milites remigesque Miletum Myndo pedibus reverti iubet: ipse myoparonem pulcherrimum de decem Milesiorum navibus electum L. Magio et L. Fannio, qui Myndi habitabant, vendidit. hi sunt homines quos nuper senatus in hostium numero habendos censuit: hoc illi navigio ad omnis populi Romani hostis usque ab Dianio ad Sinopam navigaverunt. O, di immortales, incredibilem avaritiam singularemque audaciam! navem tu de classe populi Romani, quam tibi Milesia civitas ut te prosequeretur dedisset, ausus es vendere? xi te magnitudo malefici, si hominum existimatio non movebat, ne illud quidem cogitabas, huius improbissimi furti sive adeo nefariae praedae tam inlustrem ac tam nobilem civitatem testem futuram?

miles remigo miletus myndus pes revorto iubeo ipse myoparo pulcher de decem milesius navis eligo l magius et l fannius qui myndus habito vendo hic sum homo qui nuper senatus in hostis numerus habeo censeo hic ille navigium ad omnis populus romanus hostis usque ab dianius ad sinope navigo o deus immortalis incredibilis avaritia singularis audacia navo tu de classis populus romanus quam tu milesius civitas ut tu prosequor do audeo sum vendo xi tu magnitudo maleficus si homo existimatio non moveo ne ille quidem cogito hic improbus furtum sive adeo nefarius praeda tam illustris atque tam nobilis civitas testo sum


illa vero praeclara est clausula edicti, quod omnium controversiarum quae essent inter aratorem et decumanum, si uter velit, edicit se recuperatores daturum. primum quae potest esse controversia, cum is qui petere debet aufert, et cum is non quantum debetur sed quantum commodum est aufert, ille autem unde ablatum est iudicio suum recuperare nullo modo potest? deinde in hoc homo luteus etiam callidus ac veterator esse vult, quod ita scribit, SI VTER VOLET, RECVPERATORES DABO. quam lepide se furari putat! Vtrique facit potestatem, sed utrum ita scripserit, 'si uter volet' an 'si decumanus volet,' nihil interest; arator enim tuos istos recuperatores numquam volet.

ille verus praeclarus sum clausula edico qui omnis controversiaris qui sum inter arator et decimanus si uter volo edico sui recuperator do primus qui possum sum controversia cum is qui peto debeo aufero et cum is non quantus debeo sed quantus commodus sum aufero ille autem unde aufero sum iudicium suus recuperaris nullus modo possum deinde in hic homo luteus etiam callidus atque veterator sum volo qui ita scribo si vter volo recvperator do quam lepidus sui furaris puto vtrique facio potestas sed utrum ita scribo si uter volo an si decimanus volo nihil intersum arator enim tuus iste recuperator numquam volo


iste quamquam est incredibili importunitate et audacia, tamen subito solus destitutus pertimuit et conturbatus est; quid ageret, quo se verteret nesciebat. si dimisisset eo tempore quaestionem, post, illis adhibitis in consilium quos ablegarat, absolutum iri Sopatrum videbat; sin autem hominem miserum atque innocentem ita condemnasset, cum ipse praetor sine consilio, reus autem sine patrono atque advocatis fuisset, iudiciumque C. Sacerdotis rescidisset, invidiam se sustinere tantam non posse arbitrabatur. itaque aestuabat dubitatione, versabat se utramque in partem non solum mente, verum etiam corpore, ut omnes qui aderant intellegere possent in animo eius metum cum cupiditate pugnare. erat hominum conventus maximus, summum silentium, summa exspectatio quonam esset eius cupiditas eruptura; crebro se accensus demittebat ad aurem Timarchides.

iste quamquam sum incredibilis importunitas et audacia tamen subeo solus destituo pertimesco et conturbo sum quis ago quo sui verto nescio si dimitto is tempus quaestio post ille adhibeo in consilium qui ablego absolvo eo sopater video sin autem homo miser atque innocens ita condemno cum ipse praetor sine consilium reus autem sine patronus atque advoco sum judicium que sacerdos rescidisset invidia sui sustineo tantus non possum arbitror itaque aestuo dubitatio verso sui uter in pars non solus mens verus etiam corpus ut omnis qui adsum intellego possum in animus is metus cum cupiditas pugno sum homo convenio magnus superus silentium summus exspectatio quonam sum is cupiditas erumpo creber sui accendo demitto ad auris timarchides


Catinam cum venisset, oppidum locuples, honestum, copiosum, Dionysiarchum ad se proagorum, hoc est summum magistratum, vocari iubet; ei palam imperat ut omne argentum quod apud quemque esset Catinae conquirendum curaret et ad se adferendum. phylarchum Centuripinum, primum hominem genere, virtute, pecunia, non hoc idem iuratum dicere audistis, sibi istum negotium dedisse atque imperasse ut Centuripinis, in civitate totius Siciliae multo maxima et locupletissima, omne argentum conquireret et ad se comportari iuberet? Agyrio similiter istius imperio vasa Corinthia per Apollodorum, quem testem audistis, Syracusas deportata sunt.

catina cum venio oppidum locuples honestus copiosus dionysiarchum ad sui proagorus hic sum superus magistratus vocaris iubeo is palam impero ut omnis argentum qui apud quisque sum catina conquaero curo et ad sui affero phylarchus centuripinus primus homo genus virtus pecunia non hic idem juro dico audio sui iste negotium do atque impero ut centuripinus in civitas totus sicilia multus maximus et locupletissima omnis argentum conquaero et ad sui comportaris iubeo agyrium similis iste imperium vasum corinthius per apollodorus qui testo audio syracusae deporto sum


'sunt ista; verum tamen abducuntur homines non numquam etiam ab institutis suis magnitudine pecuniae.' videamus quanta ista pecunia fuerit quae potuerit Heium, hominem maxime locupletem, minime avarum, ab humanitate, a pietate, ab religione deducere. ita iussisti, opinor, ipsum in tabulas referre: 'haec omnia signa Praxiteli, Myronis, Polycliti HS sex milibus quingentis Verri vendita.' sic rettulit. recita. ex TABVLIS. iuvat me haec praeclara nomina artificum, quae isti ad caelum ferunt, Verris aestimatione sic concidisse. Cupidinem Praxiteli HS MDC! profecto hinc natum est, 'malo emere quam rogare.'

sum iste verus tamen abduco homo non numquam etiam ab institus suus magnitudo pecunia video quantus iste pecunia sum qui possum heius homo magnus locupleto paruus avaris ab humanitas ab pietas ab religio deduco ita jubeo opinor ipse in tabula refero hic omnis signum praxitelis myron polyclitus sestertius sex mille quingenti verrius vendo sic refero recito ex tabvlis juvo ego hic praeclarus nomen artifex qui iste ad caelum fero verres aestimatio sic concido cupido praxitelis sestertius mdc profecto hinc natus sum malus emo quam rogo


acerbiorem etiam scitote esse civitatibus falsam istam et simulatam emptionem quam si qui clam surripiat aut eripiat palam atque auferat; nam turpitudinem summam esse arbitrantur referri in tabulas publicas pretio adductam civitatem, et pretio parvo, ea quae accepisset a maioribus vendidisse atque abalienasse. etenim mirandum in modum Graeci rebus istis, quas nos contemnimus, delectantur. itaque maiores nostri facile patiebantur haec esse apud illos quam plurima: apud socios, ut imperio nostro quam ornatissimi florentissimique essent; apud eos autem quos vectigalis aut stipendiarios fecerant tamen haec relinquebant, ut illi, quibus haec iucunda sunt quae nobis levia videntur, haberent haec oblectamenta et solacia servitutis.

acerbus etiam scio sum civitas falsus iste et simulo emptio quam si qui clam surripio aut eripio palam atque aufero nam turpitudo summa sum arbitror refero in tabula publicus pretium adduco civitas et pretium parvus is qui accipio ab magnus vendo atque abalieno etenim miror in modus graecum res iste qui nos contemno delecto itaque magnus noster facilis patior hic sum apud ille quam multus apud socius ut imperium noster quam orno floreo sum apud is autem qui vectigal aut stipendiarii facio tamen hic relinquo ut ille qui hic iucundus sum qui nos levis video habeo hic oblectamentum et solacium servitus


haec tibi laudatio procedat in numerum? hi te homines auctoritate sua sublevent? qui te neque debent adiuvare si possint, neque possunt si velint; quibus tu privatim iniurias plurimas contumeliasque imposuisti, quo in oppido multas familias totas in perpetuum infamis tuis stupris flagitiisque fecisti. at publice commodasti. non sine magno quidem rei publicae provinciaeque Siciliae detrimento. tritici modium L_X_ empta populo Romano dare debebant et solebant: abs te solo remissum est. res publica detrimentum fecit quod per te imperi ius in una civitate imminutum est: Siculi, quod ipsum non de summa frumenti detractum est, sed translatum in Centuripinos et Halaesinos, immunis populos, et hoc plus impositum quam ferre possent.

hic tu laudatio procedo in numerus hic tu homo auctoritas suus sublevo qui tu neque debeo adiuvaris si possum neque possum si volo qui tu privatim injuria multus contumelia impono quo in oppidum multus familia totus in perpetuus infamis tuus stuprum flagitium facio at publicus commodo non sine magnus quidem res publicus provincia sicilia detrimentum triticum modius l decem emo populus romanus do debeo et soleo abs tu solum remitto sum res publicus detrimentum facio qui per tu imperium ius in unus civitas imminuo sum siculis qui ipse non de summus frumentum detraho sum sed transfero in centuripini et halaesinus immunis populus et hic multus impono quam fero possum


audisti Q. Minucium dicere domi suae deversatum esse Antiochum regem Syracusis; se illud scire ad istum esse delatum, se scire non redditum; audisti et audies omni e conventu Syracusano qui ita dicant, sese audientibus illud Iovi optimo maximo dicatum esse ab rege Antiocho et consecratum. si iudex non esses et haec ad te delata res esset, te potissimum hoc persequi, te petere, te agere oporteret. quare non dubito quo animo iudex huius criminis esse debeas, qui apud alium iudicem multo acrior quam ego sum actor accusatorque esse deberes.

audio q minucius dico domus suus deversor sum antiochus rex syracusae sui ille scio ad iste sum defero sui scio non reddo audio et audio omnis e convenio syracusanus qui ita dico sui audio ille iuppiter bonus maximus dico sum ab rex antiochus et consecro si iudex non sum et hic ad tu defero res sum tu potis hic persequor tu peto tu ago oportet quare non dubito quo animus iudex hic crimen sum debeo qui apud alius judico multus acer quam ego sum actor accusator sum debeo


nam cum esset ex vetere numero quidam senator demortuus, et cum ex utroque genere par numerus reliquus esset, veterem cooptari necesse erat legibus, ut is amplior numerus esset. quae cum ita se res haberet, tamen ad istum emptum venerunt illum locum senatorium non solum veteres, verum etiam novi. fit ut pretio novus vincat litterasque a praetore adferat Agrigentum. Agrigentini ad istum legatos mittunt qui eum leges doceant consuetudinemque omnium annorum demonstrent, ut iste intellegeret ei se illum locum vendidisse cui ne commercium quidem esse oporteret; quorum oratione iste, cum pretium iam accepisset, ne tantulum quidem commotus est.

nam cum sum ex veto numerus quidam senator demorior et cum ex uterque genus par numerus reliquus sum vetus cooptaris necesse sum lex ut is amplus numerus sum qui cum ita sui res habeo tamen ad iste emo venio ille locus senatorius non solus vetus verus etiam nosco fio ut pretium novus vinco littera ab praetor affero agrigentum agrigentinus ad iste legatus mitto qui is lex doceo consuetudo omnis annus demonstro ut iste intellego is sui ille locus vendo qui ne commercium quidem sum oportet qui oratio iste cum pretium iam accipio ne tantulis quidem commoueo sum


dixi iam ante me non omnia istius quae in hoc genere essent enumeraturum, sed electurum ea quae maxime excellerent. accipite nunc aliud eius facinus nobile et multis locis saepe commemoratum, et eius modi ut in uno omnia maleficia inesse videantur. attendite diligenter; invenietis enim id facinus natum a cupiditate, auctum per stuprum, crudelitate perfectum atque conclusum.

dico iam ante ego non omnis iste qui in hic genus sum enumero sed eligo is qui magnus excello accipio nunc alius is facinus nobilis et multus locus saepe commemoro et is modus ut in unus omnis maleficium insum video attendo diligenter invenio enim is facinus natus ab cupiditas augeo per stuprum crudelitas perficio atque concludo


cui potest esse dubium quam ob rem et omnium consuetudinem veterem primus immutaris, et tantam utilitatem per alios tractandae pecuniae neglexeris, et tantam difficultatem cum crimine, molestiam cum suspicione susceperis? deinde alii quaestus instituuntur, ex uno genere navali videte quam multi! accipere a civitatibus pecuniam ne nautas darent, pretio certo missos facere nautas, missorum omne stipendium lucrari, reliquis quod deberet non dare,—haec omnia ex civitatum testimoniis cognoscite.

qui possum sum dubius quam ob res et omnis consuetudo vetus primus immutaris et tantus utilitas per alius tracto pecunia neglego et tantus difficultas cum crimen molestia cum suspicio suscipio deinde alius quaestus instituo ex unus genus naval video quam multus accipio ab civitas pecunia ne nauta do pretium certus mitto facio nauta missor omnis stipendium lucraris reliquus qui debeo non do hic omnis ex civitas testimonium cognosco


in neminem civitates ante hunc testimonium publice dixerunt; hunc denique ipsum pertulissent, si humano modo, si usitato more, si denique uno aliquo in genere peccasset. sed cum perferre non possent luxuriem, crudelitatem, avaritiam, superbiam, cum omnia sua commoda, iura, beneficia senatus populique Romani unius scelere ac libidine perdidissent, hoc statuerunt, aut illius iniurias per vos ulcisci ac persequi, aut, si vobis indigni essent visi quibus opem auxiliumque ferretis, urbis ac sedes suas relinquere, quandoquidem agros iam ante istius iniuriis exagitati reliquissent.

in nemo civitas ante hic testimonium publicus dico hic denique ipse perfero si humanus modo si usitor mos si denique unus aliquis in genus pecco sed cum perfero non possum luxurio crudelitas avaritia superbia cum omnis suus commodus ius beneficium senatus populus romanus unus scelus atque libido perdo hic statuo aut ille injuria per tu ulciscor atque persequor aut si tu indignus sum video qui ops auxilium fero urbs atque sedes suus relinquo quandoquidem ager iam ante iste iniuria exagitas relinquo


verum esto: reperietur aliqui fortis et experiens arator, qui, cum tantum dederit decumano quantum ille deberi dixerit, iudicio repetat et poenam octupli persequatur: exspecto vim edicti, severitatem praetoris: faveo aratori, cupio octupli damnari Apronium. quid tandem postulat arator? nihil nisi ex edicto iudicium in octuplum. quid Apronius? non recusat. quid praetor? iubet recuperatores reicere. 'decurias scribamus.' quas decurias? 'de cohorte mea reicies,' inquit. 'quid? ista cohors quorum hominum est?' Volusi haruspicis et Corneli medici et horum canum quos tribunal meum vides lambere; nam de conventu nullum umquam iudicem nec recuperatorem dedit; iniquos decumanis aiebat omnis esse qui ullam agri glebam possiderent. veniendum erat ad eos contra Apronium qui nondum Aproniani convivi crapulam exhalassent. O praeclarum et commemorandum iudicium! o severum edictum! o tutum perfugium aratorum!

verus sum reperio aliqui fortis et experior arator qui cum tantus do decimanus quantus ille debeo dico iudicium repeto et poena octuplus persequor exspecto vis edico severitas praetor faveo arator cupio octuplus damnaris apronius quis tandem postulo arator nihil nisi ex edictum iudicium in octuplus quis apronius non recuso quis praetor iubeo recuperator reicio decuria scribo qui decuria de cohors meus reicio inquam quis iste cohors qui homo sum volusius haruspex et cornelis medicus et hic canis qui tribunal meus video lambo nam de convenio nullus umquam judico neque recuperator do iniquus decimanus aio omnis sum qui ullus ager glaeba possideo venio sum ad is contra apronius qui nondum apronianus convivo crapula exhalo o praeclaris et commemoro iudicium o severus edictum o tueor perfugium arator


duarum mihi civitatum reliquos feci agros, iudices, fere optimos ac nobilissimos, Aetnensem et Leontinum. Horum ego agrorum missos faciam quaestus trienni; unum annum eligam, quo facilius id quod institui explicare possim. sumam annum tertium, quod et recentissimus est et ab isto ita administratus ut, cum se certe decessurum videret, non laboraret si aratorem nullum in Sicilia omnino esset relicturus. Agri Aetnensis et Leontini decumas agemus. attendite, iudices, diligenter. Agri sunt feraces, annus tertius, decumanus Apronius.

duaris ego civitas reliquus facio ager iudex fere bonus atque nobilis aetnensis et leontinus horus ego ager mitto facio quaestus triennium unus annus eligo quo facilis is qui instituo explicaris possum sumo annus tertius qui et recens sum et ab iste ita administro ut cum sui certus decedo video non laboro si arator nullus in sicilia omnino sum relinquo agrius aetnensis et leontinus decimus ago attendo iudex diligenter agrius sum ferax annus tertius decimanus apronius


quid igitur nobis faciendum est? num argumentis utendum in re eius modi? quaerendum, credo, est Heius iste num aes alienum habuerit, num auctionem fecerit; si fecit, num tanta difficultas eum rei nummariae tenuerit, tanta egestas, tanta vis presserit ut sacrarium suum spoliaret, ut deos patrios venderet. at hominem video auctionem fecisse nullam, vendidisse praeter fructus suos nihil umquam, non modo in aere alieno nullo, sed in suis nummis multis esse et semper fuisse; si haec contra ac dico essent omnia, tamen illum haec, quae tot annos in familia sacrarioque maiorum fuissent, venditurum non fuisse. 'quid, si magnitudine pecuniae persuasum est?' veri simile non est ut ille homo tam locuples, tam honestus, religioni suae monumentisque maiorum pecuniam anteponeret.

quis igitur nos facio sum num argumentum utor in res is modus quaero credo sum heius iste num aes alienus habeo num auctio facio si facio num tantus difficultas is res nummarius teneo tantus egestas tantus volo premo ut sacrarium suus spolio ut deus patrius vendo at homo video auctio facio nullus vendo praeter fructus suus nihil umquam non modo in aer alienus nullus sed in suus nummus multus sum et semper sum si hic contra atque dico sum omnis tamen ille hic qui tot annus in familia sacrarium magnus sum vendo non sum quis si magnitudo pecunia persuadeo sum verus similis non sum ut ille homo tam locuples tam honestus religio suus monumentum magnus pecunia antepono


quae fuit igitur causa cur cuncta civitas Lampsacenorum de contione, quem ad modum tute scribis, domum tuam concurreret? tu enim neque in litteris quas Neroni mittis, neque in testimonio causam tanti tumultus ostendis ullam. obsessum te dicis, ignem adlatum, sarmenta circumdata, lictorem tuum occisum esse dicis, prodeundi tibi in publicum potestatem factam negas: causam huius tanti terroris occultas. nam si quam Rubrius iniuriam suo nomine ac non impulsu tuo et tua cupiditate fecisset, de tui comitis iniuria questum ad te potius quam te oppugnatum venirent. cum igitur quae causa illius tumultus fuerit testes a nobis producti dixerint, ipse celarit, nonne causam hanc quam nos proposuimus cum illorum testimonia tum istius taciturnitas perpetua confirmat?

qui sum igitur causa cur cunctus civitas lampsacenus de contio qui ad modus tueor scribo domus tuus concurro tu enim neque in littera qui nero mitto neque in testimonium causa tantus tumultus ostendo ullus obsedeo tu dico ignis affero sarmentum circumdo lictor tuus occido sum dico proeo tu in publicus potestas facio nego causa hic tantus terror occulto nam si quam rubrius iniuria suus nomen atque non impulsus tuus et tuus cupiditas facio de tuus comes iniuria queror ad tu potis quam tu oppugno venio cum igitur qui causa ille tumultus sum testis ab nos produco dico ipse celo nonne causa hic quam nos propono cum ille testimonium tum iste taciturnitas perpetuus confirmo


quid mihi tam optandum, iudices, potest esse in hoc crimine quam ut haec eadem dicat ipse Heius? nihil profecto; sed ne difficilia optemus. Heius est Mamertinus; Mamertina civitas istum publice communi consilio sola laudat; omnibus iste ceteris Siculis odio est, ab his solis amatur; eius autem legationis quae ad istum laudandum missa est princeps est Heius—etenim est primus civitatis: ne forte, dum publicis mandatis serviat, de privatis iniuriis reticeat.

quis ego tam opto iudex possum sum in hic crimen quam ut hic idem dico ipse heius nihil profecto sed ne difficilis opto heius sum mamertinus mamertinus civitas iste publicus communis consilium solus laudo omnis iste ceterus siculis odium sum ab hic sol amo is autem legatio qui ad iste laudo mitto sum princeps sum heius etenim sum primus civitas ne fors dum publicus mandatum servio de privo iniuria reticeo


atque ut intellegatis cuius modi ista iudicia in octuplum, cuius modi istius de cohorte recuperatores existimati sint, sic attendite. ecquem putatis decumanum, hac licentia permissa ut tantum ab aratore quantum poposcisset auferret, plus quam deberetur poposcisse? considerate cum vestris animis vosmet ipsi ecquem putetis, praesertim cum id non solum avaritia sed etiam imprudentia accidere potuerit. multos necesse est. at ego omnis dico plus, ac multo plus, quam decumam abstulisse. cedo mihi unum ex triennio praeturae tuae qui octupli damnatus sit. damnatus? immo vero in quem iudicium ex edicto tuo postulatum sit. nemo erat videlicet aratorum qui iniuriam sibi factam queri posset, nemo decumanorum qui grano amplius sibi quam deberetur deberi professus esset. immo vero contra rapiebat et asportabat quantum a quoque volebat Apronius, omnibus autem locis aratores spoliati ac vexati querebantur; neque tamen ullum iudicium reperietur.

atque ut intellego qui modus iste iudicium in octuplus qui modus iste de cohors recuperator existimo sum sic attendo ecqui puto decimanus hic licentia permitto ut tantus ab arator quantus posco aufero multus quam debeo posco considero cum vester animus tu ipse ecqui puteo praesertim cum is non solus avaritia sed etiam imprudens accido possum multus necesse sum at ego omnis dico multus atque multus multus quam decimus aufero cedo ego unus ex triennium praetura tuus qui octuplus damno sum damno immo verus in qui iudicium ex edictum tuus postulo sum nemo sum videlicet arator qui iniuria sui facio queror possum nemo decimanus qui granum amplus sui quam debeo debeo profiteor sum immo verus contra rapio et asporto quantus ab quoque volo apronius omnis autem locus arator spolio atque vexo queror neque tamen ullus iudicium reperio


et cum haec paucorum mensuum ratio in his libellis sit, facite ut vobis trienni totius veniat in mentem. sic contendo, ex his parvis libellis apud unum magistrum societatis repertis vos iam coniectura adsequi posse cuius modi praedo iste in illa provincia fuerit, quam multas cupiditates, quam varias, quam infinitas habuerit, quantam pecuniam non solum numeratam, verum etiam in huiusce modi rebus positam confecerit; quae vobis alio loco planius explicabuntur.

et cum hic paucus mensis ratio in hic libellus sum facio ut tu triennium totus venio in mens sic contendo ex hic parvus libellus apud unus magister societas reperio tu iam conicio assequor possum qui modus praedo iste in ille provincia sum quam multus cupiditas quam vario quam infinitus habeo quantus pecunia non solus numero verus etiam in hic modus res pono confacio qui tu alius locus planus explico


nam reges Syriae, regis Antiochi filios pueros, scitis Romae nuper fuisse; qui venerant non propter Syriae regnum, nam id sine controversia obtinebant ut a patre et a maioribus acceperant, sed regnum Aegypti ad se et ad Selenen, matrem suam, pertinere arbitrabantur. ii posteaquam temporibus rei publicae exclusi per senatum agere quae voluerant non potuerunt, in Syriam in regnum patrium profecti sunt. Eorum alter, qui Antiochus vocatur, iter per Siciliam facere voluit, itaque isto praetore venit Syracusas.

nam rex syria rex antiochus filius puer scio roma nuper sum qui venio non propter syria regnum nam is sine controversia obtineo ut ab pater et ab magnus accipio sed regnum aegyptius ad sui et ad selene mater suus pertineo arbitror is posteaquam tempus res publicus excludo per senatus ago qui volo non possum in syria in regnum patrius proficiscor sum eos alter qui antiochus voco iter per sicilia facio volo itaque iste praetor venio syracusae


esto, cetera negare non potes; ne illud quidem tibi reliquum fecisti, ut hoc posses dicere, nihil eorum te audisse, nihil ad tuas auris de infamia tua pervenisse. querebantur cum luctu et gemitu aratores: tu id nesciebas? fremebat tota provincia: nemo id tibi renuntiabat? Romae querimoniae de tuis iniuriis conventusque habebantur: ignorabas haec? ignorabas haec omnia? quid? cum palam Syracusis te audiente maximo conventu L. Rubrius Q. Apronium sponsione lacessivit, Nl APRONIVS DICTITARET TE SIBI IN DECVMIS ESSE SOCIVM, haec te vox non perculit, non perturbavit, non ut capiti et fortunis tuis prospiceres excitavit? tacuisti, sedasti etiam litis illorum, et sponsio illa ne fieret laborasti.pro di immortales, hoc aut innocens homo perpeti potuisset, aut quamvis nocens, qui modo iudicia Romae fore putaret, non aliqua simulatione existimationi se hominum venditasset?

sum ceterus nego non possum ne ille quidem tu reliquus facio ut hic possum dico nihil is tu audio nihil ad tuus auris de infamia tuus pervenio queror cum luctus et gemitus arator tu is nescio fremo totus provincia nemo is tu renuntio roma querimonia de tuus iniuria convenio habeo ignoro hic ignoro hic omnis quis cum palam syracusae tu audio maximus convenio l rubrius q apronius sponsio lacesso nl apronivs dictito tu sui in decvmis sum socivm hic tu vox non percello non perturbo non ut caput et fortuna tuus prospicio excito taceo sedo etiam lis ille et sponsio ille ne fio laboro pro deus immortalis hic aut innocens homo perpetior possum aut quivis noceo qui modo iudicium roma sum puto non aliqui simulatio existimatio sui homo vendito


illa vero expugnatio fani antiquissimi et nobilissimi Iunonis Samiae quam luctuosa Samiis fuit, quam acerba toti Asiae, quam clara apud omnis, quam nemini vestrum inaudita! de qua expugnatione cum legati ad C. Neronem in Asiam Samo venissent, responsum tulerunt eius modi querimonias, quae ad legatos populi Romani pertinerent, non ad praetorem sed Romam deferri oportere. quas iste tabulas illinc, quae signa sustulit! quae cognovi egomet apud istum in aedibus nuper, cum obsignandi gratia venissem.

ille verus expugnatio fanum antiquus et nobilis juno samia quam luctuosus samia sum quam acerbus totus asia quam clarus apud omnis quam nemo vester inaudio de qui expugnatio cum legatus ad que nero in asia samos venio responsum fero is modus querimonia qui ad legatus populus romanus pertineo non ad praetor sed roma defero oportet qui iste tabula illinc qui signum tollo qui cognosco nos apud iste in aedes nuper cum obsigno gratia venio


hoc de homine ac de huius bonis etiam in Eryco monte monumentum tuorum flagitiorum crudelitatisque posuisti, in quo Stheni Thermitani nomen adscriptum est. vidi argenteum Cupidinem cum lampade. quid tandem habuit argumenti aut rationis res quam ob rem in eo potissimum Sthenianum praemium poneretur? utrum hoc signum cupiditatis tuae an tropaeum necessitudinis atque hospiti an amoris indicium esse voluisti? faciunt hoc homines quos in summa nequitia non solum libido et voluptas, verum etiam ipsius nequitiae fama delectet, ut multis in locis notas ac vestigia suorum flagitiorum relinqui velint.

hic de homo atque de hic bonus etiam in erycus mons monumentum tuus flagitium crudelitas pono in quo sthenius thermitani nomen adscribo sum video argenteus cupido cum lampas quis tandem habeo argumentum aut ratio res quam ob res in is potis sthenianum praemium pono utrum hic signum cupiditas tuus an tropaeum necessitudo atque hospes an amor indicium sum volo facio hic homo qui in summus nequitia non solus libido et voluptas verus etiam ipse nequitia fama delecto ut multus in locus nosco atque vestigium suus flagitium relinquo volo


quicumque senator voluerit fieri, quamvis puer, quamvis indignus, quamvis ex eo loco ex quo non liceret, si is pretio apud istum vinceret, factum esse semper; non modo Siculorum nihil in hac re valuisse leges, sed ne ab senatu quidem populoque Romano datas. quas enim leges sociis amicisque dat is qui habet imperium a populo Romano, auctoritatem legum dandarum ab senatu, eae debent et populi Romani et senatus existimari.

quicumque senator volo fio quivis puer quivis indignus quivis ex is locus ex quo non licet si is pretium apud iste vinco facio sum semper non modo siculus nihil in hic res valeo lex sed ne ab senatus quidem populo romanus do qui enim lex socius amicus do is qui habeo imperium ab populus romanus auctoritas lex dandaris ab senatus is debeo et populus romanus et senatus existimo


eandem istius, qui se regem Siculorum esse dicebat, licentiam libidinemque fuisse cognoscite. Aeschrionis Syracusani uxor est Pipa, cuius nomen istius nequitia tota Sicilia pervulgatum est; de qua muliere versus plurimi supra tribunal et supra praetoris caput scribebantur. hic Aeschrio, Pipae vir adumbratus, in Herbitensibus decumis novus instituitur publicanus. Herbitenses cum viderent, si ad Aeschrionem pretium resedisset, se ad arbitrium libidinosissimae mulieris spoliatum iri, liciti sunt usque adeo quoad se efficere posse arbitrabantur. supra adiecit Aeschrio; neque enim metuebat, ne praetore Verre decumana mulier damno adfici posset. addicitur medimnum VIIIC, dimidio fere pluris quam superiore anno. aratores funditus evertebantur, et eo magis quod iam superioribus annis adflicti erant ac paene perditi. intellexit iste ita magno venisse ut amplius ab Herbitensibus exprimi non posset: demit de capite medimna DC, iubet in tabulas pro medimnum VIIIC referri VIID.

idem iste qui sui rex siculus sum dico licentia libido sum cognosco aeschrio syracusanus uxor sum pipo qui nomen iste nequitia totus sicilia pervulgo sum de qui mulier verro plurimus supra tribunal et supra praetor caput scribo hic aeschrio pipa vir adumbro in herbitensis decimus novus instituo publicanus herbitensis cum video si ad aeschrio pretium resedeo sui ad arbitrium libidinosus mulier spolio eo liceo sum usque adeo quoad sui efficio possum arbitror supra adiicio aeschrio neque enim metuo ne praetor verres decimanus mulier damnum afficio possum addico medimnum viiic dimidio fere multus quam superus annus arator fundus everto et is magis qui iam superus annus affligo sum atque paene perdo intellego iste ita magnus venio ut amplus ab herbitensis exprimo non possum demo de caput medimnum sescenti iubeo in tabula pro medimnum viiic refero viid


tu quae ex fanis religiosissimis per scelus et latrocinium abstulisti, ea nos videre nisi in tuis amicorumque tuorum tectis non possumus: P. Servilius quae signa atque ornamenta ex urbe hostium vi et virtute capta belli lege atque imperatorio iure sustulit, ea populo Romano adportavit, per triumphum vexit, in tabula publica ad aerarium perscribenda curavit. cognoscite ex litteris publicis hominis amplissimi diligentiam. recita. RATIONES RELATAE P. SERVILI. non solum numerum signorum, sed etiam unius cuiusque magnitudinem, figuram, statum litteris definiri vides. certe maior est virtutis victoriaeque iucunditas quam ista voluptas quae percipitur ex libidine et cupiditate. multo diligentius habere dico Servilium praedam populi Romani quam te tua furta notata atque perscripta.

tu qui ex fanum religiosus per scelus et latrocinium aufero is nos video nisi in tuus amicus tuus tectum non possum p servilis qui signum atque ornamentum ex urbs hostis vis et virtus capio bellum lex atque imperatorius ius tollo is populus romanus apporto per triumphus veho in tabula publicus ad aerarius perscribo curo cognosco ex littera publicus homo amplus diligentia recito ratio refero p servilis non solus numerus signum sed etiam unus quisque magnitudo figura status littera definio video certus magnus sum virtus victoria jucunditas quam iste voluptas qui percipio ex libido et cupiditas multus diligo habeo dico servilius praeda populus romanus quam tu tuus furtum noto atque perscribo


eo die transigi nihil potuit, quod et id temporis erat et ille pater istius invenerat homines qui dicendo tempus consumerent. postea senex Verres defensores atque hospites omnis Stheni convenit, rogat eos atque orat ne oppugnent filium suum, de Sthenio ne laborent; confirmat iis curaturum se esse ne quid ei per filium suum noceretur; se homines certos eius rei causa in Siciliam et terra et mari esse missurum. et erat spatium dierum fere xxx ante Kalendas Decembris, quo die iste ut Syracusis Sthenius adesset edixerat.

is dies transigo nihil possum qui et is tempus sum et ille pater iste invenio homo qui dico tempus consumo postea senex verres defensor atque hospes omnis sthenius convenio rogo is atque oro ne oppugno filius suus de sthenius ne laboro confirmo is curo sui sum ne quis is per filius suus noceo sui homo certus is res causa in sicilia et terra et mare sum mitto et sum spatium dies fere xxx ante kalendae december quo dies iste ut syracusae sthenius adsum edico


erat comes eius Rubrius quidam, homo factus ad istius libidines, qui miro artificio, quocumque venerat, haec investigare omnia solebat. is ad eum rem istam defert, Philodamum esse quendam, genere, honore, copiis, existimatione facile principem Lampsacenorum; eius esse filiam, quae cum patre habitaret propterea quod virum non haberet, mulierem eximia pulchritudine; sed eam summa integritate pudicitiaque existimari. homo, ut haec audivit, sic exarsit ad id quod non modo ipse numquam viderat, sed ne audierat quidem ab eo qui ipse vidisset, ut statim ad Philodamum migrare se diceret velle. hospes ianitor, qui nihil suspicaretur, veritus ne quid in ipso se offenderetur, hominem summa vi retinere coepit. iste, qui hospitis relinquendi causam reperire non posset, alia sibi ratione viam munire ad stuprum coepit; Rubrium, delicias suas, in omnibus eius modi rebus adiutorem suum et conscium, parum laute deversari dicit; ad Philodamum deduci iubet.

sum comes is rubrius quidam homo facio ad iste libido qui miro artificium quicumque venio hic investigaris omnis soleo is ad is res iste defero philodamus sum quidam genus honor copia existimatio facilis princeps lampsacenus is sum filia qui cum pater habito propterea qui vir non habeo mulier eximius pulchritudo sed is summus integritas pudicitia existimo homo ut hic audio sic exardeo ad is qui non modo ipse numquam video sed ne audio quidem ab is qui ipse video ut statim ad philodamus migraris sui dico volo hospes janitor qui nihil suspicor vereor ne quis in ipse sui offendo homo summus vis retineo coepio iste qui hospes relinquo causa reperio non possum alius sui ratio via munio ad stuprum coepio rubrius deliquia suus in omnis is modus res adiutor suus et conscius parum lavo deversaris dico ad philodamus deduco iubeo


atque haec sicubi facta sunt ita facta sunt ut homines populares aut nobiles supplicio aut exsilio levarentur, at non ab iis ipsis qui iudicassent, at non statim, at non eorum facinorum damnati quae ad vitam et ad fortunas omnium pertinerent. hoc vero novum et eius modi est ut magis propter reum quam propter rem ipsam credibile videatur, ut homines servos, ut ipse qui iudicarat, ut statim e medio supplicio dimiserit, ut eius facinoris damnatos servos quod ad omnium liberorum caput et sanguinem pertineret.

atque hic sicubi facio sum ita facio sum ut homo popularis aut nobilis supplicium aut exsilium levo at non ab is ipse qui judico at non statim at non is facinus damno qui ad vita et ad fortuna omnis pertineo hic verus novus et is modus sum ut magis propter reus quam propter res ipse credibilis video ut homo servus ut ipse qui judico ut statim e medium supplicium dimitto ut is facinus damno servus qui ad omnis liberi caput et sanguis pertineo


quid igitur? nulline motus in Sicilia servorum Verre praetore, nullaene consensiones factae esse dicuntur? nihil sane quod ad senatum populumque Romanum pervenerit, nihil quod iste publice Romam scripserit; et tamen coeptum esse in Sicilia moveri aliquot locis servitium suspicor. id adeo non tam ex re quam ex istius factis decretisque cognosco. ac videte quam non inimico animo sim acturus: ego ipse haec quae ille quaerit, quae adhuc numquam audistis, commemorabo et proferam.

quis igitur nullus moueo in sicilia servus verres praetor nullus consensio facio sum dico nihil sanus qui ad senatus populus romanus pervenio nihil qui iste publicus roma scribo et tamen coepio sum in sicilia moveo aliquot locus servitium suspicor is adeo non tam ex res quam ex iste facio decerno cognosco atque video quam non inimicus animus sum ago ego ipse hic qui ille quaero qui adhuc numquam audio commemoro et profero


tu ipse ex Siciliensi edicto hoc sustulisti; voluisti, ex improviso si quae res nata esset, ex urbano edicto decernere. quam postea tu tibi defensionem relinquebas, in ea maxime offendisti, cum tuam auctoritatem tute ipse edicto provinciali repudiabas. atque ego non dubito quin, ut mihi, cui mea filia maxime cordi est, res haec acerba videtur atque indigna, sic uni cuique vestrum, qui simili sensu atque indulgentia filiarum commovemini. quid enim natura nobis iucundius, quid carius esse voluit? quid est dignius in quo omnis nostra diligentia indulgentiaque consumatur?

tu ipse ex siciliensis edictum hic tollo volo ex improvide si qui res nata sum ex urbanus edictum decerno quam postea tu tu defensio relinquo in is magnus offendo cum tuus auctoritas tueor ipse edictum provincial repudio atque ego non dubito quin ut ego qui meus filia magnus chordus sum res hic acerbus video atque indignus sic unus quisque vester qui similis sentio atque indulgeo filiaris commoveo quis enim natura nos jucundus quis carus sum volo quis sum dignus in quo omnis noster diligentia indulgeo consumo


quis arator te praetore decumam dedit? quis duas? quis non maximo se adfectum beneficio putavit cum tribus decumis pro una defungeretur, praeter paucos qui propter societatem furtorum tuorum nihil omnino dederunt? vide inter importunitatem tuam senatusque bonitatem quid intersit. senatus cum temporibus rei publicae cogitur ut decernat ut alterae decumae exigantur, ita decernit ut pro his decumis pecunia solvatur aratoribus, ut, quod plus sumitur quam debetur, id emi non auferri putetur: tu cum tot decumas non senatus consulto, sed novis edictis tuis nefariisque institutis exigeres et eriperes, magnum te fecisse arbitrare si pluris vendideris quam L. Hortensius, pater istius Q. Hortensi, quam Cn. Pompeius, quam C. Marcellus, qui ab aequitate, ab lege, ab institutis non recesserunt?

quis arator tu praetor decimus do quis duo quis non maximus sui afficio beneficium puto cum tres decimus pro unus defungor praeter paucus qui propter societas furtor tuus nihil omnino do video inter importunitas tuus senatus bonitas quis intersum senatus cum tempus res publicus cogo ut decerno ut alter decimus exigo ita decerno ut pro hic decimus pecunia solvo arator ut qui multus sumo quam debeo is emo non aufero puto tu cum tot decimus non senatus consultum sed novus edico tuus nefarius institus exigo et eripio magnus tu facio arbitraris si multus vendo quam l hortensius pater iste q hortensius quam cn pompejus quam que marcellus qui ab aequitas ab lex ab institus non recedo


iste homo omnium aequissimus atque a cupiditate remotissimus se cogniturum esse confirmat; paratum ad causam dicendam venire hora nona iubet. non erat obscurum quid homo improbus ac nefarius cogitaret; neque enim ipse satis occultarat, nec mulier tacere potuerat. intellectum est id istum agere ut, cum Sthenium sine ullo argumento ac sine teste damnasset, tum homo nefarius de homine nobili atque id aetatis suoque hospite virgis supplicium crudelissime sumeret. quod cum esset perspicuum, de amicorum hospitumque suorum sententia Thermis Sthenius Romam profugit: hiemi fluctibusque sese committere maluit quam non istam communem Siculorum tempestatem calamitatemque vitaret.

iste homo omnis aequus atque ab cupiditas removeo sui cognosco sum confirmo paro ad causa dico venio hora nonus iubeo non sum obscurus quis homo improbus atque nefarius cogito neque enim ipse satis occulto neque mulier taceo possum intellego sum is iste ago ut cum sthenius sine ullus argumentum atque sine testis damno tum homo nefarius de homo nobilis atque is aetas suo hospes virga supplicium crudelis sumo qui cum sum perspicuus de amicus hospes suus sententia thermus sthenius roma profugio hiems fluctus sui committo malo quam non iste communis siculus tempestas calamitas vito


sane ne haec quidem mihi res placebat; neque tantopere quid in hac sorte metuendum mihi esset intellegebam. Vnum illud ex hominibus certis, ex quibus omnia comperi, reperiebam, fiscos compluris cum pecunia Siciliensi a quodam senatore ad equitem Romanum esse translatos; ex his quasi X fiscos ad senatorem illum relictos esse comitiorum meorum nomine; divisores omnium tribuum noctu ad istum vocatos.

sanus ne hic quidem ego res placeo neque tantopere quis in hic sors metuo ego sum intellego vnus ille ex homo certus ex qui omnis comperio reperio fiscus complures cum pecunia siciliensis ab quidam senator ad eques romanus sum transfero ex hic quasi decem fiscus ad senator ille relinquo sum comitium meus nomen divisor omnis tribus nox ad iste voco


itaque hoc mihi reservabo genus totum integrum: ad illam quam institui causam frumenti ac decumarum revertar. qui cum agros maximos et feracissimos per se ipsum, hoc est per Apronium, Verrem alterum, depopularetur, ad minores civitates habebat alios quos tamquam canis immitteret, nequam homines et improbos, quibus aut frumentum aut pecuniam publice cogebat dari.A. Valentius est in Sicilia interpres, quo iste interprete non ad linguam Graecam, sed ad furta et flagitia uti solebat. fit hic interpres, homo levis atque egens, repente decumanus; emit agri Liparensis miseri atque ieiuni decumas tritici medimnis DC. Liparenses vocantur; ipsi accipere decumas et numerare Valentio coguntur lucri HS xxx. per deos immortalis, utrum tibi sumes ad defensionem, tantone minoris te decumas vendidisse ut ad medimna DC HS xxx lucri statim sua voluntate civitas adderet, hoc est tritici medimnum ii, an, cum magno decumas vendidisses, te expressisse ab invitis Liparensibus hanc pecuniam?

itaque hic ego reservo genus totus integer ad ille quam instituo causa frumentum atque decumaris revorto qui cum ager magnus et ferax per sui ipse hic sum per apronius verres alter depopulor ad paruus civitas habeo alius qui tamquam canis immitto nequam homo et improbus qui aut frumentum aut pecunia publicus cogo do ab valeo sum in sicilia interpres quo iste interpres non ad lingua graece sed ad furtum et flagitium uti soleo fio hic interpres homo levis atque egeo repens decimanus emo ager liparensis miser atque jejunus decimus triticum medimnum sescenti liparensis voco ipse accipio decimus et numeraris valentio cogo lucrum sestertius xxx per deus immortal utrum tu sumo ad defensio tantus paruus tu decimus vendo ut ad medimnum sescenti sestertius xxx lucrum statim suus voluntas civitas addo hic sum triticum medimnum is an cum magnus decimus vendo tu exprimo ab invitus liparensis hic pecunia


nunc vero quid faciat Hortensius? avaritiaene crimina frugalitatis laudibus deprecetur? at hominem flagitiosissimum libidinosissimum nequissimumque defendit. an ab hac eius infamia nequitia vestros animos in aliam partem fortitudinis commemoratione traducat? at homo inertior, ignavior, magis vir inter mulieres, impura inter viros muliercula proferri non potest. at mores commodi. quis contumacior, quis inhumanior, quis superbior? at haec sine cuiusquam malo. quis acerbior, quis insidiosior, quis crudelior umquam fuit? in hoc homine atque in eius modi causa quid facerent omnes Crassi et Antonii? tantum, opinor, Hortensi: ad causam non accederent neque in alterius impudentia sui pudoris existimationem amitterent. liberi enim ad causas solutique veniebant, neque committebant ut, si impudentes in defendendo esse noluissent, ingrati in deserendo existimarentur.

nunc verus quis facio hortensius avaritia crimen frugalitas laus deprecor at homo flagitiosus libidinosus nequissimumque defendo an ab hic is infamia nequitia vester animus in alius pars fortitudo commemoratio traduco at homo iners ignavus magis vir inter mulier impurus inter vir muliercula profero non possum at mos commodus quis contumax quis inhumanus quis superbus at hic sine quisquam malus quis acerbus quis insidiosus quis crudelis umquam sum in hic homo atque in is modus causa quis facio omnis crassus et antonius tantus opinor hortensius ad causa non accedo neque in alter impudens suus pudor existimatio amitto liber enim ad causa solvo venio neque committo ut si impudens in defendo sum nolo ingratus in desero existimo


quid? de Apollonio, Diocli filio, Panhormitano, cui gemino cognomen est, praeteriri potest? ecquid hoc tota Sicilia clarius, ecquid indignius, ecquid manifestius proferri potest? quem, ut Panhormum venit, ad se vocari et de tribunali citari iussit concursu magno frequentiaque conventus. homines statim loqui: 'mirabar quod Apollonius, homo pecuniosus, tam diu ab isto maneret integer; excogitavit nescio quid, nescio quid attulit; profecto homo dives repente a Verre non sine causa citatur.' exspectatio summa omnium quidnam id esset, cum exanimatus subito ipse accurrit cum adulescente filio; nam pater grandis natu iam diu lecto tenebatur.

quis de apollonius diocli filius panhormitanus qui geminus cognomen sum praetereo possum ecquis hic totus sicilia clarus ecquis indignus ecquis manifestius profero possum qui ut panhormus venio ad sui vocaris et de tribunal citaris iubeo concursus magnus frequens convenio homo statim loquor miro qui apollonius homo pecuniosus tam diu ab iste maneo integer excogito nescio quis nescio quis affero profecto homo dives repens ab verres non sine causa cito exspectatio summus omnis quisnam is sum cum exanimo subeo ipse accurro cum adulescens filius nam pater grandis natus iam diu lectus teneo


ac primum de Agyrinensi populo fideli et inlustri breviter cognoscite. Agyrinensis est in primis honesta Siciliae civitas hominum ante hunc praetorem locupletium summorumque aratorum. eius agri decumas cum emisset idem Apronius, Agyrium venit. qui cum apparitoribus eo et vi ac minis venisset, poscere pecuniam grandem coepit ut accepto lucro discederet; nolle se negoti quicquam habere dicebat, sed accepta pecunia velle quam primum in aliam civitatem occurrere. sunt omnes Siculi non contemnendi, si per nostros magistratus liceat, sed homines et satis fortes et plane frugi ac sobrii, et in primis haec civitas de qua loquor, iudices.

atque primus de agyrinensis populus fidelis et illustris brevis cognosco agyrinensis sum in primus honestus sicilia civitas homo ante hic praetor locuples summus arator is ager decimus cum emo idem apronius agyrium venio qui cum apparitor is et vis atque minae venio posco pecunia grandis coepio ut accipio lucrum discedo nolo sui negotium quisquam habeo dico sed accipio pecunia volo quam primus in alius civitas occurro sum omnis siculis non contemno si per noster magistratus licet sed homo et satis fortis et planus frugi atque sobrius et in primus hic civitas de qui loquor iudex


cum bellis Carthaginiensibus Sicilia vexata est, et post nostra patrumque memoria cum bis in ea provincia magnae fugitivorum copiae versatae sunt, tamen aratorum interitio facta nulla est. tum sementi prohibita aut messe amissa fructus annuus interibat; tamen incolumis numerus manebat dominorum atque aratorum; tum qui M. Laevino aut P. Rupilio aut M'. Aquilio praetores in eam provinciam successerant aratores reliquos non colligebant. tantone plus Verres cum Apronio provinciae Siciliae calamitatis importavit quam aut Hasdrubal cum Poenorum exercitu, aut Athenio cum fugitivorum maximis copiis, ut temporibus illis, simul atque hostis superatus esset, ager araretur omnis neque aratori praetor per litteras supplicaret neque eum praesens oraret ut quam plurimum sereret; nunc autem ne post abitum quidem huius importunissimae pestis quisquam reperiretur qui sua voluntate araret, pauci essent reliqui qui L. Metelli auctoritate in agros atque ad suum larem familiarem redirent?

cum bellum carthaginiensis sicilia vexo sum et post noster pater memoria cum bis in is provincia magnus fugitivus copia verso sum tamen arator interitio facio nullus sum tum sementis prohibeo aut meto amitto fructus annuus intereo tamen incolumis numerus maneo dominus atque arator tum qui m laevinus aut p rupilius aut m aquilius praetor in is provincia succedo arator reliquus non colligo tantus multus verres cum apronius provincia sicilia calamitas importo quam aut hasdrubal cum poenus exercitus aut athenio cum fugitivus magnus copia ut tempus ille simul atque hostis supero sum ager aro omnis neque arator praetor per littera supplico neque is praesens oro ut quam multus sero nunc autem ne post abeo quidem hic importunus pestis quisquam reperio qui suus voluntas aro paucus sum reliquus qui l metellus auctoritas in ager atque ad suus lar familiaris redeo


quod autem est ad introitum Ponti, id, cum tam multa ex illo mari bella emerserint, tam multa porro in Pontum invecta sint, usque ad hanc diem integrum inviolatumque servatum est. hoc tertium, quod erat Syracusis, quod M. Marcellus armatus et victor viderat, quod religioni concesserat, quod cives atque incolae colere, advenae non solum visere verum etiam venerari solebant, id C. Verres ex templo Iovis sustulit.

qui autem sum ad introeo pontus is cum tam multus ex ille mare bellum emergo tam multus porro in pontus inveho sum usque ad hic dies integer inviolo servo sum hic tertius qui sum syracusae qui m marcellus armo et victor video qui religio concedo qui civis atque incola colo advena non solus viso verus etiam veneraris soleo is que verres ex templum iuppiter tollo


O clementiam populi Romani seu potius patientiam miram ac singularem! civem Romanum securi esse percussum M. Annius, eques Romanus, dicit, taces: archipiratam negat, fateris. fit gemitus omnium et clamor, cum tamen a praesenti supplicio tuo continuit populus Romanus se et repressit et salutis suae rationem iudicum severitati reservavit. quid? sciebas tibi crimini datum iri? quam ob rem sciebas, quam ob rem etiam suspicabare? inimicum habebas neminem; si haberes, tamen non ita vixeras ut metum iudici propositum habere deberes. an te, id quod fieri solet, conscientia timidum suspiciosumque faciebat? qui igitur, cum esses cum imperio, iam tum crimen et iudicium horrueris, cum tot testibus coarguare potes de damnatione dubitare?

o clementia populus romanus seu potis patientia mirus atque singularis civis romanus securus sum percutio m annius eques romanus dico taceo archipirata nego fateor fio gemitus omnis et clamor cum tamen ab praesens supplicium tuus contineo populus romanus sui et reprimo et salus suus ratio iudex severitas reservo quis scio tu crimen do eo quam ob res scio quam ob res etiam suspicabaris inimicus habeo nemo si habeo tamen non ita vivo ut metus judicium propono habeo debeo an tu is qui fio soleo conscientia timidus suspiciosus facio qui igitur cum sum cum imperium iam tum crimen et iudicium horreo cum tot testis coarguaris possum de damnatio dubitaris


verum haec civitas isti praedoni ac piratae Siciliensi Phaselis fuit; huc omnia undique deferebantur, apud istos relinquebantur; quod celari opus erat, habebant sepositum et reconditum; per istos quae volebat clam imponenda, occulte exportanda curabat; navem denique maximam, quam onustam furtis in Italiam mitteret, apud istos faciundam aedificandamque curavit; pro hisce rebus vacatio data est ab isto sumptus, laboris, militiae, rerum denique omnium; per triennium soli non modo in Sicilia verum, ut opinio mea fert, his quidem temporibus in omni orbe terrarum vacui, expertes, soluti ac liberi fuerunt ab omni sumptu, molestia, munere. hinc illa Verria nata sunt, quod in convivium sex.

verus hic civitas iste praedo atque pirata siciliensis phaselis sum huc omnis undique defero apud iste relinquo qui celaris opus sum habeo sepono et recondo per iste qui volo clam impono occulte exporto curo navo denique maximus quam onustus furtum in italia mitto apud iste facio aedifico curo pro hic res vacatio do sum ab iste sumptus labor militia res denique omnis per triennium solus non modo in sicilia verus ut opinio meus fero hic quidem tempus in omnis orbis terra vacuus expers soluo atque liber sum ab omnis sumo molestia munus hinc ille verrius nata sum qui in convivium sex


at idem fecit Sacerdos. hominem innocentem et summa prudentia praeditum nominas; sed tum idem fecisse erit existimandus si eodem consilio fecerit. nam genus aestimationis ipsum a me numquam est reprehensum, sed eius aequitas aratorum commodo et voluntate perpenditur. non potest reprehendi ulla aestimatio quae aratori non modo incommoda non est sed etiam grata est. Sacerdos ut in provinciam venit, frumentum in cellam imperavit. cum esset ante novum tritici modius denariis v petiverunt ab eo civitates ut aestimaret. remissior aliquanto eius fuit aestimatio quam annona; nam aestimavit denariis iii . vides eandem aestimationem propter temporis dissimilitudinem in illo laudis causam habere, in te criminis, in illo benefici, in te iniuriae.

at idem facio sacerdos homo innocens et summus prudentia praeditus nomino sed tum idem facio sum existimo si idem consilium facio nam genus aestimatio ipse ab ego numquam sum reprehendo sed is aequitas arator commodum et voluntas perpendo non possum reprehendo ullus aestimatio qui arator non modo incommodus non sum sed etiam gratus sum sacerdos ut in provincia venio frumentum in cella impero cum sum ante novus triticum modius denarius v peto ab is civitas ut aestimo remitto aliquantus is sum aestimatio quam annona nam aestimo denarius iii video idem aestimatio propter tempus dissimilitudo in ille laus causa habeo in tu crimen in ille beneficus in tu iniuria


tua ratio est ut secundum binos ludos mihi respondere incipias, mea ut ante primos ludos comperendinem. ita fiet ut tua ista ratio existimetur astuta, meum hoc consilium necessarium. verum illud quod institueram dicere, mihi rem tecum esse, huius modi est. ego cum hanc causam Siculorum rogatu recepissem, idque mihi amplum et praeclarum existimassem, eos velle meae fidei diligentiaeque periculum facere qui innocentiae abstinentiaeque fecissent, tum suscepto negotio maius quiddam mihi proposui, in quo meam in rem publicam voluntatem populus Romanus perspicere posset.

tuus ratio sum ut secundus bini ludus ego respondeo incipio meus ut ante primus ludus comperendo ita fio ut tuus iste ratio existimo astutus meus hic consilium necessarius verus ille qui instituo dico ego res tu sum hic modus sum ego cum hic causa siculus rogo recipio is ego amplus et praeclaris existimo is volo meus fides diligentia periculum facio qui innocentia abstinentia facio tum suscepto negotium magnus quidam ego propono in quo meus in res publicus voluntas populus romanus perspicio possum


'fecit fecerit'? quis umquam edixit isto modo? quis umquam eius rei fraudem aut periculum proposuit edicto, quae neque post edictum reprehendi neque ante edictum provideri potuit? iure, legibus, auctoritate omnium qui consulebantur, testamentum P. Annius fecerat non improbum, non inofficiosum, non inhumanum: quodsi ita fecisset, tamen post illius mortem nihil de testamento illius novi iuris constitui oporteret. Voconia lex te videlicet delectabat. imitatus esses ipsum illum C. Voconium, qui lege sua hereditatem ademit nulli neque virgini neque mulieri: sanxit in posterum, qui post eos censores census esset, ne quis heredem virginem neve mulierem faceret.

facio facio quis umquam edico iste modo quis umquam is res fraudo aut periculum propono edictum qui neque post edictum reprehendo neque ante edictum provideo possum ius lex auctoritas omnis qui consulo testamentum p annius facio non improbus non inofficiosus non inhumanus quodsi ita facio tamen post ille mors nihil de testamentum ille nosco ius constituo oportet voconius lex tu videlicet delecto imitor sum ipse ille que voconius qui lex suus hereditas adimo nullus neque virgo neque mulier sancio in posterus qui post is censor census sum ne quis heres virgo neve mulier facio


vobis autem, iudices, quid hoc indignius aut quid minus ferendum videri potest? Verresne habebit domi suae candelabrum Iovis e gemmis auroque perfectum? cuius fulgore conlucere atque inlustrari Iovis optimi maximi templum oportebat, id apud istum in eius modi conviviis constituetur, quae domesticis stupris flagitiisque flagrabunt? in istius lenonis turpissimi domo simul cum ceteris Chelidonis hereditariis ornamentis Capitoli ornamenta ponentur? quid huic sacri umquam fore aut quid religiosi fuisse putatis qui nunc tanto scelere se obstrictum esse non sentiat, qui in iudicium veniat ubi ne precari quidem Iovem optimum maximum atque ab eo auxilium petere more omnium possit? a quo etiam di immortales sua repetunt in eo iudicio quod hominibus ad suas res repetendas est constitutum. miramur Athenis Minervam, Deli Apollinem, Iunonem Sami, Pergae Dianam, multos praeterea ab isto deos tota Asia Graeciaque violatos, qui a Capitolio manus abstinere non potuerit? quod privati homines de suis pecuniis ornant ornaturique sunt, id C. Verres ab regibus ornari non passus est.

tu autem iudex quis hic indignus aut quis paruus fero video possum verres habeo domus suus candelabrum iuppiter e gemma aurum perficio qui fulgor colluceo atque inlustraris iuppiter bonus magnus templum oportet is apud iste in is modus convivium constituo qui domesticus stuprum flagitium flagro in iste leno turpis domus simul cum ceterus chelidon hereditarius ornamentum capitolium ornamentum pono quis hic sacer umquam sum aut quis religiosus sum puto qui nunc tantus scelus sui obstringo sum non sentio qui in iudicium venio ubi ne precor quidem iuppiter bonus magnus atque ab is auxilium peto mos omnis possum ab quo etiam deus immortalis suus repeto in is iudicium qui homo ad suus res repeto sum constituo miror athenae minerva delis apollo juno samos perga diana multus praeterea ab iste deus totus asia graecia violo qui ab capitolium manus abstineo non possum qui privo homo de suus pecunia orno orno sum is que verres ab rex ornaris non patior sum


ad Cn. Pompeium, clarissimum virum et fortissimum, permulti occiso Perperna ex illo Sertoriano numero militum confugerunt. quem non ille summo cum studio salvum incolumemque servavit? cui civi supplicanti non illa dextera invicta fidem porrexit et spem salutis ostendit? itane vero? quibus fuit portus apud eum quem contra arma tulerant, iis apud te, cuius nullum in re publica momentum umquam fuit, mors et cruciatus erat constitutus?vide quam commodam defensionem excogitaris! malo mehercule id quod tu defendis his iudicibus populoque Romano quam id quod ego insimulo probari, malo, inquam, te isti generi hominum quam mercatoribus et naviculariis inimicum atque infestum putari; meum enim crimen avaritiae te nimiae coarguit, tua defensio furoris cuiusdam et immanitatis et inauditae crudelitatis et paene novae proscriptionis.

ad cn pompejus clarus vir et fortis permultus occido perperna ex ille sertorianus numerus miles confugio qui non ille superus cum studium salvus incolumis servo qui cieo supplico non ille dextera invictus fides porrigo et spes salus ostendo ito verus qui sum portus apud is qui contra arma fero is apud tu qui nullus in res publicus momentum umquam sum mors et cruciatus sum constituo video quam commodus defensio excogitaris malus hercules is qui tu defendo hic judex populo romanus quam is qui ego insimulo probaris malus inquam tu iste gener homo quam mercator et navicularius inimicus atque infestus putaris meus enim crimen avaritia tu nimius coarguo tuus defensio furor quidam et immanitas et inaudio crudelitas et paene novus proscriptio


sed quid ego hospiti iura in hac immani belua commemoro? qui Sthenium Thermitanum, hospitem suum, cuius domum per hospitium exhausit et exinanivit, absentem in reos rettulerit, causa indicta capite damnarit, ab eo nunc hospitiorum iura atque officia quaeramus? cum homine crudeli nobis res est an cum fera atque immani belua? te patris lacrimae de innocentis fili periculo non movebant; cum patrem domi reliquisses, filium tecum haberes, te neque praesens filius de liberum caritate neque absens pater de indulgentia patria commonebat?

sed quis ego hospes ius in hic immanis belua commemoro qui sthenius thermitani hospes suus qui domus per hospitium exhaurio et exinanio absum in reus refero causa indico caput damno ab is nunc hospitium ius atque officium quaero cum homo crudelis nos res sum an cum ferus atque immanis belua tu pater lacrima de innocens filis periculum non moveo cum pater domus relinquo filius tu habeo tu neque praesens filius de liber caritas neque absum pater de indulgeo patria commoneo


quis vestrum igitur nescit quanti haec aestimentur? in auctione signum aeneum non maximum HS XL venire non vidimus? quid? si velim nominare homines qui aut non minoris aut etiam pluris emerint, nonne possum? etenim qui modus est in his rebus cupiditatis, idem est aestimationis; difficile est finem facere pretio nisi libidini feceris. video igitur Heium neque voluntate neque difficultate aliqua temporis nec magnitudine pecuniae adductum esse ut haec signa venderet, teque ista simulatione emptionis vi, metu, imperio, fascibus ab homine eo quem, una cum ceteris sociis, non solum potestati tuae sed etiam fidei populus Romanus commiserat eripuisse atque abstulisse.

quis vester igitur nescio quantus hic aestimo in auctio signum aeneus non magnus sestertius xl venio non video quis si volo nominaris homo qui aut non paruus aut etiam multus emo nonne possum etenim qui modus sum in hic res cupiditas idem sum aestimatio difficilis sum finis facio pretium nisi libido facio video igitur heius neque voluntas neque difficultas aliqui tempus neque magnitudo pecunia adduco sum ut hic signum vendo tu iste simulatio emptio vis metus imperium fascis ab homo is qui unus cum ceterus socius non solus potestas tuus sed etiam fides populus romanus committo eripio atque aufero


nunc ne novo querimoniae genere uti possit Hortensius et ea dicere, opprimi reum de quo nihil dicat accusator, nihil esse tam periculosum fortunis innocentium quam tacere adversarios; et ne aliter quam ego velim meum laudet ingenium, cum dicat me, si multa dixissem, sublevaturum fuisse eum quem contra dicerem, quia non dixerim, perdidisse: morem illi geram, utar oratione perpetua, non quo iam hoc sit necesse, verum ut experiar utrum ille ferat molestius me tunc tacuisse an nunc dicere.

nunc ne novo querimonia genus uti possum hortensius et is dico opprimo reus de quo nihil dico accusator nihil sum tam periculosus fortuna innocens quam taceo adversarius et ne aliter quam ego volo meus laudo ingenium cum dico ego si multus dico sublevo sum is qui contra dico quia non dico perdo mos ille gero uto oratio perpetuus non quo iam hic sum necesse verus ut experior utrum ille fero molestus ego tunc taceo an nunc dico


cum haec maxime cognosceremus et in manibus tabulas haberemus, repente aspicimus lituras eius modi quasi quaedam vulnera tabularum recentia. statim suspicione offensi ad ea ipsa nomina oculos animumque transtulimus. erant acceptae pecuniae C. VERRVCIO C. F., sic tamen ut usque ad alterum R litterae constarent integrae, reliquae omnes essent in litura; alterum, tertium, quartum, permulta erant eiusdem modi nomina. cum manifesto res flagitiosa litura tabularum atque insignis turpitudo teneretur, quaerere incipimus de Carpinatio quisnam is esset Verrucius quicum tantae pecuniae rationem haberet. haerere homo, versari, rubere. quod lege excipiuntur tabulae publicanorum quo minus Romam deportentur, ut res quam maxime clara et testata esse posset, in ius ad Metellum Carpinatium voco tabulasque societatis in forum defero. fit maximus concursus hominum, et, quod erat Carpinati nota cum isto praetore societas ac faeneratio, summe exspectabant omnes quidnam in tabulis teneretur.

cum hic magnus cognosco et in manus tabula habeo repens aspicio litura is modus quasi quidam vulnero tabularis recens statim suspicio offendo ad is ipse nomen oculus animus transfero sum accipio pecunia que verrvcio que f sic tamen ut usque ad alter romanus littera consto integer reliquus omnis sum in litura alter tertius quartus permultus sum idem modus nomen cum manifesto res flagitiosus litura tabularis atque insignis turpitudo teneo quaero incipio de carpinatius quisnam is sum verrucius qui tantus pecunia ratio habeo haereo homo versaris rubeo qui lex excipio tabula publicanus quo paruus roma deporto ut res quam magnus clarus et testo sum possum in ius ad metellus carpinatius voco tabula societas in forum defero fio magnus concursus homo et qui sum carpinatius nosco cum iste praetor societas atque faeneratio summus exspecto omnis quisnam in tabula teneo


A me tametsi satis habent, tamen, si res aliter acciderit, plus habebunt fortasse quam postulant. nam si qua vis istum de vestra severitate eripuerit, id quod neque metuo, iudices, neque ullo modo fieri posse video,—sed si in hoc me ratio fefellerit, Siculi causam suam perisse querentur et mecum pariter moleste ferent, populus quidem Romanus brevi, quoniam mihi potestatem apud se agendi dedit, ius suum me agente suis suffragiis ante Kalendas Februarias recuperabit. ac si de mea gloria atque amplitudine quaeritis, iudices, non est alienum meis rationibus istum mihi ex hoc iudicio ereptum ad illud populi Romani iudicium reservari. splendida est illa causa, probabilis mihi et facilis, populo grata atque iucunda; denique si videor hic, id quod ego non quaesivi, de uno isto voluisse crescere, isto absoluto, quod sine multorum scelere fieri non potest, de multis mihi crescere licebit. sed mehercule vestra reique publicae causa, iudices, nolo in hoc delecto consilio tantum flagiti esse commissum, nolo eos iudices quos ego probarim atque delegerim sic in hac urbe notatos isto absoluto ambulare ut non cera sed caeno obliti esse videantur.

ab ego tametsi satis habeo tamen si res aliter accido multus habeo fortasse quam postulo nam si qui volo iste de vester severitas eripio is qui neque metuo iudex neque ullus modo fio possum video sed si in hic ego ratio fallo siculis causa suus pereo queror et ego pariter molestus fero populus quidem romanus brevis quoniam ego potestas apud sui ago do ius suus ego ago suus suffragium ante kalendae februarius recupero atque si de meus gloria atque amplitudo quaero iudex non sum alienus meus ratio iste ego ex hic iudicium eripio ad ille populus romanus iudicium reservaris splendidus sum ille causa probabilis ego et facilis populus gratus atque iucundus denique si video hic is qui ego non quaero de unus iste volo cresco iste absolvo qui sine multus scelus fio non possum de multus ego cresco liceo sed hercules vester redeo publicus causa iudex nolo in hic delecto consilium tantus flagitium sum committo nolo is iudex qui ego probo atque deligo sic in hic urbs noto iste absolvo ambulo ut non cero sed caenum obliuiscor sum video


verum haec tum queremur si quid de vobis per eum ordinem agetur, qui ordo a vobis adhuc solis contemptus est. in populi Romani quidem conspectum quo ore vos commisistis? nec prius illam crucem, quae etiam nunc civis Romani sanguine redundat, quae fixa est ad portum urbemque vestram, revellistis neque in profundum abiecistis locumque illum omnem expiastis, quam Romam atque in horum conventum adiretis? in Mamertinorum solo foederato atque pacato monumentum istius crudelitatis constitutum est. vestrane urbs electa est ad quam cum adirent ex Italia cives crucem civis Romani prius quam quemquam amicum populi Romani viderent? quam vos Reginis, quorum civitati invidetis, itemque incolis vestris, civibus Romanis, ostendere soletis, quo minus sibi adrogent minusque vos despiciant, cum videant ius civitatis illo supplicio esse mactatum.

verus hic tum queror si quis de tu per is ordo ago qui ordo ab tu adhuc sol contemno sum in populus romanus quidem conspectus quo os tu committo neque prior ille crux qui etiam nunc civis romanus sanguis redundo qui figo sum ad portus urbs vester revello neque in profundum abicio locus ille omnis expio quam roma atque in hic convenio adeo in mamertinus solum foedero atque pacatum monumentum iste crudelitas constituo sum vester urbs eligo sum ad quam cum adeo ex italia civis crux civis romanus prior quam quisquam amicus populus romanus video quam tu rego qui civitas invideo ito incolo vester civis romanus ostendo solo quo paruus sui adrogo parvus tu despicio cum video ius civitas ille supplicium sum mactas


haec tum dicerem, si statuas Metellus non reposuisset: velim quaerere nunc ex ipso Metello, quidnam sua vi et auctoritate mihi ex hac oratione praeciderit. eadem opinor omnia convenire. neque enim, si maxime statuae deiectae essent ego eas vobis possem iacentis ostendere; hoc uno uterer, civitatem tam gravem iudicasse statuas C. Verris demoliendas. hoc mihi Metellus non eripuit; haec etiam addidit, ut quererer, si mihi videretur, tam iniquo iure sociis atque amicis imperari ut iis ne in suis quidem beneficiis libero iudicio uti liceret, vos rogarem ut coniecturam faceretis qualem in his rebus in me L. Metellum fuisse putaretis, in quibus obesse mihi posset, cum in hac re tam aperta cupiditate fuerit, in qua nihil obfuit. sed ego Metello non irascor neque ei suam vacationem eripio, qua ille apud omnis utitur, ut nihil malitiose neque consulto fecisse videatur.

hic tum dico si statua metellus non repono volo quaero nunc ex ipse metellus quisnam suus vis et auctoritas ego ex hic oratio praecido idem opinor omnis convenio neque enim si magnus statua deicio sum ego is tu possum iaceo ostendo hic unus uto civitas tam gravis judico statua que verres demolio hic ego metellus non eripio hic etiam addo ut queror si ego video tam iniquus ius socius atque amicus imperaris ut is ne in suus quidem beneficium liber iudicium uti licet tu rogaris ut conicio facio qual in hic res in ego l metellus sum puto in qui obsum ego possum cum in hic res tam apertus cupiditas sum in qui nihil obsum sed ego metellus non irasco neque is suus vacatio eripio qui ille apud omnis uto ut nihil malitiosus neque consultum facio video


an quia tum Cn. Dolabella in eum qui ei myoparoni praefuerat, Milesiisque rem gestam renuntiarat, animadvertere tuo rogatu conatus est, renuntiationemque eius, quae erat in publicas litteras relata illorum legibus, tolli iusserat, idcirco te ex hoc crimine elapsum esse arbitrabare? multum te ista fefellit opinio, et quidem multis in locis. semper enim existimasti, et maxime in Sicilia, satis cautum tibi ad defensionem fore, si aut referri aliquid in litteras publicas vetuisses, aut quod relatum esset tolli coegisses. hoc quam nihil sit, tametsi ex multis Siciliae civitatibus priore actione didicisti, tamen etiam in hac ipsa civitate cognosce. sunt illi quidem dicto audientes, quam diu adsunt ii qui imperant: simul ac discesserunt, non solum illud perscribunt quod tum prohibiti sunt, sed etiam causam adscribunt cur non tum in litteras relatum sit. manent istae litterae Mileti, manent, et dum erit illa civitas manebunt.

an quia tum cn dolabella in is qui is myoparo praesum milesius res gero renuntio animadverto tuus rogo conor sum renuntiatio is qui sum in publicus littera refero ille lex tollo iubeo idcirco tu ex hic crimen elabor sum arbitrabaris multus tu iste fallo opinio et quidem multus in locus semper enim existimo et magnus in sicilia satis caueo tu ad defensio sum si aut refero aliquis in littera publicus veto aut qui refero sum tollo cogo hic quam nihil sum tametsi ex multus sicilia civitas prior actio disco tamen etiam in hic ipse civitas cognosco sum ille quidem dico audio quam diu adsum is qui impero simul atque discedo non solus ille perscribo qui tum prohibeo sum sed etiam causa adscribo cur non tum in littera refero sum maneo iste littera miletus maneo et dum sum ille civitas maneo


quid dicis? an bello fugitivorum Siciliam virtute tua liberatam? Magna laus et honesta oratio; sed tamen quo bello? nos enim, post illud bellum quod M'. Aquilius confecit, sic accepimus, nullum in Sicilia fugitivorum bellum fuisse. 'at in Italia fuit.' fateor, et magnum quidem ac vehemens. num igitur ex eo bello partem aliquam laudis appetere conaris? num tibi illius victoriae gloriam cum M. Crasso aut Cn. Pompeio communicatam putas? non arbitror hoc etiam tuae deesse impudentiae, ut quicquam eius modi dicere audeas. obstitisti videlicet ne ex Italia transire in Siciliam fugitivorum copiae possent. Vbi, quando, qua ex parte? cum aut ratibus aut navibus conarentur accedere? nos enim nihil umquam prorsus audivimus, sed illud audivimus, M. Crassi, fortissimi viri, virtute consilioque factum ne ratibus coniunctis freto fugitivi ad Messanam transire possent, a quo illi conatu non tanto opere prohibendi fuissent, si ulla in Sicilia praesidia ad illorum adventum opposita putarentur.

quis dico an bellum fugitivus sicilia virtus tuus libero magnus laus et honestus oratio sed tamen quo bellum nos enim post ille bellum qui m aquilius confacio sic accipio nullus in sicilia fugitivus bellum sum at in italia sum fateor et magnus quidem atque vehemens num igitur ex is bellum pars aliqui laus appeto conaris num tu ille victoria gloria cum m crassus aut cn pompejus communico puto non arbitror hic etiam tuus desum impudentia ut quisquam is modus dico audeo obsto videlicet ne ex italia transeo in sicilia fugitivus copia possum vbi quando qui ex pars cum aut ratis aut navis conor accedo nos enim nihil umquam prorsus audio sed ille audio m crassus fortis vir virtus consilior facio ne ratis conjungo fretus fugitivus ad messana transeo possum ab quo ille conatus non tantus opus prohibeo sum si ullus in sicilia praesidium ad ille advenio oppono puto


num tibi insultare in calamitate, num intercludere perfugia Martem quodsi illorum fortunae, num casus bellicos exprobrare aut obicere videor? tametsi solent ii fortunam sibi obici nolle qui se fortunae commiserunt, qui in eius periculis sunt ac varietate versati. istius quidem calamitatis tuae fortuna particeps non fuit. homines enim in proeliis, non in conviviis belli fortunam periclitari solent; in illa autem calamitate non fuisse communem, sed venerem possumus dicere. fortunam tibi obici non oportet, cur tu fortunae innocentium veniam ac locum non dedisti?

num tu insulto in calamitas num intercludo perfugium mars quodsi ille fortuna num casus bellicus exprobraris aut obicio video tametsi soleo is fortuna sui obicio nolo qui sui fortuna committo qui in is periculum sum atque varietas verso iste quidem calamitas tuus fortuna particeps non sum homo enim in proelium non in convivium bellum fortuna periclitaris soleo in ille autem calamitas non sum communis sed venerem possum dico fortuna tu obicio non oportet cur tu fortuna innocens venio atque locus non do


etenim sine dubio, iudices, in hac causa ea res in discrimen adducitur. reus est enim nocentissimus; qui si condemnatur, desinent homines dicere his iudiciis pecuniam plurimum posse; sin absolvitur, desinemus nos de iudiciis transferendis recusare. tametsi de absolutione istius neque ipse iam sperat nec populus Romanus metuit: de impudentia singulari, quod adest, quod respondet, sunt qui mirentur. mihi pro cetera eius audacia atque amentia ne hoc quidem mirandum videtur; multa enim et in deos et in homines impie nefarieque commisit, quorum scelerum poenis agitatur et a mente consilioque deducitur.

etenim sine dubius iudex in hic causa is res in discrimen adduco reus sum enim noceo qui si condemno desino homo dico hic iudicium pecunia multus possum sin absolvo desino nos de iudicium transfero recusaris tametsi de absolutio iste neque ipse iam spero neque populus romanus metuo de impudens singularis qui adsum qui respondeo sum qui miro ego pro ceterus is audacia atque amentia ne hic quidem miror video multus enim et in deus et in homo impius nefarius committo qui scelus poenio agito et ab mens consilior deduco


nunc cum ipse causam illius tumultus neque veram dicere neque falsam confingere audeat, homo autem ordinis sui frugalissimus, qui tum accensus C. Neroni fuit, P. Tettius, haec eadem se Lampsaci cognosse dixerit, vir omnibus rebus ornatissimus, C. Varro, qui tum in Asia militum tribunus fuit, haec eadem ipse se ex Philodamo audisse dicat, potestis dubitare quin istum fortuna non tam ex illo periculo eripere voluerit quam ad vestrum iudicium reservare? Nisi vero illud dicet, quod et in Tetti testimonio priore actione interpellavit Hortensius—quo tempore quidem signi satis dedit, si quid esset quod posset dicere, se tacere non posse, ut, quam diu tacuit in ceteris testibus, scire omnes possemus nihil habuisse quod diceret: hoc tum dixit, Philodamum et filium eius a C. Nerone esse damnatos.

nunc cum ipse causa ille tumultus neque verus dico neque falsus confingo audeo homo autem ordo suus frugalis qui tum accendo que nero sum p tettius hic idem sui lampsacus cogo dico vir omnis res orno que varro qui tum in asia miles tribunus sum hic idem ipse sui ex philodamus audio dico possum dubitaris quin iste fortuna non tam ex ille periculum eripio volo quam ad vester iudicium reservaris nisus verus ille dico qui et in tettius testimonium prior actio interpello hortensius quo tempus quidem signum satis do si quis sum qui possum dico sui taceo non possum ut quam diu taceo in ceterus testis scio omnis possum nihil habeo qui dico hic tum dico philodamus et filius is ab que nero sum damno


ageret videlicet causam arator; nihil sibi frumenti ab Apronio relictum, bona sua etiam direpta, se pulsatum verberatumque diceret; conferrent viri boni capita, de comissatione loquerentur inter se ac de mulierculis, si quas a praetore abeuntis possent deprehendere; res agi videretur. surrexisset Apronius, nova dignitas publicani, non ut decumanus squaloris plenus ac pulveris, sed unguentis oblitus, vino vigiliisque languidus; omnia primo motu ac spiritu suo vini unguenti corporis odore complesset. dixisset haec quae volgo dicere solebat, non se decumas emisse, sed bona fortunasque aratorum, non se decumanum esse Apronium, sed Verrem alterum dominum illorum ac tyrannum. quae cum dixisset, illi viri optimi de cohorte istius recuperatores non de absolvendo Apronio deliberarent, sed quaererent ecquo modo petitorem ipsum Apronio condemnare possent.

ago videlicet causa arator nihil sui frumentum ab apronius relinquo bonus suus etiam direptor sui pulso verbero dico confero vir bonus caput de comissatio loquor inter sui atque de mulierculis si qui ab praetor abeo possum deprehendo res ago video surgo apronius novo dignitas publicanus non ut decimanus squalor plenus atque pulvis sed unguentum obliuiscor vinum vigilia languidus omnis primus motus atque spiritus suus vinum unguentum corpus odor compleo dico hic qui vulgo dico soleo non sui decimus emo sed bonus fortuno arator non sui decimanus sum apronius sed verres alter dominus ille atque tyrannus qui cum dico ille vir bonus de cohors iste recuperator non de absolvo apronius delibero sed quaero ecquis modo petitor ipse apronius condemnaris possum


verum ut totum genus amplectamini iudiciorum, prius iura Siculorum, deinde istius instituta cognoscite. Siculi hoc iure sunt ut, quod civis cum cive agat, domi certet suis legibus, quod Siculus cum Siculo non eiusdem civitatis, ut de eo praetor iudices ex P. Rupili decreto, quod is de decem legatorum sententia statuit, quam illi legem Rupiliam vocant, sortiatur. quod privatus a populo petit aut populus a privato, senatus ex aliqua civitate qui iudicet datur, cum alternae civitates reiectae sunt; quod civis Romanus a Siculo petit, Siculus iudex, quod Siculus a civi Romano, civis Romanus datur; ceterarum rerum selecti iudices ex conventu civium Romanorum proponi solent. inter aratores et decumanos lege frumentaria, quam Hieronicam appellant, iudicia fiunt.

verus ut totus genus amplector iudicium prior ius siculus deinde iste institutum cognosco siculis hic ius sum ut qui civis cum civis ago domus certo suus lex qui siculus cum siculus non idem civitas ut de is praetor iudex ex p rupilis decretum qui is de decem legatus sententia statuo quam ille lex rupilius voco sortio qui privo ab populus peto aut populus ab privo senatus ex aliqui civitas qui iudico do cum alternus civitas rejacio sum qui civis romanus ab siculus peto siculus iudex qui siculus ab cieo romanus civis romanus do ceteraris res seligo iudex ex convenio civis romanus propono soleo inter arator et decimanus lex frumentarius quam hieronicus appello iudicium fio


haec omnia sero redemit Apollonius iam maerore ac miseriis perditus, sed tamen ceteros docuit ante istius avaritiae scelerique occurrere; nisi vero existimatis hominem pecuniosissimum sine causa quaestus electum ad tam incredibile crimen aut sine eadem causa repente e carcere emissum, aut hoc praedandi genus ab isto in illo uno adhibitum ac temptatum, et non per illum omnibus pecuniosissimis Siculis metum propositum et iniectum.

hic omnis serus redimo apollonius iam maeror atque miseria perdo sed tamen ceterus doceo ante iste avaritia scelerus occurro nisi verus existimo homo pecuniosus sine causa quaestus eligo ad tam incredibilis crimen aut sine idem causa repens e carcer emitto aut hic praedor genus ab iste in ille unus adhibeo atque temptas et non per ille omnis pecuniosus siculis metus propono et injectus


Iovem autem imperatorem quanto honore suo templo fuisse arbitramini? conicere potestis, si recordari volueritis quanta religione fuerit eadem specie ac forma signum illud quod ex Macedonia captum in Capitolio posuerat T. Flamininus. etenim tria ferebantur in orbe terrarum signa Iovis imperatoris uno in genere pulcherrime facta, unum illud Macedonicum quod in Capitolio vidimus, alterum in Ponti ore et angustiis, tertium quod Syracusis ante Verrem praetorem fuit. illud Flamininus ita ex aede sua sustulit ut in Capitolio, hoc est in terrestri domicilio Iovis poneret.

iuppiter autem imperator quantus honor suus templum sum arbitror conicio possum si recordaris volo quantus religio sum idem species atque forma signum ille qui ex macedonius capio in capitolium pono t flamininus etenim tres fero in orbis terra signum iuppiter imperator unus in genus pulcher facio unus ille macedonicus qui in capitolium video alter in pontus os et angustia tertius qui syracusae ante verres praetor sum ille flamininus ita ex aedes suus tollo ut in capitolium hic sum in terrestris domicilium iuppiter pono


postremo illa quidem certe tibi praecisa defensio est, in qua tu semper omnia tua furta atque flagitia latere posse arbitratus es, magno te decumas vendidisse, plebi Romanae consuluisse, annonae prospexisse. non potest hoc dicere is qui negare non potest se unius agri decumas xxx milibus modium minoris quam potuerit vendidisse; ut etiamsi tibi hoc concedam, Minucio ideo te non tradidisse quod iam addixisses Apronio (aiunt enim te ita dictitare, quod ego exspecto cupioque te illud defendere)—verum ut ita sit, tamen non potes hoc quasi praeclarum aliquid praedicare, magno te decumas vendidisse, cum fuisse fateare qui multo pluris voluerit emere.

postremo ille quidem certus tu praecido defensio sum in qui tu semper omnis tuus furtum atque flagitium lateo possum arbitror sum magnus tu decimus vendo plebs romanus consulo annona prospicio non possum hic dico is qui nego non possum sui unus ager decimus xxx mille modius paruus quam possum vendo ut etiamsi tu hic concedo minucius ideo tu non trado qui iam addico apronius aio enim tu ita dictitaris qui ego exspecto cupio tu ille defendo verus ut ita sum tamen non possum hic quasi praeclaris aliquis praedico magnus tu decimus vendo cum sum fatearis qui multus multus volo emo


hoc consilio ab L. Metello legationes universae petiverunt ut quam primum isti succederet, hoc animo totiens apud patronos de suis miseriis deplorarunt, hoc commoti dolore postulata consulibus, quae non postulata sed in istum crimina viderentur esse, ediderunt. fecerunt etiam ut me, cuius fidem continentiamque cognorant, prope de vitae meae statu dolore ac lacrimis suis deducerent ut ego istum accusarem, a quo mea longissime ratio voluntasque abhorrebat; quamquam in hac causa multo pluris partis mihi defensionis quam accusationis suscepisse videor.

hic consilium ab l metellus legatio universus peto ut quam primus iste succedo hic animus totiens apud patronus de suus miseria deploro hic commoveo dolor postulo consul qui non postulo sed in iste crimen video sum edo facio etiam ut ego qui fides continentia cognosco prope de vita meus status dolor atque lacrima suus deduco ut ego iste accusaris ab quo meus longus ratio voluntas abhorreo quamquam in hic causa multus multus pars ego defensio quam accusatio suscipio video


atque ego hoc plus oneris habeo quam qui ceteros accusarunt,—si onus est id appellandum quod cum laetitia feras ac voluptate: verum tamen ego hoc amplius suscepi quam ceteri quod ita postulatur ab hominibus ut his abstineant maxime vitiis in quibus alterum reprehenderint. Furem aliquem aut rapacem accusaris: vitanda tibi semper erit omnis avaritiae suspicio. maleficum quempiam adduxeris aut crudelem: cavendum erit semper ne qua in re asperior aut inhumanior fuisse videare. corruptorem, adulterum: providendum diligenter ne quod in vita vestigium libidinis appareat: omnia postremo quae vindicaris in altero tibi ipsi vehementer fugienda sunt. etenim non modo accusator, sed ne obiurgator quidem ferendus est is qui, quod in altero vitium reprehendit, in eo ipse reprehenditur.

atque ego hic multus onus habeo quam qui ceterus accuso si onus sum is appello qui cum laetitia ferus atque voluptas verus tamen ego hic amplus suscipio quam ceterus qui ita postulo ab homo ut hic abstineo magnus vitium in qui alter reprehendo fur aliquis aut rapax accusaris vito tu semper sum omnis avaritia suspicio maleficus qui adduco aut crudelis caveo sum semper ne qui in res asper aut inhumanus sum videaris corruptor adulter provideo diligenter ne qui in vito vestigium libido appareo omnis postremo qui vindicaris in alter tu ipse vehemens fugio sum etenim non modo accusator sed ne objurgator quidem fero sum is qui qui in alter vitium reprehendo in is ipse reprehendo


en foederum interpretes, societatis, pactionis, religionis auctores! numquam in Sicilia frumentum publice est emptum quin Mamertinis pro portione imperaretur, antequam hoc delectum praeclarumque consilium iste dedit, ut ab his nummos acciperet ac sui similis esset. itaque tantum valuit istius decreti auctoritas quantum debuit eius hominis qui, a quibus frumentum emere debuisset, iis decretum vendidisset. nam statim L. Metellus ut isti successit, ex C. Sacerdotis et ex Sex. Peducaei instituto ac litteris frumentum Mamertinis imperavit.

en foedus interpres societas pactio religio auctor numquam in sicilia frumentum publicus sum emo quin mamertinus pro portio impero antequam hic deligo praeclarus consilium iste do ut ab hic nummus accipio atque suus similis sum itaque tantus valeo iste decerno auctoritas quantus debeo is homo qui ab qui frumentum emo debeo is decretum vendo nam statim l metellus ut iste succedo ex que sacerdos et ex sex peducaeus instituo atque littera frumentum mamertinus impero


Magnum videor dicere: attendite etiam quem ad modum dicam. non enim verbi neque criminis augendi causa complector omnia: cum dico nihil istum eius modi rerum in tota provincia reliquisse, Latine me scitote, non accusatorie loqui. etiam planius: nihil in aedibus cuiusquam, ne in hospitis quidem, nihil in locis communibus, ne in fanis quidem, nihil apud Siculum, nihil apud civem Romanum, denique nihil istum, quod ad oculos animumque acciderit, neque privati neque publici neque profani neque sacri tota in Sicilia reliquisse.

magnus video dico attendo etiam qui ad modus dico non enim verbum neque crimen augeo causa complector omnis cum dico nihil iste is modus res in totus provincia relinquo latinum ego scio non accusatorius loquor etiam planus nihil in aedes quisquam ne in hospes quidem nihil in locus communis ne in fanum quidem nihil apud siculis nihil apud civis romanus denique nihil iste qui ad oculus animus accido neque privo neque publicus neque profanus neque sacer totus in sicilia relinquo


de quo si vos severe ac religiose iudicaveritis, auctoritas ea quae in vobis remanere debet haerebit; sin istius ingentes divitiae iudiciorum religionem veritatemque perfregerint, ego hoc tamen adsequar, ut iudicium potius rei publicae quam aut reus iudicibus aut accusator reo defuisse videatur. equidem ut de me confitear, iudices, cum multae mihi a C. Verre insidiae terra marique factae sint, quas partim mea diligentia devitarim, partim amicorum studio officioque reppulerim, numquam tamen neque tantum periculum mihi adire visus sum neque tanto opere pertimui ut nunc in ipso iudicio.

de quo si tu sero atque religiosus judico auctoritas is qui in tu remaneo debeo haereo sin iste ingens divitiae iudicium religio veritas perfringo ego hic tamen assequor ut iudicium potis res publicus quam aut reus judex aut accusator reor desum video equidem ut de ego confiteor iudex cum multus ego ab que verres insidiae terra mare facio sum qui pars meus diligentia devito pars amicus studium officio repello numquam tamen neque tantus periculum ego adeo video sum neque tantus opus pertimeo ut nunc in ipse iudicium


Xenonis Menaeni, nobilissimi hominis, uxoris fundus erat colono locatus; colonus, quod decumanorum iniurias ferre non poterat, ex agro profugerat. Verres in Xenonem iudicium dabat illud suum damnatorium de iugerum professione. Xeno ad se pertinere negabat; fundum elocatum esse dicebat. dabat iste iudicium, SI PARERET IVGERA EIVS FVNDI PLVRA ESSE QVAM COLONVS ESSET PROFESSVS, tum uti Xeno damnaretur. dicebat ille non modo se non arasse, id quod satis erat, sed nec dominum eius esse fundi nec locatorem; uxoris esse; eam ipsam suum negotium gerere, ipsam locavisse. defendebat Xenonem homo summo splendore et summa auctoritate praeditus, M. Cossutius. iste nihilo minus iudicium HS IDDD dabat. ille tametsi recuperatores de cohorte latronum sibi parari videbat, tamen iudicium se accepturum esse dicebat. tum iste maxima voce Veneriis imperat, ut Xeno audiret, dum res iudicetur hominem ut adservent; cum iudicata sit, ad se ut adducant; et illud simul ait, se non putare illum, si propter divitias poenam damnationis contemneret, etiam virgas contempturum. hac ille vi et hoc metu adductus tantum decumanis dedit quantum iste imperavit.

xeno menaeni nobilis homo uxor fundus sum colonus loco colonus qui decimanus injuria fero non possum ex ager profugio verres in xeno iudicium do ille suus damnatorius de jugerum professio xeno ad sui pertineo nego fundus eloco sum dico do iste iudicium si pareo ivgera eivs fvndi plvra sum qvam colonvs sum professvs tum uti xeno damno dico ille non modo sui non aro is qui satis sum sed neque dominus is sum fundo neque locator uxor sum is ipse suus negotium gero ipse loco defendo xeno homo superus splendor et summus auctoritas praeditus m cossutius iste nihilum paruus iudicium sestertius iddd do ille tametsi recuperator de cohors latro sui paro video tamen iudicium sui accipio sum dico tum iste maximus vox venereus impero ut xeno audio dum res judico homo ut adservo cum judico sum ad sui ut adduco et ille simul aio sui non puto ille si propter divitiae poena damnatio contemno etiam virga contemno hic ille vis et hic metus adduco tantus decimanus do quantus iste impero


etiam nunc mihi exspectare videmini, iudices, quid deinde factum sit, quod iste nihil umquam fecit sine aliquo quaestu atque praeda. quid in eius modi re fieri potuit? quod commodum est, exspectate facinus quam vultis improbum; vincam tamen exspectationem omnium. homines sceleris coniurationisque damnati, ad supplicium traditi, ad palum alligati, repente multis milibus hominum inspectantibus soluti sunt et Triocalino illi domino redditi. quid hoc loco potes dicere, homo amentissime, nisi id quod ego non quaero, quod denique in re tam nefaria, tametsi dubitari non potest, tamen ne si dubitetur quidem quaeri oporteat, quid aut quantum aut quo modo acceperis? remitto tibi hoc totum atque ista te cura libero; neque enim metuo ne hoc cuiquam persuadeatur, ut, ad quod facinus nemo praeter te ulla pecunia adduci potuerit, id tu gratis suscipere conatus sis. verum de ista furandi praedandique ratione nihil dico, de hac imperatoria iam tua laude disputo.

etiam nunc ego exspectaris video iudex quis deinde facio sum qui iste nihil umquam facio sine aliquis quaestus atque praeda quis in is modus res fio possum qui commodus sum exspectas facinus quam volo improbus vinco tamen exspectatio omnis homo scelus conjuratio damno ad supplicium trado ad pal alligo repens multus mille homo inspecto soluo sum et triocalinus ille dominus reddo quis hic locus possum dico homo amens nisi is qui ego non quaero qui denique in res tam nefarius tametsi dubitaris non possum tamen ne si dubito quidem quaero oportet quis aut quantus aut quo modo accipio remitto tu hic totus atque iste tu cura liber neque enim metuo ne hic quisquam persuadeo ut ad qui facinus nemo praeter tu ullus pecunia adduco possum is tu gratus suscipio conor sum verus de iste furor praedor ratio nihil dico de hic imperatorius iam tuus laus disputo


cum Valentio, eius interpreti, epistula Agrigento adlata esset, casu signum iste animadvertit in cretula. placuit ei; quaesivit unde esset epistula; respondit Agrigento. iste litteras ad quos solebat misit, ut is anulus ad se primo quoque tempore adferretur. ita litteris istius patri familias, L. Titio, civi Romano, anulus de digito detractus est. illa vero eius cupiditas incredibilis est. nam ut in singula conclavia, quae iste non modo Romae sed in omnibus villis habet, tricenos lectos optime stratos cum ceteris ornamentis convivi quaereret, nimium multa comparare videretur; nulla domus in Sicilia locuples fuit ubi iste non textrinum instituerit.

cum valentio is interpres epistula agrigentum affero sum casus signum iste animadverto in cretula placeo is quaero unde sum epistula respondeo agrigentum iste littera ad qui soleo mitto ut is anulus ad sui primus quoque tempus affero ita littera iste pater familia l titius cieo romanus anulus de digitus detraho sum ille verus is cupiditas incredibilis sum nam ut in singulus conclave qui iste non modo roma sed in omnis villa habeo triceni lectus optume sterno cum ceterus ornamentum convivo quaero nimium multus comparo video nullus domus in sicilia locuples sum ubi iste non textrinum instituo


vos quod ad vestram famam existimationem salutemque communem pertinet, iudices, prospicite atque consulite: splendor vester facit ut peccare sine summo rei publicae detrimento ac periculo non possitis. non enim potest sperare populus Romanus esse alios in senatu qui recte possint iudicare, vos si non potueritis: necesse est, cum de toto ordine desperarit, aliud genus hominum atque aliam rationem iudiciorum requirat. hoc si vobis ideo levius videtur quod putatis onus esse grave et incommodum iudicare, intellegere debetis primum interesse utrum id onus vosmet ipsi reieceritis, an, quod probare populo Romano fidem vestram et religionem non potueritis, eo vobis iudicandi potestas erepta sit; deinde etiam illud cogitare, quanto periculo venturi simus ad eos iudices quos propter odium nostri populus Romanus de nobis voluerit iudicare.

tu qui ad vester fama existimatio saluto communis pertineo iudex prospicio atque consulo splendor vester facio ut peccaris sine superus res publicus detrimentum atque periculum non possum non enim possum spero populus romanus sum alius in senatus qui rectus possum iudicaris tu si non possum necesse sum cum de totus ordo despero alius genus homo atque alius ratio iudicium requiro hic si tu ideo levis video qui puto onus sum gravis et incommodus iudicaris intellego debeo primus intersum utrum is onus tu ipse reicio an qui probaris populus romanus fides vester et religio non possum is tu iudico potestas eripio sum deinde etiam ille cogito quantus periculum venio sum ad is iudex qui propter odium noster populus romanus de nos volo iudicaris


Nisi forte quod apud publicanos gratiosus fuisti, in ea re spes te aliqua consolatur. quae gratia ne quid tibi prodesse posset ego mea diligentia perfeci; ut etiam obesse deberet tu tua sapientia curasti.etenim rem totam, iudices, breviter cognoscite. in scriptura Siciliae pro magistro est quidam L. Carpinatius, qui et sui quaestus causa, et fortasse quod sociorum interesse arbitrabatur, bene penitus in istius familiaritatem sese dedit. is cum praetorem circum omnia fora sectaretur neque ab eo umquam discederet, in eam iam venerat consuetudinem in vendendis istius decretis et iudiciis transigendisque negotiis, ut prope alter Timarchides numeraretur;

nisus fors qui apud publicanus gratiosus sum in is res spes tu aliqui consolo qui gratia ne quis tu prosum possum ego meus diligentia perficio ut etiam obsum debeo tu tuus sapientia curo etenim res totus iudex brevis cognosco in scribo sicilia pro magister sum quidam l carpinatius qui et suus quaestus causa et fortasse qui socius intersum arbitror bene penitus in iste familiaritas sui do is cum praetor circum omnis foro sector neque ab is umquam discedo in is iam venio consuetudo in vendo iste decretum et iudicium transigo negotium ut prope alter timarchides numero


haec vero huius erat ars et malitia miranda, quod accuratissime tota provincia quid cuique accidisset, quid cuique opus esset, indagare et odorari solebat; omnium adversarios, omnium inimicos diligenter cognoscere, conloqui, attemptare; ex utraque parte causas voluntates perspicere, facultates et copias; quibus opus esset metum offerre, quibus expediret spem ostendere; accusatorum et quadruplatorum quicquid erat, habebat in potestate; quod cuique negoti conflare volebat, nullo labore faciebat; istius omnia decreta imperia litteras peritissime et callidissime venditabat.

hic verus hic sum ars et malitia miro qui accuro totus provincia quis quisque accido quis quisque opus sum indagaris et odoraris soleo omnis adversarius omnis inimicus diligenter cognosco colloquium attemptaris ex uter pars causa voluntas perspicio facultas et copia qui opus sum metus offero qui expedio spes ostendo accusator et quadruplator quisquis sum habeo in potestas qui quisque negotium conflaris volo nullus labor facio iste omnis decretum imperium littera pereo et callidus vendito