Sed inter haec quidem proposito metu spes tamen superest: ad ultima vero iam ventum esse testantur nares acutae, conlapsa tempora, oculi concavi, frigidae languidaeque aures et imis partibus leviter aversae, cutis circa frontem dura et intenta: color aut niger aut perpallidus, multoque magis, si ita haec sunt, ut neque vigilia praecesserit neque ventris resolutio neque inedia. Ex quibus causis interdum haec species oritur, sed uno die finitur: itaque diutius durans mortis index est. Si vero in morbo vetere iam triduo talis est, in propinquo mors est, magisque, si praeter haec oculi quoque lumen refugiunt et inlacrimant, quaeque in iis alba esse debent, rubescunt, atque in iisdem venulae pallent, pituitaque in iis innatans novissime angulis inhaerescit, alterque ex his minor est, iique aut vehementer subsederunt, aut facti tumidiores sunt, perque somnum palpebrae non committuntur, sed inter has ex albo oculorum aliquid apparet, neque id fluens alvus expressit; eaedemque palpebrae pallent, et idem pallor labra et nares decolorat; eademque labra et nares oculique et palpebrae et supercilia aliquave ex his pervertuntur; isque propter inbecillitatem iam non audit, aut non videt. Eadem mors denuntiatur, ubi aegri supini cubantis genua contracta sunt; ubi is deorsum ad pedes subinde delabitur; ubi brachia et crura nudat et inaequaliter dispergit, neque iis calor subest; ubi hiat, ubi adsidue dormit; ubi is, qui mentis suae non est, neque id facere sanus solet, dentibus stridet; ubi ulcus, quod aut ante in ipso morbo natum est, aridum et aut pallidum aut lividum factum est. Illa quoque mortis indicia sunt: ungues digitique pallidi, frigidus spiritus; aut si manibus quis in febre et acuto morbo vel insania pulmonisve dolore vel capitis in veste floccos legit fimbriasve deducit, vel in adiuncto pariete, si qua minuta eminent, carpit. Dolores etiam circa coxas et inferiores partes orti, si ad viscera transierunt, subitoque desierunt, mortem subesse testantur, magisque si alia quoque signa accesserunt. 7 Neque is servari potest, qui sine ullo tumore febricitans subito strangulatur, aut devorare salivam suam non potest; cuive in eodem febris corporisque habitu cervix convertitur sic, ut devorare aeque nihil possit; aut cui simul et continua febris et ultima corporis infirmitas est; aut cui febre non quiescente exterior pars friget, interior sic calet, ut etiam sitim faciat; aut qui febre aeque non quiescente simul et delirio et spirandi difficultate vexatur; aut qui epoto veratro exceptus distentione nervorum est; aut qui ebrius ommutuit: is enim fere nervorum distentione consumitur, nisi aut febris accessit, aut eo tempore, quo ebrietas solvi debet, loqui coepit. Mulier quoque gravida acuto morbo facile consumitur; et is, cui somnus dolorem auget; et cui protinus in recenti morbo bilis atra vel infra vel supra se ostendit; cuive alterutro modo se prompsit, cum iam longo morbo corpus eius esset extenuatum et adfectum. Sputum etiam biliosum et purulentum, sive separatim ista sive mixta proveniunt, interitus periculum ostendunt. Ac si circa septimum diem tale esse coepit, in proximum est, ut is circa quartum decimum diem decedat, nisi alia signa mitiora peiorave accesserint; quae quo leviora graviorave subsecuta sunt, eo vel seriorem mortem vel maturiorem denuntiant. Frigidus quoque sudor in acuta febre pestifer est, atque in omni morbo vomitus, qui varius et multorum colorum est, praecipueque si malus in hoc odor est. Ac sanguinem quoque in febre vomuisse pestiferum est. Urina vero rubra et tenuis in magna cruditate esse consuevit, et saepe, antequam spatio maturescat, hominem rapit: itaque si talis diutius permanet, periculum mortis ostendit. Pessima tamen est praecipueque mortifera nigra, crassa, mali odoris; atque in viris quidem et mulieribus talis deterrima est: in pueris vero quae tenuis et diluta est. Alvus quoque varia pestifera est, quae strigmentum, sanguinem, bilem, viride aliquid, modo diversis temporibus, modo simul, et in mixtura quadam, discreta tamen repraesentat. Sed haec quidem potest paulo diutius trahere: in praecipiti vero iam esse denuntiat, quae livida eademque vel nigra vel pallida vel pinguis est, utique si magna foeditas odoris accessit.

sed inter hic quidem propono metus spes tamen supersum ad ulter verus iam venio sum testo naris acuo collabor tempus oculus concavus frigida languidus auris et imus pars levis averto cutis circa frons durus et intendo color aut niger aut perpallidus multus magis si ita hic sum ut neque vigil praecedo neque venter resolutio neque inedia ex qui causa interdum hic species orior sed unus dies finio itaque diu duro mors index sum si verus in morbus veto iam triduum talis sum in propinquo mors sum magus si praeter hic oculus quoque lumen refugio et inlacrimo quisque in is albus sum debeo rubesco atque in idem venulae palleo pituita in is innato novus angulis inhaeresco alter ex hic paruus sum eo aut vehemens subsederunt aut facio tumidus sum per somnus palpebra non committo sed inter hic ex album oculus aliquis appareo neque is fluo alvus exprimo idem palpebra palleo et idem pallor labrum et naris decoloro idem labrum et naris oculus et palpebra et supercilium aliquave ex hic perverto eo propter inbecillitas iam non audio aut non video idem mors denuntio ubi aeger supinus cubo genu contraho sum ubi is deorsum ad pes subinde delabor ubi bracchium et crus nudo et inaequalis dispergo neque is calor subsum ubi hio ubi assiduus dormio ubi is qui mens suus non sum neque is facio sanus soleo dens strideo ubi ulcus qui aut ante in ipse morbus natus sum aridus et aut pallidus aut lividus facio sum ille quoque mors indicium sum unguis digitus pallidus frigidus spiritus aut si manus quis in febris et acuo morbus vel insania pulmonisve dolor vel capio in vestis floccus lego fimbriasve deduco vel in adjungo paries si qui minuo emineo carpo dolor etiam circa coxa et inferus pars orior si ad viscera transeo subeo desino mors subsum testo magus si alius quoque signum accedo neque is servaris possum qui sine ullus tumor febricito subeo strangulo aut devoraris saliva suus non possum qui in idem febris corpus habitus cervix converto sic ut devoraris aequus nihil possum aut qui simul et continuo febris et ulter corpus infirmitas sum aut qui febris non quiesco exter pars frigeo intereo sic caleo ut etiam sitis facio aut qui febris aequus non quiesco simul et delirium et spiro difficultas vexo aut qui epoto veratrum excipio distentio nervus sum aut qui ebrius ommutuit is enim fere nervus distentio consumo nisi aut febris accedo aut is tempus quo ebrietas solvo debeo loquor coepio mulier quoque gravidus acuo morbus facilis consumo et is qui somnus dolor augeo et qui protinus in recens morbus bilis ater vel infra vel supra sui ostendo qui alteruter modo sui promo cum iam longus morbus corpus is sum extenuo et afficio spuo etiam biliosus et purulentus sive separatim iste sive misceo provenio intereo periculum ostendo atque si circa septimus dies talis sum coepio in propior sum ut is circa quartus decimus dies decedo nisi alius signum mitis malus accedo qui quo levis graviorave subsequor sum is vel serus mors vel maturus denuntio frigidus quoque sudor in acutus febris pestifer sum atque in omnis morbus vomo qui varius et multus color sum praecipuus si malus in hic odor sum atque sanguis quoque in febris vomo pestifer sum urina verus rubra et tenuis in magnus cruditas sum consuesco et saepe antequam spatium maturesco homo rapio itaque si talis diu permaneo periculum mors ostendo malus tamen sum praecipuus mortifera niger crassus malus odor atque in vis quidem et mulier talis deterior sum in puer verus qui tenuis et diluo sum alvus quoque vario pestifer sum qui strigmentum sanguis bilis viride aliquis modo diverto tempus modo simul et in misceo quidam discerno tamen repraesento sed hic quidem possum paulus diu traho in praeceps verus iam sum denuntio qui lividus idem vel niger vel pallidus vel pinguis sum utique si magnus foeditas odor accedo


At liene icto sanguis niger a sinistra parte prorumpit; praecordia cum ventriculo ab eadem parte indurescunt; sitis ingens oritur; dolor ad iugulum sicut iocinere vulnerato veni.

at lienis icio sanguis niger ab sinistra pars prorumpo praecordia cum ventriculus ab idem pars induresco sum ingens orior dolor ad iugulum sicut iocinere vulnero venio


12 Evocat et educit ladanum, alumen rotundum, hebennus, lini semen, omphacium, fel, chalcitis, bdellium, resina terebenthina et pinea, propolis, ficus arida decocta, stercus columbae, pumex, farina lolii, grossi in aqua cocti, elaterium, lauri bacae, nitrum, sal.

evoco et educo ladanum alumen rotundus hebennus linum semen omphacium fel chalcitis bdellium resina terebenthina et pineum propola ficus aridus decoquo stercus columba pumex farina lolium grossus in aqua coquo elaterium laurus baca nitrum sal


Inter domesticas vero quadrupedes levissima suilla est, gravissima bubula. Itemque ex feris, quo maius quodque animal, eo robustior ex eo cibus est.

inter domesticus verus quadrupedes levis suillus sum gravis bubulus ito ex fera quo magnus quisque animal is robustus ex is cibus sum


Furunculus vero est tuberculum acutum cum inflammatione et dolore, maximeque ubi iam in pus vertit. Qui ubi adapertus est, et exit pus, apparet pars carnis in pus versa, pars corrupta subalbida, subrubra, quem ventriculum quidam furunculi nominant. In eo nullum periculum est, etiam ut nulla curatio adhibeatur: maturescit enim per se atque erumpit: sed dolor efficit, ut potior medicina sit, quae maturius liberet.— Proprium eius medicamentum galbanum est: sed alia quoque quae supra (cap. XVIII) comprehensa sunt. Si cetera desunt, imponi debet primum non pingue emplastrum, ut id reprimat; deinde, si non repressit, quodlibet puri movendo accommodatum; si ne id quidem est, vel resina vel fermentum. Expresso pure nulla ultra curatio necessaria est.

furunculus verus sum tuberculis acutus cum inflammatio et dolor magnus ubi iam in pus verto qui ubi adaperio sum et exeo pus appareo pars caro in pus verso pars corrumpo subalbidus subrubra qui ventriculis quidam furunculis nomino in is nullus periculum sum etiam ut nullus curatio adhibeo maturesco enim per sui atque erumpo sed dolor efficio ut potis medicina sum qui maturus libero proprius is medicamentum galbanus sum sed alius quoque qui supra cap xviii comprehendo sum si ceterus desum impono debeo primus non pinguis emplastrum ut is reprimo deinde si non reprimo qui purus moveo accommodo si ne is quidem sum vel resina vel fermentum exprimo purus nullus ultra curatio necessarius sum


17 Interdum tamen vel ex ictu aliquo vel retento diutius spiritu vel sub gravi fasce interior abdominis membrana superiore cute integra rumpitur. Quod feminis quoque ex utero saepe evenire consuevit; fitque praecipue circa ilia. Sequitur autem, cum superior caro mollis sit, ut ne satis intestina contineat, isque intenta cutis indecore intumescat.— Atque id quoque aliter ab aliis curatur. Quidam enim per acum duobus linis ad imam basem inmissis sic utrimque devinciunt, quemadmodum et in umbilico (14.5) et in uva (7.11) positum est, ut quicquid super vinculum est emoriatur: quidam medium tumorem excidunt ad similitudinem myrtei foli, quod semper eodem modo servandum esse iam posui (2.6), et tum oras sutura iungunt. Commodissimum est autem resupinato corpore experiri manu, qua parte is tumor maxime cedat, quia necesse est ea parte rupta membrana sit; quaque integra est, ea magis obnitatur; tum qua rupta videbitur, immittendae scalpello duae lineae sunt, ut excisso medio interior membrana utrimque recentem plagam habeat, qui quod vetus est, sutura non coit. Loco patefacto, si qua parte membrana non novam plagam sed veterem habet, tenuis excidenda habena est, quae tantum oras eius exulceret. Cetera, quae ad suturam reliquamque curationem pertineant, supra (16.3 seqq.) conprehensa sunt.

interdum tamen vel ex ictus aliquis vel retendo diu spiritus vel sub gravis fascis intereo abdomen membrana superus cutis integer rumpo qui femina quoque ex uterus saepe evenio consuesco fio praecipuus circa ilia sequor autem cum superus carus mollio sum ut ne satis intestinum contineo eo intendo cutis indecorus intumesco atque is quoque aliter ab alius curo quidam enim per acus duo linum ad imus basem inmitto sic utrimque devincio quemadmodum et in umbilicus et in labrusca pono sum ut quisquis super vinculis sum emorior quidam medius tumor excido ad similitudo myrteus folium qui semper idem modo servo sum iam pono et tum ora suo iungo commodus sum autem resupino corpus experior manus qui pars is tumor magnus cedo quia necesse sum is pars rumpo membrana sum quisque integer sum is magis obnitor tum qui rumpo video immitto scalpellus duo linea sum ut excisso medium intereo membrana utrimque recens plaga habeo qui qui vetus sum suo non coeo locus patefacio si qui pars membrana non novus plaga sed vetus habeo tenuis excido habena sum qui tantus ora is exulcero ceterus qui ad suo reliquus curatio pertineo supra seqq comprehendo sum


Ubi aequalitas autem est, tamen saluberrimi sunt sereni dies; meliores pluvii quam tantum nebulosi nubilive, optimique hieme qui omni vento vacant, aestate quibus favonii perflant. Si genus aliud ventorum est, salubriores septentrionales quam subsolani vel austri sunt, sic tamen haec, ut interdum regionum sorte mutentur. Nam fere ventus ubique a mediterraneis regionibus veniens salubris, a mari gravis est. Neque solum in bono tempestatium habitu certior valetudo est, sed priores morbi quoque, si qui inciderunt, leviores sunt et promptius finiuntur. Pessimum aegro caelum est, quod aegrum fecit, adeo ut in id quoque genus, quod natura peius est, in hoc statu salubris mutatio sit.

ubius aequalitas autem sum tamen saluberrimi sum serenus dies bonus pluvii quam tantus nebulosus nubilive bonus hiems qui omnis venio vaco aestas qui favonii perflo si genus alius ventor sum salubris septentrional quam subsolanus vel auster sum sic tamen hic ut interdum regio sors muto nam fere venio ubique ab mediterraneus regio venio salubris ab mare gravis sum neque solus in bonus tempestas habitus certus valetudo sum sed prior morbus quoque si qui incido levis sum et promptus finio malus aeger caelum sum qui aeger facio adeo ut in is quoque genus qui natura malus sum in hic status salubris mutatio sum


27 Proximus cancri metus est. Is cognoscitur, si et per vulnus et per ipsum colem fluit sanies mali odoris, cumque eo quaedam a concreto sanguine non abhorrentia tenuesque carunculae lanulis similes; praeter haec, si orae vulneris aridae sunt, si dolent inguina; si febris non defit, eaque in noctem augetur, si inordinati horrores accedunt. Considerandum autem est, in quam partem cancer is tendat. Si ad colem, indurescit is locus et rubet et tactu dolorem excitat, testiculique intumescunt: si in ipsam vesicam, ani dolor sequitur, coxae durant, non facile crura extendi possunt. At si in alterutrum latus, oculis id expositum est, paresque utrimque easdem notas sed minores habet.— Primum autem ad rem pertinet corpus recte iacere, ut superior pars eadem semper sit in quam vitium fertur. Ita si ad colem it, supinus is collocari debet; si ad vesicam, in ventrem; si in latus, in id, quod integrius est. Deinde ubi ventum fuerit ad curationem, homo in aquam demittetur, in qua marrubium decoctum sit aut cupressus aut myrtus; idemque umor clystere intus agetur; tum superponetur lenticula cum malicorio mixta, quae utraque ex vino decocta sint; vel rubus aut oleae folia eodem modo decocta, aliave medicamenta, quae ad cohibendos purgandosque cancros proposuimus (V.26.32-34). Ex quibus si qua erunt arida, per scriptorium calamum inspirabuntur. Ubi stare coeperit cancer, mulso volnus eluetur, vitabiturque eo tempore ceratum, quod ad recipiendum id malum corpus emollit: potius plumbum elotum cum vino inunguetur, superque idem linteolo inlitum inponetur. Sub quibus perveniri ad sanitatem potest, cum eo tamen quod non ignoremus orto cancro saepe adfici stomachum, cui cum vesica quaedam consortio est; exque eo fieri, ut neque retineatur cibus neque, si quae retentus est, coquatur, neque corpus alatur, ideoque ne vulnus quidem aut purgari aut ali possit; quae necessario mortem maturant. Sed ut his succurri nullo modo potest, sic a primo tamen diu tenenda ratio curationis est; in qua quaedam observatio ad cibum quoque potionemque pertinens necessaria est. Nam cibus inter principia non nisi umidus dari debet: ubi ulcus purgatum est, ex media materia: holera et salsamenta semper aliena sunt. Potione opus est modica: nam si parum bibitur, accenditur vulnus, et vigilia urguet et vis corporis minuitur: si plus aequo adsumitur, subinde vesica impletur eoque inritatur. Non nisi aquam autem bibendam esse manifestius est, quam ut subinde dicendum sit. Solet vero sub eiusmodi victu evenire, ut alvos non reddatur. Haec aqua ducenda est, in qua vel faenum Graecum vel malva decocta sit. Idem umor rosa mixtus in ipsum vulnus oriculario clystere agendus est, ubi id rodit urina neque purgari patitur. Fere vero primo per vulnus exit haec; deinde eo sanescente dividitur, et pars per colem descendere incipit, donec ex toto plaga claudatur; quod interdum tertio mense, interdum non ante sextum, nonnumquam exacto quoque anno fit. Neque desperari debet solida glutinatio vulneris, nisi ubi aut vehementer rupta cervix est, aut ex cancro multae magnaeque carunculae simulque nervosa aliqua exciderunt. Sed ut vel nulla ibi fistula vel exigua admodum relinquatur, summa cura providendum est. Ergo cum iam ad cicatricem vulnus intendit, extentis, iacere feminibus et cruribus oportet, nisi tamen molles harenosive calculi fuerunt: sub his enim tardius vesica purgatur; ideoque diutius plagam patere necessarium est et tum demum, ubi iam nihil tale extra fertur, ad cicatricem perduci. Quod si antequam vesica purgata est, orae se glutis narunt, dolorque et inflammatio redierunt, vulnus digitis vel averso specillo diducendum est, ut torquentibus detur exitus; iisque effusis cum diutius pura urina descendat, tum demum quae cicatricem inducant ponenda sunt; extendendique, ut supra (7) posui, pedes quam maxime iuncti. Quod si fistulae metus ex is causis, quas proposui (26.2I), subesse videbitur, quo facilius cludatur ea vel certe coangustetur, in anum quoque danda plumbea fistula est; extentisque cruribus femina talique inter se deligandi sunt, donec, qualis futura est, cicatrix sit.

proximus cancer metus sum is cognosco si et per vulnus et per ipse colo fluo sanies malus odor cum is quidam ab concretum sanguis non abhorreo tenuis caruncula lanulis similis praeter hic si ora vulnus aridus sum si doleo inguina si febris non deficio is in nox augeo si inordinatus horror accedo considero autem sum in quam pars cancer is tendo si ad colo induresco is locus et rubeo et tango dolor excito testiculus intumesco si in ipse vesica anus dolor sequor coxa duro non facilis crus extendo possum at si in alteruter latus oculus is expono sum paro utrimque idem nosco sed paruus habeo primus autem ad res pertineo corpus rectus iacio ut superus pars idem semper sum in quam vitium fero ita si ad colo eo supinus is collocaris debeo si ad vesica in venter si in latus in is qui integer sum deinde ubi venio sum ad curatio homo in aqua demitto in qui marrubium decoquo sum aut cupressus aut myrtus idem umor clystere intus ago tum superpono lenticula cum malicorium misceo qui uter ex vinum decoquo sum vel rubus aut olea folium idem modo decoquo alius medicamentum qui ad cohibeo purgo cancer propono v ex qui si qui sum aridus per scriptorium calamus inspiro ubius sto coepio cancer mulceo vulnus eluo vitabiturque is tempus cero qui ad recipio is malus corpus emollio potis plumbum elotum cum vinum inunguetur supo idem linteolum illitus inpono sub qui pervenio ad sanitas possum cum is tamen qui non ignoro orior cancer saepe afficio stomachus qui cum vesica quidam consortio sum ex is fio ut neque retineo cibus neque si qui retendo sum coquo neque corpus alo ideo ne vulnus quidem aut purgaris aut al possum qui necessarius mors maturo sed ut hic succurro nullus modo possum sic ab primus tamen diu teneo ratio curatio sum in qui quidam observatio ad cibus quoque potio pertineo necessarius sum nam cibus inter principia non nisi umidus do debeo ubi ulcus purgo sum ex medius materia holus et salsamentum semper alienus sum potio opus sum modicus nam si parum bibo accendo vulnus et vigil urgeo et volo corpus minuo si multus aequus adsumo subinde vesica impleo eo irrito non nisi aqua autem bibo sum manifestius sum quam ut subinde dico sum soleo verus sub eiusmodi vinco evenio ut alvus non reddo hic aqua duco sum in qui vel faenum graecus vel malva decoquo sum idem umor rodo misceo in ipse vulnus auricularius clystere ago sum ubi is rodo urina neque purgaris patior fere verus primus per vulnus exeo hic deinde is sanesco divido et pars per colo descendo incipio donec ex totus plaga claudo qui interdum tertius mensis interdum non ante sextus nonnumquam exigo quoque annus fio neque desperaris debeo solidus glutinatio vulnus nisi ubi aut vehemens rumpo cervix sum aut ex cancer multus magnus caruncula simul nervosus aliqui excido sed ut vel nullus ibi fistula vel exiguus admodum relinquo summus cura provideo sum ergo cum iam ad cicatrix vulnus intendo extendo iacio feminibus et crus oportet nisi tamen mollis harenosive calculis sum sub hic enim tardus vesica purgo ideo diu plaga pateo necessarius sum et tum demum ubi iam nihil talis extra fero ad cicatrix perduco qui si antequam vesica purgo sum ora sui glutis narunt dolo et inflammatio redeo vulnus digitus vel averto specillum diduco sum ut torqueo do exitus is effundo cum diu purus urina descendo tum demum qui cicatrix induco pono sum extendendique ut supra pono pes quam magnus jungo qui si fistula metus ex is causa qui propono eo subsum video quo facilis cludatur is vel certus coangusto in anus quoque do plumbea fistula sum extendo crus femina talis inter sui deligo sum donec qualis sum sum cicatrix sum


16 In cubito autem tria coire ossa umeri et radii et cubiti ipsius, ex iis, quae prima parte huius voluminis (1.19) posita sunt, intellegi potuit. Si cubitus, qui adnexus umero est, ab hoc excidit, radius, qui adiunctus est, interdum trahitur, interdum subsistit. In omnes vero quattuor partes excidere cubitus potest: sed si in priorem prolapsus est, extentum brachium est neque recurvatur; si in posteriorem, brachium curvum est neque extenditur, breviusque altero est; interdum febrem vomitumque bilis movet; si in exteriorem interioremve, brachium porrectum est, sed paulum in eam partem, a qua os recessit, recurvatum.— Quicquid incidit, reponendi ratio una est; neque in cubito tantum sed in iob quoque membris longis, quae per articulum longa testa iunguntur: utrumque membrum in diversas partes extendere, donec spatium inter ossa liberum sit; tum id os, quod excidit, ab ea parte, in quam prolapsum est, in contrariam impellere. Extendendi tamen alia atque alia genera sunt, prout aut nervi valent, aut ossa huc illucve se dederunt. Ac modo manibus solis utendum est, modo quaedam alia adhibenda. Ergo si in priorem partem cubitus prolapsus est, extendi per duos manibus, interdum etiam habenam etiam habenis adiectis, satis est; deinde rotundum aliquid a lacerti parte ponendum est, et super id repente cubitus ad umerum inpellendus est. At in aliis casibus commodissimum est eadem ratione brachium extendere, quae fracto cubito supra (10.4) posita est, et tum ossa reponere. Reliqua eadem curatio est, quae in omnibus: celerius tantum et saepius id resolvendum est, multa magis aqua calida fovendum, diutius ex oleo et nitro ac sale perfricandum. In cubito enim celerius quam in ullo alio articulo, sive extra remansit sive intus revertit, callus circumdatur: isque si per quietem increvit, flexus illius postea prohibet.

in cubo autem tres coeo os umerus et radius et cubo ipse ex is qui primus pars hic volumen pono sum intellego possum si cubo qui adnecto umerus sum ab hic excido radius qui adjungo sum interdum traho interdum subsisto in omnis verus quattuor pars excido cubo possum sed si in prior prolabor sum extendo bracchium sum neque recurvatur si in posterus bracchium curvus sum neque extendo brevis alter sum interdum febris vomitumque bilis moveo si in exter interioremve bracchium porrigo sum sed paulus in is pars ab qui os recedo recurvatum quisquis incido repono ratio unus sum neque in cubo tantus sed in iob quoque membrum longus qui per articulis longus testa jungo uterque membrum in diverto pars extendo donec spatium inter os liber sum tum is os qui excido ab is pars in quam prolabor sum in contrarius impello extendo tamen alius atque alius genus sum prout aut nervus valeo aut os huc illucve sui do atque modo manus sol utor sum modo quidam alius adhibeo ergo si in prior pars cubo prolabor sum extendo per duo manus interdum etiam habena etiam habena adicio satis sum deinde rotundus aliquis ab lacertus pars pono sum et super is repens cubo ad umerus inpello sum at in alius casus commodus sum idem ratio bracchium extendo qui frango cubo supra pono sum et tum os repono reliquus idem curatio sum qui in omnis celer tantus et saepis is resolvendum sum multus magis aqua calidum foveo diu ex oleum et nitrum atque sal perfrico in cubo enim celer quam in ullus alius articulus sive extra remaneo sive intus revorto callus circumdo eo si per quies incerno flecto ille postea prohibeo


Cava vero ulcera commodissime implent ex iis, quae supra posita sunt, sphaerion et id, quod Philalethus vocatur. Idem sphaerion vetusti ulceribus et vix ad cicatrices venientibus optime succurrit.

cavo verus ulcus commodus impleo ex is qui supra pono sum sphaerion et is qui philalethus voco idem sphaerion vetustus ulcus et vix ad cicatrix venio optume succurro


20 Intra ipsa vero intestina consistunt duo morbi, quorum alter in tenuiore, alter in pleniore est. Prior acutus est, insequens esse longus potest. Diocles Carystius tenuioris intestini morbum xordayo/n, plenioris ei0leo/n nominavit: a plerisque video nunc illum priorem ei0leo/n, hunc koliko/n nominari. Sed prior modo supra umbilicum, modo sub umbilico dolorem movet. Fit alterutro loco inflammatio; nec alvus nec spiritus infra transmittitur. Si superior pars adfecta est, cibus, si inferior, stercus per os redditur, si utrumlibet, vetus est. Adicit periculo vomitus biliosus, mali odoris, aut varius aut niger.— Remedium est sanguinem mittere aut cucurbitulas pluribus locis admovere, non ubique cute incisa: id enim duobus aut tribus locis satis est: ex ceteris spiritum evocare abunde est. Tum animadvertere oportet quo loco malum sit: solet enim contra id tumere. Et si supra umbilicum est, alvi ductio utilis non est: si infra est, alvum ducere, ut Erasistrato placuit, optimum est, et saepe id auxilii satis est. Ducitur aut percolato tisanae cremore cum oleo et melle, sic ut praeterea nihil adiciatur. Si nihil tumet, duas manus imponere oportet supra summum ventrem, paulatimque deducere: invenietur enim mali locus, qui necesse est renitatur; et ex eo deliberari poterit, ducenda necne alvus sit. Illa communia sunt; calida cataplasmata admovere, eaque imponere a mammis usque ad inguina et spinam ac saepe mutare; brachia cruraque perfricare, demittere totum hominem in calido oleo: si dolor non quiescit, etiam in alvum ex parte inferiore tres aut quattuor cyathos calidi olei dare. Ubi per haec consecuti sumus, ut iam ex inferiore parte spiritus transmittatur, offerre potui mulsum tepidum non multum: nam ante magna cura vitandum est, ne quid bibat. Si id commode cessit, adicere sorbitionem. Ubi dolor et febricula quierunt, tum demum uti cibo pleniore, sed neque inflante neque duro neque valido, ne intestina adhuc imbecilla laedantur: potui vero nihil praeterquam puram aquam. Nam sive quid vinulentum sive acidum est, id huic morbo alienum est. Ac postea quoque vitare oportet balneum, ambulationem, gestationem, ceterosque corporis motus: nam facile id malum redire consuevit, et, sive cum frigus subit sive aliqua iactatio, nisi bene iam confirmatis intestinis revertitur.

intra ipse verus intestinum consisto duo morbus qui alter in tenuis alter in plenus sum prior acutus sum insequor sum longus possum diocles carystius tenuis intestinus morbus xordayo n plenus is leo n nomino ab plerusque video nunc ille prior is leo n hic koliko n nominaris sed prior modo supra umbilicus modo sub umbilicus dolor moveo fio alteruter locus inflammatio neque alvus neque spiritus infra transmitto si superus pars afficio sum cibus si inferus stercus per os reddo si uter vetus sum adicio periculum vomo biliosus malus odor aut varius aut niger remedium sum sanguis mitto aut cucurbitula multus locus admoveo non ubique cutis incido is enim duo aut tres locus satis sum ex ceterus spiritus evocaris abunde sum tum animadverto oportet quo locus malus sum soleo enim contra is tumeo et si supra umbilicus sum alvus ductio utilis non sum si infra sum alvus duco ut erasistratus placeo bonus sum et saepe is auxilium satis sum duco aut percolo tisanae cremor cum oleum et mel sic ut praeterea nihil adicio si nihil tumeo duo manus impono oportet supra superus venter paulatim deduco invenio enim malus locus qui necesse sum renitor et ex is deliberaris possum duco necne alvus sum ille commune sum calidum cataplasmo admoveo is impono ab mamma usque ad inguina et spina atque saepe muto bracchium crus perfricaris demitto totus homo in calidus oleum si dolor non quiesco etiam in alvus ex pars inferus tres aut quattuor cyathus calidus oleum do ubius per hic consequor sum ut iam ex inferus pars spiritus transmitto offero possum mulsum tepidus non multus nam ante magnus cura vito sum ne quis bibo si is commodus cedo adicio sorbitio ubius dolor et febricula quiesco tum demum uti cibus plenus sed neque inflo neque durus neque validus ne intestinum adhuc imbecillus laedo possum verus nihil praeterquam purus aqua nam sive quis vinulentum sive acidus sum is hic morbus alienus sum atque postea quoque vitaris oportet balneum ambulatio gestatio ceter corpus moueo nam facilis is malus redeo consuesco et sive cum frigus subeo sive aliqui jactatio nisi bene iam confirmo intestinum revorto


Expeditius ad idem fit, quod habet visci, simini stercoris, resinae, sulpuris ignem non experti pares portiones; et in quo est sulpuris P. I, lapidis quem pyriten vocant P. IIII, cumini acetabulum. Item in quo est lapidis eiusdem pars una, sulpuris duae partes, resinae terebenthinae partes tres.

expedio ad idem fio qui habeo viscum simini stercus resina sulfur ignis non experior par portio et in quo sum sulfur p eo lapis qui pyrites voco p quattuor cuminum acetabulis item in quo sum lapis idem pars unus sulfur duo pars resina terebenthinae pars tres


Quibus exploratis, ubi aliquis ictus est qui servari potest, protinus prospicienda duo sunt: ne sanguinis profusio neve inflammatio interemat. Si profusionem timemus, quod ex sede vulneris et ex magnitudine eius et ex impetu ruentis sanguinis intellegi potest, siccis linamentis vulnus inplendum est, supraque imponenda spongia ex aqua frigida expressa ac manu super conprimenda. Si parum sic sanguis conquiescit, saepius linamenta mutanda sunt, et si sicca parum valent, aceto madefacienda sunt. Id vehemens ad sanguinem subprimendum est; ideoque quidam id volneri infundunt. Sed alius rursus metus subest, ne nimis valenter ibi retenta materia magnam inflammationem postea moveat. Quae res efficit, ut neque rodentibus medicamentis neque adurentibus et ob id ipsum inducentibus crustam sit utendum, quamvis pleraque ex his sanguinem supprimunt; sed, si semel ad ea decurritur, iis potius, quae mitius idem efficiunt. Quod si illa quoque profluvio vincuntur, venae quae sanguinem fundunt adprehendendae, circaque id quod ictum est duobus locis deligandae intercidendaeque sunt, ut et in se ipsae coeant, et nihilo minus ora praeclusa habeant. Ubi ne id quidem res patitur, possunt ferro candenti aduri. Sed etiam satis multo sanguine effuso ex eo loco, quo neque nervus neque musculus est, ut puta in fronte vel superiore capitis parte, commodissimum tamen est cucurbitulam admovere a diversa parte, ut illuc sanguinis cursus revocetur.

qui exploro ubi aliquis iacio sum qui servaris possum protinus prospicio duo sum ne sanguis profusio neve inflammatio interimo si profusio timeo qui ex sedes vulnus et ex magnitudo is et ex impetus ruo sanguis intellego possum siccus linamentum vulnus inpleo sum supra impono spongia ex aqua frigidus exprimo atque manus super conprimenda si parum sic sanguis conquiesco saepis linamentum muto sum et si sicco parum valeo acetum madefacio sum is vehemens ad sanguis subprimendum sum ideo quidam is vulnus infundo sed alius rursus metus subsum ne nimis valenter ibi retineo materia magnus inflammatio postea moveo qui res efficio ut neque rodo medicamentum neque aduro et ob is ipse induco crusta sum utor quivis plerusque ex hic sanguis supprimo sed si semel ad is decurro is potis qui mitis idem efficio qui si ille quoque profluvius vinco vena qui sanguis fundo adprehendo circo is qui ictus sum duo locus deligo intercisi sum ut et in sui ipse coeo et nihilum paruus os praecludo habeo ubius ne is quidem res patior possum ferrum candeo aduro sed etiam satis multus sanguis effundo ex is locus quo neque nervus neque musculus sum ut puto in frons vel superus capio pars commodus tamen sum cucurbitula admoveo ab diverto pars ut illic sanguis curro revoco


Evidentes vero has appellant, in quibus quaerunt, initium morbi calor attulerit an frigus, fames an satietas, et quae similia sunt: occursurum enim vitio dicunt eum, qui originem non ignorarit.

evidens verus hic appello in qui quaero initium morbus calor affero an frigus fames an satietas et qui similis sum occurro enim vitio dico is qui origo non ignoro


24 Ubi vero in ipso inguine ramex est, si tumor modicus est, semel incidi, si maior, duabus lineis debet, ut medium excidatur; deinde non extracto testiculo, sicut intestinis quoque prolapsis interdum fieri docui (20.5), colligendae venae vinciendaeque, ubi tunicis inhaerebunt, et sub his praecidendae sunt. Neque quicquam novi curatio vulneris eius requirit.

ubius verus in ipse inguine ramex sum si tumor modicus sum semel incido si magnus duo linea debeo ut medius excido deinde non extraho testiculus sicut intestinum quoque prolabor interdum fio doceo colligo vena vinciendaeque ubi tunica inhaereo et sub hic praecido sum neque quisquam nosco curatio vulnus is requiro


Nam si adstrictum est, ducenda alvus est, movenda urina, eliciendus omni modo sudor. In hoc genere morborum emisisse sanguinem, concussisse vehementibus festationibus corpus, in lumine habuisse, imperasse famem, sitim, vigiliam prodest. Utile est etiam ducere in balneum, prius demittere in solium, tum ungere, iterum ad solium redire multaque aqua fovere inguina; interdum etiam oleum in solio cum aqua calida miscere; uti cibo serius sunt rarius, tenui, simplici, molli, calido, exiguo, maximeque holeribus, qualia sunt lapatium, urtica, malva, vel iure etiam concharum musculorumve aut lucustarum: neque danda caro nisi elixa est. At potio esse debet magis liberalis, et ante cibum et post hunc et cum hoc ultra quam sitis coget. Poteritque a balineo etiam pinguius aut dulcius dari vinum; poterit semel aut bis interponi Graecum salsum.

nam si adstringo sum duco alvus sum moveo urina elicio omnis modo sudor in hic genus morbus emitto sanguis concutio vehemens festatio corpus in lumen habeo impero fames sitis vigilia prodo utilis sum etiam duco in balneum prior demitto in solium tum ungo iterum ad solium redeo multo aqua foveo inguina interdum etiam oleum in solium cum aqua calidum misceo uti cibus serus sum rarus tenuis simplex mollis calidus exiguus magnus holeribus qualis sum lapatium urtica malva vel ius etiam concharis musculorumve aut lucusta neque do carus nisi elixo sum at potio sum debeo magis liberalis et ante cibus et post hic et cum hic ultra quam sum cogo possum ab balineo etiam pinguis aut dulcis do vinum possum semel aut bis interpono graecus salio


23 Inter notissimos morbos est etiam is, qui comitialis vel maior nominatur. Homo subito conci-dit, ex ore spumae moventur, deinde interposito tempore ad se redit, et per se ipse consurgit. Id genus saepius viros quam feminas occupat. Ac solet quidem etiam longum esse usque mortis diem et vitae non periculosum: interdum tamen cum recens est, hominem consumit. Et saepe eum, si remedia non sustulerunt, in pueris veneris, in pullis menstruorum initium tollit. Modo cum distentione autem nervorum prolabitur aliquis, modo sine illa. Quidam hos quoque isdem quibus lethargicos excitare conantur; quod admodum supervacuum est, et quia ne lethargicus quidem his sanatur, et quia, cum possit ille numquam expergisci atque ita fame interire, hic ad se utique revertitur. Ubi concidit aliquis, si nulla nervorum distentio accessit, utique sanguis mitti non debet: si accessit, non utique mittendus est, nisi alia quoque hortantur. Necessarium autem est ducere alvum, vel nigro veratro purgare, vel utrumque facere, si vires patiuntur; tunc caput tondere oleoque et aceto perunguere; cibum post diem tertium, simul transit hora, qua concidit, dare. Neque sorbitiones autem his aliique molles et faciles cibi neque caro, minimeque suilla, convenit, sed media materia: nam et viribus opus est et cruditates cavendae sunt; cum quibus fugere oportet solem, balneum, ignem omniaque calfacientia; item frigus, vinum, venerem, loci praecipitis conspectum omniumque terrentium, vomitum, lassitudines, sollicitudines, negotia omnia.

inter nosco morbus sum etiam is qui comitial vel magnus nomino homo subeo concieo dit ex os spuma moveo deinde interpono tempus ad sui redeo et per sui ipse consurgo is genus saepis vir quam femina occupo atque soleo quidem etiam longus sum usque mors dies et vita non periculosus interdum tamen cum recens sum homo consumo et saepe is si remedio non tollo in puer venio in pullus menstruus initium tollo modo cum distentio autem nervus prolabor aliquis modo sine ille quidam hic quoque idem qui lethargicus excitaris conor qui admodum supervacuus sum et quia ne lethargicus quidem hic sano et quia cum possum ille numquam expergiscor atque ita fames intereo hic ad sui utique revorto ubius concido aliquis si nullus nervus distentio accedo utique sanguis mitto non debeo si accedo non utique mitto sum nisi alius quoque hortor necessarius autem sum duco alvus vel niger veratrum purgaris vel uterque facio si vireo patior tunc caput tondeo oleo et acetum perunguere cibus post dies tertius simul transeo hora qui concido do neque sorbitio autem hic alius mollis et facilis cibus neque carus minimus suillus convenio sed medius materia nam et vis opus sum et cruditas caveo sum cum qui fugio oportet sol balneum ignis omne calfacientia item frigus vinum venerem locus praecipio conspectus omne terreo vomo lassitudo sollicitudo negotium omnis


Igitur calvaria incipit, ex interiore parte concava, extrinsecus gibba, utrimque levis, et qua cerebri membranam contegit et qua cute capillum gignente contegitur; eaque simplex ab occipitio et temporibus, duplex usque in verticem a fronte. Ossaque eius ab exterioribus partibus dura, ab interioribus, quibus inter se conectuntur, molliora sunt; interque ea venae discurrunt, quas his alimentum subministrare credibile est. Rara autem calvaria solida sine suturis est; locis tamen aestuosis facilius invenitur; et id caput firmissimum atque a dolore tutissimum est. Ex ceteris, quo suturae pauciores sunt, eo capitis valetudo commodior est: neque enim certus earum numerus est, sicut ne locus quidem. Fere tamen duae insuper aures tempora a superiore capitis parte discernunt; tertia ad aures per verticem tendens occipitium a summo capite diducit. Quarta ab eodem vertice per medium caput ad frontem procedit; eaque modo sub imo capillo desinit, modo frontem ipsam secans inter supercilia finit Ex his ceterae quidem suturae in unguem committuntur: eae vero, quae super aures traversae sunt, totis oris paulatim extenuantur atque ita inferiora ossa superioribus leniter insidunt. Crassissimum vero in capite os post aurem est, qua capillus, ut verisimile est, ob id ipsum non gignitur. Sub quoque musculis, qui tempora conectunt, os medium in exteriorem partem inclinatum positum est. At facies suturam habet maximam, quae a tempore incipiens per medios oculos naresque transversa pervenit ad alterum tempus. A qua breves duae sub interioribus angulis deorsum spectant; et malae quoque in summa parte singulas transversas suturas habent. A mediisque naribus aut superiorum dentium gingivis per medium palatum una procedit, aliaque transversa idem palatum secat. Et suturae quidem in plurimis hae sunt.

igitur calvaria incipio ex interior pars concavus extrinsecus gibbus utrimque levis et qui cerebrum membrana contego et qui cutis capillus gigno contego is simplex ab occipitium et tempus duplex usque in vertex ab frons ossa is ab exter pars durus ab interior qui inter sui conecto mollis sum inter is vena discurro qui hic alimentum subministraris credibilis sum rarus autem calvaria solidus sine suo sum locus tamen aestuosus facilis invenio et is caput firmus atque ab dolor tueor sum ex ceterus quo suo paucus sum is capio valetudo commodus sum neque enim certus is numerus sum sicut ne locus quidem fere tamen duo insuper auris tempus ab superus capio pars discerno tertius ad auris per vertex tendo occipitium ab superus caput diduco quartus ab idem vertex per medius caput ad frons procedo is modo sub imus capillus desino modo frons ipse seco inter supercilium finio ex hic ceterus quidem suo in unguis committo is verus qui super auris traversae sum totus ora paulatim extenuo atque ita inferus os superus lenis insido crassus verus in caput os post auris sum qui capillus ut verisimilis sum ob is ipse non gigno sub quoque musculis qui tempus conecto os medius in exter pars inclino pono sum at facies suo habeo maximus qui ab tempus incipio per medius oculus no transverto pervenio ad alter tempus ab qui brevis duo sub interior angulis deorsum specto et malus quoque in summus pars singulus transverto suo habeo ab medius naris aut superus dens gingiva per medius palo unus procedo alius transverto idem palo seco et suo quidem in multus hic sum


16 Haec in capite fere medicamentis egent. Sub ipsis vero auribus oriri parotides solent, modo in secunda valetudine ibi inflammatione orta, modo post longas febres illuc inpetu morbi converso. Id abscessus genus est: itaque nullam novam curationem desiderat, animadversionem tantummodo hanc habet necessariam: quia, si sine morbo id intumuit, primum reprimentium faciendum experimentum est; si adversa valetudine, illud inimicum est maturarique et quam primum aperiri commodius est.

hic in caput fere medicamentum egeo sub ipse verus auris orior parotis soleo modo in secundus valetudo ibi inflammatio orior modo post longus febris illic impetus morbus converro is abscedo genus sum itaque nullus novus curatio desidero animadversio tantummodo hic habeo necessaria quia si sine morbus is intumesco primus reprimo facio experimentum sum si adverso valetudo ille inimicus sum maturo et quam primus aperio commodus sum


Chrysippi: resinae liquidae, sandaracae, piperis, singulorum P. XII; quibus cerae paulum adicitur.

chrysippus resina liquidus sandaraca pipo singulus p duodecim qui cera paulus adicio


13 At in cervice inter cutem et asperam arteriam tumor increscit: bronchocelen Graeci vocant; quo modo caro hebes, modo umor aliquis melli aquaeve similis includitur, interdum etiam minutis ossibus pili inmixti. Ex quibus quicquid est, tunica continetur.— Potest autem adurentibus medicamentis curari, quibus summa cutis cum subiecta tunica exestur. Quo facto, sive umor est, profluit; sive quid densius, digitis educitur; tum ulcus sub linamentis sanescit. Sed scalpelli curatio brevior est. Medio tumore una linea inciditur usque ad tunicam; deinde vitiosus sinus ab integro corpore separatur digito, totusque cum velamento suo eximitur. Tum aceto, cui vel salem vel nitrum aliquis adiecit, eluitur, oraeque una sutura iunguntur; ceteraque eadem quae in aliis suturis superiniciuntur leviterque inde, ne fauces urgeatque, deligatur. Si quando autem tunica eximi non potuerit, intus inspergenda adurentia; linamentisque id curandum est et ceteris pus moventibus.

at in cervix inter cutis et asper arteria tumor incresco bronchocelen graecum voco quo modo carus hebeo modo umor aliquis mel aquaeve similis includo interdum etiam minuo os pilus immixtus ex qui quisquis sum tunica contineo possum autem aduro medicamentum curaris qui summus cutis cum subiectum tunica exestur quo facio sive umor sum profluo sive quis densus digitus educo tum ulcus sub linamentum sanesco sed scalpellus curatio brevis sum medium tumor unus lineus incido usque ad tunica deinde vitiosus sinus ab integer corpus separo digitus totus cum velamentum suus eximo tum acetum qui vel sal vel nitrum aliquis adiicio eluo ora unus suo jungo ceter idem qui in alius suo superinicio levis inde ne fauces urgeo deligo si quando autem tunica eximo non possum intus inspergenda aduro linamentisque is curo sum et ceterus pus moveo


Alterum stomacho peius, ad somnum valentius, ex his fit: mandragorae P. = -; apii seminis, item hyoscyami seminis, singulorum P. IIII; quae ex vino teritur. Unum autem eiusdem magnitudinis, quae supra (1) posita est, abunde est sumpsisse.

alter stomachus malus ad somnus valeo ex hic fio mandragoras p apium semen item hyoscyamus semen singulus p quattuor qui ex vinum tero unus autem idem magnitudo qui supra pono sum abunde sum sumo


24 In digitis nihil ultra fieri debet quam quod in iis, qui sunt in manu, positum est (19). Potest tamen conditus articulus medius aut summus canaliculo aliquo contineri.

in digitus nihil ultra fio debeo quam qui in is qui sum in manus pono sum possum tamen condio articulus medius aut summus canaliculus aliquis contineo


In nullo quidem morbo minus fortuna sibi vindicare quam ars potuisset: ut pote quom repugnante natura nihil medicina proficiat. Magis tamen ignoscendum medico est parum proficienti in acutis morbis quam in longis: hic enim breve spatium est, intra quod, si auxilium non profuit, aeger extinguitur: ibi et deliberationi et mutationi remediorum tempus patet, adeo ut raro, si inter initia medicus accessit, obsequens aeger sine illius vitio pereat. Longus tamen morbus cum penitus insedit, quod ad difficultatem pertinet, acuto par est. Et acutus quidem quo vetustior est, longus autem quo recentior, eo facilius curatur.

in nullus quidem morbus paruus fortuna sui vindicaris quam ars possum ut potis cum repugno natura nihil medicina proficio magis tamen ignosco medico sum parum proficio in acuo morbus quam in longus hic enim brevis spatium sum intra qui si auxilium non prosum aeger extinguitur ibi et deliberatio et mutatio remedium tempus pateo adeo ut rarus si inter initium medicus accedo obsequor aeger sine ille vitio pereo longus tamen morbus cum penitus insedeo qui ad difficultas pertineo acuo par sum et acutus quidem quo vetustus sum longus autem quo recens is facilis curo


In maiore vero inflammatione iisdem medicamentis utendum est, quae ad ulcera oris supra (cap. XI) posita sunt: et mollis linamenti paulum involvendum ex iis aliqua compositione, quas antheras vocari dixi (cap. XI, 2), demittendumque id inter dentem et gingivam. Quod si † duriore id prohibebit extrinsecus admovendus erit spongia vapor calidus, inponendumque ceratum, Si suppuratio se ostendet, diutius eo vapore utendum erit, et continendum ore calidum mulsum, in quo ficus decocta sit; idque subcrudum incidendum, ne, si diutius ibi pus remanserit, os laedat. Quod si maior is tumor est, commodius totum exciditur, sic ut ex utraque parte dens liberetur. Pure exempto si levis plaga est, satis est ore calidam aquam continere, extrinsecus fovere eodem vapore; si maior est, lenticulae cremore uti iisdemque medicamentis, quibus cetera ulcera is curantur. Alia quoque ulcera in gingivis plerumque oriuntur, quibus eadem quae in reliquo ore succurrunt; maxime tamen mandere ligustrum oportet, sucumque eum ore continere. Fit etiam interdum, ut gingivae ulcere, sive parulis fuit sive non fuit, diutius pus feratur; quod aut dente corrupto, aut fracto vel aliterque vitiato osse; maximeque id per fissum evenire consuevit. Ubi incidit, locus aperiendus, dens eximendus; si quid vitiosi est, radendum. Post quae quid fieri debeat, supra (cap. XI) in aliorum ulcerum curatione conprehensum est. Si vero a dentibus gingivae recedunt, eaedem antherae succurrunt. Utile est etiam pira aut mala non permatura mandere, et ore eum umorem continere. Idemque praestare non acre acetum in ore retentum potest.

in magnus verus inflammatio idem medicamentum utor sum qui ad ulcus ora supra cap xi pono sum et mollio linamenti paulus involvendum ex is aliqui compositio qui anthera vocaris dico cap xi demitto is inter dens et gingiva qui si durus is prohibeo extrinsecus admoveo sum spongia vapor calidus inpono cero si suppuratio sui ostendo diu is vapor utor sum et contineo os calidus mulsum in quo ficus decoquo sum is succrudus incido ne si diu ibi pus remaneo os laedo qui si magnus is tumor sum commodus totus excido sic ut ex uter pars dens libero purus eximo si levis plaga sum satis sum os calida aqua contineo extrinsecus foveo idem vapor si magnus sum lenticula cremor uti idem medicamentum qui ceterus ulcus is curo alius quoque ulcus in gingiva plerusque orior qui idem qui in reliquus os succurro magnus tamen mando ligustrum oportet sucus is os contineo fio etiam interdum ut gingiva ulcus sive parulis sum sive non sum diu pus fero qui aut dens corrumpo aut frango vel aliter vitio ossum magnus is per findo evenio consuesco ubius incido locus aperio dens eximo si quis vitiosus sum rado post qui quis fio debeo supra cap xi in alius ulcus curatio comprehendo sum si verus ab dens gingiva recedo idem anthera succurro utilis sum etiam pirum aut malus non permeo mando et os is umor contineo idem praesto non acer acetum in os retendo possum


Ab ea ieiunium intestinum incipit, non ita inplicitum; cui tale vocabulum est, qui numquam quod accepit, continet, sed protinus in inferiores partes transmittit.

ab is ieiunium intestinus incipio non ita implico qui talis vocabulis sum qui numquam qui accipio contineo sed protinus in inferus pars transmitto


Pisciumque eorum, qui ex media materia sunt, quibus maxime utimur, tamen gravissimi sunt, ex quibus salsamenta quoque fieri possunt, qualis lacertus est; deinde ii qui, quamvis teneriores, tamen duri sunt, ut aurata, corvus, sparus, oculata, tunc plani, post quos etiamnum leviores lupi mullique, et post hos omnes saxatiles.

piscis is qui ex medius materia sum qui magnus utor tamen gravis sum ex qui salsamentum quoque fio possum qualis lacertus sum deinde is qui quivis tener tamen durus sum ut auro corvus sparus oculo tunc planus post qui etiamnum levis lupus mullus et post hic omnis saxatilis


27 Ex vulva quoque feminis vehemens malum nascitur proximeque ab stomacho vel adficitur haec vel corpus adficit. Interdum etiam sic exanimat, ut tamquam comitiali morbo prosternat. Distat tamen hic casus eo, quod neque oculi vertuntur nec spumae profluunt nec nervi distenduntur: sopor tantum est. Idque quibusdam feminis crebro revertens perpetuum est.— Ubi incidit, si satis virium est, sanguis missus adiuvat; si parum est, cucurbitulae tamen defigendae sunt in inguinibus. Si diutius aut iacet aut alioqui iacere consuevit, admovere oportet naribus extinctum ex lucerna linamentum, vel aliud ex iis, quae foedioris odoris esse rettuli (III.20, 1), quod mulierem excitet. Idemque aquae quoque frigidae perfusio efficit. Adiuvatque ruta contrita cum melle, vel ex cyprino ceratum, vel quodlibet calidum et umidum cataplasma naturalibus pube tenus impositum. Inter haec etiam perfricare coxas et poplites oportet. Deinde ubi ad se redit, circumcidendum vinum est in totum annum, etiamsi casus idem non revertitur. Frictione cottidie utendum totius quidem corporis, praecipue vero ventris et poplitum. Cibus ex media materia dandus; sinapi super imum ventrem tertio quoque aut quarto die imponendum, donec corpus rubeat. Si durities manet, mollire commode videtur solanum in lac demissum, deinde contritum, et cera alba atque medulla cervina cum irino, aut sebum taurinum vel caprinum cum rosa mixtum. Dandum etiam potui vel castoreum est vel git vel anetum. Si parum pura est, purgatur iunco quadrato. Si vero vulva exulcerata est, ceratum ex rosa fiet, ei recens suilla adeps et ex ovis album misceatur, idque adponatur; vel album ex ovo cum rosa mixtum, adiecto, quo facilius consistat, contritae rosae pulvere. Dolens vero ea sulpure suffumigari debet. At si purgatio nimia mulieri nocet, remedio sunt cucurbitulae cute incisa inguinibus vel etiam sub mammis admotae. Si maligna purgatio est, subicienda sunt medicamenta quae evocent sanguinem: costum, puleium, violae albae, apium, nepita et satureia et hysopum, In cibum quoque accipiat quae apta sunt: porrum, rutam, cyminum, caepas, sinapi, vel omne acrum olus. Si vero sanguis, qui ex inferiore parte erumpere solet, is ex naribus eruperit, incisis inguinibus adponenda est cucurbita idque per tres vel quattuor menses tricesimo quoque die repetieris: tunc scias hoc vitium sanasse. Si vero non se sanguis ostenderit, scias ei dolores capitis surgere. Tunc ex brachio ei sanguis emittendus est et statim curasti eam.

ex volva quoque femina vehemens malus nascor proximus ab stomachus vel afficio hic vel corpus afficio interdum etiam sic exanimo ut tamquam comitial morbus prosterno disto tamen hic casus is qui neque oculus verto neque spuma profluo neque nervus distendo sopor tantus sum is quidam femina creber revorto perpetuus sum ubius incido si satis vis sum sanguis mitto adjuvo si parum sum cucurbitula tamen defigo sum in inguinibus si diu aut iaceo aut alioqui iacio consuesco admoveo oportet naris exstinctus ex lucerna linamentum vel alius ex is qui foedus odor sum rettulis iii qui mulier excito idem aqua quoque frigida perfusio efficio adiuvatque ruo contero cum mel vel ex cuprinus cero vel qui calidus et umidus cataplasmo natural pubes tenus impono inter hic etiam perfricaris coxa et poples oportet deinde ubi ad sui redeo circumcido vinum sum in totus annus etiamsi casus idem non revorto frictio cottidie utor totus quidem corpus praecipuus verus venter et poples cibus ex medius materia do sinapis super imus venter tertius quoque aut quartum dies impono donec corpus rubeo si durities maneo mollio commodus video solanum in lac demitto deinde contero et cero albus atque medulla cervinus cum irinum aut sebum taurinus vel caprinus cum rodo misceo do etiam possum vel castoreum sum vel git vel aneo si parum purus sum purgo juncus quadro si verus volva exulcero sum cero ex rodo fio is recens suillus adeps et ex ovum albus misceo is appono vel albus ex ovo cum rodo misceo adicio quo facilis consisto contero rodo pulvis doleo verus is sulfur suffumigaris debeo at si purgatio nimius mulier noceo remedium sum cucurbitula cutis incido inguinibus vel etiam sub mamma admoveo si malignus purgatio sum subicio sum medicamentum qui evoco sanguis costum puleium viola albus apis nepita et satureia et hysopum in cibus quoque accipio qui apto sum porrus ruo cuminum caepa sinapis vel omnis acra olus si verus sanguis qui ex inferus pars erumpo soleo is ex naris erumpo incido inguinibus appono sum cucurbita is per tres vel quattuor mensis tricesimo quoque dies repetieris tunc scio hic vitium sano si verus non sui sanguis ostendo scio is dolor capio surgo tunc ex bracchium is sanguis emittendus sum et statim curo is


Quod si mali plus est et vera phthisis est, inter initia protinus occurrere necessarium est: neque enim facile is moribus, cum inveteravit, evincitur. Opus est, si vires patiuntur, longa navigatione, caeli mutatione, sic ut densius quam id est, ex quo discedit aeger, petatur: ideoque aptissime Alexandriam ex Italia itur. Fereque id posse inter principia corpus pati debet, cum hic morbus aetate firmissima maxime oriatur, id est ab anno XIIX ad annum XXXV. Si id inbecillitas non sinit, nave tamen non longe gestari commodissimum est. Si navigationem aliqua res prohibet, lectica vel alio modo corpus movendum est; tum a negotiis abstinendum est omnibusque rebus, quae sollicitare animum possunt; somno indulgendum; cavendae destillationes, ne, si quid cura levarit, exasperent; et devitanda cruditas, simulque et sol et frigus; os obtegendum; fauces velandae; tussicula suis remediis finienda; et quamdiu quidem febricula incursat, huic interdum abstinentia, interdiu etiam tempestivis cibis medendum; eoque tempore bibenda aqua.Lac quoque, quod in capitis doloribus et in acutis febribus et per eas facta nimia siti, ac, sive praecordia tument, sine biliosa urina est, sive sanguis fluxit, pro veneno est, in pthisi tamen, sicut in omnibus longis difficilibusque febriculis recte dari potest. Quod si febris aut nondum incursat, aut iam remisit, decurrendum est ad modicas exercitationes, maximeque ambulationes, item lenes frictiones. Balineum alienum est. Cibus esse debet primo acer, ut alium, porrum, idque ipsum ex aceto, vel ex eodem intubus, ocimum, lactuca, dein lenis, ut sorbitio ex tisana vel ex halica vel ex amulo, lacte adiecto. Idem oriza quoque et, si nihil aliud est, far praestat. Tum in vicem modo his cibis, modo illis utendum est; adiciendaque quaedam ex media materia, praecipueque vel ex pruna cerebellum vel pisciculus et his similia. Farina etiam cum sebo ovillo caprinove mixta, deinde incocta pro medicamento est. Vinum adsumi debet leve, austerum. Hactenus non magna mole pugnatur. Si vehementior noxa est, ac neque febricula neque tussis quiescit, tenuarique corpus apparet, validioribus auxiliis opus est. Exulcerandum est ferro candenti, uno loco sub mento, altero in gutture, duobus ad mammam utramque, item sub imis ossibus scapularum, quas ὠμοπάτασGraeci vocant, sic, ne sanescere ulcera sinas nisi tussi finita; cui per se quoque medendum esse manifestum est. Tum ter quaterve die vehementer extremae partes perfricandae; thorax levi manu pertractandus; post cibum intermittenda hora, et perfricanda crura brachiaque. Interpositis denis diebus demittendus aeger in solium, in quo sit aqua calida et oleum, Ceteris diebus bibenda aqua; tum vinum; si tussis non est, potui frigidum dandum; si est, egelidum. Utile est etiam cibos in remissionibus cotidie dari, frictiones gestationesque similiter adhibere, eadem acria quarto aut quinto die adsumere, interdum herbam sanguinalem ex aceto vel plantaginem esse. Medicamentum etiam est vel plantaginis sucus per se, vel marrubii cum melle incoctus, ita ut illius cyathus sorbilo sumatur huius cocleare plenum paulatim delingatur, vel inter se mixta et incocta resinae terebinthinae pars dimidia, buturi et mellis pars altera. Praecipua tamen ex his omnibus sunt victus, vehiculum et navis, sunt sorbitio. Alvus cita utique vitanda est. Vomitus in hoc morbo frequens perniciosus est, maximeque sanguinis. Qui meliusculus esse coepit, adicere debet exercitationes, frictiones, cibos, deinde ipse se suppresso spiritu perfricare, diu abstinere a vino, balineo, venere.

qui si malus multus sum et verus phthisis sum inter initium protinus occurro necessarius sum neque enim facilis is mos cum inveterasco evincitur opus sum si vireo patior longus navigatio caelum mutatio sic ut densus quam is sum ex quo discedo aeger peto ideo aptus alexandrea ex italia eo for is possum inter principia corpus patior debeo cum hic morbus aetas firmus magnus orior is sum ab annus xiix ad annus xxxv si is imbecillitas non sino navus tamen non longus gestaris commodus sum si navigatio aliqui res prohibeo lectica vel alius modo corpus moveo sum tum ab negotium abstineo sum omne res qui sollicito animus possum somnus indulgeo caveo destillatio ne si quis cura levo exaspero et devito cruditas simul et sol et frigus os obtego fauces velandae tussicula suus remedium finio et quamdiu quidem febricula incurso hic interdum abstinentia interdiu etiam tempestivus cibus medeor eo tempus bibo aqua lac quoque qui in capio dolor et in acuo febris et per is facio nimius sitis atque sive praecordia tumeo sine biliosus urina sum sive sanguis fluo pro veneno sum in pthisi tamen sicut in omnis longus difficilis febriculis rectus do possum qui si febris aut nondum incurso aut iam remitto decurro sum ad modicus exercitatio magnus ambulatio item lenis frictio balineum alienus sum cibus sum debeo primus acer ut alius porrus is ipse ex acetum vel ex idem intibus ocimum lactuca deinde lenis ut sorbitio ex tisana vel ex halica vel ex amylum lac adicio idem oriza quoque et si nihil alius sum far praesto tum in vicis modo hic cibus modo ille utor sum adicio quidam ex medius materia praecipuus vel ex pruna cerebellum vel pisciculus et hic similis farina etiam cum sebum ovillus caprinove misceo deinde incoquo pro medicamentum sum vinum adsumo debeo levis austerus hactenus non magnus moles pugno si vehemens noxa sum atque neque febricula neque tundo quiesco tenuo corpus appareo validus auxilium opus sum exulcero sum ferrum candeo unus locus sub mentum alter in guttur duo ad mamma uter item sub imus os scapularis qui graecum voco sic ne sanesco ulcus sino nisi tundo finio qui per sui quoque medeor sum manifestus sum tum ter quater dies vehemens exter pars perfrico thorax levis manus pertracto post cibus intermitto hora et perfrico crus bracchium interpono deni dies demitto aeger in solium in quo sum aqua calidum et oleum ceterus dies bibo aqua tum vinum si tundo non sum possum frigidus do si sum egelidus utilis sum etiam cibus in remissio cottidie do frictio gestatio similis adhibeo idem acer quartum aut quintus dies adsumo interdum herba sanguinal ex acetum vel plantago sum medicamentum etiam sum vel plantago sucus per sui vel marrubium cum mel incoquo ita ut ille cyathus sorbilo sumo hic coclearis plenus paulatim delingo vel inter sui misceo et incoquo resina terebinthinus pars dimidio buturi et mel pars alter praecipuus tamen ex hic omnis sum vinco vehiculis et navus sum sorbitio alvus cieo utique vito sum vomo in hic morbus frequens perniciosus sum magnus sanguis qui meliusculus sum coepio adicio debeo exercitatio frictio cibus deinde ipse sui supprimo spiritus perfricaris diu abstineo ab vinum balineo venio


2 Si vero febris ardens extorret, nulla medicamenti danda potio est, sed in ipsis accessionibus oleo et aqua refrigerandus est; quae miscenda manu sunt, donec albescant. Eo conclavi tenendus, quo multum et purum aerem trahere possit; neque multis vestimentis strangulandus, sed admodum levibus tantum velandus est. Possunt etiam super stomachum inponi folia vitis in aqua frigida tincta. Ac ne siti quidem nimia vexandus est. Alendus maturius est, id est a tertio die, et ante cibum idem perungendus. Si pituita in stomachum coit, inclinata iam accessione vomere cogendus est; tum dandum frigidum holus, aut pomum ex iis, quis stomacho conveniunt. Si siccus manet stomachus, protinus vel tisanae vel halicae vel orizae cremor dandus est, cum quo recens adeps cocta sit. Cum vero in summo incremento morbus est, utique non ante quartum diem, magna siti antecedente, frigida aqua copiose praestanda est, ut bibat etiam ultra satietatem. Cum iam venter et praecordia ultra modum repleta satisque refrigerata sunt, vomere debet. Quidam ne vomitum quidem exigunt, sed ipsa aqua frigida tantum ad satietatem data pro medicamento utuntur. Ubi utrumlibet factum est, multa veste operiendus est, et collocandus ut dormiat; fereque post longam sitim et vigiliam, post multam satietatem, post infractum calorem plenus somnus venit; per quem ingens sudor effunditur, idque praesentissimum auxilium est, sed in iis tamen, in quibus praeter ardorem nulli dolores, nullus praecordiorum tumor, nihil prohibens vel in thorace vel in pulmone vel in faucibus, non ulcera, non deiectio, non profluvium alvi fuit. Si quis autem in huiusmodi febre leviter tussit, is neque vehementi siti conflictatur, neque bibere aquam frigidam debet, sed eo modo curandus est, quo in ceteris febribus praecipitur.

si verus febris ardeo extorreo nullus medicamentum do potio sum sed in ipse accessio oleum et aqua refrigero sum qui misceo manus sum donec albesco eos conclave teneo quo multus et purus aer traho possum neque multus vestimentum strangulo sed admodum levis tantus velandus sum possum etiam super stomachus inpono folium vita in aqua frigidus tingo atque ne sitis quidem nimius vexandus sum alo maturus sum is sum ab tertius dies et ante cibus idem perungo si pituita in stomachus coeo inclino iam accessio vomo cogo sum tum do frigidus holus aut pomum ex is quis stomachus convenio si siccus maneo stomachus protinus vel tisanae vel halicae vel orizae cremo do sum cum quo recens adeps coquo sum cos verus in superus incrementum morbus sum utique non ante quartus dies magnus sitis antecedo frigidus aqua copiosus praesto sum ut bibo etiam ultra satietas cos iam venter et praecordia ultra modus repleo sero refrigero sum vomo debeo quidam ne vomo quidem exigo sed ipse aqua frigidus tantus ad satietas do pro medicamentum uto ubius uter facio sum multus vestis operio sum et colloco ut dormio for post longus sitis et vigilia post multa satietas post infringo calor plenus somnus venio per qui ingens sudor effundo is praesens auxilium sum sed in is tamen in qui praeter ardor nullus dolor nullus praecordia tumor nihil prohibeo vel in thorace vel in pulmo vel in fauces non ulcus non dejectio non profluvius alvus sum si quis autem in huiusmodi febris levis tussio is neque vehemens sitis conflicto neque bibo aqua frigida debeo sed is modo curo sum quo in ceterus febris praecipio


Primo die abstinere aegrum oportet, secundo ducere alvum, tum, si febris est, eam victus genere discutere; si non est, scamoniam potui dare, vel cum aqua betam albam contritam, vel cum aqua mulsa nuces amaras, absinthium, anesum, sic ut pars huius minima sit. Asclepiades aquam quoque salsam, et quidem per biduum, purgationis causa bibere cogebat, iis quae urinam movent reiectis. Quidam superioribus omissis per haec et per eos cibos, qui extenuant, idem se consequi dicunt. Ergo ubique, si satis virium est, validiora; si parum, inbecilliora auxilia praefero. Si purgatio fit, post eam triduo primo modice cibum oportet adsumere ex media materia, et vinum bibere Graecum salsum, ut resolutio ventris maneat; tum altero triduo validiores cibos, et carnis quoque aliquid esse, intra aquam manere; deinde ad superius genus victus reverti, cum eo ut magis satietur; omisso Graeco vino bibere integrum austerum; atque ita per haec variare, ut interdum acres quoque cibos interponat, interdum ad salsum vinum redeat. Per omne vero tempus utendum est exercitatione, fricatione, si hiemps est, balineo; si aestas, frigidis natationibus; lecto etiam et conclavi cultiore, lusu, ioco, ludis, lascivia, per quae mens exhilaretur; ob quae regius morbus dictus videtur. Malagma quoque, quod digerat, super praecordia datum, prodest, vel arida ibi ficus superimposita, si iecur aut lienis est adfectus.

primus dies abstineo aeger oportet secundus duco alvus tum si febris sum is vinco genus discutio si non sum scamoniam possum do vel cum aqua beta alba contero vel cum aqua mulceo nuces amarus absinthius anesum sic ut pars hic minimus sum asclepias aqua quoque salio et quidem per biduus purgatio causa bibo cogo is qui urina moveo rejacio quidam superus omitto per hic et per is cibus qui extenuo idem sui consequor dico ergo ubique si satis vis sum validus si parum imbecillis auxilium praefero si purgatio fio post is triduum primus modicus cibus oportet adsumo ex medius materia et vinum bibo graecus salio ut resolutio venter maneo tum alter triduum validus cibus et caro quoque aliquis sum intra aqua maneo deinde ad superus genus vinco revorto cum is ut magis satio omitto graecum vinum bibo integer austerus atque ita per hic variaris ut interdum acer quoque cibus interpono interdum ad salio vinum redeo per omnis verus tempus utor sum exercitatio fricatio si hiems sum balineo si aestas frigidus natatio lectus etiam et conclave colo lusus iocus ludus lascivia per qui mens exhilaro ob qui regius morbus dico video malagma quoque qui digero super praecordia do prodo vel aridus ibi ficus superimpono si jecur aut lienis sum affectus


Idem morbus comitialis ante pubertatem ortus non aegre finitur; et in quo ab una parte corporis venientis accessionis sensus incipit, optimum est a manibus pedibusve initium fieri, deinde a lateribus; pessimum inter haec a capite.

idem morbus comitial ante pubertas ortus non aeger finio et in quo ab unus pars corpus venio accessio sensus incipio bonus sum ab manus pes initium fio deinde ab later malus inter hic ab caput


18 His cognitis, primum malagmata subiciam, quae fere non sunt refrigerandi sed calfaciendi causa reperta. Est tamen, quod refrigerare possit, ad calidas podagras aptum, Habet gallae et immaturae et alterius, coriandri seminis, cicutae, lacrimae aridae, cummis, singulorum plenum acetabulum; cerati eloti, quod πεπλυμένον Graeci vocant, selibram.

hic cognosco primus malagma subicio qui fere non sum refrigero sed calfaciendi causa reperio sum tamen qui refrigeraris possum ad calida podagra aptus habeo galla et immaturus et alter coriandrum semen cicuta lacrima aridus cummis singulus plenus acetabulis cero eloti qui graecum voco selibra


Atque in his quoque ea maxime prosunt, quae per deiectiones excernuntur. Ipsa autem deiectio sine ulla noxa est, quae sine febre est, si celeriter desinit, si contacto ventre nullus motus eius sentitur, si extremam alvum spiritus sequitur.

atque in hic quoque is magnus prosum qui per deiectio excerno ipse autem dejectio sine ullus noxa sum qui sine febris sum si celer desino si contingo venter nullus moueo is sentio si extremus alvus spiritus sequor


Ex quibus cum pleraque per se proveniant, scire licet inter ea quoque, quae ars adhibet, naturam plurimum posse.

ex qui cum plerusque per sui provenio scio licet inter is quoque qui ars adhibeo natura multus possum


At si in praecordiis inflammatio et dolor est, primo superimponenda sunt cataplasmata reprimentia, ne, si calidiora fuerint, plus eo materiae concurrat; deinde si prima inflammatio se remisit, tum demum ad calida et umida veniendum est, ut ea, quae remanserunt, discutiant. Notae vero inflammationis sunt quattuor: rubor et tumor cum calore et dolore. Quo magis erravit Erasistratus, cum febrem nullam esse sine hac dixit. Ergo si sine inflammatione dolor est, nihil imponendum est: hunc eius statim ipsa febris solvet. At si neque inflammatio neque febris sed tantum praecordiorum dolor est, protinus calidis et siccis fomentis uti licet.

at si in praecordia inflammatio et dolor sum primus superimpono sum cataplasmo reprimo ne si calidus sum multus is materia concurro deinde si primus inflammatio sui remitto tum demum ad calidum et umidus venio sum ut is qui remaneo discutio nosco verus inflammatio sum quattuor rubor et tumor cum calor et dolor quo magis erro erasistratus cum febris nullus sum sine hic dico ergo si sine inflammatio dolor sum nihil impono sum hic is statim ipse febris solvo at si neque inflammatio neque febris sed tantus praecordia dolor sum protinus calidus et siccus fomentum uti licet


3 Est etiam ulcus, quod a fici similitudine sycosis a Graecis nominatur: caro excrescit. Et id quidem generale est: sub eo vero duae species sunt: alterum ulcus durum et rotundum est, alterum umidum et inaequale. Ex duro exiguum quiddam et glutinosum exit, ex † sumplus et mali odoris. Fit utrumque in is partibus, quae pilis conteguntur: sed id quidem, quod callosum et rotundum est, maxime in barba, id vero, quod umidum, praecipue in capillo.— Super utrumque oportet inponere elaterium aut lini semen contritum et aqua coactum aut ficum in aqua decoctam aut emplastrum tetrapharmacum ex aceto subactum; terra quoque Eretria ex aceto liquata recte inlinitur.

sum etiam ulcus qui ab fici similitudo sycosis ab graecum nomino carus excresco et is quidem general sum sub is verus duo species sum alter ulcus durus et rotundus sum alter umidus et inaequal ex durus exiguus quidam et glutinosus exeo ex sumplus et malus odor fio uterque in is pars qui pila contego sed is quidem qui callosus et rotundus sum magnus in barba is verus qui umidus praecipuus in capillus super uterque oportet inpono elaterium aut linum semen contero et aqua cogo aut ficus in aqua decoquo aut emplastrum tetrapharmacum ex acetum subigo terra quoque eretria ex acetum liquo rectus inlinitur


At inter ea, quae fracto capiti accommodantur, habent quidam id, quod ad auctorem Iudaeum refertur. Constat ex his: salis P. IIII; squamae aeris rubri, aeris combusti, singulorum P. XII; Hammoniaci thymiamatis, turis fuliginis, resinae aridae, singulorum P. XVI; resinae Colophoniacae, cerae, sebi vitulini curati, singulorum P. XX; aceti sesquicyatho, olei minus cyatho. teqerapeume/na Graeci appellant, quae curata vocant, cum ex sebo puto omnes membranulae diligenter exemptae sunt ex alio medicamento.

at inter is qui frango caput accommodo habeo quidam is qui ad auctor judaeus refero consto ex hic sal p quattuor squama aer rubrus aer comburo singulus p duodecim hammoniacus thymiama tus fuligo resina aridus singulus p xvi resina colophoniacus cera sebum vitulinus curo singulus p xx aceti sesquicyatho oleum paruus cyathus teqerapeume no graecum appello qui curo voco cum ex sebum puto omnis membranula diligenter eximo sum ex alius medicamentum


Si inflatio est, prosunt admotae cucurbitulae neque incidire cutem necesse est: prosunt sicca et calida fomenta, sed non vehementissima. Interponenda abstinentia est; utilis in ieiunio potio est apsinthi vel hysopi vel rutae. Exercitatio primo levis, deinde maior adhibenda est, maximeque quae superiores partes moveat; quod genus in omnibus stomachi vitiis aptissimum est. Post exercitationem opus est unctione, frictione; balineo quoque nonnumquam, sed rarius; interdum alvi ductione; cibis deinde calidis neque inflantibus, eodemque modo calidis potionibus, primo aquae, post, ubi resedit inflatio, vini austeri. Illud quoque in omnibus stomachi vitiis praecipiendum est, ut quo modo se quisque aeger refecerit, eo ut sanus utatur: nam redit huic inbecillitas sua, nisi eisdem defenditur bona valetudo, quibus reddita est.

si inflatio sum prosum admoveo cucurbitula neque incidire cutis necesse sum prosum sicco et calidum fomentum sed non vehemens interpono abstinentia sum utilis in jejunium potio sum apsinthi vel hysopum vel ruta exercitatio primus levis deinde magnus adhibeo sum magnus qui superus pars moveo qui genus in omnis stomachus vitium aptus sum post exercitatio opus sum unctio frictio balineo quoque nonnumquam sed rarus interdum alvus ductio cibus deinde calidus neque inflo idem modo calidus potio primus aqua post ubi resedeo inflatio vinum austerus ille quoque in omnis stomachus vitium praecipio sum ut quo modo sui quisque aeger reficio is ut sanus uto nam redeo hic imbecillitas suus nisi idem defendo bonus valetudo qui reddo sum


7 Desiderat quoque propriam animadversionem in febribus pestilentiae casus. In hac utile minime est aut fame aut medicamentis uti, aut ducere alvum. Si vires sinunt, sanguinem mittere optimum est, praecipueque si cum dolore febris est: si id parum tutum est, ubi febris aut tenuate est aut levata est, vomitu pectus purgare. Sed in hoc maturius quam in aliis morbis ducere in balineum opus est, vinum calidum et meracius dare, et omnia glutinosa; inter quae carnem quoque generis eiusdem. Nam quo celerius eiusmodi tempestates corripiunt, eo maturius auxilia etiam cum quod temeritate rapienda sunt. Quod si puer est qui laborat, neque tantum robur eius est, ut ei sanguis mitti possit, siti ei utendum est, ducenda alvus vel aqua vel tisanae cremore, tum denique is levibus cibis nutriendus. Et ex toto non sic pueri ut viri curari debent. Ergo, ut in alio quoque genere morborum, parcius in his agendum est: non facile sanguinem mittere, non facile ducere alvum, non cruciare vigilia fameque aut nimia siti, non vino curare satis convenit. Vomitus post febrem eli-ciendus est, deinde dandus cibus ex levissimis, tum is dormiat; posteroque die, si febris manet, abstineatur; 30 ad similem cibum redeat. Dandaque opera est, quantum fieri potest, ut inter oportunam abstinentiam cibosque oportunos, omissis ceteris, nutriatur.

desidero quoque proprius animadversio in febris pestilentia casus in hic utilis paruus sum aut fames aut medicamentum uti aut duco alvus si vireo sino sanguis mitto bonus sum praecipuus si cum dolor febris sum si is parum tueor sum ubi febris aut tenuate sum aut levo sum vomo pectus purgaris sed in hic maturus quam in alius morbus duco in balineum opus sum vinum calidus et meracus do et omnis glutinosus inter qui caro quoque genus idem nam quo celer eiusmodi tempestas corripio is maturus auxilium etiam cum qui temeritas rapio sum qui si puer sum qui laboro neque tantus robur is sum ut is sanguis mitto possum sitis is utor sum duco alvus vel aqua vel tisanae cremor tum denique is levis cibus nutrio et ex totus non sic puer ut vir curaris debeo ergo ut in alius quoque genus morbus parcus in hic ago sum non facilis sanguis mitto non facilis duco alvus non cruciaris vigil fames aut nimius sitis non vinum curo satis convenio vomo post febris elis ciendus sum deinde do cibus ex levis tum is dormio posterus dies si febris maneo abstineo ad similis cibus redeo do opus sum quantus fio possum ut inter oportunam abstinentia cibus oportunos omitto ceterus nutrio


Malagmata vero atque emplastra pastillique, quos trochiscos Graeci vocant, cum plurima eadem habeant, differunt eo, quod malagmata maxime ex odor eorumque etiam surculis, emplastra pastillique magis ex quibusdam metallicis fiunt; deinde malagmata contusa abunde mollescunt: nam super integram cutem iniciuntur: laboriose vero conteruntur ea, ex quibus emplastra pastillique fiunt, ne laedant vulnera, cum inposita sunt. Inter emplastrum autem et pastillum hoc interest, quod emplastrum utique liquati aliquid accipit, in pastillo tantum arida medica-menta aliquo umore iunguntur. Tum emplastrum hoc modo fit: arida medicamenta per se teruntur, deinde mixtis iis instillatur aut acetum aut si quis alius non pinguis umor accessurus est, et ea rursus ex eo teruntur. Ea vero, quae liquari possunt, ad ignem simul liquantur, et si quid olei misceri debet, tum infunditur. Interdum etiam aridum aliquod ex oleo prius coquitur: ubi facta sunt, quae separatim fieri debuerunt, in unum omnia miscentur. At pastilli haec ratio est: arida medicamenta contrita umore non pingui, ut vino vel aceto, coguntur, et rursus coacta inarescunt, atque ubi utendum est, eiusdem generis umore diluuntur. Tum emplastrum imponitur, pastillus inlinitur, aut alicui molliori, ut cerato, miscetur.

malagma verus atque emplastrum pastillus qui trochiscus graecum voco cum multus idem habeo differo is qui malagma magnus ex odor is etiam surculis emplastrum pastillus magis ex quidam metallicus fio deinde malagma contundo abunde mollesco nam super integer cutis inicio laboriosus verus contero is ex qui emplastrum pastillus fio ne laedo vulnero cum inpono sum inter emplastrum autem et pastillus hic intersum qui emplastrum utique liquo aliquis accipio in pastillus tantus aridus medico mentum aliquis umor jungo tum emplastrum hic modo fio aridus medicamentum per sui tero deinde misceo is instillo aut acetum aut si quis alius non pinguis umor accedo sum et is rursus ex is tero is verus qui liquaris possum ad ignis simul liquo et si quis oleum misceo debeo tum infundo interdum etiam aridus aliqui ex oleum prior coquo ubi facio sum qui separatim fio debeo in unus omnis misceo at pastillus hic ratio sum aridus medicamentum contero umor non pinguis ut vinum vel acetum cogo et rursus cogo inaresco atque ubi utor sum idem genus umor diluo tum emplastrum impono pastillus inlinitur aut aliqui mollis ut cero misceo


6 A capite transitus ad cervicem est, quae gravibus admodum morbis obnoxia est. Neque tamen alius inportunior acutiorque morbus est, quam is, qui quodam rigore nervorum modo caput scapulis, modo mentum pectori adnectit, modo rectam et inmobilem cervicem intendit. Primum Graeci ὀπισθότονον, insequentem ἐμπροσθότονον, ultimum τέτανον appellant, quamvis minus subtiliter quidam indiscretis his nominibus utuntur. Ea saepe intra quartum diem tollunt: si hunc evaserunt, sine periculum sunt.— Eadem omnia ratione curantur idque convenit Sed Asclepiades utique emittendum sanguinem credidit; quod quidam utique vitandum esse dixerunt, eo quod maxime tum corpus calore egeret, isque esset in sanguine. Verum hoc quam falsum est: neque enim natura sanguinis est, ut utique caleat, sed ex iis, quae in homine sunt, hic celerrime vel calescit vel refrigescit. Mitti vero necne debeat, ex iis intellegi potest, quae de sanguinis missione praecepta sunt (II.10, 11). Utique autem recte datur castoreum, et cum hoc piper vel laser; deinde opus est fomento umido et calido. Itaque plerique aqua calida multa cervices subinde perfundunt. Id in praesentia levat, sed oportuniores nervos frigori reddit, quod utique vitandum est. Utilius igitur est cerato primum liquido cervicem perunguere; deinde admovere vesicas bubulas vel utriculos oleo calido repletos, vel ex farina calidum cataplasma, vel piper rotundum cum ficu contusum. Utilissimum tamen est umido sale fovere; quod quomodo fieret iam ostendi (II.17.9, 10; etiam.1). Ubi eo aliquid factum est, admovere ad ignem; vel si aestas est, in solem aegrum oportet; maximeque oleo veteri, si id non est, Syriaco si ne id quidem est, adipe quam vetustissima cervicem et scapulas et spinam perfricare. Frictio cum omnibus in homine vertebris utilis sit, tum is praecipue, quae in collo sunt. Ergo die nocteque, interpositis tamen quibusdam temporibus, hoc remedio utendum est. Dum intermittitur, imponendum malagma aliquod ex calfacientibus. Cavendum vero praecipue frigus; ideoque in eo conclavi, quo cubabit aeger, ignis continuus esse debebit, maximusque tempore antelucano, quo praecipue frigus intenditur. Neque inutile erit caput adtonsum habere idque irino vel cyprino calido madefacere et superinposito pilleo velare; nonnumquam etiam in calidum oleum totum descendere, vel in aquam calidam, in qua faenum Graecum decoctum sit et adiecta olei pars tertia. Alvus quoque ducta saepe superiores partes resolvit. Si vero etiam vehementius dolor crevit, admovendae cervicibus cucurbitulae sunt, sic ut cutis incidatur; eadem aut ferramentis aut sinapi adurenda. Ubi levatus est dolor moverique cervix coepit, scire licet cedere remediis morbum. Sed diu vitandus cibus, quisquis mandendus est: sorbitionibus utendum itemque ovis sorbilibus aut apalis mollibus; ius aliquod adsumendum. At si bene processerit iamque ex toto recte se habere cervices videbuntur, incipiendum erit a pulticula vel intrita bene madida. Celerius tamen etiam panis mandendus quam vinum gustandum, siquidem huius usus praecipue periculosus ideoque in longius tempus differendus est.

ab caput transitus ad cervix sum qui gravis admodum morbus obnoxius sum neque tamen alius importunus acuo morbus sum quam is qui quidam rigor nervus modo caput scapulis modo mentum pector adnecto modo recingo et inmobilis cervix intendo primus graecum insequor ulter appello quivis paruus subtilis quidam indiscretus hic nomen uto is saepe intra quartus dies tollo si hic evado sine periculum sum idem omnis ratio curo is convenio sed asclepias utique emitto sanguis credo qui quidam utique vito sum dico is qui magnus tum corpus calor egeo eo sum in sanguis verus hic quam falsus sum neque enim natura sanguis sum ut utique caleo sed ex is qui in homo sum hic celer vel calesco vel refrigesco mitto verus necne debeo ex is intellego possum qui de sanguis missio praecipio sum is utique autem rectus do castoreum et cum hic piper vel laser deinde opus sum fomentum umidus et calidus itaque plerusque aqua calidum multus cervix subinde perfundo is in praesens levo sed oportuniores nervus frigor reddo qui utique vito sum utilis igitur sum cero primus liquidus cervix perunguere deinde admoveo vesica bubula vel utriculus oleum calidus repletos vel ex farina calidus cataplasmo vel piper rotundus cum ficu contundo utilis tamen sum umidus sal foveo qui quomodo fio iam ostendo is etiam ubius is aliquis facio sum admoveo ad ignis vel si aestas sum in sol aeger oportet magnus oleum vetus si is non sum syriacus si ne is quidem sum adipe quam vetustus cervix et scapulae et spina perfricaris frictio cum omnis in homo vertebra utilis sum tum is praecipuus qui in collum sum ergo dies nox interpono tamen quidam tempus hic remedium utor sum dum intermitto impono malagma aliqui ex calfacientibus caveo verus praecipuus frigus ideo in is conclave quo cubo aeger ignis continuus sum debeo magnus tempus antelucanus quo praecipuus frigus intendo neque inutilis sum caput adtondeo habeo is irinum vel cuprinus calidus madefacio et superinposito pilleus velaris nonnumquam etiam in calidus oleum totus descendo vel in aqua calida in qui faenum graecus decoquo sum et adiicio oleum pars tertius alvus quoque duco saepe superus pars resolvo si verus etiam vehemens dolor cerno admoveo cervix cucurbitula sum sic ut cutis incido idem aut ferramentum aut sinapis aduro ubius levo sum dolor moveo cervix coepio scio licet cedo remedium morbus sed diu vito cibus quisquis mando sum sorbitio utor ito ovum sorbilis aut apal mollis ius aliqui adsumo at si bene procedo iam ex totus rectus sui habeo cervix video incipio sum ab pulticula vel intero bene madidus celer tamen etiam panis mando quam vinum gusto siquidem hic utor praecipuus periculosus ideo in longus tempus differo sum


At, quia perviride est, zmaragdinum appellatur in quo sunt: resinae pineae P. III; cerae P. I; aeruginis P. S.; turis fuliginis P. =; olei tantundem; aceti, quo fuligo et aerugo in unum cogantur.

at quia perviride sum zmaragdo appello in quo sum resina pinea p iii cera p eo aerugo p senatus tus fuligo p oleum tantus aceti quo fuligo et aerugo in unus cogo


In gravedine autem primo die quiescere, neque esse neque bibere, caput velare, fauces lana circumdare; postero die surgere, abstinere a potione, aut si res coegerit, non ultra heminam aquae adsumere; tertio die panis non tam multum ex parte interiore cum pisciculo vel levi carne sumere; aquam bibere. Si quis sibi temperare non potuerit quominus pleniore victu utatur, vomere; ubi in balneum ventum est, multa calida aqua caput et os fovere usque ad sudorem; tum ad vinum redire. Post quae vix fieri potest, ut idem incommodum maneat; sed si manserit, utendum erit cibis frigidis, aridis, levibus, umore quam minimo, servatis frictionibus exercitationibus, quae in omni tali genere valetudinis necessariae sunt.

in gravedo autem primus dies quiesco neque sum neque bibo caput velaris fauces lana circumdo posterus dies surgo abstineo ab potio aut si res cogo non ultra hemina aqua adsumo tertius dies panis non tam multus ex pars interior cum pisciculus vel levis carnis sumo aqua bibo si quis sui temperaris non possum quominus plenus vinco uto vomo ubi in balneum venio sum multus calidum aqua caput et os foveo usque ad sudor tum ad vinum redeo post qui vix fio possum ut idem incommodus maneo sed si maneo utor sum cibus frigidus aridus levis umor quam paruus servo frictio exercitatio qui in omnis talis genus valetudo necessaria sum


2 Omne autem os, ubi iniuria accessit, aut vitiatur aut finditur aut frangitur aut foratur aut conliditur aut loco movetur.

omnis autem os ubi iniuria accedo aut vitio aut findo aut frango aut foro aut conliditur aut locus moveo


At aetas media tutissima est, quae neque iuventae calore, neque senectutis frigore infestatur. Longis morbis senectus, acutis adulescentia magis patet. Corpus autem habilissimum quadratum est, neque gracile neque obesum. Nam longa statura, ut in iuventa decora est, sic matura senectute conficitur, gracile corpus infirmum, obesum hebes est.

at aetas medius tueor sum qui neque juventa calor neque senectus frigor infesto longus morbus senectus acuo adulescentia magis pateo corpus autem habilis quadro sum neque gracilis neque obesus nam longus sto ut in juventa decus sum sic maturo senectus confacio gracilis corpus infirmus obesus hebeo sum


Serpentium quoque morsus non nimium distantem curationem desiderant, quamvis in ea multum antiqui variarunt, ut in singula anguium genera singula medendi genera praeciperent aliique alia: sed in omnibus eadem maxime proficiunt.— Igitur in primis super vulnus id membrum deligandum est, non tamen nimium vehementer, ne torpeat; deinde venenum extrahendum est. Id cucurbitula optume facit. Neque alienum est ante scalpello circa vulnus incidere, quo plus vitiati iam sanguinis extrahatur. Si cucurbitula non est, quod tamen vix incidere potest, tum quodlibet simile vas, quod idem possit; si ne id quidem est, homo adhibendus est, qui id vulnus exsugat. Neque hec scientiam praecipuam habent ii, qui Psylli nominantur, sed audaciam usu ipso confirmatam. Nam venenum serpentis, ut quaedam etiam venatoria venena, quibus Galil praecipue utuntur, non gustu, sed in vulnere nocent. Ideoque colubra ipsa tuto estur, ictus eius occidit; et si stupente ea, quod per quaedam medi-camenta circulatores faciunt, in os digitum quis insidit neque percussus est, nulla in ea saliva noxa est. Ergo quisquis exemplum Psylli secutus id vulnus exsuxerit, et ipse tutus erit et tutum hominem praestabit. Illud ne intereat ante debebit adtendere, ne quod in gingivis palatove aliave parte oris ulcus habeat. Post haec is homo loco calido conlocandus est, sic ut id quod percussum erit, in inferiorem partem inclinetur. Si neque qui exsugat neque cucurbitula est, sorbere oportet ius anserinum vel ovillum vel vitulinum et vomere, vivum autem gallinaceum pullum per medium dividere et protinus alidum super volnus imponere, sic ut pars interior corpori iungatur. Facit id etiam haedus agnusve discissus, et calida eius caro statim super volnus inposita. Emplastra quoque si qua supra (19, 20 seqq.) conprehensa sunt; aptissimumque est vel Ephesium vel id, quod ei subiectum est (19, 22). Praesensque in aliquo antidoto praesidium est: si id non est, necessarium est exsorbere potionem meri vini cum pipere, vel quidlibet aliud quod calori movendo est, ne umorem intus coire patiatur: nam maxima pars venenorum frigore interemit. Omnia etiam urinam moventia, quia materiam extenuant, utilia sunt.

serpo quoque mordeo non nimium disto curatio desidero quivis in is multus antiquus variarunt ut in singulus anguis genus singulus medeor genus praecipio alius alius sed in omnis idem magnus proficio igitur in primus super vulnus is membrum deligo sum non tamen nimium vehemens ne torpeo deinde venenum extraho sum is cucurbitula bonus facio neque alienus sum ante scalpellus circa vulnus incido quo multus vitio iam sanguis extraho si cucurbitula non sum qui tamen vix incido possum tum qui similis vas qui idem possum si ne is quidem sum homo adhibeo sum qui is vulnus exsugo neque hec scientia praecipuus habeo is qui psyllion nomino sed audacia usus ipse confirmo nam venenum serpens ut quidam etiam venatorius veneno qui galil praecipuus uto non gustus sed in vulnus noceo ideo colubra ipse tueor estur iacio is occido et si stupeo is qui per quidam medus camenta circulator facio in os digitus quis insido neque percutio sum nullus in is salivo noxa sum ergo quisquis exemplum psyllion sequor is vulnus exsugo et ipse tueor sum et tueor homo praesto ille ne intereo ante debeo adtendo ne qui in gingiva palatove alius pars ora ulcus habeo post hic is homo locus calidus conloco sum sic ut is qui percutio sum in inferus pars inclino si neque qui exsugo neque cucurbitula sum sorbeo oportet ius anserinus vel ovillus vel vitulinus et vomo vivus autem gallinaceus pullus per medius divido et protinus alidum super vulnus impono sic ut pars intereo corpus jungo facio is etiam haedus agnusve discindo et calidum is carus statim super vulnus inpono emplastrum quoque si qui supra seqq comprehendo sum aptus sum vel ephesius vel is qui is subicio sum praesens in aliquis antidotum praesidium sum si is non sum necessarius sum exsorbeo potio merus vinum cum pipo vel quis alius qui calor moveo sum ne umor intus coeo patior nam maximus pars venenum frigor interimo omnis etiam urina moveo quia materia extenuo utilis sum


Evenit etiam, ut oculi vel ambo vel singuli minores fiant quam esse naturaliter debeant; idque et acer pituitae cursus in lippitudine efficit et continuati fletus et ictus parum bene curati.— In his quoque iisdem lenibus medicamentis ex muliebri lacte utendum est; cibis vero is, qui maxime corpus alere et inplere consuerunt; vitandaque omni modo causa, quae lacrimas excitet, curaque domesticorum; quorum etiam, si quid tale incidit, eius notitiae subtrahendum. Atque acria quoque medicamenta et acres cibi non alio magis nomine his nocent, quam quod lacrimas movent.

evenio etiam ut oculus vel ambo vel singuli paruus fio quam sum naturalis debeo is et acer pituita curro in lippitudo efficio et continuo fletus et iacio parum bene curo in hic quoque idem lenis medicamentum ex muliebris lac utor sum cibus verus is qui magnus corpus alo et inpleo consuo vitandaque omnis modo causa qui lacrima excito curo domesticus qui etiam si quis talis incido is notitia subtraho atque acer quoque medicamentum et acer cibus non alius magis nomen hic noceo quam qui lacrima moveo


14 Carnem alit et ulcus implet resina pinea, ochra Attice vel Scyrice, cera, buturum.

caro alo et ulcus impleo resina pineum ochra atticus vel scyrice cero buturum


Medulla vero, quae in spina est, discussa nervi resolvuntur aut distenduntur; sensus intercidit; interposito tempore aliquo sine voluntate inferiores partes vel semen vel urinam vel etiam stercus excernunt.

medullum verus qui in spina sum discutio nervus resolvo aut distendo sensus intercisi interpono tempus aliquis sine voluntas inferus pars vel semen vel urina vel etiam stercus excerno


Si dolor atque inflammatio est in iis partibus, quibus viscera continentur, frequenter spirare signum malum est.

si dolor atque inflammatio sum in is pars qui viscera contineo frequens spiraris signum malus sum


Item si vulva dolens somnum prohibet, croci P. = =; anesi, murrae, singulorum P. 1; papaveris lacrimae P. III; cicutae seminis P. zorkZZZ VIII miscentur excipiunturque vino vetere, et quod lupini magnitudinem habet in tribus cyathis aquae diluitur. Id tamen in febre periculose datur.

item si volva doleo somnus prohibeo crocus p anesi murra singulus p papaver lacrima p iii cicuta semen p zorkzzz viii misceo excipio vinum veto et qui lupinus magnitudo habeo in tres cyathus aqua diluo is tamen in febris periculosus do


Haec communia. Sunt propria quaedam in singulis telorum generibus, quae protinus subiciam. Nihil tam facile in corpus quam sagitta conditur, eademque altissime insidit. Haec autem eveniunt, et quia magna vi fertur illa, et quia ipsa in angusto est. Saepius itaque ab altera parte, quam ex qua venit, recipienda et praecipue quia fere spiculis cingitur, quae magis laniant, si retrorsus quam si contra eximatur. Sed inde aperta via, caro diduci debet ferramento ad similitudinem facto Graecae litterae deinde, ubi apparuit, si mucroni harundo inhaeret, propellenda est, donec ab altera adprehendi et extrahi possit; si iam illa decidit solumque intus ferrum est, mucro vel digitis adprehendi vel forfice atque ita educi debet. Neque alia ratio extrahendi est, ubi ab ea parte, qua venit, evelli magis placuit: nam ampliato magis vulnere, aut harundo, si inest, evellenda est, aut si ea non est, ferrum ipsum. Quod si spicula apparuerunt eaque brevia et tenuia sunt, forfice ibi comminui debent, vacuumque ab his telum educi: si ea maiora valentioraque sunt, fissis scriptoris calamis contegenda, ac ne quid lacerent, sic evellenda sunt. In sagittis quidem haec observatio est.

hic commune sum proprius quidam in singuli telum genus qui protinus subicio nihil tam facilis in corpus quam sagitta condio idem alo insido hic autem evenio et quia magnus vis fero ille et quia ipse in angustus sum saepis itaque ab alter pars quam ex qui venio recipio et praecipuus quia fere spiculis cingo qui magis lanio si retroversus quam si contra eximo sed inde apertus via carus diduco debeo ferramentum ad similitudo facio graece littera deinde ubi appareo si mucro harundo inhaereo propello sum donec ab alter adprehendo et extraho possum si iam ille decido solus intus ferrum sum mucro vel digitus adprehendo vel forfice atque ita educo debeo neque alius ratio extraho sum ubi ab is pars qui venio evello magis placeo nam amplio magis vulnus aut harundo si insum evello sum aut si is non sum ferrum ipse qui si spiculum appareo is brevio et tenue sum forfice ibi comminuo debeo vacuus ab hic telis educo si is magnus valentioraque sum findo scriptor calamus contego atque ne quis lacero sic evello sum in sagitta quidem hic observatio sum