Divinatio in Q. Caecilium

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


nunc quoniam quibus rebus adductus ad causam accesserim demonstravi, dicendum necessario est de contentione nostra, ut in constituendo accusatore quid sequi possitis habeatis. ego sic intellego, iudices: cum de pecuniis repetundis nomen cuiuspiam deferatur, si certamen inter aliquos sit cui potissimum delatio detur, haec duo in primis spectari oportere, quem maxime velint actorem esse ii quibus factae esse dicantur iniuriae, et quem minime velit is qui eas iniurias fecisse arguatur.

nunc quoniam qui res adduco ad causa accedo demonstro dico necessarius sum de contentio noster ut in constituo accusator quis sequor possum habeo ego sic intellego iudex cum de pecunia repeto nomen quispiam defero si certamen inter aliquis sum qui potis delatio do hic duo in primus specto oportet qui magnus volo actor sum is qui facio sum dico iniuria et qui paruus volo is qui is injuria facio arguo


quam ob rem si iure posses eum accusare, tamen, cum is tibi parentis numero fuisset, id pie facere non posses; cum vero neque iniuriam acceperis et praetori tuo periculum crees, fatearis necesse est te illi iniustum impiumque bellum inferre conari. etenim ista quaestura ad eam rem valet, ut elaborandum tibi in ratione reddenda sit quam ob rem qui quaestor eius fueris accuses, non ut ob eam ipsam causam postulandum sit ut tibi potissimum accusatio detur. neque fere umquam venit in contentionem de accusando qui quaestor fuisset, quin repudiaretur.

quam ob res si ius possum is accuso tamen cum is tu parens numerus sum is pius facio non possum cum verus neque iniuria accipio et praetor tuus periculum creo fatearis necesse sum tu ille iniustus impius bellum infero conor etenim iste quaestura ad is res valeo ut elaboro tu in ratio reddo sum quam ob res qui quaestor is sum accuso non ut ob is ipse causa postulo sum ut tu potis accusatio do neque fere umquam venio in contentio de accuso qui quaestor sum quin repudio


hic tu si laesum te a Verre esse dicis, patiar et concedam; si iniuriam tibi factam quereris, defendam et negabo; denique de iniuria quae tibi facta sit neminem nostrum graviorem iudicem esse oportet quam te ipsum, cui facta dicitur. si tu cum illo postea in gratiam redisti, si domi illius aliquotiens fuisti, si ille apud te postea cenavit, utrum te perfidiosum an prevaricatorem existimari mavis? video esse necesse alterutrum, sed ego tecum in eo non pugnabo quo minus utrum velis eligas.

hic tu si laedo tu ab verres sum dico patior et concedo si iniuria tu facio queror defendo et nego denique de iniuria qui tu facio sum nemo nos gravis judico sum oportet quam tu ipse qui facio dico si tu cum ille postea in gratia redeo si domus ille aliquoties sum si ille apud tu postea ceno utrum tu perfidiosus an prevaricator existimo malo video sum necesse alteruter sed ego tu in is non pugno quo paruus utrum velis eligo


ac vide quid differat inter meam opinionem ac tuam. tu cum omnibus rebus inferior sis, hac una in re te mihi anteferri putas oportere, quod quaestor illius fueris: ego, si superior omnibus rebus esses, hanc unam ob causam te accusatorem repudiari putarem oportere. sic enim a maioribus nostris accepimus, praetorem quaestori suo parentis loco esse oportere; nullam neque iustiorem neque graviorem causam necessitudinis posse reperiri quam coniunctionem sortis, quam provinciae, quam offici, quam publici muneris societatem.

atque video quis differo inter meus opinio atque tuus tu cum omnis res inferus sum hic unus in res tu ego antefero puto oportet qui quaestor ille sum ego si superus omnis res sum hic unus ob causa tu accusator repudiaris puto oportet sic enim ab magnus noster accipio praetor quaestor suus parens locus sum oportet nullus neque justus neque gravis causa necessitudo possum reperio quam coniunctio sors quam provincia quam officio quam publicus munus societas


est adhuc, id quod vos omnis admirari video, non Verres, sed Q. Mucius. quid enim facere potuit elegantius ad hominum existimationem, aequius ad levandam mulieris calamitatem, vehementius ad quaestoris libidinem coercendam? summe haec omnia mihi videntur esse laudanda. sed repente e vestigio ex homine tamquam aliquo Circaeo poculo factus est Verres; rediit ad se atque ad mores suos; nam ex illa pecunia magnam partem ad se vertit, mulieri reddidit quantulum visum est.

sum adhuc is qui tu omnis admiraris video non verres sed q mucius quis enim facio possum elego ad homo existimatio aequus ad levo mulier calamitas vehemens ad quaestor libido coerceo summus hic omnis ego video sum laudo sed repens e vestigium ex homo tamquam aliquis circaeus poculum facio sum verres redeo ad sui atque ad mos suus nam ex ille pecunia magnus pars ad sui verto mulier reddo quantulis video sum


reliquum est iam ut illud quaeramus, cum hoc constet, Siculos a me petisse, ecquid hanc rem apud vos animosque vestros valere oporteat, ecquid auctoritatis apud vos in suo iure repetundo socii populi Romani, supplices vestri, habere debeant. de quo quid ego plura commemorem? quasi vero dubium sit quin tota lex de pecuniis repetundis sociorum causa constituta sit;

reliquus sum iam ut ille quaero cum hic consto siculi ab ego peto ecquis hic res apud tu animus vester valeo oportet ecquis auctoritas apud tu in suus ius repeto socius populus romanus supplex vester habeo debeo de quo quis ego multus commemoro quasi verus dubius sum quin totus lex de pecunia repeto socius causa constituo sum


clarissimi viri nostrae civitatis temporibus optimis hoc sibi amplissimum pulcherrimumque ducebant, ab hospitibus clientibusque suis, ab exteris nationibus, quae in amicitiam populi Romani dicionemque essent, iniurias propulsare eorumque fortunas defendere. M. Catonem illum sapientem, clarissimum virum et prudentissimum, cum multis gravis inimicitias gessisse accepimus propter Hispanorum, apud quos consul fuerat, iniurias.

clarus vir noster civitas tempus bonus hic sui amplus pulcher duco ab hospes cliens suus ab exter natio qui in amicitia populus romanus dicio sum injuria propulsaris is fortuna defendo m cato ille sapio clarus vir et prudens cum multus gravis inimicitia gero accipio propter hispanus apud qui consul sum injuria


tu vero, Caecili, quid potes? quo tempore aut qua in re non modo ceteris specimen aliquod dedisti, sed tute tui periculum fecisti? in mentem tibi non venit quid negoti sit causam publicam sustinere, vitam alterius totam explicare atque eam non modo in animis iudicum, sed etiam in oculis conspectuque omnium exponere, sociorum salutem, commoda provinciarum, vim legum, gravitatem iudiciorum defendere? cognosce ex me, quoniam hoc primum tempus discendi nactus es, quam multa esse oporteat in eo qui alterum accuset; ex quibus si unum aliquod in te cognoveris, ego iam tibi ipse istuc quod expetis mea voluntate concedam. primum integritatem atque innocentiam singularem; nihil est enim quod minus ferendum sit quam rationem ab altero vitae reposcere eum qui non possit suae reddere.

tu verus caecilis quis possum quo tempus aut qui in res non modo ceterus specimen aliqui do sed tueor tuus periculum facio in mens tu non venio quis negotium sum causa publicus sustineo vita alter totus explicaris atque is non modo in animus iudex sed etiam in oculus conspicio omnis expono socius salus commodus provinciaris vis lex gravitas iudicium defendo cognosco ex ego quoniam hic primus tempus disco nanciscor sum quam multus sum oportet in is qui alter accuso ex qui si unus aliqui in tu cognosco ego iam tu ipse iste qui expeto meus voluntas concedo primus integritas atque innocentia singularis nihil sum enim qui paruus fero sum quam ratio ab alter vita reposco is qui non possum suus reddo


hi sciunt hoc non modo a me petitum esse, sed ita saepe et ita vehementer esse petitum ut aut causa mihi suscipienda fuerit aut officium necessitudinis repudiandum. sed quid ego his testibus utor, quasi res dubia aut obscura sit? adsunt homines ex tota provincia nobilissimi, qui praesentes vos orant atque obsecrant, iudices, ut in actore causae suae deligendo vestrum iudicium ab suo iudicio ne discrepet. omnium civitatum totius Siciliae legationes adsunt praeter duas civitates; quarum duarum si adessent, duo crimina vel maxima minuerentur quae cum his civitatibus C. Verri communicata sunt.

hic scio hic non modo ab ego peto sum sed ita saepe et ita vehemens sum peto ut aut causa ego suscipio sum aut officium necessitudo repudio sed quis ego hic testis uto quasi res dubius aut obscurus sum adsum homo ex totus provincia nobilis qui praesens tu oro atque obsecro iudex ut in actor causa suus deligo vester iudicium ab suus iudicium ne discrepo omnis civitas totus sicilia legatio adsum praeter duo civitas qui duaris si adsum duo crimen vel maximus minuo qui cum hic civitas que verrius communico sum


nam civibus cum sunt ereptae pecuniae, civili fere actione et privato iure repetuntur. haec lex socialis est, hoc ius nationum exterarum est, hanc habent arcem, minus aliquanto nunc quidem munitam quam antea, verum tamen si qua reliqua spes est quae sociorum animos consolari possit, ea tota in hac lege posita est; cuius legis non modo a populo Romano, sed etiam ab ultimis nationibus iam pridem severi custodes requiruntur.

nam civis cum sum eripio pecunia civilis fere actio et privo ius repeto hic lex social sum hic ius natio exteraris sum hic habeo arx paruus aliquantus nunc quidem munio quam antea verus tamen si qui reliquus spes sum qui socius animus consolaris possum is totus in hic lex pono sum qui lex non modo ab populus romanus sed etiam ab ulter natio iam pridem severus custos requiro


iam hoc considerate, cuius modi accusatores in tanto iudicio simus habituri, cum et ipse alienus ex ea facultate, si quam habet, aliquantum detracturus sit, et Caecilius tum denique se aliquid futurum putet, si alienus minus vehemens fuerit et sibi primas in dicendo partis concesserit. quartum quem sit habiturus non video, nisi quem forte ex illo grege moratorum, qui subscriptionem sibi postularunt cuicumque vos delationem dedissetis:

iam hic considero qui modus accusator in tantus iudicium sum habeo cum et ipse alienus ex is facultas si quam habeo aliquantus detraho sum et caecilius tum denique sui aliquis sum puto si alienus paruus vehemens sum et sui primus in dico pars concedo quartus qui sum habeo non video nisi qui fors ex ille grex morator qui subscriptio sui postulo quicumque tu delatio do


nulla salus rei publicae maior est quam eos qui alterum accusant non minus de laude, de honore, de fama sua quam illos qui accusantur de capite ac fortunis suis pertimescere. itaque semper ii diligentissime laboriosissimeque accusarunt qui se ipsos in discrimen existimationis venire arbitrati sunt. quam ob rem hoc statuere, iudices, debetis, Q. Caecilium, de quo nulla umquam opinio fuerit nullaque in hoc ipso iudicio exspectatio futura sit, qui neque ut ante collectam famam conservet neque uti reliqui temporis spem confirmet laborat, non nimis hanc causam severe, non nimis accurate, non nimis diligenter acturum. habet enim nihil quod in offensione deperdat; ut turpissime flagitiosissimeque discedat, nihil de suis veteribus ornamentis requiret.

nullus salus res publicus magnus sum quam is qui alter accuso non paruus de laus de honor de fama suus quam ille qui accuso de caput atque fortuna suus pertimesco itaque semper is diligens laboriosus accuso qui sui ipse in discrimen existimatio venio arbitror sum quam ob res hic statuo iudex debeo q caecilius de quo nullus umquam opinio sum nullus in hic ipse iudicium exspectatio sum sum qui neque ut ante colligo fama conservo neque uti reliquus tempus spes confirmo laboro non nimis hic causa sero non nimis accuro non nimis diligenter ago habeo enim nihil qui in offensio deperdo ut turpis flagitiosus discedo nihil de suus vetus ornamentum requiro


cuius consuetudinis atque instituti patres maioresque nostros non paenitebat tum cum P. Lentulus, is qui princeps senatus fuit, accusabat M'. Aquilium subscriptore C. Rutilio Rufo, aut cum P. Africanus, homo virtute, fortuna, gloria, rebus gestis amplissimus, posteaquam bis consul et censor fuerat, L. Cottam in iudicium vocabat. iure tum florebat populi Romani nomen, iure auctoritas huius imperi civitatisque maiestas gravis habebatur. nemo mirabatur in Africano illo, quod in me nunc, homine parvis opibus ac facultatibus praedito, simulant sese mirari, cum moleste ferunt:

qui consuetudo atque institus pater magnus noster non paeniteo tum cum p lentulus is qui princeps senatus sum accuso m aquilius subscriptor que rutilius rufus aut cum p africanus homo virtus fortuna gloria res gero amplus posteaquam bis consul et censor sum l cotta in iudicium voco ius tum floreo populus romanus nomen ius auctoritas hic imperium civitas maiestas gravis habeo nemo miror in africanus ille qui in ego nunc homo parvus ops atque facultas praeditus simulo sui miror cum molestus fero


hoc si tu, inimicus eius, factum negabis, quod ipse, cui maxime haec res obstat, negare non audet, videto ne nimium familiariter inimicitias exercere videare. deinde sunt testes viri clarissimi nostrae civitatis, quos omnis a me nominari non est necesse: eos qui adsunt appellabo, quos, si mentirer, testis esse impudentiae meae minime vellem. scit is qui est in consilio, C. Marcellus, scit is quem adesse video, Cn. Lentulus Marcellinus; quorum fide atque praesidio Siculi maxime nituntur, quod omnino Marcellorum nomini tota illa provincia adiuncta est.

hic si tu inimicus is facio nego qui ipse qui magnus hic res obsto nego non audeo video ne nimium familiaris inimicitia exerceo videaris deinde sum testis vir clarus noster civitas qui omnis ab ego nominaris non sum necesse is qui adsum appello qui si mentior testis sum impudentia meus paruus volo scio is qui sum in consilium que marcellus scio is qui adsum video cn lentulus marcellinus qui fides atque praesidium siculis magnus nitor qui omnino marcellus nomen totus ille provincia adjungo sum


video enim permulta esse crimina quorum tibi societas cum Verre eius modi est ut ea in accusando attingere non audeas. queritur Sicilia tota C. Verrem ab aratoribus, cum frumentum sibi in cellam imperavisset, et cum esset tritici modius HS II, pro frumento in modios singulos duodenos sestertios exegisse. Magnum crimen, ingens pecunia, furtum impudens, iniuria non ferenda! ego hoc uno crimine illum condemnem necesse est: tu,

video enim permultus sum crimen qui tu societas cum verres is modus sum ut is in accuso attingo non audeo queror sicilia totus que verres ab arator cum frumentum sui in cella impero et cum sum triticum modius sestertius is pro frumentum in modius singuli duodenos sestertius exigo magnus crimen ingens pecunia furtum impudens iniuria non fero ego hic unus crimen ille condemno necesse sum tu


mancipes a civitatibus pro frumento pecuniam exegerunt. quid? hoc Verre praetore factum est solum? non, sed etiam quaestore Caecilio. quid igitur? daturus es huic crimini quod et potuisti prohibere ne fieret et debuisti, an totum id relinques? ergo id omnino Verres in iudicio suo non audiet quod, cum faciebat, quem ad modum defensurus esset non reperiebat. atque ego haec quae in medio posita sunt commemoro: sunt alia magis occulta furta, quae ille, ut istius, credo, animos atque impetus retardaret, benignissime cum quaestore suo communicavit.

mancipo ab civitas pro frumentum pecunia exigo quis hic verres praetor facio sum solus non sed etiam quaestor caecilius quis igitur do sum hic crimen qui et possum prohibeo ne fio et debeo an totus is relinquo ergo is omnino verres in iudicium suus non audio qui cum facio qui ad modus defendo sum non reperio atque ego hic qui in medium pono sum commemoro sum alius magis occulo furtum qui ille ut iste credo animus atque impetus retardo benignus cum quaestor suus communico


fortasse dices: 'quid ergo? haec in te sunt omnia?' Vtinam quidem essent! verum tamen ut esse possent magno studio mihi a pueritia est elaboratum. quodsi ego haec propter magnitudinem rerum ac difficultatem adsequi non potui, qui in omni vita nihil aliud egi, quam longe tu te ab his rebus abesse arbitrare, quas non modo antea numquam cogitasti, sed ne nunc quidem, cum in eas ingrederis, quae et quantae sint suspicari potes?

fortasse dico quis ergo hic in tu sum omnis vtinam quidem sum verus tamen ut sum possum magnus studium ego ab pueritia sum elaboro quodsi ego hic propter magnitudo res atque difficultas assequor non possum qui in omnis vito nihil alius ago quam longus tu tu ab hic res absum arbitraris qui non modo antea numquam cogito sed ne nunc quidem cum in is ingredior qui et quantus sum suspicaris possum


Cum quaestor in Sicilia fuissem, iudices, itaque ex ea provincia decessissem ut Siculis omnibus iucundam diuturnamque memoriam quaesturae nominisque mei relinquerem, factum est uti cum summum in veteribus patronis multis, tum non nullum etiam in me praesidium suis fortunis constitutum esse arbitrarentur. quare nunc populati atque vexati cuncti ad me publice saepe venerunt, ut suarum fortunarum omnium causam defensionemque susciperem. me saepe esse pollicitum, saepe ostendisse dicebant, si quod tempus accidisset, quo tempore aliquid a me requirerent, commodis eorum me non defuturum.

cos quaestor in sicilia sum iudex itaque ex is provincia decedo ut siculis omnis jucundus diuturnus memoria quaestura nomen meus relinquo facio sum uti cum superus in vetus patronus multus tum non nullus etiam in ego praesidium suus fortuna constituo sum arbitror quare nunc populo atque vexo cunctus ad ego publicus saepe venio ut suus fortuna omnis causa defensio suscipio ego saepe sum polliceor saepe ostendo dico si qui tempus accido quo tempus aliquis ab ego requiro commodus is ego non desum


adductus sum, iudices, officio, fide, misericordia, multorum bonorum exemplo, vetere consuetudine institutoque maiorum, ut onus huius laboris atque offici non ex meo, sed ex meorum necessariorum tempore mihi suscipiendum putarem. quo in negotio tamen illa me res, iudices, consolatur, quod haec quae videtur esse accusatio mea non potius accusatio quam defensio est existimanda. defendo enim multos mortalis, multas civitates, provinciam Siciliam totam; quam ob rem, quia mihi unus est accusandus, prope modum manere in instituto meo videor et non omnino a defendendis hominibus sublevandisque discedere.

adduco sum iudex officium fides misericordia multus bonus exemplum veto consuetudo instituo magnus ut onus hic labor atque officio non ex meus sed ex meus necessarius tempus ego suscipio puto quo in negotium tamen ille ego res iudex consolo qui hic qui video sum accusatio meus non potis accusatio quam defensio sum existimo defendo enim multus mortalis multus civitas provincia sicilia totus quam ob res quia ego unus sum accuso prope modus maneo in instituo meus video et non omnino ab defendo homo sublevo discedo


quodsi ne iniuriae quidem, quae tibi ab illo facta sit, causa remanet, quid habes quod possis dicere quam ob rem non modo mihi, sed cuiquam anteponare? nisi forte illud, quod dicturum te esse audio, quaestorem illius fuisse. quae causa gravis esset, si certares mecum uter nostrum illi amicior esse deberet: in contentione suscipiendarum inimicitiarum ridiculum est putare causam necessitudinis ad inferendum periculum iustam videri oportere.

quodsi ne iniuria quidem qui tu ab ille facio sum causa remaneo quis habeo qui possum dico quam ob res non modo ego sed quisquam anteponaris nisi fors ille qui dico tu sum audio quaestor ille sum qui causa gravis sum si certaris ego uter nos ille amicus sum debeo in contentio suscipiendaris inimicitiaris ridiculus sum puto causa necessitudo ad infero periculum iustus video oportet


cur nolint, etiamsi taceant, satis dicunt; verum non tacent. tamen iis invitissimis te offeres? tamen in aliena causa loquere? tamen eos defendes qui se ab omnibus desertos potius quam abs te defensos esse malunt? tamen iis operam tuam pollicebere qui te neque velle sua causa nec, si cupias, posse arbitrantur? cur eorum spem exiguam reliquarum fortunarum, quam habent in legis et in iudici severitate positam, vi extorquere conaris? cur te interponis invitissimis iis quibus maxime lex consultum esse vult? cur, de quibus in provincia non optime es meritus, eos nunc plane fortunis omnibus conaris evertere? cur iis non modo persequendi iuris sui, sed etiam deplorandae calamitatis adimis potestatem?

cur nolo etiamsi taceo satis dico verus non taceo tamen is invitus tu offertor tamen in alienus causa loquor tamen is defendo qui sui ab omnis desero potis quam abs tu defendo sum malo tamen is opera tuus polliceo qui tu neque volo suus causa neque si cupio possum arbitror cur is spes exiguus reliquus fortuna quam habeo in lex et in judicium severitas pono vis extorqueo conaris cur tu interpono invitus is qui magnus lex consulo sum volo cur de qui in provincia non optume sum mereor is nunc planus fortuna omnis conaris everto cur is non modo persequor ius suus sed etiam deploro calamitas adimo potestas


verum id mihi non sumo, iudices, et hoc non modo in oratione mea non pono, sed ne in opinione quidem cuiusquam relinquo, me omnibus patronis esse praepositum. non ita est; sed unius cuiusque temporis, valetudinis, facultatis ad agendum ducta ratio est. mea fuit semper haec in hac re voluntas et sententia, quemvis ut hoc mallem de iis qui essent idonei suscipere quam me, me ut mallem quam neminem.

verus is ego non sumo iudex et hic non modo in oratio meus non pono sed ne in opinio quidem quisquam relinquo ego omnis patronus sum praepono non ita sum sed unus quisque tempus valetudo facultas ad ago duco ratio sum meus sum semper hic in hic res voluntas et sententia quivis ut hic malo de is qui sum idoneus suscipio quam ego ego ut malo quam nemo


atque huiusce rei iudicium iam continuo video futurum. si enim mihi hodie respondere ad haec quae dico potueris, si ab isto libro, quem tibi magister ludi nescio qui ex alienis orationibus compositum dedit, verbo uno discesseris, posse te et illi quoque iudicio non deesse et causae atque officio tuo satis facere arbitrabor; sin mecum in hac prolusione nihil fueris, quem te in ipsa pugna cum acerrimo adversario fore putemus? esto, ipse nihil est, nihil potest; at venit paratus cum subscriptoribus exercitatis et disertis. est tamen hoc aliquid, tametsi non est satis; omnibus enim rebus is qui princeps in agendo est ornatissimus et paratissimus esse debet. verum tamen L. Appuleium esse video proximum subscriptorem, hominem non aetate sed usu forensi atque exercitatione tironem.

atque hic res iudicium iam continuo video sum si enim ego hodie respondeo ad hic qui dico possum si ab iste liber qui tu magister ludo nescio qui ex alienus oratio compono do verbum unus discedo possum tu et ille quoque iudicium non desum et causa atque officium tuus satis facio arbitror sin ego in hic prolusio nihil sum qui tu in ipse pugno cum acer adversarius sum puto sum ipse nihil sum nihil possum at venio paro cum subscriptor exercitas et dissero sum tamen hic aliquis tametsi non sum satis omnis enim res is qui princeps in ago sum orno et paro sum debeo verus tamen l appuleius sum video propior subscriptor homo non aetas sed usus forensis atque exercitatio tiro


etenim cum lex ipsa de pecuniis repetundis sociorum atque amicorum populi Romani patrona sit, iniquum est non eum legis iudicique actorem idoneum maxime putari quem actorem causae suae socii defensoremque fortunarum suarum potissimum esse voluerunt. an quod ad commemorandum est honestius, id ad probandum non multo videri debet aequius? Vtra igitur est splendidior, utra inlustrior commemoratio, 'accusavi eum cui quaestor fueram, quicum me sors consuetudoque maiorum, quicum me deorum hominumque iudicium coniunxerat,' an 'accusavi rogatu sociorum atque amicorum, delectus sum ab universa provincia qui eius iura fortunasque defenderem'? dubitare quisquam potest quin honestius sit eorum causa apud quos quaestor fueris, quam eum cuius quaestor fueris accusare?

etenim cum lex ipse de pecunia repeto socius atque amicus populus romanus patrona sum iniquus sum non is lex judicium actor idoneus magnus putaris qui actor causa suus socius defensor fortuna suus potis sum volo an qui ad commemoro sum honestus is ad probo non multus video debeo aequus vtra igitur sum splendidus uter illustris commemoratio accuso is qui quaestor sum qui ego sors consuetudo magnus qui ego deus homo iudicium conjungo an accuso rogo socius atque amicus deligo sum ab universus provincia qui is ius fortuno defendo dubitaris quisquam possum quin honestus sum is causa apud qui quaestor sum quam is qui quaestor sum accuso


quid? cum commiserari, conqueri, et ex illius invidia deonerare aliquid et in te traicere coeperit, commemorare quaestoris cum praetore necessitudinem constitutam, morem maiorum, sortis religionem, poterisne eius orationis subire invidiam? vide modo, etiam atque etiam considera. mihi enim videtur periculum fore ne ille non modo verbis te obruat, sed gestu ipso ac motu corporis praestringat aciem ingeni tui, teque ab institutis tuis cogitationibusque abducat.

quis cum commiseraris conqueror et ex ille invidia deoneraris aliquis et in tu traicio coepio commemoraris quaestor cum praetor necessitudo constituo mos magnus sors religio possum is oratio subeo invidia video modo etiam atque etiam considero ego enim video periculum sum ne ille non modo verbum tu obruo sed gestus ipse atque motus corpus praestringo acies ingenium tuus tu ab institus tuus cogitatio abduco


A nobis multos obsides habet populus Romanus, quos ut incolumis conservare, tueri, confirmare ac recuperare possimus, omni ratione erit dimicandum. habet honorem quem petimus, habet spem quam propositam nobis habemus, habet existimationem multo sudore labore vigiliisque collectam, ut, si in hac causa nostrum officium ac diligentiam probaverimus, haec quae dixi retinere per populum Romanum incolumia ac salva possimus; si tantulum offensum titubatumque sit, ut ea quae singillatim ac diu collecta sunt uno tempore universa perdamus.

ab nos multus obses habeo populus romanus qui ut incolumis conservaris tueor confirmo atque recuperaris possum omnis ratio sum dimico habeo honor qui peto habeo spes quam propono nos habeo habeo existimatio multus sudor labor vigilia colligo ut si in hic causa nos officium atque diligentia probo hic qui dico retineo per populus romanus incolumis atque salvo possum si tantulis offendo titubo sum ut is qui singillatim atque diu colligo sum unus tempus universus perdo


quapropter, iudices, vestrum est deligere quem existimetis facillime posse magnitudinem causae ac iudici sustinere fide, diligentia, consilio, auctoritate. vos si mihi Q. Caecilium anteposueritis, ego me dignitate superatum non arbitrabor: populus Romanus ne tam honestam, tam severam diligentemque accusationem neque vobis placuisse neque ordini vestro placere arbitretur, providete.

quapropter iudex vester sum deligo qui existimo facilis possum magnitudo causa atque judicium sustineo fides diligentia consilium auctoritas tu si ego q caecilius antepono ego ego dignitas supero non arbitror populus romanus ne tam honestus tam sero diligo accusatio neque tu placeo neque ordo vester placeo arbitror provideo


deinde, ut opinor, habet alienum, hunc tamen a subselliis; qui quid in dicendo posset numquam satis attendi, in clamando quidem video eum esse bene robustum atque exercitatum. in hoc spes tuae sunt omnes; hic, si tu eris actor constitutus, totum iudicium sustinebit. ac ne is quidem tantum contendet in dicendo quantum potest, sed consulet laudi et existimationi tuae, et ex eo quod ipse potest in dicendo aliquantum remittet, ut tu tamen aliquid esse videare. Vt in actoribus Graecis fieri videmus, saepe illum qui est secundarum aut tertiarum partium, cum possit aliquanto clarius dicere quam ipse primarum, multum submittere, ut ille princeps quam maxime excellat, sic faciet alienus; tibi serviet, tibi lenocinabitur, minus aliquanto contendet quam potest.

deinde ut opinor habeo alienus hic tamen ab subsellium qui quis in dico possum numquam satis attendo in clamo quidem video is sum bene robustus atque exercitas in hic spes tuus sum omnis hic si tu sum actor constituo totus iudicium sustineo atque ne is quidem tantus contendo in dico quantus possum sed consulo laus et existimatio tuus et ex is qui ipse possum in dico aliquantus remitto ut tu tamen aliquis sum videaris vt in actor graecum fio video saepe ille qui sum secundaris aut tertiaris pars cum possum aliquantus clarus dico quam ipse primaris multus summitto ut ille princeps quam magnus excello sic facio alienus tu servio tu lenocinor paruus aliquantus contendo quam possum


quid ad haec dici potest? non enim quaero quid tu dicturus sis; video mihi non te, sed hunc librum esse responsurum, quem monitor tuus hic tenet; qui si te recte monere volet, suadebit tibi ut hinc discedas neque mihi verbum ullum respondeas. quid enim dices? an id quod dictitas, iniuriam tibi fecisse Verrem? arbitror; neque enim esset veri simile, cum omnibus Siculis faceret iniurias, te illi unum eximium cui consuleret fuisse.

quis ad hic dico possum non enim quaero quis tu dico sum video ego non tu sed hic liber sum respondeo qui monitor tuus hic teneo qui si tu rectus moneo volo suadeo tu ut hinc discedo neque ego verbum ullus respondeo quis enim dico an is qui dictito iniuria tu facio verres arbitror neque enim sum verus similis cum omnis siculis facio injuria tu ille unus eximius qui consulo sum


ex quibus alienissimis hominibus ita paratus venis ut tibi hospes aliquis sit recipiendus. quibus ego non sum tantum honorem habiturus ut ad ea quae dixerint certo loco aut singillatim uni cuique respondeam: sic breviter, quoniam non consulto sed casu in eorum mentionem incidi, quasi praeteriens satis faciam universis. tantane vobis inopia videor esse amicorum ut mihi non ex his quos mecum adduxerim, sed de populo subscriptor addatur? vobis autem tanta inopia reorum est ut mihi causam praeripere conemini potius quam aliquos ad columnam Maeniam vestri ordinis reos reperiatis? 'custodem', inquit, 'Tullio me adponite'.

ex qui alienus homo ita paro venio ut tu hospes aliquis sum recipio qui ego non sum tantus honor habeo ut ad is qui dico certus locus aut singillatim unus quisque respondeo sic brevis quoniam non consultum sed casus in is mentio incido quasi praetereo satis facio universus tantus tu inopia video sum amicus ut ego non ex hic qui ego adduco sed de populus subscriptor addo tu autem tantus inopia reus sum ut ego causa praeripio conor potis quam aliquis ad columna maenia vester ordo reus reperio custos inquam tullius ego appono


ego qui, sicut omnes sciunt, in foro iudiciisque ita verser ut eiusdem aetatis aut nemo aut pauci pluris causas defenderint, et qui omne tempus quod mihi ab amicorum negotiis datur in his studiis laboribusque consumam, quo paratior ad usum forensem promptiorque esse possim, tamen ita mihi deos velim propitios ut, cum illius mihi temporis venit in mentem quo die citato reo mihi dicendum sit, non solum commoveor animo, sed etiam toto corpore perhorresco.

ego qui sicut omnis scio in forum judicium ita verso ut idem aetas aut nemo aut paucus multus causa defendo et qui omnis tempus qui ego ab amicus negotium do in hic studium labor consumo quo paro ad usus forensis promptus sum possum tamen ita ego deus volo propitius ut cum ille ego tempus venio in mens quo dies cito reor ego dico sum non solus commoveo animus sed etiam totus corpus perhorresco


at eam tibi C. Verres fecit iniuriam quae ceterorum quoque animos possit alieno incommodo commovere. minime; nam id quoque ad rem pertinere arbitror, qualis iniuria dicatur quae causa inimicitiarum proferatur. cognoscite ex me; nam iste eam profecto, nisi plane nihil sapit, numquam proferet. Agonis quaedam est Lilybitana, liberta Veneris Erycinae, quae mulier ante hunc quaestorem copiosa plane et locuples fuit. ab hac praefectus Antoni quidam symphoniacos servos abducebat per iniuriam, quibus se in classe uti velle dicebat. tum illa, ut mos in Sicilia est omnium Veneriorum et eorum qui a Venere se liberaverunt, ut praefecto illi religionem Veneris nomine obiceret, dixit et se et sua Veneris esse.

at is tu que verres facio iniuria qui ceterus quoque animus possum alienus incommodus commoveo paruus nam is quoque ad res pertineo arbitror qualis iniuria dico qui causa inimicitiaris profero cognosco ex ego nam iste is profecto nisi planus nihil sapio numquam profero agon quidam sum lilybitana libertus venus erycina qui mulier ante hic quaestor copiosus planus et locuples sum ab hic praefectus antonius quidam symphoniacus servus abduco per iniuria qui sui in classis uti volo dico tum ille ut mos in sicilia sum omnis venereus et is qui ab venus sui libero ut praeficio ille religio venus nomen obicio dico et sui et suus venus sum


quodsi hanc causam tam idoneam, tam inlustrem, tam gravem non haberem,— si aut hoc a me Siculi non petissent aut mihi cum Siculis causa tantae necessitudinis non intercederet, et hoc quod facio me rei publicae causa facere profiterer, ut homo singulari cupiditate, audacia, scelere praeditus, cuius furta atque flagitia non in Sicilia solum, sed in Achaia, Asia, Cilicia, Pamphylia, Romae denique ante oculos omnium maxima turpissimaque nossemus, me agente in iudicium vocaretur,—quis tandem esset qui meum factum aut consilium posset reprehendere?

quodsi hic causa tam idoneus tam illustris tam gravis non habeo si aut hic ab ego siculis non peto aut ego cum siculis causa tantus necessitudo non intercedo et hic qui facio ego res publicus causa facio profiteor ut homo singularis cupiditas audacia scelus praeditus qui furtum atque flagitium non in sicilia solus sed in achaia asia cilicium pamphylius roma denique ante oculus omnis maximus turpis nosco ego ago in iudicium voco quis tandem sum qui meus facio aut consilium possum reprehendo


hic ego de te plura non dicam: unum illud credo omnis animum advertere, te adhuc a nullis nisi ab Siculis potuisse cognosci; Siculos hoc dicere, cum eidem sint irati cui tu te inimicum esse dicis, sese tamen te actore ad iudicium non adfuturos. quare negent ex me non audies: hos patere id suspicari quod necesse est. illi quidem, ut est hominum genus nimis acutum et suspiciosum, non te ex Sicilia litteras in Verrem deportare velle arbitrantur, sed, quod isdem litteris illius praetura et tua quaestura consignata sit, asportare te velle ex Sicilia litteras suspicantur.

hic ego de tu multus non dico unus ille credo omnis animus adverto tu adhuc ab nullus nisi ab siculis possum cognosco siculi hic dico cum idem sum irascor qui tu tu inimicus sum dico sui tamen tu actor ad iudicium non adsum quare nego ex ego non audio hic pateo is suspicaris qui necesse sum ille quidem ut sum homo genus nimis acutus et suspiciosus non tu ex sicilia littera in verres deportaris volo arbitror sed qui idem littera ille praetura et tuus quaestura consigno sum asportaris tu volo ex sicilia littera suspicor


tu horum nihil metuis, nihil cogitas, nihil laboras: si quid ex vetere aliqua oratione, 'Iovem ego optimum maximum,' aut 'vellem, si fieri potuisset, iudices,' aut aliquid eius modi ediscere potueris, praeclare te paratum in iudicium venturum arbitraris.

tu hic nihil metuo nihil cogito nihil laboro si quis ex veto aliqui oratio iuppiter ego bonus magnus aut volo si fio possum iudex aut aliquis is modus edisco possum praeclaris tu paro in iudicium venio arbitror


Putasne te posse quae C. Verres in quaestura, quae in legatione, quae in praetura, quae Romae, quae in Italia, quae in Achaia, Asia Pamphyliaque peccarit, ea, quem ad modum locis temporibusque divisa sint, sic criminibus et oratione distinguere? Putasne posse, id quod in eius modi reo maxime necessarium est, facere ut, quae ille libidinose, quae nefarie, quae crudeliter fecerit, ea aeque acerba et indigna videantur esse his qui audient atque illis visa sunt qui senserunt?

puta tu possum qui que verres in quaestura qui in legatio qui in praetura qui roma qui in italia qui in achaia asia pamphylius pecco is qui ad modus locus tempus divido sum sic crimen et oratio distinguo puta possum is qui in is modus reor magnus necessarius sum facio ut qui ille libidinosus qui nefarius qui crudeliter facio is aequus acerbus et indignus video sum hic qui audio atque ille video sum qui sentio


nunc tantum id dicam quod tacitus tu mihi adsentiare, nullam rem in me esse quam ille contemnat, nullam in te quam pertimescat. itaque magnus ille defensor et amicus eius tibi suffragatur, me oppugnat; aperte ab iudicibus petit ut tu mihi anteponare, et ait hoc se honeste sine ulla invidia ac sine ulla offensione contendere. 'non enim,' inquit, 'illud peto quod soleo, cum vehementius contendi, impetrare: reus ut absolvatur non peto, sed ut potius ab hoc quam ab illo accusetur, id peto. da mihi hoc; concede quod facile est, quod honestum, quod non invidiosum; quod cum dederis, sine ullo tuo periculo, sine infamia illud dederis, ut is absolvatur cuius ego causa laboro.'

nunc tantus is dico qui taceo tu ego adsentiaris nullus res in ego sum quam ille contemno nullus in tu quam pertimesco itaque magnus ille defenso et amicus is tu suffrago ego oppugno apertus ab judex peto ut tu ego anteponaris et aio hic sui honestus sine ullus invidia atque sine ullus offensio contendo non enim inquam ille peto qui soleo cum vehemens contendo impetro reus ut absolvo non peto sed ut potis ab hic quam ab ille accuso is peto do ego hic concedo qui facilis sum qui honestus qui non invidiosus qui cum do sine ullus tuus periculum sine infamia ille do ut is absolvo qui ego causa laboro


ac si tibi nemo responsurus esset, tamen ipsam causam, ut ego arbitror, demonstrare non posses: nunc ne illud quidem cogitas, tibi cum homine disertissimo et ad dicendum paratissimo futurum esse certamen, quicum modo disserendum, modo omni ratione pugnandum certandumque sit. cuius ego ingenium ita laudo ut non pertimescam, ita probo ut me ab eo delectari facilius quam decipi putem posse. numquam ille me opprimet consilio, numquam ullo artificio pervertet, numquam ingenio me suo labefactare atque infirmare conabitur; novi omnis hominis petitiones rationesque dicendi; saepe in isdem, saepe in contrariis causis versati sumus; ita contra me ille dicet, quamvis sit ingeniosus, ut non nullum etiam de suo ingenio iudicium fieri arbitretur.

atque si tu nemo respondeo sum tamen ipse causa ut ego arbitror demonstro non possum nunc ne ille quidem cogito tu cum homo dissero et ad dico paro sum sum certamen qui modo dissero modo omnis ratio pugno certo sum qui ego ingenium ita laudo ut non pertimesco ita probo ut ego ab is delectaris facilis quam decipio puto possum numquam ille ego opprimo consilium numquam ullus artificium perverto numquam ingenium ego suus labefactaris atque infirmaris conor nosco omnis homo petitio ratio dico saepe in idem saepe in contrarius causa verso sum ita contra ego ille dico quivis sum ingeniosus ut non nullus etiam de suus ingenium iudicium fio arbitror


etenim si plurimas a tuo praetore iniurias accepisses, tamen eas ferendo maiorem laudem quam ulciscendo mererere; cum vero nullum illius in vita rectius factum sit quam id quod tu iniuriam appellas, hi statuent hanc causam, quam ne in alio quidem probarent, in te iustam ad necessitudinem violandam videri? qui si summam iniuriam ab illo accepisti, tamen, quoniam quaestor eius fuisti, non potes eum sine ulla vituperatione accusare; si vero non ulla tibi facta est iniuria, sine scelere eum accusare non potes. quare cum incertum sit de iniuria, quemquam horum esse putas qui non malit te sine vituperatione quam cum scelere discedere?

etenim si multus ab tuus praetor injuria accipio tamen is fero magnus laus quam ulciscor mereo cum verus nullus ille in vito rectus facio sum quam is qui tu iniuria appello hic statuo hic causa quam ne in alius quidem probo in tu iustus ad necessitudo violo video qui si summa iniuria ab ille accipio tamen quoniam quaestor is sum non possum is sine ullus vituperatio accuso si verus non ullus tu facio sum iniuria sine scelus is accuso non possum quare cum incertus sum de iniuria quisquam hic sum puto qui non malo tu sine vituperatio quam cum scelus discedo


Magna sunt ea quae dico, mihi crede; noli haec contemnere. dicenda, demonstranda, explicanda sunt omnia, causa non solum exponenda, sed etiam graviter copioseque agenda est; perficiendum est, si quid agere aut proficere vis, ut homines te non solum audiant, verum etiam libenter studioseque audiant. in quo si te multum natura adiuvaret, si optimis a pueritia disciplinis atque artibus studuisses et in his elaborasses, si litteras Graecas Athenis non Lilybaei, Latinas Romae non in Sicilia didicisses, tamen esset magnum tantam causam, tam exspectatam, et diligentia consequi et memoria complecti et oratione expromere et voce ac viribus sustinere.

magnus sum is qui dico ego credo nolo hic contemno dico demonstro explico sum omnis causa non solus expono sed etiam gravis copiosus ago sum perficio sum si quis ago aut proficio volo ut homo tu non solus audio verus etiam libet studiosus audio in quo si tu multus natura adjuvo si bonus ab pueritia disciplina atque ars studeo et in hic elaboro si littera graece athenae non lilybaeum latinae roma non in sicilia disco tamen sum magnus tantus causa tam exspecto et diligentia consequor et memoria complector et oratio expromo et vox atque vis sustineo


qui iudicia manere apud ordinem senatorium volunt, queruntur accusatores se idoneos non habere: qui accusare possunt, iudiciorum severitatem desiderant. populus Romanus interea, tametsi multis incommodis difficultatibusque adfectus est, tamen nihil aeque in re publica atque illam veterem iudiciorum vim gravitatemque requirit. iudiciorum desiderio tribunicia potestas efflagitata est, iudiciorum levitate ordo quoque alius ad res iudicandas postulatur, iudicum culpa atque dedecore etiam censorium nomen, quod asperius antea populo videri solebat, id nunc poscitur, id iam populare et plausibile factum est.

qui iudicium maneo apud ordo senatorius volo queror accusator sui idoneus non habeo qui accuso possum iudicium severitas desidero populus romanus interea tametsi multus incommodus difficultas affectus sum tamen nihil aequus in res publicus atque ille vetus iudicium vis gravitas requiro iudicium desiderium tribunicius potestas efflagito sum iudicium levitas ordo quoque alius ad res judico postulo iudex culpa atque dedecor etiam censorius nomen qui asper antea populus video soleo is nunc posco is iam popularis et plausibilis facio sum


haec tu scis ad me esse delata; quae si velim proferre, facile omnes intellegent vobis inter vos non modo voluntatem fuisse coniunctam, sed ne praedam quidem adhuc esse divisam. quapropter si tibi indicium postulas dari quod tecum una fecerit, concedo, si id lege permittitur; sin autem de accusatione dicimus, concedas oportet iis qui nullo suo peccato impediuntur quo minus alterius peccata demonstrare possint.

hic tu scio ad ego sum defero qui si volo profero facilis omnis intellego tu inter tu non modo voluntas sum conjungo sed ne praeda quidem adhuc sum divido quapropter si tu indicium postulo do qui tu unus facio concedo si is lex permitto sin autem de accusatio dico concedo oportet is qui nullus suus pecco impedio quo paruus alter pecco demonstro possum


in hac causa, iudices, tametsi utrumque esse arbitror perspicuum, tamen de utroque dicam, et de eo prius quod apud vos plurimum debet valere, hoc est de voluntate eorum quibus iniuriae factae sunt; quorum causa iudicium de pecuniis repetundis est constitutum. Siciliam provinciam C. Verres per triennium depopulatus esse, Siculorum civitates vastasse, domos exinanisse, fana spoliasse dicitur. adsunt, queruntur Siculi universi; ad meam fidem, quam habent spectatam iam et cognitam, confugiunt; auxilium sibi per me a vobis atque a populi Romani legibus petunt; me defensorem calamitatum suarum, me ultorem iniuriarum, me cognitorem iuris sui, me actorem causae totius esse voluerunt.

in hic causa iudex tametsi uterque sum arbitror perspicuus tamen de uterque dico et de is prior qui apud tu multus debeo valeo hic sum de voluntas is qui iniuria facio sum qui causa iudicium de pecunia repeto sum constituo sicilia provincia que verres per triennium depopulor sum siculus civitas vasto domus exinanio fanum spolio dico adsum queror siculis universus ad meus fides quam habeo specto iam et cognosco confugio auxilium sui per ego ab tu atque ab populus romanus lex peto ego defensor calamitas suus ego ultor iniuriaris ego cognitor ius suus ego actor causa totus sum volo


et ait idem, ut aliquis metus adiunctus sit ad gratiam, certos esse in consilio quibus ostendi tabellas velit; id esse perfacile; non enim singulos ferre sententias, sed universos constituere; ceratam uni cuique tabellam dari cera legitima, non illa infami ac nefaria. atque is non tam propter Verrem laborat quam quod eum minime res tota delectat; videt enim, si a pueris nobilibus, quos adhuc elusit, si a quadruplatoribus, quos non sine causa contempsit semper ac pro nihilo putavit, accusandi voluntas ad viros fortis spectatosque homines translata sit, sese in iudiciis diutius dominari non posse.

et aio idem ut aliquis metus adjungo sum ad gratia certus sum in consilium qui ostendo tabella volo is sum perfacilis non enim singuli fero sententia sed universi constituo cero unus quisque tabella do cero legitimus non ille infamis atque nefarius atque is non tam propter verres laboro quam qui is paruus res totus delecto video enim si ab puer nobilis qui adhuc eludo si ab quadruplator qui non sine causa contemno semper atque pro nihilum puto accuso voluntas ad vir fortis specto homo transfero sum sui in iudicium diu dominaris non possum


intellego quam scopuloso difficilique in loco verser; nam cum omnis adrogantia odiosa est, tum illa ingeni atque eloquentiae multo molestissima. quam ob rem nihil dico de meo ingenio; neque est quod possim dicere, neque si esset dicerem; aut enim id mihi satis est quod est de me opinionis, quidquid est, aut, si id parum est, ego maius id commemorando facere non possum.

intellego quam scopulosus difficilis in locus verso nam cum omnis arrogantia odiosus sum tum ille ingenium atque eloquentia multus molestus quam ob res nihil dico de meus ingenium neque sum qui possum dico neque si sum dico aut enim is ego satis sum qui sum de ego opinio quisquis sum aut si is parum sum ego magnus is commemoro facio non possum


etenim si probabilis est eorum causa qui iniurias suas persequi volunt (qua in re dolori suo, non rei publicae commodis serviunt), quanto illa honestior causa est, quae non solum probabilis videri sed etiam grata esse debet, nulla privatim accepta iniuria sociorum atque amicorum populi Romani dolore atque iniuriis commoveri! nuper cum in P. Gabinium vir fortissimus et innocentissimus L. Piso delationem nominis postularet, et contra Q. Caecilius peteret isque se veteres inimicitias iam diu susceptas persequi diceret, cum auctoritas et dignitas Pisonis valebat plurimum, tum illa erat causa iustissima, quod eum sibi Achaei patronum adoptarant.

etenim si probabilis sum is causa qui injuria suus persequor volo qui in res dolor suus non res publicus commodus servio quantus ille honestus causa sum qui non solus probabilis video sed etiam gratus sum debeo nullus privatim accipio iniuria socius atque amicus populus romanus dolor atque iniuria commoveo nuper cum in p gabinius vir fortis et innocens l piso delatio nomen postulo et contra q caecilius peto eo sui vetus inimicitia iam diu suscipio persequor dico cum auctoritas et dignitas piso valeo multus tum ille sum causa justus qui is sui achaeus patronus adopto


Vbi hoc quaestori Caecilio, viro optimo et homini aequissimo, nuntiatum est, vocari ad se Agonidem iubet; iudicium dat statim, SI PARET EAM SE ET SVA VENERIS ESSE DIXISSE. iudicant recuperatores id quod necesse erat; neque enim erat cuiquam dubium quin illa dixisset. iste in possessionem bonorum mulieris intrat, ipsam Veneri in servitutem adiudicat; deinde bona vendit, pecuniam redigit. ita dum pauca mancipia Veneris nomine Agonis ac religione retinere vult, fortunas omnis libertatemque suam istius iniuria perdidit. Lilybaeum Verres venit postea; rem cognoscit, factum improbat, cogit quaestorem suum pecuniam, quam ex Agonidis bonis redegisset, eam mulieri omnem adnumerare et reddere.

vbi hic quaestor caecilius vir bonus et homo aequus nuntio sum vocaris ad sui agonis iubeo iudicium do statim si pareo is sui et sva venio sum dico judico recuperator is qui necesse sum neque enim sum quisquam dubius quin ille dico iste in possessio bonus mulier intro ipse venus in servitus adjudico deinde bonus vendo pecunia redigo ita dum paucus mancipium venus nomen agon atque religio retineo volo fortuna omnis libertas suus iste iniuria perdo lilybaeum verres venio postea res cognosco facio improbo cogo quaestor suus pecunia quam ex agonis bonus redigo is mulier omnis adnumeraris et reddo


te vero, Caecili, quem ad modum sit elusurus, quam omni ratione iactaturus, videre iam videor; quotiens ille tibi potestatem optionemque facturus sit ut eligas utrum velis—factum esse necne, verum esse an falsum—utrum dixeris, id contra te futurum. qui tibi aestus, qui error, quae tenebrae, di immortales, erunt, homini minime malo! quid? cum accusationis tuae membra dividere coeperit et in digitis suis singulas partis causae constituere? quid? cum unum quidque transigere, expedire, absolvere? ipse profecto metuere incipies ne innocenti periculum facessieris.

tu verus caecilis qui ad modus sum eludo quam omnis ratio jacto video iam video quotiens ille tu potestas optio facio sum ut eligo utrum velis facio sum necne verus sum an falsus utrum dico is contra tu sum qui tu aestus qui error qui tenebra deus immortalis sum homo paruus malus quis cum accusatio tuus membrum divido coepio et in digitus suus singulus pars causa constituo quis cum unus quisque transigo expedio absolvo ipse profecto metuo incipio ne innocens periculum facessieris


quid est, pro deum hominumque fidem, in quo ego rei publicae plus hoc tempore prodesse possim? quid est quod aut populo Romano gratius esse debeat, aut sociis exterisque nationibus optatius esse possit, aut saluti fortunisque omnium magis accommodatum sit? populatae, vexatae, funditus eversae provinciae, socii stipendiariique populi Romani adflicti, miseri, iam non salutis spem sed solacium exiti quaerunt.

quis sum pro deus homo fides in quo ego res publicus multus hic tempus prosum possum quis sum qui aut populus romanus gratus sum debeo aut socius exter natio opto sum possum aut salus fortuna omnis magis accommodo sum populo vexo fundus everro provincia socius stipendiarius populus romanus affligo miser iam non salus spes sed solacium exeo quaero


in eius modi re quisquam tam impudens reperietur qui ad alienam causam, invitis iis quorum negotium est, accedere aut adspirare audeat? si tibi, Q. Caecili, hoc Siculi dicerent: 'te non novimus, nescimus qui sis, numquam te antea vidimus; sine nos per eum nostras fortunas defendere cuius fides est nobis cognita,' nonne id dicerent quod cuivis probare deberent? nunc hoc dicunt, utrumque se nosse; alterum se cupere defensorem esse fortunarum suarum, alterum plane nolle.

in is modus res quisquam tam impudens reperio qui ad alienus causa invitus is qui negotium sum accedo aut adspiraris audeo si tu q caecilis hic siculis dico tu non nosco nescio qui sum numquam tu antea video sine nos per is noster fortuna defendo qui fides sum nos cognosco nonne is dico qui quivis probaris debeo nunc hic dico uterque sui nosco alter sui cupio defensor sum fortuna suus alter planus nolo


nuper Cn. Domitium scimus M. Silano diem dixisse propter unius hominis Aegritomari, paterni amici atque hospitis, iniurias. neque enim magis animos hominum nocentium res umquam ulla commovit quam haec maiorum consuetudo longo intervallo repetita ac relata, sociorum querimoniae delatae ad hominem non inertissimum, susceptae ab eo qui videbatur eorum fortunas fide diligentiaque sua posse defendere.

nuper cn domitius scio m silanus dies dico propter unus homo aegritomaris paternus amicus atque hospes injuria neque enim magis animus homo noceo res umquam ullus commoveo quam hic magnus consuetudo longus intervallum repeto atque refero socius querimonia defero ad homo non iners suscipio ab is qui video is fortuna fides diligo suus possum defendo


iam nunc mente et cogitatione prospicio quae tum studia hominum, qui concursus futuri sint, quantam exspectationem magnitudo iudici sit adlatura, quantam auditorum multitudinem infamia C. Verris concitatura, quantam denique audientiam orationi meae improbitas illius factura sit. quae cum cogito, iam nunc timeo quidnam pro offensione hominum, qui illi inimici infensique sunt, et exspectatione omnium et magnitudine rerum dignum eloqui possim.

iam nunc mens et cogitatio prospicio qui tum studium homo qui concursus sum sum quantus exspectatio magnitudo judicium sum affero quantus auditor multitudo infamia que verres concito quantus denique audientia oratio meus improbitas ille facio sum qui cum cogo iam nunc timeo quisnam pro offensio homo qui ille inimicus infensus sum et exspectatio omnis et magnitudo res dignus eloquor possum


de te, Caecili,—iam mehercule hoc extra hanc contentionem certamenque nostrum familiariter tecum loquar,—tu ipse quem ad modum existimes vide etiam atque etiam, et tu te collige, et qui sis et quid facere possis considera. Putasne te posse de maximis acerbissimisque rebus, cum causam sociorum fortunasque provinciae, ius populi Romani, gravitatem iudici legumque susceperis, tot res tam gravis, tam varias voce, memoria, consilio, ingenio sustinere?

de tu caecilis iam hercules hic extra hic contentio certamen nos familiaris tu loquor tu ipse qui ad modus existimo video etiam atque etiam et tu tu colligo et qui sum et quis facio possum considero puta tu possum de magnus acerbus res cum causa socius fortuno provincia ius populus romanus gravitas judicium lex suscipio tot res tam gravis tam vario vox memoria consilium ingenium sustineo


at enim cur a me potissimum hoc praesidium petiverunt? si esset dubium petissent necne, dicerem cur petissent: nunc vero, cum id ita perspicuum sit ut oculis iudicare possitis, nescio cur hoc mihi detrimento esse debeat, si id mihi obiciatur, me potissimum esse delectum.

at enim cur ab ego potis hic praesidium peto si sum dubius peto necne dico cur peto nunc verus cum is ita perspicuus sum ut oculus iudicaris possum nescio cur hic ego detrimentum sum debeo si is ego obicio ego potis sum deligo


ac vide quantum interfuturum sit inter meam tuamque accusationem. ego etiam quae tu sine Verre commisisti Verri crimini daturus sum, quod te non prohibuerit, cum summam ipse haberet potestatem: tu contra ne quae ille quidem fecit obicies, ne qua ex parte coniunctus cum eo reperiare. quid? illa, Caecili, contemnendane tibi videntur esse, sine quibus causa sustineri, praesertim tanta, nullo modo potest? aliqua facultas agendi, aliqua dicendi consuetudo, aliqua in foro, iudiciis, legibus aut ratio aut exercitatio?

atque video quantus intersum sum inter meus tuus accusatio ego etiam qui tu sine verres committo verrius crimen do sum qui tu non prohibeo cum summa ipse habeo potestas tu contra ne qui ille quidem facio obicio ne qui ex pars conjungo cum is reperiaris quis ille caecilis contemno tu video sum sine qui causa sustineo praesertim tantus nullus modo possum aliqui facultas ago aliqui dico consuetudo aliqui in forum iudicium lex aut ratio aut exercitatio


quis ergo est qui neget oportere eorum arbitratu lege agi quorum causa lex sit constituta? Sicilia tota si una voce loqueretur, hoc diceret: 'quod auri, quod argenti, quod ornamentorum in meis urbibus, sedibus, delubris fuit, quod in una quaque re beneficio senatus populique Romani iuris habui, id mihi tu, C. Verres, eripuisti atque abstulisti; quo nomine abs te sestertium miliens ex lege repeto.' si universa, ut dixi, provincia loqui posset, hac voce uteretur: quoniam id non poterat, harum rerum actorem quem idoneum esse arbitrata est ipsa delegit.

quis ergo sum qui nego oportet is arbitratus lex ago qui causa lex sum constituo sicilia totus si unus vox loquor hic dico qui aurum qui argentum qui ornamentor in meus urbs sedes delubrum sum qui in unus quisque res beneficium senatus populus romanus ius habeo is ego tu que verres eripio atque aufero quo nomen abs tu sestertius millies ex lex repeto si universus ut dico provincia loquor possum hic vox uto quoniam is non possum haris res actor qui idoneus sum arbitror sum ipse deligo


si quis vestrum, iudices, aut eorum qui adsunt, forte miratur me, qui tot annos in causis iudiciisque publicis ita sim versatus ut defenderim multos, laeserim neminem, subito nunc mutata voluntate ad accusandum descendere, is, si mei consili causam rationemque cognoverit, una et id quod facio probabit, et in hac causa profecto neminem praeponendum mihi esse actorem putabit.

si quis vester iudex aut is qui adsum fors miro ego qui tot annus in causa judicium publicus ita sum verso ut defendo multus laedo nemo subeo nunc muto voluntas ad accuso descendo is si meus consilium causa ratio cognosco unus et is qui facio probo et in hic causa profecto nemo praepono ego sum actor puto


nam te actore quem eorum adfuturum putas, quos intellegis non ut per te alium, sed ut per alium aliquem te ipsum ulciscantur laborare? at enim solum id est, ut me Siculi maxime velint: alterum illud, credo, obscurum est, a quo Verres minime se accusari velit. ecquis umquam tam palam de honore, tam vehementer de salute sua contendit quam ille atque illius amici ne haec mihi delatio detur? sunt multa quae Verres in me esse arbitratur, quae scit in te, Caecili, non esse; quae cuius modi in utroque nostrum sint, paulo post commemorabo;

nam tu actor qui is adsum puto qui intellego non ut per tu alius sed ut per alius aliquis tu ipse ulciscor laboro at enim solus is sum ut ego siculis magnus volo alter ille credo obscurus sum ab quo verres paruus sui accusaris volo ecquis umquam tam palam de honor tam vehemens de salus suus contendo quam ille atque ille amicus ne hic ego delatio do sum multus qui verres in ego sum arbitror qui scio in tu caecilis non sum qui qui modus in uterque nos sum paulus post commemoro


'quid sibi iste vult? accusatoremne se existimari, qui antea defendere consuerat, nunc praesertim, ea iam aetate, cum aedilitatem petat?' ego vero et aetatis non modo meae sed multo etiam superioris, et honoris amplissimi puto esse et accusare improbos et miseros calamitososque defendere. et profecto aut hoc remedium est aegrotae ac prope desperatae rei publicae iudiciisque corruptis et contaminatis paucorum vitio ac turpitudine, homines ad legum defensionem iudiciorumque auctoritatem quam honestissimos et integerrimos diligentissimosque accedere; aut, si ne hoc quidem prodesse poterit, profecto nulla umquam medicina his tot incommodis reperietur.

quis sui iste volo accusator sui existimo qui antea defendo consuo nunc praesertim is iam aetas cum aedilitas peto ego verus et aetas non modo meus sed multus etiam superus et honor amplus puto sum et accuso improbus et miser calamitosus defendo et profecto aut hic remedium sum aegrotus atque prope despero res publicus judicium corruptus et contamino paucus vitio atque turpitudo homo ad lex defensio judicium auctoritas quam honestus et integer diligens accedo aut si ne hic quidem prosum possum profecto nullus umquam medicina hic tot incommodus reperio


huic ego homini iam ante denuntio, si a me causam hanc vos agi volueritis, rationem illi defendendi totam esse mutandam, et ita mutandam ut, meliore et honestiore condicione quam qua ipse vult uti, imitetur homines eos quos ipse vidit amplissimos, L. Crassum et M. Antonium, qui nihil se arbitrabantur ad iudicia causasque amicorum praeter fidem et ingenium adferre oportere. nihil erit quod me agente arbitretur iudicium sine magno multorum periculo posse corrumpi.

hic ego homo iam ante denuntio si ab ego causa hic tu ago volo ratio ille defendo totus sum muto et ita muto ut bonus et honestus condicio quam qui ipse volo uti imitor homo is qui ipse video amplus l crassus et m antonius qui nihil sui arbitror ad iudicium causa amicus praeter fides et ingenium affero oportet nihil sum qui ego ago arbitror iudicium sine magnus multus periculum possum corrumpo


deinde accusatorem firmum verumque esse oportet. Eum ego si te putem cupere esse, facile intellego esse non posse. nec ea dico, quae si dicam tamen infirmare non possis, te, antequam de Sicilia decesseris, in gratiam redisse cum Verre; Potamonem, scribam et familiarem tuum, retentum esse a Verre in provincia, cum tu decederes; M. Caecilium, fratrem tuum, lectissimum atque ornatissimum adulescentem, non modo non adesse neque tecum tuas iniurias persequi, sed esse cum Verre et cum illo familiarissime atque amicissime vivere. sunt et haec et alia in te falsi accusatoris signa permulta, quibus ego nunc non utor: hoc dico, te, si maxime cupias, tamen verum accusatorem esse non posse.

deinde accusator firmum verus sum oportet eos ego si tu puto cupio sum facilis intellego sum non possum neque is dico qui si dico tamen infirmaris non possum tu antequam de sicilia decedo in gratia redeo cum verres potamo scribo et familiaris tuus retendo sum ab verres in provincia cum tu decedo m caecilius frater tuus lectus atque orno adulescens non modo non adsum neque tu tuus injuria persequor sed sum cum verres et cum ille familiaris atque amicus vivo sum et hic et alius in tu fallo accusator signum permultus qui ego nunc non uto hic dico tu si magnus cupio tamen verus accusator sum non possum


emptum est ex senatus consulto frumentum ab Siculis praetore Verre, pro quo frumento pecunia omnis soluta non est. grave est hoc crimen in Verrem, grave me agente, te accusante nullum; eras enim tu quaestor, pecuniam publicam tu tractabas, ex qua, etiamsi cuperet praetor, tamen ne qua deductio fieret magna ex parte tua potestas erat. huius quoque igitur criminis te accusante mentio nulla fiet: silebitur toto iudicio de maximis et notissimis illius furtis et iniuriis. mihi crede, Caecili, non potest in accusando socios vere defendere is qui cum reo criminum societate coniunctus est.

emo sum ex senatus consultum frumentum ab siculis praetor verres pro quo frumentum pecunia omnis solvo non sum gravis sum hic crimen in verres gravis ego ago tu accuso nullus sum enim tu quaestor pecunia publicus tu tracto ex qui etiamsi cupio praetor tamen ne qui deductio fio magnus ex pars tuus potestas sum hic quoque igitur crimen tu accuso mentior nullus fio sileo totus iudicium de magnus et nosco ille furtum et iniuria ego credo caecilis non possum in accuso socius verus defendo is qui cum reor crimen societas conjungo sum


quodsi ei potissimum censes permitti oportere accusandi potestatem cui maximam C. Verres iniuriam fecerit, utrum tandem censes hos iudices gravius ferre oportere, te ab illo esse laesum, an provinciam Siciliam esse vexatam ac perditam? opinor, concedes multo hoc et esse gravius et ab omnibus ferri gravius oportere. concede igitur ut tibi anteponatur in accusando provincia; nam provincia accusat cum is agit causam quem sibi illa defensorem sui iuris, ultorem iniuriarum, actorem causae totius adoptavit.

quodsi is potis censeo permitto oportet accuso potestas qui maximus que verres iniuria facio utrum tandem censeo hic iudex gravis fero oportet tu ab ille sum laedo an provincia sicilia sum vexo atque perdo opinor concedo multus hic et sum gravis et ab omnis fero gravis oportet concedo igitur ut tu antepono in accuso provincia nam provincia accuso cum is ago causa qui sui ille defensor suus ius ultor iniuriaris actor causa totus adopto


in hac libidine hominum nocentissimorum, in populi Romani cotidiana querimonia, iudiciorum infamia, totius ordinis offensione, cum hoc unum his tot incommodis remedium esse arbitrarer, ut homines idonei atque integri causam rei publicae legumque susciperent, fateor me salutis omnium causa ad eam partem accessisse rei publicae sublevandae quae maxime laboraret.

in hic libido homo noceo in populus romanus cottidianus querimonia iudicium infamia totus ordo offensio cum hic unus hic tot incommodus remedium sum arbitror ut homo idoneus atque integer causa res publicus lex suscipio fateor ego salus omnis causa ad is pars accedo res publicus sublevo qui magnus laboro


quid? mihi quam multis custodibus opus erit, si te semel ad meas capsas admisero? qui non solum ne quid enunties, sed etiam ne quid auferas custodiendus sis. sed de isto custode toto sic vobis brevissime respondebo, non esse hos talis viros commissuros ut ad causam tantam a me susceptam, mihi creditam, quisquam subscriptor me invito adspirare possit; etenim fides mea custodem repudiat, diligentia speculatorem reformidat. verum ut ad te, Caecili, redeam, quam multa te deficiant vides: quam multa sint in te quae reus nocens in accusatore suo cupiat esse, profecto iam intellegis.

quis ego quam multus custos opus sum si tu semel ad meus capsa admitto qui non solus ne quis enuntio sed etiam ne quis aufero custodio sum sed de iste custos totus sic tu brevis respondeo non sum hic talis vir committo ut ad causa tantus ab ego suscipio ego credo quisquam subscriptor ego invito adspiraris possum etenim fides meus custos repudio diligentia speculator reformido verus ut ad tu caecilis redeo quam multus tu deficio video quam multus sum in tu qui reus noceo in accusator suus cupio sum profecto iam intellego


tuli graviter et acerbe, iudices, in eum me locum adduci ut aut eos homines spes falleret qui opem a me atque auxilium petissent, aut ego, qui me ad defendendos homines ab ineunte adulescentia dedissem, tempore atque officio coactus ad accusandum traducerer. dicebam habere eos actorem Q. Caecilium, qui praesertim quaestor in eadem provincia post me quaestorem fuisset. quo ego adiumento sperabam hanc a me posse molestiam demoveri, id mihi erat adversarium maxime; nam illi multo mihi hoc facilius remisissent si istum non nossent, aut si iste apud eos quaestor non fuisset.

fero gravis et acerbus iudex in is ego locus adduco ut aut is homo spes fallo qui ops ab ego atque auxilium peto aut ego qui ego ad defendo homo ab ineo adulescentia do tempus atque officium cogo ad accuso traduco dico habeo is actor q caecilius qui praesertim quaestor in idem provincia post ego quaestor sum quo ego adjumentum spero hic ab ego possum molestia demoveo is ego sum adversarius magnus nam ille multus ego hic facilis remitto si iste non nosco aut si iste apud is quaestor non sum


itaque neque L. Philoni in C. Servilium nominis deferendi potestas est data, neque M. Aurelio Scauro in L. Flaccum, neque Cn. Pompeio in T. Albucium; quorum nemo propter indignitatem repudiatus est, sed ne libido violandae necessitudinis auctoritate iudicum comprobaretur. atque ille Cn. Pompeius ita cum C. Iulio contendit, ut tu mecum; quaestor enim Albuci fuerat, ut tu Verris; Iulius hoc secum auctoritatis ad accusandum adferebat quod, ut hoc tempore nos ab Siculis, sic tum ille ab Sardis rogatus ad causam accesserat. semper haec causa plurimum valuit, semper haec ratio accusandi fuit honestissima, pro sociis, pro salute provinciae, pro exterarum nationum commodis inimicitias suscipere, ad periculum accedere, operam, studium, laborem interponere.

itaque neque l philo in que servilius nomen defero potestas sum do neque m aurelius scaurus in l flaccus neque cn pompejus in t albucius qui nemo propter indignitas repudio sum sed ne libido violo necessitudo auctoritas iudex comprobo atque ille cn pompejus ita cum que julius contendo ut tu ego quaestor enim albucius sum ut tu verres iulius hic sui auctoritas ad accuso affero qui ut hic tempus nos ab siculis sic tum ille ab sardus rogo ad causa accedo semper hic causa multus valeo semper hic ratio accuso sum honestus pro socius pro salus provincia pro exteraris natio commodus inimicitia suscipio ad periculum accedo opera studium labor interpono


Vtrum, Q. Caecili, hoc dices, me non Siculorum rogatu ad causam accedere, an optimorum fidelissimorumque sociorum voluntatem apud hos gravem esse non oportere? si id audebis dicere, quod C. Verres, cui te inimicum esse simulas, maxime existimari vult, Siculos hoc a me non petisse, primum causam inimici tui sublevabis, de quo non praeiudicium, sed plane iudicium iam factum putatur, quod ita percrebruit, Siculos omnis actorem suae causae contra illius iniurias quaesisse.

vtrum q caecilis hic dico ego non siculus rogo ad causa accedo an bonus fidelis socius voluntas apud hic gravis sum non oportet si is audeo dico qui que verres qui tu inimicus sum simulo magnus existimo volo siculi hic ab ego non peto primus causa inimicus tuus sublevo de quo non praejudicium sed planus iudicium iam facio puto qui ita percrebresco siculi omnis actor suus causa contra ille injuria quaero


Caecili, quid facies? utrum hoc tantum crimen praetermittes an obicies? si obicies, idne alteri crimini dabis quod eodem tempore in eadem provincia tu ipse fecisti? audebis ita accusare alterum ut quo minus tute condemnere recusare non possis? sin praetermittes, qualis erit tua ista accusatio, quae domestici periculi metu certissimi et maximi criminis non modo sponsionem, verum etiam mentionem ipsam pertimescat?

caecilis quis facies utrum hic tantus crimen praetermitto an obicio si obicio is alter crimen do qui idem tempus in idem provincia tu ipse facio audeo ita accuso alter ut quo paruus tueor condemno recusaris non possum sin praetermitto qualis sum tuus iste accusatio qui domesticus periculum metus certus et magnus crimen non modo sponsio verus etiam mentio ipse pertimesco


hoc timent homines, hoc laborant, hoc institui atque adeo institutum referri ac renovari moleste ferunt; putant fore ut, si paulatim haec consuetudo serpere ac prodire coeperit, per homines honestissimos virosque fortissimos, non imperitos adulescentulos aut illius modi quadruplatores leges iudiciaque administrentur.

hic timeo homo hic laboro hic instituo atque adeo institus refero atque renovaris molestus fero puto sum ut si paulatim hic consuetudo serpo atque prodeo coepio per homo honestus vir fortis non imperitus adulescentulus aut ille modus quadruplator lex judicium administro


sed ceteri Siculi ultorem suarum iniuriarum invenerunt; tu dum tuas iniurias per te, id quod non potes, persequi conaris, id agis ut ceterorum quoque iniuriae sint impunitae atque inultae; et hoc te praeterit, non id solum spectari solere, qui debeat, sed etiam illud, qui possit ulcisci; in quo utrumque sit, eum superiorem esse, in quo alterutrum, in eo non quid is velit, sed quid facere possit, quaeri solere.

sed ceterus siculis ultor suus iniuriaris invenio tu dum tuus injuria per tu is qui non possum persequor conaris is ago ut ceterus quoque iniuria sum impunis atque inultus et hic tu praetereo non is solus specto soleo qui debeo sed etiam ille qui possum ulciscor in quo uterque sum is superus sum in quo alteruter in is non quis is volo sed quis facio possum quaero soleo


ego in hoc iudicio mihi Siculorum causam receptam, populi Romani susceptam esse arbitror, ut mihi non unus homo improbus opprimendus sit, id quod Siculi petiverunt, sed omnino omnis improbitas, id quod populus Romanus iam diu flagitat, exstinguenda atque delenda sit: in quo ego quid eniti aut quid efficere possim, malo in aliorum spe relinquere quam in oratione mea ponere.

ego in hic iudicium ego siculus causa recipio populus romanus suscipio sum arbitror ut ego non unus homo improbus opprimo sum is qui siculis peto sed omnino omnis improbitas is qui populus romanus iam diu flagito exstinguo atque deleo sum in quo ego quis enitor aut quis efficio possum malus in alius spes relinquo quam in oratio meus pono


venisse tempus aiebant non iam ut commoda sua, sed ut vitam salutemque totius provinciae defenderem; sese iam ne deos quidem in suis urbibus ad quos confugerent habere, quod eorum simulacra sanctissima C. Verres ex delubris religiosissimis sustulisset; quas res luxuries in flagitiis, crudelitas in suppliciis, avaritia in rapinis, superbia in contumeliis efficere potuisset, eas omnis sese hoc uno praetore per triennium pertulisse; rogare et orare ne illos supplices aspernarer quos me incolumi nemini supplices esse oporteret.

venio tempus aio non iam ut commodus suus sed ut vita saluto totus provincia defendo sui iam ne deus quidem in suus urbs ad qui confugio habeo qui is simulacrum sancio que verres ex delubrum religiosus tollo qui res luxurio in flagitium crudelitas in supplicium avaritia in rapina superbia in contumelia efficio possum is omnis sui hic unus praetor per triennium perfero rogo et oro ne ille supplex aspernor qui ego incolumis nemo supplex sum oportet