisset. Neque interesse, an nunc iam pleraque explorata sint si a consilio tamen coeperunt. Et id quidem in multis ita se habere. Saepe vero etiam nova incidere genera morborum, in quibus nihil adhuc usus ostenderit et ideo necessarium sit animadvertere, unde ea coeperint; sine quo nemo reperire mortalium possit, cur hoc quam illo potius utatur. Et ob haec quidem in obscuro positas causas persecuntur.

abdo causa voco in qui requiro ex qui princeps noster corpus sum quis secundus quis adverro valetudo facio neque enim credo possum is scio quomodo morbus curo convenio qui unde sum ignoro neque sum dubius quin alius curatio opus sum si ex quattuor principia vel supero aliqui vel deficio adverro valetudo creo ut quidam ex sapientia professor dico alius si in umidus omnis vitium sum ut herophilo video sum alius si in spiritus ut hippocrates alius si sanguis in is vena qui spiritus accommodo sum transfundo et inflammatio quam graecum voco excito is inflammatio talis motus efficio qualis in febris sum ut erasistratus placeo alius si mano corpusculum per invisibilis foramen subsisto iter claudo ut asclepias contendo is verus rectus curo qui primus origo causa non fallo neque verus infitior experimentum quoque sum necessarius sed ne ad hic quidem aditus fio possum nisi ab aliqui ratio contendo non enim quis antiquus vir aeger inculco sed cogito quis magnus convenio et is usus exploro ad qui ante conicio aliqui duco neque intersum an nunc iam plerusque exploro sum si ab consilium tamen coepio et is quidem in multus ita sui habeo saepe verus etiam novo incido genus morbus in qui nihil adhuc utor ostendo et ideo necessarius sum animadverto unde is coepio sine quo nemo reperio mortalis possum cur hic quam ille potis uto et ob hic quidem in obscurum pono causa persecuntur


Longas deiectiones supprimit vomitus.


In spina quoque est quod proprie notemus. Nam si id, quod ex vertebra excedit, aliquo modo fractum est, locus quidem concavus fit, punctiones autem in eo sentiuntur, quia necesse est ea fragmenta spinosa esse; quo fit, ut homo in interiorem partem subinde nitatur. Haec noscendae rei causa sunt: medicamentis vero isdem opus est, quae prima parte huius capitis (1D seqq.) exposita sunt.

in spina quoque sum qui proprius noto nam si is qui ex vertebra excedo aliquis modo frango sum locus quidem concavus fio punctio autem in is sentio quia necesse sum is fragmentum spinosus sum quo fio ut homo in interior pars subinde nitor hic nosco res causa sum medicamentum verus idem opus sum qui primus pars hic capio d seqq expono sum


13 Caput duobus processibus in duos sinus summae vertebrae demissis super cervicem contineri in prima parte (1.11, 12) proposui. Hi processus interdum in posteriorem partem excidunt; quo fit, ut, qui nervi sunt sub occipitio, extendantur, mentum pectori adglutinetur, neque bibere is, neque loquis possit, interdum sine voluntate semen emittat; quibus celerrime mors supervenit. Ponendum autem hoc esse credidi, non quo curatio eius rei ulla sit, sed ut res indiciis cognosceretur et non putarent sibi medicum defuisse, si qui sic aliquem perdidissent.

caput duo processus in duo sinus summa vertebrae demitto super cervix contineo in primus pars propono hic procedo interdum in posterus pars excido quo fio ut qui nervus sum sub occipitium extendo mentum pector adglutino neque bibo is neque loquor possum interdum sine voluntas semen emitto qui celer mors supervenio pono autem hic sum credo non quo curatio is res ullus sum sed ut res indicium cognosco et non puto sui medicus desum si qui sic aliquis perdo


Boni suci sunt triticum, siligo, halica, oryza, amulum, tragum, tisana, lac, caseus mollis, omnis venatio, omnes aves, quae ex media materia sunt, ex maioribus quoque eae, quas supra (18, 2) nominavi; medii inter teneros durosque pisces, ut mullus, ut lupus; verna lactuca, urtica, malva, cucumis, cucurbita, ovum sorbile, portulaca, cocleae, palmulae; ex pomis quodcumque neque acerbum neque acidum est; vinum dulce vel lene, passum, defrutum; oleae, quae ex his duobus in altero utro servatae sunt; vulvae, rostra, trunculique suum, omnis pinguis caro, omnis glutinosa, omne iecur.

bonus sucus sum triticum siligo halica oryza amulis tragos tisana lac caseus mollio omnis venatio omnis aveo qui ex medius materia sum ex magnus quoque is qui supra nomino medius inter tener durus piscis ut mullus ut lupus vernus lactuca urtica malva cucumis cucurbita ovum sorbilis portulaca coclea palmula ex pomum quicumque neque acerbus neque acidus sum vinum dulcis vel lenis patior defrutum olea qui ex hic duo in alter uter servo sum volva rostrum trunculus suus omnis pinguis carus omnis glutinosus omnis jecur


His propositis, primum (lib. I) dicam, quemadmodum sanos agere conveniat, tum ad ea transibo (lib. II, 1-8), quae ad morbos curationesque eorum (lib. II, 9-33) pertinebunt.

hic propono primus liber eo dico quemadmodum sanus ago convenio tum ad is transeo liber is qui ad morbus curatio is liber is pertineo


At Theoxenus ad pedum dolores sebi a renibus partem tertiam, salis partes duas miscebat, hisque membranulam inlitam imponebat, tum signum iniciebat Hammoniacum thymiama in aceto liquatum.

at theoxenus ad pes dolor sebum ab renibus pars tertius sal pars duo misceo hic membranula inlitam impono tum signum inicio hammoniacus thymiama in acetum liquo


20 Cum de is dixerim, de iis quoque, quae in cruribus sunt, videri possum dixisse: siquidem etiam in hoc casu quaedam similitudo est femori et umero, tibiae et cubito, pedi et manui. Quaedam tamen separatim quoque de his dicenda sunt.

cos de is dico de is quoque qui in crus sum video possum dico siquidem etiam in hic casus quidam similitudo sum femori et umerus tibia et cubo pes et manus quidam tamen separatim quoque de hic dico sum


29 Ubi concepit autem aliqua, si iam prope maturus partus intus emortus est neque excidere per se potest, adhibenda curatio est, quae numerari inter difficillima potest: nam et summam prudentiam moderationemque desiderat, et maximum periculum adfert. Sed ante omnia vulvae natura mirabilis cum in multis aliis tum in hac re quoque facile cognoscitur.— Oportet autem ante omnia resupinam mulierem transverso lecto sic collocare, ut feminibus eius ipsius ilia conprimantur; quo fit, ut et imus venter in conspectu medici sit et infans ad os volvae conpellatur. Quae emortuo partu id conprimit, ex intervallo vero paulum dehiscere † ut. Hac occasione usus medicus unctae manus indicem digitum primum debet inserere atque ibi continere, donec iterum ad os aperiatur, rursusque alterum digitum demittere debebit, et per easdem occasiones alios, donec tota esse intus manus possit. Ad cuius rei facultatem multum confert et magnitudo volvae et vis nervorum eius et corporis totius habitus et mentis etiam robur, cum praesertim intus nonnumquam etiam duae manus dari debeant. Pertinet etiam ad rem quam caldissimum esse imum ventrem et extrema corporis, nequedum inflammationem coepisse, sed recenti re protinus adhiberi medicinam. Nam si corpus iam intumuit, neque demitti manus neque educi infans nisi aegerrime potest sequiturque saepe cum vomitu, cum tremore mortifera nervorum distentio. Verum intus emortuo corpori manus iniecta protinus habitum eius sentit. Nam aut in caput aut in pedes conversum est, aut transversum iacet; fere tamen sic, ut vel manus eius vel pes in propinquo sit. Medici vero propositum est, ut eum manu derigat vel in caput vel etiam in pedes, si forte aliter conpositus est: ac si nihil aliud est, manus vel pes adprehensus corpus rectius reddit: nam manus in caput, pes in pedes eum convertet. Tum si caput proximum est, demitti debet uncus undique levis, acuminis brevis, qui vel oculo vel auri vel ori, interdum etiam fronti recte inicitur; deinde ad tractus infantem educit. Neque tamen quolibet is tempore extrahi debet: nam si conpresso volvae ore id temptatum est, non emittente eo infans abrum-pitur, et unci acumen in ipsum os volvae delabitur; sequiturque nervorum distentio et ingens periculum mortis. Igitur conpressa volva conquiescere, hiante leniter trahere oportet, et per has occasiones paulatim eum educere. Trahere autem dextra manus uncum, sinistra intus posita infantem ipsum, simulque eum derigere debet. Solet etiam evenire, ut is infans umore distendatur, exque eo profluat foedi odoris sanies. Quod si tale est, indice digito corpus illud forandum est, ut effuso umore extenuetur; tum id leniter per ipsas manus recipiendum est. Nam uncus iniectus facile hebeti corpusculo labitur; in quo quid periculi sit, supra (5) positum est. In pedes quoque conversus infans non difficulter extrahitur; quibus adprehensis per ipsas manus commode educitur. Si vero transversus est neque derigi potuit, uncus alae iniciendus, paulumque adtrahendus est; sub quo fere cervix replicatur, retroque caput ad relicum corpus spectat. Remedio est cervix praecisa, ut separatim utraque pars auferatur. Id unco fit, qui prioris (4) similis in interiorem tantum partem per totam aciem exacuitur. Tum id agendum est, ut ante caput, deinde reliqua pars auferatur, quia fere maiore parte extracta caput in vacuam volvam prolabitur, extrahique sine summo periculo non potest. Si tamen id incidit, super ventrem mulieris duplici panniculo iniecto, valens homo non inperitus a sinistro latere eius debet adsistere et super imum ventrem eius duas manus inponere alteraque alteram premere; quo fit, ut illud caput ad os volvae conpellatur; idque eadem ratione, quae supra (5) posita est, unco extrahere At si pes alter iuxta repertus est, alter retro cum corpore est, quicquid protractum, paulatim abscidendum est: et si clunes os vulvae urguere coeperunt, iterum retro repellendae sunt, conquisitusque pes eius adducendus. Aliaeque etiamnum difficultates faciunt, ut, qui solidus non exit, concisus eximi debeat. Quotiens autem infans protractus est, tradendus ministro est, ut is eum supinis manibus sustineat; medicus deinde sinistra manu leniter trahere umbilicum debet ita ne abrumpat; dextra eum sequi usque ad eas, quas secundas vocant (quod velamentum infantis intus fuit), iisque ultimis adprehensis venulas membranulasque omnes eadem ratione manu deducere a volva, totumque illud extrahere et si quid intus praeterea concreti sanguinis remanet. Tum conpressis in unum feminibus, illa conclavi collocanda est modicum calorem sine ullo perflatu habente. Super imum ventrem eius inponenda lana sucida in aceto et rosa tincta. Reliqua curatio talis esse debet, qualis in inflammationibus et in is vulneribus, quae in nervosis locis sunt, adhibetur.

ubius concipio autem aliqui si iam prope maturus pario intus emortus sum neque excido per sui possum adhibeo curatio sum qui numeraris inter difficilis possum nam et summa prudentia moderatio desidero et magnus periculum affero sed ante omnis volva natura mirabilis cum in multus alius tum in hic res quoque facilis cognosco oportet autem ante omnis resupinus mulier transverto lectus sic collocaris ut feminibus is ipse ilia conprimantur quo fio ut et imus venter in conspectus medicus sum et infer ad os volva conpello qui emorior partus is conprimit ex intervallum verus paulus dehisco ut hic occasio utor medicus ungo manus index digitus primus debeo insero atque ibi contineo donec iterum ad os aperio rursus alter digitus demitto debeo et per idem occasio alius donec totus sum intus manus possum ad qui res facultas multus confero et magnitudo volva et volo nervus is et corpus totus habitus et mens etiam robur cum praesertim intus nonnumquam etiam duo manus do debeo pertineo etiam ad res quam caldus sum imus venter et exter corpus nequedum inflammatio coepio sed recens res protinus adhibeo medicina nam si corpus iam intumesco neque demitto manus neque educo infer nisi aeger possum sequor saepe cum vomo cum tremor mortifera nervus distentio verus intus emorior corpus manus inicio protinus habitus is sentio nam aut in caput aut in pes converro sum aut transverto iaceo fere tamen sic ut vel manus is vel pes in propinquo sum maedicus verus propono sum ut is manus derego vel in caput vel etiam in pes si fors aliter conpono sum atque si nihil alius sum manus vel pes adprehendo corpus rectus reddo nam manus in caput pes in pes is converto tum si caput propior sum demitto debeo uncus undique levis acumen brevis qui vel oculus vel aurum vel aurum interdum etiam frons rectus inicio deinde ad traho infer educo neque tamen quilibet is tempus extraho debeo nam si conpremo volva os is temptas sum non emitto is infer abrum pitur et uncus acumen in ipse os volva delabor sequor nervus distentio et ingens periculum mors igitur conpremo volva conquiesco hio lenis traho oportet et per hic occasio paulatim is educo traho autem dextera manus uncus sinistra intus pono infer ipse simul is derigeo debeo soleo etiam evenio ut is infer umor distendo ex is profluo foedus odor sanies qui si talis sum indico digitus corpus ille foro sum ut effundo umor extenuo tum is lenis per ipse manus recipio sum nam uncus injectus facilis hebeti corpusculum labor in quo quis periculum sum supra pono sum in pes quoque converro infer non difficilis extraho qui adprehendo per ipse manus commodus educo si verus transverto sum neque derego possum uncus ala inicio paulus adtraho sum sub quo fere cervix replico retro caput ad relicum corpus specto remedium sum cervix praecido ut separatim uter pars aufero is uncus fio qui prior similis in interior tantus pars per totus acies exacuo tum is ago sum ut ante caput deinde reliquus pars aufero quia fere magnus pars extraho caput in vacuus volvo prolabor extraho sine superus periculum non possum si tamen is incido super venter mulier duplex panniculus injecto valeo homo non imperitus ab sinister lateo is debeo assisto et super imus venter is duo manus inpono alter alter premo quo fio ut ille caput ad os volva conpello is idem ratio qui supra pono sum uncus extraho at si pes alter iuxta reperio sum alter retro cum corpus sum quisquis protraho paulatim abscido sum et si clunis os volva urgeo coepio iterum retro repello sum conquaero pes is adduco alius etiamnum difficultas facio ut qui solidus non exeo concaedes eximo debeo quotiens autem infer protraho sum trado ministro sum ut is is supinus manus sustineo medicus deinde sinistra manus lenis traho umbilicus debeo ita ne abrumpo dextera is sequor usque ad is qui secundus voco qui velamentum infer intus sum is ulter adprehendo venulas membranula omnis idem ratio manus deduco ab volva totus ille extraho et si quis intus praeterea concretum sanguis remaneo tum conpremo in unus feminibus ille conclave colloco sum modicus calor sine ullus perflo habeo super imus venter is inpono lana sucidus in acetum et rodo tingo reliquus curatio talis sum debeo qualis in inflammatio et in is vulnus qui in nervosus locus sum adhibeo


2 Porrigo autem est, ubi inter pilos quaedam quasi squamulae surgunt haeque a cute resolvuntur: et interdum madent, multo saepius siccae sunt. Idque evenit modo sine ulcere, modo exulcerato loco, huic quoque modo malo odore, modo nullo accedente. Fereque id in capillo fit, rarius in barba, aliquando etiam in supercilio. Ac neque sine aliquo vitio corporis nascitur neque ex toto inutile est: nam bene integro capite non exit.— Ubi aliquod in eo vitium est, non incommodum est summam cutem potius subinde corrumpi quam id quod nocet in aliam partem necessariam verti. Commodius est ergo subinde pectendo repurgare quam id ex toto prohibere. Si tamen ea res nimium offendit, quod umore sequente fieri potest, magisque si is etiam mali odoris est, caput saepe radendum est, dein id super adiuvandum aliquis ex leviter reprimentibus, quale est nitrum cum aceto, vel ladanum cum murteo et vino, vel myrobalanum cum vino. Si parum per haec proficitur, vehementioribus uti licet cum eo ut sciamus utique in recenti vitio id inutile esse.

porrigo autem sum ubi inter pilus quidam quasi squamula surgo hic ab cutis resolvo et interdum madeo multus saepis siccus sum is evenio modo sine ulcus modo exulcero locus hic quoque modo malus odor modo nullus accedo for is in capillus fio rarus in barba aliquando etiam in supercilium atque neque sine aliquis vitio corpus nascor neque ex totus inutilis sum nam bene integer caput non exeo ubius aliqui in is vitium sum non incommodus sum summa cutis potis subinde corrumpo quam is qui noceo in alius pars necessaria verto commodus sum ergo subinde pecto repurgaris quam is ex totus prohibeo si tamen is res nimium offendo qui umor sequor fio possum magus si is etiam malus odor sum caput saepe rado sum deinde is super adjuvo aliquis ex levis reprimo qualis sum nitrum cum acetum vel ladanum cum murtatus et vinum vel myrobalanum cum vinum si parum per hic proficio vehemens uti licet cum is ut scio utique in recens vitio is inutilis sum


9 Proprie quaedam tamen de costa dicenda sunt; quia iuxta viscera est, gravioribusque periculis is locus expositus est. Haec quoque igitur interdum sic finditur, ut ne summum quidem os sed interior pars eius, quae rara est, laedatur, interdum sic, ut eam totam is casus perruperit. Si tota fracta non est, nec sanguis expuitur nec febricula sequitur, nec quicquam suppurat, nisi admodum raro, nec dolor magnus est: tactu tamen is locus leniter indolescit. Sed abunde est eadem, quae supra (8.2) scripta sunt, facere, et a media fascea incipere deligare, ne in alterutram partem haec cutem inclinet. Ab uno vero et vicensimo die, quo utique os esse debet glutinatum, id agendum cibis uberioribus est, ut corpus quam plenissimum fiat, quo melius os vestiat, quod illo loco tenerum adhuc iniuriae sub tenui cute expositum est. Per omne autem tempus curationis vitandus clamor, strictior quoque , tumultus, ira, motus vehementior corporis, fumus, pulvis, et quicquid vel tussim vel sternumentum movet; ne spiritum quidem magnopere continere expedit. At si tota costa perfracta est, casus asperior est: nam et gravies inflammationes et febris et suppuratio et saepe vitae periculum sequitur: et sanguis spuitur. Ergo, si vires patiuntur, ab eo bracchio, quod super eam costam est, sanguis mittendus est: si non patiuntur, alvus tamen sine ullo acri ducenda est, diutiusque inedia pugnandum. Panis vero ante septimum diem non adsumendus, sed una sorbitione vivendum; inponendumque ei loco ceratum ex lino factum, cui cocta quoque resina adiecta sit; aut Polyarchi malagma, aut panni ex vino et rosa et oleo; superque inponenda lana sucida mollis et duae fasceae a mediis orsae minimeque adstrictae. Multo vero magis omnia vitanda, quae supra (C) posui, adeo ut ne spiritus quidem saepius movendus sit. Quod si tussis infestabit, potio sumenda erit vel ex trixagine vel ex ruta vel ex herba stoechade vel ex cumino et pipere. Gravioribus vero doloribus urguentibus cataplasma inponi quoque conveniet vel ex lolio vel ex hordeo, cui pinguis fici tertia pars sit adiecta; et id quidem interdiu superiacebit: noctu vero idem aut ceratum aut malagma aut panni, quia potest cataplasma decidere. Ergo cottidie quoque resolvetur, donec iam cerato aut malagmate possumus esse contenti. Et decem quidem diebus extenuabitur fame corpus, ab undecimo vero ali incipiet; ideoque etiam laxior quam primo fascea circumligabitur; fereque ea curatio ad quadragesimum diem perveniet. Quod si metus erit suppurationis, plus malagma quam ceratum ad digerendum proficiet. Si suppuratio vicerit, neque per quae supra scripta sunt discuti potuerit, omnis mora vitanda erit, ne os infra vitietur: sed qua parte maxime tumebit, demittendum erit candens ferramentum, donec ad pus perveniat; idque effundendum. Si nusquam caput se ostendet, ubi maxime pus subsit, sic intellegimus: creta Cimolia totum locum inlinemus et siccari patiemur: quo loco maxime umor in ea perseverabit, ibi pus proximum erit eaque uri debebit. Si latius aliquid abscedet, duobus aut tribus locis erit perforandum. Demittendum erit linamentum aut aliquid ex penicillo, quod summum lino sit devinctum, ut facile educatur. Reliqua eadem, quae in ceteris adustis, facienda sunt. Ubi purum erit ulcus, ali corpus debebit, ne tabes perniciosa futura id malum subsequatur. Nonnumquam etiam levius ipso osse adfecto et inter initia neclecto, non pus sed umor quidam muccis similis intus coit, mollescitque contra cutis; in qua simili ustione utendum est.

proprius quidam tamen de costa dico sum quia iuxta viscera sum gravioribusque periculum is locus expono sum hic quoque igitur interdum sic findo ut ne superus quidem os sed intereo pars is qui rarus sum laedo interdum sic ut is totus is casus perrumpo si totus frango non sum neque sanguis expuitur neque febricula sequor neque quisquam suppuro nisi admodum rarus neque dolor magnus sum tango tamen is locus lenis indolesco sed abunde sum idem qui supra scribo sum facio et ab medius fascea incipio deligaris ne in alteruter pars hic cutis inclino ab unus verus et vicesimus dies quo utique os sum debeo glutino is ago cibus uber sum ut corpus quam plenus fio quo bonus os vestio qui ille locus tener adhuc iniuria sub tenuis cutis expono sum per omnis autem tempus curatio vito clamor stringo quoque tumultus ira moueo vehemens corpus fumus pulvis et quisquis vel tussis vel sternumentum moveo ne spiritus quidem magnopere contineo expedio at si totus costa perfringo sum casus asper sum nam et gravies inflammatio et febris et suppuratio et saepe vita periculum sequor et sanguis spuo ergo si vireo patior ab is bracchium qui super is costa sum sanguis mitto sum si non patior alvus tamen sine ullus acer duco sum diu inedia pugno panis verus ante septimus dies non adsumo sed unus sorbitio vivo inpono is locus cero ex linus facio qui coquo quoque resina adiicio sum aut polyarchi malagma aut pannus ex vinum et rodo et oleum supo inpono lana sucidus mollio et duo fasceae ab medius ordior minimus adstringo multus verus magis omnis vito qui supra que pono adeo ut ne spiritus quidem saepis movendus sum qui si tundo infesto potio sumo sum vel ex trixago vel ex ruo vel ex herba stoechas vel ex cuminum et pipo gravis verus dolor urgeo cataplasmo inpono quoque convenio vel ex lolium vel ex hordeum qui pinguis fici tertius pars sum adiicio et is quidem interdiu superjaceo nox verus idem aut cero aut malagma aut pannus quia possum cataplasmo decido ergo cottidie quoque resolvo donec iam cero aut malagma possum sum contendo et decem quidem dies extenuo fames corpus ab undecimus verus al incipio ideo etiam laxus quam primus fascea circumligo for is curatio ad quadragesimus dies pervenio qui si metus sum suppuratio multus malagma quam cero ad digero proficio si suppuratio vinco neque per qui supra scribo sum discutio possum omnis mora vito sum ne os infra vitietur sed qui pars magnus tumeo demitto sum candeo ferramentum donec ad pus pervenio is effundo si nusquam caput sui ostendo ubi magnus pus subsentio sic intellego cerno cimolius totus locus inlineo et siccaris patior quo locus magnus umor in is persevero ibi pus propior sum is uro debeo si fero aliquis abscedo duo aut tres locus sum perforo demitto sum linamentum aut aliquis ex penicillus qui superus linus sum devincio ut facilis educo reliquus idem qui in ceterus aduro facio sum ubius purus sum ulcus al corpus debeo ne tabes perniciosus sum is malus subsequor nonnumquam etiam levis ipse ossum afficio et inter initium neclecto non pus sed umor quidam mucus similis intus coeo mollesco contra cutis in qui similis ustio utor sum


10 crustas vero has resolvit farina triticea cum ruta vel porro, aut lenticula, cui mellis aliquid adiectum est.

crusta verus hic resolvo farina triticeus cum ruo vel porro aut lenticula qui mel aliquis adiectus sum


Alvus nigra, sanguini atro similis, repentina, sive cum febre sive etiam sine haec est, perniciosa est.

alvus niger sanguis ater similis repentinus sive cum febris sive etiam sine hic sum perniciosus sum


At si inflammatio aliqua est, quam fere tumor et dolor sequitur, prima sunt quies, abstinentia, lana sulpurata circumdata, in ieiuno absinthium. Si ardor stomachum urget, aceto cum rosa subinde fovendus est: deinde cibis quidem utendum modicis; inponenda vero extrinsecus quae simul et reprimunt et emolliunt: postea deinde his detractis utendum calidis ex farina cataplasmatis, quae reliquas digerant; interdum alvus ducenda, adhibenda exercitatio et cibus plenior.

at si inflammatio aliqui sum quam fere tumor et dolor sequor primus sum quies abstinentia lana sulpurata circumdo in jejuno absinthius si ardor stomachus urgeo acetum cum rodo subinde fovendus sum deinde cibus quidem utor modicus inpono verus extrinsecus qui simul et reprimo et emollio postea deinde hic detraho utor calidus ex farina cataplasmo qui reliquus digero interdum alvus duco adhibeo exercitatio et cibus plenus


Est etiam ulceris genus, quod a favi similitudine κηρίον a Graecis nominatur, idque duas species habet. Alterum est subalbidum, furunculo simile, sed maius et cum dolore maiore. Quod ubi maturescit, habet foramina, per quae fertur umor glutinosus et purulentus; neque tamen ad iustam maturitatem pervenit. Si divisum est, multo plus intus corrupti quam in furunculo apparet altiusque descendit. Raro fit nisi in scapulis. Alterum est minus super corpus eminens, durum, latum, subviride, subpallidum, magis exulceratum: siquidem ad singulorum pilorum radices foramina sunt, per quae fertur umor glutinosus, subpallidus, crassitudinem mellis aut visci referens, interdum olei. Si inciditur, viridis intus caro apparet. Dolor autem et inflammatio ingens est, adeo ut acutam quoque febrem movere consuerint.— Super id, quod minus crebris foraminibus exasperatum est, recte inponitur et ficus arida et lini semen in mulso coctum et emplastra ac malagmata materiam educentia, aut quae proprie huc pertinentia supra (cap. XII) posui. Super alterum et eadem medicamenta, et farina ex mulso cocta, sic ut ei dimidium resinae terebenthinae misceatur; et ficus in mulso decocta, cui paulum hysopi contriti sit adiectum; et uvae taminiae pars quarta fico adiecta. Quod si parum in utrolibet genere medicamenta proficiunt, totum ulcus usque ad sanam carnem excidi oportebit. Ulcere ablato super plagam medicamenta danda sunt, primum quae pus citent, deinde quae purgent, tum quae impleant.

sum etiam ulcus genus qui ab faveo similitudo ab graecum nomino is duo species habeo alter sum subalbidus furunculus similis sed magnus et cum dolor magnus qui ubi maturesco habeo foramen per qui fero umor glutinosus et purulentus neque tamen ad iustus maturitas pervenio si divido sum multus multus intus corrumpo quam in furunculus appareo alo descendo rarus fio nisi in scapulis alter sum paruus super corpus emineo durus latus subviridis suppallidus magis exulcero siquidem ad singulus pilus radix foramen sum per qui fero umor glutinosus suppallidus crassitudo mel aut viscum refero interdum oleum si incido viridis intus carus appareo dolor autem et inflammatio ingens sum adeo ut acutus quoque febris moveo consuo super is qui paruus creber foramen exaspero sum rectus inpono et ficus aridus et linum semen in mulceo coquo et emplastrum atque malagma materia educo aut qui proprius huc pertineo supra cap duodecim pono super alter et idem medicamentum et farina ex mulceo coquo sic ut is dimidium resina terebenthinae misceo et ficus in mulceo decoquo qui paulus hysopum contero sum adiectus et labrusca taminiae pars quartus fico adiicio qui si parum in utrolibet genus medicamentum proficio totus ulcus usque ad sanus caro excido oportet ulcus aufero super plaga medicamentum do sum primus qui pus cito deinde qui purgo tum qui impleo


Est etiam collyrium, quod, cum ad plura valeat, plurimum tamen proficere in ulceribus videtur. Refertur ad Hermonem auctorem. Habet piperis longi P. I =; albi P. I -; cinnamomi, costi, somno P. I; atramenti sutori, nardi, casiae, castorei, singulorum P. II; gallae P. V; murrae, croci, turis, Lyci, cerussae, singulorum P. VIII; papaveris lacrimae P. XII; aloes, aeris combusti, cadmiae, singulorum P. XVI; acaciae, stibis, cummis, singulorum P. XXV.

sum etiam collyrium qui cum ad multus valeo multus tamen proficio in ulcus video refero ad hermonem auctor habeo pipo longus p eo albus p eo cinnamomum costum somnus p eo atramentum sutor nardus casia castorei singulus p is galla p v murra crocus tus lycus cerussa singulus p viii papaver lacrima p duodecim aloe aer comburo cadmia singulus p xvi acacia stibis cummis singulus p xxv


Quacumque vero corporis parte membrum aliquod resolutum est, si neque movetur et emacrescit, in pristinum habitum non revertitur, eoque minus, quo vetustius id vitium est, et quo magis in corpore senili est. Omnique resolutioni nervorum ad medicinam non idonea tempora sunt hiemps et autumnus: aliquid sperari potest vere et aestate; is morbus mediocris vix sanatur, vehemens sanari non potest.

quicumque verus corpus pars membrum aliqui resolvo sum si neque moveo et emacresco in pristinus habitus non revorto eo paruus quo vetustus is vitium sum et quo magis in corpus senilis sum omne resolutio nervus ad medicina non idoneus tempus sum hiems et auctumnus aliquis speraris possum verus et aestas is morbus mediocris vix sano vehemens sanaris non possum


Tum in masculis iter urinae spatiosius et conpressius a cervice huius descendit ad colem: in feminis brevius et plenius super vulvae cervicem se ostendit. Vulva autem in virginibus quidem admodum exigua est; in mulieribus vero, nisi ubi gravidae sunt, non multo maior, quam ut manu conprehendatur. Ea, recte tenuataque cervice, quem canalem vocant, contra mediam alvum orsa, inde paulum ad dexteriorem coxam convertitur; deinde super rectum intestinum progressa, iliis feminae latera sua innectit. Ipsa autem ilia inter coxas et pubem imo ventre posita sunt. A quibus ac pube abdomen sursum versus ad praecordia pervenit: ab exteriore parte evidenti cute, ab interiore levi membrana inclusum, quae omento iungitur; peritonaeos autem a Graecis nominatur.

tum in masculis iter urina spatiosus et conpremo ab cervix hic descendo ad colo in femina brevis et plenus super volva cervix sui ostendo volva autem in virgo quidem admodum exiguus sum in mulier verus nisi ubi gravida sum non multus magnus quam ut manus comprehendo is rectus tenuo cervix qui canal voco contra medius alvus ordior inde paulus ad dexter coxa converto deinde super recingo intestinus progredior ilium femina latus suus innecto ipse autem ilia inter coxa et pubes imus venter pono sum ab qui atque pubes abdomen sursum verro ad praecordia pervenio ab exter pars evidenti cutis ab interior levis membrana includo qui omentum jungo peritonaeos autem ab graecum nomino


33 Gangrenam inter ungues alasque aut inguina nasci, et si quando medicamenta vincantur, membrum praecidi oportere alio loco (V.26.34D) mihi dictum est. Sed id quoque cum periculo summo fit: nam saepe in ipso opere vel profusione sanguinis vel animae defectione moriuntur. Verum hic quoque nihil interest, an satis tutum praesidium sit, quod unicum est. Igitur inter sanam vitiatamque partem incidenda scalpello caro usque ad os est sic, ut neque contra ipsum articulum id fiat, et potius ex sana parte aliquid excidatur quam ex aegra relinquatur. Ubi ad os ventum est, reducenda ab eo sana caro et circa os subsecanda est, ut ea quoque parte aliquid os nudetur; deinde id serrula praecidendum est quam proxime sanae carni etiam inhaerenti: ac tum frons ossis, quem serrula exasperavit, levandus est, supraque inducenda cutis, quae sub eiusmodi curatione laxanda est, ut quam maxime undique os contegat. Quo cutis inducta non fuerit, id linamentis erit contegendum, et super id spongia ex aceto deliganda. Cetera postea sic facienda, ut in vulneribus, in quibus pus moveri debet, praeceptum est (V.26.27B).

gangrenam inter unguis alo aut inguina nascor et si quando medicamentum vinco membrum praecido oportet alius locus v d ego dico sum sed is quoque cum periculum superus fio nam saepe in ipse opus vel profusio sanguis vel anima defectio morior verus hic quoque nihil intersum an satis tueor praesidium sum qui unicus sum igitur inter sanus vitiatamque pars incido scalpellus carus usque ad os sum sic ut neque contra ipse articulis is fio et potis ex sano pars aliquis excido quam ex aeger relinquo ubius ad os venio sum reduco ab is sano carus et circa os subseco sum ut is quoque pars aliquis os nudo deinde is serrula praecido sum quam propior sanus caro etiam inhaereo atque tum frons ossum qui serrula exaspero levandus sum supra induco cutis qui sub eiusmodi curatio laxo sum ut quam magnus undique os contego quo cutis induco non sum is linamentum sum contego et super is spongia ex acetum deligo ceterus postea sic facio ut in vulnus in qui pus moveo debeo praeceptum sum v b


23 Ex torminibus interdum intestinorum levitas oritur, quae continere nihil possunt, et, quicquid adsumptum est, imperfectum protinus reddunt. Id interdum aegros trahit, interdum praecipitat.— In hoc utique adhibere oportet comprimentia, quo facilius tenendi aliquid intestinis vis sit. Ergo et super pectus ponetur sinapi, exulcerataque cute malagma, quod umorem evocet; et ex verbenis decocta in aqua desidat; et cibos potionesque adsumat, quae alvum adstringunt; et frigidis utetur perfusionibus. Oportet tamen prospicere, ne simul his omnibus admotis vitium contrarium per inmodicas inflationes oritur. Paulatim ergo firmari intestina debebunt aliquibus cotidie adiectis. Et cum in omni fluore ventris, tum in hoc praecipue necessarium est, non quotiens libet desidere, sed quotiens necesse est, ut haec ipsa mora in consuetudinem ferendi oneris intestina deducat. Alterum quoque, quod aeque ad omnes similes adfectus pertinet, in hoc maxime servandum est, ut, cum pleraque utilia insuavia sint, qualis est plantago et rubi et quicquid malicorio mixtum est, ea potissimum ex his dentur, quae maxime aeger volet. Deinde, si omnia ista fastidit, ad excitandam cibi cupiditatem interponatur aliquid minus utile, sed magis gratum. Exercitationes, frictiones huic quoque morbo necessariae sunt, et cum his sol, ignis, balneum; vomitus, ut Hippocrati visum est, etiam albo veratro, si cetera parum proficient, evocatus.

ex tormina interdum intestinum levitas orior qui contineo nihil possum et quisquis adsumo sum imperfectus protinus reddo is interdum aeger traho interdum praecipito in hic utique adhibeo oportet comprimo quo facilis teneo aliquis intestinum volo sum ergo et super pectus pono sinapis exulcero cutis malagma qui umor evoco et ex verbena decoquo in aqua desido et cibus potio adsumo qui alvus adstringo et frigidus uto perfusio oportet tamen prospicio ne simul hic omnis admoueo vitium contrarius per immodicus inflatio orior paulatim ergo firmaris intestinum debeo aliqui cottidie adicio et cum in omnis fluor venter tum in hic praecipuus necessarius sum non quotiens libet desideo sed quotiens necesse sum ut hic ipse mora in consuetudo fero onus intestinum deduco alter quoque qui aequus ad omnis similis affectus pertineo in hic magnus servo sum ut cum plerusque utilis insuavia sum qualis sum plantago et rubus et quisquis malicorium misceo sum is potis ex hic do qui magnus aeger volo deinde si omnis iste fastidio ad excito cibus cupiditas interpono aliquis paruus utilis sed magis gratus exercitatio frictio hic quoque morbus necessaria sum et cum hic sol ignis balneum vomo ut hippocrates video sum etiam album veratrum si ceterus parum proficio evoco


3 Protinus autem quantum curatio efficiat, quantumque aut sperari aut timeri debeat, ex quibusdam signis intellegi potest, fereque isdem, quae in volneribus exposita sunt (V.26.26). Nam bona signa sunt somnum capere, facile spirare, siti non confici, cibum non fastidire: si febricula fuit, ea vacare; itemque habere pus album leve, non foedi odoris. Mala sunt vigilia, spiritus gravitas, sitis, cibi fastidium, febris, pus nigrum aut faeculentum et foedi odoris. Item procedente curatione eruptio sanguinis, aut si, antequam sinus carne impleatur, orae carnosae fiunt, illa quoque ipsa carne hebete nec firma. Deficere tamen animam vel ipsa curatione vel postea pessimum omnium est. Quin etiam morbus ipse sive subito solutus est, deinde suppuratio exorta est, sive effuso pure permanet, non iniuste terret. Estque inter causas timoris si sensus in vulnere rodentium non est. Sed ut haec ipsa fortuna huc illucve discernit, sic medici partium est eniti ad reperiendam sanitatem. Ergo quotiens ulcus resolverit, eluere id, si reprimendus umor videbitur, vino ex aqua pluviatili mixto vel aqua, in qua lenticula cocta sit, debebit; si purgandum erit, mulso; rursusque inponere eadem. Ubi iam repressus videbitur umor, ulcusque purum erit, produci carnem conveniet, et foveri vulnus pari potione vini ac mellis, superque inponi spongiam ex vino et rosa tinctam. Per quae cum caro producatur, plus tamen (ut alias [V.26.34C] quoque dixi) victus ratio eo confert; id est solutis iam febribus et cibi cupiditate reddita balneum rarum, cotidiana sed lenis gestatio, cibi potionesque corpori faciundo aptae. Quae omnia per medicamenta quoque suppuratione rupta secuntur: sed quia magno malo vix sine ferro mederi licet, in hunc locum reservata sunt.

protinus autem quantus curatio efficio quantus aut speraris aut timeo debeo ex quidam signum intellego possum for idem qui in vulnus expono sum v nam bonus signum sum somnus capio facilis spiraris sitis non conficio cibus non fastidio si febricula sum is vacaris ito habeo pus albus levis non foedus odor malus sum vigil spiritus gravitas sum cibus fastidium febris pus niger aut faeculentus et foedus odor item procedo curatio eruptio sanguis aut si antequam sinus carnis impleo ora carnosus fio ille quoque ipse carnis hebeo neque firmo deficio tamen anima vel ipse curatio vel postea malus omnis sum quin etiam morbus ipse sive subeo soluo sum deinde suppuratio exorior sum sive effundo purus permaneo non injustus terreo edo inter causa timor si sensus in vulnus rodo non sum sed ut hic ipse fortuna huc illucve discerno sic medicus pars sum enitor ad reperio sanitas ergo quotiens ulcus resolverit eluo is si reprimo umor video vinum ex aqua pluviatilis misceo vel aqua in qui lenticula coquo sum debeo si purgo sum mulceo rursus inpono idem ubius iam reprimo video umor ulcus purus sum produco caro convenio et foveo vulnus par potio vinum atque mel supo inpono spongia ex vinum et rodo tingo per qui cum carus produco multus tamen ut alius v que quoque dico vinco ratio is confero is sum soluo iam febris et cibus cupiditas reddo balneum raris cottidianus sed lenis gestatio cibus potio corpus facio aptus qui omnis per medicamentum quoque suppuratio rumpo secor sed quia magnus malus vix sine ferrum medeor licet in hic locus reservo sum


Caligare vero oculi nonnumquam ex lippitudine, nonnumquam etiam sine hac propter senectutem inbecillitatemve aliam consuerunt. Si ex reliquis lippitudinis id vitium est, adiuvat collyrium, quod Asclepios nominatur, adiuvat id, quod ex croci magmate fit.

caligaris verus oculus nonnumquam ex lippitudo nonnumquam etiam sine hic propter senectus inbecillitatemve alius consuo si ex reliquus lippitudo is vitium sum adjuvo collyrium qui asclepios nomino adjuvo is qui ex crocus magma fio


In eadem palpebra supra pilorum locum tuberculum parvulum nascitur, quod a similitudine hordei a Graecis crithe nominatur. Tunica quiddam, quod difficulter maturescit, conprehensum est; id vel calido pane vel cera subinde calfacta foveri oportet sic, ne nimius is calor sit sed facile ea parte sustineatur: hac enim ratione saepe discutitur, interdum concoquitur. Si pus se ostendit, scalpello dividi debet, et quicquid intus umoris est, exprimi; eodem deinde vapore postea quoque foveri et superinungui, donec ad sanitatem perveniat.

in idem palpebra supra pilus locus tuberculis parvulis nascor qui ab similitudo hordeum ab graecum crithe nomino tunica quidam qui difficilis maturesco comprehendo sum is vel calidus panis vel cero subinde calefactus foveo oportet sic ne nimius is calor sum sed facilis is pars sustineo hic enim ratio saepe discutio interdum concoquo si pus sui ostendo scalpellus divido debeo et quisquis intus umor sum exprimo idem deinde vapor postea quoque foveo et superinungui donec ad sanitas pervenio


Carcinode vero phymata commode his leniuntur: galbani, visci, Hammoniaci, resinae terebenthinae, † in, singulorum P. I; sebi taurini P. S.; faecis combustae quam maxima portione, dum id siccius non faciat quam esse malagma oportet.

carcinode verus phyma commodus hic lenio galbanus viscum hammoniacus resina terebenthinae in singulus p eo sebum taurinus p senatus faecis comburo quam maximus portio dum is siccus non facio quam sum malagma oportet


8 Iugulum vero si transversum fractum est, nonnumquam per se rursus recte coit et, nisi movetur, sanari sine vinctura potest: nonnumquam vero, maximeque ubi motum est, elabitur. Fereque id, quod a pectore est, id, quod ab umero est, in posteriorem partem inclinatur. Cuius ea ratio est, quod per se non movetur, sed cum umeri motu consentit itaque eo subsistente sub id umero agitatur. Raro vero admodum in priorem partem iugulum inclinatur, adeo ut magni professores numquam se vidisse memoriae mandarint. Sed locuples tamen eius res auctor Hippocrates est. Verum ut dissimilis uterque casus est, sic quaedam dissimilia requirit. Ubi ad scapulas iugulum tendit, simul dextra manu plana propellendus in posteriorem partem umerus est, et illud in priorem adtrahendum. Ubi ad pectus conversum est, ipsum quidem retro dandum, umerus autem in priorem partem adducendus ac si is inferior est, non id, quod a pectore est, deprimendum est, quia immobile est, sed umerus ipse adtollendus erit: at si superior est, id, quod a pectore est, inplendum lana et umerus ad pectus deligandus est. Si acuta fragmenta sunt, incidi contra cutis debet: ex ossibus ea, quae carnem vulnerant, praecidenda, tum retussa ossa committenda sunt. Si quod ab aliqua parte eminet, opponendum ei triplex linteolum est in vino et oleo tinctum. Si plura fragmenta sunt, excipienda sunt ea ex ferula facto canaliculo eodemque intus incerato, ne fascea diducatur; quae iugulo composito circumdanda est saepius potius quam valentius; quod ipsum quoque in omnibus ossibus fractis perpetuum est. A dextro vero iugulo, si id fractum est, ad alam sinistram, a sinistro ad dextram † rursusque sub ala sua fasciari debet. Post haec si iugulum ad scapulas inclinatum est, brachium ad latus; si in partem priorem, ad cervicem deligandum est supinusque homo conlocandus. Cetera eadem facienda, quae supra (7.4 seqq.) conprehensa sunt.

iugulis verus si transverto frango sum nonnumquam per sui rursus rectus coeo et nisi moveo sanaris sine vincio possum nonnumquam verus magnus ubi motus sum elabor for is qui ab pectus sum is qui ab umerus sum in posterus pars inclino qui is ratio sum qui per sui non moveo sed cum umerus motus consentio itaque is subsisto sub is umerus agito rarus verus admodum in prior pars iugulum inclino adeo ut magnus professor numquam sui video memoria mando sed locuples tamen is res auctor hippocrates sum verus ut dissimilis uterque casus sum sic quidam dissimilis requiro ubius ad scapulae iugulum tendo simul dextera manus planum propello in posterus pars umerus sum et ille in prior adtraho ubius ad pectus converro sum ipse quidem retro do umerus autem in prior pars adduco atque si is inferus sum non is qui ab pectus sum deprimo sum quia immobilis sum sed umerus ipse adtollo sum at si superus sum is qui ab pectus sum inpleo lana et umerus ad pectus deligo sum si acutus fragmentum sum incido contra cutis debeo ex os is qui caro vulnero praecido tum retundo os committo sum si qui ab aliqui pars emineo oppono is triplex linteolum sum in vinum et oleum tingo si multus fragmentum sum excipio sum is ex ferula facio canaliculus idem intus incero ne fascea diduco qui jugulo compono circumdo sum saepis potis quam valeo qui ipse quoque in omnis os frango perpetuus sum ab dexter verus jugulo si is frango sum ad alo sinistra ab sinister ad dexter rursus sub ala suus fasciaris debeo post hic si iugulum ad scapulae inclino sum bracchium ad latus si in pars prior ad cervix deligo sum supinus homo conloco ceterus idem facio qui supra seqq comprehendo sum


Quod si ex summo cubito quid fractum sit, glutinare id vinciendo alienum est: fit enim bracchium inmobile. Ac si nihil aliud quam dolori occursum est, idem qui fuit eius usus est.

qui si ex superus cubo quis frango sum glutinaris is vincio alienus sum fio enim bracchium inmobilis atque si nihil alius quam dolor occurro sum idem qui sum is utor sum


Dixi de iis vitiis, quae per totum corpus orientia medicamentorum auxilia desiderant (V.26, 27, 28): nunc ad ea veniam, quae non nisi in singulis partibus incidere consuerunt, orsus a capite.

dico de is vitium qui per totus corpus orior medicamentor auxilium desidero v nunc ad is venio qui non nisi in singuli pars incido consuo ordior ab caput


Ad thoracis nardi P. 1; turis, casiae, singulorum P. III; murrae, cinnamomi, singulorum P. VI; croci P. VIII; resinae terebenthinae P. = -; mellis heminae tres.

ad thoracis nardus p tus casia singulus p iii murra cinnamomum singulus p vis crocus p viii resina terebenthinae p mel hemina tres


8 At ubi id genus tertianae est, quod emitritaeon medici appellant, magna cura opus est, ne id fallat: habet eius plerumque frequentes accessiones decessionesque, ut aliud genus morbi videri possit porrigique febris inter horas XXIIII et XXXVI, ut quod idem est, non idem esse videatur. Et magnopere necessarium est neque dari cibum nisi in ea remissione, quae vera est, et ubi ea venit, protinus dari. Plurimique sub alterutro curantis error subito moriuntur. Ac nisi magnopere res aliqua prohibet, inter initia sanguis mitti debet, tum dari cibus, qui neque incitet febrem, et tamen longum eius spatium sustineat.

at ubi is genus tertiana sum qui emitritaeon medicus appello magnus cura opus sum ne is fallo habeo is plerusque frequens accessio decessio ut alius genus morbus video possum porrigo febris inter hora xxiiii et xxxvi ut qui idem sum non idem sum video et magnopere necessarius sum neque do cibus nisi in is remissio qui verus sum et ubi is venio protinus do multus sub alteruter curo error subeo morior atque nisi magnopere res aliqui prohibeo inter initium sanguis mitto debeo tum do cibus qui neque incito febris et tamen longus is spatium sustineo


Illud interrogari me posse ab aliquo scio: si certa futurae mortis indicia sunt, quomodo interdum deserti a medicis convalescant? quosdamque fama prodiderit in ipsis funeribus revixisse. Quin etiam vir iure magni nominis Democritus ne finitae quidem vitae satis certas notas esse proposuit, quibus medici credidissent: adeo illud non reliquit, ut certa aliqua signa futurae mortis essent. Adversus quos ne dicam illud quidem, quod in vicino saepe quaedam notae positae non bonos sed inperitos medicos decipiunt, quod Asclepiades funeri obvius intellexit quendam vivere qui efferebatur; nec protinus crimen artis esse, si quod professoris sit. Illa tamen moderatius subiciam, coniecturalem artem esse medicinam, rationemque coniecturae talem esse, ut, cum saepius aliquando responderit, interdum tamen fallat. Non si quid itaque vix in millensimo corpore aliquando decipit, id notam non habet, cum per innumerabiles homines respondeat. Idque non in iis tantum, quae pestifera sunt, dico, sed in iis quoque, quae salutaria; siquidem etiam spes interdum frustratur, et moritur aliquis, de quo medicus securus primo fuit: quaeque medendi causa reperta sunt, nonnumquam in peius aliquid convertunt. Neque id evitare humana inbecillitas in tanta varietate cor porum potest. Sed tamen medicinae fides est, quae multo saepius perque multo plures aegros prodest. Neque tamen ignorare oportet in acutis morbis fallaces magis notas esse et salutis et mortis.

ille interrogo ego possum ab aliquis scio si certus sum mors indicium sum quomodo interdum desero ab medicus convalesco quidam fama prodo in ipse funus revivo quin etiam vir ius magnus nomen democritus ne finio quidem vita satis certo nosco sum propono qui medicus credo adeo ille non relinquo ut certus aliqui signum sum mors sum adverro qui ne dico ille quidem qui in vicinus saepe quidam nosco pono non bonus sed imperitus medicus decipio qui asclepias funus obvius intellego quidam vivo qui effero neque protinus crimen ars sum si qui professor sum ille tamen moderatus subicio coniectural ars sum medicina ratio conicio talis sum ut cum saepis aliquando respondeo interdum tamen fallo non si quis itaque vix in millensimo corpus aliquando decipio is nota non habeo cum per innumerabilis homo respondeo is non in is tantus qui pestifer sum dico sed in is quoque qui salutare siquidem etiam spes interdum frustro et morior aliquis de quo medicus securus primus sum quisque medeor causa reperio sum nonnumquam in malus aliquis converto neque is evitaris humanus imbecillitas in tantus varietas cor porus possum sed tamen medicina fides sum qui multus saepis per multus multus aeger prodo neque tamen ignoro oportet in acuo morbus fallax magis nosco sum et salus et mors


22 Proxima his inter intestinorum mala tormina esse consueverunt: dysenteria Graece vocatur. Intus intestina exulcerantur; ex his cruor manat isque modo cum stercore aliquo semper liquido, modo cum quibusdam quasi muccosis excernitur, interdum simul quae carnosa descendunt; frequens deiciendi cupiditas dolorque in ano est. Cum eodem dolore exiguum aliquid emittitur atque eo quoque tormentum intenditur; idque post tempus aliquod levatur exiguaque requies est; somnus interpellatur; febricula oritur; longoque tempore id malum cum inveteravit, aut tollit hominem, aut, etiamsi finitur, excruciat.— Oportet inprimis conquiescere, siquidem omnis agitatio exulcerat; deinde ieiunium sorbere vini cyathum, cui contrita radix quinquefolii sit adiecta; imponere cataplasmata super ventrem, quae reprimunt, quod in superioribus ventris morbis non expedit; quotiensque desidit, subluere aqua calida, in qua decoctae verbenae sint; portulacam vel coctam vel ex dura muria esse; cibos potionesque eas, quae adstringunt alvum Si vetustior morbus est, ex inferioribus partibus tepidum infundere vel tisanae cremorem vel lac vel adipem liquatam vel medullam cervinam vel oleum vel cum rosa butyrum vel cum eadem album crudum ex ovis vel aquam, in qua lini semen decoctum sit, vel si somnus non accedit, vitellos cum aqua, in qua rosae floris folia cocta sint: levant enim dolorem haec et mitiora ulcera efficiunt, maximeque utilia sunt, si cibi quoque secutum fastidium est. Themison muria dura quam asperrima hic utendum memoriae prodidit. Cibi vero esse debent, qui leniter ventrem adstringant. At ea, quae urinam movent, si ea consecuta sunt, in aliam partem umorem avertendo prosunt: si non sunt consecuta, noxam augent; itaque nisi in quibus prompte id facere consuerunt, non sunt adhibenda. Potui, si febricula est, aqua pura calida vel ea, quae ipsa quoque adstringat, dari debet: si non est, vinum leve, austerum. Si pluribus diebus nihil remedia alia iuverunt vetusque iam vitium est, aquae bene frigidae potio adsumpta ulcera adstringit et initium secundae valetudinis facit. Sed ubi venter suppressus est, protinus ad calidam potionem revertendum est. Solet autem interdum etiam putris sanies pessimique odoris descendere, solet purus sanguis profluere. Si superius vitium est, alvus aqua mulsa duci debet, tunc deinde eadem infundi, quae supra (Section: 3) comprehensa sunt. Valensque est etiam adversus cancerem intestinorum minii gleba cum salis hemina contrita, si mixta his aqua in alvum datur. At si sanguis profluit, cibit potionesque esse debent, quae adstringant.

propior hic inter intestinum malus tormina sum consuesco dysenteria graecum voco intus intestinum exulcero ex hic cruor mano eo modo cum stercus aliquis semper liquidus modo cum quidam quasi mucosus excerno interdum simul qui carnosus descendo frequens deicio cupiditas dolo in anus sum cos idem dolor exiguus aliquis emitto atque is quoque tormentum intendo is post tempus aliqui levo exiguus requies sum somnus interpello febricula orior longus tempus is malus cum inveterasco aut tollo homo aut etiamsi finio excrucio oportet imprimis conquiesco siquidem omnis agitatio exulcero deinde ieiunium sorbeo vinum cyathus qui contero radix quinquefolius sum adiicio impono cataplasmo super venter qui reprimo qui in superus venter morbus non expedio quotiensque desido subluo aqua calidum in qui decoquo verbena sum portulaca vel coquo vel ex durus muria sum cibus potio is qui adstringo alvus si vetustus morbus sum ex inferus pars tepidus infundo vel tisanae cremor vel lac vel adipem liquo vel medulla cervina vel oleum vel cum rodo butyrum vel cum idem albus crudus ex ovum vel aqua in qui linum semen decoquo sum vel si somnus non accedo vitellus cum aqua in qui rodo florus folium coquo sum levo enim dolor hic et mitis ulcus efficio magnus utilis sum si cibus quoque sequor fastidium sum themison muria durus quam asper hic utor memoria prodo cibus verus sum debeo qui lenis venter adstringo at is qui urina moveo si is consequor sum in alius pars umor averto prosum si non sum consequor noxa augeo itaque nisi in qui promptus is facio consuo non sum adhibeo possum si febricula sum aqua purus calidum vel is qui ipse quoque adstringo do debeo si non sum vinum levis austerus si multus dies nihil remedio alius juvo vetus iam vitium sum aqua bene frigida potio adsumo ulcus adstringo et initium secundus valetudo facio sed ubi venter supprimo sum protinus ad calida potio revorto sum soleo autem interdum etiam putris sanies malus odor descendo soleo purus sanguis profluo si superus vitium sum alvus aqua mulceo duco debeo tunc deinde idem infundo qui supra section comprehendo sum valens sum etiam adverro cancerem intestinum minius glaeba cum sal hemina contero si misceo hic aqua in alvus do at si sanguis profluo cibit potio sum debeo qui adstringo


Neque is ad vitam redit, qui ex suspendio spumante ore detractus.

neque is ad vita redeo qui ex suspendium spumo os detraho


Si vero ex membrana, quae super cerebrum est, profluit sanguis, vitellus combustus et contritus inspergi debet: si alio loco sanguinis profluvium est, auripigmenti, squamae aeris, singulorum P. I; sandaracae P. II; marmoris cocti P. IIII inspergi debet. Eadem cancro quoque obsistunt. Ad inducendam cicatricem: squamae aeris, turis fuliginis, singulorum P. II; calcis P. IIII. Eadem increscentem quoque carnem coercent.

si verus ex membrana qui super cerebrum sum profluo sanguis vitellus comburo et contero inspergi debeo si alius locus sanguis profluvius sum auripigmentum squama aer singulus p eo sandaraca p is marmor coquo p quattuor inspergi debeo idem cancer quoque obsisto ad induco cicatrix squama aer tus fuligo singulus p is calcis p quattuor idem incresco quoque caro coerceo


33 Evocare vero materiam multa admodum possunt, sed ea cum ex peregrinis medicamentis maxime constent, aliisque magis, quam quibus ratione victus succuritur (V. Proem., 1, 2), opitulentur, in praesentia differam: ponam vero ea, quae prompta et iis morbis, de quibus protinus (III, IV) dicturus sum, apta corpus erodunt, et sic eo quod mali est extrahunt. Habent autem hanc facultatem semen erucae, nasturcii, radiculae, praecipue tamen omnium sinapi. Salis quoque et fici eadem vis est.

evocaris verus materia multus admodum possum sed is cum ex peregrinus medicamentum magnus consto alius magis quam qui ratio vinco succuritur v proem opitulo in praesens differo pono verus is qui promptus et is morbus de qui protinus iii iv dico sum apto corpus erodo et sic is qui malus sum extraho habeo autem hic facultas semen eruca nasturcii radicula praecipuus tamen omnis sinapis sal quoque et fici idem volo sum


Contra ii, qui se Empiricos ab experientia nominant, evidentes quidem causas ut necessarias amplectuntur: obscurarum vero causarum et naturalium actionum quaestionem ideo supervacuam esse contendunt, quoniam non conprehensibilis natura sit. Non posse vero conprehendi patere ex eorum, qui de his disputarunt, discordia, cum de ista re neque inter sapientiae professores, neque inter ipsos medicos conveniat. Cur enim potius aliquis Hippocrati credat quam Herophilo? cur huic potius quam Asclepiadi? Si rationes sequi velit, omnium posse videri non inprobabiles; si curationes, ab omnibus his aegros perductos esse ad sanitatem. Ita neque disputationi neque auctoritati cuiusquam fidem derogari oportuisse. Etiam sapientiae studiosos maximos medicos esse, si ratiocinatio hoc faceret: nunc illis verba superesse, deesse medendi scientiam. Differre quoque pro natura locorum genera medicinae, et aliud opus esse Romae, aliud in Aegypto, aliud in Gallia. Quod si morbos haec causae facerent, quae ubique eadem essent, eadem remedia quoque ubique esse debuisse. Saepe etiam causas apparere, ut puta lippitudinis, vulneris, neque ex his patere medicinam. Quod si scientiam hanc non subiciat evidens causa, multo minus eam posse subicere, quae in dubio est. Cum igitur illa incerta, inconprehensibilis sit, a certis potius et exploratis petendum esse praesidium, id est is, quae experientia in ipsis curationibus docuerit, sicut in ceteris omnibus artibus. Nam ne agricolam quidem aut gubernatorem disputatione sed usu fieri. Ac nihil istas cogitationes ad medicinam pertinere eo quoque disci, quod qui diversa de his senserint, ad eandem tamen sanitatem homines perduxerint: id enim fecisse, quia non ab obscuris causis neque a naturalibus actionibus, quae apud eos diversae erant, sed ab experimentis, prout cuique responderant, medendi vias traxerint. Ne inter initia quidem ab istis quaestionibus deductam esse medicinam, sed ab experimentis: aegrorum enim, qui sine medicis erant, alios propter aviditatem primis diebus protinus cibum adsumpsisse, alios propter fastidium abstinuisse; levatumque magis eorum morbum esse, qui abstinuerant. Itemque alios in ipsa febre aliquid edisse, alios paulo ante eam, alios post remissionem eius; optime deinde iis cessisse, qui post finem febris id fecerant; eademque ratione alios inter principia protinus usos esse cibo pleniore, alios exiguo; gravioresque eos factos, qui se implerant. Haec similiaque cum cottidie inciderent, diligentes homines notasse quae plerumque melius responderent; deinde aegrotantibus ea praecipere coepisse. Sic medicinam ortam, subinde aliorum salute, aliorum interitu perniciosa discernentem a salutaribus.

contra is qui sui empiricus ab experientia nomino evidens quidem causa ut necessaria amplector obscuraris verus causaris et naturalis actio quaestio ideo supervacuus sum contendo quoniam non conprehensibilis natura sum non possum verus comprehendo pateo ex is qui de hic disputo discordia cum de iste res neque inter sapientia professor neque inter ipse medicus convenio cur enim potis aliquis hippocrates credo quam herophilo cur hic potis quam asclepiades si ratio sequor volo omnis possum video non inprobabilis si curatio ab omnis hic aeger perduco sum ad sanitas ita neque disputatio neque auctoritas quisquam fides derogaris oportet etiam sapientia studiosi magnus medicus sum si ratiocinatio hic facio nunc ille verbum supersum desum medeor scientia differo quoque pro natura locus genus medicina et alius opus sum roma alius in aegyptus alius in gallia qui si morbus hic causa facio qui ubique idem sum idem remedio quoque ubique sum debeo saepe etiam causa appareo ut puto lippitudo vulnus neque ex hic pateo medicina qui si scientia hic non subicio evidens causa multus paruus is possum subicio qui in dubius sum cos igitur ille incertus inconprehensibilis sum ab certus potis et exploro peto sum praesidium is sum is qui experientia in ipse curatio doceo sicut in ceterus omnis ars nam ne agricola quidem aut gubernator disputatio sed usus fio atque nihil iste cogitatio ad medicina pertineo is quoque disco qui qui diverto de hic sentio ad idem tamen sanitas homo perduco is enim facio quia non ab obscurus causa neque ab natural actio qui apud is diverto sum sed ab experimentum prout quisque respondeo medeor via traho ne inter initium quidem ab iste quaestio deduco sum medicina sed ab experimentum aeger enim qui sine medicus sum alius propter aviditas primus dies protinus cibus adsumo alius propter fastidium abstineo levo magis is morbus sum qui abstineo ito alius in ipse febris aliquis edo alius paulus ante is alius post remissio is optume deinde is cedo qui post finis febris is facio idem ratio alius inter principia protinus utor sum cibus plenus alius exiguus gravis is facio qui sui impleo hic similis cum cottidie incido diligo homo noto qui plerusque bonus respondeo deinde aegroto is praecipio coepio sic medicina orior subinde alius salus alius interitus perniciosus discerno ab salutaris


23 Plantae ossa iisdem modis quibus in manu prodeunt, iisdemque conduntur. Fascia tantummodo calcem quoque debet comprehendere, ne, cum mediam plantam imumque eius vinciri necesse est, liber talus in medio relictus materiam pleniorem recipiat ideoque suppuret.

planta os idem modus qui in manus proeo idem condo fascia tantummodo calx quoque debeo comprehendo ne cum medius planta imus is vincio necesse sum liber talus in medium relinquo materia plenus recipio ideo suppuro


Latum vero telum si conditum est, ab altera parte educi non expedit, ne ingenti vulneri ipsi quoque ingens vulnus adiciamus. Evellendum est ergo genere quodam ferramenti, quod Diocleum cyathiscum Graeci vocant, quoniam auctorem Dioclen habet; quem inter priscos maximosque medicos fuisse iam posui (prohoem. 8). Lammina vel ferrea vel aenea etiam ab altero capite duo utrimque deorsum conversos uncos habet; ab altero duplicata lateribus, leviterque extrema in eam partem inclinata, qua sinuata est, insuper ibi etiam perforata est. Haec iuxta telum transversa demittitur; deinde ubi ad imum mucronem ventum est, paulum torquetur, ut telum foramine suo excipiat. Cum in cavo mucro est, ilico digiti subiecti partis alterius uncis simul et ferramentum id extrahunt et telum.

latus verus telis si condio sum ab alter pars educo non expedio ne ingens vulnus ipse quoque ingens vulnus adicio evellendum sum ergo genus quidam ferramentum qui diocleum cyathiscum graecum voco quoniam auctor dioclen habeo qui inter prisci magnus medicus sum iam pono prohoem lammina vel ferreus vel aeneas etiam ab alter caput duo utrimque deorsum converro uncus habeo ab alter duplico later levis exter in is pars inclino qui sinuo sum insuper ibi etiam perforo sum hic iuxta telis transverto demitto deinde ubi ad imus mucro venio sum paulus torqueo ut telis foramen suus excipio cos in caveo mucro sum ilico digitus subicio pars alter uncus simul et ferramentum is extraho et telis


25 Est autem aliud levius omnibus proximis, de quibus supra dictum est, quod tenesmon Graeci vocant. Id neque acutis neque longis morbis adnumerari debet, cum et facile tollatur neque umquam per se iugulet. In hoc aeque atque in torminibus frequens desidendi cupiditas est, aeque dolor, ubi aliquid excernitur. Descendunt autem pituitae muccisque similia, interdum etiam leviter subcruenta: sed his interponuntur nonnumquam ex cibo quoque recte coacta.— Desidere oportet in aqua calida saepiusque ipsum anum nutrire. Cui plura medicamenta idonea sunt: butyrum cum rosa; acacia ex aceto liquata; emplastrum id, quod τετραφάρμακον Graeci vocant, rosa liquatum; alumen lana circumdatum et ita adpositum, eademque ex inferiore parte indita, quae torminum auxilia sunt; eaedem verbena decoctae, ut inferiores partes foveantur. Alternis vero diebus aqua, alternis leve et austerum vinum bibendum est. Potio esse debet egelida et frigidae propior; ratio victus talis, qualem in torminibus supra (22) praecepimus.

sum autem alius levis omnis propior de qui supra dico sum qui tenesmos graecum voco is neque acuo neque longus morbus adnumeraris debeo cum et facilis tollo neque umquam per sui jugulo in hic aequus atque in tormina frequens desideo cupiditas sum aequus dolor ubi aliquis excerno deescendo autem pituita mucus similis interdum etiam levis succruentus sed hic interpono nonnumquam ex cibus quoque rectus cogo desideo oportet in aqua calidum saepis ipse anus nutrio qui multus medicamentum idoneus sum butyrum cum rodo acacia ex acetum liquo emplastrum is qui graecum voco rodo liquo alumen lana circumdo et ita appono idem ex inferus pars indo qui tormina auxilium sum idem verbena decoquo ut inferus pars foveo alternus verus dies aqua alternus levis et austerus vinum bibo sum potio sum debeo egelidus et frigida propior ratio vinco talis qual in tormina supra praecipio


Ubi vero gravius aliquis audire coepit, quod maxime post longos capitis dolores evenire consuevit, in primis aurem ipsam considerare oportet: apparebit enim aut crusta, qualis super ulcera innascitur, aut sordium coitus. Si crusta est, infundendum est oleum calidum, aut cum melle aerugo vel porri sucus aut cum mulso nitri paulum. Atque ubi crusta a corpore iam recedit, eluenda auris aqua tepida est, quo facilius ea per se diducta oriculario specillo protrahatur. Si sordes haeque molles sunt, eodem specillo eximendae sunt: at si durae sunt, acetum et cum eo nitri paulum coiciendum est; cumque emollitae sunt, eodem modo elui aurem purgarique oportet. Quod si capitis gravitas manet, attondendum; idem leniter sed diu perfricandum est, adiecto vel irino vel laureo oleo, sic ut utrilibet paulum aceti misceatur; tum diu ambulandum, leniterque post unctionem aqua calida caput fovendum. Cibisque utendum estex inbecillima et media materia, magis vinum adsumendae dilutae potiones; nonnumquam gargarizandum est. Infundendum qum in aurem castoreum cum aceto et laureo oleo et suco radiculae corticis, aut cucumeris agrestis sucus additis contritis rosae foliis. Inmaturae quoque uvae sucus cum rosa instillatus adversus surditatem satis proficit.

ubius verus gravis aliquis audio coepio qui magnus post longus capio dolor evenio consuesco in primus auris ipse considero oportet appareo enim aut crusta qualis super ulcus innascor aut sordium coeo si crusta sum infundo sum oleum calidus aut cum mel aerugo vel porrus sucus aut cum mulceo nitrion paulus atque ubi crusta ab corpus iam recedo eluo auris aqua tepidus sum quo facilis is per sui diduco auricularius specillum protraho si sordeo hic mollis sum idem specillum eximo sum at si durus sum acetum et cum is nitrion paulus cojacio sum cum emollio sum idem modo eluo auris purgo oportet qui si capio gravitas maneo attondeo idem lenis sed diu perfrico sum adicio vel irinum vel laureus oleum sic ut uter paulus aceti misceo tum diu ambulo lenis post unctio aqua calidum caput foveo cibus utor estex inbecillima et medius materia magis vinum adsumo diluo potio nonnumquam gargarizo sum infundo qum in auris castoreum cum acetum et laureus oleum et sucus radicula cortex aut cucumis agrestis sucus addo contero rodo folium immaturus quoque labrusca sucus cum rodo instillo adverro surditas satis proficio


Atque ea quidem, de quibus est dictum, supervacua esse tantummodo: id vero, quod restat, etiam crudele, vivorum hominum alvu atque praecordia incidi, et salutis humanae praesidem artem non solum pestem alicui, sed hanc etiam atrocissimam inferre; cum praesertim ex his, quae tanta violentia quaerantur, alia non possint omnino cognosci, alia possint etiam sine scelere. Nam colorem, levorem, mollitiem, duritiem, similiaque omnia non esse talia inciso corpore, qualia integro fuerint, quia, cum corpora inviolata sint, haec tamen metu, dolore, inedia, cruditate, lassitudine, mille aliis mediocribus adfectibus saepe mutentur; multo magis veri simile esse interiora, quibus maior mollities, lux ipsa nova sit, sub gravissimis vulneribus et ipsa trucidatione mutari. Neque quicquam esse stultius, quam quale quidque vivo homine est, tale existimare esse moriente, immo iam mortuo. Nam uterum quidem, qui minus ad rem pertineat, spirante homine posse diduci: simul atque vero ferrum ad praecordia accessit et discissum transversum saeptum est, quod membrana quaedam est quae superiores partes ab inferioribus diducit (διάφραγμα Graeci vocant), hominem animam protinus amittere: ita mortui demum praecordia et viscus omne in conspectum latrocinantis medici dari utique necesse est tale, quale mortui sit, non quale vivi fuit. Itaque consequi medicum, ut hominem crudeliter iugulet, non ut sciat, qualia vivi viscera habeamus. Si quid tamen sit, quod adhuc spirante homine conspectu subiciatur, id saepe casum offerre curantibus. Interdum enim gladiatorem in harena vel militem in acie vel viatorem a latronibus exceptum sic vulnerari, ut eius interior aliqua pars aperiatur, et in alio alia; ita sedem, positum, ordinem, figuram, similiaque alia cognoscere prudentem medicum, non caedem sed sanitatem molientem, idque per misericordiam discere, quod alii dira crudelitate cognorint. Ob haec ne mortuorum quidem lacerationem necessariam esse (quae etsi non crudelis, tamen foeda sit), cum aliter pleraque in mortuis se habeant; quantum vero in vivis cognosci potest, ipsa curatio ostendat.

atque is quidem de qui sum dico supervacuus sum tantummodo is verus qui resto etiam crudelis vivus homo alvu atque praecordia incido et salus humanus praesidem ars non solus pestis aliqui sed hic etiam atrox infero cum praesertim ex hic qui tantus violens quaero alius non possum omnino cognosco alius possum etiam sine scelus nam color levor mollities durities similis omnis non sum talis incido corpus qualis integer sum quia cum corpus inviolo sum hic tamen metus dolor inedia cruditas lassitudo mille alius mediocris affectus saepe muto multus magis verus similis sum interior qui magnus mollities lux ipse novo sum sub gravis vulnus et ipse trucidatio muto neque quisquam sum stultus quam qualis quisque vivo homo sum talis existimaris sum morior immo iam mortuus nam uterus quidem qui paruus ad res pertineo spiro homo possum diduco simul atque verus ferrum ad praecordia accedo et discindo transverto saepio sum qui membrana quidam sum qui superus pars ab inferus diduco graecum voco homo anima protinus amitto ita mortuus demum praecordia et viscus omnis in conspectus latrocinor medicus do utique necesse sum talis qualis mortuus sum non qualis vivo sum itaque consequor medicus ut homo crudeliter jugulo non ut scio qualis vivo viscera habeo si quis tamen sum qui adhuc spiro homo conspectus subicio is saepe casus offero curo interdum enim gladiator in harena vel miles in acies vel viator ab latro excipio sic vulneraris ut is intereo aliqui pars aperio et in alius alius ita sedes pono ordo figura similis alius cognosco prudens medicus non caedes sed sanitas molior is per misericordia disco qui alius dirus crudelitas cognosco ob hic ne morior quidem laceratio necessaria sum qui etsi non crudelis tamen foedus sum cum aliter plerusque in morior sui habeo quantus verus in vivo cognosco possum ipse curatio ostendo


Esse autem chirurgus debet adulescens aut certe adulescentiae propior; manu strenua, stabili, nec umquam intremescente, eaque non minus sinistra quam dextra promptus; acie oculorum acri clarique; animo intrepidus; misericors sic, ut sanari velit eum, quem accepit, non ut clamore eius motus vel magis quam res desiderat properet, vel minus quam necesse est secet; sed perinde faciat omnia, ac si nullus ex vagitibus alterius adfectus oriatur.

sum autem chirurgus debeo adulescens aut certus adulescentia propior manus strenuus stabilis neque umquam intremesco is non paruus sinistra quam dextera promptus acies oculus acer clarus animus intrepidus misericors sic ut sanaris volo is qui accipio non ut clamor is moueo vel magis quam res desidero propero vel paruus quam necesse sum seco sed perinde facio omnis atque si nullus ex vagitus alter affectus orior


Hactenus communiter de omni specie praecipi potest: si vehementius malum est, diducenda ratio curandi est. Ergo si inflatio et ex ea dolor creber est, utilis cotidianus aut altero quoque die post cibum vomitus est; fomentis siccis calidisque utendum est. Si per haec dolor non finitur necessariae sunt sine ferro cucurbitulae: si ne per has quidem tormentum tollitur, incidenda cutis est; tum his utendum est. Ultimum auxilium est, si cucurbitulae nihil profuerunt, per alvum infundere copiosam aquam calidam eamque recipere. Quin etiam cotidie ter quaterque opus est uti frictione vehementi, cum oleo et quibusdam calefacientibus. Sed in hac frictione a ventre abstinendum est: inponendum vero in eum crebrius sinapi, donec cutem erodat; ferramentisque candentibus pluribus locis venter exulcerandus est; servanda ulcera diutius. Utiliter etiam scilla cocta delinguitur; sed diu post has inflationes abstinendum est ab omnibus inflantibus.

hactenus communis de omnis species praecipio possum si vehemens malus sum diduco ratio curo sum ergo si inflatio et ex is dolor creber sum utilis cottidianus aut alter quoque dies post cibus vomo sum fomentum siccus calidus utor sum si per hic dolor non finio necessaria sum sine ferrum cucurbitula si ne per hic quidem tormentum tollo incido cutis sum tum hic utor sum ulter auxilium sum si cucurbitula nihil prosum per alvus infundo copiosus aqua calida eo recipio quin etiam cottidie ter quater opus sum uti frictio vehemens cum oleum et quidam calefacio sed in hic frictio ab venter abstineo sum inpono verus in is creber sinapis donec cutis erodo ferramentum candeo multus locus venter exulcero sum servo ulcus diu utilis etiam scilla coquo delinguitur sed diu post hic inflatio abstineo sum ab omnis inflo


Mulier ex partu si cum febre vehementibus etiam et adsiduis capitis doloribus premitur, in periculo mortis est.

mulier ex partus si cum febris vehemens etiam et assiduus capio dolor premo in periculum mors sum


13 Haec ad omnes circuitus febrium pertinent: discernendae tamen singulae sunt, sicut rationem habent dissimilem. Si cottidiana est, triduo primo magnopere abstineri oportet, tum cibis altero quoque die uti: si res inveteraverit, post febrem experiri balneum et vinum, magisque si horrore sublato haec superest.

hic ad omnis circumeo febris pertineo discerno tamen singulus sum sicut ratio habeo dissimilis si cottidianus sum triduum primus magnopere abstineo oportet tum cibus alter quoque dies uti si res inveterasco post febris experior balneum et vinum magus si horror tollo hic supersum


11 Ac de fractis quidem ossibus hactenus dictum sit. Moventur autem ea sedibus suis duobus modis: nam modo quae iuncta sunt inter se dehiscunt, ut cum latum scapularum os ab umero recedit, et in brachio radius a cubito, et in crure tibia a sura; interdum a saltu calcis os a talo, quod raro tamen fit: modo acarticuli suis sedibus excidunt. Ante de prioribus dicam.

atque de frango quidem os hactenus dico sum moveo autem is sedes suus duo modus nam modo qui iungo sum inter sui dehisco ut cum latus scapularis os ab umerus recedo et in bracchium radius ab cubo et in crus tibia ab sura interdum ab saltus calcis os ab talus qui rarus tamen fio modo acarticulis suus sedes excido ante de prior dico


Dum vero sub ictu calvariae pericula sunt, ne vel findatur os vel medium desidat. Si fissum est, possunt orae esse conpressae, vel quia altera super alteram excessit, vel etiam quia vehementer se rursus commiserunt. Ex quo evenit, ut umor ad membranam quidem descendat, exitum vero non habeat ac sic eam inritet et graves inflammationes moveat. At ubi medium desedit, eandem cerebri membranam os urget interdum etiam ex fractura quibusdam velut aculeis pungentibus. His ita succurrendum est, ut tamen quam minimum ex osse dematur. Ergo si ora alteri insedit, satis est id quod eminet, plano scalpro excidere; quo sublato iam rima hiat quantum curationi satis sacrificium. At si orae inter se conprimuntur, a latere eius interposito digiti spatio terebra foramen faciendum est; ab eoque scalper duabus lineis ad rimam agendus ad similitudinem † c litterae sic, ut vertex eius a foramine, basis a rima sit: quod si rima longius patet, ab altero foramine rursus similis sinus fieri debebit. Et ita † nihil latens in eo osse cavum est abundeque exitus datur intus laedentibus. Ne si fractum quidem os desedit, totum excidi necesse est. Sed sive totum perfractum est et ab alio ex toto recessit sive circumpositae calvariae inhaeret exigua parte, ab eo, quod naturaliter se habet, scalpro dividendum est. Deinde in eo, quod desedit, iuxta rimam, quam fecimus, foramina addenda sunt; si in angusto noxa est, duo; si latius patet, tria; saeptaque eorum excidenda; et tum scalper utrimque ad rimam agendus sic, ut lunatum sinum faciat imaque pars eius intus ad fracturam, cornua ad os integrum spectent. Dein, si qua labant et ex facili removeri possunt, forfice ad id facta colligenda sunt, maximeque ea, quae acuta membranam infestent. Si id ex facili fieri non potest, subicienda lammina est, quam custodem eius membranae esse proposui (3.8); ut super, quicquid spinosum est et intus eminet, excidatur; eademque lammina, quicquid deorsum insedit, attollendum. Hoc genus curationis efficit, ut qua parte fracta ossa tamen inhaerent, solidentur; qua parte abrupta sunt, sine ullo tormento sub medicamento tempore excidant; spatiumque inter haec satis illa magnum ad extrahendam saniem relinquatur; plusque in osse propugnaculi cerebrum habeat, quam habiturum fuit eo exciso. His factis, ea membrana acri aceto respergenda est, ut, sive aliquid sanguinis ex ea profluit, cohibeatur, sive intus concretus cruor remanet, discutiatur. Tum idem medicamentum eodem modo, qui supra (10) positus est, mollitum ipsi membranae inponendum est; ceteraque eodem modo facienda sunt, quae ad linteolum inlitum et lanam sucidam pertinent; conlocandusque is loco in tepido; curandum cotidie vulnus, bis etiam aestate.

dum verus sub ictus calvaria periculum sum ne vel findo os vel medius desido si findo sum possum ora sum conpremo vel quia alter super alter excedo vel etiam quia vehemens sui rursus committo ex quo evenio ut umor ad membrana quidem descendo exitus verus non habeo atque sic is irrito et gravis inflammatio moveo at ubi medius desedeo idem cerebrum membrana os urgeo interdum etiam ex frango quidam velut aculeus pungo hic ita succurro sum ut tamen quam paruus ex ossum demo ergo si os alter insedeo satis sum is qui emineo planus scalprum excido quo tollo iam rima hio quantus curatio satis sacrificium at si ora inter sui conprimuntur ab lateo is interpono digitus spatium terebra foramen facio sum ab eo scalper duo linea ad rima ago ad similitudo que littera sic ut vertex is ab foramen basis ab rima sum qui si rima longus pateo ab alter foramen rursus similis sinus fio debeo et ita nihil lateo in is ossum cavus sum abundus exitus do intus laedo ne si frango quidem os desedeo totus excido necesse sum sed sive totus perfringo sum et ab alius ex totus recedo sive circumpono calvaria inhaereo exiguus pars ab is qui naturalis sui habeo scalprum divido sum deinde in is qui desedeo iuxta rima quam facio foramen addo sum si in angustus noxa sum duo si fero pateo tres saepio is excido et tum scalper utrimque ad rima ago sic ut luno sinum facio imus pars is intus ad frango cornu ad os integer specto deinde si qui labo et ex facilis removeo possum forfice ad is facio colligo sum magnus is qui acutus membrana infesto si is ex facilis fio non possum subicio lammina sum quam custos is membrana sum propono ut super quisquis spinosus sum et intus emineo excido idem lammina quisquis deorsum insedeo attollo hic genus curatio efficio ut qui pars frango os tamen inhaereo solido qui pars abrumpo sum sine ullus tormentum sub medicamentum tempus excido spatium inter hic satis ille magnus ad extraho sanies relinquo multus in ossum propugnaculis cerebrum habeo quam habeo sum is excaedo hic facio is membrana acer acetum respergo sum ut sive aliquis sanguis ex is profluo cohibeo sive intus concretus cruor remaneo discutio tum idem medicamentum idem modo qui supra pono sum mollio ipse membrana inpono sum ceter idem modo facio sum qui ad linteolum illitus et lana sucidus pertineo conloco is locus in tepidus curo cottidie vulnus bis etiam aestas


Ad laterum autem dolores compositio est Apollophanis, in qua sunt resinae terebenthinae, turis fuliginis, singulorum P. IIII; bdelli, Hammoniaci, iridis, sebi vitulini aut caprini a renibus, visci, singulorum P. IIII. Haec autem eadem omnem dolorem levant, dura emolliunt, mediocriter calfaciunt.

ad latus autem dolor compositio sum apollophanis in qui sum resina terebenthinae tus fuligo singulus p quattuor bdellium hammoniacus iridis sebum vitulinus aut caprinus ab renibus viscum singulus p quattuor hic autem idem omnis dolor levo durus emollio mediocris calfaciunt


Contra gravis morbi periculum est, ubi supinus aeger iacet porrectis manibus et cruribus; ubi residere volt in ipso acuti morbi impetu, praecipueque pulmonibus laborantibus; ubi nocturna vigilia premitur, etiamsi interdiu somnus accedit; ex quo tamen peior est, qui inter quartam horam et noctem est, quam qui matutino tempore ad quartam. Pessimum tamen est, si somnus neque noctu neque interdiu accedit: id enim fere sine continuo dolore esse non potest. Neque vero signum bonum est etiam somno ultra debitum urgueri, peiusque, quo magis se sopor interdiu noctuque continuat. Mali etiam morbi testimonium est vehementer et crebro spirare, a sexto die coepisse inhorrescere, pus expuere, vix excreare, dolorem habere continuum, difficulter morbum ferre, iactare bracchia et crura, sine voluntate lacrimare; habere umorem glutinosum dentibus inhaerentem, cutem circa umbilicum et pubem macram, praecordia inflammata, dolentia, dura, tumida, intenta, magisque si haec dextra parte quam sinistra sunt; periculosissimum tamen est, si venae quoque ibi vehementer agitantur. Mali etiam morbi signum est nimis celeriter emacrescere; caput et pedes manusque calidas habere ventre et lateribus frigentibus, aut frigidas extremas partes acuto morbo urguente, aut post sudorem inhorrescere; aut post vomitum singultum esse vel rubere oculos; aut post cupiditatem cibi postve longas febres hunc fastidire; aut multum sudare, maximeque frigido sudore, aut habere sudores non per totum corpus aequales, quique febrem non finiant, et febres eas, quae cotidie tempore eodem revertantur, quaeve semper pares accessiones habeant neque tertio quoque die leventur quaeque continuent, ut per accessiones increscant, tantum per decessiones molliantur, neque umquam integrum corpus dimittant. Pessimum est, si ne levatur quidem febris, sed aeque concitata continuat. Periculosum etiam est post arcuatum morbum febrem oriri, utique si praecordia dextra parte dura manserunt. Ac dolentibus his nulla acuta febris leviter terrere nos debet; neque umquam in acuta febre aut a somno non est terribilis nervorum distentio. Timere etiam ex somno mali morbi est, itemque in prima protinus febre mentem esse turbatam membrumve aliquod esse resolutum; ex quo casu quamvis vita redditur, tamen id fere membrum debilitatur. Vomitus etiam periculosus est si sincerus est nec ei pituita vel bilis est mixta, peiorque, si viridis aut niger. At mala urina est, in qua subsidunt subrubra et levia; deterior, in qua quasi folia quaedam tenuia atque alba; pessima ex his, si tamquam ex furfuribus factas nubeculas repraesentat. Diluta quoque atque alba vitiosa est, sed in phreneticis maxime. Alvus autem mala est ex toto suppressa; periculosa etiam, quae inter febres fluens conquiescere hominem in cubili non patitur, utique, si quod descendit est perliquidum aut albidum aut pallidum aut spumans. Praeter haec periculum ostendit id quod excernitur, si est exiguum, glutinosum, leve, album, idemque subpallidum; vel si est aut lividum aut biliosum aut cruentum aut peioris odoris quam ex consuetudine. Malum est etiam, quod post longas febres sincerum est.

contra gravis morbus periculum sum ubi supinus aeger iaceo porrigo manus et crus ubi resideo volo in ipse acuo morbus impetus praecipuus pulmo laboro ubi nocturnus vigil premo etiamsi interdiu somnus accedo ex quo tamen malus sum qui inter quartus hora et nox sum quam qui matutinus tempus ad quartus malus tamen sum si somnus neque nox neque interdiu accedo is enim fere sine continuo dolor sum non possum neque verus signum bonus sum etiam somnus ultra debeo urgeo malus quo magis sui sopor interdiu nox continuo mal etiam morbus testimonium sum vehemens et creber spiraris ab sextus dies coepio inhorresco pus expuere vix excrearis dolor habeo continuus difficilis morbus fero iactaris bracchium et crus sine voluntas lacrimaris habeo umor glutinosus dens inhaereo cutis circa umbilicus et pubes macram praecordia inflammo doleo durus tumidus intendo magus si hic dextera pars quam sinistra sum periculosus tamen sum si vena quoque ibi vehemens agito mal etiam morbus signum sum nimis celer emacresco caput et pes manus calida habeo venter et later frigeo aut frigida exter pars acuo morbus urgeo aut post sudor inhorresco aut post vomo singultus sum vel rubeo oculus aut post cupiditas cibus post longus febris hic fastidio aut multus sudaris magnus frigidus sudor aut habeo sudor non per totus corpus aequal quisque febris non finio et febris is qui cottidie tempus idem revorto qui semper par accessio habeo neque tertius quoque dies leventur quisque continuo ut per accessio incresco tantus per decessio mollio neque umquam integer corpus dimitto malus sum si ne levo quidem febris sed aequus concito continuo periculosus etiam sum post arcuo morbus febris orior utique si praecordia dextera pars durus maneo atque doleo hic nullus acutus febris levis terreo nos debeo neque umquam in acutus febris aut ab somnus non sum terribilis nervus distentio timeo etiam ex somnus malus morbus sum ito in primus protinus febris mens sum turbo membrumve aliqui sum resolvo ex quo casus quivis vito reddo tamen is fere membrum debilito vomo etiam periculosus sum si sincerus sum neque is pituita vel bilis sum misceo malus si viridis aut niger at malus urina sum in qui subsido subrubra et levis deterior in qui quasi folium quidam tenue atque albus malus ex hic si tamquam ex furfur facio nubecula repraesento diluo quoque atque albus vitiosus sum sed in phreneticus magnus alvus autem malus sum ex totus supprimo periculosus etiam qui inter febris fluo conquiesco homo in cubile non patior utique si qui descendo sum perliquidus aut albidus aut pallidus aut spumo praeter hic periculum ostendo is qui excerno si sum exiguus glutinosus levis albus idem suppallidus vel si sum aut lividus aut biliosus aut cruentus aut malus odor quam ex consuetudo mal sum etiam qui post longus febris sincerus sum


Maximeque nervis et articulis malagma convenit. Igitur Euthyclei est ad articulos, et ad omnem dolorem et ad vesicae, et ad recenti cicactrice contractos articulos, quas ancylas Graeci nominant, quod habet: fuliginis turis acetabulum; resinae tantundem; galbani sine surculis sescunciam; Hammoniaci, bdelli P. III singulorum P. =; cerae P. S. Ad eosdem digitos iridis, Hammoniaci, galbani, nitri, singulorum P. XIIII; resinae liquidae P. VI; cerae P. XVI.

magnus nervus et articulis malagma convenio igitur euthyclei sum ad articulus et ad omnis dolor et ad vesica et ad recens cicactrix contraho articulus qui ancylas graecum nomino qui habeo fuligo tus acetabulis resina tantus galbanus sine surculis sescuncia hammoniacus bdellium p iii singulus p cera p senatus ad idem digitus iridis hammoniacus galbanus nitrion singulus p xiiii resina liquidus p vis cera p xvi


Sunt aliae quoque in febribus observationes necessariae. Atque id quoque videndum est, quod quidam (prohoem. 55) solum praecipiunt, adstrictum corpus sit an profluat; quorum alterum strangulat, alterum digerit.

sum alius quoque in febris observatio necessaria atque is quoque video sum qui quidam prohoem solus praecipio adstringo corpus sum an profluo qui alter strangulo alter digero