at ex bono viro, credo, audieras et bono auctore. qui id potes, qui ne ex viro quidem audire potueris? audisti igitur ex muliere, quoniam id viri nec vidisse neque nosse poterant. qualem porro illam feminam fuisse putatis, iudices, quam pudicam, quae cum Verre loqueretur, quam religiosam, quae sacrari spoliandi rationem ostenderet? ac minime mirum, quae sacra per summam castimoniam virorum ac mulierum fiant, eadem per istius stuprum ac flagitium esse violata. quid ergo? hoc solum auditione expetere coepit, cum id ipse non vidisset? immo vero alia complura; ex quibus eligam spoliationem nobilissimi atque antiquissimi fani, de qua priore actione testis dicere audistis. nunc eadem illa, quaeso, audite et diligenter, sicut adhuc fecistis, attendite.

at ex bonus vir credo audio et bonus auctor qui is possum qui ne ex vir quidem audio possum audio igitur ex mulier quoniam is vir neque video neque nosco possum qual porro ille femina sum puto iudex quam pudicus qui cum verres loquor quam religiosus qui sacraris spolio ratio ostendo atque paruus mirus qui sacer per summa castimonia vir atque mulier fio idem per iste stuprum atque flagitium sum violo quis ergo hic solus auditio expeto coepio cum is ipse non video immo verus alius complures ex qui eligo spoliatio nobilis atque antiquus fanum de qui prior actio testis dico audio nunc idem ille quaeso audio et diligenter sicut adhuc facio attendo


itane vero? prudentissimi viri summa auctoritate praediti, quibus senatus legum dicendarum in locandis vectigalibus omnem potestatem permiserat populusque Romanus idem iusserat, Siculo uno recusante cum amplificatione vectigalium nomen Hieronicae legis mutare noluerunt: tu, homo minimi consili, nullius auctoritatis, iniussu populi ac senatus, tota Sicilia recusante, cum maximo detrimento atque adeo exitio vectigalium totam Hieronicam legem sustulisti?

ito verus prudens vir summus auctoritas praeditus qui senatus lex dicendaris in loco vectigal omnis potestas permitto populus romanus idem iubeo siculus unus recuso cum amplificatio vectigalis nomen hieronicus lex muto nolo tu homo minimus consilium nullus auctoritas injussus populus atque senatus totus sicilia recuso cum maximus detrimentum atque adeo exitium vectigalis totus hieronicus lex tollo


recita de epistula reliqua. SVMMA VI DATA EST A ME OPERA VT QVAM PLVRIMO DECVMAS VENDEREM. Cur igitur, Metelle, non ita magno vendidisti? quia desertas arationes, inanis agros, provinciam miseram perditamque offendisti. quid? id ipsum quod satum est qua ratione quisquam qui sereret inventus est? recita. Litteras ait se misisse et confirmasse, suam se interposuisse auctoritatem; tantum modo aratoribus Metellus obsides non dedit se in nulla re Verri similem futurum. at quid est tandem in quo se elaborasse dicit? recita. VT ARATORES, QVI RELIQVI ERANT, QVAM PLVRIMVM SERERENT. Qui reliqui? quid hoc est 'reliqui'? quo ex bello, qua ex vastitate? quaenam in Sicilia tanta clades aut quod bellum tam diuturnum, tam calamitosum te praetore versatum est ut is qui tibi successerit 'reliquos' aratores collegisse et recreasse videatur?

recito de epistula reliquus svmma vis do sum ab ego opus vt qvam plvrimo decvmas vendo cur igitur metellus non ita magnus vendo quia desero aratio inanis ager provincia miser perdo offendo quis is ipse qui sero sum qui ratio quisquam qui sero invenio sum recito litterae aio sui mitto et confirmo suus sui interpono auctoritas tantus modo arator metellus obses non do sui in nullus res verrius similis sum at quis sum tandem in quo sui elaboro dico recito vt arator qvi reliqvi sum qvam plvrimvm sero qui reliquus quis hic sum reliquus quo ex bellum qui ex vastitas quisnam in sicilia tantus clades aut qui bellum tam diuturnus tam calamitosus tu praetor verso sum ut is qui tu succedo reliquus arator colligo et recreo video


hoc reprehendo, quod, cum in Sicilia HS binis tritici modius esset, ut istius epistula ad te missa declarat, summum HS ternis, id quod et testimoniis omnium et tabulis aratorum planum factum antea est, tum iste pro tritici modiis singulis ternos ab aratoribus denarios exegit; hoc crimen est, ut intellegas non ex aestimatione neque ex ternis denariis pendere crimen, sed ex coniunctione annonae atque aestimationis. etenim haec aestimatio nata est initio, iudices, non ex praetorum aut consulum, sed ex civitatum et aratorum commodo. nemo enim fuit initio tam impudens qui, cum frumentum deberetur, pecuniam posceret. certe hoc ab aratore primum est profectum, aut ab ea civitate cui imperabatur; cum aut frumentum vendidisset aut servare vellet aut in eum locum quo imperabatur portare nollet, petivit in benefici loco et gratiae ut sibi pro frumento quanti frumentum esset dare liceret. ex huiusce modi principio atque ex liberalitate et accommodatione magistratuum consuetudo aestimationis introducta est.

hic reprehendo qui cum in sicilia sestertius bini triticum modius sum ut iste epistula ad tu mitto declaro superus sestertius terni is qui et testimonium omnis et tabula arator planus facio antea sum tum iste pro triticum modius singuli terni ab arator denarius exigo hic crimen sum ut intellego non ex aestimatio neque ex terni denarius pendeo crimen sed ex coniunctio annona atque aestimatio etenim hic aestimatio nata sum initium iudex non ex praetor aut consul sed ex civitas et arator commodum nemo enim sum initium tam impudens qui cum frumentum debeo pecunia posco certus hic ab arator primus sum proficiscor aut ab is civitas qui impero cum aut frumentum vendo aut servaris volo aut in is locus quo impero porto nolo peto in beneficus locus et gratia ut sui pro frumentum quantus frumentum sum do licet ex hic modus principium atque ex liberalitas et accommodatio magistratus consuetudo aestimatio introduco sum


atque etiam hoc me docent, eius modi senatus consultum fecisse laudatores ut omnes intellegere possent non laudationem sed potius inrisionem esse illam quae commonefaceret istius turpem calamitosamque praeturam. etenim scriptum esse ita: QVOD IS VIRGIS NEMINEM CECIDISSET— a quo cognostis nobilissimos homines atque innocentissimos securi esse percussos; QVOD VIGILANTER PROVINCIAM AD- MINISTRASSET—cuius omnis vigilias in stupris constat adulteriisque esse consumptas; QVOD PRAEDONES PROCVL AB INSVLA SICILIA PROHIBVISSET —quos etiam intra Syracusanam insulam recepisset.

atque etiam hic ego doceo is modus senatus consulo facio laudator ut omnis intellego possum non laudatio sed potis inrisio sum ille qui commonefacio iste turpis calamitosus praetorqueo etenim scribo sum ita qvod is virga nemo cado ab quo cogo nobilis homo atque innocens securus sum percutio qvod vigilanter provincia ad ministro qui omnis vigilia in stuprum consto adulterium sum consumo qvod praedo procvl ab insvla sicilia prohibvisset qui etiam intra syracusanus insula recipio


'coniectura est.' iudex esse bonus nemo potest qui suspicione certa non movetur. hominem nostis, consuetudinem omnium tenetis,—qui ducem praedonum aut hostium ceperit, quam libenter eum palam ante oculos omnium esse patiatur. hominem in tanto conventu Syracusis vidi neminem, iudices, qui archipiratam captum sese vidisse diceret, cum omnes, ut mos est, ut solet fieri, concurrerent, quaererent, videre cuperent. quid accidit cur tanto opere iste homo occultaretur ut eum ne casu quidem quisquam aspicere posset? homines maritimi Syracusis, qui saepe istius ducis nomen audissent, saepe timuissent, cum eius cruciatu atque supplicio pascere oculos animumque exsaturare vellent, potestas aspiciendi nemini facta est.

conicio sum iudex sum bonus nemo possum qui suspicio certus non moveo homo nosco consuetudo omnis teneo qui dux praedo aut hostis capio quam libet is palam ante oculus omnis sum patior homo in tantus convenio syracusae video nemo iudex qui archipirata capio sui video dico cum omnis ut mos sum ut soleo fio concurro quaero video cupio quis accido cur tantus opus iste homo occulto ut is ne casus quidem quisquam aspicio possum homo maritimus syracusae qui saepe iste dux nomen audio saepe timeo cum is crucio atque supplicium pasco oculus animus exsaturaris volo potestas aspicio nemo facio sum


ardebat amore illius hospitae propter quam hospiti iura violarat; hoc non solum sciri tum, verum etiam commemorari semper volebat; itaque ex illa ipsa re quam accusante Agathino gesserat Veneri potissimum deberi praemium statuit, quae illam totam accusationem iudiciumque conflarat. putarem te gratum in deos si hoc donum Veneri non de Stheni bonis dedisses, sed de tuis; quod facere debuisti, praesertim cum tibi illo ipso anno a Chelidone venisset hereditas.

ardeo amor ille hospita propter quam hospes ius violo hic non solus scio tum verus etiam commemoraris semper volo itaque ex ille ipse res quam accuso agathinus gero venus potis debeo praemium statuo qui ille totus accusatio judicium conflo puto tu gratus in deus si hic donum venus non de sthenius bonus do sed de tuus qui facio debeo praesertim cum tu ille ipse annus ab chelidon venio hereditas


quo modo igitur hoc adsequar, iudices, ut sciam quantum lucri factum sit? non ex Aproni tabulis, quas ego cum conquirerem non inveni, et cum in ius ipsum eduxi expressi ut conficere tabulas se negaret. si mentiebatur, quam ob rem removebat, si hae tabulae nihil tibi erant obfuturae? si omnino nullas confecerat litteras, ne id quidem satis significat illum non suum negotium gessisse? ea est enim ratio decumanorum ut sine plurimis litteris confici non possit; singula enim nomina aratorum et cum singulis pactiones decumanorum litteris persequi et conficere necesse est. iugera professi sunt aratores omnes imperio atque instituto tuo: non opinor quemquam minus esse professum quam quantum arasset, cum tot cruces, tot supplicia, tot ex cohorte recuperatores proponerentur. in iugero Leontini agri medimnum fere tritici seritur perpetua atque aequabili satione; ager efficit cum octavo, bene ut agatur; verum ut omnes di adiuvent, cum decumo. quod si quando accidit, tum fit ut tantum decumae sit quantum severis, hoc est ut, quot iugera sint sata, totidem medimna decumae debeantur.

quo modo igitur hic assequor iudex ut scio quantus lucrum facio sum non ex apronius tabula qui ego cum conquaero non invenio et cum in ius ipse educo exprimo ut confacio tabula sui nego si mentior quam ob res removeo si hic tabula nihil tu sum obsum si omnino nullus confacio littera ne is quidem satis significo ille non suus negotium gero is sum enim ratio decimanus ut sine multus littera conficio non possum singulus enim nomen arator et cum singuli pactio decimanus littera persequor et confacio necesse sum iugerum profiteor sum arator omnis imperium atque instituo tuus non opinor quisquam paruus sum profiteor quam quantus aro cum tot crux tot supplicium tot ex cohors recuperator propono in jugerum leontinus ager medimnum fere triticum sero perpetuus atque aequabilis satio ager efficio cum octavus bene ut ago verus ut omnis deus adjuvo cum decimus qui si quando accido tum fio ut tantus decimus sum quantus sero hic sum ut quot iugerum sum sero totidem medimnum decimus debeo


hic ego postulare coepi ut mihi tabulas obsignare ac deportare liceret; ille contra dicere, negare esse illud senatus consultum in quo praetor appellatus esset, negare id mihi tradi oportere. ego legem recitare, omnium mihi tabularum et litterarum fieri potestatem; ille furiosus urgere nihil ad se nostras leges pertinere. praetor intellegens negare sibi placere, quod senatus consultum ratum esse non deberet, id me Romam deportare. quid multa? nisi vehementius homini minatus essem, nisi legis sanctionem poenamque recitassem, tabularum mihi potestas facta non esset. ille autem insanus, qui pro isto vehementissime contra me declamasset, postquam non impetravit, credo, ut in gratiam mecum rediret, libellum mihi dat in quo istius furta Syracusana perscripta erant, quae ego antea iam ab aliis cognoram et acceperam.

hic ego postulo coepio ut ego tabula obsignaris atque deportaris licet ille contra dico nego sum ille senatus consulo in quo praetor appello sum nego is ego trado oportet ego lex recitaris omnis ego tabularis et litteraris fio potestas ille furiosus urgeo nihil ad sui noster lex pertineo praetor intellego nego sui placeo qui senatus consulo reor sum non debeo is ego roma deportaris quis multus nisi vehemens homo mino sum nisi lex sanctio poena recito tabularis ego potestas facio non sum ille autem insanus qui pro iste vehemens contra ego declamo postquam non impetro credo ut in gratia ego redeo libellus ego do in quo iste furtum syracusanus perscribo sum qui ego antea iam ab alius cognosco et accipio


erat animus in reliquis; quamquam erant pauci, quoquo modo res se habebat, pugnare tamen se velle clamabant, et quod reliquum vitae viriumque fames fecerat id ferro potissimum reddere volebant. quodsi Cleomenes non tanto ante fugisset, aliqua tamen ad resistendum ratio fuisset. erat enim sola illa navis constrata et ita magna ut propugnaculo ceteris posset esse, quae si in praedonum pugna versaretur, urbis instar habere inter illos piraticos myoparones videretur; sed tum inopes, relicti ab duce praefectoque classis, eundem necessario cursum tenere coeperunt.

sum animus in reliquus quamquam sum paucus quisquis modo res sui habeo pugno tamen sui volo clamo et qui reliquus vita vis fames facio is ferrum potis reddo volo quodsi cleomenes non tantus ante fugio aliqui tamen ad resisto ratio sum sum enim solus ille navus consterno et ita magnus ut propugnaculum ceterus possum sum qui si in praedo pugno verso urbs instar habeo inter ille piraticus myoparo video sed tum inops relinquo ab dux praeficio classis idem necessarius cursus teneo coepio


hic quos putatis fletus mulierum, quas lamentationes fieri solitas esse in hisce rebus? quae forsitan vobis parvae esse videantur, sed magnum et acerbum dolorem commovent, mulierculis praesertim, cum eripiuntur e manibus ea quibus ad res divinas uti consuerunt, quae a suis acceperunt, quae in familia semper fuerunt. hic nolite exspectare dum ego haec crimina agam ostiatim, ab Aeschylo Tyndaritano istum pateram abstulisse, a Thrasone item Tyndaritano patellam, a Nymphodoro Agrigentino turibulum. cum testis ex Sicilia dabo, quem volet ille eligat quem ego interrogem de patellis, pateris, turibulis: non modo oppidum nullum, sed ne domus quidem ulla paulo locupletior expers huius iniuriae reperietur. qui cum in convivium venisset, si quicquam caelati aspexerat, manus abstinere, iudices, non poterat. Cn. Pompeius est, Philo qui fuit, Tyndaritanus. is cenam isti dabat apud villam in Tyndaritano. fecit quod Siculi non audebant; ille, civis Romanus quod erat, impunius id se facturum putavit; adposuit patellam in qua sigilla erant egregia. iste continuo ut vidit, non dubitavit illud insigne penatium hospitaliumque deorum ex hospitali mensa tollere, sed tamen, quod ante de istius abstinentia dixeram, sigillis avulsis reliquum argentum sine ulla avaritia reddidit.

hic qui puto fletus mulier qui lamentatio fio soleo sum in hic res qui forsitan tu parvus sum video sed magnus et acerbus dolor commoveo mulierculis praesertim cum eripio e manus is qui ad res divino uti consuo qui ab suus accipio qui in familia semper sum hic nolo exspectaris dum ego hic crimen ago ostiatim ab aeschylus tyndaritanus iste patera aufero ab thraso item tyndaritanus patella ab nymphodorus agrigentinus turibulum cum testis ex sicilia do qui volo ille eligo qui ego interrogo de patella patera turibulis non modo oppidum nullus sed ne domus quidem ullus paulus locupletior expers hic iniuria reperio qui cum in convivium venio si quisquam caelo aspicio manus abstineo iudex non possum cn pompejus sum philus qui sum tyndaritanus is cena iste do apud villa in tyndaritanus facio qui siculis non audeo ille civis romanus qui sum impunis is sui facio puto appono patella in qui sigilla sum egregius iste continuo ut video non dubito ille insignis penates hospitalis deus ex hospital mensa tollo sed tamen qui ante de iste abstinentia dico sigillum avello reliquus argentum sine ullus avaritia reddo


de quo ne multa disseram tantum dico, secutum id esse Neronem et eius consilium: quod Cornelium lictorem occisum esse constaret, putasse non oportere esse cuiquam ne in ulciscenda quidem iniuria hominis occidendi potestatem. in quo video Neronis iudicio non te absolutum esse improbitatis, sed illos damnatos esse caedis. verum ista damnatio tamen cuius modi fuit? audite, quaeso, iudices, et aliquando miseremini sociorum et ostendite aliquid iis in vestra fide praesidi esse oportere. quod toti Asiae iure occisus videbatur istius ille verbo lictor, re vera minister improbissimae cupiditatis, pertimuit iste ne Philodamus Neronis iudicio liberaretur; rogat et orat Dolabellam ut de sua provincia decedat, ad Neronem proficiscatur; se demonstrat incolumem esse non posse, si Philodamo vivere atque aliquando Romam venire licuisset. commotus est Dolabella:

de quo ne multus dissero tantus dico sequor is sum nero et is consilium qui cornelius lictor occido sum consto puto non oportet sum quisquam ne in ulciscor quidem iniuria homo occaedes potestas in quo video nero iudicium non tu absolvo sum improbitas sed ille damno sum caedes verus iste damnatio tamen qui modus sum audio quaeso iudex et aliquando misero socius et ostendo aliquis is in vester fides praesidium sum oportet qui totus asia ius occido video iste ille verbum lictor res verus minister improbus cupiditas pertimesco iste ne philodamus nero iudicium libero rogo et oro dolabella ut de suus provincia decedo ad nero proficisco sui demonstro incolumis sum non possum si philodamus vivo atque aliquando roma venio licet commoueo sum dolabella


ea tanta est urbs ut ex quattuor urbibus maximis constare dicatur; quarum una est ea quam dixi Insula, quae duobus portibus cincta in utriusque portus ostium aditumque proiecta est; in qua domus est quae Hieronis regis fuit, qua praetores uti solent. in ea sunt aedes sacrae complures, sed duae quae longe ceteris antecellant, Dianae, et altera, quae fuit ante istius adventum ornatissima, Minervae. in hac insula extrema est fons aquae dulcis, cui nomen Arethusa est, incredibili magnitudine, plenissimus piscium, qui fluctu totus operiretur nisi munitione ac mole lapidum diiunctus esset a mari.

is tantus sum urbs ut ex quattuor urbs magnus constaris dico qui unus sum is quam dico insula qui duo portus cingo in uterque portus ostium adeo projectum sum in qui domus sum qui hiero rex sum qui praetor uti soleo in is sum aedes sacer complures sed duo qui longus ceterus antecello diana et alter qui sum ante iste advenio orno minerva in hic insula exter sum fons aqua dulcis qui nomen arethusa sum incredibilis magnitudo plenus piscis qui fluctus totus operio nisi munitio atque moles lapis diiunctus sum ab mare


tum iste continuo mittit homines certos Melitam, scribit ad quosdam Melitensis ut ea vasa perquirant, rogat Diodorum ut ad illum propinquum suum det litteras; nihil ei longius videbatur quam dum illud videret argentum. Diodorus, homo frugi ac diligens, qui sua servare vellet, ad propinquum suum scribit ut iis qui a Verre venissent responderet illud argentum se paucis illis diebus misisse Lilybaeum. ipse interea recedit; abesse a domo paulisper maluit quam praesens illud optime factum argentum amittere. quod ubi iste audivit, usque eo commotus est ut sine ulla dubitatione insanire omnibus ac furere videretur. quia non potuerat eripere argentum ipse Diodoro, erepta sibi vasa optime facta dicebat; minitari absenti Diodoro, vociferari palam, lacrimas interdum non tenere. Eriphylam accepimus in fabulis ea cupiditate ut, cum vidisset monile, ut opinor, ex auro et gemmis, pulchritudine eius incensa salutem viri proderet. Similis istius cupiditas, hoc etiam acrior atque insanior, quod illa cupiebat id quod viderat, huius libidines non solum oculis sed etiam auribus excitabantur.

tum iste continuo mitto homo certus melita scribo ad quidam melitensis ut is vasum perquiro rogo diodorus ut ad ille propinquus suus do littera nihil is longus video quam dum ille video argentum diodorus homo frugi atque diligo qui suus servaris volo ad propinquus suus scribo ut is qui ab verres venio respondeo ille argentum sui paucus ille dies mitto lilybaeum ipse interea recedo absum ab domus paulisper malo quam praesens ille optume facio argentum amitto qui ubi iste audio usque is commoueo sum ut sine ullus dubitatio insanio omnis atque furo video quia non possum eripio argentum ipse diodorus eripio sui vasum optume facio dico minitaris absum diodorus vociferaris palam lacrima interdum non teneo eriphyla accipio in fabula is cupiditas ut cum video monilis ut opinor ex aurum et gemma pulchritudo is incensum salus vir prodo similis iste cupiditas hic etiam acer atque insanio qui ille cupio is qui video hic libido non solus oculus sed etiam auris excito


Rex maximo conventu Syracusis in foro, ne quis forte me in crimine obscuro versari atque adfingere aliquid suspicione hominum arbitretur,—in foro, inquam, Syracusis flens ac deos hominesque contestans clamare coepit candelabrum factum e gemmis, quod in Capitolium missurus esset, quod in templo clarissimo populo Romano monumentum suae societatis amicitiaeque esse voluisset, id sibi C. Verrem abstulisse; de ceteris operibus ex auro et gemmis quae sua penes illum essent se non laborare, hoc sibi eripi miserum esse et indignum. id etsi antea iam mente et cogitatione sua fratrisque sui consecratum esset, tamen 5 tum se in illo conventu civium Romanorum dare donare dicare consecrare Iovi optimo maximo, testemque ipsum Iovem suae voluntatis ac religionis adhibere. quae vox, quae latera, quae vires huius unius criminis querimoniam possunt sustinere? Rex Antiochus, qui Romae ante oculos omnium nostrum biennium fere comitatu regio atque ornatu fuisset, is cum amicus et socius populi Romani esset, amicissimo patre, avo, maioribus, antiquissimis et clarissimis regibus, opulentissimo et maximo regno, praeceps provincia populi Romani exturbatus est.

rex maximus convenio syracusae in forum ne quis fors ego in crimen obscurum versaris atque affingo aliquis suspicio homo arbitror in forum inquam syracusae fleo atque deus homo contestor clamo coepio candelabrum facio e gemma qui in capitolium mitto sum qui in templum clarus populus romanus monumentum suus societas amicitia sum volo is sui que verres aufero de ceterus opus ex aurum et gemma qui suus penis ille sum sui non laboro hic sui eripio miser sum et indignus is etsi antea iam mens et cogitatio suus frater suus consecro sum tamen tum sui in ille convenio civis romanus do donaris dicaris consecraris iuppiter bonus maximus testo ipse iuppiter suus voluntas atque religio adhibeo qui vox qui latus qui vireo hic unus crimen querimonia possum sustineo rex antiochus qui roma ante oculus omnis nos biennium fere comito regius atque orno sum is cum amicus et socius populus romanus sum amicus pater avus magnus antiquus et clarus rex opulens et maximus regnum praeceps provincia populus romanus exturbo sum


nuntiabatur illi primis illis temporibus, id quod pater quoque ad eum pluribus verbis scripserat, agitatam rem esse in senatu; etiam in contione tribunum plebis de causa Stheni, M. Palicanum, esse questum; postremo me ipsum apud hoc collegium tribunorum plebis, cum eorum omnium edicto non liceret Romae quemquam esse qui rei capitalis condemnatus esset, egisse causam Stheni, et, cum ita rem exposuissem quem ad modum nunc apud vos, docuissemque hanc damnationem duci non oportere, x tribunos plebis hoc statuisse, idque de omnium sententia pronuntiatum esse, NON VIDERI STHENIVM lMPEDIRI EDICTO QVO MINVS EI ROMAE LICERET ESSE.

nuntio ille primus ille tempus is qui pater quoque ad is multus verbum scribo agito res sum in senatus etiam in contio tribunus plebs de causa sthenius m palicanus sum queror postremo ego ipse apud hic collegium tribunus plebs cum is omnis edictum non licet roma quisquam sum qui res capital condemno sum ago causa sthenius et cum ita res expono qui ad modus nunc apud tu doceo hic damnatio duco non oportet decem tribunus plebs hic statuo is de omnis sententia pronuntio sum non video sthenivm lmpediri edictum qvo minvs is roma licet sum


hic cuncti Siculi, fidelissimi atque antiquissimi socii, plurimis adfecti beneficiis a maioribus nostris, graviter commoventur et de suis periculis fortunisque omnibus pertimescunt: indigne ferunt illam clementiam mansuetudinemque nostri imperi in tantam crudelitatem inhumanitatemque esse conversam, condemnari tot homines uno tempore nullo crimine, defensionem suorum furtorum praetorem improbum ex indignissima morte innocentium quaerere. nihil addi iam videtur, iudices, ad hanc improbitatem amentiam crudelitatemque posse, et recte nihil videtur. nam si cum aliorum improbitate certet, longe omnis multumque superabit;

hic cunctus siculis fidelis atque antiquus socius multus afficio beneficium ab magnus noster gravis commoveo et de suus periculum fortuna omnis pertimesco indignus fero ille clementia mansuetudo noster imperium in tantus crudelitas inhumanitas sum converro condemnaris tot homo unus tempus nullus crimen defensio suus furtor praetor improbus ex indignus mors innocens quaero nihil addo iam video iudex ad hic improbitas amentia crudelitas possum et rectus nihil video nam si cum alius improbitas certo longus omnis multus supero


hanc cum iste sacrorum omnium et religionum hostis praedoque vidisset, quasi illa ipsa face percussus esset, ita flagrare cupiditate atque amentia coepit; imperat magistratibus ut eam demoliantur et sibi dent; nihil sibi gratius ostendit futurum. illi vero dicere sibi id nefas esse, seseque cum summa religione tum summo metu legum et iudiciorum teneri. iste tum petere ab illis, tum minari, tum spem, tum metum ostendere. opponebant illi nomen interdum P. Africani; populi Romani illud esse dicebant; nihil se in eo potestatis habere quod imperator clarissimus urbe hostium capta monumentum victoriae populi Romani esse voluisset.

hic cum iste sacer omnis et religio hostis praedo video quasi ille ipse fax percutio sum ita flagraris cupiditas atque amentia coepio impero magistratus ut is demolio et sui do nihil sui gratus ostendo sum ille verus dico sui is nefas sum sesequor cum summus religio tum superus metus lex et iudicium teneo iste tum peto ab ille tum mino tum spes tum metus ostendo oppono ille nomen interdum p africanus populus romanus ille sum dico nihil sui in is potestas habeo qui imperator clarus urbs hostis capio monumentum victoria populus romanus sum volo


vetus est haec opinio, iudices, quae constat ex antiquissimis Graecorum litteris ac monumentis, insulam Siciliam totam esse Cereri et Liberae consecratam. hoc cum ceterae gentes sic arbitrantur, tum ipsis Siculis ita persuasum est ut in animis eorum insitum atque innatum esse videatur. nam et natas esse has in his locis deas et fruges in ea terra primum repertas esse arbitrantur, et raptam esse Liberam, quam eandem Proserpinam vocant, ex Hennensium nemore, qui locus, quod in media est insula situs, umbilicus Siciliae nominatur. quam cum investigare et conquirere Ceres vellet, dicitur inflammasse taedas iis ignibus qui ex Aetnae vertice erumpunt; quas sibi cum ipsa praeferret, orbem omnem peragrasse terrarum.

vetus sum hic opinio iudex qui consto ex antiquus graecum littera atque monumentum insula sicilia totus sum ceres et libera consecro hic cum ceterus gens sic arbitror tum ipse siculis ita persuadeo sum ut in animus is inquiro atque innascor sum video nam et nato sum hic in hic locus dea et frugis in is terra primus reperio sum arbitror et rapio sum libera quam idem proserpina voco ex hennensis nemus qui locus qui in medius sum insula sino umbilicus sicilia nomino quam cum investigaris et conquiro cero volo dico inflammo taeda is ignis qui ex aetna vertex erumpo qui sui cum ipse praefero orbis omnis peragro terra


hic, te praetore, praedonum naviculae pervagatae sunt quo Atheniensium classis sola post hominum memoriam trecentis navibus vi ac multitudine invasit; quae in eo ipso portu loci ipsius portusque natura victa atque superata est. hic primum opes illius civitatis comminutae depressaeque sunt: in hoc portu Atheniensium nobilitatis, imperi, gloriae naufragium factum existimatur.Eone pirata penetravit quo simul atque adisset non modo a latere sed etiam a tergo magnam partem urbis relinqueret? Insulam totam praetervectus est, quae est urbs Syracusis suo nomine ac moenibus, quo in loco maiores, ut ante dixi, Syracusanum habitare vetuerunt, quod, qui illam partem urbis tenerent, in eorum potestatem portum futurum intellegebant.

hic tu praetor praedo navicula pervagor sum quo atheniensis classis solus post homo memoria trecenti navis vis atque multitudo invado qui in is ipse portus locus ipse portus natura vinco atque supero sum hic primus ops ille civitas comminuo deprimo sum in hic portus atheniensis nobilitas imperium gloria naufragium facio existimo eos pirata penetro quo simul atque adeo non modo ab lateo sed etiam ab tergum magnus pars urbs relinquo insula totus praetervehor sum qui sum urbs syracusae suus nomen atque moenia quo in locus magnus ut ante dico syracusanus habito veto qui qui ille pars urbs teneo in is potestas portus sum intellego


ecqua civitas est, non modo in provinciis nostris verum in ultimis nationibus, aut tam potens aut tam libera aut etiam tam immanis ac barbara, rex denique ecquis est qui senatorem populi Romani tecto ac domo non invitet? qui honos non homini solum habetur, sed primum populo Romano, cuius beneficio nos in hunc ordinem venimus, deinde ordinis auctoritati, quae nisi gravis erit apud socios et exteras nationes, ubi erit imperi nomen et dignitas? Mamertini me publice non invitarunt. me cum dico, leve est: senatorem populi Romani si non invitarunt, honorem debitum detraxerunt non homini sed ordini. nam ipsi Tullio patebat domus locupletissima et amplissima Cn. Pompei basilisci, quo, etiamsi esset invitatus a vobis, tamen devertisset; erat etiam Percenniorum, qui nunc item Pompeii sunt, domus honestissima, quo Lucius frater meus summa illorum voluntate devertit. senator populi Romani, quod in vobis fuit, in vestro oppido iacuit et pernoctavit in publico. nulla hoc civitas umquam alia commisit. 'Amicum enim nostrum in iudicium vocabas.' tu quid ego privatim negoti geram interpretabere imminuendo honore senatorio?

ecqui civitas sum non modo in provincia noster verus in ulter natio aut tam possum aut tam liber aut etiam tam immanis atque barbarum rex denique ecquis sum qui senator populus romanus tectum atque domus non invito qui honor non homo solus habeo sed primus populus romanus qui beneficium nos in hic ordo venio deinde ordo auctoritas qui nisi gravis sum apud socius et exter natio ubi sum imperium nomen et dignitas mamertinus ego publicus non invito ego cum dico levis sum senator populus romanus si non invito honor debeo detraho non homo sed ordo nam ipse tullius pateo domus locupletissima et amplus cn pompejus basiliscus quo etiamsi sum invito ab tu tamen deverto sum etiam percenniorum qui nunc item pompejus sum domus honestus quo lucius frater meus summus ille voluntas deverto senator populus romanus qui in tu sum in vester oppidum iaceo et pernocto in publicus nullus hic civitas umquam alius committo amicus enim nos in iudicium voco tu quis ego privatim negotium gero interpretor imminuo honor senatorius


eodem tempore praetor Antonius iii denariis aestimavit post messem, summa in vilitate, cum aratores frumentum dare gratis mallent, et aiebat se tantidem aestimasse quanti Sacerdotem, neque mentiebatur; sed eadem ista aestimatione alter sublevarat aratores, alter everterat. quod nisi omnis frumenti ratio ex temporibus esset et annona, non ex numero neque ex summa consideranda, numquam tam grati hi sesquimodii, Q. Hortensi, fuissent, quos tu cum ad mensurae tam exiguam rationem populo Romano in capita descripsisses, gratissimum omnibus fecisti; caritas enim annonae faciebat ut istuc, quod re parvum videtur, tempore magnum videretur. idem istuc si in vilitate populo Romano largiri voluisses, derisum tuum beneficium esset atque contemptum.

idem tempus praetor antonius iii denarius aestimo post messis summus in vilitas cum arator frumentum do gratus malo et aio sui tantus aestimo quantus sacerdos neque mentior sed idem iste aestimatio alter sublevo arator alter everto qui nisi omnis frumentum ratio ex tempus sum et annona non ex numerus neque ex summus considero numquam tam gratus hic sesquimodius q hortensius sum qui tu cum ad metior tam exiguus ratio populus romanus in caput describo gratus omnis facio careo enim annona facio ut iste qui res parvus video tempus magnus video idem iste si in vilitas populus romanus largior volo derideo tuus beneficium sum atque contemno


iam vero lectos aeratos et candelabra aenea num cui praeter istum Syracusis per triennium facta esse existimatis? 'emebat.' credo; sed tantum vos certiores, iudices, facio quid iste in provincia praetor egerit, ne cui forte neglegens nimium fuisse videatur neque se satis, cum potestatem habuerit, instruxisse et ornasse. venio nunc non iam ad furtum, non ad avaritiam, non ad cupiditatem, sed ad eius modi facinus in quo omnia nefaria contineri mihi atque inesse videantur; in quo di immortales violati, existimatio atque auctoritas nominis populi Romani imminuta, hospitium spoliatum ac proditum, abalienati scelere istius a nobis omnes reges amicissimi, nationesque quae in eorum regno ac dicione sunt.

iam verus lectus aeratus et candelabrum aeneas num qui praeter iste syracusae per triennium facio sum existimo emo credo sed tantus tu certus iudex facio quis iste in provincia praetor ago ne qui fors neglego nimium sum video neque sui satis cum potestas habeo instruo et orno venio nunc non iam ad furtum non ad avaritia non ad cupiditas sed ad is modus facinus in quo omnis nefarius contineo ego atque insum video in quo deus immortalis violo existimatio atque auctoritas nomen populus romanus imminuo hospitium spolio atque prodeo abalieno scelus iste ab nos omnis rex amicus natio qui in is regnum atque dicio sum


Audistis haec, iudices; quae nunc ego omnia praetereo et relinquo. nihil de luxuria Aproni loquor, nihil de insolentia, nihil de permissa ab isto licentia, nihil de singulari nequitia ac turpitudine: tantum de quaestu ac lucro dicam unius agri et unius anni, quo facilius vos coniecturam de triennio et de tota Sicilia facere possitis. sed mihi Aetnensium brevis est ratio; ipsi enim venerunt, ipsi publicas litteras deportaverunt; docuerunt vos quid lucelli fecerit homo non malus, familiaris praetoris, Apronius. id, quaeso, ex ipsorum testimonio cognoscite. recita. TESTIMONIVM AETNENSIUM quid ais? dic, dic, quaeso, clarius, ut populus Romanus de suis vectigalibus, de suis aratoribus, de suis sociis atque amicis audiat. L MED., HS L per deos immortalis! unus ager uno anno trecenta milia mod. tritici et praeterea HS L lucri dat Apronio! tantone minoris decumae venierunt quam fuerunt, an, cum satis magno venissent, hic tantus tamen frumenti pecuniaeque numerus ab aratoribus per vim ablatus est? Vtrum enim horum dixeris, in eo culpa et crimen haerebit.

audio hic iudex qui nunc ego omnis praetereo et relinquo nihil de luxuria apronius loquor nihil de insolentia nihil de permitto ab iste licentia nihil de singularis nequitia atque turpitudo tantus de quaestus atque lucrum dico unus ager et unus annus quo facilis tu conicio de triennium et de totus sicilia facio possum sed ego aetnensis brevis sum ratio ipse enim venio ipse publicus littera deporto doceo tu quis lucellum facio homo non malus familiaris praetor apronius is quaeso ex ipse testimonium cognosco recito testimonivm aetnensium quis aio dico dico quaeso clarus ut populus romanus de suus vectigal de suus arator de suus socius atque amicus audio l ego sestertius l per deus immortal unus ager unus annus trecenti mille mod triticum et praeterea sestertius l lucrum do apronius tantus paruus decimus venierunt quam sum an cum satis magnus venio hic tantus tamen frumentum pecunia numerus ab arator per vis aufero sum vtrum enim hic dico in is culpa et crimen haereo


professio est agri Leontini ad iugerum xxx; haec sunt ad tritici medimnum xc, id est mod. DXXXX; deductis tritici mod. CCXVI, quanti decumae venierunt, reliqua sunt tritici CCCXXIIII. adde totius summae DXXXX milium mod. tris quinquagesimas; fit tritici mod. XXXIICCCC (ab omnibus enim ternae praeterea quinquagesimae exigebantur); sunt haec iam ad CCCLX mod. tritici. at ego cccc lucri facta esse dixeram; non enim duco in hac ratione eos quibus ternis medimnis non est licitum decidere. verum ut hac ipsa ratione summam mei promissi compleam, ad singula medimna multi HS binos, multi HS singulos semis accessionis cogebantur dare, qui minimum, singulos nummos. minimum ut sequamur, quoniam xc med. duximus, accedant eo novo pessimoque exemplo HS xc.

professio sum ager leontinus ad jugerum xxx hic sum ad triticum medimnum xc is sum mod dxxxx deduco triticum mod ccxvi quantus decimus venierunt reliquus sum triticum cccxxiiii addo totus summa dxxxx mille mod tres quinquagesima fio triticum mod xxxiicccc ab omnis enim terni praeterea quinquagesima exigo sum hic iam ad ccclx mod triticum at ego cccc lucrum facio sum dico non enim duco in hic ratio is qui terni medimnum non sum liceo decido verus ut hic ipse ratio summa meus promitto compleo ad singulus medimnum multus sestertius bini multus sestertius singuli semis accessio cogo do qui paruus singuli nummus paruus ut sequor quoniam xc ego duco accedo is novo malus exemplum sestertius xc


secuta provincia est; in qua numquam tibi venit in mentem non tibi idcirco fascis ac securis et tantam imperi vim tantamque ornamentorum omnium dignitatem datam ut earum rerum vi et auctoritate omnia repagula pudoris officique perfringeres, ut omnium bona praedam tuam duceres, ut nullius res tuta, nullius domus clausa, nullius vita saepta, nullius pudicitia munita contra tuam cupiditatem et audaciam posset esse; in qua tu te ita gessisti ut, omnibus cum teneare rebus, ad bellum fugitivorum confugias; ex quo iam intellegis non modo nullam tibi defensionem, sed maximam vim criminum exortam. Nisi forte Italici fugitivorum belli reliquias atque illud Tempsanum incommodum proferes, ad quod recens cum te peropportune fortuna attulisset, si quid in te virtutis aut industriae habuisses, idem qui semper fueras inventus es.

sequor provincia sum in qui numquam tu venio in mens non tu idcirco fascis atque securis et tantus imperium vis tantus ornamentor omnis dignitas do ut is res vis et auctoritas omnis repagula pudor officio perfringo ut omnis bonus praeda tuus duco ut nullus res tueor nullus domus claudo nullus vito saeptum nullus pudicitia munio contra tuus cupiditas et audacia possum sum in qui tu tu ita gero ut omnis cum tenearis res ad bellum fugitivus confugio ex quo iam intellego non modo nullus tu defensio sed maximus vis crimen exorior nisus fors italicus fugitivus bellum reliquiae atque ille tempsanus incommodus profero ad qui recens cum tu peropportunus fortuna affero si quis in tu virtus aut industria habeo idem qui semper sum invenio sum


/Verre quidem praetore, non Sacerdote, non Peducaeo, non hoc ipso Metello. SCIS METELLVM SAPIENTEM ESSE. hoc vero ferri iam non potest, inrideri viri optimi, L. Metelli, ingenium et contemni ac despici a fugitivo Timarchide. SI VOLTEIVM HABEBIS, OMNIA LVDIBVNDVS CONFICIES. hic vehementer errat Timarchides, qui aut Volteium pecunia corrumpi putet posse, aut Metellum unius arbitratu gerere praeturam, sed errat coniectura domestica. quia multos et per se et per alios multa ludibundos apud Verrem effecisse vidit, ad omnis eosdem patere aditus arbitratur. facilius vos efficiebatis ludibundi quae volebatis a Verre, quod multa eius ludorum genera noratis. INCVLCATVM EST METELLO ET VOLTEIO TE ARATORES EVERTISSE. quis istuc Apronio attribuebat, cum aratorem aliquem everterat, aut Timarchidi, cum ob iudicandum aut decernendum aut imperandum aliquid aut remittendum pecuniam acceperat, aut Sextio lictori, cum aliquem innocentem securi percusserat? nemo; omnes ei tum attribuebant quem nunc condemnari volunt.

verres quidem praetor non sacerdos non peducaeus non hic ipse metellus scio metellvm sapio sum hic verus fero iam non possum irrideo vir bonus l metellus ingenium et contemno atque despicio ab fugitivus timarchides si volteivm habeo omnis lvdibvndvs confacio hic vehemens erro timarchides qui aut volteium pecunia corrumpo puto possum aut metellus unus arbitratus gero praetorqueo sed erro conicio domesticus quia multus et per sui et per alius multus ludibundus apud verres efficio video ad omnis idem pateo aditus arbitror facilis tu efficio ludibundus qui volo ab verres qui multus is ludus genus noratis incvlcatvm sum metello et volteio tu arator everto quis iste apronius attribuo cum arator aliquis everto aut timarchides cum ob judico aut decerno aut impero aliquis aut remitto pecunia accipio aut sestius lictor cum aliquis innocens securus percutio nemo omnis is tum attribuo qui nunc condemnaris volo


at qui amici! O miserum, o invidiosum offensumque paucorum culpa atque indignitate ordinem senatorium! Albam Aemilium sedentem in faucibus macelli loqui palam vicisse Verrem, emptos habere iudices, alium HS cccc, alium HS D, quem minimo, ccc! atque ei cum responsum esset fieri non posse, multos testis esse dicturos, me praeterea causae non defuturum, 'licet hercle,' inquit, 'omnes omnia dicant, in illo, nisi ita res manifesta erit adlata ut responderi nihil possit, vicimus.'

at qui amicus o miser o invidiosus offendo paucus culpa atque indignitas ordo senatorius alba aemilius sedeo in fauces macellum loquor palam vinco verres emo habeo iudex alius sestertius cccc alius sestertius d qui paruus ccc atque is cum responsum sum fio non possum multus testis sum dico ego praeterea causa non desum licet hercules inquam omnis omnis dico in ille nisi ita res manifestus sum affero ut respondeo nihil possum vinco


Mamertina civitas improba antea non erat; etiam erat inimica improborum, quae C. Catonis, illius qui consul fuit, impedimenta retinuit. at cuius hominis! clarissimi ac potentissimi; qui tamen cum consul fuisset, condemnatus est. ita, C. Cato, duorum hominum clarissimorum nepos, L. Pauli et M. Catonis, et P. Africani sororis filius: quo damnato tum, cum severa iudicia fiebant, HS VIII lis aestimata est. huic Mamertini irati fuerunt, qui maiorem sumptum quam quanti Catonis lis aestimata est in Timarchidi prandium saepe fecerunt.

mamertinus civitas improbus antea non sum etiam sum inimicus improbus qui que cato ille qui consul sum impedimentum retineo at qui homo clarus atque potens qui tamen cum consul sum condemno sum ita que cato duo homo clarus nepos l paulis et m cato et p africanus soror filius quo damno tum cum severus iudicium fio sestertius viii lis aestimo sum hic mamertinus irascor sum qui magnus sumo quam quantus cato lis aestimo sum in timarchides prandium saepe facio


aliquot saeculis post P. Scipio bello Punico tertio Carthaginem cepit; qua in victoria,—videte hominis virtutem et diligentiam, ut et domesticis praeclarissimae virtutis exemplis gaudeatis et eo maiore odio dignam istius incredibilem audaciam iudicetis,—convocatis Siculis omnibus, quod diutissime saepissimeque Siciliam vexatam a Carthaginiensibus esse cognorat, iubet omnia conquiri; pollicetur sibi magnae curae fore ut omnia civitatibus, quae cuiusque fuissent, restituerentur. tum illa quae quondam erant Himera sublata, de quibus antea dixi, Thermitanis sunt reddita, tum alia Gelensibus, alia Agrigentinis, in quibus etiam ille nobilis taurus, quem crudelissimus omnium tyrannorum Phalaris habuisse dicitur, quo vivos supplici causa demittere homines et subicere flammam solebat. quem taurum cum Scipio redderet Agrigentinis, dixisse dicitur aequum esse illos cogitare utrum esset Agrigentinis utilius, suisne servire anne populo Romano obtemperare, cum idem monumentum et domesticae crudelitatis et nostrae mansuetudinis haberent.

aliquot saeculis post p scipio bellum punicus tertius carthago capio qui in victoria video homo virtus et diligentia ut et domesticus praeclarus virtus exemplum gaudeo et is magnus odium dignus iste incredibilis audacia judico convoco siculis omnis qui diutissime saepis sicilia vexo ab carthaginiensis sum cognosco iubeo omnis conquaero polliceor sui magnus cura sum ut omnis civitas qui quisque sum restituo tum ille qui quondam sum himera tollo de qui antea dico thermitani sum reddo tum alius gelenses alius agrigentinus in qui etiam ille nobilis taurus qui crudelis omnis tyrannus phalaris habeo dico quo vivus supplicium causa demitto homo et subicio flamma soleo qui taurus cum scipio reddo agrigentinus dico dico aequus sum ille cogito utrum sum agrigentinus utilis suo servio annus populus romanus obtemperaris cum idem monumentum et domesticus crudelitas et noster mansuetudo habeo


an tibi unius anni aut bienni ratio fuit habenda, salus provinciae, commoda rei frumentariae, ratio rei publicae in posteritatem fuit neglegenda? cum rem ita constitutam accepisses ut et populo Romano satis frumenti ex Sicilia suppeditaretur et aratoribus tamen arare atque agros colere expediret, quid effecisti, quid adsecutus es? Vt populo Romano nescio quid te praetore ad decumas accederet, deserendas arationes relinquendasque curasti. successit tibi L. Metellus. tu innocentior quam Metellus? tu laudis et honoris cupidior? tibi enim consulatus quaerebatur, Metello paternus honos et avitus neglegebatur. multo minoris vendidit non modo quam tu, sed etiam quam qui ante te vendiderunt.quaero, si ipse excogitare non potuerat quem ad modum quam plurimo venderet, ne tua quidem recentia proximi praetoris vestigia persequi poterat, ut tuis praeclaris abs te principe inventis et excogitatis edictis atque institutis uteretur?

an tu unus annus aut biennium ratio sum habeo salus provincia commodus res frumentarius ratio res publicus in posteritas sum neglego cum res ita constituo accipio ut et populus romanus satis frumentum ex sicilia suppedito et arator tamen araris atque ager colo expedio quis efficio quis assequor sum vt populus romanus nescio quis tu praetor ad decimus accedo desero aratio relinquo curo succedo tu l metellus tu innocens quam metellus tu laus et honor cupidus tu enim consulatus quaero metellus paternus honor et avitus neglego multus paruus vendo non modo quam tu sed etiam quam qui ante tu vendo quaero si ipse excogitaris non possum qui ad modus quam multus vendo ne tuus quidem recens propior praetor vestigium persequor possum ut tuus praeclaris abs tu princeps invenio et excogitas edico atque institus uto


decumas agri Leontini magno dicis te vendidisse. ostendi iam illud initio, non existimandum magno vendidisse eum qui verbo decumas vendiderit, re et condicione et lege et edicto et licentia decumanorum decumas aratoribus nullas reliquas fecerit. etiam illud ostendi, vendidisse alios magno decumas agri Leontini ceterorumque agrorum, et lege Hieronica vendidisse et pluris etiam quam te vendidisse, nec aratorem quemquam esse questum; nec enim fuit quod quisquam queri posset, cum lege aequissime scripta venderent, neque illud umquam aratoris interfuit, quanti decumae venirent. non enim ita est ut, si magno venierint, plus arator debeat, si parvo, minus; ut frumenta nata sunt, ita decumae veneunt; aratoris autem interest ita se frumenta habere ut decumae quam plurimo venire possint; dum arator ne plus decuma det, expedit ei decumam esse quam maximam.

decimus ager leontinus magnus dico tu vendo ostendo iam ille initium non existimo magnus vendo is qui verbum decimus vendo res et condicio et lex et edictum et licentia decimanus decimus arator nullus reliquus facio etiam ille ostendo vendo alius magnus decimus ager leontinus ceter ager et lex hieronicus vendo et multus etiam quam tu vendo neque arator quisquam sum queror neque enim sum qui quisquam queror possum cum lex aequus scribo vendo neque ille umquam arator intersum quantus decimus venio non enim ita sum ut si magnus venierint multus arator debeo si parvus paruus ut frumentum nata sum ita decimus veneunt arator autem intersum ita sui frumentum habeo ut decimus quam multus venio possum dum arator ne multus decimus do expedio is decimus sum quam maximus


O tempora, O mores! nihil nimium vetus proferam. sunt vestrum aliquam multi qui L. Pisonem cognorint, huius L. Pisonis, qui praetor fuit, patrem. ei cum esset in Hispania praetor, qua in provincia occisus est, nescio quo pacto, dum armis exercetur, anulus aureus quem habebat fractus et comminutus est. cum vellet sibi anulum facere, aurificem iussit vocari in forum ad sellam Cordubae et palam appendit aurum; hominem in foro iubet sellam ponere et facere anulum omnibus praesentibus. nimium fortasse dicet aliquis hunc diligentem; hactenus reprehendet, si qui volet, nihil amplius. verum fuit ei concedendum; filius enim L. Pisonis erat, eius qui primus de pecuniis repetundis legem tulit.

o tempus o mos nihil nimium vetus profero sum vester aliqui multus qui l piso cognosco hic l piso qui praetor sum pater is cum sum in hispania praetor qui in provincia occido sum nescio quo pacisco dum arma exerceo anulus aureus qui habeo frango et comminuo sum cum volo sui anulus facio aurificem iubeo vocaris in forum ad sella corduba et palam appendo aurum homo in forum iubeo sella pono et facio anulus omnis praesens nimium fortasse dico aliquis hic diligo hactenus reprehendo si qui volo nihil amplus verus sum is concedo filius enim l piso sum is qui primus de pecunia repeto lex fero


quid hoc homine facias? quod supplicium dignum libidine eius invenias? praescriptum tibi cum esset, homo deterrime et impudentissime, quem ad modum iudices inter Siculos dares, cum imperatoris populi Romani auctoritas, legatorum decem, summorum hominum, dignitas, senatus consultum intercederet, quo senatus consulto P. Rupilius de decem legatorum sententia leges in Sicilia constituerat, cum omnes ante te praetorem Rupilias leges et in ceteris rebus et in iudiciis maxime servassent, tu ausus es pro nihilo prae tua praeda tot res sanctissimas ducere? tibi nulla lex fuit, nulla religio, nullus existimationis pudor, nullus iudici metus? nullius apud te gravis auctoritas, nullum exemplum quod sequi velles?

quis hic homo facio qui supplicium dignus libido is invenio praescribo tu cum sum homo deterior et impudens qui ad modus iudex inter siculi do cum imperator populus romanus auctoritas legatus decem summus homo dignitas senatus consulo intercedo quo senatus consultum p rupilius de decem legatus sententia lex in sicilia constituo cum omnis ante tu praetor rupilius lex et in ceterus res et in iudicium magnus servo tu audeo sum pro nihilum prae tuus praeda tot res sancio duco tu nullus lex sum nullus religio nullus existimatio pudor nullus judicium metus nullus apud tu gravis auctoritas nullus exemplum qui sequor volo


quod in C. Herennio, quod in C. Popilio, senatoribus, qui ambo peculatus damnati sunt, quod in M. Atilio, qui de maiestate damnatus est, hoc planum factum est, eos pecuniam ob rem iudicandam accepisse, quod inventi sunt senatores qui C. Verre praetore urbano sortiente exirent in eum reum quem incognita causa condemnarent, quod inventus est senator qui, cum iudex esset, in eodem iudicio et ab reo pecuniam acciperet quam iudicibus divideret, et ab accusatore ut reum condemnaret.

qui in que herennius qui in que popilius senator qui ambo peculor damno sum qui in m atilius qui de maiestas damno sum hic planus facio sum is pecunia ob res judico accipio qui invenio sum senator qui que verres praetor urbanus sortio exeo in is reus qui incognitus causa condemno qui invenio sum senator qui cum iudex sum in idem iudicium et ab reor pecunia accipio quam judex divido et ab accusator ut reus condemno


itinerum primum laborem, qui vel maximus est in re militari, iudices, et in Sicilia maxime necessarius, accipite quam facilem sibi iste et iucundum ratione consilioque reddiderit. primum temporibus hibernis ad magnitudinem frigorum et tempestatum vim ac fluminum praeclarum hoc sibi remedium compararat. Vrbem Syracusas elegerat, cuius hic situs atque haec natura esse loci caelique dicitur ut nullus umquam dies tam magna ac turbulenta tempestate fuerit quin aliquo tempore eius diei solem homines viderint. hic ita vivebat iste bonus imperator hibernis mensibus ut eum non facile non modo extra tectum, sed ne extra lectum quidem quisquam viderit; ita diei brevitas conviviis, noctis longitudo stupris et flagitiis continebatur.

iter primus labor qui vel magnus sum in res militaris iudex et in sicilia magnus necessarius accipio quam facilis sui iste et iucundus ratio consilior reddo primus tempus hibernus ad magnitudo frigus et tempestas vis atque flumen praeclaris hic sui remedium comparo vrbem syracusae eligo qui hic sino atque hic natura sum locus caelum dico ut nullus umquam dies tam magnus atque turbulentus tempestas sum quin aliquis tempus is dies sol homo video hic ita vivo iste bonus imperator hibernus mensis ut is non facilis non modo extra tectum sed ne extra lectus quidem quisquam video ita dies brevitas convivium nox longitudo stuprum et flagitium contineo


quod cum isti renuntiaretur de basi ac litteris, existimavit homines in oblivionem totius negoti esse venturos si etiam basim tamquam indicem sui sceleris sustulisset. itaque tollendam istius imperio locaverunt; quae vobis locatio ex publicis litteris Segestanorum priore actione recitata est. te nunc, P. Scipio, te, inquam, lectissimum ornatissimumque adulescentem, appello, abs te officium tuum debitum generi et nomini requiro et flagito. cur pro isto, qui laudem honoremque familiae vestrae depeculatus est, pugnas, cur eum defensum esse vis, cur ego tuas partis suscipio, cur tuum munus sustineo, cur M. Tullius P. Africani monumenta requirit, P. Scipio eum qui illa sustulit defendit? cum mos a maioribus traditus sit, ut monumenta maiorum ita suorum quisque defendat ut ea ne ornari quidem nomine aliorum sinat, tu isti aderis, qui non obstruxit aliqua ex parte monumento P. Scipionis sed id funditus delevit ac sustulit?

qui cum iste renuntio de basis atque littera existimo homo in oblivio totus negotium sum venio si etiam basim tamquam index suus scelus tollo itaque tollo iste imperium loco qui tu locatio ex publicus littera segestanum prior actio recito sum tu nunc p scipio tu inquam lectus orno adulescens appello abs tu officium tuus debeo gener et nomen requiro et flagito cur pro iste qui laus honoro familia vester depeculor sum pugna cur is defendo sum volo cur ego tuus pars suscipio cur tuus munus sustineo cur m tullius p africanus monumentum requiro p scipio is qui ille tollo defendo cum mos ab magnus trado sum ut monumentum magnus ita suus quisque defendo ut is ne ornaris quidem nomen alius sino tu iste adsum qui non obstruo aliqui ex pars monumentum p scipio sed is fundus deleo atque tollo


is mihi etiam queritur quod a nobis IX solis diebus prima actio sui iudici transacta sit, cum apud ipsum tribus horis Q. Opimius, senator populi Romani, bona, fortunas, ornamenta omnia amiserit? cuius propter indignitatem iudici saepissime est actum in senatu ut genus hoc totum multarum atque eius modi iudiciorum tolleretur. iam vero in bonis Q. Opimi vendendis quas iste praedas, quam aperte, quam improbe fecerit, longum est dicere: hoc dico, nisi vobis id hominum honestissimorum tabulis planum fecero, fingi a me hoc totum temporis causa putatote.

is ego etiam queror qui ab nos ix sol dies primus actium suus judicium transigo sum cum apud ipse tres hora q opimus senator populus romanus bonus fortuna ornamentum omnis amitto qui propter indignitas judicium saepis sum ago in senatus ut genus hic totus multus atque is modus iudicium tollo iam verus in bonus q opimius vendo qui iste praeda quam apertus quam improbus facio longus sum dico hic dico nisi tu is homo honestus tabula planus facio fingo ab ego hic totus tempus causa puto


quid exspectas? an dum ab inferis ipse malleolus exsistat, atque abs te officia tutelae sodalitatis familiaritatisque flagitet? ipsum putato adesse. homo avarissime et spurcissime, redde bona sodalis filio, si non quae abstulisti, at quae confessus es! cur cogis sodalis filium hanc primam in foro vocem cum dolore et querimonia emittere? cur sodalis uxorem, sodalis socrum, domum denique totam sodalis mortui contra te testimonium dicere? cur pudentissimas lectissimasque feminas in tantum virorum conventum insolitas invitasque prodire cogis? recita omnium testimonia. TESTIMONIVM MATRIS ET AVIAE.

quis exspecto an dum ab inferi ipse malleolus exsisto atque abs tu officium tutela sodalitas familiaritas flagito ipse puto adsum homo avarus et spurcus reddo bonus sodalis filius si non qui aufero at qui confiteor sum cur cogo sodalis filius hic primus in forum voco cum dolor et querimonia emitto cur sodalis uxor sodalis socer domus denique totus sodalis mortuus contra tu testimonium dico cur pudeo lectus femina in tantus vir convenio insolitus invito prodeo cogo recito omnis testimonium testimonivm mater et avia


ecqui pudor est, ecquae religio, Verres, ecqui metus? habitasti apud Heium Messanae, res illum divinas apud eos deos in suo sacrario prope cotidiano facere vidisti; non movetur pecunia, denique quae ornamenti causa fuerunt non requirit; tibi habe Canephoros, deorum simulacra restitue. quae quia dixit, quia tempore dato modeste apud vos socius amicusque populi Romani questus est, quia religioni suae non modo in dis patriis repetendis sed etiam in ipso testimonio ac iure iurando proximus fuit, hominem missum ab isto scitote esse Messanam de legatis unum,—illum ipsum qui navi istius aedificandae publice praefuit,—qui a senatu peteret ut Heius adficeretur ignominia.

ecqui pudor sum ecqui religio verres ecqui metus habito apud heius messana res ille divino apud is deus in suus sacrarium prope cottidianus facio video non moveo pecunia denique qui ornamentum causa sum non requiro tu habeo canephoros deus simulacrum restituo qui quia dico quia tempus do modestus apud tu socius amicus populus romanus queror sum quia religio suus non modo in deus patrius repeto sed etiam in ipse testimonium atque ius iuro proximus sum homo mitto ab iste scio sum messana de legatus unus ille ipse qui no iste aedifico publicus praesum qui ab senatus peto ut heius afficio ignominia


etenim, si C. Verres HS c milia populum verbi gratia Centuripinum poposcisset eamque ab iis pecuniam abstulisset, non, opinor, esset dubium quin eum, cum id planum fieret, condemnari necesse esset. quid? si eundem populum HS cc milia poposcit eaque coegit atque abstulit, num idcirco absolvetur quod adscriptum est eam pecuniam datam statuarum nomine? non, opinor; nisi forte id agimus, non ut magistratibus nostris moram accipiendi, sed ut sociis causam dandi adferre videamur. quodsi quem statuae magno opere delectant, et si quis earum honore aut gloria ducitur, is haec tamen constituat necesse est, primum averti pecuniam domum non placere, deinde ipsarum statuarum modum quendam esse oportere, deinde illud, certe ab invitis exigi non oportere.

etenim si que verres sestertius que mille populus verbum gratia centuripinus posco eo ab is pecunia aufero non opinor sum dubius quin is cum is planus fio condemnaris necesse sum quis si idem populus sestertius centum mille posco is cogo atque aufero num idcirco absolvo qui adscribo sum is pecunia do statua nomen non opinor nisi fors is ago non ut magistratus noster mora accipio sed ut socius causa do affero video quodsi qui statua magnus opus delecto et si quis is honor aut gloria duco is hic tamen constituo necesse sum primus averto pecunia domus non placeo deinde ipsaris statua modus quidam sum oportet deinde ille certus ab invitus exigo non oportet


erit tamen in aratores lenior quam videtur. nam qui in decumanos octupli iudicium se daturum edixit, idem habuit in edicto se in aratorem in quadruplum daturum. quis hunc audet dicere aratoribus infestum aut inimicum fuisse? quanto lenior est quam in publicanum! edixit ut, quod decumanus edidisset sibi dari oportere, id ab aratore magistratus Siculus exigeret. quid est reliqui iudici quod in aratorem dari possit? 'non malum est,' inquit, 'esse istam formidinem, ut, cum exactum sit ab aratore, tamen ne se commoveat reliquus metus iudici sit.' si iudicio vis a me exigere, remove Siculum magistratum: si hanc vim adhibes, quid opus est iudicio? quis porro erit quin malit decumanis tuis dare quod poposcerint, quam ab adseculis tuis quadruplo condemnari?

sum tamen in arator lenio quam video nam qui in decimanus octuplus iudicium sui do edico idem habeo in edictum sui in arator in quadruplus do quis hic audeo dico arator infestus aut inimicus sum quantus lenio sum quam in publicanus edico ut qui decimanus edo sui do oportet is ab arator magistratus siculus exigo quis sum reliquus judicium qui in arator do possum non malus sum inquam sum iste formido ut cum exigo sum ab arator tamen ne sui commoveo reliquus metus judicium sum si iudicium volo ab ego exigo removeo siculis magistratus si hic vis adhibeo quis opus sum iudicium quis porro sum quin malo decimanus tuus do qui posco quam ab adseculis tuus quadruplo condemnaris


quid? Agrigento nonne eiusdem P. Scipionis monumentum, signum Apollinis pulcherrimum, cuius in femore litteris minutis argenteis nomen Myronis erat inscriptum, ex Aesculapi religiosissimo fano sustulisti? quod quidem, iudices, cum iste clam fecisset, cum ad suum scelus illud furtumque nefarium quosdam homines improbos duces atque adiutores adhibuisset, vehementer commota civitas est. Vno enim tempore Agrigentini beneficium Africani, religionem domesticam, ornamentum urbis, indicium victoriae, testimonium societatis requirebant. itaque ab iis qui principes in ea civitate erant praecipitur et negotium datur quaestoribus et aedilibus ut noctu vigilias agerent ad aedis sacras. etenim iste Agrigenti—credo propter multitudinem illorum hominum atque virtutem, et quod cives Romani, viri fortes atque honesti, permulti in illo oppido coniunctissimo animo cum ipsis Agrigentinis vivunt ac negotiantur —non audebat palam poscere aut tollere quae placebant.

quis agrigentum nonne idem p scipio monumentum signum apollo pulcher qui in femore littera minuo argenteus nomen myron sum inscriptum ex aesculapius religiosus fanum tollo qui quidem iudex cum iste clam facio cum ad suus scelus ille furtum nefarius quidam homo improbus dux atque adiutor adhibeo vehemens commoveo civitas sum vnus enim tempus agrigentinus beneficium africanus religio domesticus ornamentum urbs indicium victoria testimonium societas requiro itaque ab is qui princeps in is civitas sum praecipio et negotium do quaestor et aedilis ut nox vigilia ago ad aedes sacer etenim iste agrigentum credo propter multitudo ille homo atque virtus et qui civis romanus vir fortis atque honestus permultus in ille oppidum conjungo animus cum ipse agrigentinus vivo atque negotior non audeo palam posco aut tollo qui placeo


quodsi ille hoc unum agitare coeperit, esse aliquod genus cogendae pecuniae senatorium commune et iam prope concessum ordini, quo genere ab sociis maxima pecunia per summam iniuriam auferatur, neque id ullo modo senatoriis iudiciis reprehendi posse, idque, dum equester ordo iudicarit, numquam esse commissum, quis obsistet? quis erit tam cupidus vestri, tam fautor ordinis, qui de transferendis iudiciis possit recusare? atque utinam posset aliqua ratione hoc crimen quamvis falsa, modo humana atque usitata defendere: minore periculo vestro, minore periculo provinciarum omnium iudicaretis. negaret hac aestimatione se usum, vos id credidissetis: homini credidisse, non factum comprobasse videremini. nullo modo negare potest; urgetur a tota Sicilia; nemo est ex tanto numero aratorum a quo pecunia cellae nomine non sit exacta.

quodsi ille hic unus agito coepio sum aliqui genus cogo pecunia senatorius communis et iam prope concedo ordo quo genus ab socius maximus pecunia per summa iniuria aufero neque is ullus modo senatorius iudicium reprehendo possum is dum equester ordo iudico numquam sum committo quis obsisto quis sum tam cupidus vester tam fautor ordo qui de transfero iudicium possum recusaris atque utinam possum aliqui ratio hic crimen quivis fallo modo humanus atque usitor defendo paruus periculum vester paruus periculum provinciaris omnis judico nego hic aestimatio sui usus tu is credo homo credo non facio comprobo video nullus modo nego possum urgeo ab totus sicilia nemo sum ex tantus numerus arator ab quo pecunia cella nomen non sum exigo


tu in provincia tam splendida, tu apud socios fidelissimos, civis Romanos honestissimos, in metu periculoque provinciae dies continuos compluris in litore conviviisque iacuisti, te per eos dies nemo tuae domi convenire, nemo in foro videre potuit, tu sociorum atque amicorum ad ea convivia matres familias adhibuisti, tu inter eius modi mulieres praetextatum tuum filium, nepotem meum, conlocavisti, ut aetati maxime lubricae atque incertae exempla nequitiae parentis vita praeberet, tu praetor in provincia cum tunica pallioque purpureo visus es, tu propter amorem libidinemque tuam imperium navium legato populi Romani ademisti, Syracusano tradidisti, tui milites in provincia Sicilia frugibus frumentoque caruerunt, tua luxurie atque avaritia classis populi Romani a praedonibus capta et incensa est;

tu in provincia tam splendidus tu apud socius fidelis civis romanus honestus in metus periculum provincia dies continuus complures in litus convivium jaceo tu per is dies nemo tuus domus convenio nemo in forum video possum tu socius atque amicus ad is convivium mater familia adhibeo tu inter is modus mulier praetextatus tuus filius nepos meus conloco ut aetas magnus lubricus atque incertus exemplum nequitia parens vito praebeo tu praetor in provincia cum tunica pallium purpureus video sum tu propter amor libido tuus imperium navis legatus populus romanus adimo syracusanus trado tuus miles in provincia sicilia frugis frumentum careo tuus luxuries atque avaritia classis populus romanus ab praedo capio et incensum sum


cum mihi Tyndaritani illius venit in mentem, cum Segestani, tum iura simul civitatum atque officia considero. quas urbis P. Africanus etiam ornandas esse spoliis hostium arbitratus est, eas C. Verres non solum illis ornamentis sed etiam viris nobilissimis nefario scelere privavit. en quod Tyndaritani libenter praedicent: 'nos in septemdecim populis Siciliae numeramur, nos semper omnibus Punicis Siciliensibusque bellis amicitiam fidemque populi Romani secuti sumus, a nobis omnia populo Romano semper et belli adiumenta et pacis ornamenta ministrata sunt.' multum vero haec iis iura profuerunt in istius imperio ac potestate!

cum ego tyndaritani ille venio in mens cum segestanus tum ius simul civitas atque officium considero qui urbs p africanus etiam orno sum spolium hostis arbitror sum is que verres non solus ille ornamentum sed etiam vis nobilis nefarius scelus privo en qui tyndaritani libet praedico nos in septendecim populus sicilia numero nos semper omnis punicus siciliensis bellum amicitia fides populus romanus sequor sum ab nos omnis populus romanus semper et bellum adjumentum et pax ornamentum ministro sum multus verus hic is ius prosum in iste imperium atque potestas


Superbum est enim, iudices, et non ferendum dicere praetorem in provincia homini honesto, locupleti, splendido, 'vende mihi vasa caelata'; hoc est enim dicere, 'non es dignus tu qui habeas quae tam bene facta sunt, meae dignitatis ista sunt.' tu dignior, Verres, quam Calidius? qui, ut non conferam vitam neque existimationem tuam cum illius—neque enim est conferenda; hoc ipsum conferam quo tu te superiorem fingis; quod HS ccc divisoribus ut praetor renuntiarere dedisti, trecenta accusatori ne tibi odiosus esset, ea re contemnis equestrem ordinem et despicis? ea re tibi indignum visum est quicquam, quod tibi placeret, Calidium potius habere quam te?

superbus sum enim iudex et non fero dico praetor in provincia homo honestus locupleti splendidus vendo ego vasum caelo hic sum enim dico non sum dignus tu qui habeo qui tam bene facio sum meus dignitas iste sum tu dignus verres quam calidus qui ut non confero vita neque existimatio tuus cum ille neque enim sum confero hic ipse confero quo tu tu superus fingo qui sestertius ccc divisor ut praetor renuntio do trecenti accusator ne tu odiosus sum is res contemno equester ordo et despicio is res tu indignus video sum quisquam qui tu placeo calidius potis habeo quam tu


huius autem praeclari imperatoris ita erat severa domi disciplina ut in re tanta et tam gravi nuntio nemo admitteretur, nemo esset qui auderet aut dormientem excitare aut interpellare vigilantem. iam vero re ab omnibus cognita concursabat urbe tota maxima multitudo. non enim, sicut erat antea semper consuetudo, praedonum adventum significabat ignis e specula sublatus aut tumulo, sed flamma ex ipso incendio navium et calamitatem acceptam et periculum reliquum nuntiabat.cum praetor quaereretur et constaret neminem ei nuntiasse, fit ad domum eius cum clamore concursus atque impetus.

hic autem praeclarus imperator ita sum severus domus disciplina ut in res tantus et tam gravis nuntio nemo admitto nemo sum qui audeo aut dormio excitaris aut interpellaris vigilo iam verus res ab omnis cognosco concurso urbs totus maximus multitudo non enim sicut sum antea semper consuetudo praedo advenio significo ignis e speculum tollo aut tumulus sed flamma ex ipse incendium navis et calamitas accipio et periculum reliquus nuntio cum praetor quaero et consto nemo is nuntio fio ad domus is cum clamor concursus atque impetus


iam, ut haec omnia reperire ac perscrutari solitus sit, iudices, est operae pretium cognoscere. Cibyratae sunt fratres quidam, Tlepolemus et Hiero, quorum alterum fingere opinor e cera solitum esse, alterum esse pictorem. hosce opinor, Cibyrae cum in suspicionem venissent suis civibus fanum expilasse Apollinis, veritos poenam iudici ac legis domo profugisse. quod Verrem artifici sui cupidum cognoverant tum, cum iste, id quod ex testibus didicistis, Cibyram cum inanibus syngraphis venerat, domo fugientes ad eum se exsules, cum iste esset in Asia, contulerunt. habuit eos secum illo tempore et in legationis praedis atque furtis multum illorum opera consilioque usus est.

iam ut hic omnis reperio atque perscrutaris soleo sum iudex sum opera pretium cognosco cibyrata sum frater quidam tlepolemus et hiero qui alter fingo opinor e cero soleo sum alter sum pictor hic opinor cibyra cum in suspicio venio suus civis fanum expilo apollo vereor poena judicium atque lex domus profugio qui verres artifex suus cupidus cognosco tum cum iste is qui ex testis disco cibyra cum inanis syngrapha venio domus fugio ad is sui exsulis cum iste sum in asia confero habeo is sui ille tempus et in legatio praedium atque furtum multus ille opus consilior utor sum


Alio loco hoc cuius modi sit considerabimus; nunc nihil ad me attinet; horum enim temporum in quibus nunc versor habeo tabulas et tuas et patris. plurima signa pulcherrima, plurimas tabulas optimas deportasse te negare non potes. atque utinam neges! Vnum ostende in tabulis aut tuis aut patris tui emptum esse: vicisti. ne haec quidem duo signa pulcherrima quae nunc ad impluvium tuum stant, quae multos annos ante valvas Iunonis Samiae steterunt, habes quo modo emeris, haec, inquam, duo quae in aedibus tuis sola iam sunt, quae sectorem exspectant, relicta ac destituta a ceteris signis.

alius locus hic qui modus sum considero nunc nihil ad ego attineo hic enim tempus in qui nunc verso habeo tabula et tuus et pater multus signum pulcher multus tabula bonus deporto tu nego non possum atque utinam nego vnus ostendo in tabula aut tuus aut pater tuus emo sum vinco ne hic quidem duo signum pulcher qui nunc ad impluvium tuus sto qui multus annus ante valva juno samia sto habeo quo modo emo hic inquam duo qui in aedes tuus solus iam sum qui sector exspecto relinquo atque destituo ab ceterus signum


atque etiam iudicium in praetura publicum exercuit; non enim praetereundum est ne id quidem. petita multa est is apud istum praetorem a Q. Opimio; qui adductus est in iudicium, verbo quod, cum esset tribunus plebis, intercessisset contra legem Corneliam, re vera quod in tribunatu dixisset contra alicuius hominis nobilis voluntatem. de quo iudicio si velim dicere omnia, multi appellandi laedendique sint, id quod mihi non est necesse; tantum dicam, paucos homines, ut levissime appellem, adrogantes hoc adiutore Q. Opimium per ludum et iocum fortunis omnibus evertisse.

atque etiam iudicium in praetura publicus exerceo non enim praetereo sum ne is quidem peto multus sum is apud iste praetor ab q opimius qui adduco sum in iudicium verbum qui cum sum tribunus plebs intercedo contra lex cornelius res verus qui in tribunatus dico contra aliquis homo nobilis voluntas de quo iudicium si volo dico omnis multus appello laedo sum is qui ego non sum necesse tantus dico paucus homo ut levis appello adrogo hic adiutor q opimius per ludus et iocus fortuna omnis everto


cum magnus numerus deesset, tum iste homo nefarius in eorum locum quos domum suam de piratis abduxerat substituere et supponere coepit civis Romanos, quos in carcerem antea coniecerat; quorum alios Sertorianos milites fuisse insimulabat, et ex Hispania fugientis ad Siciliam adpulsos esse dicebat, alios, qui a praedonibus erant capti, cum mercaturas facerent aut aliquam ob causam navigarent, sua voluntate cum piratis fuisse arguebat. itaque alii cives Romani, ne cognoscerentur, capitibus obvolutis e carcere ad palum atque ad necem rapiebantur, alii, cum a multis civibus Romanis cognoscerentur, ab omnibus defenderentur, securi feriebantur. quorum ego de acerbissima morte crudelissimoque cruciatu dicam cum eum locum tractare coepero, et ita dicam ut, si me in ea querimonia quam sum habiturus de istius crudelitate et de civium Romanorum indignissima morte non modo vires verum etiam vita deficiat, id mihi praeclarum et iucundum putem.

cum magnus numerus desum tum iste homo nefarius in is locus qui domus suus de pirata abduco substituo et suppono coepio civis romanus qui in carcer antea conicio qui alius sertorianus miles sum insimulo et ex hispania fugio ad sicilia adpello sum dico alius qui ab praedo sum capio cum mercor facio aut aliqui ob causa navigo suus voluntas cum pirata sum arguo itaque alius civis romanus ne cognosco caput obvolvo e carcer ad pal atque ad nex rapio alius cum ab multus civis romanus cognosco ab omnis defendo securus ferio qui ego de acerbus mors crudelis crucio dico cum is locus tractaris coepio et ita dico ut si ego in is querimonia quam sum habeo de iste crudelitas et de civis romanus indignus mors non modo vireo verus etiam vito deficio is ego praeclaris et iucundus puto


at quem hominem, C. Verres, tanta tam insigni iniuria adfecisti? quem hominem absentem de litteris corruptis causa incognita condemnasti? cuius absentis nomen recepisti? quem absentem non modo sine crimine et sine teste, verum etiam sine accusatore damnasti? quem hominem? di immortales! non dicam amicum tuum, quod apud homines clarissimum est, non hospitem, quod sanctissimum est; nihil enim minus libenter de Sthenio commemoro, nihil aliud in eo quod reprehendi possit invenio nisi quod homo frugalissimus atque integerrimus te, hominem plenum stupri flagiti sceleris, domum suam invitavit, nisi quod, qui C. Mari, Cn. Pompei, C. Marcelli, L. Sisennae, tui defensoris, ceterorum virorum fortissimorum hospes fuisset atque esset, ad eum numerum clarissimorum hominum tuum quoque nomen adscripsit.

at qui homo que verres tantus tam insignio iniuria afficio qui homo absum de littera corruptus causa incognitus condemno qui absum nomen recipio qui absum non modo sine crimen et sine testis verus etiam sine accusator damno qui homo deus immortalis non dico amicus tuus qui apud homo clarus sum non hospes qui sancio sum nihil enim paruus libet de sthenius commemoro nihil alius in is qui reprehendo possum invenio nisi qui homo frugalis atque integer tu homo plenus stuprum flagitium scelus domus suus invito nisi qui qui que maris cn pompejus que marcellus l sisenna tuus defensor ceterus vir fortis hospes sum atque sum ad is numerus clarus homo tuus quoque nomen adscribo


quae istius auctoritas tantum valuit ut neque illum pulsaret quisquam, cum praetor in provincia sua verbo permitteret, re hortaretur, neque quisquam ab eo quicquam peteret, cum iste calumniae licentiam sua auctoritate ostendisset; ignominia autem illa gravis tam diu in illo homine fuit, quam diu iste in provincia mansit. hoc iniecto metu iudicibus novo more, nullo exemplo, ecquam rem putatis esse in Sicilia nisi ad nutum istius iudicatam? Vtrum id solum videtur esse actum, quod est tamen actum, ut haec Heraclio pecunia eriperetur, an etiam illud, in quo praeda erat maxima, ut nomine iudiciorum omnium bona atque fortunae in istius unius essent potestatem?

qui iste auctoritas tantus valeo ut neque ille pulso quisquam cum praetor in provincia suus verbum permitto res horto neque quisquam ab is quisquam peto cum iste calumnia licentia suus auctoritas ostendo ignominia autem ille gravis tam diu in ille homo sum quam diu iste in provincia maneo hic injecto metus judex novo mos nullus exemplum ecqui res puto sum in sicilia nisi ad nutus iste judico vtrum is solus video sum ago qui sum tamen ago ut hic heracleus pecunia eripio an etiam ille in quo praeda sum maximus ut nomen iudicium omnis bonus atque fortuna in iste unus sum potestas


homo scilicet aut industria aut opera probata aut frugalitatis existimatione praeclara aut denique, id quod levissimum est, adsiduitate, qui ante quaesturam cum meretricibus lenonibusque vixisset, quaesturam ita gessisset quem ad modum cognovistis, Romae post quaesturam illam nefariam vix triduum constitisset, absens non in oblivione iacuisset sed in adsidua commemoratione omnibus omnium flagitiorum fuisset, is repente, ut Romam venit, gratiis praetor factus est. Alia porro pecunia ne accusaretur data. cui sit data, nihil ad me, nihil ad rem pertinere arbitror: datam quidem esse tum inter omnis recenti negotio facile constabat.

homo scilicet aut industria aut opus probo aut frugalitas existimatio praeclarus aut denique is qui levis sum adsiduitas qui ante quaestura cum meretrix leno vivo quaestura ita gero qui ad modus cognosco roma post quaestura ille nefarius vix triduum consto absum non in oblivio jaceo sed in assiduus commemoratio omnis omnis flagitium sum is repens ut roma venio gratia praetor facio sum alius porro pecunia ne accuso do qui sum do nihil ad ego nihil ad res pertineo arbitror do quidem sum tum inter omnis recens negotium facilis consto


erat omnibus molestum; neque eos tam istius hominis perditi subita laetitia quam hominis amplissimi nova gratulatio commovebat. cupiebam dissimulare me id moleste ferre, cupiebam animi dolorem vultu tegere et taciturnitate celare. ecce autem illis ipsis diebus, cum praetores designati sortirentur et M. Metello obtigisset ut is de pecuniis repetundis quaereret, nuntiatur mihi tantam isti gratulationem esse factam ut is domum quoque pueros mitteret qui uxori suae nuntiarent.

sum omnis molestus neque is tam iste homo perdo subeo laetitia quam homo amplus novo gratulatio commoveo cupio dissimulo ego is molestus fero cupio animus dolor vultus tego et taciturnitas celaris ecce autem ille ipse dies cum praetor designo sortio et m metellus obtingo ut is de pecunia repeto quaero nuntio ego tantus iste gratulatio sum facio ut is domus quoque puer mitto qui uxor suus nuntio


O di immortales! quid interest inter mentes hominum et cogitationes! ita mihi meam voluntatem spemque reliquae vitae vestra populique Romani existimatio comprobet, ut ego, quos adhuc mihi magistratus populus Romanus mandavit, sic eos accepi ut me omnium officiorum obstringi religione arbitrarer! ita quaestor sum factus ut mihi illum honorem tum non solum datum, sed etiam creditum et commissum putarem; sic obtinui quaesturam in Sicilia provincia ut omnium oculos in me unum coniectos esse arbitrarer, ut me quaesturamque meam quasi in aliquo terrarum orbis theatro versari existimarem, ut semper omnia quae iucunda videntur esse, ea non modo his extraordinariis cupiditatibus, sed etiam ipsi naturae ac necessitati denegarem.

o deus immortalis quis intersum inter mens homo et cogitatio ita ego meus voluntas spes reliquus vita vester populus romanus existimatio comprobo ut ego qui adhuc ego magistratus populus romanus mando sic is accipio ut ego omnis officium obstringo religio arbitror ita quaestor sum facio ut ego ille honor tum non solus do sed etiam credo et committo puto sic obtineo quaestura in sicilia provincia ut omnis oculus in ego unus conicio sum arbitror ut ego quaestura meus quasi in aliquis terra orbis theatrum versaris existimaris ut semper omnis qui iucundus video sum is non modo hic extraordinarius cupiditas sed etiam ipse natura atque necessitas denegaris


aedis Minervae est in Insula, de qua ante dixi; quam Marcellus non attigit, quam plenam atque ornatam reliquit; quae ab isto sic spoliata atque direpta est non ut ab hoste aliquo, qui tamen in bello religionem et consuetudinis iura retineret, sed ut a barbaris praedonibus vexata esse videatur. pugna erat equestris Agathocli regis in tabulis picta praeclare; iis autem tabulis interiores templi parietes vestiebantur. nihil erat ea pictura nobilius, nihil Syracusis quod magis visendum putaretur. has tabulas M. Marcellus, cum omnia victoria illa sua profana fecisset, tamen religione impeditus non attigit; iste, cum illa propter diuturnam pacem fidelitatemque populi Syracusani sacra religiosaque accepisset, omnis eas tabulas abstulit, parietes quorum ornatus tot saecula manserant, tot bella effugerant, nudos ac deformatos reliquit.

aedes minerva sum in insula de qui ante dico quam marcellus non attigo quam plenus atque orno relinquo qui ab iste sic spolio atque direptor sum non ut ab hostis aliquis qui tamen in bellum religio et consuetudo ius retineo sed ut ab barbaris praedo vexo sum video pugno sum equester agathocles rex in tabula pingo praeclaris is autem tabula interior templum paries vestio nihil sum is pingo nobilis nihil syracusae qui magis viso puto hic tabula m marcellus cum omnis victoria ille suus profanus facio tamen religio impedio non attigo iste cum ille propter diuturnus pax fidelitas populus syracusanus sacer religiosus accipio omnis is tabula aufero paries qui orno tot saeculum maneo tot bellum effugio nudus atque deformo relinquo


ac de avertenda pecunia quaero abs te utrum ipsae civitates solitae sint statuas tibi faciundas locare ei cui possent optima condicione locare, an aliquem procuratorem praeficere qui statuis faciundis praeesset, an tibi, an cui tu imperasses, adnumerare pecuniam? nam si per eos statuae fiebant a quibus tibi iste honos habebatur, audio; sin Timarchidi pecunia numerabatur, desine, quaeso, simulare te, cum in manifestissimo furto teneare, gloriae studiosum ac monumentorum fuisse. quid vero? modum statuarum haberi nullum placet? atqui habeatur necesse est.

atque de averto pecunia quaero abs tu utrum ipse civitas soleo sum statua tu facio locaris is qui possum bonus condicio locaris an aliquis procurator praeficio qui statuo facio praesum an tu an qui tu impero adnumeraris pecunia nam si per is statua fio ab qui tu iste honor habeo audio sin timarchides pecunia numero desino quaeso simularis tu cum in manifestus furtum tenearis gloria studiosus atque monumentor sum quis verus modus statua habeo nullus placeo atqui habeo necesse sum


atque ego hoc non vereor, ne quid horum non modo impulsu verum omnino adventu meo factum esse videatur. omnia ista ante facta sunt non modo quam ego Siciliam, verum etiam quam iste Italiam attigit. dum ego in Sicilia sum, nulla statua deiecta est: posteaquam illinc decessi, quae sint gesta cognoscite.Centuripinorum senatus decrevit populusque iussit ut, quae statuae Verris ipsius et patris eius et filii essent, eas quaestores demoliendas locarent, dumque ea demolitio fieret, senatores ne minus triginta adessent. videte gravitatem civitatis ac dignitatem. neque eas in urbe sua statuas esse voluerunt quas inviti per vim atque imperium dedissent, neque eius hominis in quem ipsi cum gravissimo testimonio publice, quod numquam antea, Romam mandata legatosque misissent; et id gravius esse putarunt si publico consilio, quam si

atque ego hic non vereor ne quis hic non modo impulsus verus omnino advenio meus facio sum video omnis iste ante facio sum non modo quam ego sicilia verus etiam quam iste italia attigo dum ego in sicilia sum nullus statua deicio sum posteaquam illinc decedo qui sum gero cognosco centuripinus senatus decerno populus iubeo ut qui statua verres ipse et pater is et filius sum is quaestor demolio loco dum is demolitio fio senator ne paruus triginta adsum video gravitas civitas atque dignitas neque is in urbs suus statua sum volo qui invitus per vis atque imperium do neque is homo in qui ipse cum gravis testimonium publicus qui numquam antea roma mandatum lego mitto et is gravis sum puto si publicus consilium quam si


nunc sum designatus aedilis; habeo rationem quid a populo Romano acceperim; mihi ludos sanctissimos maxima cum cura et caerimonia Cereri, libero, Liberaeque faciundos, mihi Floram matrem populo plebique Romanae ludorum celebritate placandam, mihi ludos antiquissimos, qui primi Romani appellati sunt, cum dignitate maxima et religione Iovi, Iunoni, Minervaeque esse faciundos, mihi sacrarum aedium procurationem, mihi totam urbem tuendam esse commissam; ob earum rerum laborem et sollicitudinem fructus illos datos, antiquiorem in senatu sententiae dicendae locum, togam praetextam, sellam curulem, ius imaginis ad memoriam posteritatemque prodendae.

nunc sum designo aedilis habeo ratio quis ab populus romanus accipio ego ludus sancio maximus cum cura et caerimonia ceres liber libera facio ego flora mater populus plebs romanus ludus celebritas placo ego ludus antiquus qui primus romanus appello sum cum dignitas maximus et religio iuppiter juno minerva sum facio ego sacraris aedes procuratio ego totus urbs tueor sum committo ob is res labor et sollicitudo fructus ille do antiquus in senatus sententia dico locus toga praetexta sella curulis ius imago ad memoria posteritas prodo


venio nunc ad civitates Siciliae, de quibus facillime iudicium fieri voluntatis potest. an etiam Siculi inviti contulerunt? non est probabile. etenim sic C. Verrem praeturam in Sicilia gessisse constat ut, cum utrisque satis facere non posset, et Siculis et togatis, offici potius in socios quam ambitionis in civis rationem duxerit. itaque eum non solum PATRONVM illius insulae, sed etiam SOTERA inscriptum vidi Syracusis. hoc quantum est? ita magnum ut Latine uno verbo exprimi non possit. is est nimirum SOTER qui salutem dedit. huius nomine etiam dies festi agitantur, pulchra illa Verria, non quasi Marcellia, sed pro Marcelliis, quae illi istius iussu sustulerunt; huius fornix in foro Syracusis est, in quo nudus filius stat, ipse autem ex equo nudatam ab se provinciam prospicit; huius statuae locis omnibus, quae hoc demonstrare videantur, prope modum non minus multas statuas istum posuisse Syracusis quam abstulisse; huic etiam Romae videmus in basi statuarum maximis litteris incisum, A COMMVNI SICILIAE DATAS.

venio nunc ad civitas sicilia de qui facilis iudicium fio voluntas possum an etiam siculis invitus confero non sum probabilis etenim sic que verres praetorqueo in sicilia gero consto ut cum uterque satis facio non possum et siculis et togatus officio potis in socius quam ambitio in civis ratio duco itaque is non solus patronvm ille insula sed etiam sotera inscriptum video syracusae hic quantus sum ita magnus ut latinum unus verbum exprimo non possum is sum nimirum soter qui salus do hic nomen etiam dies festus agito pulcher ille verrius non quasi marcellia sed pro marcellia qui ille iste iussus tollo hic fornix in forum syracusae sum in quo nudus filius sto ipse autem ex equus nudo ab sui provincia prospicio hic statua locus omnis qui hic demonstro video prope modus non paruus multus statua iste pono syracusae quam aufero hic etiam roma video in basis statua magnus littera incido ab commvni siciliae do


quid? Eupolemo Calactino, homini nobili, Lucullorum hospiti ac perfamiliari, qui nunc apud exercitum cum L. Lucullo est, non idem fecit? cenabat apud eum; argentum ille ceterum purum adposuerat, ne purus ipse relinqueretur, duo pocula non magna, verum tamen cum emblemate. hic tamquam festivum acroama, ne sine corollario de convivio discederet, ibidem convivis spectantibus emblemata evellenda curavit. neque ego nunc istius facta omnia enumerare conor, neque opus est nec fieri ullo modo potest: tantum unius cuiusque de varia improbitate generis indicia apud vos et exempla profero. neque enim ita se gessit in his rebus tamquam rationem aliquando esset redditurus, sed prorsus ita quasi aut reus numquam esset futurus, aut, quo plura abstulisset, eo minore periculo in iudicium venturus esset; qui haec quae dico iam non occulte, non per amicos atque interpretes, sed palam de loco superiore ageret pro imperio et potestate.

quis eupolemus calactinus homo nobilis lucullus hospes atque perfamiliaris qui nunc apud exercitus cum l lucullus sum non idem facio ceno apud is argentum ille ceterum purus appono ne purus ipse relinquo duo poculum non magnus verus tamen cum emblema hic tamquam festivus acroama ne sine corollarium de convivium discedo ibidem convivo specto emblema evello curo neque ego nunc iste facio omnis enumero conor neque opus sum neque fio ullus modo possum tantus unus quisque de vario improbitas genus indicium apud tu et exemplum profero neque enim ita sui gero in hic res tamquam ratio aliquando sum reddo sed prorsus ita quasi aut reus numquam sum sum aut quo multus aufero is paruus periculum in iudicium venio sum qui hic qui dico iam non occulte non per amicus atque interpres sed palam de locus superus ago pro imperium et potestas


denique nunc vide quid inter te, cuius nomine apud Siculos dies festi aguntur et praeclara illa Verria celebrantur, cui statuae Romae stant inauratae a communi Siciliae, quem ad modum inscriptum videmus, datae—vide, inquam, quid inter te et hunc Siculum, qui abs te est, patrono Siciliae, condemnatus, intersit. hunc civitates ex Sicilia permultae testimonio suo legationibusque ad eam rem missis publice laudant: te, omnium Siculorum patronum, una Mamertina civitas, socia furtorum ac flagitiorum tuorum, publice laudat—ita tamen novo more ut legati laedant, legatio laudet—ceterae quidem civitates publice litteris legationibus testimoniis accusant, queruntur, arguunt: si tu absolutus sis, se funditus eversas esse arbitrantur.

denique nunc video quis inter tu qui nomen apud siculi dies festus ago et praeclarus ille verrius celebro qui statua roma sto inauro ab communis sicilia qui ad modus inscriptum video do video inquam quis inter tu et hic siculis qui abs tu sum patronus sicilia condemno intersum hic civitas ex sicilia permultus testimonium suus legatio ad is res mitto publicus laudo tu omnis siculus patronus unus mamertinus civitas socio furtor atque flagitium tuus publicus laudo ita tamen novo mos ut legatus laedo legatio laudo ceterus quidem civitas publicus littera legatio testimonium accuso queror arguo si tu absolvo sum sui fundus everro sum arbitror


Vnde igitur potius incipiam quam ab ea civitate quae tibi una in amore atque in deliciis fuit, aut ex quo potius numero quam ex ipsis laudatoribus tuis? facilius enim perspicietur qualis apud eos fueris qui te oderunt, qui accusant, qui persequuntur, cum apud tuos Mamertinos inveniare improbissima ratione esse praedatus. C. Heius est Mamertinus—omnes hoc mihi qui Messanam accesserunt facile concedunt—omnibus rebus illa in civitate ornatissimus. huius domus est vel optima Messanae, notissima quidem certe et nostris hominibus apertissima maximeque hospitalis. ea domus ante istius adventum ornata sic fuit ut urbi quoque esset ornamento; nam ipsa Messana, quae situ moenibus portuque ornata sit, ab his rebus quibus iste delectatur sane vacua atque nuda est.

vnde igitur potis incipio quam ab is civitas qui tu unus in amor atque in deliciae sum aut ex quo potis numerus quam ex ipse laudator tuus facilis enim perspicio qualis apud is sum qui tu odi qui accuso qui persequor cum apud tuus mamertini inveniaris improbus ratio sum praedor que heius sum mamertinus omnis hic ego qui messana accedo facilis concedo omnis res ille in civitas orno hic domus sum vel bonus messana nosco quidem certus et noster homo aperio magnus hospital is domus ante iste advenio orno sic sum ut urbs quoque sum ornamentum nam ipse messana qui sino moenia portus orno sum ab hic res qui iste delecto sanus vacuus atque nudo sum


mala est haec quidem, ut dixi, ac potius perdita maximorum peccatorum, huius autem iniquitatis et inertiae confessio, non defensio criminis; sed tamen hac ipsa tibi, si uti cupias, non licet; vetat te Volcatius, tuae tuorumque deliciae, mentionem mancipis facere; Timarchides autem, columen familiae vestrae, premit fauces defensionis tuae, cui simul et Volcatio pecunia a civitate numerata est; iam vero scriba tuus anulo aureo suo, quem ex his rebus invenit, ista te ratione uti non sinet. quid igitur est reliquum nisi uti fateare te Romam frumentum emptum Siculorum pecunia misisse publicam pecuniam domum tuam convertisse? O consuetudo peccandi, quantam habes iucunditatem improbis et audacibus, cum poena afuit et licentia consecuta est!

malus sum hic quidem ut dico atque potis perdo magnus peccator hic autem iniquitas et inertia confessio non defensio crimen sed tamen hic ipse tu si uti cupio non licet veto tu volcatius tuus tuus deliciae mentio manceps facio timarchides autem columen familia vester premo fauces defensio tuus qui simul et volcatius pecunia ab civitas numero sum iam verus scriba tuus anulus aureus suus qui ex hic res invenio iste tu ratio uti non sino quis igitur sum reliquus nisi uti fatearis tu roma frumentum emo siculus pecunia mitto publicus pecunia domus tuus converto o consuetudo pecco quantus habeo iucunditas improbus et audax cum poena asum et licentia consequor sum


verum ubi tandem aut in quibus statuis ista tanta pecunia consumpta est? 'consumetur,' inquies. scilicet exspectemus legitimum illud quinquennium; si hoc intervallo non consumpserit, tum denique nomen eius de pecuniis repetundis statuarum nomine deferemus. reus est maximis plurimisque criminibus in iudicium vocatus: HS viciens ex hoc uno genere captum videmus. si condemnatus eris, non, opinor, id ages ut ista pecunia in quinquennio consumatur in statuis; sin absolutus eris, quis erit tam amens qui te ex tot tantisque criminibus elapsum post quinquennium statuarum nomine arcessat? ita si neque adhuc consumpta est ista pecunia et est perspicuum non consumptum iri, licet iam intellegamus inventam esse rationem quare et iste HS viciens ex hoc uno genere conciliarit et ceperit, et ceteri— si hoc a vobis erit comprobatum—quam volent magnas hoc nomine pecunias capere possint; ut iam videamur non a pecuniis capiendis homines absterrere, sed, cum genera quaedam pecuniarum capiendarum comprobarimus, honesta nomina turpissimis rebus imponere.

verus ubi tandem aut in qui statuo iste tantus pecunia consumo sum consumo inquam scilicet exspecto legitimus ille quinquennium si hic intervallum non consumo tum denique nomen is de pecunia repeto statua nomen defero reus sum magnus multus crimen in iudicium voco sestertius viciens ex hic unus genus capio video si condemno sum non opinor is ago ut iste pecunia in quinquennium consumo in statuo sin absolvo sum quis sum tam amens qui tu ex tot tantus crimen elabor post quinquennium statua nomen arcesso ita si neque adhuc consumo sum iste pecunia et sum perspicuus non consumo eo licet iam intellego invenio sum ratio quare et iste sestertius viciens ex hic unus genus concilio et capio et ceterus si hic ab tu sum comprobo quam volo magnus hic nomen pecunia capio possum ut iam video non ab pecunia capio homo absterreo sed cum genus quidam pecunia capiendaris comprobo honestus nomen turpis res impono


ac non solum erat administer istius cupiditatum, verum etiam ipse sui meminerat, neque solum nummos, si qui isti exciderant, tollere solebat, ex quibus pecuniam maximam fecit, sed etiam voluptatum flagitiorumque istius ipse reliquias colligebat. itaque in Sicilia non Athenionem, qui nullum oppidum cepit, sed Timarchidem fugitivum omnibus oppidis per triennium scitote regnasse; in Timarchidi potestate sociorum populi Romani antiquissimorum atque amicissimorum liberos, matres familias, bona fortunasque omnis fuisse. is igitur, ut dico, Timarchides in omnis civitates accepto pretio censores dimisit: comitia isto praetore censorum ne simulandi quidem causa fuerunt.

atque non solus sum administer iste cupiditas verus etiam ipse suus memini neque solus nummus si qui iste excido tollo soleo ex qui pecunia maximus facio sed etiam voluptas flagitium iste ipse reliquiae colligo itaque in sicilia non athenio qui nullus oppidum capio sed timarchides fugitivus omnis oppidum per triennium scio regno in timarchides potestas socius populus romanus antiquus atque amicus liber mater familia bonus fortuno omnis sum is igitur ut dico timarchides in omnis civitas accipio pretium censor dimitto comitium iste praetor censor ne simulo quidem causa sum


at ut videatur tamen res agi et non eripi pupillo: Sl QVID OPERIS CAVSA RESCIDERIS, REFICITO. quid erat quod rescinderet, cum suo quemque loco lapidem reponeret? QVI REDEMERIT SATIS DET DAMNI INFECTI EI QVI A VETERE REDEMPTORE ACCEPIT. Deridet, cum sibi ipsum iubet satis dare Habonium. PECVNIA PRAESENS SOLVETVR. quibus de bonis? eius qui, quod tu HS DLX milibus locasti, se HS CCI3;) CCID:) CCI:~3 CCI39 effecturum esse clamavit. quibus de bonis? pupilli, cuius aetatem et solitudinem, etiamsi tutores non essent, defendere praetor debuit. tutoribus defendentibus non modo patrias eius fortunas, sed etiam bona tutorum ademisti. hoc orvs BONVM SVO CVIQVE FACITO.

at ut video tamen res ago et non eripio pupillus sl qvid opus cavsa rescideris reficio quis sum qui rescindo cum suus quisque locus lapis repono qvi reemo satis do damnum inficio is qvi ab veto redemptor accipio derideo cum sui ipse iubeo satis do habonius pecvnia praesens solvetvr qui de bonus is qui qui tu sestertius dlx mille loco sui sestertius cci ccid cci cci efficio sum clamo qui de bonus pupillus qui aetas et solitudo etiamsi tutor non sum defendo praetor debeo tutor defendo non modo patria is fortuna sed etiam bonus tutor adimo hic orvs bonvm svo cviqve facio