quid mihi hoc loco respondebis? nisi forte id quod, tametsi probari nullo modo potest, tamen dici quidem in iudicio de pecuniis repetundis necesse est, de tua pecunia aedificatam esse navem. aude hoc saltem dicere quod necesse est; noli metuere, Hortensi, ne quaeram qui licuerit aedificare navem senatori; antiquae sunt istae leges et mortuae, quem ad modum tu soles dicere, quae vetant. fuit ista res publica quondam, fuit ista severitas in iudiciis, ut istam rem accusator in magnis criminibus obiciendam putaret. quid enim tibi navi? qui si quo publice proficisceris, praesidi et vecturae causa sumptu publico navigia praebentur; privatim autem nec proficisci quoquam potes nec arcessere res transmarinas ex iis locis in quibus te habere nihil licet.

quis ego hic locus respondeo nisi fors is qui tametsi probaris nullus modo possum tamen dico quidem in iudicium de pecunia repeto necesse sum de tuus pecunia aedifico sum navo audeo hic saltem dico qui necesse sum nolo metuo hortensius ne quaero qui liceo aedificaris navo senator antiquus sum iste lex et morior qui ad modus tu soleo dico qui veto sum iste res publicus quondam sum iste severitas in iudicium ut iste res accusator in magnus crimen obicio puto quis enim tu no qui si quo publicus proficisco praesidium et veho causa sumo publicus navigium praebeo privatim autem neque proficisco quoquam possum neque arcesso res transmarinus ex is locus in qui tu habeo nihil licet


quo posteaquam est ventum, cum in consilium frequentes convenissent idem qui solebant, et hac una spe tota defensio Sopatri niteretur, consili frequentia et dignitate, et quod erant, ut dixi, idem qui antea Sopatrum eodem illo crimine liberarant, cognoscite hominis apertam ac non modo non ratione, sed ne dissimulatione quidem tectam improbitatem et audaciam. M. Petilium, equitem Romanum, quem habebat in consilio, iubet operam dare, quod rei privatae iudex esset. Petilius recusabat, quod suos amicos, quos sibi in consilio esse vellet, ipse Verres retineret in consilio. iste homo liberalis negat se quemquam retinere eorum qui Petilio vellent adesse. itaque discedunt omnes; nam ceteri quoque impetrant ne retineantur; qui se velle dicebant alterutri eorum qui tum illud iudicium habebant adesse. itaque iste solus cum sua cohorte nequissima relinquitur.

quo posteaquam sum venio cum in consilium frequens convenio idem qui soleo et hic unus spes totus defensio sopater niteo consilium frequentia et dignitas et qui sum ut dico idem qui antea sopater idem ille crimen libero cognosco homo aperio atque non modo non ratio sed ne dissimulatio quidem tego improbitas et audacia m petilius eques romanus qui habeo in consilium iubeo opera do qui res privo iudex sum petilus recuso qui suus amicus qui sui in consilium sum volo ipse verres retineo in consilium iste homo liberalis nego sui quisquam retineo is qui petilius volo adsum itaque discedo omnis nam ceterus quoque impetro ne retineo qui sui volo dico alteruter is qui tum ille iudicium habeo adsum itaque iste solus cum suus cohors nequissima relinquo


Imacharensis iam omni frumento ablato, iam omnibus iniuriis tuis exinanitos, tributum facere miseros ac perditos coegisti, ut Apronio darent HS xx. recita et decretum de tributis et publicum testimonium. SENATVS CONSVLTVM DE TRIBVTO CONFERVNDO. TESTIMONIVM IMACHARENSIVM. Hennenses, cum decumae venissent agri Hennensis med. VIIICC, Apronio coacti sunt dare tritici modium XVIII et HS III milia. quaeso, attendite quantus numerus frumenti cogatur ex omni agro decumano. nam per omnis civitates quae decumas debent percurrit oratio mea, et in hoc genere nunc, iudices, versor, non in quo singillatim aratores eversi bonis omnibus sint, sed quae publice decumanis lucra data sint, ut aliquando ex eorum agris atque urbibus expleti atque saturati cum hoc cumulo quaestus decederent.

imacharensis iam omnis frumentum aufero iam omnis iniuria tuus exinanio tribuo facio miser atque perdo cogo ut apronius do sestertius xx recito et decretum de tribuo et publicus testimonium senatvs consvltvm de tribvto confervndo testimonivm imacharensivm hennensis cum decimus venio ager hennensis ego viiicc apronius cogo sum do triticum modius xviii et sestertius iii mille quaeso attendo quantus numerus frumentum cogo ex omnis ager decimanus nam per omnis civitas qui decimus debeo percurro oratio meus et in hic genus nunc iudex verso non in quo singillatim arator everro bonus omnis sum sed qui publicus decimanus lucrum do sum ut aliquando ex is ager atque urbs expleti atque saturo cum hic cumulo quaestus decedo


hanc pecuniam tantam datam tibi ex aerario inopi atque exhausto, datam ad frumentum, hoc est ad necessitatem salutis et vitae, datam ut Siculis aratoribus, quibus tanta onera res publica imponeret, solveretur, abs te sic laceratam esse dico ut possim illud probare, si velim, omnem te hanc pecuniam domum tuam avertisse. etenim sic hanc rem totam administrasti ut hoc quod dico probari aequissimo iudici possit. sed ego habebo rationem auctoritatis meae; meminero quo animo, quo consilio ad causam publicam accesserim; non agam tecum accusatorie, nihil fingam, nihil cuiquam probari volo me dicente quod non ante mihimet ipsi probatum sit.

hic pecunia tantus do tu ex aerarius inops atque exhaurio do ad frumentum hic sum ad necessitas salus et vita do ut siculis arator qui tantus onus res publicus impono solvo abs tu sic lacero sum dico ut possum ille probaris si volo omnis tu hic pecunia domus tuus averto etenim sic hic res totus administro ut hic qui dico probaris aequus judicium possum sed ego habeo ratio auctoritas meus memini quo animus quo consilium ad causa publicus accedo non ago tu accusatorius nihil fingo nihil quisquam probaris volo ego dico qui non ante nos ipse probo sum


posteaquam ad causam dicendam ventum est, tum vero sine metu sine cura omnes erant qui Sopatrum defendebant. crimen nullum erat, res erat iudicata, Verres nummos acceperat: quis posset dubitare quidnam esset futurum? res illo die non peroratur, iudicium dimittitur. iterum ad Sopatrum Timarchides venit, ait accusatores eius multo maiorem pecuniam praetori polliceri quam quantam hic dedisset; proinde, si saperet, videret . homo, quamquam erat et Siculus et reus, hoc est et iure iniquo et tempore adverso, ferre tamen atque audire diutius Timarchidem non potuit. 'facite,' inquit, 'quod libet; daturus non sum amplius.' idemque hoc amicis eius et defensoribus videbatur, atque eo etiam magis quod iste, quoquo modo se in ea quaestione praebebat, tamen in consilio habebat homines honestos e conventu Syracusano, qui Sacerdoti quoque in consilio fuerant tum cum est idem hic Sopater absolutus. hoc rationis habebant, facere eos nullo modo posse ut eodem crimine eisdem testibus Sopatrum condemnarent idem homines qui antea absolvissent. itaque hac una spe ad iudicium venitur.

posteaquam ad causa dico venio sum tum verus sine metus sine cura omnis sum qui sopater defendo crimen nullus sum res sum judico verres nummus accipio quis possum dubitaris quisnam sum sum res ille dies non peroro iudicium dimitto iterum ad sopater timarchides venio aio accusator is multus magnus pecunia praetor polliceor quam quantus hic do proinde si sapio video homo quamquam sum et siculus et reus hic sum et ius iniquus et tempus adverso fero tamen atque audio diu timarchides non possum facio inquam qui libet do non sum amplus idem hic amicus is et defensor video atque is etiam magis qui iste quisquis modo sui in is quaestio praebeo tamen in consilium habeo homo honestus e convenio syracusanus qui sacerdos quoque in consilium sum tum cum sum idem hic sopater absolvo hic ratio habeo facio is nullus modo possum ut idem crimen idem testis sopater condemno idem homo qui antea absolvo itaque hic unus spes ad iudicium venio


quibus iniuriis gravissimis tamen illud erat miserum solacium, quod id perdere videbatur quod alio praetore eodem ex agro reparare posset. nummos vero ut det arator quos non exarat, quos non aratro ac manu quaerit, boves et aratrum ipsum atque omne instrumentum vendat necesse est. non enim debetis hoc cogitare: habet idem in nummis, habet in urbanis praediis. nam cum aratori aliquid imponitur, non hominis si quae sunt praeterea facultates, sed arationis ipsius vis ac ratio consideranda est, quid ea sustinere, quid pati, quid efficere possit ac debeat; quamquam illi quoque homines sunt ab isto omni ratione exinaniti ac perditi, tamen hoc vobis est statuendum, quid aratorem ipsum arationis nomine muneris in rem publicam fungi ac sustinere velitis. imponitis decumas, patiuntur; alteras, temporibus vestris serviendum putant; dent emptum praeterea; dabunt, si voletis.

qui iniuria gravis tamen ille sum miser solacium qui is perdo video qui alius praetor idem ex ager reparo possum nummus verus ut do arator qui non exaro qui non arater atque manus quaero bos et arater ipse atque omnis instrumentum vendo necesse sum non enim debeo hic cogito habeo idem in nummus habeo in urbanus praedium nam cum arator aliquis impono non homo si qui sum praeterea facultas sed aratio ipse volo atque ratio considero sum quis is sustineo quis patior quis efficio possum atque debeo quamquam ille quoque homo sum ab iste omnis ratio exinanio atque perdo tamen hic tu sum statuo quis arator ipse aratio nomen munus in res publicus fungor atque sustineo volo impono decimus patior alter tempus vester servio puto do emo praeterea do si volo


quid isto fore festivius arbitramur, si est tuus natura filius, consuetudine discipulus, voluntate similis? quem ego, iudices, quamvis bonum fortemque facile paterer evadere; non enim me inimicitiae commovent, si quae mihi cum isto futurae sunt. nam si in omnibus rebus innocens fuero meique similis, quid mihi istius inimicitiae nocebunt? sin aliqua in re Verris similis fuero, non magis mihi deerit inimicus quam Verri defuit. etenim, iudices, eius modi res publica debet esse, et erit veritate iudiciorum constituta, ut inimicus neque deesse nocenti possit neque obesse innocenti. quapropter nulla res est quam ob rem ego istum nolim ex paternis probris ac vitiis emergere; id quod tametsi isti difficile est, tamen haud scio an fieri possit, praesertim si, sicut nunc fit, custodes amicorum eum sectabuntur, quoniam pater tam neglegens ac dissolutus est.

quis iste sum festivus arbitror si sum tuus natura filius consuetudo discipulus voluntas similis qui ego iudex quivis bonus fortis facilis pateo evado non enim ego inimicitia commoveo si qui ego cum iste sum sum nam si in omnis res innocens sum meus similis quis ego iste inimicitia noceo sin aliqui in res verres similis sum non magis ego desum inimicus quam verrius desum etenim iudex is modus res publicus debeo sum et sum veritas iudicium constituo ut inimicus neque desum noceo possum neque obsum innocens quapropter nullus res sum quam ob res ego iste nolo ex paternus probrum atque vitium emergo is qui tametsi iste difficilis sum tamen haud scio an fio possum praesertim si sicut nunc fio custos amicus is sector quoniam pater tam neglego atque dissolvo sum


ac si hoc iuris, non unius hominis causa edixisses, cautius composuisses. scribis, QYI HEREDEM FECIT FECERIT. quid, si plus legarit quam ad heredem heredesve perveniat? quod per legem Voconiam ei qui census non sit licet; cur hoc, cum in eodem genere sit, non caves? quia non generis, sed hominis causam verbis amplecteris, ut facile appareat te pretio, non iure esse commotum. atque hoc si in posterum edixisses, etsi minus esset nefarium, tamen esset improbum; sed tum vituperari posset, in discrimen venire non posset; nemo enim committeret. nunc est eius modi edictum ut quivis intellegat non populo esse scriptum, sed P. Anni secundis heredibus.

atque si hic ius non unus homo causa edico caveo compono scribo qyi heres facio facio quis si multus lego quam ad heres heres pervenio qui per lex voconius is qui census non sum licet cur hic cum in idem genus sum non caveo quia non genus sed homo causa verbum amplector ut facilis appareo tu pretium non ius sum commoveo atque hic si in posterus edico etsi paruus sum nefarius tamen sum improbus sed tum vituperaris possum in discrimen venio non possum nemo enim committo nunc sum is modus edictum ut quivis intellego non populus sum scribo sed p annius secundus heres


in ea re iste nihil obscure facere voluit, non in sortitione fallere neque dies de fastis eximere. nihil sane vafre nec malitiose facere conatus est; sed ut studia cupiditatesque honorum atque ambitiones ex omnibus civitatibus tolleret, quae res evertendae rei publicae solent esse, ostendit sese in omnibus civitatibus censores esse facturum.

in is res iste nihil obscurus facio volo non in sortitio fallo neque dies de faveo eximo nihil sanus vafre neque malitiosus facio conor sum sed ut studium cupiditas honor atque ambitio ex omnis civitas tollo qui res everto res publicus soleo sum ostendo sui in omnis civitas censor sum facio


lugent omnes provinciae, queruntur omnes liberi populi, regna denique etiam omnia de nostris cupiditatibus et iniuriis expostulant; locus intra Oceanum iam nullus est neque tam longinquus neque tam reconditus quo non per haec tempora nostrorum hominum libido iniquitasque pervaserit; sustinere iam populus Romanus omnium nationum non vim, non arma, non bellum, sed luctum, lacrimas, querimonias non potest. in eius modi re ac moribus, si is qui erit adductus in iudicium, cum manifestis in flagitiis tenebitur, alios eadem fecisse dicet, illi exempla non deerunt: rei publicae salus deerit, si improborum exemplis improbi iudicio ac periculo liberabuntur.

lugeo omnis provincia queror omnis liber populus regnum denique etiam omnis de noster cupiditas et iniuria expostulo locus intra oceanus iam nullus sum neque tam longinquus neque tam recondo quo non per hic tempus noster homo libido iniquitas pervado sustineo iam populus romanus omnis natio non vis non arma non bellum sed luctus lacrima querimonia non possum in is modus res atque mos si is qui sum adduco in iudicium cum manifestus in flagitium teneo alius idem facio dico ille exemplum non desum res publicus salus desum si improbus exemplum improbus iudicium atque periculum libero


dubitate etiam, si potestis, quin eum iste potissimum ex omni numero delegerit cui hanc cognitoris falsi improbam personam imponeret, quem et huic inimicissimum et sibi amicissimum esse arbitraretur! hic vos dubitabitis, iudices, tantam istius audaciam, tantam crudelitatem, tantam iniuriam vindicare? dubitabitis exemplum illorum iudicum sequi qui damnato Cn. Dolabella damnationem Philodami Opuntii resciderunt, quod is non absens reus factus esset, quae res iniquissima atque acerbissima est, sed cum ei legatio iam Romam a suis civibus esset data? quod illi iudices multo in leviore causa statuerunt aequitatem secuti, vos id statuere in gravissima causa, praesertim aliorum auctoritate iam confirmatum, dubitabitis?

dubitas etiam si possum quin is iste potis ex omnis numerus deligo qui hic cognitor fallo improbus persona impono qui et hic inimicus et sui amicus sum arbitror hic tu dubito iudex tantus iste audacia tantus crudelitas tantus iniuria vindicaris dubito exemplum ille iudex sequor qui damno cn dolabella damnatio philodamus opuntius resciderunt qui is non absum reus facio sum qui res iniquus atque acerbus sum sed cum is legatio iam roma ab suus civis sum do qui ille iudex multus in levis causa statuo aequitas sequor tu is statuo in gravis causa praesertim alius auctoritas iam confirmo dubito


dicet aliquis: 'quid? tu ista permagno aestimas?' ego vero ad meam rationem usumque meum non aestimo; verum tamen a vobis ita arbitror spectari oportere, quanti haec eorum iudicio qui studiosi sunt harum rerum aestimentur, quanti venire soleant, quanti haec ipsa, si palam libereque venirent, venire possent, denique ipse Verres quanti aestimet. numquam enim, si denariis cccc Cupidinem illum putasset, commisisset ut propter eum in sermonem hominum atque in tantam vituperationem veniret.

dico aliquis quis tu iste permagnus aestimo ego verus ad meus ratio utor meus non aestimo verus tamen ab tu ita arbitror specto oportet quantus hic is iudicium qui studiosus sum haris res aestimo quantus venio soleo quantus hic ipse si palam libo venio venio possum denique ipse verres quantus aestimo numquam enim si denarius cccc cupido ille puto committo ut propter is in sermo homo atque in tantus vituperatio venio


quae est ista praetura? eripis hereditatem quae venerat a propinquo, venerat testamento, venerat legibus; quae bona is qui testamentum fecerat huic Heraclio, aliquanto ante quam est mortuus, omnia utenda ac possidenda tradiderat, cuius hereditatis, cum ille aliquanto ante te praetorem esset mortuus, controversia fuerat nulla, mentionem fecerat nemo. verum esto. eripe hereditatem propinquis, da palaestritis, praedare in bonis alienis nomine civitatis, everte leges, testamenta, voluntates mortuorum, iura vivorum: num etiam patriis Heraclium bonis exturbare oportuit? qui simul ac profugit, quam impudenter, quam palam, quam acerbe, di immortales, illa bona direpta sunt! quam illa res calamitosa Heraclio, quaestuosa Verri, turpis Syracusanis, miseranda omnibus videbatur! nam illud quidem statim curatur, ut quicquid caelati argenti fuit in illis bonis ad istum deferatur, quicquid Corinthiorum vasorum, stragulae vestis: haec nemo dubitabat quin non modo ex illa domo capta et oppressa, verum ex tota provincia ad istum comportari necesse esset. mancipia quae voluit abduxit, alia divisit; auctio facta est, in qua cohors istius invicta dominata est.

qui sum iste praetura eripio hereditas qui venio ab propinquo venio testamentum venio lex qui bonus is qui testamentum facio hic heracleus aliquantus ante quam sum mortuus omnis uto atque possideo trado qui hereditas cum ille aliquantus ante tu praetor sum mortuus controversia sum nullus mentio facio nemo verus sum eripio hereditas propinquus do palaestrita praedaris in bonus alienus nomen civitas everto lex testamentum voluntas morior ius vivus num etiam patrius heracleus bonus exturbaris oportet qui simul atque profugio quam impudens quam palam quam acerbus deus immortalis ille bonus direptor sum quam ille res calamitosus heracleus quaestuosus verrius turpis syracusanus misero omnis video nam ille quidem statim curo ut quisquis caelo argentum sum in ille bonus ad iste defero quisquis corinthii vasor stragula vestio hic nemo dubito quin non modo ex ille domus capio et opprimo verus ex totus provincia ad iste comportaris necesse sum mancipium qui volo abduco alius divido auctio facio sum in qui cohors iste invictus dominor sum


non habes ne ex his quidem hominibus qui nuper fuerunt ullum auctorem istius aestimationis. quo me igitur aut ad quae exempla revocas? ab illis hominibus, qui tum versati sunt in re publica cum et optimi mores erant et hominum existimatio gravis habebatur et iudicia severa fiebant, ad hanc hominum libidinem ac licentiam me abducis, et, in quos aliquid exempli populus Romanus statui putat oportere, ab iis tu defensionis exempla quaeris? non fugio ne hos quidem mores, dum modo ex his ea quae probat populus Romanus exempla, non ea quae condemnat sequamur. non circumspiciam, non quaeram foris: habeo iudices tecum principes civitatis, P. Servilium et Q. Catulum, qui tanta auctoritate sunt, tantis rebus gestis, ut in illo antiquissimorum clarissimorumque hominum, de quibus antea dixi, numero reponantur.

non habeo ne ex hic quidem homo qui nuper sum ullus auctor iste aestimatio quo ego igitur aut ad qui exemplum revoco ab ille homo qui tum verso sum in res publicus cum et bonus mos sum et homo existimatio gravis habeo et iudicium severus fio ad hic homo libido atque licentia ego abduco et in qui aliquis exemplum populus romanus statuo puto oportet ab is tu defensio exemplum quaero non fugio ne hic quidem mos dum modo ex hic is qui probo populus romanus exemplum non is qui condemno sequor non circumspicio non quaero foris habeo iudex tu princeps civitas p servilius et q catulis qui tantus auctoritas sum tantus res gero ut in ille antiquus clarus homo de qui antea dico numerus repono


non illi decumarum imperia, non bonorum direptiones, non iniqua iudicia, non importunas istius libidines, non vim, non contumelias quibus vexati oppressique erant conquerebantur; Cereris numen, sacrorum vetustatem, fani religionem istius sceleratissimi atque audacissimi supplicio expiari volebant; omnia se cetera pati ac neglegere dicebant. hic dolor erat tantus ut Verres alter Orcus venisse Hennam et non Proserpinam asportasse sed ipsam abripuisse Cererem videretur. etenim urbs illa non urbs videtur, sed fanum Cereris esse; habitare apud sese Cererem Hennenses arbitrantur, ut mihi non cives illius civitatis, sed omnes sacerdotes, omnes accolae atque antistites Cereris esse videantur.

non ille decumaris imperium non bonus direptio non iniquus iudicium non importunus iste libido non vis non contumelia qui vexo opprimo sum conqueror ceres numen sacer vetustas fanum religio iste scelero atque audax supplicium expio volo omnis sui ceterus patior atque neglego dico hic dolor sum tantus ut verres alter orcus venio henna et non proserpina asporto sed ipse abripio ceres video etenim urbs ille non urbs video sed fanum ceres sum habito apud sui ceres hennensis arbitror ut ego non civis ille civitas sed omnis sacerdos omnis accola atque antistes ceres sum video


cognoscite Agyrinensium publicas litteras, deinde testimonium publicum civitatis. recita. LITTERAE PUBLICAE, TESTlMONIVM PVBLICLUM. Animadvertistis in hoc testimonio, iudices, Apollodorum, cui Pyragro cognomen est, principem suae civitatis, lacrimantem testari ac dicere numquam post populi Romani nomen ab Siculis auditum et cognitum Agyrinensis contra quemquam infimum civem Romanum dixisse aut fecisse quippiam, qui nunc contra praetorem populi Romani magnis iniuriis et magno dolore publice testimonium dicere cogerentur. Vni mehercule huic civitati, Verres, obsistere tua defensio non potest; tanta auctoritas est in eorum hominum fidelitate, tantus dolor in iniuria, tanta religio in testimonio. verum non una te tantum, sed universae similibus adflictae iniuriis et incommodis civitates legationibus ac testimoniis publicis persequuntur.

cognosco agyrinensis publicus littera deinde testimonium publicus civitas recito littera publicus testlmonivm pvbliclum animadverto in hic testimonium iudex apollodorus qui pyragro cognomen sum princeps suus civitas lacrimo testaris atque dico numquam post populus romanus nomen ab siculis audio et cognosco agyrinensis contra quisquam infimus civis romanus dico aut facio quispiam qui nunc contra praetor populus romanus magnus iniuria et magnus dolor publicus testimonium dico cogo vnus hercules hic civitas verres obsisto tuus defensio non possum tantus auctoritas sum in is homo fidelitas tantus dolor in iniuria tantus religio in testimonium verus non unus tu tantus sed universus similis affligo iniuria et incommodus civitas legatio atque testimonium publicus persequor


Segestam item ad immunem civitatem Venerius Symmachus decumanus immittitur. is ab isto litteras adfert, ut sibi contra omnia senatus consulta, contra omnia iura, contraque legem Rupiliam extra forum vadimonium promittant aratores. audite litteras quas ad Segestanos miserit. LITTERAE C. VERRIS. hic Venerius quem ad modum aratores eluserit, ex una pactione hominis honesti gratiosique cognoscite; in eodem enim genere sunt cetera.

segesta item ad immunis civitas venereus symmachus decimanus immitto is ab iste littera affero ut sui contra omnis senatus consulo contra omnis ius contra lex rupilius extra forum vadimonium promitto arator audio littera qui ad segestani mitto littera que verro hic venereus qui ad modus arator eludo ex unus pactio homo honestus gratiosus cognosco in idem enim genus sum ceterus


quid? illa quae forsitan ne sentiamus quidem, iudices, quanta sunt! quod multis locupletioribus civibus utimur, quod habent propinquam fidelem fructuosamque provinciam, quo facile excurrant, ubi libenter negotium gerant; quos illa partim mercibus suppeditandis cum quaestu compendioque dimittit, partim retinet, ut arare, ut pascere, ut negotiari libeat, ut denique sedes ac domicilium conlocare; quod commodum non mediocre rei publicae est, tantum civium numerum tam prope a domo tam bonis fructuosisque rebus detineri.

quis ille qui forsitan ne sentio quidem iudex quantus sum qui multus locupletioribus civis utor qui habeo propinqua fidelis fructuosus provincia quo facilis excurro ubi libet negotium gero qui ille pars mercibus suppedito cum quaestus compendium dimitto pars retineo ut araris ut pasco ut negotior libet ut denique sedes atque domicilium conlocaris qui commodus non mediocris res publicus sum tantus civis numerus tam prope ab domus tam bonus fructuosus res detineo


illa vero optima , quod, cum Haluntium venisset praetor laboriosus et diligens, ipse in oppidum noluit accedere, quod erat difficili ascensu atque arduo, Archagathum Haluntinum, hominem non solum domi, sed tota Sicilia in primis nobilem, vocari iussit. ei negotium dedit ut, quidquid Halunti esset argenti caelati aut si quid etiam Corinthiorum, id omne statim ad mare ex oppido deportaretur. escendit in oppidum Archagathus. homo nobilis, qui a suis amari et diligi vellet, ferebat graviter illam sibi ab isto provinciam datam, nec quid faceret habebat; pronuntiat quid sibi imperatum esset; iubet omnis proferre quod haberent. metus erat summus; ipse enim tyrannus non discedebat longius; Archagathum et argentum in lectica cubans ad mare infra oppidum exspectabat.

ille verus bonus qui cum aluntium venio praetor laboriosus et diligo ipse in oppidum nolo accedo qui sum difficilis ascensus atque arduus archagathus aluntinus homo non solus domus sed totus sicilia in primus nobilis vocaris iubeo is negotium do ut quisquis halunti sum argentum caelo aut si quis etiam corinthii is omnis statim ad mare ex oppidum deporto escendo in oppidum archagathus homo nobilis qui ab suus amo et diligo volo fero gravis ille sui ab iste provincia do neque quis facio habeo pronuntio quis sui impero sum iubeo omnis profero qui habeo metus sum summus ipse enim tyrannus non discedo longus archagathus et argentum in lectica cubo ad mare infra oppidum exspecto


nominat iste servum, quem magistrum pecoris esse diceret; eum dicit coniurasse et familias concitasse, —is omnino servus in familia non erat,—eum statim exhiberi iubet. Apollonius adfirmare se omnino nomine illo servum habere neminem: iste hominem abripi a tribunali et in carcerem conici iubet. clamare ille, cum raperetur, nihil se miserum fecisse, nihil commisisse, pecuniam sibi esse in nominibus, numeratam in praesentia non habere. haec cum maxime summa hominum frequentia testificaretur, ut quivis intellegere posset eum, quod pecuniam non dedisset, idcirco illa tam acerba iniuria adfici—cum maxime, ut dico, hoc de pecunia clamaret, in vincla coniectus est.

nomino iste servus qui magister pecus sum dico is dico coniuro et familia concito is omnino servus in familia non sum is statim exhibeo iubeo apollonius adfirmaris sui omnino nomen ille servus habeo nemo iste homo abripio ab tribunal et in carcer conicio iubeo clamo ille cum rapio nihil sui miser facio nihil committo pecunia sui sum in nomen numero in praesens non habeo hic cum magnus summus homo frequentia testificor ut quivis intellego possum is qui pecunia non do idcirco ille tam acerbus iniuria afficio cum magnus ut dico hic de pecunia clamo in vinclum coniectus sum


ac ne forte ea, quae remota de medio atque erepta nobis sunt, omnia ita condita fuisse atque ita abdita latuisse videantur ut haec diligentia, quam ego a me exspectari maxime puto, nihil eorum investigare, nihil adsequi potuerit, —quae consilio aliquo aut ratione inveniri potuerunt inventa sunt, iudices: manifestis in rebus hominem iam teneri videbitis. nam quod in publicanorum causis vel plurimum aetatis meae versor vehementerque illum ordinem observo, satis commode mihi videor eorum consuetudinem usu tractandoque cognosse.

atque ne fors is qui remoueo de medium atque eripio nos sum omnis ita condio sum atque ita abdo lateo video ut hic diligentia quam ego ab ego exspecto magnus puto nihil is investigaris nihil assequor possum qui consilium aliquis aut ratio invenio possum invenio sum iudex manifestus in res homo iam teneo video nam qui in publicanus causa vel multus aetas meus verso vehemens ille ordo observo satis commodus ego video is consuetudo usus tracto cogo


vis illa summi imperi tantum potuit apud perpaucos homines, non civitates, ut aut levissimi quidam ex miserrimis desertissimisque oppidis invenirentur qui iniussu populi ac senatus proficiscerentur, aut ii qui contra istum legati decreti erant, et testimonium publicum mandataque acceperant, vi ac metu retinerentur. quod ego in paucis tamen usu venisse non moleste tuli, quo reliquae tot et tantae et tam graves civitates, tota denique Sicilia plus auctoritatis apud vos haberet, cum videretis nulla vi retineri, nullo periculo prohiberi potuisse quo minus experirentur ecquid apud vos querimoniae valerent antiquissimorum fidelissimorumque sociorum.

volo ille superus imperium tantus possum apud perpaucus homo non civitas ut aut levis quidam ex miser desero oppidum invenio qui injussus populus atque senatus proficisco aut is qui contra iste legatus decerno sum et testimonium publicus mando accipio vis atque metus retineo qui ego in paucus tamen usus venio non molestus fero quo reliquus tot et tantus et tam gravis civitas totus denique sicilia multus auctoritas apud tu habeo cum video nullus vis retineo nullus periculum prohibeo possum quo paruus experior ecquis apud tu querimonia valeo antiquus fidelis socius


nam illud mihi nequaquam dignum industria conatuque meo videbatur, istum a me in iudicium iam omnium iudicio condemnatum vocari, nisi ista tua intolerabilis potentia, et ea cupiditas qua per hosce annos in quibusdam iudiciis usus es, etiam in istius hominis desperati causa interponeretur. nunc vero, quoniam haec te omnis dominatio regnumque iudiciorum tanto opere delectat, et sunt homines quos libidinis infamiaeque suae neque pudeat neque taedeat, qui quasi de industria in odium offensionemque populi Romani inruere videantur, hoc me profiteor suscepisse magnum fortasse onus et mihi periculosum, verum tamen dignum in quo omnis nervos aetatis industriaeque meae contenderem.

nam ille ego nequaquam dignus industria conor meus video iste ab ego in iudicium iam omnis iudicium condemno vocaris nisi iste tuus intolerabilis potentia et is cupiditas qui per hic annus in quidam iudicium utor sum etiam in iste homo despero causa interpono nunc verus quoniam hic tu omnis dominatio regnum iudicium tantus opus delecto et sum homo qui libido infamia suus neque pudeo neque taedet qui quasi de industria in odium offensio populus romanus inruo video hic ego profiteor suscipio magnus fortasse onus et ego periculosus verus tamen dignus in quo omnis nervus aetas industria meus contendo


est boni iudicis parvis ex rebus coniecturam facere unius cuiusque et cupiditatis et continentiae. qui reus, et reus lege comperendinatus, re et opinione hominum paene damnatus, temperare non potuerit maximo conventu quin L. Sisennae argentum tractaret et consideraret, hunc praetorem in provincia quisquam putabit a Siculorum argento cupiditatem aut manus abstinere potuisse?

sum bonus judex parvus ex res conicio facio unus quisque et cupiditas et continentia qui reus et reus lex comperendino res et opinio homo paene damno temperaris non possum maximus convenio quin l sisenna argentum tracto et considero hic praetor in provincia quisquam puto ab siculus argentum cupiditas aut manus abstineo possum


itaque mihi videor magnam et maxime aegram et prope depositam rei publicae partem suscepisse, neque in eo magis meae quam vestrae laudi existimationique servisse. accessi enim ad invidiam iudiciorum levandam vituperationemque tollendam, ut, cum haec res pro voluntate populi Romani esset iudicata, aliqua ex parte mea diligentia constituta auctoritas iudiciorum videretur, perperam si esset hoc iudicatum, ut finis aliquando iudiciariae controversiae constitueretur.

itaque ego video magnus et magnus aeger et prope depono res publicus pars suscipio neque in is magis meus quam vester laus existimatio servio accedo enim ad invidia iudicium levo vituperatio tollo ut cum hic res pro voluntas populus romanus sum judico aliqui ex pars meus diligentia constituo auctoritas iudicium video perperam si sum hic iudico ut finis aliquando judiciarius controversia constituo


in externorum hominum maleficorum sceleratorumque, in praedonum hostiumque custodias tu tantum numerum civium Romanorum includere ausus es? numquamne tibi iudici, numquam contionis, numquam huius tantae frequentiae, quae nunc te animo iniquissimo infestissimoque intuetur, venit in mentem? numquam tibi populi Romani absentis dignitas, numquam species ipsa huiusce multitudinis in oculis animoque versata est? numquam te in horum conspectum rediturum, numquam in forum populi Romani venturum, numquam sub legum et iudiciorum potestatem casurum esse duxisti?

in externus homo maleficus scelero in praedo hostis custodio tu tantus numerus civis romanus includo audeo sum numquam tu judicium numquam contio numquam hic tantus frequentia qui nunc tu animus iniquus infestus intueor venio in mens numquam tu populus romanus absum dignitas numquam species ipse hic multitudo in oculus animo verso sum numquam tu in hic conspectus redeo numquam in forum populus romanus venio numquam sub lex et iudicium potestas cado sum duco


quod ubi est Philodamo nuntiatum, tametsi erat ignarus quantum sibi ac liberis suis iam tum mali constitueretur, tamen ad istum venit; ostendit munus illud suum non esse; se, cum suae partes essent hospitum recipiendorum, tum ipsos tamen praetores et consules, non legatorum adseculas, recipere solere. iste, qui una cupiditate raperetur, totum illius postulatum causamque neglexit; per vim ad eum, qui recipere non debebat, Rubrium deduci imperavit. hic Philodamus, posteaquam ius suum obtinere non potuit, ut humanitatem consuetudinemque suam retineret laborabat. homo, qui semper hospitalissimus amicissimusque nostrorum hominum existimatus esset, noluit videri ipsum illum Rubrium invitus domum suam recepisse; magnifice et ornate, ut erat in primis inter suos copiosus, convivium comparat; rogat Rubrium ut quos ei commodum sit invitet, locum sibi soli, si videatur, relinquat; etiam filium suum, lectissimum adulescentem, foras ad propinquum suum quendam mittit ad cenam.

qui ubi sum philodamus nuntio tametsi sum ignarus quantus sui atque liber suus iam tum malus constituo tamen ad iste venio ostendo munus ille suus non sum sui cum suus pars sum hospes recipio tum ipse tamen praetor et consul non legatus adseculas recipio soleo iste qui unus cupiditas rapio totus ille postulo causa neglego per vis ad is qui recipio non debeo rubrius deduco impero hic philodamus posteaquam ius suus obtineo non possum ut humanitas consuetudo suus retineo laboro homo qui semper hospitalis amicus noster homo existimo sum nolo video ipse ille rubrius invitus domus suus recipio magnificus et orno ut sum in primus inter suus copiosus convivium comparo rogo rubrius ut qui is commodus sum invito locus sui solus si video relinquo etiam filius suus lectus adulescens foras ad propinquus suus quidam mitto ad cena


non dubitabat Minucius, qui Sopatrum defendebat, quin iste, quoniam consilium dimisisset, illo die rem illam quaesiturus non esset, cum repente iubetur dicere. respondet, 'ad quos?' 'ad me,' inquit, 'si tibi idoneus videor qui de homine Siculo ac Graeculo iudicem.' 'idoneus es,' inquit, 'sed pervellem adessent ii qui adfuerant antea causamque cognorant.' 'dic,' inquit; 'illi adesse non possunt.' 'nam hercule,' inquit Minucius, 'me quoque Petilius ut sibi in consilio adessem rogavit', et simul a subselliis abire coepit.

non dubito minucius qui sopater defendo quin iste quoniam consilium dimitto ille dies res ille quaero non sum cum repens jubeo dico respondeo ad qui ad ego inquam si tu idoneus video qui de homo siculus atque graeculus judico idoneus sum inquam sed pervolo adsum is qui adsum antea causa cognosco dico inquam ille adsum non possum nam herculis inquam minucius ego quoque petilus ut sui in consilium adsum rogo et simul ab subsellium abeo coepio


quid ego hic nunc Sex. Pompei Chlori testimonium recitem, qui causam Dionis egit, qui omnibus rebus interfuit, hominis honestissimi, tametsi civis Romanus virtutis causa iam diu est, tamen omnium Siculorum primi ac nobilissimi? quid ipsius Q. Caecili Dionis, hominis probatissimi ac pudentissimi? quid L. Caecili, L. Liguris, T. Manili, L. Caleni? quorum omnium testimoniis de hac Dionis pecunia confirmatum est. dixit hoc idem M. Lucullus, se de his Dionis incommodis pro hospitio quod sibi cum eo esset iam ante cognosse.

quis ego hic nunc sex pompejus chlorus testimonium recito qui causa dio ago qui omnis res intersum homo honestus tametsi civis romanus virtus causa iam diu sum tamen omnis siculus primus atque nobilis quis ipse q caecilis dio homo probo atque pudeo quis l caecilis l ligur t manilis l calenus qui omnis testimonium de hic dio pecunia confirmo sum dico hic idem m lucullus sui de hic dio incommodus pro hospitium qui sui cum is sum iam ante cogo


itaque maioribus nostris in Africam ex hac provincia gradus imperi factus est; neque enim tam facile opes Carthaginis tantae concidissent nisi illud et rei frumentariae subsidium et receptaculum classibus nostris pateret.quare P. Africanus Carthagine deleta Siculorum urbis signis monumentisque pulcherrimis exornavit, ut, quos victoria populi Romani maxime laetari arbitrabatur, apud eos monumenta victoriae plurima conlocaret.

itaque magnus noster in africa ex hic provincia gradus imperium facio sum neque enim tam facilis ops carthago tantus concido nisi ille et res frumentarius subsidium et receptaculis classis noster pateo quare p africanus carthago deleo siculus urbs signum monumentum pulcher exorno ut qui victoria populus romanus magnus laetor arbitror apud is monumentum victoria multus conloco


hoc teneo, hic haereo, iudices, hoc sum contentus uno, omitto ac neglego cetera; sua confessione induatur ac iuguletur necesse est. qui esset ignorabas, speculatorem esse suspicabare; non quaero qua suspicione, tua te accuso oratione: civem Romanum se esse dicebat. si tu apud Persas aut in extrema India deprensus, Verres, ad supplicium ducerere, quid aliud clamitares nisi te civem esse Romanum? et si tibi ignoto apud ignotos, apud barbaros, apud homines in extremis atque ultimis gentibus positos, nobile et inlustre apud omnis nomen civitatis tuae profuisset, ille, quisquis erat, quem tu in crucem rapiebas, qui tibi esset ignotus, cum civem se Romanum esse diceret, apud te praetorem si non effugium ne moram quidem mortis mentione atque usurpatione civitatis adsequi potuit?

hic teneo hic haereo iudex hic sum contineo unus omitto atque neglego ceterus suus confessio induo atque jugulo necesse sum qui sum ignoro speculator sum suspicabaris non quaero qui suspicio tuus tu accuso oratio civis romanus sui sum dico si tu apud persa aut in exter india deprensus verres ad supplicium duco quis alius clamitaris nisi tu civis sum romanus et si tu ignosco apud ignotus apud barbarus apud homo in exter atque ulter gens pono nobilis et illustris apud omnis nomen civitas tuus prosum ille quisquis sum qui tu in crux rapio qui tu sum ignosco cum civis sui romanus sum dico apud tu praetor si non effugius ne mora quidem mors mentio atque usurpatio civitas assequor possum


quid est, quaeso, Metelle, iudicium conrumpere, si hoc non est, testis, praesertim Siculos, timidos homines et adflictos, non solum auctoritate deterrere, sed etiam consulari metu et duorum praetorum potestate? quid faceres pro innocente homine et propinquo, cum propter hominem perditissimum atque alienissimum de officio ac dignitate decedis, et committis ut quod ille dictitat alicui qui te ignoret verum esse videatur?

quis sum quaeso metellus iudicium conrumpo si hic non sum testis praesertim siculi timidus homo et affligo non solus auctoritas deterreo sed etiam consularis metus et duo praetor potestas quis facio pro innocens homo et propinquo cum propter homo perdo atque alienus de officium atque dignitas decedo et committo ut qui ille dictito aliqui qui tu ignoro verus sum video


quid? Amestratini miseri, impositis ita magnis decumis ut ipsis reliqui nihil fieret, nonne tamen numerare pecunias coacti sunt? addicuntur decumae M. Caesio, cum adessent legati Amestratini; statim cogitur Heraclius legatus numerare HS XXII. quid hoc est? quae est ista praeda, quae vis, quae direptio sociorum? si erat Heraclio ab senatu mandatum ut emeret, emisset: si non erat, qui poterat sua sponte pecuniam numerare? Caesio renuntiat se dedisse.

quis amestratini miser impono ita magnus decimus ut ipse reliquus nihil fio nonne tamen numeraris pecunia cogo sum addico decimus m caesius cum adsum legatus amestratini statim cogo heracleus legatus numeraris sestertius xxii quis hic sum qui sum iste praeda qui volo qui direptio socius si sum heracleus ab senatus mando ut emo emo si non sum qui possum suus sponte pecunia numeraris caesius renuntio sui do


haec iste omnia, ne multis morer, uno impetu atque uno nuntio per servos Venerios, quos eius rei causa miserat, tollenda atque asportanda curavit. pro di immortales! quem ego hominem accuso? quem legibus aut iudiciali iure persequor? de quo vos sententiam per tabellam feretis? dicunt legati Melitenses publice spoliatum templum esse Iunonis, nihil istum in religiosissimo fano reliquisse; quem in locum classes hostium saepe accesserint, ubi piratae fere quotannis hiemare soleant, quod neque praedo violarit ante neque umquam hostis attigerit, id ab uno isto sic spoliatum esse ut nihil omnino sit relictum. hic nunc iste reus aut ego accusator aut hoc iudicium appellabitur? criminibus enim coarguitur aut suspicionibus in iudicium vocatur! di ablati, fana vexata, nudatae urbes reperiuntur; earum autem rerum nullam sibi iste neque infitiandi rationem neque defendendi facultatem reliquit; omnibus in rebus coarguitur a me, convincitur a testibus, urgetur confessione sua, manifestis in maleficiis tenetur,—et manet etiam ac tacitus facta mecum sua recognoscit!

hic iste omnis ne multus moror unus impetus atque unus nuntio per servus venereus qui is res causa mitto tollo atque asporto curo pro deus immortalis qui ego homo accuso qui lex aut iudicial ius persequor de quo tu sententia per tabella fero dico legatus melitensis publicus spolio templum sum juno nihil iste in religiosus fanum relinquo qui in locus classis hostis saepe accedo ubi pirata fere quot hiemo soleo qui neque praedo violo ante neque umquam hostis attingo is ab unus iste sic spolio sum ut nihil omnino sum relinquo hic nunc iste reus aut ego accusator aut hic iudicium appello crimen enim coarguo aut suspicio in iudicium voco deus aufero fanum vexo nudo urbs reperio is autem res nullus sui iste neque infitior ratio neque defendo facultas relinquo omnis in res coarguo ab ego convinco ab testis urgeo confessio suus manifestus in maleficium teneo et maneo etiam atque taceo facio ego suus recognosco


nam si potest ista pecunia sine aratorum iniuria detrahi, populus Romanus habeat, in tantis praesertim aerari angustiis; sin autem et populus Romanus voluit, et aequum est ita solvi aratoribus, tuus apparitor parva mercede populi conductus de aratorum bonis praedabitur? et in hac causa scribarum ordinem in me concitabit Hortensius et eorum commoda a me labefactari atque oppugnari iura dicet? quasi vero hoc scribis ullo exemplo sit aut ullo iure concessum. quid ego vetera repetam aut quid eorum scribarum mentionem faciam quos constat sanctissimos homines atque innocentissimos fuisse? non me fugit, iudices, vetera exempla pro fictis fabulis iam audiri atque haberi: in his temporibus versabor miseris ac perditis. nuper, Hortensi, quaestor fuisti. quid tui scribae fecerint, tu potes dicere: ego de meis hoc dico, cum in eadem ista Sicilia pro frumento pecuniam civitatibus solverem et mecum duos frugalissimos homines scribas haberem, L. Mamilium et L. Sergium, non modo istas duas quinquagesimas, sed omnino nummum nullum cuiquam esse deductum.dicerem hoc mihi totum esse attribuendum, iudices, si illi umquam hoc a me postulassent, si umquam omnino cogitassent.

nam si possum iste pecunia sine arator iniuria detraho populus romanus habeo in tantus praesertim aerarius angustia sin autem et populus romanus volo et aequus sum ita solvo arator tuus apparitor parvus merces populus conduco de arator bonus praedor et in hic causa scribaris ordo in ego concito hortensius et is commodus ab ego labefactaris atque oppugnaris ius dico quasi verus hic scribo ullus exemplum sum aut ullus ius concedo quis ego vetero repeto aut quis is scribaris mentio facio qui consto sancio homo atque innocens sum non ego fugio iudex vetero exemplum pro fingo fabula iam audio atque habeo in hic tempus verso miser atque perdo nuper hortensius quaestor sum quis tuus scriba facio tu possum dico ego de meus hic dico cum in idem iste sicilia pro frumentum pecunia civitas solvo et ego duo frugalis homo scribo habeo l mamilius et l sergius non modo iste duo quinquagesima sed omnino nummus nullus quisquam sum deduco dico hic ego totus sum attribuo iudex si ille umquam hic ab ego postulo si umquam omnino cogito


cum ad te Valentini venissent et pro iis homo disertus ac nobilis, M. Marius, loqueretur, ut negotium susciperes, ut, cum penes te praetorium imperium ac nomen esset, ad illam parvam manum exstinguendam ducem te principemque praeberes, non modo id refugisti, sed eo ipso tempore, cum esses in litore, Tertia illa tua, quam tu tecum deportaras, erat in omnium conspectu; ipsis autem Valentinis ex tam inlustri nobilique municipio tantis de rebus responsum dedisti, cum esses cum tunica pulla et pallio. quid hunc proficiscentem, quid in ipsa provincia fecisse existimatis qui, cum iam ex provincia non ad triumphum sed ad iudicium decederet, ne illam quidem infamiam fugerit quam sine ulla voluptate capiebat?

cum ad tu valentini venio et pro is homo dissero atque nobilis m marius loquor ut negotium suscipio ut cum penis tu praetorium imperium atque nomen sum ad ille parvus manus exstinguo dux tu princeps praebeo non modo is refugio sed is ipse tempus cum sum in litus tertius ille tuus quam tu tu deporto sum in omnis conspectus ipse autem valentini ex tam illustris nobilis municipium tantus de res responsum do cum sum cum tunica pullo et pallium quis hic proficisco quis in ipse provincia facio existimo qui cum iam ex provincia non ad triumphus sed ad iudicium decedo ne ille quidem infamia fugio quam sine ullus voluptas capio


repeto abs te, Verres, monumentum P. Africani causam Siculorum quam suscepi relinquo, iudicium de pecuniis repetundis ne sit hoc tempore, Segestanorum iniuriae neglegantur: basis P. Scipionis restituatur, nomen invicti imperatoris incidatur, signum pulcherrimum Carthagine captum reponatur. haec abs te non Siculorum defensor, non tuus accusator, non Segestani postulant, sed is qui laudem gloriamque P. Africani tuendam conservandamque suscepit. non vereor ne hoc officium meum P. Servilio iudici non probem, qui cum res maximas gesserit monumentaque suarum rerum gestarum cum maxime constituat atque in iis elaboret profecto volet haec non solum suis posteris verum etiam omnibus viris fortibus et bonis civibus defendenda, non spolianda improbis tradere. non vereor ne tibi, Q. Catule, displiceat, cuius amplissimum orbi terrarum clarissimumque monumentum est, quam plurimos esse custodes monumentorum et putare omnis bonos alienae gloriae defensionem ad officium suum pertinere.

repeto abs tu verres monumentum p africanus causa siculus quam suscipio relinquo iudicium de pecunia repeto ne sum hic tempus segestanum iniuria neglego basis p scipio restituo nomen invictus imperator incido signum pulcher carthago capio repono hic abs tu non siculus defenso non tuus accusator non segestanus postulo sed is qui laus gloria p africanus tueor conservo suscipio non vereor ne hic officium meus p servilius judicium non probo qui cum res magnus gero monumentum suus res gero cum magnus constituo atque in is elaboro profecto volo hic non solus suus posterus verus etiam omnis vis fortis et bonus civis defendo non spolio improbus trado non vereor ne tu q catulis displiceo qui amplus orbus terra clarus monumentum sum quam multus sum custos monumentor et puto omnis bonus alienus gloria defensio ad officium suus pertineo


primum edictum, iudices, audite praeclarum: quantum decumanus edidisset aratorem sibi decumae dare oportere, ut tantum arator decumano dare cogeretur. quo modo? quantum poposcerit Apronius, dato. quid est hoc? utrum praetoris institutum in socios an in hostis victos insani edictum atque imperium tyranni? ego tantundem dabo quantum ille poposcerit? poscet omne quantum exaravero. quid omne? plus immo etiam, inquit, si volet. quid tum? quid censes? aut dabis aut contra edictum fecisse damnabere. per deos immortalis, quid est hoc? veri enim simile non est.

primus edictum iudex audio praeclaris quantus decimanus edo arator sui decimus do oportet ut tantus arator decimanus do cogo quo modo quantus posco apronius do quis sum hic utrum praetor institus in socius an in hostis vinco insanio edictum atque imperium tyrannus ego tantus do quantus ille posco posco omnis quantus exaro quis omnis multus immo etiam inquam si volo quis tum quis censeo aut do aut contra edictum facio damno per deus immortal quis sum hic verus enim similis non sum


ergo, inquiet aliquis, donavit populo Syracusano illam hereditatem. primum, si id confiteri velim, tamen istum condemnetis necesse est; neque enim permissum est ut impune nobis liceat, quod alicui eripuerimus, id alteri tradere. verum ex ista reperietis hereditate ita istum praedatum ut perpauca occulte fecerit; populum Syracusanum in maximam invidiam sua infamia, alieno praemio pervenisse, paucos Syracusanos,—eos qui nunc se publice laudationis causa venisse dicunt,—et tunc participes praedae fuisse et nunc non ad istius laudationem, sed ad communem litium aestimationem venisse. posteaquam damnatus est absens, non solum illius hereditatis de qua ambigebatur, quae erat HS triciens, sed omnium bonorum paternorum ipsius Heraclii, quae non minor erat pecunia, palaestrae Syracusanorum, hoc est Syracusanis, possessio traditur.

ergo inquam aliquis dono populus syracusanus ille hereditas primus si is confiteor volo tamen iste condemno necesse sum neque enim permitto sum ut impunis nos licet qui aliqui eripio is alter trado verus ex iste reperio hereditas ita iste praedor ut perpaucus occulte facio populus syracusanus in maximus invidia suus infamia alienus praemium pervenio paucus syracusani is qui nunc sui publicus laudatio causa venio dico et tunc particeps praeda sum et nunc non ad iste laudatio sed ad communis lis aestimatio venio posteaquam damno sum absum non solus ille hereditas de qui ambago qui sum sestertius tricies sed omnis bonus paternus ipse heracleus qui non paruus sum pecunia palaestra syracusanus hic sum syracusanus possessio trado


verum huc longius quam voluntas fuit ab epistula Timarchidi digressa est oratio mea, qua recitata conclusurum me esse crimen decumanum dixeram; ex quo intellexistis innumerabilem frumenti numerum per triennium aversum ab re publica esse ereptumque aratoribus. sequitur ut de frumento empto vos, iudices, doceam, maximo atque impudentissimo furto; de quo dum certa et pauca et magna dicam breviter, attendite. frumentum emere in Sicilia debuit Verres ex senatus consulto et ex lege Terentia et Cassia frumentaria. emundi duo genera fuerunt, unum decumanum, alterum quod praeterea civitatibus aequaliter esset distributum; illius decumani tantum quantum ex primis decumis fuisset, huius imperati in annos singulos tritici mod. DCCC; pretium autem constitutum decumano in modios singulos HS III, imperato HS III S. ita in frumentum imperatum HS duodetriciens in annos singulos Verri decernebatur quod aratoribus solveret, in alteras decumas fere ad nonagiens. sic per triennium ad hanc frumenti emptionem Siciliensem prope centiens et viciens erogatum est.

verus huc longus quam voluntas sum ab epistula timarchides digredior sum oratio meus qui recito concludo ego sum crimen decimanus dico ex quo intellego innumerabilis frumentum numerus per triennium averto ab res publicus sum eripio arator sequor ut de frumentum emo tu iudex doceo maximus atque impudens furtum de quo dum certus et paucus et magnus dico brevis attendo frumentum emo in sicilia debeo verres ex senatus consultum et ex lex terentius et casseius frumentarius emo duo genus sum unus decimanus alter qui praeterea civitas aequalis sum distribuo ille decimanus tantus quantus ex primus decimus sum hic impero in annus singuli triticum mod dccc pretium autem constituo decimanus in modius singuli sestertius iii impero sestertius iii senatus ita in frumentum impero sestertius duodetriciens in annus singuli verrius decerno qui arator solvo in alter decimus fere ad nonagiens sic per triennium ad hic frumentum emptio siciliensis prope centiens et viciens erogo sum


cognoscite renuntiationem ex litteris publicis. recita. ex LITTERIS PVBLICIS. quo senatus consulto erat hoc legato permissum? nullo. cur fecit? coactus est. quis hoc dicit? tota civitas. recita testimonium publicum. TESTIMONIVM PVBLICVM. Ab hac eadem civitate anno secundo simili ratione extortam esse pecuniam et sex. Vennonio datam ex eodem testimonio cognovistis. at Amestratinos, homines tenuis, cum eorum decumas medimnis DCCC vendidisses Bariobali Venerio—cognoscite nomina publicanorum!—cogis eos plus lucri addere quam quanti venierant, cum magno venissent. dant Bariobali medimna DCCCL, HS MD. Profecto numquam iste tam amens fuisset ut ex agro populi Romani plus frumenti servo Venerio quam populo Romano tribui pateretur, nisi omnis ea praeda servi nomine ad istum ipsum perveniret.

cognosco renuntiatio ex littera publicus recito ex littera pvblicis quo senatus consultum sum hic legatus permitto nullus cur facio cogo sum quis hic dico totus civitas recito testimonium publicus testimonivm pvblicvm ab hic idem civitas annus secundus similis ratio extorqueo sum pecunia et sex vennonius do ex idem testimonium cognosco at amestratini homo tenuis cum is decimus medimnum dccc vendo bariobal venereus cognosco nomen publicanus cogo is multus lucrum addo quam quantus venierant cum magnus venio do bariobal medimnum dcccl sestertius md profecto numquam iste tam amens sum ut ex ager populus romanus multus frumentum servo venereus quam populus romanus tribuo pateo nisi omnis is praeda servio nomen ad iste ipse pervenio


ea causa tripertita, iudices, erit in accusatione; primum enim de decumano, deinde de empto dicemus frumento, postremo de aestimato. inter Siciliam ceterasque provincias, iudices, in agrorum vectigalium ratione hoc interest, quod ceteris aut impositum vectigal est certum, quod stipendiarium dicitur, ut Hispanis et plerisque Poenorum quasi victoriae praemium ac poena belli, aut censoria locatio constituta est, ut Asiae lege Sempronia: Siciliae civitates sic in amicitiam fidemque accepimus ut eodem iure essent quo fuissent, eadem condicione populo Romano parerent qua suis antea paruissent.

is causa tripertita iudex sum in accusatio primus enim de decimanus deinde de emo dico frumentum postremo de aestimo inter sicilia ceter provincia iudex in ager vectigalis ratio hic intersum qui ceterus aut impono vectigal sum certus qui stipendiarius dico ut hispanus et plerusque poenus quasi victoria praemium atque poena bellum aut censorius locatio constituo sum ut asia lex sempronius sicilia civitas sic in amicitia fides accipio ut idem ius sum quo sum idem condicio populus romanus pario qui suus antea pareo


videtis Verrucium? videtis primas litteras integras? videtis extremam partem nominis, codam illam Verrinam tamquam in luto demersam esse in litura? sic habent se tabulae, iudices, ut videtis. quid exspectatis, quid quaeritis amplius? tu ipse, Verres, quid sedes, quid moraris? nam aut exhibeas nobis Verrucium necesse est aut te Verrucium esse fateare. laudantur oratores veteres, Crassi illi et Antonii, quod crimina diluere dilucide, quod copiose reorum causas defendere solerent: nimirum illi non ingenio solum his patronis, sed fortuna etiam praestiterunt. nemo enim tum ita peccabat ut defensioni locum non relinqueret; nemo ita vivebat ut nulla eius vitae pars summae turpitudinis esset expers; nemo ita in manifesto peccato tenebatur ut, cum impudens fuisset in facto, tum impudentior videretur si negaret.

video verrucius video primus littera integer video extremus pars nomen cauda ille verrinus tamquam in lutum demergo sum in litura sic habeo sui tabula iudex ut video quis exspectas quis quaero amplus tu ipse verres quis sedes quis moraris nam aut exhibeo nos verrucius necesse sum aut tu verrucius sum fatearis laudo orator vetus crassus ille et antonius qui crimen diluo dilucidus qui copiosus reus causa defendo soleo nimirum ille non ingenium solus hic patronus sed fortuna etiam praesto nemo enim tum ita pecco ut defensio locus non relinquo nemo ita vivo ut nullus is vita pars summa turpitudo sum expers nemo ita in manifesto pecco teneo ut cum impudens sum in facio tum impudens video si nego


quae tandem civitas fuit quae deberet? qui publicos agros arant, certum est quid e lege censoria debeant: cur his quicquam praeterea ex alio genere imperavisti? quid? decumani num quid praeter singulas decumas ex lege Hieronica debent? cur his quoque statuisti quantum ex hoc genere frumenti empti darent? quid immunes? hi certe nihil debent. at eis non modo imperasti, verum etiam, quo plus darent quam poterant, haec sexagena milia modium, quae Mamertinis remiseras, addidisti. neque hoc dico, ceteris non recte imperatum, sed Mamertinis, qui erant in eadem causa, et quibus superiores omnes item ut ceteris imperarant pecuniamque ex senatus consulto et ex lege dissolverant, his dico non recte remissum. et ut hoc beneficium, quem ad modum dicitur, trabali clavo figeret, cum consilio causam Mamertinorum cognoscit et de consili sententia Mamertinis se frumentum non imperare pronuntiat.

qui tandem civitas sum qui debeo qui publicus ager aro certus sum quis e lex censorius debeo cur hic quisquam praeterea ex alius genus impero quis decimanus num quis praeter singulus decimus ex lex hieronicus debeo cur hic quoque statuo quantus ex hic genus frumentum emo do quis immunis hic certus nihil debeo at is non modo impero verus etiam quo multus do quam possum hic sexageni mille modius qui mamertinus remitto addo neque hic dico ceterus non rectus impero sed mamertinus qui sum in idem causa et qui superus omnis item ut ceterus impero pecunia ex senatus consultum et ex lex dissolvo hic dico non rectus remitto et ut hic beneficium qui ad modus dico trabal clavus figo cum consilium causa mamertinus cognosco et de consilium sententia mamertinus sui frumentum non impero pronuntio


quaesivit quis aedem Castoris sartam tectam deberet tradere. Iunium ipsum mortuum esse sciebat; scire volebat ad quem illa res pertineret. audit pupillum esse filium. homo qui semper ita palam dictitasset, pupillos et pupillas certissimam praedam esse praetoribus, optatum negotium sibi in sinum delatum esse dicebat. monumentum illa amplitudine, illo opere, quamvis sartum tectum integrumque esset, tamen aliquid se inventurum in quo moliri praedarique posset arbitrabatur.

quaero quis aedes castor sarcio tego debeo trado junius ipse mortuus sum scio scio volo ad qui ille res pertineo audio pupillus sum filius homo qui semper ita palam dictito pupillus et pupillo certus praeda sum praetor optas negotium sui in sinum defero sum dico monumentum ille amplitudo ille opus quivis sarcio tectum integer sum tamen aliquis sui invenio in quo molior praedor possum arbitror


Rex primo nihil metuere, nihil suspicari; dies unus, alter, plures; non referri. tum mittit, si videatur, ut reddat. iubet iste posterius ad se reverti. mirum illi videri; mittit iterum; non redditur. ipse hominem appellat, rogat ut reddat. os hominis insignemque impudentiam cognoscite. quod sciret, quod ex ipso rege audisset in Capitolio esse ponendum, quod Iovi optimo maximo, quod populo Romano servari videret, id sibi ut donaret rogare et vehementissime petere coepit. cum ille se et religione Iovis Capitolini et hominum existimatione impediri diceret, quod multae nationes testes essent illius operis ac muneris, iste homini minari acerrime coepit. Vbi videt eum nihilo magis minis quam precibus permoveri, repente hominem de provincia iubet ante noctem decedere; ait se comperisse ex eius regno piratas ad Siciliam esse venturos.

rex primus nihil metuo nihil suspicaris dies unus alter multus non refero tum mitto si video ut reddo iubeo iste posterus ad sui revorto mirus ille video mitto iterum non reddo ipse homo appello rogo ut reddo os homo insignis impudentia cognosco qui scio qui ex ipse rex audio in capitolium sum pono qui iuppiter bonus maximus qui populus romanus servaris video is sui ut dono rogo et vehemens peto coepio cum ille sui et religio iuppiter capitolinus et homo existimatio impedio dico qui multus natio testis sum ille opus atque munus iste homo mino acer coepio vbi video is nihilum magis minae quam prex permoveo repens homo de provincia iubeo ante nox decedo aio sui comperio ex is regnum pirata ad sicilia sum venio


nunc ad Marcellum revertar, ne haec a me sine causa commemorata esse videantur. qui cum tam praeclaram urbem vi copiisque cepisset, non putavit ad laudem populi Romani hoc pertinere, hanc pulchritudinem, ex qua praesertim periculi nihil ostenderetur, delere et exstinguere. itaque aedificiis omnibus, publicis privatis, sacris profanis, sic pepercit quasi ad ea defendenda cum exercitu, non oppugnanda venisset. in ornatu urbis habuit victoriae rationem, habuit humanitatis; victoriae putabat esse multa Romam deportare quae ornamento urbi esse possent, humanitatis non plane exspoliare urbem, praesertim quam conservare voluisset.

nunc ad marcellus revorto ne hic ab ego sine causa commemoro sum video qui cum tam praeclarus urbs vis copia capio non puto ad laus populus romanus hic pertineo hic pulchritudo ex qui praesertim periculum nihil ostendo deleo et exstinguo itaque aedificium omnis publicus privo sacrum profanus sic parco quasi ad is defendo cum exercitus non oppugno venio in orno urbs habeo victoria ratio habeo humanitas victoria puto sum multus roma deportaris qui ornamentum urbs sum possum humanitas non planus exspoliaris urbs praesertim quam conservaris volo


mos est Syracusis ut, si qua de re ad senatum referant, dicat sententiam qui velit; nominatim nemo rogatur, et tamen, ut quisque aetate et honore antecedit ita primus solet sua sponte dicere, itaque a ceteris ei conceditur; sin aliquando tacent omnes, tunc sortito coguntur dicere. cum hic mos esset, refertur ad senatum de laudatione Verris. in quo primum, ut aliquid esset morae, multi interpellant; de Sex. Peducaeo, qui de illa civitate totaque provincia optime meritus esset, sese antea, cum audissent ei negotium facessitum, cumque eum publice pro plurimis eius et maximis meritis laudare cuperent, a C. Verre prohibitos esse; iniquum esse, tametsi Peducaeus eorum laudatione iam non uteretur, tamen non id prius decernere quod aliquando voluissent quam quod tum cogerentur.

mos sum syracusae ut si qui de res ad senatus refero dico sententia qui volo nominatim nemo rogo et tamen ut quisque aetas et honor antecedo ita primus soleo suus sponte dico itaque ab ceterus is concedo sin aliquando taceo omnis tunc sortior cogo dico cum hic mos sum refero ad senatus de laudatio verres in quo primus ut aliquis sum mora multus interpello de sex peducaeus qui de ille civitas totus provincia optume mereor sum sui antea cum audio is negotium facessitum cum is publicus pro multus is et magnus meritum laudo cupio ab que verres prohibeo sum iniquus sum tametsi peducaeus is laudatio iam non uto tamen non is prior decerno qui aliquando volo quam qui tum cogo


componit edictum his verbis ut quivis intellegere possit unius hominis causa conscriptum esse, tantum quod hominem non nominat; causam quidem totam perscribit, ius, consuetudinem, aequitatem, edicta omnium neglegit. EX EDICTO VRBANO. Sl DE HEREDITATE AMBIGITVR — — Sl POSSESSOR SPONSIONEM NON FACIET. Iam qui id ad praetorem, uter possessor sit? nonne id quaeri oportet, utrum possessorem esse oporteat? ergo, quia possessor est, non moves possessione: si possessor non esset, non dares? nusquam enim scribis, neque tu aliud quicquam edicto amplecteris nisi eam causam pro qua pecuniam acceperas. iam hoc ridiculum est:

compono edictum hic verbum ut quivis intellego possum unus homo causa conscribo sum tantus qui homo non nomino causa quidem totus perscribo ius consuetudo aequitas edico omnis neglego ex edictum vrbano sl de hereditas ambigitvr sl possessor sponsio non facio iam qui is ad praetor uter possessor sum nonne is quaero oportet utrum possessor sum oportet ergo quia possessor sum non moveo possessio si possessor non sum non do nusquam enim scribo neque tu alius quisquam edictum amplector nisi is causa pro qui pecunia accipio iam hic ridiculus sum


ante aedem Cereris in aperto ac propatulo loco signa duo sunt, Cereris unum, alterum Triptolemi, pulcherrima ac perampla. pulchritudo periculo, amplitudo saluti fuit, quod eorum demolitio atque asportatio perdifficilis videbatur. insistebat in manu Cereris dextra grande simulacrum pulcherrime factum victoriae; hoc iste e signo Cereris avellendum asportandumque curavit. qui tandem istius animus est nunc in recordatione scelerum suorum, cum ego ipse in commemoratione eorum non solum animo commovear verum etiam corpore perhorrescam? venit enim mihi fani, loci, religionis illius in mentem; versantur ante oculos omnia, dies ille quo, cum ego Hennam venissem, praesto mihi sacerdotes Cereris cum infulis ac verbenis fuerunt, contio conventusque civium, in quo ego cum loquerer tanti gemitus fletusque fiebant ut acerbissimus tota urbe luctus versari videretur.

ante aedes ceres in aperio atque propatulum locus signum duo sum ceres unus alter triptolemus pulcher atque peramplus pulchritudo periculum amplitudo salus sum qui is demolitio atque asportatio perdifficilis video insisto in manus ceres dextera grandis simulacrum pulcher facio victoria hic iste e signum ceres avello asporto curo qui tandem iste animus sum nunc in recordatio scelus suus cum ego ipse in commemoratio is non solus animus commoveo verus etiam corpus perhorresco venio enim ego fanum locus religio ille in mens verso ante oculus omnis dies ille quo cum ego henna venio praesto ego sacerdos ceres cum infulis atque verbena sum contio convenio civis in quo ego cum loquor tantus gemitus fleo fio ut acerbus totus urbs luctus versaris video


anulo est aureo scriba donatus, et ad eam donationem contio est advocata. quod erat os tuum, cum videbas in contione eos homines quorum ex bonis istum anulo aureo donabas, qui ipsi anulos aureos posuerant liberisque suis detraxerant, ut esset unde scriba tuus hoc tuum munus ac beneficium tueretur? quae porro praefatio tuae donationis fuit? illa scilicet vetus atque imperatoria, QVANDOQVE TV QVIDEM IN PROELIO, IN BELLO, IN RE MILITARI—cuius ne mentio quidem te praetore ulla facta est: an illa, QVANDOQVE TV NVLLA VMQVAM MIHI IN CVPIDITATE AC TVRPITVDINE DEFVISTI OMNIBVSQVE IN ISDEM FLAGITIIS MECVM ET IN LEGATIONE ET IN PRAETVRA ET HIC IN SICILIA VERSATVS ES, OB EAS RES TE, QVONIAM RE LOCVPLETAVI, HOC ANVLO AVREO DONO? vera haec fuisset oratio; neque enim iste anulus aureus abs te datus istum virum fortem, sed hominem locupletem esse declarat. ita eundem anulum ab alio datum testem virtutis duceremus, abs te donatum comitem pecuniae iudicamus.

anulus sum aureus scriba dono et ad is donatio contio sum advoco qui sum os tuus cum video in contio is homo qui ex bonus iste anulus aureus dono qui ipse anulus aureus pono libo suus detraho ut sum unde scriba tuus hic tuus munus atque beneficium tueor qui porro praefatio tuus donatio sum ille scilicet vetus atque imperatorius qvandoqve tv qvidem in proelium in bellum in res militaris qui ne mentior quidem tu praetor ullus facio sum an ille qvandoqve tv nvlla vmqvam ego in cvpiditas atque tvrpitvdo defvisti omnibvsqve in idem flagitium mecvm et in legatio et in praetvra et hic in sicilia versatvs sum ob is res tu qvoniam res locvpletavi hic anvlo avreo donum verus hic sum oratio neque enim iste anulus aureus abs tu do iste vir fortis sed homo locupleto sum declaro ita idem anulus ab alius do testo virtus duco abs tu dono comes pecunia judico


cum omnibus in aliis vectigalibus, Asiae Macedoniae Hispaniae Galliae Africae Sardiniae, ipsius Italiae quae vectigalia sunt —cum in his, inquam, rebus omnibus publicanus petitor ac pignerator, non ereptor neque possessor soleat esse, tu de optimo, de iustissimo, de honestissimo genere hominum, hoc est de aratoribus, ea iura constituebas quae omnibus aliis essent contraria? Vtrum est aequius, decumanum petere an aratorem repetere? iudicium integra re an perdita fieri? eum qui manu quaesierit, an eum qui digito sit licitus possidere? quid? qui singulis iugis arant, qui ab opere ipsi non recedunt,—quo in numero magnus ante te praetorem numerus ac magna multitudo Siculorum fuit,— quid facient cum dederint Apronio quod poposcerit? relinquent arationes, relinquent Larem familiarem suum? venient Syracusas, ut te praetore videlicet aequo iure Apronium, delicias ac vitam tuam, iudicio recuperatorio persequantur?

cum omnis in alius vectigal asia macedonia hispania gallia africa sardinia ipse italia qui vectigalis sum cum in hic inquam res omnis publicanus petitor atque pignerator non ereptor neque possessor soleo sum tu de bonus de justus de honestus genus homo hic sum de arator is ius constituo qui omnis alius sum contrarius vtrum sum aequus decimanus peto an arator repeto iudicium integer res an perdo fio is qui manus quaero an is qui digitus sum liceo possideo quis qui singuli iugum aro qui ab opus ipse non recedo quo in numerus magnus ante tu praetor numerus atque magnus multitudo siculus sum quis facio cum do apronius qui posco relinquo aratio relinquo laris familiaris suus venio syracusae ut tu praetor videlicet aequus ius apronius deliquia atque vita tuus iudicium reciperatorius persequor


nunc ad sociorum tabulas accepti et expensi, quas removere honeste nullo modo potuerunt, et ad amicum tuum Carpinatium revertemur. inspiciebamus Syracusis a Carpinatio confectas tabulas societatis, quae significabant multis nominibus eos homines versuram a Carpinatio fecisse qui pecunias Verri dedissent; quod erit vobis luce clarius, iudices, tum cum eos ipsos produxero qui dederunt; intellegetis enim illa tempora per quae, cum essent in periculo, pretio sese redemerunt cum societatis tabulis non solum consulibus verum etiam mensibus convenire.

nunc ad socius tabula accipio et expendo qui removeo honestus nullus modo possum et ad amicus tuus carpinatius revorto inspicio syracusae ab carpinatius confacio tabula societas qui significo multus nomen is homo verro ab carpinatius facio qui pecunia verrius do qui sum tu lux clarus iudex tum cum is ipse produco qui do intellego enim ille tempus per qui cum sum in periculum pretium sui reemo cum societas tabula non solus consul verus etiam mensis convenio


ac ne miremini tantam multitudinem profugisse quantam ex litteris publicis aratorumque professionibus cognovistis, scitote tantam acerbitatem istius, tantum scelus in aratores fuisse,—incredibile dictu est, iudices, sed et factum et tota Sicilia pervagatum,—ut homines propter iniurias licentiamque decumanorum mortem sibi ipsi consciverint. Centuripinum Dioclem, hominem locupletem, suspendisse se constat quo die sit ei nuntiatum Apronium decumas redemisse. Tyracinum, principem civitatis, eadem ratione mortem oppetisse dixit apud vos homo nobilissimus, Archonidas Helorinus, cum audisset tantum decumanum professum esse ex edicto istius sibi deberi quantum ille bonis suis omnibus efficere non posset. haec tu, tametsi omnium hominum dissolutissimus crudelissimusque semper fuisti, tamen numquam perpeterere, propterea quod ille gemitus luctusque provinciae ad tui capitis periculum pertinebat; non, inquam, perpeterere ut homines iniuriae tuae remedium morte ac suspendio quaererent, nisi ea res ad quaestum et ad praedam tuam pertineret.

atque ne miro tantus multitudo profugio quantus ex littera publicus aro professio cognosco scio tantus acerbitas iste tantus scelus in arator sum incredibilis dico sum iudex sed et facio et totus sicilia pervagor ut homo propter injuria licentia decimanus mors sui ipse conscio centuripinus dioclem homo locupleto suspendo sui consto quo dies sum is nuntio apronius decimus reemo tyracinum princeps civitas idem ratio mors oppeto dico apud tu homo nobilis archonidas helorinus cum audio tantus decimanus profiteor sum ex edictum iste sui debeo quantus ille bonus suus omnis efficio non possum hic tu tametsi omnis homo dissolvo crudelis semper sum tamen numquam perpetior propterea qui ille gemitus lugeo provincia ad tuus capio periculum pertineo non inquam perpetior ut homo iniuria tuus remedium mors atque suspendium quaero nisi is res ad quaestus et ad praeda tuus pertineo


hac lege, iudices, decumas vendidit Verres. dicat licet Hortensius, si volet, magno Verrem decumas vendidisse. haec condicio fuit isto praetore aratorum, ut secum praeclare agi arbitrarentur si vacuos agros Apronio tradere liceret; multas enim cruces propositas effugere cupiebant. quantum Apronius edidisset deberi, tantum ex edicto dandum erat. etiamne si plus edidisset quam quantum natum esset? etiam, quando magistratus ex istius edicto exigere debebant. at arator repetere poterat. verum Artemidoro recuperatore. quid si minus dedisset arator quam poposcisset Apronius? iudicium in aratorem in quadruplum. ex quo iudicum numero? ex cohorte praetoria praeclara hominum honestissimorum. quid amplius? minus te iugerum professum esse dico: recuperatores reice, quod adversus edictum feceris. ex quo numero? ex eadem cohorte. quid erit extremum? si damnatus eris, atque adeo cum damnatus eris,—nam dubitatio damnationis illis recuperatoribus quae poterat esse?—virgis te ad necem caedi necesse erit. his legibus, his condicionibus erit quisquam tam stultus qui decumas venisse arbitretur, qui aratori novem partis reliquas factas esse existimet, qui non intellegat istum sibi quaestui praedaeque habuisse bona possessiones fortunasque aratorum? virgarum metu Agyrinenses quod imperatum esset facturos se esse dixerunt.

hic lex iudex decimus vendo verres dico licet hortensius si volo magnus verres decimus vendo hic condicio sum iste praetor arator ut sui praeclaris ago arbitror si vacuus ager apronius trado licet multus enim crux propono effugio cupio quantus apronius edo debeo tantus ex edictum do sum etiam si multus edo quam quantus natus sum etiam quando magistratus ex iste edictum exigo debeo at arator repeto possum verus artemidorus recuperator quis si paruus do arator quam posco apronius iudicium in arator in quadruplus ex quo iudex numerus ex cohors praetorius praeclarus homo honestus quis amplus paruus tu jugerum profiteor sum dico recuperator reicio qui adverro edictum facio ex quo numerus ex idem cohors quis sum exter si damno sum atque adeo cum damno sum nam dubitatio damnatio ille recuperator qui possum sum virga tu ad nex caedo necesse sum hic lex hic condicio sum quisquam tam stultus qui decimus venio arbitror qui arator novo pars reliquus facio sum existimo qui non intellego iste sui quaestus praeda habeo bonus possessio fortuno arator virgaris metus agyrinensis qui impero sum facio sui sum dico


placent vobis hominum mores? placet ita geri magistratus ut geruntur? placet socios sic tractari, quod restat, ut per haec tempora tractatos videtis? cur haec a me opera consumitur? quid sedetis? cur non in media oratione mea consurgitis atque disceditis? vultis autem istorum audacias ac libidines aliqua ex parte resecare? desinite dubitare utrum sit utilius propter multos improbos uni parcere, an unius improbi supplicio multorum improbitatem coercere.

placeo tu homo mos placeo ita gero magistratus ut gero placeo socius sic tractaris qui resto ut per hic tempus tracto video cur hic ab ego opus consumo quis sedeo cur non in medius oratio meus consurgo atque discedo volo autem iste audacia atque libido aliqui ex pars reseco desino dubitaris utrum sum utilis propter multus improbus unus parco an unus improbus supplicium multus improbitas coerceo


quapropter omnes in hoc iudicio conentur omnia; nihil est iam quod in hac causa peccare quisquam, iudices, nisi vestro periculo possit. mea quidem ratio cum in praeteritis rebus est cognita, tum in reliquis explorata atque provisa est. ego meum studium in rem publicam iam illo tempore ostendi cum longo intervallo veterem consuetudinem rettuli, et rogatu sociorum atque amicorum populi Romani, meorum autem necessariorum, nomen hominis audacissimi detuli. quod meum factum lectissimi viri atque ornatissimi, quo in numero e vobis complures fuerunt, ita probaverunt ut ei qui istius quaestor fuisset, et ab isto laesus inimicitias iustas persequeretur, non modo deferendi nominis, sed ne subscribendi quidem, cum id postularet, facerent potestatem.

quapropter omnis in hic iudicium conor omnis nihil sum iam qui in hic causa peccaris quisquam iudex nisi vester periculum possum meus quidem ratio cum in praetereo res sum cognosco tum in reliquus exploro atque provideo sum ego meus studium in res publicus iam ille tempus ostendo cum longus intervallum vetus consuetudo rettulis et rogo socius atque amicus populus romanus meus autem necessarius nomen homo audax defero qui meus facio lectus vir atque orno quo in numerus e tu complures sum ita probo ut is qui iste quaestor sum et ab iste laedo inimicitia iustus persequor non modo defero nomen sed ne subscribo quidem cum is postulo facio potestas


per deos immortalis! quo tandem animo sedetis, iudices, aut haec quem ad modum auditis? Vtrum ego desipio et plus quam satis est doleo tanta calamitate miseriaque sociorum, an vos quoque hic acerbissimus innocentium cruciatus et maeror pari sensu doloris adficit? ego enim cum Herbitensem, cum Heracliensem securi percussum esse dico, versatur mihi ante oculos indignitas calamitatis.Eorumne populorum civis, eorum agrorum alumnos, ex quibus maxima vis frumenti quotannis plebi Romanae illorum operis ac laboribus quaeritur, qui a parentibus spe nostri imperi nostraeque aequitatis suscepti educatique sunt, ad C. Verris nefariam immanitatem et ad eius funestam securem esse servatos?

per deus immortal quo tandem animus sedeo iudex aut hic qui ad modus audio vtrum ego desipio et multus quam satis sum doleo tantus calamitas miseria socius an tu quoque hic acerbus innocens cruciatus et maeror par sentio dolor afficio ego enim cum herbitensis cum heracliensem securus percutio sum dico verso ego ante oculus indignitas calamitas eos populus civis is ager alumnus ex qui maximus volo frumentum quot plebs romanus ille opus atque labor quaero qui ab parens spes noster imperium noster aequitas suscipio educo sum ad que verres nefarius immanitas et ad is funestus securis sum servo


si abs te istam rem parens tuus alicuius amici rogatu benignitate aut ambitione adductus petisset, gravissima tamen apud te voluntas patris esse debuisset; cum vero abs te tui capitis causa peteret hominesque certos domo misisset, hique eo tempore ad te venissent cum tibi in integro tota res esset, ne tum quidem te potuit si non pietatis, at salutis tuae ratio ad officium sanitatemque reducere? citat reum; non respondit; citat accusatorem; (attendite, quaeso, iudices, quanto opere istius amentiae fortuna ipsa adversata sit, et simul videte qui Stheni causam casus adiuverit); citatus accusator, M. Pacilius, nescio quo casu non respondit, non adfuit.

si abs tu iste res parens tuus aliquis amicus rogo benignitas aut ambitio adduco peto gravis tamen apud tu voluntas pater sum debeo cum verus abs tu tuus capio causa peto homo certus domus mitto hic is tempus ad tu venio cum tu in integer totus res sum ne tum quidem tu possum si non pietas at salus tuus ratio ad officium sanitas reduco cito reus non respondeo cito accusator attendo quaeso iudex quantus opus iste amentia fortuna ipse adverso sum et simul video qui sthenius causa casus adjuvo cito accusator m pacilius nescio quo casus non respondeo non adsum


iudicibus reiectis sperabam iam onus meum vobiscum esse commune; putabam non solum notis sed etiam ignotis probatam meam fidem esse et diligentiam. quod me non fefellit; nam comitiis meis, cum iste infinita largitione contra me uteretur, populus Romanus iudicavit istius pecuniam, quae apud me contra fidem meam nihil potuisset, apud se contra honorem meum nihil posse debere. quo quidem die primum, iudices, citati in hunc reum consedistis, quis tam iniquus huic ordini fuit, quis tam novarum rerum iudiciorum iudicumque cupidus qui non aspectu consessuque vestro commoveretur?

judex rejacio spero iam onus meus tu sum communis puto non solus nosco sed etiam ignosco probo meus fides sum et diligentia qui ego non fallo nam comitium meus cum iste infinitus largitio contra ego uto populus romanus judico iste pecunia qui apud ego contra fides meus nihil possum apud sui contra honor meus nihil possum debeo quo quidem dies primus iudex citas in hic reus consido quis tam iniquus hic ordo sum quis tam novaris res iudicium judex cupidus qui non aspectus consido vester commoveo


verum illud est praeclarum. Syracusani qui praefuerant his Heraclii bonis verbo redigendis, re dispertiendis, reddebant eorum negotiorum rationem in senatu; dicebant scyphorum paria complura, hydrias argenteas pretiosas, vestem stragulam multam, mancipia pretiosa data esse Verri; dicebant quantum cuique eius iussu nummorum esset datum. gemebant Syracusani, sed tamen patiebantur. repente recitatur uno nomine HS ccc iussu praetoris data esse. fit maximus clamor omnium, non modo optimi cuiusque neque eorum quibus indignum semper visum erat bona privati populi nomine per summam iniuriam erepta, verum etiam ipsi illi auctores iniuriae et ex aliqua particula socii praedae ac rapinarum clamare coeperunt sibi ut haberet hereditatem. tantus in curia clamor factus est ut populus concurreret.

verus ille sum praeclaris syracusanus qui praesum hic heracleus bonus verbum redigo res dispertior reddo is negotium ratio in senatus dico scyphus par complures hydria argenteus pretiosus vestis stragulus multa mancipium pretiosus do sum verrius dico quantus quisque is iussus nummus sum do gemo syracusanus sed tamen patior repens recito unus nomen sestertius ccc iussus praetor do sum fio magnus clamor omnis non modo bonus quisque neque is qui indignus semper video sum bonus privo populus nomen per summa iniuria eripio verus etiam ipse ille auctor iniuria et ex aliqui particula socius praeda atque rapina clamo coepio sui ut habeo hereditas tantus in curia clamor facio sum ut populus concurro


quaerimus etiam quid iste in ultima Phrygia, quid in extremis Pamphyliae partibus fecerit, qualis in bello praedonum praedo ipse fuerit qui in foro populi Romani pirata nefarius reperiatur? dubitamus quid iste in hostium praeda molitus sit, qui manubias sibi tantas ex L. Metelli manubiis fecerit, qui maiore pecunia quattuor columnas dealbandas quam ille omnis aedificandas locaverit? exspectemus quid dicant ex Sicilia testes? quis umquam templum illud aspexit quin avaritiae tuae, quin iniuriae, quin audaciae testis esset? quis a signo Vortumni in circum maximum venit quin is uno quoque gradu de avaritia tua commoneretur? quam tu viam tensarum atque pompae eius modi exegisti ut tu ipse illa ire non audeas. te putet quisquam, cum ab Italia freto diiunctus esses, sociis temperasse, qui aedem Castoris testem tuorum furtorum esse volueris? quam populus Romanus cotidie, iudices etiam tum cum de te sententiam ferent, videbunt.

quaero etiam quis iste in ulter phrygius quis in exter pamphylia pars facio qualis in bellum praedo praedo ipse sum qui in forum populus romanus pirata nefarius reperio dubito quis iste in hostis praeda molio sum qui manubiae sui tantus ex l metellus manubiae facio qui magnus pecunia quattuor columna dealbo quam ille omnis aedifico loco exspecto quis dico ex sicilia testis quis umquam templum ille aspicio quin avaritia tuus quin iniuria quin audacia testis sum quis ab signum vertumnus in circum magnus venio quin is unus quoque gradus de avaritia tuus commoneo quam tu via tensaris atque pompa is modus exigo ut tu ipse ille eo non audeo tu puto quisquam cum ab italia fretus diiunctus sum socius tempero qui aedes castor testo tuus furtor sum volo quam populus romanus cottidie iudex etiam tum cum de tu sententia fero video


etiamne gramineas hastas—vidi enim vos in hoc nomine, cum testis diceret, commoveri: quod erat eius modi ut semel vidisse satis esset, (in quibus neque manu factum quicquam neque pulchritudo erat ulla, sed tantum magnitudo incredibilis de qua vel audire satis esset, nimium videre plus quam semel,) etiam id concupisti?

etiam gramineus hasta video enim tu in hic nomen cum testis dico commoveo qui sum is modus ut semel video satis sum in qui neque manus facio quisquam neque pulchritudo sum ullus sed tantus magnitudo incredibilis de qui vel audio satis sum nimium video multus quam semel etiam is concupio


recita. TESTIMONIA CIVITATVM. Huncine hominem, hancine impudentiam, iudices, hanc audaciam! civitatibus pro numero militum pecuniarum summas discribere, certum pretium, sescenos nummos, nautarum missionis constituere! quos qui dederat commeatum totius aestatis abstulerat, iste, quod eius nautae nomine pro stipendio frumentoque acceperat, lucrabatur. ita quaestus duplex unius missionis fiebat. atque haec homo amentissimus in tanto praedonum impetu tantoque periculo provinciae sic palam faciebat ut et ipsi praedones scirent et tota provincia testis esset.

recito testimonium civitatvm huncine homo hic impudentia iudex hic audacia civitas pro numerus miles pecunia superus discribo certus pretium sexceni nummus nautaris missio constituo qui qui do commeatus totus aestas aufero iste qui is nauta nomen pro stipendium frumentum accipio lucror ita quaestus duplex unus missio fio atque hic homo amens in tantus praedo impetus tantus periculum provincia sic palam facio ut et ipse praedo scio et totus provincia testis sum


cum haec omnia quae polliceor cumulate tuis proximis plana fecero, tum istuc ipsum tenebo quod abs te mihi datur; eo contentum esse me dicam. quid enim nuper tu ipse, cum populi Romani clamore atque impetu perturbatus exsiluisti, quid, inquam, elocutus es? illum, quod moram supplicio quaereret, ideo clamitasse se esse civem Romanum, sed speculatorem fuisse. iam mei testes veri sunt. quid enim dicit aliud C. Numitorius, quid M. et P. Cottii, nobilissimi homines ex agro Tauromenitano, quid Q. Lucceius, qui argentariam Regi maximam fecit, quid ceteri? adhuc enim testes ex eo genere a me sunt dati, non qui novisse Gavium, sed se vidisse dicerent, cum is, qui se civem Romanum esse clamaret, in crucem ageretur. hoc tu, Verres, idem dicis, hoc tu confiteris, illum clamitasse se civem esse Romanum; apud te nomen civitatis ne tantum quidem valuisse ut dubitationem aliquam , ut crudelissimi taeterrimique supplici aliquam parvam moram saltem posset adferre.

cum hic omnis qui polliceor cumulo tuus propior planum facio tum iste ipse teneo qui abs tu ego do is contineo sum ego dico quis enim nuper tu ipse cum populus romanus clamor atque impetus perturbo exsilio quis inquam exloquor sum ille qui mora supplicium quaero ideo clamito sui sum civis romanus sed speculator sum iam meus testis verus sum quis enim dico alius que numitorius quis m et p cottius nobilis homo ex ager tauromenitano quis q lucceius qui argentaria regium maximus facio quis ceterus adhuc enim testis ex is genus ab ego sum do non qui nosco gavius sed sui video dico cum is qui sui civis romanus sum clamo in crux ago hic tu verres idem dico hic tu confiteor ille clamito sui civis sum romanus apud tu nomen civitas ne tantus quidem valeo ut dubitatio aliqui ut crudelis taeter supplicium aliqui parvus mora saltem possum affero


tu cum esses praetor renuntiatus quoquo modo,—mitto enim et praetereo quid tum sit actum,—sed cum esses renuntiatus, ut dixi, non ipsa praeconis voce excitatus es, qui te totiens seniorum iuniorumque centuriis illo honore adfici pronuntiavit, ut hoc putares, aliquam rei publicae partem tibi creditam, annum tibi illum unum domo carendum esse meretricis? cum tibi sorte obtigisset uti ius diceres, quantum negoti, quid oneris haberes, numquam cogitasti? neque illud rationis habuisti, si forte te expergefacere posses, eam provinciam, quam tueri singulari sapientia atque integritate difficile esset, ad summam stultitiam nequitiamque venisse? itaque non modo a domo tua Chelidonem in praetura excludere noluisti, sed in Cheliodonis domum praeturam totam detulisti.

tu cum sum praetor renuntio quisquis modo mitto enim et praetereo quis tum sum ago sed cum sum renuntio ut dico non ipse praeco vox excito sum qui tu totiens senex iuniorumque centuria ille honor afficio pronuntio ut hic puto aliqui res publicus pars tu credo annus tu ille unus domus careo sum meretrix cum tu sors obtingo uti ius dico quantus negotium quis onus habeo numquam cogito neque ille ratio habeo si fors tu expergefacio possum is provincia quam tueor singularis sapientia atque integritas difficilis sum ad summa stultitia nequitia venio itaque non modo ab domus tuus chelidon in praetura excludo nolo sed in cheliodonis domus praetorqueo totus defero


cum iste nihilo remissius atque etiam multo vehementius instaret cotidie, res agitur in senatu: vehementer ab omnibus reclamatur. itaque illo tempore ac primo istius adventu pernegatur. postea, quidquid erat oneris in nautis remigibusque exigendis, in frumento imperando, Segestanis praeter ceteros imponebat, aliquanto amplius quam ferre possent. praeterea magistratus eorum evocabat, optimum quemque et nobilissimum ad se arcessebat, circum omnia provinciae fora rapiebat, singillatim uni cuique calamitati fore se denuntiabat, universis se funditus eversurum esse illam civitatem minabatur. itaque aliquando multis malis magnoque metu victi Segestani praetoris imperio parendum esse decreverunt. Magno cum luctu et gemitu totius civitatis, multis cum lacrimis et lamentationibus virorum mulierumque omnium simulacrum Dianae tollendum locatur.

cum iste nihilum remitto atque etiam multus vehemens insto cottidie res ago in senatus vehemens ab omnis reclamo itaque ille tempus atque primus iste advenio pernego postea quisquis sum onus in nauta remex exigo in frumentum impero segestanus praeter ceterus impono aliquantus amplus quam fero possum praeterea magistratus is evoco bonus quisque et nobilis ad sui arcesso circum omnis provincia foro rapio singillatim unus quisque calamitas sum sui denuntio universus sui fundus everro sum ille civitas mino itaque aliquando multus malus magnus metus vinco segestanus praetor imperium pareo sum decerno magnus cum luctus et gemitus totus civitas multus cum lacrima et lamentatio vir mulier omnis simulacrum diana tollo loco


quid enim tam novum non solum re, sed genere ipso postulandi? nam cetera quae sunt in isdem postulatis de iniuriis tuis sunt nova, sed tamen non novo modo postulantur. rogant et orant Siculi patres conscriptos ut nostri magistratus posthac decumas lege Hieronica vendant. tu primus contra vendideras. audio. ne in cellam quod imperatur aestiment. hoc quoque propter tuos ternos denarios nunc primum postulatur, sed genus ipsum postulandi non est novum. ne absentis nomen recipiatur. ex Stheni calamitate et tua natum est iniuria. cetera non colligam. sunt omnia Siculorum postulata eius modi ut crimina collecta in unum reum te esse videantur, quae tamen omnia novas iniurias habent, sed postulationum formulas usitatas;

quis enim tam novus non solus res sed genus ipse postulo nam ceterus qui sum in idem postulo de iniuria tuus sum novo sed tamen non novo modo postulo rogo et oro siculis pater conscribo ut noster magistratus posthac decimus lex hieronicus vendo tu primus contra vendo audio ne in cella qui impero aestimo hic quoque propter tuus terni denarius nunc primus postulo sed genus ipse postulo non sum novus ne absum nomen recipio ex sthenius calamitas et tuus natus sum iniuria ceterus non colligo sum omnis siculus postulo is modus ut crimen colligo in unus reus tu sum video qui tamen omnis novo injuria habeo sed postulatio formula usitor


Onasum Segestanum, hominem nobilem, dicere audistis se ob sepulturam Heraclei nauarchi pecuniam Timarchidi numerasse; ne hoc possis dicere, 'patres enim veniunt amissis filiis irati,' vir primarius, homo nobilissimus, dicit, neque de filio dicit. iam hoc quis tum fuit Syracusis quin audierit, quin sciat, has Timarchidi pactiones sepulturae cum vivis etiam illis esse factas? non palam cum Timarchide loquebantur, non omnes omnium propinqui adhibebantur, non palam vivorum funera locabantur? quibus omnibus rebus actis atque decisis producuntur e carcere, deligantur.

onasum segestanus homo nobilis dico audio sui ob sepultura heracleus nauarchus pecunia timarchides numero ne hic possum dico pater enim venio amitto filius irascor vir primarius homo nobilis dico neque de filius dico iam hic quis tum sum syracusae quin audio quin scio hic timarchides pactio sepultura cum vivo etiam ille sum facio non palam cum timarchides loquor non omnis omnis propinquus adhibeo non palam vivus funero loco qui omnis res ago atque decisus produco e carcer deligo


at, credo, Sthenius hoc sibi amplum putavit, eligere ex civium Romanorum numero, ex amicorum atque hospitum suorum copia, quem cognitorem daret. quem delegit? quis in tabulis scriptus est? C. Claudius C. F. Palatina. non quaero quis hic sit Claudius, quam splendidus, quam honestus, quam idoneus propter cuius auctoritatem et dignitatem Sthenius ab omnium Siculorum consuetudine discederet et civem Romanum cognitorem daret. nihil horum quaero; fortasse enim Sthenius non splendorem hominis, sed familiaritatem secutus est. quid? si omnium mortalium Sthenio nemo inimicior quam hic C. Claudius cum semper tum in his ipsis rebus et temporibus fuit, si de litteris corruptis contra venit, si contra omni ratione pugnavit, utrum potius pro Sthenio inimicum cognitorem esse factum an te ad Stheni periculum inimici eius nomine abusum esse credemus?

at credo sthenius hic sui amplus puto eligo ex civis romanus numerus ex amicus atque hospes suus copia qui cognitor do qui deligo quis in tabula scribo sum que claudus que f palatinus non quaero quis hic sum claudus quam splendidus quam honestus quam idoneus propter qui auctoritas et dignitas sthenius ab omnis siculus consuetudo discedo et civis romanus cognitor do nihil hic quaero fortasse enim sthenius non splendor homo sed familiaritas sequor sum quis si omnis mortalis sthenius nemo inimicus quam hic que claudus cum semper tum in hic ipse res et tempus sum si de littera corruptus contra venio si contra omnis ratio pugno utrum potis pro sthenius inimicus cognitor sum facio an tu ad sthenius periculum inimicus is nomen abutor sum credo


quid est hoc? sponsio fit de capite ac fortunis tuis: tu sedes et quiescis? non persequeris? non perseveras? non perquiris cui dixerit Apronius, quis audierit? unde hoc natum, quem ad modum prolatum sit? si tibi aliquis ad aurem accessisset et dixisset Apronium dictitare te sibi esse socium, commoveri te oportuit, evocare Apronium, nec illum ante tibi satis facere quam tu omnium existimationi satis fecisses: cum vero in foro celeberrimo tanta frequentia hoc verbo ac simulatione Apronio, re vera tibi obiectum esset, tu umquam tantam plagam tacitus accipere potuisses nisi hoc ita statuisses, in re tam manifesta quicquid dixisses te deterius esse facturum?

quis sum hic sponsio fio de caput atque fortuna tuus tu sedes et quiesco non persequor non persevero non perquiro qui dico apronius quis audio unde hic natus qui ad modus profero sum si tu aliquis ad auris accedo et dico apronius dictitaris tu sui sum socius commoveo tu oportet evocaris apronius neque ille ante tu satis facio quam tu omnis existimatio satis facio cum verus in forum celeber tantus frequentia hic verbum atque simulatio apronius res verus tu obicio sum tu umquam tantus plaga taceo accipio possum nisi hic ita statuo in res tam manifestus quisquis dico tu deterior sum facio


nullam in te invidiam ne ex illis quidem rebus concitabo, cum esset talis vir in carcere, in tenebris, in squalore, in sordibus, tyrannicis interdictis tuis patri exacta aetate et adulescenti filio adeundi ad illum miserum potestatem numquam esse factam. etiam illud praeteribo, quotienscumque Panhormum veneris illo anno et sex mensibus— nam tam diu fuit Apollonius in carcere—totiens te senatum Panhormitanum adisse supplicem, cum magistratibus sacerdotibusque publicis, orantem atque obsecrantem ut aliquando ille miser atque innocens calamitate illa liberaretur. relinquo haec omnia; quae si velim persequi, facile ostendam tua crudelitate in alios omnis tibi aditus misericordiae iudicum iam pridem esse praeclusos.

nullus in tu invidia ne ex ille quidem res concito cum sum talis vir in carcer in tenebrae in squalor in sordes tyrannicus interdictum tuus pater exigo aetas et adulescens filius adeo ad ille miser potestas numquam sum facio etiam ille praetereo quotienscumque panhormus venio ille annus et sex mensis nam tam diu sum apollonius in carcer totiens tu senatus panhormitanus adeo supplex cum magistratus sacerdos publicus oro atque obsecro ut aliquando ille miser atque innocens calamitas ille libero relinquo hic omnis qui si volo persequor facilis ostendo tuus crudelitas in alius omnis tu aditus misericordia iudex iam pridem sum praecludo


quid tum? Apronio, deliciis praetoris, lucelli aliquid iussi sunt dare. putatote Apronio datum, si Apronianum lucellum ac non praetoria praeda vobis videbitur. imperas ut decumas accipiant, Apronio dent lucri tritici medimnum XXXIII. quid est hoc? Vna civitas ex uno agro plebis Romanae prope menstrua cibaria praetoris imperio donare Apronio cogitur. tu magno decumas vendidisti, cum tantum lucri decumano sit datum? profecto, si pretium exquisisses diligenter tum cum vendebas, x medimnum potius addidissent quam HS DC postea. Magna praeda videtur: audite reliqua et diligenter attendite, quo minus miremini Siculos re necessaria coactos auxilium a patronis, ab consulibus, ab senatu, ab legibus, ab iudiciis petivisse.

quis tum apronius deliciae praetor lucellum aliquis iubeo sum do puto apronius do si apronianus lucellum atque non praetorius praeda tu video impero ut decimus accipio apronius do lucrum triticum medimnum xxxiii quis sum hic vna civitas ex unus ager plebs romanus prope menstruus cibaria praetor imperium donaris apronius cogo tu magnus decimus vendo cum tantus lucrum decimanus sum do profecto si pretium exquaero diligenter tum cum vendo decem medimnum potis addo quam sestertius sescenti postea magnus praeda video audio reliquus et diligenter attendo quo paruus miro siculi res necessarius cogo auxilium ab patronus ab consul ab senatus ab lex ab iudicium peto