at, credo, in hisce solis rebus indomitas cupiditates atque effrenatas habebat: ceterae libidines eius ratione aliqua aut modo continebantur. quam multis istum ingenuis, quam multis matribus familias in illa taetra atque impura legatione vim attulisse existimatis? ecquo in oppido pedem posuit ubi non plura stuprorum flagitiorumque suorum quam adventus sui vestigia reliquerit? sed ego omnia quae negari poterunt praetermittam; etiam haec quae certissima sunt et clarissima relinquam; unum aliquod de nefariis istius factis eligam, quo facilius ad Siciliam possim aliquando, quae mihi hoc oneris negotique imposuit, pervenire.

at credo in hic sol res indomitus cupiditas atque effreno habeo ceterus libido is ratio aliqui aut modo contineo quam multus iste ingenuus quam multus mater familia in ille taeter atque impurus legatio vis affero existimo ecquis in oppidum pedis pono ubi non multus stuprum flagitium suus quam advenio suus vestigium relinquo sed ego omnis qui negaris possum praetermitto etiam hic qui certus sum et clarus relinquo unus aliqui de nefarius iste facio eligo quo facilis ad sicilia possum aliquando qui ego hic onus negotium impono pervenio


hoc edicto non Siculi, nam eos quidem superioribus edictis satis perdiderat atque adflixerat, sed isti ipsi equites Romani qui suum ius retinere se contra Apronium posse erant arbitrati, splendidi homines et aliis praetoribus gratiosi, vincti Apronio traditi sunt. attendite enim cuius modi edicta sint. NE TOLLAT, inquit, EX AREA, NISI ERIT PACTVS. satis haec magna vis est ad inique paciscendum; malo enim plus dare quam non mature ex area tollere. at ista vis Septicium et non nullos septici similis non coercet, qui ita dicunt, 'non tollam potius quam paciscar.' his hoc opponitur, 'deportatum habeas ante Kalendas Sextilis.' deportabo igitur. 'Nisi pactus eris, non commovebis.' sic deportandi dies praestituta tollere cogebat ex area: prohibitio tollendi, nisi pactus esset, vim adhibebat pactioni, non voluntatem.

hic edictum non siculis nam is quidem superus edico satis perdo atque affligo sed iste ipse eques romanus qui suus ius retineo sui contra apronius possum sum arbitror splendidus homo et alius praetor gratiosus vincio apronius trado sum attendo enim qui modus edico sum ne tollo inquam ex area nisi sum pactvs satis hic magnus volo sum ad iniquus pacisco malus enim multus do quam non maturus ex area tollo at iste volo septicium et non nullus septicus similis non coerceo qui ita dico non tollo potis quam pacisco hic hic oppono deportas habeo ante kalendae sextilis deporto igitur nisus paciscor sum non commoveo sic deporto dies praestituo tollo cogo ex area prohibitio tollo nisi paciscor sum vis adhibeo pactio non voluntas


et mehercule ego antea, tametsi hoc nescio quid nugatorium sciebam esse, ista intellegere, tamen mirari solebam istum in his ipsis rebus aliquem sensum habere, quem scirem nulla in re quicquam simile hominis habere. tum primum intellexi ad eam rem istos fratres Cibyratas fuisse, ut iste in furando manibus suis oculis illorum uteretur. at ita studiosus est huius praeclarae existimationis, ut putetur in hisce rebus intellegens esse, ut nuper—videte hominis amentiam: posteaquam est comperendinatus, cum iam pro damnato mortuoque esset, ludis circensibus mane apud L. Sisennam, virum primarium, cum essent triclinia strata argentumque expositum in aedibus, cum pro dignitate L. Sisennae domus esset plena hominum honestissimorum, accessit ad argentum, contemplari unum quidque otiose et considerare coepit. mirari stultitiam alii, quod in ipso iudicio eius ipsius cupiditatis cuius insimularetur suspicionem augeret, alii amentiam, cui comperendinato, cum tam multi testes dixissent, quicquam illorum veniret in mentem. pueri autem Sisennae, credo, qui audissent quae in istum testimonia essent dicta, oculos de isto nusquam deicere neque ab argento digitum discedere.

et hercules ego antea tametsi hic nescio quis nugatorius scio sum iste intellego tamen miror soleo iste in hic ipse res aliquis sensus habeo qui scio nullus in res quisquam similis homo habeo tum primus intellego ad is res iste frater cibyrata sum ut iste in furor manus suus oculus ille uto at ita studiosus sum hic praeclarus existimatio ut puto in hic res intellego sum ut nuper video homo amentia posteaquam sum comperendino cum iam pro damno morior sum ludus circensis mane apud l sisenna vir primarius cum sum triclinium sterno argentum expono in aedes cum pro dignitas l sisenna domus sum plenus homo honestus accedo ad argentum contemplaris unus quisque otiosus et considero coepio miror stultitia alius qui in ipse iudicium is ipse cupiditas qui insimulo suspicio augeo alius amentia qui comperendino cum tam multus testis dico quisquam ille venio in mens puer autem sisenna credo qui audio qui in iste testimonium sum dictum oculus de iste nusquam deicio neque ab argentum digitus discedo


hic enim vero tu exclamas hominem improbum, qui postulet ibi de tua existimatione iudicium fieri ubi te invidiosum esse intellegat: negas te Romam reiecturum, negas de conventu recuperatores daturum, cohortem tuam proponis. Scandilius rem se totam relicturum dicit et suo tempore esse rediturum. quid tu ibi tum? quid facis? Scandilium cogis—quid? sponsionem acceptam facere? impudenter tollis exspectatum existimationis tuae iudicium: non facis. quid ergo?

hic enim verus tu exclamo homo improbus qui postulo ibi de tuus existimatio iudicium fio ubi tu invidiosus sum intellego nego tu roma rejacio nego de convenio recuperator do cohors tuus propono scandilius res sui totus relinquo dico et suus tempus sum redeo quis tu ibi tum quis facio scandilius cogo quis sponsio accipio facio impudens tollo exspectas existimatio tuus iudicium non facio quis ergo


atque in hoc genere audaciae multo etiam impudentius in decumis Acestensium versatus est; quas cum addixisset eidem illi Docimo, hoc est Tertiae, tritici modium v, et accessionem ascripsisset HS MD, coegit Acestensis a Docimo tantundem publice accipere; id quod ex Acestensium publico testimonio cognoscite. recita. TESTMIONIVM PVBLICUM. Audistis quanti decumas acceperit a Docimo civitas, tritici modium v et accessionem: cognoscite nunc quanti se vendidisse rettulerit. LEX DECVMIS VENDVNDIS C. VERRE PR. hoc nomine videtis tritici modium CI3 CI3 CI3 de capite esse dempta, quae cum de populi Romani victu, de vectigalium nervis, de sanguine detraxisset aerari, Tertiae mimae condonavit. Vtrum impudentius ab sociis abstulit an turpius meretrici dedit an improbius populo Romano ademit an audacius tabulas publicas commutavit? ex horum severitate te ulla vis eripiet aut ulla largitio? non eripiet. sed si eripuerit, non intellegis haec quae iam dudum loquor ad aliam quaestionem atque ad peculatus iudicium pertinere?

atque in hic genus audacia multus etiam impudens in decimus acestenses verso sum qui cum addico idem ille docimus hic sum tertia triticum modius v et accessio ascribo sestertius md cogo acestenses ab docimus tantus publicus accipio is qui ex acestenses publicus testimonium cognosco recito testmionivm pvblicum audio quantus decimus accipio ab docimus civitas triticum modius v et accessio cognosco nunc quantus sui vendo refero lex decvmis vendvndis que verro pr hic nomen video triticum modius cichorium cichorium cichorium de caput sum dempta qui cum de populus romanus vinco de vectigalis nervus de sanguis detraho aerarius tertia mima condono vtrum impudens ab socius aufero an turpis meretrix do an improbus populus romanus adimo an audax tabula publicus commuto ex hic severitas tu ullus volo eripio aut ullus largitio non eripio sed si eripio non intellego hic qui iam dudum loquor ad alius quaestio atque ad peculor iudicium pertineo


magistratuum autem nostrorum iniurias ita multorum tulerunt ut numquam ante hoc tempus ad aram legum praesidiumque vestrum publico consilio confugerint, tametsi et illum annum pertulerant qui sic eos adflixerat ut salvi esse non possent, nisi C. Marcellus quasi aliquo fato venisset, ut bis ex eadem familia salus Siciliae constitueretur, et post M. Antoni infinitum illud imperium senserant. sic a maioribus suis acceperant, tanta populi Romani in Siculos esse beneficia ut etiam iniurias nostrorum hominum perferendas putarent.

magistratus autem noster injuria ita multus fero ut numquam ante hic tempus ad ara lex praesidium vester publicus consilium confugio tametsi et ille annus perfero qui sic is affligo ut salvus sum non possum nisi que marcellus quasi aliquis fatum venio ut bis ex idem familia salus sicilia constituo et post m antonius infinitus ille imperium sentio sic ab magnus suus accipio tantus populus romanus in siculi sum beneficium ut etiam injuria noster homo perfero puto


hic ego non arbitror illum negaturum signa se plurima, tabulas pictas innumerabilis habere; sed, ut opinor, solet haec quae rapuit et furatus est non numquam dicere se emisse, quoniam quidem in Achaiam, Asiam, Pamphyliam sumptu publico et legationis nomine mercator signorum tabularumque pictarum missus est. et istius et patris eius accepi tabulas omnis, quas diligentissime legi atque digessi, patris, quoad vixit, tuas, quoad ais te confecisse. nam in isto, iudices, hoc novum reperietis. audimus aliquem tabulas numquam confecisse; quae est opinio hominum de Antonio falsa, nam fecit diligentissime; verum sit hoc genus aliquod, minime probandum. audimus alium non ab initio fecisse, sed ex tempore aliquo confecisse; est aliqua etiam huiusce rei ratio. hoc vero novum et ridiculum est, quod hic nobis respondit cum ab eo tabulas postularemus, usque ad M. Terentium et C. Cassium consules confecisse, postea destitisse.

hic ego non arbitror ille nego signum sui multus tabula pingo innumerabilis habeo sed ut opinor soleo hic qui rapio et furor sum non numquam dico sui emo quoniam quidem in achaia asia pamphylia sumo publicus et legatio nomen mercator signum tabula pictaris mitto sum et iste et pater is accipio tabula omnis qui diligens lego atque digero pater quoad vivo tuus quoad aio tu confacio nam in iste iudex hic novus reperio audio aliquis tabula numquam confacio qui sum opinio homo de antonius fallo nam facio diligens verus sum hic genus aliqui paruus probo audio alius non ab initium facio sed ex tempus aliquis confacio sum aliqui etiam hic res ratio hic verus novus et ridiculus sum qui hic nos respondeo cum ab is tabula postulo usque ad m terentius et que casseius consul confacio postea desisto


si haec non ad civis Romanos, non ad aliquos amicos nostrae civitatis, non ad eos qui populi Romani nomen audissent, denique si non ad homines verum ad bestias, aut etiam, ut longius progrediar, si in aliqua desertissima solitudine ad saxa et ad scopulos haec conqueri ac deplorare vellem, tamen omnia muta atque inanima tanta et tam indigna rerum acerbitate commoverentur. nunc vero cum loquar apud senatores populi Romani, legum et iudiciorum et iuris auctores, timere non debeo ne non unus iste civis Romanus illa cruce dignus, ceteri omnes simili periculo indignissimi iudicentur.

si hic non ad civis romanus non ad aliquis amicus noster civitas non ad is qui populus romanus nomen audio denique si non ad homo verus ad bestia aut etiam ut longus progredio si in aliqui desero solitudo ad saxum et ad scopulus hic conqueror atque deploraris volo tamen omnis muto atque inanimus tantus et tam indignus res acerbitas commoveo nunc verus cum loquor apud senator populus romanus lex et iudicium et ius auctor timeo non debeo ne non unus iste civis romanus ille crux dignus ceterus omnis similis periculum indignus judico


nunc quamvis sint homines qui mortuum Cn. Carbonem oderint, tamen hi debent non quid illi accidere voluerint, sed quid ipsis in tali re metuendum sit cogitare. commune est hoc malum, communis metus, commune periculum. nullae sunt occultiores insidiae quam eae quae latent in simulatione offici aut in aliquo necessitudinis nomine. nam eum qui palam est adversarius facile cavendo vitare possis; hoc vero occultum intestinum ac domesticum malum non modo non exsistit, verum etiam opprimit antequam prospicere atque explorare potueris. itane vero?

nunc quivis sum homo qui mortuus cn carbo odi tamen hic debeo non quis ille accido volo sed quis ipse in talis res metuo sum cogito communis sum hic malus communis metus communis periculum nullus sum occulo insidiae quam is qui lateo in simulatio officio aut in aliquis necessitudo nomen nam is qui palam sum adversarius facilis caveo vitaris possum hic verus occulo intestinus atque domesticus malus non modo non exsisto verus etiam opprimo antequam prospicio atque exploraris possum ito verus


iam igitur est ita perspicuum ut negare non possis nullam tibi statuam voluntate cuiusquam datam, nullam pecuniam statuarum nomine nisi vi expressam et coactam. quo quidem in crimine non illud solum intellegi volo, te ad statuas HS viciens coegisse, sed multo etiam illud magis, quod simul demonstratum est quantum odium in te aratorum, quantum omnium Siculorum sit et fuerit. in quo quae vestra defensio futura sit coniectura adsequi non queo.

iam igitur sum ita perspicuus ut nego non possum nullus tu statua voluntas quisquam do nullus pecunia statua nomen nisi vis exprimo et cogo quo quidem in crimen non ille solus intellego volo tu ad statua sestertius viciens cogo sed multus etiam ille magis qui simul demonstro sum quantus odium in tu arator quantus omnis siculus sum et sum in quo qui vester defensio sum sum conicio assequor non queo


verum accidit ut Carpinatius, qui iam cum isto summa consuetudine, praeterea re ac ratione coniunctus esset, crebras postea litteras ad socios de istius summis officiis in rem communem beneficiisque mitteret. etenim cum iste omnia quaecumque Carpinatius postulabat facere ac decernere solebat, tum ille etiam plura scribebat ad socios, ut, si posset, quae antea scripserat, ea plane exstingueret. ad extremum vero, cum iste iam decedebat, eius modi litteras ad eos misit: ut huic frequentes obviam prodirent, gratias agerent, facturos se si quid imperasset studiose pollicerentur. itaque socii fecerunt vetere instituto publicanorum, non quo istum ullo honore dignum arbitrarentur, sed quod sua interesse putabant se memores gratosque existimari: gratias isti egerunt, Carpinatium saepe ad se de eius officiis litteras misisse dixerunt.

verus accido ut carpinatius qui iam cum iste summus consuetudo praeterea res atque ratio conjungo sum creber postea littera ad socius de iste summus officium in res communis beneficium mitto etenim cum iste omnis quicumque carpinatius postulo facio atque decerno soleo tum ille etiam multus scribo ad socius ut si possum qui antea scribo is planus exstinguo ad exter verus cum iste iam decedo is modus littera ad is mitto ut hic frequens obvius prodeo gratia ago facio sui si quis impero studiosus polliceor itaque socius facio veto instituo publicanus non quo iste ullus honor dignus arbitror sed qui suus intersum puto sui memor gratus existimo gratia iste egero carpinatius saepe ad sui de is officium littera mitto dico


venerat ad eum illo biduo Laetilius quidam, homo non alienus a litteris; itaque eo iste tabellario semper usus est. is epistulas compluris attulerat, in his unam domo quae totum mutarat hominem. repente coepit dicere se omnia Verris causa velle; sibi cum eo amicitiam cognationemque esse. mirabantur omnes hoc ei tum denique in mentem venisse, posteaquam tam multis eum factis decretisque iugulasset. erant qui putarent Laetilium legatum a Verre venisse, qui gratiam amicitiam cognationemque commemoraret. ex illo tempore a civitatibus laudationes petere, testis non solum deterrere verbis, sed etiam vi retinere coepit. quod nisi ego meo adventu illius conatus aliquantum repressissem, et apud Siculos non Metelli, sed Glabrionis litteris ac lege pugnassem, tam multos huc evocare non potuissem.

venio ad is ille biduus laetilius quidam homo non alienus ab littera itaque is iste tabellarius semper utor sum is epistula complures affero in hic unus domus qui totus muto homo repens coepio dico sui omnis verres causa volo sui cum is amicitia cognatio sum miro omnis hic is tum denique in mens venio posteaquam tam multus is facio decerno jugulo sum qui puto laetilius legatus ab verres venio qui gratia amicitia cognatio commemoro ex ille tempus ab civitas laudatio peto testis non solus deterreo verbum sed etiam vis retineo coepio qui nisi ego meus advenio ille conor aliquantus reprimo et apud siculi non metellus sed glabrio littera atque lex pugno tam multus huc evocaris non possum


nam quid ego de ceteris civium Romanorum suppliciis singillatim potius quam generatim atque universe loquar? carcer ille qui est a crudelissimo tyranno Dionysio factus Syracusis, quae lautumiae vocantur, in istius imperio domicilium civium Romanorum fuit. Vt quisque istius animum aut oculos offenderat, in lautumias statim coniciebatur. indignum hoc video videri omnibus, iudices, et id iam priore actione, cum haec testes dicerent, intellexi. retineri enim putatis oportere iura libertatis non modo hic ubi tribuni plebis sunt, ubi ceteri magistratus, ubi forum plenum iudiciorum, ubi senatus auctoritas, ubi existimatio populi Romani et frequentia, sed ubicumque terrarum et gentium violatum ius civium Romanorum sit, statuitis id pertinere ad communem causam libertatis et dignitatis.

nam quis ego de ceterus civis romanus supplicium singillatim potis quam generatim atque universus loquor carcer ille qui sum ab crudelis tyrannus dionysius facio syracusae qui lautumiae voco in iste imperium domicilium civis romanus sum vt quisque iste animus aut oculus offendo in lautumiae statim conicio indignus hic video video omnis iudex et is iam prior actio cum hic testis dico intellego retineo enim puto oportet ius libertas non modo hic ubi tribunus plebs sum ubi ceterus magistratus ubi forum plenus iudicium ubi senatus auctoritas ubi existimatio populus romanus et frequentia sed ubicumque terra et gens violo ius civis romanus sum statuo is pertineo ad communis causa libertas et dignitas


res clara Sicilia tota, propter caelati argenti cupiditatem reos fieri rerum capitalium, neque solum reos fieri, sed etiam absentis. Diodorus Romae sordidatus circum patronos atque hospites cursare, rem omnibus narrare. Litterae mittuntur isti a patre vehementes, ab amicis item, videret quid ageret de Diodoro, quo progrederetur; rem claram esse et invidiosam; insanire hominem, periturum hoc uno crimine, nisi cavisset. iste etiam tum patrem, si non in parentis, at in hominum numero putabat; ad iudicium nondum se satis instruxerat; primus annus erat provinciae, non erat ut in Sthenio, iam refertus pecunia. itaque furor eius paululum non pudore, sed metu ac timore repressus est. condemnare Diodorum non audet absentem, de reis eximit. Diodorus interea praetore isto prope triennium provincia domoque caruit.

res clarus sicilia totus propter caelo argentum cupiditas reus fio res capitalis neque solus reus fio sed etiam absum diodorus roma sordido circum patronus atque hospes cursaris res omnis narro littera mitto iste ab pater vehemens ab amicus item video quis ago de diodorus quo progredior res clarus sum et invidiosus insanio homo pereo hic unus crimen nisi caveo iste etiam tum pater si non in parens at in homo numerus puto ad iudicium nondum sui satis instruo primus annus sum provincia non sum ut in sthenius iam refercio pecunia itaque furor is paululum non pudor sed metus atque timor reprimo sum condemnaris diodorus non audeo absum de redeo eximo diodorus interea praetor iste prope triennium provincia domo careo


verum ut ad classem, quo ex loco sum digressus, revertar, accepisti a Mamertinis navem contra leges, remisisti contra foedera. ita in una civitate bis improbus fuisti, cum et remisisti quod non oportebat, et accepisti quod non licebat. exigere te oportuit navem quae contra praedones, non quae cum praeda navigaret, quae defenderet ne provincia spoliaretur, non quae provinciae spolia portaret. Mamertini tibi et urbem quo furta undique deportares, et navem in qua exportares praebuerunt; illud tibi oppidum receptaculum praedae fuit, illi homines testes custodesque furtorum, illi tibi et locum furtis et furtorum vehiculum comparaverunt. itaque ne tum quidem cum classem avaritia ac nequitia tua perdidisti Mamertinis navem imperare ausus es; quo tempore in tanta inopia navium tantaque calamitate provinciae, etiamsi precario essent rogandi, tamen ab iis impetraretur. reprimebat enim tibi et imperandi vim et rogandi conatum praeclara illa non populo Romano reddita biremis, sed praetori donata cybaea. ea fuit merces imperi, auxili, iuris, consuetudinis, foederis.

verus ut ad classis quo ex locus sum digredior revorto accipio ab mamertinus navo contra lex remitto contra foedero ita in unus civitas bis improbus sum cum et remitto qui non oportet et accipio qui non licet exigo tu oportet navo qui contra praedo non qui cum praeda navigo qui defendo ne provincia spolio non qui provincia spolium porto mamertinus tu et urbs quo furtum undique deportaris et navo in qui exportaris praebeo ille tu oppidum receptaculis praeda sum ille homo testis custos furtor ille tu et locus furtum et furtor vehiculis comparo itaque ne tum quidem cum classis avaritia atque nequitia tuus perdo mamertinus navo impero audeo sum quo tempus in tantus inopia navis tantus calamitas provincia etiamsi precarius sum rogo tamen ab is impetro reprimo enim tu et impero vis et rogo conor praeclarus ille non populus romanus reddo biremis sed praetor dono cybaea is sum merces imperium auxilium ius consuetudo foedo


patres hi quos videtis iacebant in limine, matresque miserae pernoctabant ad ostium carceris ab extremo conspectu liberum exclusae; quae nihil aliud orabant nisi ut filiorum suorum postremum spiritum ore excipere liceret. aderat ianitor carceris, carnifex praetoris, mors terrorque sociorum et civium Romanorum, lictor Sextius, cui ex omni gemitu doloreque certa merces comparabatur. 'Vt adeas, tantum dabis, ut cibum tibi intro ferre liceat, tantum.' nemo recusabat. 'quid? ut uno ictu securis adferam mortem filio tuo, quid dabis? ne diu crucietur, ne saepius feriatur, ne cum sensu doloris aliquo spiritus auferatur?' etiam ob hanc causam pecunia lictori dabatur.

pater hic qui video jaceo in limen mater miser pernocto ad ostium carcer ab exter conspectus liber excludo qui nihil alius oro nisi ut filius suus posterus spiritus os excipio licet adsum janitor carcer carnifex praetor mors terror socius et civis romanus lictor sestius qui ex omnis gemitus dolor certus merces comparo vt adeo tantus do ut cibus tu intro fero licet tantus nemo recuso quis ut unus ictus securis affero mors filius tuus quis do ne diu crucio ne saepis ferio ne cum sentio dolor aliquis spiritus aufero etiam ob hic causa pecunia lictor do


quapropter ego quod ad me attinet, iudices, vici; non enim spolia C. Verris, sed existimationem populi Romani concupivi. meum fuit cum causa accedere ad accusandum: quae causa fuit honestior, quam a tam inlustri provincia defensorem constitui et deligi? rei publicae consulere: quid tam e re publica quam in tanta invidia iudiciorum adducere hominem cuius damnatione totus ordo cum populo Romano et in laude et in gratia posset esse? ostendere ac persuadere hominem nocentem adductum esse: quis est in populo Romano qui hoc non ex priore actione abstulerit, omnium ante damnatorum scelera, furta, flagitia, si unum in locum conferantur, vix cum huius parva parte aequari conferrique posse?

quapropter ego qui ad ego attineo iudex vinco non enim spolium que verres sed existimatio populus romanus concupio meus sum cum causa accedo ad accuso qui causa sum honestus quam ab tam illustris provincia defensor constituo et deligo res publicus consulo quis tam e res publicus quam in tantus invidia iudicium duco homo qui damnatio totus ordo cum populus romanus et in laus et in gratia possum sum ostendo atque persuadeo homo noceo adduco sum quis sum in populus romanus qui hic non ex prior actio aufero omnis ante damno scelus furtum flagitium si unus in locus confero vix cum hic parvus pars aequaris confero possum


quam facile serpat iniuria et peccandi consuetudo, quam non facile reprimatur, videte, iudices. Bidis oppidum est tenue sane, non longe a Syracusis. hic longe primus civitatis est Epicrates quidam. huic hereditas HS quingentorum milium venerat a muliere quadam propinqua, atque ita propinqua ut, ea etiamsi intestata esset mortua, Epicratem Bidinorum legibus heredem esse oporteret. recens erat illa res quam ante demonstravi, de Heraclio Syracusano, qui bona non perdidisset nisi ei venisset hereditas. huic quoque Epicrati venerat, ut dixi, hereditas.

quam facilis serpo iniuria et pecco consuetudo quam non facilis reprimo video iudex bidis oppidum sum tenue sanus non longus ab syracusae hic longus primus civitas sum epicrates quidam hic hereditas sestertius quingentor mille venio ab mulier quidam propinquus atque ita propinquus ut is etiamsi intestato sum morior epicratem bidini lex heres sum oportet recens sum ille res quam ante demonstro de heracleus syracusanus qui bonus non perdo nisi is venio hereditas hic quoque epicrates venio ut dico hereditas


hic nunc de miseria Siculorum, iudices, audite. et Heraclius ille Syracusanus et hic Bidinus Epicrates expulsi bonis omnibus Romam venerunt; sordidati, maxima barba et capillo, Romae biennium prope fuerunt. cum L. Metellus in provinciam profectus est, tum isti bene commendati cum Metello una proficiscuntur. Metellus, simul ac venit Syracusas, utrumque rescidit, et de Epicrate et de Heraclio. in utriusque bonis nihil erat quod restitui posset, nisi si quid moveri loco non potuerat.

hic nunc de miseria siculus iudex audio et heracleus ille syracusanus et hic bidinus epicrates expello bonus omnis roma venio sordido maximus barba et capillus roma biennium prope sum cum l metellus in provincia proficiscor sum tum iste bene commendo cum metellus unus proficisco metellus simul atque venio syracusae uterque rescidit et de epicrates et de heracleus in uterque bonus nihil sum qui restituo possum nisi si quis moveo locus non possum


P. LENTVLO L. TRIARIO QVAESTORIBVS VRBANIS RES RATIONVM RELATARVM. Recita. ex SENATVS CONSVLTO. Vt hoc pacto rationem referre liceret, eo Sullanus repente factus est, non ut honos et dignitas nobilitati restitueretur. quodsi illinc inanis profugisses, tamen ista tua fuga nefaria proditio consulis tui conscelerata iudicaretur. 'malus civis, improbus consul, seditiosus homo Cn. Carbo fuit.' fuerit aliis: tibi quando esse coepit? posteaquam tibi pecuniam, rem frumentariam, rationes omnis suas exercitumque commisit. nam si tibi antea displicuisset, idem fecisses quod anno post M. Piso. quaestor cum L. Scipioni consuli obtigisset, non attigit pecuniam, non ad exercitum profectus est; quod de re publica sensit, ita sensit ut nec fidem suam nec morem maiorum nec necessitudinem sortis laederet.

p lentvlo l triario qvaestoribvs vrbanis res rationvm relatarvm recito ex senatvs consvlto vt hic pacisco ratio refero licet is sullanus repens facio sum non ut honor et dignitas nobilitas restituo quodsi illinc inanis profugio tamen iste tuus fuga nefarius proditio consul tuus consceleratus judico malus civis improbus consul seditiosus homo cn carbo sum sum alius tu quando sum coepio posteaquam tu pecunia res frumentarius ratio omnis suus exerceo committo nam si tu antea displiceo idem facio qui annus post m piso quaestor cum l scipio consul obtingo non attigo pecunia non ad exercitus proficiscor sum qui de res publicus sentio ita sentio ut neque fides suus neque mos magnus neque necessitudo sors laedo


verum ut ad illud sacrarium redeam, signum erat hoc quod dico Cupidinis e marmore, ex altera parte Hercules egregie factus ex aere. is dicebatur esse Myronis, ut opinor, et certe. item ante hos deos erant arulae, quae cuivis religionem sacrari significare possent. erant aenea duo praeterea signa, non maxima verum eximia venustate, virginali habitu atque vestitu, quae manibus sublatis sacra quaedam more Atheniensium virginum reposita in capitibus sustinebant; Canephoroe ipsae vocabantur; sed earum artificem —quem? quemnam? recte admones—Polyclitum esse dicebant. Messanam ut quisque nostrum venerat, haec visere solebat; omnibus haec ad visendum patebant cotidie; domus erat non domino magis ornamento quam civitati.

verus ut ad ille sacrarium redeo signum sum hic qui dico cupido e marmor ex alter pars herculis egregius facio ex aer is dico sum myron ut opinor et certus item ante hic deus sum arula qui quivis religio sacraris significaris possum sum aeneas duo praeterea signum non maximus verus eximius venustas virginal habitus atque vestio qui manus tollo sacer quidam mos atheniensis virgo repono in caput sustineo canephoroe ipse voco sed is artifex qui quisnam rectus admoneo polyclitus sum dico messana ut quisque nos venio hic viso soleo omnis hic ad viso pateo cottidie domus sum non dominus magis ornamentum quam civitas


tu cum quaestor ad exercitum missus sis, custos non solum pecuniae sed etiam consulis, particeps omnium rerum consiliorumque fueris, habitus sis in liberum loco, sicut mos maiorum ferebat, repente relinquas, deseras, ad adversarios transeas? O scelus, o portentum in ultimas terras exportandum! non enim potest ea natura quae tantum facinus commiserit hoc uno scelere esse contenta: necesse est semper aliquid eius modi moliatur, necesse est in simili audacia perfidiaque versetur.

tu cum quaestor ad exercitus mitto sum custos non solus pecunia sed etiam consul particeps omnis res consilium sum habitus sum in liber locus sicut mos magnus fero repens relinquo desero ad adversarius transeo o scelus o portendo in ulter terra exporto non enim possum is natura qui tantus facinus committo hic unus scelus sum contineo necesse sum semper aliquis is modus molio necesse sum in similis audacia perfidia verso


perspicere vos certo scio Siculis quanto opere hoc expediat non ad aequitatem condicionis, sed ad minima malorum eligenda. nam qui mille modium Verri suae partis in cellam gratis dedisset, duo milia nummum aut summum tria dedisset, idem nunc pro eodem numero frumenti HS viii dare coactus est. hoc arator adsequi per triennium certe fructu suo non potuit: vendiderit instrumentum necesse est. quodsi hoc munus et hoc vectigal aratio tolerare, hoc est Sicilia ferre ac pati potest, populo Romano ferat potius quam nostris magistratibus. Magna est enim pecunia, magnum praeclarumque vectigal, si modo id salva provincia, si sine iniuria sociorum percipere possumus. nihil detraho magistratibus; tantundem detur in cellam quantum semper datum est; quod praeterea Verres imperat, id, si facere non possunt, recusent; si possunt, populi Romani potius hoc sit vectigal quam praeda praetoris.

perspicio tu certus scio siculis quantus opus hic expedio non ad aequitas condicio sed ad minimus malus eligo nam qui mille modius verrius suus pars in cella gratus do duo mille nummus aut superus tres do idem nunc pro idem numerus frumentum sestertius viii do cogo sum hic arator assequor per triennium certus fructus suus non possum vendo instrumentum necesse sum quodsi hic munus et hic vectigal aratio tolero hic sum sicilia fero atque patior possum populus romanus fero potis quam noster magistratus magnus sum enim pecunia magnus praeclarus vectigal si modo is salvo provincia si sine iniuria socius percipio possum nihil detraho magistratus tantus do in cella quantus semper do sum qui praeterea verres impero is si facio non possum recuso si possum populus romanus potis hic sum vectigal quam praeda praetor


iam vero ex Hyblensium pactionibus intellegetis, quae factae sunt cum decumano Cn. Sergio, sexiens tanto quam quantum satum sit ablatum esse ab aratoribus. recita sationes et pactiones ex litteris publicis. cognoscite pactiones Menaenorum cum Venerio servo. cognoscite item professiones sationum et pactiones Menaenorum. patiemini, iudices, ab sociis, ab aratoribus populi Romani, ab eis qui vobis laborant, vobis serviunt, qui ita plebem Romanam ab sese ali volunt ut sibi ac liberis suis tantum supersit quo ipsi ali possint, ab his per summam iniuriam, per acerbissimas contumelias plus aliquanto ablatum esse quam natum sit?

iam verus ex hyblenses pactio intellego qui facio sum cum decimanus cn sergius sexiens tantus quam quantus sero sum aufero sum ab arator recito satio et pactio ex littera publicus cognosco pactio menaeni cum venereus servo cognosco item professio satio et pactio menaeni patior iudex ab socius ab arator populus romanus ab is qui tu laboro tu servio qui ita plebs romanus ab sui al volo ut sui atque liber suus tantus supersum quo ipse al possum ab hic per summa iniuria per acerbus contumelia multus aliquantus aufero sum quam natus sum


quam ob rem quid agis, Hortensi? consul es designatus, provinciam sortiturus es; de aestimatione frumenti cum dices, sic te audiemus quasi id quod ab isto recte factum esse defendes te facturum profiteare, et quasi quod isti licitum esse dices vehementer cupias tibi licere. atqui, si id licebit, nihil est quod putetis quemquam posthac commissurum ut de pecuniis repetundis condemnari possit. quantam enim quisque concupierit pecuniam, tantam licebit per cellae nomen aestimationis magnitudine consequatur.

quam ob res quis ago hortensius consul sum designo provincia sortio sum de aestimatio frumentum cum dico sic tu audio quasi is qui ab iste rectus facio sum defendo tu facio profitearis et quasi qui iste liceo sum dico vehemens cupio tu licet atqui si is liceo nihil sum qui puteo quisquam posthac committo ut de pecunia repeto condemnaris possum quantus enim quisque concupio pecunia tantus liceo per cella nomen aestimatio magnitudo consequor


cum enim a civitatibus pro frumento pecuniam exigebas, unde erat frumentum quod Romam mitteres, si tu id non omne clausum et compressum possidebas? ita in eo frumento primus tibi ille quaestus erat ipsum frumentum, quod erat ereptum ab aratoribus, alter, quod frumentum improbissime per triennium partum non semel sed bis, neque uno sed duobus pretiis unum et idem frumentum vendidisti, semel civitatibus HS xv in medimnum, iterum populo Romano, a quo HS XXI in medimna pro eodem illo frumento abstulisti.

cum enim ab civitas pro frumentum pecunia exigo unde sum frumentum qui roma mitto si tu is non omnis claudo et comprimo possideo ita in is frumentum primus tu ille quaestus sum ipse frumentum qui sum eripio ab arator alter qui frumentum improbus per triennium pario non semel sed bis neque unus sed duo pretium unus et idem frumentum vendo semel civitas sestertius xv in medimnum iterum populus romanus ab quo sestertius xxi in medimnum pro idem ille frumentum aufero


atque ut ceteros omittamus, de ipsis Syracusanis cognoscite. ad quos ego cum venissem, sic primum existimabam, ut Romae ex istius amicis acceperam, civitatem Syracusanam propter Heracli hereditatem non minus esse isti amicam quam Mamertinam propter praedarum ac furtorum omnium societatem; simul et verebar ne mulierum nobilium et formosarum gratia, quarum iste arbitrio praeturam per triennium gesserat, virorumque quibuscum illae nuptae erant, nimia in istum non modo lenitudine sed etiam liberalitate oppugnarer, si quid ex litteris Syracusanorum conquirerem.

atque ut ceterus omitto de ipse syracusanus cognosco ad qui ego cum venio sic primus existimo ut roma ex iste amicus accipio civitas syracusanus propter heraclius hereditas non paruus sum iste amica quam mamertinus propter praedaris atque furtor omnis societas simul et vereor ne mulier nobilis et formosaris gratia qui iste arbitrium praetorqueo per triennium gero vir qui ille nubo sum nimius in iste non modo lenitudo sed etiam liberalitas oppugno si quis ex littera syracusanus conquaero


hic mihi etiam dicere audebit magno se decumas vendidisse, cum ex eodem agro dimidio ipse plus abstulerit quam populo Romano miserit? CCXVI decumas agri Leontini vendidisti; si ex lege, magno; si ut lex esset libido tua, si ut quae dimidiae essent decumae vocarentur, parvo vendidisti; multo enim pluris fructus annui Siciliae venire potuerunt, si id te senatus aut populus Romanus facere voluisset. etenim decumae saepe tanti venierunt, cum lege Hieronica venirent, quanti nunc lege Verria venierunt. cedo mihi C. Norbani decumas venditas. C. NORBANI DECVMAE VENDITAE AGRI LEONTINI. atqui tum neque iudicium de modo iugerum dabatur, neque erat Artemidorus Cornelius recuperator, neque ab aratore magistratus Siculus tantum exigebat quantum decumanus ediderat, nec beneficium petebatur a decumano, ut in iugera singula ternis medimnis decidere liceret, nec nummorum accessionem cogebatur arator dare nec ternas quinquagesimas frumenti addere: et tamen populo Romano magnus frumenti numerus mittebatur.

hic ego etiam dico audeo magnus sui decimus vendo cum ex idem ager dimidio ipse multus aufero quam populus romanus mitto ccxvi decimus ager leontinus vendo si ex lex magnus si ut lex sum libido tuus si ut qui dimidia sum decimus voco parvus vendo multus enim multus fructus annuo sicilia venio possum si is tu senatus aut populus romanus facio volo etenim decimus saepe tantus venierunt cum lex hieronicus venio quantus nunc lex verrius venierunt cedo ego que norbanus decimus vendo que norbani decvmae vendo ager leontini atqui tum neque iudicium de modo jugerum do neque sum artemidorus cornelius reciperator neque ab arator magistratus siculus tantus exigo quantus decimanus edo neque beneficium peto ab decimanus ut in iugerum singulus terni medimnum decido licet neque nummus accessio cogo arator do neque terni quinquagesima frumentum addo et tamen populus romanus magnus frumentum numerus mitto


tantaene tuae, Verres, libidines erunt ut eas capere ac sustinere non provinciae populi Romani, non nationes exterae possint? tune quod videris, quod audieris, quod concupieris, quod cogitaris, nisi id ad nutum tuum praesto fuerit, nisi libidini tuae cupiditatique paruerit, immittentur homines, expugnabuntur domus, civitates non modo pacatae, verum etiam sociorum atque amicorum ad vim atque ad arma confugient, ut ab se atque a liberis suis legati populi Romani scelus ac libidinem propulsare possint? nam quaero abs te circumsessusne sis Lampsaci, coeperitne domum in qua deversabare illa multitudo incendere, voluerintne legatum populi Romani comburere vivum Lampsaceni? negare non potes; habeo enim testimonium tuum quod apud Neronem dixisti, habeo quas ad eundem litteras misisti.

tantus tuus verres libido sum ut is capio atque sustineo non provincia populus romanus non natio exter possum tu qui video qui audio qui concupio qui cogitaris nisi is ad nutus tuus praesto sum nisi libido tuus cupiditas pareo immitto homo expugno domus civitas non modo pacatae verus etiam socius atque amicus ad vis atque ad arma confugio ut ab sui atque ab liber suus legatus populus romanus scelus atque libido propulsaris possum nam quaero abs tu circumsedeo sum lampsacus coepio domus in qui deversabaris ille multitudo incendo volo legatus populus romanus comburo vivus lampsacenus nego non possum habeo enim testimonium tuus qui apud nero dico habeo qui ad idem littera mitto


anno secundo cum emisset Apronius decumas tritici modium XXVDCCC et ipse Herbitam cum illa sua praedonum copia manuque venisset, populus publice coactus est ei conferre lucri tritici modium XXI et accessionis HS oo oo. de accessione dubito an Apronio ipsi data sit merces operae atque impudentiae: de tritici quidem numero tanto quis potest dubitare quin ad istum praedonem frumentarium sicut Agyrinense frumentum pervenerit?anno tertio vero in hoc agro consuetudine usus est regia. solere aiunt reges barbaros Persarum ac Syrorum pluris uxores habere, his autem uxoribus civitates attribuere hoc modo: haec civitas mulieri in redimiculum praebeat, haec in collum, haec in crinis. ita populos habent universos non solum conscios libidinis suae, verum etiam administros.

annus secundus cum emo apronius decimus triticum modius xxvdccc et ipse herbita cum ille suus praedo copia manus venio populus publicus cogo sum is confero lucrum triticum modius xxi et accessio sestertius oo oo de accessio dubito an apronius ipse do sum merces opera atque impudentia de triticum quidem numerus tantus quis possum dubitaris quin ad iste praedo frumentarius sicut agyrinensis frumentum pervenio annus tertius verus in hic ager consuetudo utor sum regius soleo aio rex barbarus persaris atque syrus multus uxor habeo hic autem uxor civitas attribuo hic modo hic civitas mulier in redimiculis praebeo hic in collum hic in crinis ita populus habeo universi non solus conscius libido suus verus etiam administer


tu videlicet solus vasis Corinthiis delectaris, tu illius aeris temperationem, tu operum liniamenta sollertissime perspicis! haec Scipio ille non intellegebat, homo doctissimus atque humanissimus: tu sine ulla bona arte, sine humanitate, sine ingenio, sine litteris, intellegis et iudicas! vide ne ille non solum temperantia sed etiam intellegentia te atque istos qui se elegantis dici volunt vicerit. nam quia quam pulchra essent intellegebat, idcirco existimabat ea non ad hominum luxuriem, sed ad ornatum fanorum atque oppidorum esse facta, †ut posteris nostris monumenta religiosa esse videantur.

tu videlicet solus vasum corinthius delector tu ille aer temperatio tu opus lineamentum sollertissime perspicio hic scipio ille non intellego homo doceo atque humanus tu sine ullus bonus ars sine humanitas sine ingenium sine littera intellego et iudico video ne ille non solus tempero sed etiam intellego tu atque iste qui sui elego dico volo vinco nam quia quam pulcher sum intellego idcirco existimo is non ad homo luxurio sed ad orno fanum atque oppidum sum facio ut posterus noster monumentum religiosus sum video


quid interfuit, homo audacissime, utrum hoc decerneres, an id quod Apronius dictitabat tute de te profiterere ac dictitares? quem hominem, si qui pudor in te atque adeo si qui metus fuisset, sine supplicio dimittere non debuisti, hunc abs te sine praemio discedere noluisti? omnia simul intellegere potestis, iudices, ex hoc uno crimine Scandiliano: primum hoc non esse Romae natum de societate decumarum, non ab accusatore fictum, non,—ut solemus interdum in defensionibus dicere,—crimen domesticum ac vernaculum, non ex tempore periculi tui constitutum, sed vetus, agitatum iam et te praetore iactatum, et non ab inimicis Romae compositum sed Romam ex provincia deportatum.

quis intersum homo audax utrum hic decerno an is qui apronius dictito tueor de tu profiteor atque dictitaris qui homo si qui pudor in tu atque adeo si qui metus sum sine supplicium dimitto non debeo hic abs tu sine praemium discedo nolo omnis simul intellego possum iudex ex hic unus crimen scandiliano primus hic non sum roma natus de societas decumaris non ab accusator fingo non ut solo interdum in defensio dico crimen domesticus atque vernaculis non ex tempus periculum tuus constituo sed vetus agito iam et tu praetor iactas et non ab inimicus roma compono sed roma ex provincia deportas


homines tenues, obscuro loco nati, navigant, adeunt ad ea loca quae numquam antea viderunt, ubi neque noti esse iis quo venerunt, neque semper cum cognitoribus esse possunt. hac una tamen fiducia civitatis non modo apud nostros magistratus, qui et legum et existimationis periculo continentur, neque apud civis solum Romanos, qui et sermonis et iuris et multarum rerum societate iuncti sunt, fore se tutos arbitrantur, sed, quocumque venerint, hanc sibi rem praesidio sperant futuram.

homo tenuis obscurum locus nascor navigo adeo ad is locum qui numquam antea video ubi neque nosco sum is quo venio neque semper cum cognitor sum possum hic unus tamen fiducia civitas non modo apud noster magistratus qui et lex et existimatio periculum contineo neque apud civis solus romanus qui et sermo et ius et multus res societas jungo sum sum sui tueor arbitror sed quicumque venio hic sui res praesidium spero sum


promulgatam videmus; decumani, hoc est principes et quasi senatores publicanorum, removendas de medio litteras censuerunt. habeo ex iis qui adfuerunt quos producam, quibus hoc committam, homines honestissimos ac locupletissimos, istos ipsos principes equestris ordinis, quorum splendore vel maxime istius qui legem promulgavit oratio et causa nititur. venient in medium, dicent quid statuerint; profecto, si recte homines novi, non mentientur; litteras enim communis de medio removere potuerunt, fidem suam et religionem removere non possunt. ergo equites Romani, qui te suo iudicio condemnarunt, horum iudicio condemnari noluerunt: vos nunc utrum illorum iudicium an voluntatem sequi malitis, considerate.

promulgo video decimanus hic sum princeps et quasi senator publicanus removeo de medium littera censeo habeo ex is qui adsum qui produco qui hic committo homo honestus atque locupletissimos iste ipse princeps equester ordo qui splendor vel magnus iste qui lex promulgo oratio et causa nitor venio in medius dico quis statuo profecto si rectus homo nosco non mentior littera enim communis de medium removeo possum fides suus et religio removeo non possum ergo eques romanus qui tu suus iudicium condemno hic iudicium condemnaris nolo tu nunc utrum ille iudicium an voluntas sequor malo considero


an me taciturum tantis de rebus existimavistis, et me in tanto rei publicae existimationisque meae periculo cuiquam consulturum potius quam officio et dignitati meae? arcessit alter consul designatus Siculos; veniunt non nulli, propterea quod L. Metellus esset praetor in Sicilia. cum iis ita loquitur, 'se consulem esse; fratrem suum alterum Siciliam provinciam obtinere, alterum esse quaesiturum de pecuniis repetundis; Verri ne noceri possit multis rationibus esse provisum.'

an ego taceo tantus de res existimo et ego in tantus res publicus existimatio meus periculum quisquam consulo potis quam officium et dignitas meus arcesso alter consul designo siculi venio non nullus propterea qui l metellus sum praetor in sicilia cum is ita loquor sui consul sum frater suus alter sicilia provincia obtineo alter sum quaero de pecunia repeto verrius ne noceo possum multus ratio sum provideo


recita hunc ipsum locum de testimonio. TESTIMONIVM C. VERRIS IN ARTEMIDORVM. NON MVLTO POST IN DOMVM —. bellumne populo Romano Lampsacena civitas facere conabatur? deficere ab imperio ac nomine nostro volebat? video enim et ex iis quae legi et audivi intellego, in qua civitate non modo legatus populi Romani circumsessus, non modo igni, ferro, manu, copiis oppugnatus, sed aliqua ex parte violatus sit, nisi publice satis factum sit, ei civitati bellum indici atque inferri solere.

recito hic ipse locus de testimonium testimonivm que verro in artemidorvm non mvlto post in domvm bellus populus romanus lampsacenus civitas facio conor deficio ab imperium atque nomen noster volo video enim et ex is qui lego et audio intellego in qui civitas non modo legatus populus romanus circumsedeo non modo ignis ferrum manus copia oppugno sed aliqui ex pars violo sum nisi publicus satis facio sum is civitas bellum indico atque infero soleo


Cephaloedi mensis est certus, quo mense sacerdotem maximum creari oporteat. erat eius honoris cupidus Artemo quidam, Climachias cognomine, homo sane locuples et domi nobilis. sed is fieri nullo modo poterat si Herodotus quidam adesset: ei locus ille atque honos in illum annum ita deberi putabatur ut ne Climachias quidem contra diceret. res ad istum defertur et istius more deciditur: toreumata sane nota et pretiosa auferuntur. Herodotus Romae erat; satis putabat se ad comitia tempore venturum si pridie venisset. iste, ne aut alio mense ac fas erat comitia haberentur, aut Herodoto praesenti honos adimeretur, (id quod iste non laborabat, Climachias minime volebat), excogitat—dixi iam dudum, non est homo acutior quisquam nec fuit—excogitat, inquam, quem ad modum mense illo legitimo comitia haberentur nec tamen Herodotus adesse posset.

cephaloedis mensis sum certus quo mensis sacerdos magnus creo oportet sum is honor cupidus artemo quidam climachias cognomen homo sanus locuples et domus nobilis sed is fio nullus modo possum si herodotus quidam adsum is locus ille atque honor in ille annus ita debeo puto ut ne climachias quidem contra dico res ad iste defero et iste mos decido toreuma sanus nosco et pretiosus aufero herodotus roma sum satis puto sui ad comitium tempus venio si pridie venio iste ne aut alius mensis atque fas sum comitium habeo aut herodotus praesens honor adimo is qui iste non laboro climachias paruus volo excogito dico iam dudum non sum homo acuo quisquam neque sum excogito inquam qui ad modus mensis ille legitimus comitium habeo neque tamen herodotus adsum possum


videte constantiam praetoris, et eius praetoris qui in his rebus non ita defendatur ut mediocris praetor, sed ita laudetur ut optimus imperator. cum servorum bellum metueretur, quo supplicio dominos indemnatos adficiebat, hoc servos damnatos liberabat: Apollonium, hominem locupletissimum, qui, si fugitivi bellum in Sicilia facerent, amplissimas fortunas amitteret, belli fugitivorum nomine indicta causa in vincla coniecit: servos, quos ipse de consili sententia belli faciendi causa consensisse iudicavit, eos sine consili sententia sua sponte omni supplicio liberavit.

video constantia praetor et is praetor qui in hic res non ita defendo ut mediocris praetor sed ita laudo ut bonus imperator cum servus bellum metuo quo supplicium dominus indemnatus afficio hic servus damno libero apollonius homo locupletissimum qui si fugitivus bellum in sicilia facio amplus fortuna amitto bellum fugitivus nomen indico causa in vinclum conicio servus qui ipse de consilium sententia bellum facio causa consentio judico is sine consilium sententia suus sponte omnis supplicium libero


in urbe nostra pulcherrima atque ornatissima quod signum, quae tabula picta est quae non ab hostibus victis capta atque deportata sit? at istorum villae sociorum fidelissimorum plurimis et pulcherrimis spoliis ornatae refertaeque sunt. Vbi pecunias exterarum nationum esse arbitramini, quae nunc omnes egent, cum Athenas, Pergamum, Cyzicum, Miletum, Chium, Samum. totam denique Asiam, Achaiam, Graeciam, Siciliam tam in paucis villis inclusas esse videatis? sed haec, ut dico, omnia iam socii vestri relinquunt et neglegunt, iudices. ne publice a populo Romano spoliarentur officiis ac fide providerunt; paucorum cupiditati tum, cum obsistere non poterant, tamen sufficere aliquo modo poterant; nunc vero iam adempta est non modo resistendi verum etiam suppeditandi facultas. itaque res suas neglegunt; pecunias, quo nomine iudicium hoc appellatur, non repetunt, relinquunt; hoc iam ornatu ad vos confugiunt.

in urbs noster pulcher atque orno qui signum qui tabula pingo sum qui non ab hostis vinco capio atque deporto sum at iste villa socius fidelis multus et pulcher spolium orno refercio sum vbi pecunia exteraris natio sum arbitror qui nunc omnis egeo cum athenae pergamum cyzicus miletus chius samos totus denique asia achaia graecia sicilia tam in paucus villa includo sum video sed hic ut dico omnis iam socius vester relinquo et neglego iudex ne publicus ab populus romanus spolio officium atque fides provideo paucus cupiditas tum cum obsisto non possum tamen sufficio aliquis modo possum nunc verus iam adimo sum non modo resisto verus etiam suppedito facultas itaque res suus neglego pecunia quo nomen iudicium hic appello non repeto relinquo hic iam orno ad tu confugio


conclamant omnes et adprobant ita fieri oportere. refertur de Peducaeo. Vt quisque aetate et honore antecedebat, ita sententiam dixit ex ordine. id adeo ex ipso senatus consulto cognoscite; nam principum sententiae perscribi solent. recita. 'QVOD VERBA FACTA SVNT DE SEX PEDVCAEO.' dicit qui primi suaserint. decernitur. refertur deinde de Verre. dic, quaeso, quo modo? 'QVOD VERBA FACTA SVNT DE C. VERRE' —quid postea scriptum est?—'CVM SVRGERET NEMO NEQVE SENTENTIAM DICERET'—quid est hoc?—' SORS DVCITVR.' quam ob rem? nemo erat voluntarius laudator praeturae tuae, defensor periculorum, praesertim cum inire a praetore gratiam posset? nemo. illi ipsi tui convivae, consiliarii, conscii, socii verbum facere non audent. in qua curia statua tua stabat et nuda fili, in ea nemo fuit, ne quem nudus quidem filius nudata provincia commoveret.

conclamo omnis et adprobo ita fio oportet refero de peducaeus vt quisque aetas et honor antecedo ita sententia dico ex ordo is adeo ex ipse senatus consultum cognosco nam princeps sententia perscribo soleo recito qvod verbum facio svnt de sex pedvcaeo dico qui primus suadeo decerno refero deinde de verres dico quaeso quo modo qvod verbum facio svnt de que verro quis postea scribo sum cvm svrgeret nemo neqve sententia dico quis sum hic sors dvcitvr quam ob res nemo sum voluntarius laudator praetura tuus defenso periculum praesertim cum ineo ab praetor gratia possum nemo ille ipse tuus conviva consiliarius conscius socius verbum facio non audeo in qui curia statua tuus sto et nudo filis in is nemo sum ne qui nudus quidem filius nudo provincia commoveo


rem ad Metellum defero, me tabulas perspexisse sociorum; in his tabulis magnam rationem C. Verruci permultis nominibus esse, meque hoc perspicere ex consulum mensuumque ratione, hunc Verrucium neque ante adventum C. Verris neque post decessionem quicquam cum Carpinatio rationis habuisse; postulo ut mihi respondeat qui sit is Verrucius, mercator an negotiator an arator an pecuarius, in Sicilia sit an iam decesserit. clamare omnes ex conventu neminem umquam in Sicilia fuisse Verrucium. ego instare ut mihi responderet quis esset, ubi esset, unde esset; cur servus societatis qui tabulas conficeret semper in Verruci nomine certo ex loco mendosus esset.

res ad metellus defero ego tabula perspicio socius in hic tabula magnus ratio que verrucius permultus nomen sum ego hic perspicio ex consul mensis ratio hic verrucius neque ante advenio que verres neque post decessio quisquam cum carpinatius ratio habeo postulo ut ego respondeo qui sum is verrucius mercator an negotiator an arator an pecuarius in sicilia sum an iam decedo clamo omnis ex convenio nemo umquam in sicilia sum verrucius ego insto ut ego respondeo quis sum ubi sum unde sum cur servus societas qui tabula confacio semper in verrucius nomen certus ex locus mendosus sum


erat nice, facie eximia, ut praedicatur, uxor Cleomeni Syracusani. hanc vir amabat, verum tamen huius libidini adversari nec poterat nec audebat, et simul ab isto donis beneficiisque multis devinciebatur. illo autem tempore iste, tametsi ea est hominis impudentia quam nostis, ipse tamen cum vir esset Syracusis, uxorem eius parum poterat animo soluto ac libero tot in acta dies secum habere. itaque excogitat rem singularem; navis quibus legatus praefuerat Cleomeni tradit, classi populi Romani Cleomenem Syracusanum praeesse iubet atque imperare. hoc eo facit ut ille non solum abesset a domo dum navigaret, sed etiam libenter cum magno honore beneficioque abesset, ipse autem remoto atque ablegato viro non liberius quam antea—quis enim umquam istius libidini obstitit?—sed paulo solutiore animo tamen secum illam haberet, si non tamquam virum sed tamquam aemulum removisset.

sum nico facies eximius ut praedico uxor cleomenes syracusanus hic vir amo verus tamen hic libido adversaris neque possum neque audeo et simul ab iste donum beneficium multus devincio ille autem tempus iste tametsi is sum homo impudens quam nosco ipse tamen cum vir sum syracusae uxor is parum possum animus solvo atque liber tot in ago dies sui habeo itaque excogito res singularis navus qui legatus praesum cleomenes trado classis populus romanus cleomenem syracusanus praesum iubeo atque impero hic is facio ut ille non solus absum ab domus dum navigo sed etiam libet cum magnus honor beneficium absum ipse autem removeo atque ablego vir non liber quam antea quis enim umquam iste libido obsto sed paulus solvo animus tamen sui ille habeo si non tamquam vir sed tamquam aemulis removeo


vocat Cleomenen, dicit ei se statuisse animadvertere in omnis nauarchos; ita sui periculi rationes ferre ac postulare. 'tibi uni parcam et potius istius culpae crimen vituperationemque inconstantiae suscipiam quam aut in te sim crudelis aut tot tam gravis testis vivos incolumisque esse patiar.' agit gratias Cleomenes, adprobat consilium, dicit ita fieri oportere, admonet tamen illud, quod istum fugerat, in Phalacrum, Centuripinum nauarchum, non posse animadverti, propterea quod secum una fuisset in Centuripina quadriremi. quid ergo? iste homo ex eius modi civitate, adulescens nobilissimus, testis relinquetur? 'in praesentia,' inquit Cleomenes, 'quoniam ita necesse est; sed post aliquid videbimus ne iste nobis obstare possit.'

voco cleomenes dico is sui statuo animadverto in omnis nauarchus ita suus periculum ratio fero atque postulo tu unus parco et potis iste culpa crimen vituperatio inconstantia suscipio quam aut in tu sum crudelis aut tot tam gravis testis vivus incolumis sum patior ago gratia cleomenes adprobo consilium dico ita fio oportet admoneo tamen ille qui iste fugio in phalacrus centuripinus nauarchus non possum animadverto propterea qui sui unus sum in centuripinus quadriremis quis ergo iste homo ex is modus civitas adulescens nobilis testis relinquo in praesens inquam cleomenes quoniam ita necesse sum sed post aliquis video ne iste nos obstaris possum


Insula est Melita, iudices, satis lato a Sicilia mari periculosoque diiuncta; in qua est eodem nomine oppidum, quo iste numquam accessit, quod tamen isti textrinum per triennium ad muliebrem vestem conficiendam fuit. ab eo oppido non longe in promunturio fanum est Iunonis antiquum, quod tanta religione semper fuit ut non modo illis Punicis bellis quae in his fere locis navali copia gesta atque versata sunt, sed etiam hac praedonum multitudine semper inviolatum sanctumque fuerit. quin etiam hoc memoriae proditum est, classe quondam Masinissae regis ad eum locum adpulsa praefectum regium dentis eburneos incredibili magnitudine e fano sustulisse et eos in Africam portasse Masinissaeque donasse. Regem primo delectatum esse munere; post, ubi audisset unde essent, statim certos homines in quinqueremi misisse ui eos dentis reponerent. itaque in iis scriptum litteris Punicis fuit regem Masinissam imprudentem accepisse, re cognita reportandos reponendosque curasse. erat praeterea magna vis eboris, multa ornamenta, in quibus eburneae victoriae antiquo opere ac summa arte perfectae.

insula sum meliton iudex satis fero ab sicilia mare periculosus diiuncta in qui sum idem nomen oppidum quo iste numquam accedo qui tamen iste textrinum per triennium ad muliebris vestis confacio sum ab is oppidum non longus in promunturium fanum sum juno antiquus qui tantus religio semper sum ut non modo ille punicus bellum qui in hic fere locus naval copia gero atque verso sum sed etiam hic praedo multitudo semper inviolo sancio sum quin etiam hic memoria prodeo sum classis quondam masinissa rex ad is locus adpello praeficio regius dens eburneos incredibilis magnitudo e fanum tollo et is in africa porto masinissa dono rex primus delectas sum munus post ubi audio unde sum statim certus homo in quinqueremis mitto uis is dens repono itaque in is scribo littera punicus sum rex masinissa imprudens accipio res cognosco reporto repono curo sum praeterea magnus volo ebur multus ornamentum in qui eburneae victoria antiquus opus atque summus ars perficio


hic videte in quot se laqueos induerit, quorum ex nullo se, iudices, umquam expediet. primum ipse in Sicilia saepe et palam de loco superiore dixerat et in sermone multis demonstrarat licere nomen recipere absentis; se exemplo fecisse quod fecisset. haec eum dictitasse priore actione et Sex. Pompeius Chlorus dixit, de cuius virtute antea commemoravi, et Cn. Pompeius Theodorus, homo et Cn. Pompei, clarissimi viri, iudicio plurimis maximisque in rebus probatissimus et omnium existimatione ornatissimus, et Posides Macro Soluntinus, homo summa nobilitate existimatione virtute ornatissimus, et hac actione quam voletis multi dicent, et qui ex isto ipso audierunt viri primarii nostri ordinis, et alii qui interfuerunt cum absentis nomen reciperetur. deinde Romae, cum haec acta res esset in senatu, omnes istius amici, in his etiam pater eius hoc defendebat, licere fieri; saepe esse factum; iste quod fecisset aliorum exemplo institutoque fecisse.

hic video in quot sui laqueus induo qui ex nullus sui iudex umquam expedio primus ipse in sicilia saepe et palam de locus superus dico et in sermo multus demonstro licet nomen recipio absum sui exemplum facio qui facio hic is dictito prior actio et sex pompejus chlorus dico de qui virtus antea commemoro et cn pompejus theodorus homo et cn pompejus clarus vir iudicium multus magnus in res probo et omnis existimatio orno et posides macer soluntinus homo summus nobilitas existimatio virtus orno et hic actio quam volo multus dico et qui ex iste ipse audio vir primarius noster ordo et alius qui intersum cum absum nomen recipio deinde roma cum hic ago res sum in senatus omnis iste amicus in hic etiam pater is hic defendo licet fio saepe sum facio iste qui facio alius exemplum instituo facio


esto; nihil ex fugitivorum bello aut suspicione belli laudis adeptus est, quod neque bellum eius modi neque belli periculum fuit in Sicilia, neque ab isto provisum est ne quod esset; at vero contra bellum praedonum classem habuit ornatam diligentiamque in eo singularem, itaque ab isto praeclare defensa provincia est. sic de bello praedonum, sic de classe Siciliensi, iudices, dicam ut hoc iam ante confirmem, in hoc uno genere omnis inesse culpas istius maximas avaritiae, maiestatis, dementiae, libidinis, crudelitatis. haec dum breviter expono, quaeso, ut fecistis adhuc, diligenter attendite.

sum nihil ex fugitivus bellum aut suspicio bellum laus adipiscor sum qui neque bellum is modus neque bellum periculum sum in sicilia neque ab iste provideo sum ne qui sum at verus contra bellum praedo classis habeo orno diligentia in is singularis itaque ab iste praeclaris defendo provincia sum sic de bellum praedo sic de classis siciliensis iudex dico ut hic iam ante confirmo in hic unus genus omnis insum culpo iste magnus avaritia maiestas dementia libido crudelitas hic dum brevis expono quaeso ut facio adhuc diligenter attendo


quapropter primum ab dis immortalibus, quod sperare mihi videor, hoc idem, iudices, opto, ut in hoc iudicio nemo improbus praeter eum qui iam pridem inventus est reperiatur; deinde, si plures improbi fuerint, hoc vobis, hoc populo Romano, iudices, confirmo, vitam mehercule mihi prius quam vim perseverantiamque ad illorum improbitatem persequendam defuturam.

quapropter primus ab deus immortalis qui spero ego video hic idem iudex opto ut in hic iudicium nemo improbus praeter is qui iam pridem invenio sum reperio deinde si multus improbus sum hic tu hic populus romanus iudex confirmo vita hercules ego prior quam vis perseverantia ad ille improbitas persequor desum


estne Sthenius is qui, omnis honores domi suae facillime cum adeptus esset, amplissime ac magnificentissime gessit, qui oppidum non maximum maximis ex pecunia sua locis communibus monumentisque decoravit, cuius de meritis in rem publicam Thermitanorum Siculosque universos fuit aenea tabula fixa Thermis in curia, in qua publice erat de huius beneficiis scriptum et incisum? quae tabula tum imperio tuo revulsa, nunc a me tamen deportata est, ut omnes huius honores inter suos et amplitudinem possent cognoscere.

edo sthenius is qui omnis honor domus suus facilis cum adipiscor sum amplus atque magnificentissime gero qui oppidum non magnus magnus ex pecunia suus locus communis monumentum decoro qui de meritum in res publicus thermitani siculi universi sum aeneas tabula figo thermus in curia in qui publicus sum de hic beneficium scribo et incido qui tabula tum imperium tuus revello nunc ab ego tamen deporto sum ut omnis hic honor inter suus et amplitudo possum cognosco


spoliasti Siculos; solent enim muti esse in iniuriis suis. vexasti negotiatores; inviti enim Romam raroque decedunt. equites Romanos ad Aproni iniurias dedisti; quid enim iam nocere possunt quibus non licet iudicare? quid? cum senatores summis iniuriis adficis, quid aliud dicis nisi hoc, 'cedo mihi etiam istum senatorem, ut hoc amplissimum nomen senatorium non modo ad invidiam imperitorum, sed etiam ad contumeliam improborum natum esse videatur?'

spolio siculi soleo enim mutus sum in iniuria suus vexo negotiator invitus enim roma rarus decedo eques romanus ad apronius injuria do quis enim iam noceo possum qui non licet iudicaris quis cum senator summus iniuria afficio quis alius dico nisi hic cedo ego etiam iste senator ut hic amplus nomen senatorius non modo ad invidia imperitor sed etiam ad contumelia improbus natus sum video


tantum Apronium isto praetore potuisse? confiteatur necesse est. sed vos fortasse, quod vos lex commonet, id in hoc loco quaeretis, num quas ex hisce rebus pecunias ceperit. docebo cepisse maximas, omnisque eas iniquitates de quibus antea dixi sui quaestus causa constituisse vincam, si prius illud propugnaculum quo contra omnis meos impetus usurum se putat ex defensione eius deiecero. 'Magno,' inquit, 'decumas vendidi.' quid ais? an tu decumas, homo audacissime atque amentissime, vendidisti? tu partis eas quas te senatus populusque Romanus voluit, an fructus integros atque adeo bona fortunasque aratorum omnis vendidisti? si palam praeco iussu tuo praedicasset non decumas frumenti sed dimidias venire partis, et ita emptores accessissent ut ad dimidias partis emendas, si pluris vendidisses tu dimidias quam ceteri decumas, cuinam mirum videretur? quid? si praeco decumas pronuntiavit, re vera,—hoc est lege, edicto, condicione,—plus etiam quam dimidiae venierunt, tamen hoc tibi praeclarum putabis, te pluris quod non licebat quam ceteros quod oportebat vendidisse? pluris decumas vendidisti quam ceteri.

tantus apronius iste praetor possum confiteor necesse sum sed tu fortasse qui tu lex commoneo is in hic locus quaero num qui ex hic res pecunia capio doceo capio magnus omne is iniquitas de qui antea dico suus quaestus causa constituo vinco si prior ille propugnaculis quo contra omnis meus impetus utor sui puto ex defensio is deicio magnus inquam decimus vendo quis aio an tu decimus homo audax atque amens vendo tu pars is qui tu senatus populus romanus volo an fructus integer atque adeo bonus fortuno arator omnis vendo si palam praeco iussus tuus praedico non decimus frumentum sed dimidio venio pars et ita emptor accedo ut ad dimidio pars emo si multus vendo tu dimidio quam ceterus decimus quisnam mirus video quis si praeco decimus pronuntio res verus hic sum lex edictum condicio multus etiam quam dimidia venierunt tamen hic tu praeclaris puto tu multus qui non licet quam ceterus qui oportet vendo multus decimus vendo quam ceterus


at cum esset in Italia bellum tam prope a Sicilia, tamen in Sicilia non fuit. quid mirum? ne cum in Sicilia quidem fuit eodem intervallo, pars eius belli in Italiam ulla pervasit.etenim propinquitas locorum ad utram partem hoc loco profertur? utrum aditum facilem hostibus an contagionem imitandi belli periculosam fuisse? aditus omnis hominibus sine ulla facultate navium non modo disiunctus sed etiam clausus est, ut illis quibus Siciliam propinquam fuisse dicis facilius fuerit ad Oceanum pervenire quam ad Peloridem accedere.

at cum sum in italia bellum tam prope ab sicilia tamen in sicilia non sum quis mirus ne cum in sicilia quidem sum idem intervallum pars is bellum in italia ullus pervado etenim propinquitas locus ad uter pars hic locus profero utrum aditus facilis hostis an contagio imito bellum periculosus sum aditus omnis homo sine ullus facultas navis non modo disjungo sed etiam claudo sum ut ille qui sicilia propinqua sum dico facilis sum ad oceanus pervenio quam ad peloris accedo


cum vero verbo iudicium sit in edicto, re quidem vera tuorum comitum, hominum nequissimorum, conlusio cum decumanis, sociis tuis atque adeo procuratoribus, tamen audes ullius mentionem iudici facere? praesertim cum id non modo oratione mea sed etiam re ipsa refellatur, quod in tantis incommodis aratorum iniuriisque decumanorum nullum ex isto praeclaro edicto non modo factum sed ne postulatum quidem iudicium invenitur.

cum verus verbum iudicium sum in edictum res quidem verus tuus comes homo nequissimorum collusio cum decimanus socius tuus atque adeo procurator tamen audeo ullus mentio judicium facio praesertim cum is non modo oratio meus sed etiam res ipse refello qui in tantus incommodus arator injuria decimanus nullus ex iste praeclarus edictum non modo facio sed ne postulo quidem iudicium invenio


hic primo Carpinatius, antequam in istius familiaritatem tantam pervenisset, aliquotiens ad socios litteras de istius iniuriis miserat; Canuleius vero, qui in portu Syracusis operas dabat, furta quoque istius permulta nominatim ad socios perscripserat, ea quae sine portorio Syracusis erant exportata; portum autem et scripturam eadem societas habebat. ita factum est ut essent permulta quae ex societatis litteris dicere in istum et proferre possemus.

hic primus carpinatius antequam in iste familiaritas tantus pervenio aliquoties ad socius littera de iste iniuria mitto canuleius verus qui in portus syracusae opera do furtum quoque iste permultus nominatim ad socius perscribo is qui sine portorium syracusae sum exporto portus autem et scribo idem societas habeo ita facio sum ut sum permultus qui ex societas littera dico in iste et profero possum


si tibi magistratum abrogasset, minore ignominia te adfecisset quam cum ea quae in magistratu gessisti sustulit atque inrita iussit esse. neque in hac re sola fuit eius modi, sed, antequam ego in Siciliam veni, in maximis rebus ac plurimis; nam et Heraclio Syracusanos tuos illos palaestritas bona restituere iussit, et Epicrati Bidinos, et pupillo Drepanitano A. Claudium, et, nisi mature Laetilius in Siciliam cum litteris venisset, minus xxx diebus Metellus totam trienni praeturam tuam rescidisset.

si tu magistratus abrogo paruus ignominia tu afficio quam cum is qui in magistratus gero tollo atque irrito iubeo sum neque in hic res solus sum is modus sed antequam ego in sicilia venio in magnus res atque multus nam et heracleus syracusani tuus ille palaestrita bonus restituo iubeo et epicrates bidini et pupillus drepanitanus ab claudius et nisi maturus laetilius in sicilia cum littera venio paruus xxx dies metellus totus triennium praetorqueo tuus rescidisset


et ais iudicium esse factum te iniuria circumsessum esse Lampsaci, quod Philodamus cum filio condemnatus sit. quid, si doceo, si planum facio teste homine nequam, verum ad hanc rem tamen idoneo—te ipso, inquam, teste docebo te huius circumsessionis tuae causam et culpam in alios transtulisse, neque in eos, quos tu insimularas, esse animadversum. iam nihil te iudicium Neronis adiuvat. recita quas ad Neronem litteras misit. EPISTVLA C. VERRIS AD NERONEM. THEMISTAGORAS ET THESSALVS —. Themistagoram et Thessalum scribis populum concitasse. quem populum? qui te circumsedit, qui te vivum comburere conatus est. Vbi hos persequeris, ubi accusas, ubi defendis ius nomenque legati? in Philodami iudicio dices id actum? cedo mihi ipsius Verris testimonium:

et aio iudicium sum facio tu iniuria circumsedeo sum lampsacus qui philodamus cum filius condemno sum quis si doceo si planus facio testis homo nequam verus ad hic res tamen idoneus tu ipse inquam testis doceo tu hic circumsessio tuus causa et culpa in alius transfero neque in is qui tu insimulo sum animadverto iam nihil tu iudicium nero adjuvo recito qui ad nero littera mitto epistvla que verro ad nero themistagoras et thessalvs themistagoram et thessal scribo populus concito qui populus qui tu circumsedeo qui tu vivus comburo conor sum vbi hic persequor ubi accuso ubi defendo ius nomen legatus in philodamus iudicium dico is ago cedo ego ipse verres testimonium


de iure vero civili si quis novi quid instituit, is non omnia quae ante acta sunt rata esse patietur? cedo mihi leges Atinias, Furias, Fusias, ipsam, ut dixi, Voconiam, omnis praeterea de iure civili: hoc reperies in omnibus statui ius quo post eam legem populus utatur. qui plurimum tribuunt edicto, praetoris edictum legem annuam dicunt esse: tu edicto plus amplecteris quam lege. si finem edicto praetoris adferunt Kalendae Ianuariae, cur non initium quoque edicti nascitur a Kalendis Ianuariis? an in eum annum progredi nemo poterit edicto quo praetor alius futurus est, in illum quo alius praetor fuit regredietur?

de ius verus civilis si quis nosco quis instituo is non omnis qui ante ago sum reor sum patior cedo ego lex atinius furius furius ipse ut dico voconius omnis praeterea de ius civilis hic reperio in omnis statuo ius quo post is lex populus uto qui multus tribuo edictum praetor edictum lex annuo dico sum tu edictum multus amplector quam lex si finis edictum praetor affero kalendae januarius cur non initium quoque edico nascor ab kalendae januarius an in is annus progredior nemo possum edictum quo praetor alius sum sum in ille quo alius praetor sum regredior


cum vero aestas summa esse coeperat, quod tempus omnes Siciliae semper praetores in itineribus consumere consuerunt, propterea quod tum putant obeundam esse maxime provinciam, cum in areis frumenta sunt, quod et familiae congregantur et magnitudo serviti perspicitur et labor operis maxime offendit, frumenti copia commonet, tempus anni non impedit: tum, inquam, cum concursant ceteri praetores, iste novo quodam genere imperator pulcherrimo Syracusarum loco stativa sibi castra faciebat.

cum verus aestas summus sum coepio qui tempus omnis sicilia semper praetor in iter consumo consuo propterea qui tum puto obeo sum magnus provincia cum in areis frumentum sum qui et familia congrego et magnitudo servio perspicio et labor opus magnus offendo frumentum copia commoneo tempus annus non impedio tum inquam cum concurso ceterus praetor iste novo quidam genus imperator pulcher syracusaris locus stativus sui castrum facio


quam ob rem, si vis, Hortensi, docere aliquid ab isto simile in aestimatione atque a ceteris esse factum, doceas oportebit aliquo in loco Siciliae praetore Verre ternis denariis tritici modium fuisse. vide quam tibi defensionem patefecerim, quam iniquam in socios, quam remotam ab utilitate rei publicae, quam seiunctam a voluntate ac sententia legis. tu, cum tibi ego frumentum in meis agris atque in mea civitate, denique cum in iis locis in quibus es, versaris, rem geris, provinciam administras, paratus sim dare, angulum mihi aliquem eligas provinciae reconditum ac derelictum? iubeas ibi me metiri quo portare non expediat, ubi emere non possim?

quam ob res si volo hortensius doceo aliquis ab iste similis in aestimatio atque ab ceterus sum facio doceo oportet aliquis in locus sicilia praetor verres terni denarius triticum modius sum video quam tu defensio patefacio quam iniquus in socius quam removeo ab utilitas res publicus quam sejungo ab voluntas atque sententia lex tu cum tu ego frumentum in meus ager atque in meus civitas denique cum in is locus in qui sum versaris res gero provincia administro paro sum do angulis ego aliquis eligo provincia recondo atque derelinquo jubeo ibi ego metior quo porto non expedio ubi emo non possum


O praeclare coniectum a vulgo in illam provinciam omen communis famae atque sermonis, cum ex nomine istius quid iste in provincia facturus esset perridicule homines augurabantur! etenim quis dubitare posset, cum istius in quaestura fugam et furtum recognosceret, cum in legatione oppidorum fanorumque spoliationes cogitaret, cum videret in foro latrocinia praeturae, qualis iste in quarto actu improbitatis futurus esset?atque ut intellegatis eum Romae quaesisse non modo genera furandi, sed etiam nomina certissima, accipite argumentum quo facilius de singulari eius impudentia existimare possitis.

o praeclaris conicio ab vulgo in ille provincia omen communis fama atque sermo cum ex nomen iste quis iste in provincia facio sum perridiculis homo auguro etenim quis dubitaris possum cum iste in quaestura fuga et furtum recognosco cum in legatio oppidum fanum spoliatio cogito cum video in forum latrocinium praetura qualis iste in quartum actus improbitas sum sum atque ut intellego is roma quaero non modo genus furor sed etiam nomen certus accipio argumentum quo facilis de singularis is impudens existimaris possum


iste homo certus et diligens ad horam nonam praesto est, Sthenium citari iubet. quem posteaquam videt non adesse, dolore ardere atque iracundia furere coepit, Venerios domum Stheni mittere, equis circum agros eius villasque dimittere. itaque dum exspectat quidnam sibi certi adferatur, ante horam tertiam noctis de foro non discedit. postridie mane descendit; Agathinum ad se vocat; iubet eum de litteris publicis in absentem Sthenium dicere. erat eius modi causa ut ille ne sine adversario quidem apud inimicum iudicem reperire posset quid diceret;

iste homo certus et diligo ad hora nona praesto sum sthenius citaris iubeo qui posteaquam video non adsum dolor ardeo atque iracundia furo coepio venereus domus sthenius mitto equus circum ager is villa dimitto itaque dum exspecto quisnam sui certus affero ante hora tertius nox de forum non discedo postridie mane descendo agathinus ad sui voco iubeo is de littera publicus in absum sthenius dico sum is modus causa ut ille ne sine adversarius quidem apud inimicus judico reperio possum quis dico


fecit id quod multi reprehenderunt, ut exercitum, provinciam, bellum relinqueret, et in Asiam hominis nequissimi causa in alienam provinciam proficisceretur. posteaquam ad Neronem venit, contendit ab eo ut Philodami causam cognosceret. venerat ipse qui esset in consilio et primus sententiam diceret; adduxerat etiam praefectos et tribunos militaris suos, quos Nero omnis in consilium vocavit; erat in consilio etiam aequissimus iudex ipse Verres; erant non nulli togati creditores Graecorum, quibus ad exigendas pecunias improbissimi cuiusque legati plurimum prodest gratia.

facio is qui multus reprehendo ut exercitus provincia bellum relinquo et in asia homo nequissimus causa in alienus provincia proficiscor posteaquam ad nero venio contendo ab is ut philodamus causa cognosco venio ipse qui sum in consilium et primus sententia dico adduco etiam praeficio et tribunus militaris suus qui nero omnis in consilium voco sum in consilium etiam aequus iudex ipse verres sum non nullus togatus creditor graecum qui ad exigo pecunia improbus quisque legatus multus prodo gratia


Vnus adhuc fuit post Romam conditam, —di immortales faxint, ne sit alter!—cui res publica totam se traderet temporibus et malis coacta domesticis, L. Sulla. hic tantum potuit ut nemo illo invito nec bona nec patriam nec vitam retinere posset; tantum animi habuit ad audaciam ut dicere in contione non dubitaret, bona civium Romanorum cum venderet, se praedam suam vendere. eius omnis res gestas non solum obtinemus, verum etiam propter maiorum incommodorum et calamitatum metum publica auctoritate defendimus: unum hoc aliquot senatus consultis reprehensum, decretumque est ut, quibus ille de capite dempsisset, ii pecunias in aerarium referrent. statuit senatus hoc ne illi quidem esse licitum cui concesserat omnia, a populo factarum quaesitarumque rerum summas imminuere.

vnus adhuc sum post roma condo deus immortalis facio ne sum alter qui res publicus totus sui trado tempus et malus cogo domesticus l sulla hic tantus possum ut nemo ille invito neque bonus neque patria neque vita retineo possum tantus animus habeo ad audacia ut dico in contio non dubito bonus civis romanus cum vendo sui praeda suus vendo is omnis res gero non solus obtineo verus etiam propter magnus incommodus et calamitas metus publicus auctoritas defendo unus hic aliquot senatus consulo reprehendo decerno sum ut qui ille de caput demo is pecunia in aerarius refero statuo senatus hic ne ille quidem sum liceo qui concedo omnis ab populus factaris quaero res superus imminuo


quo confugient socii? quem implorabunt? qua spe denique, ut vivere velint, tenebuntur, si vos eos deseretis? ad senatumne venient? quid? ut de Verre supplicium sumat? non est usitatum, non senatorium. ad populum Romanum confugient? facilis est populi causa; legem enim se sociorum causa iussisse et eius legis custodes ac vindices praeposuisse dicet. hic locus igitur est unus quo perfugiant, hic portus, haec arx, haec ara sociorum; quo quidem nunc non ita confugiunt ut antea in suis repetundis rebus solebant. non argentum, non aurum, non vestem, non mancipia repetunt, non ornamenta quae ex urbibus fanisque erepta sunt; metuunt homines imperiti ne iam haec populus Romanus concedat et ita velit fieri. patimur enim multos iam annos et silemus, cum videamus ad paucos homines omnis omnium nationum pecunias pervenisse. quod eo magis ferre animo aequo et concedere videmur, quia nemo istorum dissimulat, nemo laborat ut obscura sua cupiditas esse videatur.

quo confugio socius qui imploro qui spes denique ut vivo volo teneo si tu is desero ad senatus venio quis ut de verres supplicium sumo non sum usitas non senatorius ad populus romanus confugio facilis sum populus causa lex enim sui socius causa iubeo et is lex custos atque vindico praepono dico hic locus igitur sum unus quo perfugio hic portus hic arx hic ara socius quo quidem nunc non ita confugio ut antea in suus repeto res soleo non argentum non aurum non vestis non mancipium repeto non ornamentum qui ex urbs fanum eripio sum metuo homo imperitus ne iam hic populus romanus concedo et ita volo fio patior enim multus iam annus et sileo cum video ad paucus homo omnis omnis natio pecunia pervenio qui is magis fero animus aequus et concedo video quia nemo iste dissimulo nemo laboro ut obscurus suus cupiditas sum video


Thermitani miserunt qui decumas emerent agri sui. Magni sua putabant interesse publice potius quamvis magno emi quam in aliquem istius emissarium inciderent. adpositus erat Venuleius quidam qui emeret. is liceri non destitit; illi quoad videbatur ferri aliquo modo posse contenderunt; postremo liceri destiterunt. addicitur Venuleio tritici medimnum VIII milibus. legatus Posidorus renuntiat. cum omnibus hoc intolerandum videretur, tamen Venuleio dantur, ne accedat, tritici mod. vll et praeterea HS II: ex quo facile apparet quae merces decumani, quae praetoris praeda esse videatur. cedo Thermitanorum mihi litteras et testimonium. TABVLAE THERMITANORVM ET TESTIMONIVM.

thermitani mitto qui decimus emo ager suus magnus suus puto intersum publicus potis quivis magnus emo quam in aliquis iste emissarius incido appono sum venuleius quidam qui emo is liceo non desisto ille quoad video fero aliquis modo possum contendo postremo liceo desisto addico venuleius triticum medimnum viii mille legatus posidorus renuntio cum omnis hic intolero video tamen venuleius do ne accedo triticum mod vll et praeterea sestertius is ex quo facilis appareo qui merces decimanus qui praetor praeda sum video cedo thermitani ego littera et testimonium tabvlae thermitanorvm et testimonivm


Audistis ob ius dicendum Q. Varium dicere procuratores suos isti centum triginta milia nummum dedisse, meministis Q. Vari testimonium, remque hanc totam C. Sacerdotis, hominis ornatissimi, testimonio comprobari, scitis Cn. Sertium, M. Modium, equites Romanos, sescentos praeterea civis Romanos multosque Siculos dixisse se isti pecuniam ob ius dicendum dedisse. de quo crimine quid ego disputem, cum id totum positum sit in testibus? quid porro argumenter, qua de re dubitare nemo possit? an hoc dubitabit quisquam omnium, quin is venalem in Sicilia iuris dictionem habuerit qui Romae totum edictum atque omnia decreta vendiderit? et quin is ab Siculis ob decreta interponenda pecunias ceperit, qui M. Octavium Ligurem pecuniam ob ius dicendum poposcerit?

audio ob ius dico q varius dico procurator suus iste centum triginta mille nummus do memini q varis testimonium res hic totus que sacerdos homo orno testimonium comprobaris scio cn sertium m modius eques romanus sescenti praeterea civis romanus multi siculi dico sui iste pecunia ob ius dico do de quo crimen quis ego disputo cum is totus pono sum in testis quis porro argumentor qui de res dubitaris nemo possum an hic dubito quisquam omnis quin is venal in sicilia ius dictio habeo qui roma totus edictum atque omnis decretum vendo et quin is ab siculis ob decretum interpono pecunia capio qui m octavius ligur pecunia ob ius dico posco


emerserit ex peculatus etiam iudicio: meditetur de ducibus hostium quos accepta pecunia liberavit, videat quid de illis respondeat quos in eorum locum subditos domi suae reservavit, quaerat non solum quem ad modum nostro crimini, verum etiam quo pacto suae confessioni possit mederi, meminerit se priore actione, clamore populi Romani infesto atque inimico excitatum, confessum esse duces praedonum a se securi non esse percussos, se iam tum esse veritum ne sibi crimini daretur eos ab se pecunia liberatos; fateatur, id quod negari non potest, se privatum hominem praedonum duces vivos atque incolumis domi suae, posteaquam Romam redierit, usque dum per me licuerit retinuisse. hoc in illo maiestatis iudicio si licuisse sibi ostenderit, ego oportuisse concedam. ex hoc quoque evaserit: proficiscar eo quo me iam pridem vocat populus Romanus;

emergo ex peculor etiam iudicium meditor de dux hostis qui accipio pecunia libero video quis de ille respondeo qui in is locus subdo domus suus reservo quaero non solus qui ad modus noster crimen verus etiam quo pacisco suus confessio possum medeor memini sui prior actio clamor populus romanus infesto atque inimicus excitas confiteor sum dux praedo ab sui securus non sum percutio sui iam tum sum vereor ne sui crimen do is ab sui pecunia libero fateor is qui negaris non possum sui privo homo praedo dux vivus atque incolumis domus suus posteaquam roma redeo usque dum per ego liceo retineo hic in ille maiestas iudicium si liceo sui ostendo ego oportet concedo ex hic quoque evado proficisco is quo ego iam pridem voco populus romanus


quodsi quis sociorum incommodis minus commovetur,—si quem aratorum fugae calamitates exsilia suspendia denique non permovent,—non possum dubitare quin is tamen, cum vastatam Siciliam, relictos agros ex civitatum litteris et ex epistula L. Metelli cognoverit, statuat fieri non posse ut de isto non severissime iudicetur. erit etiam aliquis qui haec omnia dissimulare ac neglegere possit? attuli sponsiones ipso praesente factas de decumarum societate ab ipso prohibitas iudicari: quid est quod possit quisquam manifestius hoc desiderare? non dubito quin vobis satis fecerim, iudices; verum tamen progrediar longius, non mehercule quo magis hoc vobis persuadeatur quam iam persuasum esse confido, sed ut ille aliquando impudentiae suae finem faciat, aliquando desinat ea se putare emere quae ipse semper habuit venalia,—fidem ius iurandum veritatem officium religionem,—desinant amici eius ea dictitare quae detrimento maculae invidiae infamiae nobis omnibus esse possint.

quodsi quis socius incommodus paruus commoveo si qui arator fuga calamitas exsilium suspendium denique non permoveo non possum dubitaris quin is tamen cum vasto sicilia relinquo ager ex civitas littera et ex epistula l metellus cognosco statuo fio non possum ut de iste non severus judico sum etiam aliquis qui hic omnis dissimulo atque neglego possum affero sponsio ipse praesens facio de decumaris societas ab ipse prohibeo iudico quis sum qui possum quisquam manifestius hic desideraris non dubito quin tu satis facio iudex verus tamen progredio longus non hercules quo magis hic tu persuadeo quam iam persuadeo sum confido sed ut ille aliquando impudentia suus finis facio aliquando desino is sui puto emo qui ipse semper habeo venalis fides ius iuro veritas officium religio desino amicus is is dictitaris qui detrimentum macula invidia infamia nos omnis sum possum


hoc idem transfero in magistratus, curationes, sacerdotia; quibus in rebus non solum hominum iura, sed etiam deorum immortalium religiones omnis repudiavit. Syracusis lex est de religione, quae in annos singulos Iovis sacerdotem sortito capi iubeat, quod apud illos amplissimum sacerdotium putatur:

hic idem transfero in magistratus curatio sacerdotium qui in res non solus homo ius sed etiam deus immortalis religio omnis repudio syracusae lex sum de religio qui in annus singuli iuppiter sacerdos sortior capio jubeo qui apud ille amplus sacerdotium puto


verum ut istos ego iudices tam severos, tam diligentis, tam religiosos non habeam, ecquis est ex iniuriarum magnitudine, improbitate decretorum, iudiciorum iniquitate qui hoc non iam dudum statuerit et iudicarit? etiam sane sit aliquis dissolutior in iudicando, legum offici rei publicae sociorum atque amicorum neglegentior: quid? is possitne de istius improbitate dubitare, cum tanta lucra facta, tam iniquas pactiones vi et metu expressas cognoverit, cum tanta praemia civitates vi atque imperio, virgarum ac mortis metu, non modo Apronio atque eius similibus verum etiam Veneriis servis dare coactas?

verus ut iste ego iudex tam severus tam diligo tam religiosus non habeo ecquis sum ex iniuriaris magnitudo improbitas decretor iudicium iniquitas qui hic non iam dudum statuo et iudico etiam sanus sum aliquis dissolvo in judico lex officio res publicus socius atque amicus neglego quis is possum de iste improbitas dubitaris cum tantus lucrum facio tam iniquus pactio vis et metus exprimo cognosco cum tantus praemium civitas vis atque imperium virgaris atque mors metus non modo apronius atque is similis verus etiam venereus servio do cogo


cum propter istius hanc avaritiam nomine classis esset in Sicilia, re quidem vera naves inanes, quae praedam praetori non quae praedonibus metum adferrent, tamen, cum P. Caesetius et P. Tadius decem navibus suis semiplenis navigarent, navem quandam piratarum praeda refertam non ceperunt, sed abduxerunt onere suo plane captam atque depressam. erat ea navis plena iuventutis formosissimae, plena argenti facti atque signati, multa cum stragula veste. haec una navis a classe nostra non capta est, sed inventa ad Megaridem, qui locus est non longe a Syracusis. quod ubi isti nuntiatum est, tametsi in acta cum mulierculis iacebat ebrius, erexit se tamen et statim quaestori legatoque suo custodes misit compluris, ut omnia sibi integra quam primum exhiberentur.

cum propter iste hic avaritia nomen classis sum in sicilia res quidem verus navo inanis qui praeda praetor non qui praedo metus affero tamen cum p caesetius et p tadius decem navis suus semiplenus navigo navo quidam pirataris praeda refercio non capio sed abduco onus suus planus capio atque deprimo sum is navus plenus iuventus formosus plenus argentum facio atque signo multus cum stragula vestis hic unus navus ab classis noster non capio sum sed invenio ad megaris qui locus sum non longus ab syracusae qui ubi iste nuntio sum tametsi in ago cum mulierculis iaceo ebrius erigo sui tamen et statim quaestor lego suus custos mitto complures ut omnis sui integer quam primus exhibeo


quid ego nunc in altera actione Cn. Dolabellae spiritus, quid huius lacrimas et concursationes proferam, quid C. Neronis, viri optimi atque innocentissimi, non nullis in rebus animum nimium timidum atque demissum? qui in illa re quid facere oporteret non habebat, nisi forte, id quod omnes tum desiderabant, ut ageret eam rem sine Verre et sine Dolabella. quicquid esset sine his actum, omnes probarent; tum vero quod pronuntiatum est non per Neronem iudicatum, sed per Dolabellam ereptum existimabatur. condemnatur enim perpaucis sententiis Philodamus et eius filius. adest, instat, urget Dolabella ut quam primum securi feriantur, quo quam minime multi ex illis de istius nefario scelere audire possent.

quis ego nunc in alter actio cn dolabella spiritus quis hic lacrima et concursatio profero quis que nero vir bonus atque innocens non nullus in res animus nimium timidus atque demitto qui in ille res quis facio oportet non habeo nisi fors is qui omnis tum desidero ut ago is res sine verres et sine dolabella quisquis sum sine hic ago omnis probo tum verus qui pronuntio sum non per nero iudico sed per dolabella eripio existimo condemno enim perpaucus sententia philodamus et is filius adsum insto urgeo dolabella ut quam primus securus ferio quo quam paruus multus ex ille de iste nefarius scelus audio possum


nimium mihi diu videor in uno genere versari criminum; sentio, iudices, occurrendum esse satietati aurium animorumque vestrorum. quam ob rem multa praetermittam; ad ea autem quae dicturus sum reficite vos, quaeso, iudices, per deos immortalis,—eos ipsos de quorum religione iam diu dicimus,—dum id eius facinus commemoro et profero quo provincia tota commota est. de quo si paulo altius ordiri ac repetere memoriam religionis videbor, ignoscite: rei magnitudo me breviter perstringere atrocitatem criminis non sinit.

nimium ego diu video in unus genus versaris crimen sentio iudex occurro sum satietas auris animus vester quam ob res multus praetermitto ad is autem qui dico sum reficio tu quaeso iudex per deus immortal is ipse de qui religio iam diu dico dum is is facinus commemoro et profero quo provincia totus commoveo sum de quo si paulus altus ordior atque repeto memoria religio video ignosco res magnitudo ego brevis perstringo atrocitas crimen non sino


Pergae fanum antiquissimum et sanctissimum Dianae scimus esse: id quoque a te nudatum ac spoliatum esse, ex ipsa Diana quod habebat auri detractum atque ablatum esse dico. quae, malum, est ista tanta audacia atque amentia! quas enim sociorum atque amicorum urbis adisti legationis iure et nomine, si in eas vi cum exercitu imperioque invasisses, tamen, opinor, quae signa atque ornamenta ex iis urbibus sustulisses, haec non in tuam domum neque in suburbana amicorum, sed Romam in publicum deportasses.

perga fanum antiquus et sancio diana scio sum is quoque ab tu nudo atque spolio sum ex ipse diana qui habeo aurum detraho atque aufero sum dico qui malus sum iste tantus audacia atque amentia qui enim socius atque amicus urbs adeo legatio ius et nomen si in is vis cum exercitus imperium invado tamen opinor qui signum atque ornamentum ex is urbs tollo hic non in tuus domus neque in suburbanus amicus sed roma in publicus deporto


etenim si haec perturbare omnia ac permiscere volumus, totam vitam periculosam, invidiosam, infestamque reddemus,—si nullam religionem sors habebit, nullam societatem coniunctio secundae dubiaeque fortunae, nullam auctoritatem mores atque instituta maiorum. omnium est communis inimicus qui fuit hostis suorum. nemo umquam sapiens proditori credendum putavit. ipse Sulla, cui adventus istius gratissimus esse debuit, ab se hominem atque ab exercitu suo removit: Beneventi esse iussit apud eos quos suis partibus amicissimos esse intellegebat, ubi iste summae rei causaeque nocere nihil posset. ei postea praemia tamen liberaliter tribuit, bona quaedam proscriptorum in agro Beneventano diripienda concessit, habuit honorem ut proditori, non ut amico fidem.

etenim si hic perturbaris omnis atque permisceo volo totus vita periculosus invidiosus infestus reddo si nullus religio sors habeo nullus societas conjunctio secundus dubius fortuna nullus auctoritas mos atque institutum magnus omnis sum communis inimicus qui sum hostis suus nemo umquam sapio proditor credo puto ipse sulla qui advenio iste gratus sum debeo ab sui homo atque ab exercitus suus removeo beneventum sum iubeo apud is qui suus pars amicus sum intellego ubi iste summa res causa noceo nihil possum is postea praemium tamen liberalis tribuo bonus quidam proscriptor in ager beneventanus diripio concedo habeo honor ut proditor non ut amicus fides


deinde etiam illud video esse dictum quod, si recte vos populus Romanus cognovit, non falso ille de vobis iam in morte ipsa praedicavit, non posse Verrem testis interficiendo testimonium exstinguere; graviorem apud sapientis iudices se fore ab inferis testem quam si vivus in iudicium produceretur; tum avaritiae solum, si viveret, nunc, cum ita esset necatus, sceleris audaciae crudelitatis testem fore. iam illa praeclara: non testium modo catervas, cum tua res ageretur, sed ab dis manibus innocentium Poenas sceleratorumque Furias in tuum iudicium esse venturas; sese ideo leviorem suum casum fingere, quod iam ante aciem securium tuarum Sextique, tui carnificis, vultum et manum vidisset, cum in conventu civium Romanorum iussu tuo securi cives Romani ferirentur.

deinde etiam ille video sum dico qui si rectus tu populus romanus cognosco non fallo ille de tu iam in mors ipse praedico non possum verres testis interfacio testimonium exstinguo gravis apud sapio iudex sui sum ab inferi testo quam si vivus in iudicium produco tum avaritia solus si vivo nunc cum ita sum neco scelus audacia crudelitas testo sum iam ille praeclarus non testis modo caterva cum tuus res ago sed ab deus manus innocens poenus scelero furius in tuus iudicium sum venio sui ideo levis suus casus fingo qui iam ante acies securis tuus sestius tuus carnifex vultus et manus video cum in convenio civis romanus iussus tuus securus civis romanus ferio


haec primae actionis erit accusatio. dicimus C. Verrem, cum multa libidinose, multa crudeliter in civis Romanos atque socios, multa in deos hominesque nefarie fecerit, tum praeterea quadringentiens sestertium ex Sicilia contra leges abstulisse. hoc testibus, hoc tabulis privatis publicisque auctoritatibus ita vobis planum faciemus ut hoc statuatis, etiamsi spatium ad dicendum nostro commodo vacuosque dies habuissemus, tamen oratione longa nihil opus fuisse. dixi.

hic primus actio sum accusatio dico que verres cum multus libidinosus multus crudeliter in civis romanus atque socius multus in deus homo nefarius facio tum praeterea quadringentiens sestertius ex sicilia contra lex aufero hic testis hic tabula privo publicum auctoritas ita tu planus facio ut hic statuo etiamsi spatium ad dico noster commodum vacuus dies habeo tamen oratio longus nihil opus sum dico


genus animadversionis videte: quaeretis ex quo genere hominem istum iudicetis. ignem ex lignis viridibus atque umidis in loco angusto fieri iussit: ibi hominem ingenuum, domi nobilem, populi Romani socium atque amicum, fumo excruciatum semivivum reliquit. iam quae iste signa, quas tabulas pictas ex Achaia sustulerit, non dicam hoc loco: est mihi alius locus ad hanc eius cupiditatem demonstrandam separatus. Athenis audistis ex aede Minervae grande auri pondus ablatum; dictum est hoc in Cn. Dolabellae iudicio. dictum? etiam aestimatum. huius consili non participem C. Verrem, sed principem fuisse reperietis.

genus animadversio video quaero ex quo genus homo iste judico ignis ex lignum viridis atque umidus in locus angustus fio iubeo ibi homo ingenuus domus nobilis populus romanus socius atque amicus fumus excrucio semivivus relinquo iam qui iste signum qui tabula pingo ex achaia tollo non dico hic locus sum ego alius locus ad hic is cupiditas demonstro separo athenae audio ex aedes minerva grandis aurum pondus aufero dico sum hic in cn dolabella iudicium dico etiam aestimo hic consilium non participo que verres sed princeps sum reperio