sed ne miremini qua ratione hic tantum apud istum libertus potuerit, exponam vobis breviter quid hominis sit, ut et istius nequitiam qui illum secum habuerit, eo praesertim numero ac loco, et calamitatem provinciae cognoscatis. in mulierum corruptelis et in omni eius modi luxuria atque nequitia mirandum in modum reperiebam hunc Timarchidem ad istius flagitiosas libidines singularemque nequitiam natum atque aptum fuisse; investigare, adire, appellare, corrumpere, quidvis facere in eius modi rebus quamvis callide, quamvis audacter, quamvis impudenter; eundem mira quaedam excogitare genera furandi; nam ipsum Verrem tantum avaritia semper hiante atque imminente fuisse, ingenio et cogitatione nulla, ut quicquid sua sponte faciebat, item ut vos Romae cognovistis, eripere potius quam fallere videretur.

sed ne miro qui ratio hic tantus apud iste libertus possum expono tu brevis quis homo sum ut et iste nequitia qui ille sui habeo is praesertim numerus atque locus et calamitas provincia cognosco in mulier corruptelis et in omnis is modus luxuria atque nequitia miror in modus reperio hic timarchides ad iste flagitiosus libido singularis nequitia natus atque aptus sum investigaris adeo appello corrumpo quivis facio in is modus res quivis callidus quivis audacter quivis impudens idem mirus quidam excogitaris genus furor nam ipse verres tantus avaritia semper hio atque immineo sum ingenium et cogitatio nullus ut quisquis suus sponte facio item ut tu roma cognosco eripio potis quam fallo video


fuit in illis nauarchis Heracliensis quidam Furius,—nam habent illi non nulla huiusce modi Latina nomina,—homo, quam diu vixit, non domi suae solum, post mortem tota Sicilia clarus et nobilis. in quo homine tantum animi fuit non solum ut istum libere laederet,—nam id quidem, quoniam moriundum videbat, sine periculo se facere intellegebat,—verum morte proposita, cum lacrimans in carcere mater noctes diesque adsideret, defensionem causae suae scripsit; quam nunc nemo est in Sicilia quin habeat, quin legat, quin tui sceleris et crudelitatis ex illa oratione commonefiat. in qua docet quot a civitate sua nautas acceperit, quot et quanti quemque dimiserit, quot secum habuerit; item de ceteris navibus dicit; quae cum apud te diceret, virgis oculi verberabantur. ille morte proposita facile dolorem corporis patiebatur; clamabat, id quod scriptum reliquit, facinus esse indignum plus impudicissimae mulieris apud te de Cleomenis salute quam de sua vita lacrimas matris valere.

sum in ille nauarchus heracleenses quidam furius nam habeo ille non nullus hic modus latinum nomen homo quam diu vivo non domus suus solus post mors totus sicilia clarus et nobilis in quo homo tantus animus sum non solus ut iste libo laedo nam is quidem quoniam morior video sine periculum sui facio intellego verus mors propono cum lacrimo in carcer mater nox dies assideo defensio causa suus scribo quam nunc nemo sum in sicilia quin habeo quin lego quin tuus scelus et crudelitas ex ille oratio commonefiat in qui doceo quot ab civitas suus nauta accipio quot et quantus quisque dimitto quot sui habeo item de ceterus navis dico qui cum apud tu dico virga oculus verbero ille mors propono facilis dolor corpus patior clamo is qui scribo relinquo facinus sum indignus multus impudicus mulier apud tu de cleomenes salus quam de suus vito lacrima mater valeo


quod cum ita sit, nihil fingam tamen. meminero me non sumpsisse quem accusarem, sed recepisse quos defenderem; vos ex me causam non a me prolatam, sed ad me delatam audire oportere; me Siculis satis esse facturum si quae cognovi in Sicilia, quae accepi ab ipsis, diligenter exposuero, populo Romano si nullius vim, nullius potentiam pertimuero, vobis si facultatem vere atque honeste iudicandi fide et diligentia mea fecero, mihimet si ne minimum quidem de meo curriculo vitae, quod mihi semper propositum fuit, decessero.

qui cum ita sum nihil fingo tamen memini ego non sumo qui accusaris sed recipio qui defendo tu ex ego causa non ab ego profero sed ad ego defero audio oportet ego siculis satis sum facio si qui cognosco in sicilia qui accipio ab ipse diligenter expono populus romanus si nullus vis nullus potentia pertimeo tu si facultas verus atque honestus iudico fides et diligentia meus facio nos si ne paruus quidem de meus curriculum vita qui ego semper propono sum decedo


ac iam illa omitto quae disperse a me multis in locis dicentur ac dicta sunt, forum Syracusanorum, quod introitu Marcelli purum a caede servatum est, id adventu Verris Siculorum innocentium sanguine redundasse, portum Syracusanorum, qui tum et nostris classibus et Carthaginiensium clausus fuisset, eum isto praetore Cilicum myoparoni praedonibusque patuisse; mitto adhibitam vim ingenuis, matres familias violatas, quae tum in urbe capta commissa non sunt neque odio hostili neque licentia militari neque more belli neque iure victoriae; mitto, inquam, haec omnia, quae ab isto per triennium perfecta sunt; ea quae coniuncta cum illis rebus sunt de quibus antea dixi cognoscite.

atque iam ille omitto qui dispermulceo ab ego multus in locus dico atque dictum sum forum syracusanus qui introeo marcellus purus ab caedes servo sum is advenio verres siculus innocens sanguis redundo portus syracusanus qui tum et noster classis et carthaginiensis claudo sum is iste praetor cilices myoparo praedo pateo mitto adhibeo vis ingenuus mater familia violo qui tum in urbs capio committo non sum neque odium hostilis neque licentia militaris neque mos bellum neque ius victoria mitto inquam hic omnis qui ab iste per triennium perficio sum is qui conjungo cum ille res sum de qui antea dico cognosco


secuti sunt avariores magistratus, qui tamen in avaritia sua non solum viam quaestus invenerunt, verum etiam exitum ac rationem defensionis. instituerunt semper in ultima ac difficillima ad portandum loca frumentum imperare, ut vecturae difficultate ad quam vellent aestimationem pervenirent. in hoc genere facilior est existimatio quam reprehensio, ideo quod eum qui hoc facit avarum possumus existimare, crimen in eo constituere non tam facile possumus, quod videtur concedendum magistratibus nostris esse ut iis quo loco velint frumentum accipere liceat. itaque hoc est quod multi fortasse fecerunt, sed ita multi ut ii quos innocentissimos meminimus aut audivimus non fecerint.

sequor sum avarus magistratus qui tamen in avaritia suus non solus via quaestus invenio verus etiam exitus atque ratio defensio instituo semper in ulter atque difficilis ad porto locum frumentum impero ut veho difficultas ad quam volo aestimatio pervenio in hic genus facilis sum existimatio quam reprehensio ideo qui is qui hic facio avaris possum existimaris crimen in is constituo non tam facilis possum qui video concedo magistratus noster sum ut is quo locus volo frumentum accipio licet itaque hic sum qui multus fortasse facio sed ita multus ut is qui innocens memini aut audio non facio


dixi iam antea, iudices, ut has omnis iniurias tollatis, tamen ipsam rationem arandi spe magis et iucunditate quadam quam fructu atque emolumento teneri. etenim ad incertum casum et eventum certus quotannis labor et certus sumptus impenditur. annona porro pretium nisi in calamitate fructuum non habet; si autem ubertas in percipiendis fructibus fuit, consequitur vilitas in vendendis, ut aut male vendendum intellegas, si bene processit, aut male perceptos fructus, si recte licet vendere. totae autem res rusticae eius modi sunt ut eas non ratio neque labor, sed res incertissimae, venti tempestatesque, moderentur. hinc cum unae decumae lege et consuetudine detrahantur, alterae novis institutis propter annonae rationem imperentur, ematur praeterea frumentum quotannis publice, postremo etiam in cellam magistratibus et legatis imperetur, quid aut quantum praeterea est quod aut liberum possit habere ille arator ac dominus in potestate suorum fructuum aut in ipsis fructibus solutum?

dico iam antea iudex ut hic omnis injuria tollo tamen ipse ratio aro spes magis et iucunditas quidam quam fructus atque emolumentum teneo etenim ad incertus casus et evenio certus quot labor et certus sumptus impendo annona porro pretium nisi in calamitas fructus non habeo si autem ubertas in percipio fructus sum consequor vilito in vendo ut aut malus vendo intellego si bene procedo aut malus percipio fructus si rectus licet vendo totus autem res rustica is modus sum ut is non ratio neque labor sed res incertus venio tempestas modero hinc cum unus decimus lex et consuetudo detraho alter novus institus propter annona ratio impero emo praeterea frumentum quot publicus postremo etiam in cella magistratus et legatus impero quis aut quantus praeterea sum qui aut liber possum habeo ille arator atque dominus in potestas suus fructus aut in ipse fructus soluo


postea Q. Pompeius, humili atque obscuro loco natus, nonne plurimis inimicitiis maximisque suis periculis ac laboribus amplissimos honores est adeptus? modo C. Fimbriam, C. Marium, C. Caelium vidimus non mediocribus inimicitiis ac laboribus contendere ut ad istos honores pervenirent ad quos vos per ludum et per neglegentiam pervenistis. haec eadem est nostrae rationis regio et via, horum nos hominum sectam atque instituta persequimur. videmus quanta sit in invidia quantoque in odio apud quosdam nobilis homines novorum hominum virtus et industria; si tantulum oculos deiecerimus, praesto esse insidias; si ullum locum aperuerimus suspicioni aut crimini, accipiendum statim vulnus esse; semper nobis vigilandum, semper laborandum videmus. inimicitiae sunt, subeantur;

postea q pompejus humilis atque obscurum locus nascor nonne multus inimicitia magnus suus periculum atque labor amplus honor sum adipiscor modo que fimbria que marius que caelius video non mediocris inimicitia atque labor contendo ut ad iste honor pervenio ad qui tu per ludus et per neglegentia pervenio hic idem sum noster ratio regius et via hic nos homo seco atque institutum persequor video quantus sum in invidia quantus in odium apud quidam nobilis homo novum homo virtus et industria si tantulis oculus deicio praesto sum insidiae si ullus locus aperio suspicio aut crimen accipio statim vulnus sum semper nos vigilo semper laboro video inimicitia sum subeo


in hac partitione ornatus non plus victoria Marcelli populo Romano adpetivit quam humanitas Syracusanis reservavit. Romam quae adportata sunt, ad aedem honoris et virtutis itemque aliis in locis videmus. nihil in aedibus, nihil in hortis posuit, nihil in suburbano; putavit, si urbis ornamenta domum suam non contulisset, domum suam ornamento urbi futuram. Syracusis autem permulta atque egregia reliquit; deum vero nullum violavit, nullum attigit. conferte Verrem, non ut hominem cum homine comparetis, ne qua tali viro mortuo fiat iniuria, sed ut pacem cum bello, leges cum vi, forum et iuris dictionem cum ferro et armis, adventum et comitatum cum exercitu et victoria conferatis.

in hic partitio orno non multus victoria marcellus populus romanus adpeto quam humanitas syracusanus reservo roma qui apporto sum ad aedes honor et virtus ito alius in locus video nihil in aedes nihil in hortus pono nihil in suburbanum puto si urbs ornamentum domus suus non confero domus suus ornamentum urbs sum syracusae autem permultus atque egregius relinquo deus verus nullus violo nullus attigo confero verres non ut homo cum homo comparo ne qui talis vir mortuus fio iniuria sed ut pax cum bellum lex cum vis forum et ius dictio cum ferrum et arma advenio et comitas cum exercitus et victoria confero


quo die Siciliam attigit—videte satisne paratus ex illo omine urbano ad everrendam provinciam venerit,—statim Messana litteras Halaesam mittit (quas ego istum in Italia conscripsisse arbitror; nam simul atque e navi egressus est dedit), Halaesinus ad se Dio continuo veniret; se de hereditate velle cognoscere quae eius filio a propinquo homine, Apollodoro Laphirone, venisset.

quo dies sicilia attigo video sero paro ex ille omen urbanus ad everro provincia venio statim messana littera halaesam mitto qui ego iste in italia conscribo arbitror nam simul atque e no egredior sum do halaesinus ad sui dius continuo venio sui de hereditas volo cognosco qui is filius ab propinquo homo apollodorus laphirone venio


nunc mihi temporis eius quod mihi ad dicendum datur, quoniam in animo est causam omnem exponere, habenda ratio est diligenter. itaque primum illum actum istius vitae turpissimum et flagitiosissimum praetermittam. nihil a me de pueritiae suae flagitiis audiet, nihil ex illa impura adulescentia sua; quae qualis fuerit aut meministis, aut ex eo quem sui simillimum produxit recognoscere potestis. omnia praeteribo quae mihi turpia dictu videbuntur, neque solum quid istum audire, verum etiam quid me deceat dicere considerabo. vos, quaeso, date hoc et concedite pudori meo ut aliquam partem de istius impudentia reticere possim.

nunc ego tempus is qui ego ad dico do quoniam in animus sum causa omnis expono habeo ratio sum diligenter itaque primus ille ago iste vita turpis et flagitiosus praetermitto nihil ab ego de pueritia suus flagitium audio nihil ex ille impurus adulescentia suus qui qualis sum aut memini aut ex is qui suus similis produco recognosco possum omnis praetereo qui ego turpis dico video neque solus quis iste audio verus etiam quis ego decet dico considero tu quaeso do hic et concedo pudor meus ut aliqui pars de iste impudens reticeo possum


postremo ex tota provincia homines nobilissimi primique publice privatimque venerunt, gravissima atque amplissima quaeque civitas vehementissime suas iniurias persecuta est. at quem ad modum, iudices, venerunt? videor enim mihi iam liberius apud vos pro Siculis loqui debere quam forsitan ipsi velint: saluti potius eorum consulam quam voluntati. ecquem existimatis umquam ulla in provincia reum absentem1 contra inquisitionem accusatoris tantis opibus, tanta cupiditate esse defensum? quaestores utriusque provinciae qui isto praetore fuerant cum fascibus mihi praesto fuerunt:

postremo ex totus provincia homo nobilis primus publicus privatim venio gravis atque amplus quisque civitas vehemens suus injuria persequor sum at qui ad modus iudex venio video enim ego iam liber apud tu pro siculis loquor debeo quam forsitan ipse volo salus potis is consulo quam voluntas ecqui existimo umquam ullus in provincia reus absum contra inquisitio accusator tantus ops tantus cupiditas sum defendo quaestor uterque provincia qui iste praetor sum cum fascis ego praesto sum


hic dies aestivos praetor populi Romani, custos defensorque provinciae, sic vixit ut muliebria cotidie convivia essent, vir accumberet nemo praeter ipsum et praetextatum filium—etsi recte sine exceptione dixeram virum, cum isti essent, neminem fuisse. non numquam etiam libertus Timarchides adhibebatur, mulieres autem nuptae nobiles praeter unam mimi Isidori filiam, quam iste propter amorem ab Rhodio tibicine abduxerat. erat Pipa quaedam, uxor Aeschrionis Syracusani, de qua muliere plurimi versus qui in istius cupiditatem facti sunt tota Sicilia percelebrantur;

hic dies aestivus praetor populus romanus custos defenso provincia sic vivo ut muliebris cottidie convivium sum vir accumbo nemo praeter ipse et praetextatus filius etsi rectus sine exceptio dico vir cum iste sum nemo sum non numquam etiam libertus timarchides adhibeo mulier autem nubo nobilis praeter unus mimus isidorus filia quam iste propter amor ab rhodius tibicine abduco sum pipo quidam uxor aeschrio syracusanus de qui mulier plurimus verro qui in iste cupiditas facio sum totus sicilia percelebro


non enim Charybdim tam infestam neque Scyllam nautis quam istum in eodem freto fuisse arbitror; hoc etiam iste infestior, quod multo se pluribus et immanioribus canibus succinxerat, Cyclops alter multo importunior; hic enim totam insulam obsidebat, ille Aetnam solam et eam Siciliae partem tenuisse dicitur. at quae causa tum subiciebatur ab ipso, iudices, huius tam nefariae crudelitatis? eadem quae nunc in defensione commemorabitur. quicumque accesserant ad Siciliam paulo pleniores, eos Sertorianos milites esse atque a Dianio fugere dicebat. illi ad deprecandum periculum proferebant alii purpuram Tyriam, tus alii atque odores vestemque linteam, gemmas alii et margaritas, vina non nulli Graeca venalisque Asiaticos, ut intellegeretur ex mercibus quibus ex locis navigarent. non providerant eas ipsas sibi causas esse periculi, quibus argumentis se ad salutem uti arbitrabantur. iste enim haec eos ex piratarum societate adeptos esse dicebat; ipsos in lautumias abduci imperabat, navis eorum atque onera diligenter adservanda curabat.

non enim charybdis tam infestus neque scylla nauta quam iste in idem fretus sum arbitror hic etiam iste infestus qui multus sui multus et immanis canis succingo cyclops alter multus importunus hic enim totus insula obsido ille aetna solus et is sicilia pars teneo dico at qui causa tum subicio ab ipse iudex hic tam nefarius crudelitas idem qui nunc in defensio commemoro quicumque accedo ad sicilia paulus plenus is sertorianus miles sum atque ab dianius fugio dico ille ad deprecor periculum profero alius purpura tyrius tus alius atque odoro vestis linteus gemma alius et margarita vinum non nullus graecum venalis asiaticus ut intellego ex mercibus qui ex locus navigo non provideo is ipse sui causa sum periculum qui argumentum sui ad salus uti arbitror iste enim hic is ex pirataris societas adeptos sum dico ipse in lautumiae abduco impero navus is atque onus diligenter adservo curo


eadem nunc ab illis defensionis ratio viaque temptatur, idem quaeritur. sit fur, sit sacrilegus, sit flagitiorum omnium vitiorumque princeps; at est bonus imperator, at felix et ad dubia rei publicae tempora reservandus.non agam summo iure tecum, non dicam id quod debeam forsitan obtinere, cum iudicium certa lege sit,—non quid in re militari fortiter feceris, sed quem ad modum manus ab alienis pecuniis abstinueris abs te doceri oportere; non, inquam, sic agam, sed ita quaeram, quem ad modum te velle intellego, quae tua opera et quanta fuerit in bello.

idem nunc ab ille defensio ratio via tento idem quaero sum fur sum sacrilegus sum flagitium omnis vitium princeps at sum bonus imperator at felix et ad dubius res publicus tempus reservo non ago superus ius tu non dico is qui debeo forsitan obtineo cum iudicium certus lex sum non quis in res militaris fortis facio sed qui ad modus manus ab alienus pecunia abstineo abs tu doceo oportet non inquam sic ago sed ita quaero qui ad modus tu volo intellego qui tuus opus et quantus sum in bellum


credent omnes v et xxx tribus homini gravissimo atque ornatissimo, M. Annio, qui se praesente civem Romanum securi percussum esse dixit; audietur a populo Romano vir primarius, eques Romanus, L. Flavius, qui suum familiarem Herennium, negotiatorem ex Africa, cum eum Syracusis amplius centum cives Romani cognoscerent lacrimantesque defenderent, pro testimonio dixit securi esse percussum; pro o babit fidem et auctoritatem et religionem suam L. Suettius, homo omnibus ornamentis praeditus, qui iuratus apud vos dixit multos civis Romanos in lautumiis istius imperio crudelissime per vim morte esse multatos. hanc ego causam cum agam beneficio populi Romani de loco superiore, non vereor ne aut istum vis ulla ex populi Romani suffragiis eripere, aut a me ullum munus aedilitatis amplius aut gratius populo Romano esse possit.

credo omnis v et xxx tres homo gravis atque orno m annius qui sui praesens civis romanus securus percutio sum dico audio ab populus romanus vir primarius eques romanus l flavus qui suus familiaris herennius negotiator ex africanus cum is syracusae amplus centum civis romanus cognosco lacrimo defendo pro testimonium dico securus sum percutio pro o bo fides et auctoritas et religio suus l suettius homo omnis ornamentum praeditus qui juro apud tu dico multus civis romanus in lautumiae iste imperium crudelis per vis mors sum multo hic ego causa cum ago beneficium populus romanus de locus superus non vereor ne aut iste volo ullus ex populus romanus suffragium eripio aut ab ego ullus munus aedilitas amplus aut gratus populus romanus sum possum


quod minus Dolabella Verri acceptum rettulit quam Verres illi expensum tulerit, HS quingenta triginta quinque milia, et quod plus fecit Dolabella Verrem accepisse quam iste in suis tabulis habuit, HS ducenta triginta duo milia, et quod plus frumenti fecit accepisse istum, HS deciens et octingenta milia, quod tu homo castissimus aliud in tabulis habebas. hinc illae extraordinariae pecuniae, quas nullo duce tamen aliqua ex particula investigamus, redundarunt, hinc ratio cum Q. et Cn. Postumis Curtiis multis nominibus, quorum in tabulis iste habet nullum; hinc HS quater deciens P. Tadio numeratum Athenis testibus planum faciam; hinc empta apertissime praetura, nisi forte id etiam dubium est, quo modo iste praetor factus sit.

qui paruus dolabella verrius accipio refero quam verres ille expendo fero sestertius quingenti triginta quinque mille et qui multus facio dolabella verres accipio quam iste in suus tabula habeo sestertius ducenti triginta duo mille et qui multus frumentum facio accipio iste sestertius decies et octingenti mille qui tu homo castus alius in tabula habeo hinc ille extraordinarius pecunia qui nullus dux tamen aliqui ex particula investigo redundo hinc ratio cum q et cn postumus curtius multus nomen qui in tabula iste habeo nullus hinc sestertius quater decies p tadius numero athenae testis planus facio hinc emo aperio praetura nisi fors is etiam dubius sum quo modo iste praetor facio sum


non erat haec ex eodem genere quod ego maxime genus ex sociorum litteris reperire cupiebam; verum tantum inveni, iudices, quod apud vos quasi exempli causa proferre possem. sed tamen quicquid erit in his libellis, quantulumcumque videbitur esse, hoc quidem certe manifestum erit: de ceteris ex hoc coniecturam facere debebitis. recita mihi, quaeso, hunc primum libellum, deinde illum alterum. LIBELLI CANVELIANI. non quaero unde cccc amphoras mellis habueris, unde tantum Melitensium, unde L tricliniorum lectos, unde tot candelabra; non, inquam, iam quaero unde haec habueris, sed quo tantum tibi opus fuerit, id quaero. omitto de melle, sed tantumne Melitensium, quasi etiam amicorum uxores, tantum lectorum, quasi omnium istorum villas ornaturus esses?

non sum hic ex idem genus qui ego magnus genus ex socius littera reperio cupio verus tantus invenio iudex qui apud tu quasi exemplum causa profero possum sed tamen quisquis sum in hic libellus quantulus video sum hic quidem certus manifestus sum de ceterus ex hic conicio facio debeo recito ego quaeso hic primus libellus deinde ille alter libellus canveliani non quaero unde cccc amphora mel habeo unde tantus melitensis unde l triclinium lectus unde tot candelabrum non inquam iam quaero unde hic habeo sed quo tantus tu opus sum is quaero omitto de mel sed tantus melitensis quasi etiam amicus uxor tantus lector quasi omnis iste villa orno sum


in hac pecunia publica, iudices, haec insunt tria genera furtorum: primum, cum posita esset pecunia apud eas societates unde erat attributa, binis centesimis faeneratus est, deinde permultis civitatibus pro frumento nihil solvit omnino, postremo, si cui civitati solvit, tantum detraxit quantum commodum fuit, nulli quod debitum est reddidit. ac primum hoc ex te quaero: tu, cui publicani ex Carpinati litteris gratias egerunt, pecunia publica ex aerario erogata, ex vectigalibus populi Romani ad emendum frumentum attributa, fueritne tibi quaestui, pensitaritne tibi binas centesimas? credo te negaturum; turpis enim est et periculosa confessio.

in hic pecunia publicus iudex hic insum tres genus furtor primus cum pono sum pecunia apud is societas unde sum attribuo bini centesimus faenero sum deinde permultus civitas pro frumentum nihil solvo omnino postremo si qui civitas solvo tantus detraho quantus commodus sum nullus qui debeo sum reddo atque primus hic ex tu quaero tu qui publicanus ex carpinatius littera gratia egero pecunia publicus ex aerarius erogo ex vectigal populus romanus ad emo frumentum attribuo sum tu quaestus pensito tu bini centesima credo tu nego turpis enim sum et periculosus confessio


posteaquam Cn. Dolabellae provincia Cilicia constituta est, o di immortales, quanta iste cupiditate, quibus adlegationibus illam sibi legationem expugnavit! id quod Cn. Dolabellae principium maximae calamitatis fuit. nam ut est profectus, quacumque iter fecit, eius modi fuit, non ut legatus populi Romani, sed ut quaedam calamitas pervadere videretur. in Achaia— praetermittam minora omnia, quorum simile forsitan alius quoque aliquid aliquando fecerit; nihil dicam nisi singulare, nisi id quod, si in alium reum diceretur, incredibile videretur—magistratum Sicyonium nummos poposcit. ne sit hoc crimen in Verrem: fecerunt alii. cum ille non daret, animadvertit: improbum, sed non inauditum.

posteaquam cn dolabella provincia cilicium constituo sum o deus immortalis quantus iste cupiditas qui adlegatio ille sui legatio expugno is qui cn dolabella principium magnus calamitas sum nam ut sum proficiscor quicumque iter facio is modus sum non ut legatus populus romanus sed ut quidam calamitas pervado video in achaia praetermitto parvus omnis qui similis forsitan alius quoque aliquis aliquando facio nihil dico nisi singularis nisi is qui si in alius reus dico incredibilis video magistratus sicyonius nummus posco ne sum hic crimen in verres facio alius cum ille non do animadverto improbus sed non inaudio


O praeclarum imperatorem nec iam cum M'. Aquilio, fortissimo viro, sed vero cum Paulis, Scipionibus, Mariis conferendum! tantumne vidisse in metu periculoque provinciae! cum servitiorum animos in Sicilia suspensos propter bellum Italiae fugitivorum videret, ne quis se commovere auderet, quantum terroris iniecit! comprendi iussit; quis non pertimescat? causam dicere dominos; quid servo tam formidolosum? FECISSE VIDERI pronuntiat; exortam videtur flammam paucorum dolore ac morte restinxisse. quid deinde sequitur? verbera atque ignes et illa extrema ad supplicium damnatorum, metum ceterorum, cruciatus et crux. hisce omnibus suppliciis sunt liberati. quis dubitet quin servorum animos summa formidine oppresserit, cum viderent ea facilitate praetorem ut ab eo servorum sceleris coniurationisque damnatorum vita vel ipso carnifice internuntio redimeretur?

o praeclaris imperator neque iam cum m aquilius fortis vir sed verus cum paulis scipio marius confero tantus video in metus periculum provincia cum servio animus in sicilia suspendo propter bellum italia fugitivus video ne quis sui commoveo audeo quantus terror injacio comprehendo iubeo quis non pertimesco causa dico dominus quis servo tam formidulosus facio video pronuntio exorior video flamma paucus dolor atque mors restinguo quis deinde sequor verbero atque ignis et ille exter ad supplicium damno metus ceterus cruciatus et crux hic omnis supplicium sum libero quis dubito quin servus animus summus formido opprimo cum video is facilitas praetor ut ab is servus scelus conjuratio damno vito vel ipse carnifex internuntius redimo


Vnum hoc crimen videtur esse et a me pro uno ponitur, de Mercurio Tyndaritano; plura sunt, sed ea quo pacto distinguere ac separare possim nescio. est pecuniarum captarum, quod signum ab sociis pecuniae magnae sustulit; est peculatus, quod publicum populi Romani signum de praeda hostium captum, positum imperatoris nostri nomine, non dubitavit auferre; est maiestatis, quod imperi nostri, gloriae, rerum gestarum monumenta evertere atque asportare ausus est; est sceleris, quod religiones maximas violavit; est crudelitatis, quod in hominem innocentem, in socium vestrum atque amicum, novum et singulare supplici genus excogitavit:

vnus hic crimen video sum et ab ego pro unus pono de mercurius tyndaritanus multus sum sed is quo pacisco distinguo atque separaris possum nescio sum pecunia captaris qui signum ab socius pecunia magnus tollo sum peculor qui publicus populus romanus signum de praeda hostis capio pono imperator noster nomen non dubito aufero sum maiestas qui imperium noster gloria res gero monumentum everto atque asportaris audeo sum sum scelus qui religio magnus violo sum crudelitas qui in homo innocens in socius vester atque amicus novus et singularis supplicium genus excogito


adpellitur navis Syracusas; exspectatur ab omnibus supplicium. iste quasi praeda sibi advecta, non praedonibus captis, si qui senes ac deformes erant, eos in hostium numero ducit; qui aliquid formae aetatis artificique habebant, abducit omnis, non nullos scribis filio cohortique distribuit, symphoniacos homines sex cuidam amico suo Romam muneri misit. Nox illa tota in exinaniunda nave consumitur. archipiratam ipsum videt nemo, de quo supplicium sumi oportuit. hodie omnes sic habent —quid eius sit vos coniectura adsequi debetis—istum clam a piratis ob hunc archipiratam pecuniam accepisse.

adpello navus syracusae exspecto ab omnis supplicium iste quasi praeda sui adveho non praedo capio si qui senex atque deformis sum is in hostis numerus duco qui aliquis forma aetas artifex habeo abduco omnis non nullus scribo filius cohors distribuo symphoniacus homo sex quidam amicus suus roma munus mitto nox ille totus in exinanio navus consumo archipirata ipse video nemo de quo supplicium sumo oportet hodie omnis sic habeo quis is sum tu conicio assequor debeo iste clam ab pirata ob hic archipirata pecunia accipio


O spectaculum miserum atque acerbum! ludibrio esse urbis gloriam, populi Romani nomen, omnium hominum conventum atque multitudinem piratico myoparoni! in portu Syracusano de classe populi Romani triumphum agere piratam, cum praetoris inertissimi nequissimique oculos praedonum remi respergerent! posteaquam e portu piratae non metu aliquo adfecti sed satietate exierunt, tum coeperunt quaerere homines causam illius tantae calamitatis. dicere omnes et palam disputare minime esse mirandum si remigibus militibusque dimissis, reliquis egestate et fame perditis, praetore tot dies cum mulierculis perpotante, tanta ignominia et calamitas esset accepta.

o spectaculum miser atque acerbus ludibrium sum urbs gloria populus romanus nomen omnis homo convenio atque multitudo piraticus myoparo in portus syracusanus de classis populus romanus triumphus ago pirata cum praetor iners nequissimique oculus praedo remi respergo posteaquam e portus pirata non metus aliquis afficio sed satietas exeo tum coepio quaero homo causa ille tantus calamitas dico omnis et palam disputaris paruus sum miror si remex miles dimitto reliquus egestas et fames perdo praetor tot dies cum mulierculis perpoto tantus ignominia et calamitas sum accipio


equidem libenter hoc iam crimen de statuis relinquam, ut mihi tu illud concedas, quod tibi honestissimum est, aratores tibi ad statuam honoris tui causa voluntate sua contulisse. da mihi hoc; iam tibi maximam partem defensionis praecideris; non enim poteris aratores tibi iratos esse atque inimicos dicere. O causam singularem! o defensionem miseram ac perditam! nolle hoc accipere reum ab accusatore, et eum reum qui praetor in Sicilia fuerit, aratores ei statuam sua voluntate statuisse, aratores de eo bene existimare, amicos esse, salvum cupere! metuit ne hoc vos existimetis; obruitur enim aratorum testimoniis. Vtar eo quod datur.

equidem libet hic iam crimen de statuo relinquo ut ego tu ille concedo qui tu honestus sum arator tu ad statua honor tuus causa voluntas suus confero do ego hic iam tu maximus pars defensio praecido non enim possum arator tu irascor sum atque inimicus dico o causa singularis o defensio miser atque perdo nolo hic accipio reus ab accusator et is reus qui praetor in sicilia sum arator is statua suus voluntas statuo arator de is bene existimaris amicus sum salvus cupio metuo ne hic tu existimo obruo enim arator testimonium vtar is qui do


superbia vero quae fuerit quis ignorat? quem ad modum iste tenuissimum quemque contempserit, despexerit, liberum esse numquam duxerit? P. Trebonius viros bonos et honestos compluris fecit heredes; in iis fecit suum libertum. is A. Trebonium fratrem habuerat proscriptum. ei cum cautum vellet, scripsit ut heredes iurarent se curaturos ut ex sua cuiusque parte ne minus dimidium ad A. Trebonium illum proscriptum perveniret. libertus iurat; ceteri heredes adeunt ad Verrem, docent non oportere se id iurare facturos esse quod contra legem Corneliam esset, quae proscriptum iuvari vetaret; impetrant ut ne iurent; dat his possessionem. id ego non reprehendo; etenim erat iniquum homini proscripto egenti de fraternis bonis quicquam dari. libertus, nisi ex testamento patroni iurasset, scelus se facturum arbitrabatur;

superbia verus qui sum quis ignoro qui ad modus iste tenuis quisque contemno despicio liber sum numquam duco p trebonius vir bonus et honestus complures facio heres in is facio suus libertus is ab trebonius frater habeo proscribo is cum caueo volo scribo ut heres juro sui curo ut ex suus quisque pars ne paruus dimidium ad ab trebonius ille proscribo pervenio libertus juro ceterus heres adeo ad verres doceo non oportet sui is iuro facio sum qui contra lex cornelius sum qui proscribo iuvaris veto impetro ut ne juro do hic possessio is ego non reprehendo etenim sum iniquus homo proscribo egeo de fraternus bonus quisquam do libertus nisi ex testamentum patronus juro scelus sui facio arbitror


Rubrius istius comites invitat; eos omnis Verres certiores facit quid opus esset. mature veniunt, discumbitur. fit sermo inter eos, et invitatio ut Graeco more biberetur; hortatur hospes, poscunt maioribus poculis, celebratur omnium sermone laetitiaque convivium. posteaquam satis calere res Rubrio visa est, 'quaeso,' inquit, 'Philodame, cur ad nos filiam tuam non intro vocari iubes?' homo, qui et summa gravitate et iam id aetatis et parens esset, obstipuit hominis improbi dicto. instare Rubrius. tum ille, ut aliquid responderet, negavit moris esse Graecorum ut in convivio virorum accumberent mulieres. hic tum alius ex alia parte, 'enim vero ferendum hoc quidem non est; vocetur mulier!' et simul servis suis Rubrius ut ianuam clauderent et ipsi ad foris adsisterent imperat.

rubrius iste comes invito is omnis verres certus facio quis opus sum maturus venio discumbo fio sermo inter is et invitatio ut graecum mos bibo hortor hospes posco magnus poculum celebro omnis sermo laetitia convivium posteaquam satis caleo res rubrius video sum quaeso inquam philodamus cur ad nos filia tuus non intro vocaris iubeo homo qui et summus gravitas et iam is aetas et parens sum obstipesco homo improbus dico insto rubrius tum ille ut aliquis respondeo nego mos sum graecum ut in convivium vir accumbo mulier hic tum alius ex alius pars enim verus fero hic quidem non sum voco mulier et simul servio suus rubrius ut ianua claudeo et ipse ad foris assisto impero


atque haec Sappho sublata quantum desiderium sui reliquerit, dici vix potest. nam cum ipsa fuit egregie facta, tum epigramma Graecum pernobile incisum est in basi, quod iste eruditus homo et Graeculus, qui haec subtiliter iudicat, qui solus intellegit, si unam litteram Graecam scisset, certe non sustulisset. nunc enim quod scriptum est inani in basi declarat quid fuerit, et id ablatum indicat. quid? signum Paeanis ex aede Aesculapi praeclare factum, sacrum ac religiosum, non sustulisti? quod omnes propter pulchritudinem visere, propter religionem colere solebant. quid? ex aede liberi simulacrum Aristaei non tuo imperio palam ablatum est?

atque hic sappho tollo quantus desiderium suus relinquo dico vix possum nam cum ipse sum egregius facio tum epigramma graecus pernobilis incido sum in basis qui iste erudio homo et graeculus qui hic subtilis iudico qui solus intellego si unus littera graece scio certus non tollo nunc enim qui scribo sum inanis in basis declaro quis sum et is aufero indico quis signum paean ex aedes aesculapius praeclaris facio sacer atque religiosus non tollo qui omnis propter pulchritudo viso propter religio colo soleo quis ex aedes liber simulacrum aristaeus non tuus imperium palam aufero sum


denique ille ipse M. Marcellus, cuius in Sicilia virtutem hostes, misericordiam victi, fidem ceteri Siculi perspexerunt, non solum sociis in eo bello consuluit, verum etiam superatis hostibus temperavit. Vrbem pulcherrimam Syracusas, —quae cum manu munitissima esset, tum loci natura terra ac mari clauderetur,—cum vi consilioque cepisset, non solum incolumem passus est esse, sed ita reliquit ornatam ut esset idem monumentum victoriae, mansuetudinis, continentiae, cum homines viderent et quid expugnasset et quibus pepercisset et quae reliquisset: tantum ille honorem habendum Siciliae putavit ut ne hostium quidem urbem ex sociorum insula tollendam arbitraretur.

denique ille ipse m marcellus qui in sicilia virtus hostis misericordia vinco fides ceterus siculis perspicio non solus socius in is bellum consulo verus etiam supero hostis tempero vrbem pulcher syracusae qui cum manus munio sum tum locus natura terra atque mare claudeo cum vis consilior capio non solus incolumis patior sum sum sed ita relinquo orno ut sum idem monumentum victoria mansuetudo continentia cum homo video et quis expugno et qui parco et qui relinquo tantus ille honor habeo sicilia puto ut ne hostis quidem urbs ex socius insula tollo arbitror


quas litteras cum ad omnis civitates prope suppliciter misisset Metellus, tamen antiquum modum sationis nulla ex parte adsequi potuit; diffugerant enim permulti, id quod ostendam, nec solum arationes sed etiam sedes suas patrias istius iniuriis exagitati reliquerant. non mehercule augendi criminis causa, iudices, dicam, sed, quem ipse accepi oculis animoque sensum, hunc vere apud vos et, ut potero, planissime exponam.

qui littera cum ad omnis civitas prope supplex mitto metellus tamen antiquus modus satio nullus ex pars assequor possum diffugio enim permultus is qui ostendo neque solus aratio sed etiam sedes suus patria iste iniuria exagitas relinquo non hercules augeo crimen causa iudex dico sed qui ipse accipio oculus animo sensus hic verus apud tu et ut possum planus expono


certe hoc vobis ita iudicandum est, eos qui isti inimicissimi sunt, ut ipse existimari vult, ad istius honores atque monumenta pecunias voluntate sua non contulisse. atque ut hoc totum facillime intellegi possit, quem voles eorum testium quos produxero, qui ex Sicilia testes sunt, sive togatum sive Siculum, rogato, et eum qui tibi inimicissimus esse videbitur, qui se spoliatum abs te esse dicet, ecquid suo nomine in tuam statuam contulerit; neminem reperies qui neget; etenim omnes dederunt.

certus hic tu ita judico sum is qui iste inimicus sum ut ipse existimo volo ad iste honor atque monumentum pecunia voluntas suus non confero atque ut hic totus facilis intellego possum qui volo is testis qui produco qui ex sicilia testis sum sive togatus sive siculis rogo et is qui tu inimicus sum video qui sui spolio abs tu sum dico ecquis suus nomen in tuus statua confero nemo reperio qui nego etenim omnis do


nam, per deos immortalis, videte, iudices, et prospicite animis quid futurum sit. multi magnas pecunias ab invitis civitatibus atque ab invitis aratoribus ista ratione cellae nomine coegerunt,—omnino ego neminem video praeter istum, sed do hoc vobis et concedo, esse multos: in hoc homine rem adductam in iudicium videtis. quid facere potestis? utrum, cum iudices sitis de pecunia capta conciliata, tantam pecuniam captam neglegere, an, cum lex sociorum causa rogata sit, sociorum querimonias non audire?

nam per deus immortal video iudex et prospicio animus quis sum sum multus magnus pecunia ab invitus civitas atque ab invitus arator iste ratio cella nomen cogo omnino ego nemo video praeter iste sed do hic tu et concedo sum multus in hic homo res adduco in iudicium video quis facio possum utrum cum iudex sum de pecunia capio concilio tantus pecunia capio neglego an cum lex socius causa rogo sum socius querimonia non audio


estne hic qui apud Cn. Pompeium, clarissimum virum, cum accusatus esset, quod propter C. Mari familiaritatem et hospitium contra rem publicam sensisse eum inimici et accusatores eius dicerent, cumque magis invidioso crimine quam vero arcesseretur, ita a Cn. Pompeio absolutus est ut in eo ipso iudicio Pompeius hunc hospitio suo dignissimum statueret? ita porro laudatus defensusque ab omnibus Siculis ut idem Pompeius non ab homine solum, sed etiam a provincia tota se huius absolutione inire gratiam arbitraretur? postremo estne hic qui et animum in rem publicam habuit eius modi et tantum auctoritate apud suos civis potuit ut perficeret in Sicilia solus te praetore, quod non modo Siculus nemo sed ne Sicilia quidem tota potuisset, ut ex oppido Thermis nullum signum, nullum ornamentum, nihil ex sacro, nihil de publico attingeres, cum praesertim et essent multa praeclara et tu omnia concupisses?

edo hic qui apud cn pompejus clarus vir cum accuso sum qui propter que maris familiaritas et hospitium contra res publicus sentio is inimicus et accusator is dico cum magis invidiosus crimen quam verus arcesso ita ab cn pompejus absolvo sum ut in is ipse iudicium pompejus hic hospitium suus dignus statuo ita porro laudo defendo ab omnis siculis ut idem pompejus non ab homo solus sed etiam ab provincia totus sui hic absolutio ineo gratia arbitror postremo edo hic qui et animus in res publicus habeo is modus et tantus auctoritas apud suus civis possum ut perficio in sicilia solus tu praetor qui non modo siculus nemo sed ne sicilia quidem totus possum ut ex oppidum thermus nullus signum nullus ornamentum nihil ex sacro nihil de publicus attingo cum praesertim et sum multus praeclarus et tu omnis concupio


hic te si res ipsa, si indignitas iniuriae tuae non commovebat, si pupilli calamitas, si propinquorum lacrimae, si D. Bruti, cuius praedia suberant, periculum, si M. Marcelli tutoris auctoritas apud te ponderis nihil habebat, ne illud quidem animadvertebas, eius modi fore hoc peccatum tuum quod tu neque negare posses, —in tabulas enim legem rettulisti,—neque cum defensione aliqua confiteri? addicitur opus HS DLX milibus, cum tutores HS CCID~ CCIO~ CCI39 CCIOO id opus ad illius iniquissimi hominis arbitrium se effecturos esse clamarent. etenim quid erat operis?

hic tu si res ipse si indignitas iniuria tuus non commoveo si pupillus calamitas si propinquus lacrima si d brutus qui praedium subsum periculum si m marcellus tutor auctoritas apud tu pondus nihil habeo ne ille quidem animadverto is modus sum hic peccatum tuus qui tu neque nego possum in tabula enim lex refero neque cum defensio aliqui confiteor addico opus sestertius dlx mille cum tutor sestertius ccid ccio cci ccioo is opus ad ille iniquus homo arbitrium sui efficio sum clamo etenim quis sum opus


si ostendam minus tribus medimnis in iugerum neminem dedisse decumae, concedes, opinor, ut cum decumo fructus arationis perceptus sit, neminem minus tribus decumis dedisse. atque hoc in benefici loco petitum est ab Apronio, ut in iugera singula ternis medimnis decidere liceret. nam cum a multis quaterna, etiam quina exigerentur, multis autem non modo granum nullum, sed ne paleae quidem ex omni fructu atque ex annuo labore relinquerentur, tum aratores Centuripini, qui numerus in agro Leontino maximus est, unum in locum convenerunt, hominem suae civitatis in primis honestum ac nobilem, andronem Centuripinum, legarunt ad Apronium, (eundem quem hoc tempore ad hoc iudicium legatum et testem Centuripina civitas misit), ut is apud eum causam aratorum ageret, ab eoque peteret ut ab aratoribus Centuripinis ne amplius in iugera singula quam terna medimna exigeret.

si ostendo paruus tres medimnum in jugerum nemo do decimus concedo opinor ut cum decimus fructus aratio percipio sum nemo paruus tres decimus do atque hic in beneficus locus peto sum ab apronius ut in iugerum singulus terni medimnum decido licet nam cum ab multus quaterni etiam quini exigo multus autem non modo granum nullus sed ne palea quidem ex omnis fructus atque ex annuo labor relinquo tum arator centuripinus qui numerus in ager leontinus magnus sum unus in locus convenio homo suus civitas in primus honestus atque nobilis andron centuripinus lego ad apronius idem qui hic tempus ad hic iudicium legatus et testo centuripinus civitas mitto ut is apud is causa arator ago ab eo peto ut ab arator centuripinus ne amplus in iugerum singulus quam terni medimnum exigo


tenetur igitur aliquando, et in rebus cum maximis tum manifestis tenetur; atque in eam fraudem mihi videtur divinitus incidisse, non solum ut eas poenas quas proxime meruisset solveret, sed ut illa etiam scelera eius in Carbonem et in Dolabellam vindicarentur. etenim nova quoque alia res, iudices, exstitit in hoc crimine, quae tollat omnem dubitationem superioris illius decumani criminis. nam ut illud missum faciam, permultos aratores in alteras decumas et in haec DCCC milia modium, quod emptum populo Romano darent, non habuisse, et a tuo procuratore, hoc est ab Apronio, emisse, ex quo intellegi potest nihil te aratoribus reliqui fecisse,—ut hoc praeteream, quod multorum est testimoniis expositum, potest illo quicquam esse certius, in tua potestate atque in tuis horreis omne frumentum Siciliae per triennium atque omnis fructus agri decumani fuisse?

teneo igitur aliquando et in res cum magnus tum manifestus teneo atque in is fraudo ego video divinitus incido non solus ut is poena qui propior mereo solvo sed ut ille etiam scelus is in carbo et in dolabella vindico etenim novo quoque alius res iudex exsisto in hic crimen qui tollo omnis dubitatio superus ille decimanus crimen nam ut ille mitto facio permultus arator in alter decimus et in hic dccc mille modius qui emo populus romanus do non habeo et ab tuus procurator hic sum ab apronius emo ex quo intellego possum nihil tu arator reliquus facio ut hic praetereo qui multus sum testimonium expono possum ille quisquam sum certus in tuus potestas atque in tuus horreum omnis frumentum sicilia per triennium atque omnis fructus ager decimanus sum


licet iste dicat emisse se, sicuti solet dicere, credite hoc mihi, iudices: nulla umquam civitas tota Asia et Graecia signum ullum, tabulam pictam ullam ullum denique ornamentum urbis sua voluntate cuiquam vendidit; nisi forte existimatis, posteaquam iudicia severa Romae fieri desierunt, Graecos homines haec venditare coepisse, quae tum non modo non venditabant, cum iudicia fiebant, verum etiam coemebant; aut nisi arbitramini L. Crasso, Q. Scaevolae, C. Claudio, potentissimis hominibus, quorum aedilitates ornatissimas vidimus, commercium istarum rerum cum Graecis hominibus non fuisse, iis qui post iudiciorum dissolutionem aediles facti sunt fuisse.

licet iste dico emo sui sicut soleo dico credo hic ego iudex nullus umquam civitas totus asia et graecia signum ullus tabula pingo ullus ullus denique ornamentum urbs suus voluntas quisquam vendo nisi fors existimo posteaquam iudicium severus roma fio desino graeci homo hic venditaris coepio qui tum non modo non vendito cum iudicium fio verus etiam coemo aut nisi arbitror l crassus q scaevola que claudius potens homo qui aedilitas orno video commercium istaris res cum graecum homo non sum is qui post iudicium dissolutio aedilis facio sum sum


sed non licet me isto tanto bono, iudices, uti, non licet. adsunt enim Puteoli toti; frequentissimi venerunt ad hoc iudicium mercatores, homines locupletes atque honesti, qui partim socios suos, partim libertos, partim conlibertos spoliatos in vincla coniectos, partim in vinclis necatos, partim securi percussos esse dicunt. hic vide quam me sis usurus aequo. cum ego P. Granium testem produxero qui suos libertos abs te securi percussos esse dicat, qui abs te navem suam mercesque repetat, refellito, si poteris; meum testem deseram, tibi favebo, te, inquam, adiuvabo; ostendito illos cum Sertorio fuisse, ab Dianio fugientis ad Siciliam esse delatos. nihil est quod te mallem probare; nullum enim facinus quod maiore supplicio dignum sit reperiri neque proferri potest.

sed non licet ego iste tantus bonus iudex uti non licet adsum enim puteoli totus frequens venio ad hic iudicium mercator homo locuples atque honestus qui pars socius suus pars libertus pars collibertus spolio in vinclum conicio pars in vinclum neco pars securus percutio sum dico hic video quam ego sum utor aequus cum ego p granius testo produco qui suus libertus abs tu securus percutio sum dico qui abs tu navo suus merces repeto refello si possum meus testo desero tu faveo tu inquam adiuvo ostendo ille cum sertorius sum ab dianius fugio ad sicilia sum defero nihil sum qui tu malo probaris nullus enim facinus qui magnus supplicium dignus sum reperio neque profero possum


mihi porro, ut ego non dicam, quis omnium mortalium non intellegit quam longe progredi sit necesse? potero silere, Hortensi, potero dissimulare, cum tantum res publica vulnus acceperit ut expilatae provinciae, vexati socii, di immortales spoliati, cives Romani cruciati et necati impune me actore esse videantur? potero ego hoc onus tantum aut in hoc iudicio deponere aut tacitus sustinere? non agitanda res erit, non in medium proferenda, non populi Romani fides imploranda, non omnes qui tanto se scelere obstrinxerunt ut aut fidem suam corrumpi paterentur aut iudicium corrumperent in discrimen aut iudicium vocandi?

ego porro ut ego non dico quis omnis mortalis non intellego quam longus progredior sum necesse possum sileo hortensius possum dissimulo cum tantus res publicus vulnus accipio ut expilo provincia vexo socius deus immortalis spolio civis romanus crucio et neco impunis ego actor sum video possum ego hic onus tantus aut in hic iudicium depono aut taceo sustineo non agito res sum non in medius profero non populus romanus fides imploro non omnis qui tantus sui scelus obstringo ut aut fides suus corrumpo pateo aut iudicium corrumpo in discrimen aut iudicium voco


teque, Hercules, quem iste Agrigenti nocte intempesta servorum instructa et comparata manu convellere suis sedibus atque auferre conatus est; teque, sanctissima mater Idaea, quam apud Enguinos augustissimo et religiosissimo in templo sic spoliatam reliquit ut nunc nomen modo Africani et vestigia violatae religionis maneant, monumenta victoriae fanique ornamenta non exstent; vosque, omnium rerum forensium, consiliorum maximorum, legum iudiciorumque arbitri et testes celeberrimo in loco populi Romani locati, Castor et Pollux, quorum e templo quaestum iste sibi et praedam improbissimam comparavit; omnesque di qui vehiculis tensarum sollemnis coetus ludorum invisitis, quorum iter iste ad suum quaestum, non ad religionum dignitatem faciundum exigendumque curavit; teque,

tu herculis qui iste agrigentum nox intempestus servus instruo et comparo manus convello suus sedes atque aufero conor sum tu sancio mater idaeus quam apud enguini augustus et religiosus in templum sic spolio relinquo ut nunc nomen modo africanus et vestigium violo religio maneo monumentum victoria fanum ornamentum non exsto tu omnis res forensis consilium magnus lex judicium arbiter et testis celeber in locus populus romanus loco castor et pollux qui e templum quaestus iste sui et praeda improbus comparo omnes deus qui vehiculis tensaris sollemnis coitus ludus inviso qui iter iste ad suus quaestus non ad religio dignitas facio exigo curo tu


tum illi intellexerunt se id quod a malo auctore emissent diutius obtinere non posse. age porro, tu, qui tam religiosum existimari te voluisti interpretem foederum, cur Tauromenitanis frumentum, cur Netinis imperasti? quarum civitatum utraque foederata est. ac Netini quidem sibi non defuerunt ac, simul pronuntiasti libenter te Mamertinis remittere, te adierunt et eandem suam causam foederis esse docuerunt. tu aliter decernere eadem in causa non potuisti; pronuntias Netinos frumentum dare non debere et ab his tamen exigis. cedo mihi eiusdem praetoris litteras et rerum decretarum et frumenti imperati. LITTERAE RERVM DECRETARVM. Quid potius in hac tanta et tam turpi inconstantia suspicari possumus, iudices, quam id quod necesse est, aut isti a Netinis pecuniam cum posceret non datam, aut id esse actum ut intellegerent Mamertini bene se apud istum tam multa pretia ac munera conlocasse, cum idem alii iuris ex eadem causa non obtinerent?

tum ille intellego sui is qui ab malus auctor emo diu obtineo non possum ago porro tu qui tam religiosus existimo tu volo interpres foedus cur tauromenitani frumentum cur netini impero qui civitas uter foedero sum atque netini quidem sui non desum atque simul pronuntio libet tu mamertinus remitto tu adeo et idem suus causa foedo sum doceo tu aliter decerno idem in causa non possum pronuntio netini frumentum do non debeo et ab hic tamen exigo cedo ego idem praetor littera et res decretaris et frumentum impero littera rervm decretarvm quis potis in hic tantus et tam turpis inconstantia suspicaris possum iudex quam is qui necesse sum aut iste ab netini pecunia cum posco non do aut is sum ago ut intellego mamertinus bene sui apud iste tam multus pretium atque munus conloco cum idem alius ius ex idem causa non obtineo


verum si de pecunia testibus planum facere non possem, illud negare posses aut nunc negabis, te consilio tuo dimisso, viris primariis qui in consilio C. Sacerdoti fuerant tibique esse solebant remotis, de re iudicata iudicavisse? teque eum quem C. Sacerdos adhibito consilio causa cognita absolvisset, eundem remoto consilio causa incognita condemnasse? cum haec confessus eris, quae in foro palam Syracusis in ore atque in oculis provinciae gesta sunt, negato tum sane, si voles, te pecuniam accepisse: reperies, credo, aliquem qui, cum haec quae palam gesta sunt videat, quaerat quid tu occulte egeris, aut qui dubitet utrum malit meis testibus an tuis defensoribus credere.

verus si de pecunia testis planus facio non possum ille nego possum aut nunc nego tu consilium tuus dimitto vis primarius qui in consilium que sacerdos sum tu sum soleo remoueo de res judico judico tu is qui que sacerdos adhibeo consilium causa cognosco absolvo idem removeo consilium causa incognitus condemno cum hic confiteor sum qui in forum palam syracusae in os atque in oculus provincia gero sum nego tum sanus si volo tu pecunia accipio reperio credo aliquis qui cum hic qui palam gero sum video quaero quis tu occulte ago aut qui dubito utrum malo meus testis an tuus defensor credo


ac primo, iudices, hoc signum Mercuri dicebat iste Tyndaritanos M. Marcello huic Aesernino vendidisse, atque hoc sua causa etiam M. Marcellum ipsum sperabat esse dicturum; quod mihi numquam veri simile visum est, adulescentem illo loco natum, patronum Siciliae, nomen suum isti ad translationem criminis commodaturum. verum tamen ita mihi res tota provisa atque praecauta est ut, si maxime esset inventus qui in se suscipere istius culpam crimenque cuperet, tamen is proficere nihil posset. Eos enim deduxi testis et eas litteras deportavi ut de istius facto dubium esse nemini possit.

atque primus iudex hic signum mercurius dico iste tyndaritani m marcellus hic aeserninus vendo atque hic suus causa etiam m marcellus ipse spero sum dico qui ego numquam verus similis video sum adulescens ille locus natus patronus sicilia nomen suus iste ad translatio crimen commodo verus tamen ita ego res totus provideo atque praecaveo sum ut si magnus sum invenio qui in sui suscipio iste culpa crimen cupio tamen is proficio nihil possum is enim deduco testis et is littera deporto ut de iste facio dubius sum nemo possum


videte quanta religio fuerit apud Segestanos. repertum esse, iudices, scitote neminem, neque liberum neque servum, neque civem neque peregrinum, qui illud signum auderet attingere; barbaros quosdam Lilybaeo scitote adductos esse operarios; ii denique illud ignari totius negoti ac religionis mercede accepta sustulerunt. quod cum ex oppido exportabatur, quem conventum mulierum factum esse arbitramini, quem fletum maiorum natu? quorum non nulli etiam illum diem memoria tenebant cum illa eadem Diana Segestam Carthagine revecta victoriam populi Romani reditu suo nuntiasset. quam dissimilis hic dies illi tempori videbatur! tum imperator populi Romani, vir clarissimus, deos patrios reportabat Segestanis ex urbe hostium recuperatos: nunc ex urbe sociorum praetor eiusdem populi turpissimus atque impurissimus eosdem illos deos nefario scelere auferebat. quid hoc tota Sicilia est clarius, quam omnis Segestae matronas et virgines convenisse cum Diana exportaretur ex oppido, unxisse unguentis, complesse coronis et floribus, ture, odoribus incensis usque ad agri finis prosecutas esse?

video quantus religio sum apud segestani reperio sum iudex scio nemo neque liber neque servus neque civis neque peregrinus qui ille signum audeo attingo barbarus quidam lilybaeum scio adduco sum operarius is denique ille ignaris totus negotium atque religio merces accipio tollo qui cum ex oppidum exporto qui convenio mulier facio sum arbitror qui fletus magnus natus qui non nullus etiam ille dies memoria teneo cum ille idem diana segesta carthago reveho victoria populus romanus reditus suus nuntio quam dissimilis hic dies ille tempus video tum imperator populus romanus vir clarus deus patrius reporto segestanus ex urbs hostis recipero nunc ex urbs socius praetor idem populus turpis atque impurus idem ille deus nefarius scelus aufero quis hic totus sicilia sum clarus quam omnis segesta matrona et virgo convenio cum diana exporto ex oppidum ungo unguentum compleo corona et flos tus odor incendo usque ad ager finis prosequor sum


quid ego istius in iure dicundo libidinem et scelera demonstrem? quis vestrum non in urbana iuris dictione cognovit? quis umquam isto praetore Chelidone invita lege agere potuit? non istum, ut non neminem, provincia corrupit; idem fuit qui Romae. cum id quod omnes intellegebant diceret Heraclius, ius esse certum Siculis inter se quo iure certarent, legem esse Rupiliam quam P. Rupilius consul de decem legatorum sententia dedisset, hanc omnis semper in Sicilia consules praetoresque servasse, negavit se e lege Rupilia sortiturum: quinque iudices, quos commodum ipsi fuit, dedit.

quis ego iste in ius dico libido et scelus demonstro quis vester non in urbanus ius dictio cognosco quis umquam iste praetor chelidon invito lex ago possum non iste ut non nemo provincia conrumpo idem sum qui roma cum is qui omnis intellego dico heracleus ius sum certus siculis inter sui quo ius certo lex sum rupilius quam p rupilius consul de decem legatus sententia do hic omnis semper in sicilia consul praetor servo nego sui e lex rupilius sortio quinque iudex qui commodus ipse sum do


socii vero nationesque exterae spem omnem tum primum abiecerunt rerum ac fortunarum suarum, propterea quod casu legati ex Asia atque Achaia plurimi Romae tunc fuerunt, qui deorum simulacra ex suis fanis sublata in foro venerabantur, itemque cetera signa et ornamenta cum cognoscerent, alia alio in loco lacrimantes intuebantur. quorum omnium hunc sermonem tum esse audiebamus, nihil esse quod quisquam dubitaret de exitio sociorum atque amicorum, cum quidem viderent in foro populi Romani, quo in loco antea qui sociis iniurias fecerant accusari et condemnari solebant, ibi esse palam posita ea quae ab sociis per scelus ablata ereptaque essent.

socius verus natio exter spes omnis tum primus abicio res atque fortuna suus propterea qui casus legatus ex asia atque achaia plurimus roma tunc sum qui deus simulacrum ex suus fanum tollo in forum veneror ito ceterus signum et ornamentum cum cognosco alius alius in locus lacrimo intueor qui omnis hic sermo tum sum audio nihil sum qui quisquam dubito de exitium socius atque amicus cum quidem video in forum populus romanus quo in locus antea qui socius injuria facio accusaris et condemnaris soleo ibi sum palam pono is qui ab socius per scelus aufero eripio sum


dicit etiam causam Heracleus Segestanus, homo domi suae nobilissimo loco natus. audite, ut vestra humanitas postulat, iudices; audietis enim de magnis incommodis iniuriisque sociorum. hunc scitote fuisse Heracleum in ea causa, qui propter gravem morbum oculorum tum non navigarit, et iussu eius qui potestatem habuit in commeatu Syracusis remanserit! is certe neque classem prodidit neque metu perterritus fugit neque exercitum deseruit; etenim tum esset hoc animadvertendum cum classis Syracusis proficiscebatur. is tamen in eadem causa fuit, quasi esset in aliquo manifesto scelere deprehensus, in quem ne falsi quidem causa conferri criminis potuit.

dico etiam causa heracleus segestanus homo domus suus nobilis locus nascor audio ut vester humanitas postulo iudex audio enim de magnus incommodus injuria socius hic scio sum heracleus in is causa qui propter gravis morbus oculus tum non navigo et iussus is qui potestas habeo in commeatus syracusae remaneo is certus neque classis prodo neque metus perterreo fugio neque exercitus desero etenim tum sum hic animadverto cum classis syracusae proficisco is tamen in idem causa sum quasi sum in aliquis manifesto scelus deprehendo in qui ne fallo quidem causa confero crimen possum


quid sedes, Verres? quid exspectas? quid te a Centuripina civitate, a Catinensi, ab Halaesina, a Tyndaritana, Hennensi, Agyrinensi ceterisque Siciliae civitatibus circumveniri atque opprimi dicis? tua te altera patria, quem ad modum dicere solebas, Messana circumvenit,—tua, inquam, Messana, tuorum adiutrix scelerum, libidinum testis, praedarum ac furtorum receptrix. adest enim vir amplissimus eius civitatis legatus huius iudici causa domo missus, princeps laudationis tuae, qui te publice laudat,—ita enim mandatum atque imperatum est; tametsi rogatus de cybaea tenetis memoria quid responderit: aedificatam publicis operis publice coactis, eique aedificandae publice Mamertinum senatorem praefuisse. idem ad vos privatim, iudices, confugit; utitur hac lege qua iudicium est, communi arce sociorum. tametsi lex est de pecuniis repetundis, ille se negat pecuniam repetere, quam ereptam non tanto opere desiderat: sacra se maiorum suorum repetere abs te dicit, deos penatis te patrios reposcit.

quis sedes verres quis exspecto quis tu ab centuripinus civitas ab catinensis ab halaesina ab tyndaritana hennensis agyrinensis ceter sicilia civitas circumvenio atque opprimo dico tuus tu alter patria qui ad modus dico soleo messana circumvenio tuus inquam messana tuus adjutrix scelus libido testis praedaris atque furtor receptrix adsum enim vir amplus is civitas legatus hic judicium causa domus mitto princeps laudatio tuus qui tu publicus laudo ita enim mando atque impero sum tametsi rogo de cybaea teneo memoria quis respondeo aedifico publicus opus publicus cogo is aedifico publicus mamertinus senator praesum idem ad tu privatim iudex confugio uto hic lex qui iudicium sum communis arx socius tametsi lex sum de pecunia repeto ille sui nego pecunia repeto quam eripio non tantus opus desidero sacer sui magnus suus repeto abs tu dico deus penates tu patrius reposco


laudent te iam sane Mamertini, quoniam ex tota provincia soli sunt qui te salvum velint, ita tamen laudent ut Heius, qui princeps legationis est, adsit, ita laudent ut ad ea quae rogati erunt mihi parati sint respondere. ac ne subito a me opprimantur, haec sum rogaturus: navem populo Romano debeantne? fatebuntur. praebuerintne praetore C. Verre? negabunt. aedificarintne navem onerariam maximam publice, quam Verri dederunt? negare non poterunt. frumentum ab iis sumpseritne C. Verres, quod populo Romano mitteret, sicuti superiores? negabunt. quid militum aut nautarum per triennium dederint? nullum datum dicent. fuisse Messanam omnium istius furtorum ac praedarum receptricem negare non poterunt; permulta multis navibus illinc exportata, hanc navem denique maximam, a Mamertinis datam, onustam cum isto profectam fatebuntur.

laudo tu iam sanus mamertinus quoniam ex totus provincia solus sum qui tu salvus volo ita tamen laudo ut heius qui princeps legatio sum adsum ita laudo ut ad is qui rogo sum ego paro sum respondeo atque ne subeo ab ego opprimo hic sum rogo navo populus romanus debeo fateor praebeo praetor que verres nego aedifico navo oneraria maximus publicus quam verrius do nego non possum frumentum ab is sumo que verres qui populus romanus mitto sicut superus nego quis miles aut nautaris per triennium do nullus do dico sum messana omnis iste furtor atque praedaris receptrix nego non possum permultus multus navis illinc exporto hic navo denique maximus ab mamertinus do onustus cum iste proficio fateor


credo; neque id est novum neque reprehendendum. modo C. Sentium vidimus, hominem vetere illa ac singulari innocentia praeditum, propter caritatem frumenti quae fuerat in Macedonia permagnam ex cibariis pecuniam deportare. quam ob rem non ego invideo commodis tuis, si quae ad te lege venerunt: iniuriam queror, improbitatem coarguo, avaritiam in crimen et in iudicium voco. quodsi suspiciones inicere velitis ad pluris homines et ad pluris provincias crimen hoc pertinere, non ego istam defensionem vestram pertimescam, sed me omnium provinciarum defensorem esse profitebor. etenim hoc dico, et magna voce dico, Vbicumque hoc factum est, improbe factum est; quicumque hoc fecit, supplicio dignus est.

credo neque is sum novus neque reprehendo modo que sentius video homo veto ille atque singularis innocens praeditus propter caritas frumentum qui sum in macedonius permagnus ex cibarius pecunia deportaris quam ob res non ego invideo commodus tuus si qui ad tu lex venio iniuria queror improbitas coarguo avaritia in crimen et in iudicium voco quodsi suspicio inicio volo ad multus homo et ad multus provincia crimen hic pertineo non ego iste defensio vester pertimesco sed ego omnis provinciaris defensor sum profiteor etenim hic dico et magnus vox dico vbicumque hic facio sum improbus facio sum quicumque hic facio supplicium dignus sum


quod umquam, iudices, huiusce modi everriculum ulla 24 in provincia fuit? avertere aliquid de publico quam obscurissime per magistratum solebant; etiam cum aliquid a privato non numquam, occulte auferebant, et ii tamen condemnabantur. et si quaeritis, ut ipse de me detraham, illos ego accusatores puto fuisse qui eius modi hominum furta odore aut aliquo leviter presso vestigio persequebantur. nam nos quidem quid facimus in Verre, quem in luto volutatum totius corporis vestigiis invenimus? permagnum est in eum dicere aliquid qui praeteriens, lectica paulisper deposita, non per praestigias sed palam per potestatem uno imperio ostiatim totum oppidum compilaverit. ac tamen, ut posset dicere se emisse, Archagatho imperat ut illis aliquid, quorum argentum fuerat, nummulorum dicis causa daret. invenit Archagathus paucos qui vellent accipere; iis dedit. Eos nummos tamen iste Archagatho non reddidit. voluit Romae repetere Archagathus; Cn. Lentulus Marcellinus dissuasit, sicut ipsum dicere audistis. recita. ARCHAGATHI ET LENTVLI TESTIMONIUM.

qui umquam iudex hic modus everriculis ullus in provincia sum averto aliquis de publicus quam obscurus per magistratus soleo etiam cum aliquis ab privo non numquam occulte aufero et is tamen condemno et si quaero ut ipse de ego detraho ille ego accusator puto sum qui is modus homo furtum odor aut aliquis levis premo vestigium persequor nam nos quidem quis facio in verres qui in lutum volutas totus corpus vestigium invenio permagnus sum in is dico aliquis qui praetereo lectica paulisper depono non per praestigiae sed palam per potestas unus imperium ostiatim totus oppidum compilo atque tamen ut possum dico sui emo archagathus impero ut ille aliquis qui argentum sum nummulus dico causa do invenio archagathus paucus qui volo accipio is do is nummus tamen iste archagathus non reddo volo roma repeto archagathus cn lentulus marcellinus dissuadeo sicut ipse dico audio recito archagathi et lentvli testimonium


verum esto; manifesta res est; nemo esset quin hoc se audisse liquido diceret; locupletissimus quisque ac certissimus testis esset; nemo erat Sicilia tota quin sciret decumas esse praetoris, nemo quin audisset id Apronium dictitasse; praeterea conventus honestus Syracusis, multi equites Romani, viri primarii, ex qua copia recuperatores reici oporteret, qui aliter iudicare nullo modo possent. instat Scandilius poscere recuperatores. tum iste homo innocens, qui illam suspicionem levare atque ab sese removere cuperet, recuperatores dicit se de cohorte sua daturum.

verus sum manifestus res sum nemo sum quin hic sui audio liquidus dico locupletissimus quisque atque certus testis sum nemo sum sicilia totus quin scio decimus sum praetor nemo quin audio is apronius dictito praeterea convenio honestus syracusae multus eques romanus vir primarius ex qui copia recuperator reicio oportet qui aliter iudicaris nullus modo possum insto scandilius posco recuperator tum iste homo innocens qui ille suspicio levaris atque ab sui removeo cupio recuperator dico sui de cohors suus do


venio nunc ad epistulam Timarchidi, liberti istius et accensi; de qua cum dixero, totum hoc crimen decumanum peroraro. haec epistula est, iudices, quam nos Syracusis in aedibus Aproni cum litteras conquireremus invenimus. Missa est, ut ipsa significat, ex itinere, cum Verres iam de provincia decessisset, Timarchidi manu scripta. recita. EPISTVLA TIMARCHIDI. TIMARCHIDES VERRIS ACCENSVS SALVTEM DICIT. Iam hoc quidem non reprehendo quod adscribit 'accensus'; cur enim sibi hoc scribae soli sumant, 'L. PAPIRIVS SCRIBA'? volo ego hoc esse commune accensorum, lictorum, viatorum. FAC DILIGENTIAM ADHIBEAS, QVOD AD PRAETORIS EXISTIMATIONEM ATTINET. Commendat Apronio Verrem, et hortatur ut inimicis eius resistat. bono praesidio munitur existimatio tua, siquidem in Aproni constituitur diligentia atque auctoritate. HABES VIRTVTEM, ELOQVENTIAM.

venio nunc ad epistula timarchides libertus iste et accendo de qui cum dico totus hic crimen decimanus peroraro hic epistula sum iudex quam nos syracusae in aedes apronius cum littera conquaero invenio missus sum ut ipse significo ex iter cum verres iam de provincia decedo timarchides manus scribo recito epistvla timarchidi timarchides verro accensvs salvtem dico iam hic quidem non reprehendo qui adscribo accendo cur enim sui hic scriba solus sumo l papirivs scriba volo ego hic sum communis accensor lictor viator facio diligentia adhibeo qvod ad praetor existimatio attineo commendo apronius verres et hortor ut inimicus is resisto bonus praesidium munio existimatio tuus siquidem in apronius constituo diligentia atque auctoritas habeo virtvtem eloqventiam


et quoniam de illa faeneratione satis dictum est, nunc de hac tota pecunia aversa, quaeso, cognoscite. Siciliae civitates multae sunt, iudices, ornatae atque honestae, ex quibus in primis numeranda est civitas Halaesina; nullam enim reperietis aut officiis fideliorem aut copiis locupletiorem aut auctoritate graviorem. huic iste in annos singulos cum sexagena milia tritici modium imperavisset, pro tritico nummos abstulit, quanti erat in Sicilia triticum; quos de publico nummos acceperat, retinuit omnis. obstipui, iudices, cum hoc mihi primum Halaesae demonstravit in senatu Halaesinorum homo summo ingenio, summa prudentia, summa auctoritate praeditus, Halaesinus Aeneas, cui senatus dederat publicam causam ut mihi fratrique meo gratias ageret, et simul qui nos ea quae ad iudicium pertinerent doceret.

et quoniam de ille faeneratio satis dico sum nunc de hic totus pecunia averto quaeso cognosco sicilia civitas multus sum iudex orno atque honestus ex qui in primus numero sum civitas halaesina nullus enim reperio aut officium fidelis aut copia locupletiorem aut auctoritas gravis hic iste in annus singuli cum sexageni mille triticum modius impero pro triticum nummus aufero quantus sum in sicilia triticum qui de publicus nummus accipio retineo omnis obstipesco iudex cum hic ego primus halaesae demonstro in senatus halaesinus homo superus ingenium summus prudentia summus auctoritas praeditus halaesinus aeneas qui senatus do publicus causa ut ego frater meus gratia ago et simul qui nos is qui ad iudicium pertineo doceo


hac condicione, si quis de populo redemptor accessisset, non esset usus; cum die ceteros redemptores exclusisset, tum in eius arbitrium ac potestatem venire nolebant qui sibi ereptam praedam arbitraretur. nunc ne argumentemur, quo ista pecunia pervenerit facit ipse indicium. primum cum vehementius cum eo D. Brutus contenderet, qui de sua pecunia HS DLX milia numeravit, quod iam iste ferre non poterat, opere addicto, praedibus acceptis de HS DEX milibus remisit D. Bruto HS cx milia. hoc, si aliena res esset, certe facere non potuisset. deinde nummi numerati sunt Cornificio, quem scribam suum fuisse negare non potest. postremo ipsius Haboni tabulae praedam illam istius fuisse clamant. Recital NOMINA HABONI.

hic condicio si quis de populus redemptor accedo non sum utor cum dies ceterus redemptor excludo tum in is arbitrium atque potestas venio nolo qui sui eripio praeda arbitror nunc ne argumentor quo iste pecunia pervenio facio ipse indicium primus cum vehemens cum is d brutus contendo qui de suus pecunia sestertius dlx mille numero qui iam iste fero non possum opus addico praedibus accipio de sestertius dex mille remitto d brutus sestertius cx mille hic si alienus res sum certus facio non possum deinde nummus numero sum cornificius qui scribo suus sum nego non possum postremo ipse habonius tabula praeda ille iste sum clamo recital nomen haboni


oppidum est in Hellesponto Lampsacum, iudices, in 63 primis Asiae provinciae clarum et nobile; homines autem ipsi Lampsaceni cum summe in omnis civis Romanos officiosi, tum praeterea maxime sedati et quieti, prope praeter ceteros ad summum Graecorum otium potius quam ad ullam vim aut tumultum adcommodati. accidit, cum iste a Cn. Dolabella efflagitasset ut se ad regem Nicomedem regemque Sadalam mitteret, cumque iter hoc sibi magis ad quaestum suum quam ad rei publicae tempus adcommodatum depoposcisset, ut illo itinere veniret Lampsacum cum magna calamitate et prope pernicie civitatis. deducitur iste ad ianitorem quendam hospitem, comitesque eius item apud ceteros hospites conlocantur. Vt mos erat istius, atque ut eum suae libidines flagitiosae facere admonebant, statim negotium dat illis suis comitibus, nequissimis turpissimisque hominibus, uti videant et investigent ecqua virgo sit aut mulier digna quam ob rem ipse Lampsaci diutius commoraretur.

oppidum sum in hellespontus lampsacus iudex in primus asia provincia clarus et nobilis homo autem ipse lampsacenus cum summus in omnis civis romanus officiosus tum praeterea magnus sedo et quiesco prope praeter ceterus ad superus graecum otium potis quam ad ullus vis aut tumultus adcommodo accido cum iste ab cn dolabella efflagito ut sui ad rex nicomedes rex sadala mitto cum iter hic sui magis ad quaestus suus quam ad res publicus tempus adcommodo deposco ut ille iter venio lampsacus cum magnus calamitas et prope pernicies civitas deduco iste ad ianitor quidam hospes comito is item apud ceterus hospes conloco vt mos sum iste atque ut is suus libido flagitiosus facio admoneo statim negotium do ille suus comes nequissimis turpis homo uti video et investigo ecqui virgo sum aut mulier dignus quam ob res ipse lampsacus diu commoro


Vt saepius ad Marcellum revertar, iudices, sic habetote, pluris esse a Syracusanis istius adventu deos quam victoria Marcelli homines desideratos. etenim ille requisisse etiam dicitur Archimedem illum, summo ingenio hominem ac disciplina, quem cum audisset interfectum permoleste tulisse: iste omnia quae requisivit, non ut conservaret verum ut asportaret requisivit. iam illa quae leviora videbuntur ideo praeteribo, quod mensas Delphicas e marmore, crateras ex aere pulcherrimas, vim maximam vasorum Corinthiorum ex omnibus aedibus sacris abstulit Syracusis.

vt saepis ad marcellus revorto iudex sic habeo multus sum ab syracusanus iste advenio deus quam victoria marcellus homo desidero etenim ille requaero etiam dico archimedes ille superus ingenium homo atque disciplina qui cum audio interficio permolestus fero iste omnis qui requaero non ut conservo verus ut asporto requaero iam ille qui levis video ideo praetereo qui mensa delphicus e marmor cratera ex aer pulcher vis maximus vasor corinthii ex omnis aedes sacrum aufero syracusae


an si qua in re contra rem meam decrevisset aliquid iniuria, iure ei me inimicum esse arbitrarere: cum omnia contra omnium bonorum rem causam rationem utilitatem voluntatemque fecerit, quaeris cur ei sim inimicus cui populus Romanus infestus est? qui praesertim plus etiam quam pars virilis postulat pro voluntate populi Romani oneris ac muneris suscipere debeam.quid? illa quae leviora videntur esse non cuiusvis animum possunt movere, quod ad tuam ipsius amicitiam ceterorumque hominum magnorum atque nobilium faciliorem aditum istius habet nequitia et audacia quam cuiusquam nostrum virtus et integritas? odistis hominum novorum industriam, despicitis eorum frugalitatem, pudorem contemnitis, ingenium vero et virtutem depressam exstinctamque cupitis: Verrem amatis!

an si qui in res contra res meus decerno aliquis iniuria ius is ego inimicus sum arbitror cum omnis contra omnis bonus res causa ratio utilitas voluntas facio quaero cur is sum inimicus qui populus romanus infestus sum qui praesertim multus etiam quam pars virilis postulo pro voluntas populus romanus onus atque munus suscipio debeo quis ille qui levis video sum non quivis animus possum moveo qui ad tuus ipse amicitia ceter homo magnus atque nobilis facilis aditus iste habeo nequitia et audacia quam quisquam nos virtus et integritas odi homo novum industria despicio is frugalitas pudor contemno ingenium verus et virtus deprimo exstinguo cupio verres amo


dicit praeterea testimonium tota Sicilia, quae in communibus postulatis civitatum omnium consulibus edidit, rogare atque orare patres conscriptos ut statuerent ne absentium nomina reciperentur. qua de re Cn. Lentulum, patronum Siciliae, clarissimum adulescentem, dicere audistis, Siculos, cum se causam quae sibi in senatu pro his agenda esset docerent, de Stheni calamitate questos esse, propterque hanc iniuriam quae Sthenio facta esset eos statuisse ut hoc quod dico postularetur.

dico praeterea testimonium totus sicilia qui in communis postulo civitas omnis consul edo rogo atque oro pater conscribo ut statuo ne absentium nomen recipio qui de res cn lentulis patronus sicilia clarus adulescens dico audio siculi cum sui causa qui sui in senatus pro hic ago sum doceo de sthenius calamitas queror sum propter hic iniuria qui sthenius facio sum is statuo ut hic qui dico postulo


neque hoc a vobis populus Romanus exspectat neque eo potest esse contentus, si condemnatus sit is qui adesse noluerit, et si fortes fueritis in eo quem nemo sit ausus defendere. immo vero adsit, respondeat; summis opibus, summo studio potentissimorum hominum defendatur; certet mea diligentia cum illorum omnium cupiditate, vestra integritas cum illius pecunia, testium constantia cum illius patronorum minis atque potentia: tum demum illa omnia victa videbuntur cum in contentionem certamenque venerint. absens si esset iste damnatus, non tam sibi consuluisse quam invidisse vestrae laudi videretur.

neque hic ab tu populus romanus exspecto neque is possum sum contineo si condemno sum is qui adsum nolo et si fortis sum in is qui nemo sum audeo defendo immo verus adsum respondeo summus ops superus studium potens homo defendo certo meus diligentia cum ille omnis cupiditas vester integritas cum ille pecunia testis constantia cum ille patronus minae atque potentia tum demum ille omnis vinco video cum in contentio certamen venio absum si sum iste damno non tam sui consulo quam invideo vester laus video


nolite, per deos immortalis, cogere socios atque exteras nationes hoc uti perfugio, quo, nisi vos vindicatis, utentur necessario! Lampsacenos in istum numquam ulla res mitigasset nisi eum poenas Romae daturum credidissent: etsi talem acceperant iniuriam, quam nulla lege satis digne persequi possent, tamen incommoda sua nostris committere legibus et iudiciis quam dolori suo permittere maluerunt. tu mihi, cum circumsessus a tam inlustri civitate sis propter tuum scelus atque flagitium, cum coegeris homines miseros et calamitosos quasi desperatis nostris legibus et iudiciis ad vim, ad manus, ad arma confugere, cum te in oppidis et civitatibus amicorum non legatum populi Romani, sed tyrannum libidinosum crudelemque praebueris, cum apud exteras nationes imperi nominisque nostri famam tuis probris flagitiisque violaris, cum te ex ferro amicorum populi Romani eripueris atque ex flamma sociorum evolaris, hic tibi perfugium speras futurum? erras: ut huc incideres, non ut hic conquiesceres, illi te vivum exire passi sunt.

nolo per deus immortal cogo socius atque exter natio hic uti perfugio quo nisi tu vindico uto necessarius lampsaceni in iste numquam ullus res mitigo nisi is poena roma do credo etsi talis accipio iniuria quam nullus lex satis dignus persequor possum tamen incommodus suus noster committo lex et iudicium quam dolor suus permitto malo tu ego cum circumsedeo ab tam illustris civitas sum propter tuus scelus atque flagitium cum cogo homo miser et calamitosus quasi despero noster lex et iudicium ad vis ad manus ad arma confugio cum tu in oppidum et civitas amicus non legatus populus romanus sed tyrannus libidinosus crudelis praebeo cum apud exter natio imperium nomen noster fama tuus probrum flagitium violaris cum tu ex ferrum amicus populus romanus eripio atque ex flamma socius evolaris hic tu perfugium spero sum erro ut huc incido non ut hic conquiesco ille tu vivus exeo patior sum


ego mei rationem iam offici confido esse omnibus iniquissimis meis persolutam; nam istum paucis horis primae actionis omnium mortalium sententiis condemnavi. reliquum iudicium iam non de mea fide, quae perspecta est, nec de istius vita, quae damnata est, sed de iudicibus et, vere ut dicam, de te futurum est. at quo tempore futurum est?—nam id maxime providendum est; etenim cum omnibus in rebus, tum in re publica permagni momenti est ratio atque inclinatio temporum. nempe eo, cum populus Romanus aliud genus hominum atque alium ordinem ad res iudicandas requirit, nempe lege de iudiciis iudicibusque novis promulgata; quam non is promulgavit quo nomine proscriptam videtis, sed hic reus,—hic, inquam, sua spe atque opinione quam de vobis habet legem illam scribendam promulgandamque curavit.

ego meus ratio iam officio confido sum omnis iniquus meus persolvo nam iste paucus hora primus actio omnis mortalis sententia condemno reliquus iudicium iam non de meus fides qui perspicio sum neque de iste vito qui damno sum sed de judex et verus ut dico de tu sum sum at quo tempus sum sum nam is magnus provideo sum etenim cum omnis in res tum in res publicus permagnus momentum sum ratio atque inclinatio tempus nempe is cum populus romanus alius genus homo atque alius ordo ad res judico requiro nempe lex de iudicium judex novus promulgo quam non is promulgo quo nomen proscribo video sed hic reus hic inquam suus spes atque opinio quam de tu habeo lex ille scribo promulgo curo


itaque Rhodii, qui prope soli bellum illud superius cum Mithridate rege gesserint, omnisque eius copias acerrimumque impetum moenibus litoribus classibusque suis exceperint, tamen, cum ei regi inimici praeter ceteros essent, statuam eius, quae erat apud ipsos in celeberrimo urbis loco, ne tum quidem in ipsis urbis periculis attigerunt. ac forsitan vix convenire videretur, quem ipsum hominem cuperent evertere, eius effigiem simulacrumque servare; sed tamen videbam, apud eos cum essem, et religionem esse quandam in his rebus a maioribus traditam, et hoc disputari, cum statua se eius habuisse temporis rationem quo posita esset, cum homine eius quo gereret bellum atque hostis esset.videtis igitur consuetudinem religionemque Graecorum, quae monumenta hostium in bello ipso soleat defendere, eam summa in pace praetoris populi Romani statuis praesidio non fuisse.

itaque rhodius qui prope solus bellum ille superus cum mithridates rex gero omne is copia acer impetus moenia litus classis suus excipio tamen cum is rex inimicus praeter ceterus sum statua is qui sum apud ipse in celeber urbs locus ne tum quidem in ipse urbs periculum attingo atque forsitan vix convenio video qui ipse homo cupio everto is effigies simulacrum servaris sed tamen video apud is cum sum et religio sum quidam in hic res ab magnus trado et hic disputaris cum statua sui is habeo tempus ratio quo pono sum cum homo is quo gero bellum atque hostis sum video igitur consuetudo religio graecum qui monumentum hostis in bellum ipse soleo defendo is summus in pax praetor populus romanus statuo praesidium non sum


quid tum hos de te iudicaturos arbitratus es, cum viderent te iam non contra accusatorem tuum, sed contra quaestorem sectoremque pugnare? qua de re Charidemum Chium testimonium priore actione dicere audistis, sese, cum esset trierarchus et Verrem ex Asia decedentem prosequeretur iussu Dolabellae, fuisse una cum isto Sami, seseque tum scire spoliatum esse fanum Iunonis et oppidum Samum; posteaque se causam apud Chios civis suos Samiis accusantibus publice dixisse, eoque se esse absolutum quod planum fecisset ea quae legati Samiorum dicerent ad Verrem, non ad se pertinere.

quis tum hic de tu judico arbitror sum cum video tu iam non contra accusator tuus sed contra quaestor sector pugno qui de res charidemum chius testimonium prior actio dico audio sui cum sum trierarchus et verres ex asia decedo prosequor iussus dolabella sum unus cum iste samos sesequor tum scio spolio sum fanum juno et oppidum samos postea sui causa apud chii civis suus samia accuso publicus dico eo sui sum absolvo qui planus facio is qui legatus samia dico ad verres non ad sui pertineo


hic Verres hereditatem sibi venisse arbitratus est, quod in eius regnum ac manus venerat is quem iste et audierat multa secum praeclara habere et suspicabatur. mittit homini munera satis large haec ad usum domesticum, olei, vini quod visum est, etiam tritici quod satis esset, de suis decumis. deinde ipsum regem ad cenam vocavit. exornat ample magnificeque triclinium; exponit ea, quibus abundabat, plurima et pulcherrima vasa argentea,—nam haec aurea nondum fecerat; omnibus curat rebus instructum et paratum ut sit convivium. quid multa? rex ita discessit ut et istum copiose ornatum et se honorifice acceptum arbitraretur. vocat ad cenam deinde ipse praetorem; exponit suas copias omnis, multum argentum, non pauca etiam pocula ex auro, quae, ut mos est regius et maxime in Syria, gemmis erant distincta clarissimis. erat etiam vas vinarium, ex una gemma pergrandi trulla excavata, manubrio aureo, de qua, credo, satis idoneum satis gravem testem, Q. Minucium, dicere audistis.

hic verres hereditas sui venio arbitror sum qui in is regnum atque manus venio is qui iste et audio multus sui praeclarus habeo et suspicor mitto homo munus satis largus hic ad usus domesticus oleum vinum qui video sum etiam triticum qui satis sum de suus decimus deinde ipse rex ad cena voco exorno amplus magnificus triclinium expono is qui abundo multus et pulcher vasum argenteus nam hic aureus nondum facio omnis curo res instruo et paro ut sum convivium quis multus rex ita discedo ut et iste copiosus orno et sui honorificus accipio arbitror voco ad cena deinde ipse praetor expono suus copia omnis multus argentum non paucus etiam poculum ex aurum qui ut mos sum regius et magnus in syria gemma sum distinguo clarus sum etiam vas vinarius ex unus gemma pergrandis trulla excavo manubrium aureus de qui credo satis idoneus satis gravis testo q minucius dico audio


Gavius hic quem dico, Consanus, cum in illo numero civium Romanorum ab isto in vincla coniectus esset et nescio qua ratione clam e lautumiis profugisset Messanamque venisset, qui tam prope iam Italiam et moenia Reginorum, civium Romanorum, videret et ex illo metu mortis ac tenebris quasi luce libertatis et odore aliquo legum recreatus revixisset, loqui Messanae et queri coepit se civem Romanum in vincla coniectum, sibi recta iter esse Romam, Verri se praesto advenienti futurum. non intellegebat miser nihil interesse utrum haec Messanae an apud istum in praetorio loqueretur; nam, ut antea vos docui, hanc sibi iste urbem delegerat quam haberet adiutricem scelerum, furtorum receptricem, flagitiorum omnium consciam. itaque ad magistratum Mamertinum statim deducitur Gavius, eoque ipso die casu Messanam Verres venit. res ad eum defertur, esse civem Romanum qui se Syracusis in lautumiis fuisse quereretur; quem iam ingredientem in navem et Verri nimis atrociter minitantem ab se retractum esse et adservatum, ut ipse in eum statueret quod videretur.

gavius hic qui dico compsanus cum in ille numerus civis romanus ab iste in vinclum coniectus sum et nescio qui ratio clam e lautumiae profugio messana venio qui tam prope iam italia et moenia reginus civis romanus video et ex ille metus mors atque tenebrae quasi lux libertas et odor aliquis lex recreo revivo loquor messana et queror coepio sui civis romanus in vinclum conicio sui recta iter sum roma verrius sui praesto advenio sum non intellego miser nihil intersum utrum hic messana an apud iste in praetorius loquor nam ut antea tu doceo hic sui iste urbs deligo quam habeo adiutrix scelus furtor receptrix flagitium omnis conscio itaque ad magistratus mamertinus statim deduco gavius eo ipse dies casus messana verres venio res ad is defero sum civis romanus qui sui syracusae in lautumiae sum queror qui iam ingredior in navo et verrius nimis atrociter minitor ab sui retraho sum et adservo ut ipse in is statuo qui video


si mehercule, id quod fieri non posse intellego, ex his te laqueis exueris ac te aliqua via ac ratione explicaris, in illas tibi maiores plagas incidendum est in quibus te ab eodem me superiore ex loco confici et concidi necesse est. cui si etiam id quod defendit velim concedere, tamen ipsa illa falsa defensio non minus esse ei perniciosa quam mea vera accusatio debeat. quid enim defendit? ex Hispania fugientis se excepisse et supplicio adfecisse dicit. quis tibi id permisit? quo iure fecisti? quis idem fecit? qui tibi id facere licuit?

si hercules is qui fio non possum intellego ex hic tu laqueus exuo atque tu aliqui via atque ratio explicaris in ille tu magnus plaga incido sum in qui tu ab idem ego superus ex locus conficio et concaedes necesse sum qui si etiam is qui defendo volo concedo tamen ipse ille fallo defensio non paruus sum is perniciosus quam meus verus accusatio debeo quis enim defendo ex hispania fugio sui excipio et supplicium afficio dico quis tu is permitto quo ius facio quis idem facio qui tu is facio licet


quod cum ita sit, audes dicere te magno decumas vendidisse, cum sit perspicuum te bona fortunasque aratorum non populi Romani, sed tui quaestus causa vendidisse? Vt si qui vilicus ex eo fundo qui sestertia dena meritasset, excisis arboribus ac venditis, demptis tegulis, instrumento, pecore abalienato, domino xx milia nummum pro x miserit, sibi alia praeterea centum confecerit, primo dominus ignarus incommodi sui gaudeat vilicoque delectetur, quod tanto plus mercedis ex fundo refectum sit, deinde, cum audierit eas res quibus fundi fructus et cultura continetur amotas et venditas, summo supplicio vilicum adficiat et secum male actum putet: item populus Romanus, cum audit pluris decumas vendidisse C. Verrem quam innocentissimum hominem cui iste successit, C. Sacerdotem, putat se bonum in arationibus fructibusque suis habuisse custodem ac vilicum; cum senserit istum omne instrumentum aratorum, omnia subsidia vectigalium vendidisse, omnem spem posteritatis avaritia sua sustulisse, arationes et agros vectigalis vastasse atque exinanisse, ipsum maximos quaestus praedasque fecisse, intelleget secum actum esse pessime, istum autem summo supplicio dignum existimabit.

qui cum ita sum audeo dico tu magnus decimus vendo cum sum perspicuus tu bonus fortuno arator non populus romanus sed tuus quaestus causa vendo vt si qui vilicus ex is fundo qui sestertium deni merito excaedo arbor atque vendo deemo tegula instrumentum pecus abalieno dominus xx mille nummus pro decem mitto sui alius praeterea centum confacio primus dominus ignarus incommodus suus gaudeo vilicus delecto qui tantus multus merces ex fundo reficio sum deinde cum audio is res qui fundo fructus et cultura contineo amoveo et vendo superus supplicium vilicus afficio et sui malus ago puto item populus romanus cum audio multus decimus vendo que verres quam innocens homo qui iste succedo que sacerdos puto sui bonus in aratio fructus suus habeo custos atque vilicus cum sentio iste omnis instrumentum arator omnis subsidium vectigalis vendo omnis spes posteritas avaritia suus tollo aratio et ager vectigal vasto atque exinanio ipse magnus quaestus praeda facio intellego sui ago sum pessime iste autem superus supplicium dignus existimo


itaque cum abs te caput illud tam multis verbis mercennarioque prooemio esset ornatum, ecquis inventus est postea praetor qui idem illud ediceret? non modo nemo edixit, sed ne metuit quidem quisquam ne quis ediceret. nam post te praetorem multi in isdem causis fuerunt; in his nuper Annaea de multorum propinquorum sententia, pecuniosa mulier, quod censa non erat, testamento fecit heredem filiam. iam hoc magnum iudicium hominum de istius singulari improbitate, quod C. Verres sua sponte instituisset, id neminem metuisse ne quis reperiretur qui istius institutum sequi vellet; solus enim tu inventus es cui satis non fuerit corrigere testamenta vivorum, nisi etiam rescinderes mortuorum.

itaque cum abs tu caput ille tam multus verbum mercenarius prooemium sum orno ecquis invenio sum postea praetor qui idem ille edico non modo nemo edico sed ne metuo quidem quisquam ne quis edico nam post tu praetor multus in idem causa sum in hic nuper annaea de multus propinquus sententia pecuniosus mulier qui censeo non sum testamentum facio heres filia iam hic magnus iudicium homo de iste singularis improbitas qui que verres suus sponte instituo is nemo metuo ne quis reperio qui iste institus sequor volo solus enim tu invenio sum qui satis non sum corrigo testamentum vivus nisi etiam rescindo morior


nam quid ego de cotidiano sermone querimoniaque populi Romani loquar, de istius impudentissimo furto seu potius novo ac singulari latrocinio? ausum esse in aede Castoris, celeberrimo clarissimoque monumento—quod templum in oculis cotidianoque aspectu populi Romani positum est, quo saepe numero senatus convocatur, quo maximarum rerum frequentissimae cotidie advocationes fiunt—in eo loco in sermone hominum audaciae suae monumentum aeternum relinquere.

nam quis ego de cottidianus sermo querimonia populus romanus loquor de iste impudens furtum seu potis novo atque singularis latrocinium audeo sum in aedes castor celeber clarus monumentum qui templum in oculus cottidianus aspectus populus romanus pono sum quo saepe numerus senatus convoco quo maximaris res frequens cottidie advocatio fio in is locus in sermo homo audacia suus monumentum aeternus relinquo


Latonam ex longo errore et fuga gravidam et iam ad pariendum temporibus exactis confugisse Delum atque ibi Apollinem Dianamque peperisse? qua ex opinione hominum illa insula eorum deorum sacra putatur, tantaque eius auctoritas religionis et est et semper fuit ut ne Persae quidem, cum bellum toti Graeciae, dis hominibusque, indixissent, et mille numero navium classem ad Delum adpulissent, quicquam conarentur aut violare aut attingere. hoc tu fanum depopulari, homo improbissime atque amentissime, audebas? fuit ulla cupiditas tanta quae tantam exstingueret religionem? et si tum haec non cogitabas, ne nunc quidem recordaris nullum esse tantum malum quod non tibi pro sceleribus tuis iam diu debeatur?

latona ex longus error et fuga gravida et iam ad pario tempus exigo confugio delis atque ibi apollo diana pario qui ex opinio homo ille insula is deus sacer puto tantus is auctoritas religio et sum et semper sum ut ne persa quidem cum bellum totus graecia deus homo indico et mille numerus navis classis ad delis adpello quisquam conor aut violaris aut attingo hic tu fanum depopularis homo improbus atque amens audeo sum ullus cupiditas tantus qui tantus exstinguo religio et si tum hic non cogito ne nunc quidem recordaris nullus sum tantus malus qui non tu pro scelus tuus iam diu debeo


quapropter cognita tota re frumentaria, iudices, iam facillime perspicere potestis amissam esse populo Romano Siciliam, fructuosissimam atque opportunissimam provinciam, nisi eam vos istius damnatione recuperatis. quid est enim Sicilia si agri cultionem sustuleris et si aratorum numerum ac nomen exstinxeris? quid autem potest esse in calamitate residui quod non ad miseros aratores isto praetore per summam iniuriam ignominiamque pervenerit? quibus, cum decumas dare deberent, vix ipsis decumae relictae sunt; cum pecunia deberetur, soluta non est; cum optima aestimatione senatus frumentum eos in cellam dare voluisset, etiam instrumenta agrorum vendere coacti sunt.

quapropter cognosco totus res frumentarius iudex iam facilis perspicio possum amitto sum populus romanus sicilia fructuosus atque opportunus provincia nisi is tu iste damnatio recipero quis sum enim sicilia si ager cultio tollo et si arator numerus atque nomen exstinguo quis autem possum sum in calamitas residuus qui non ad miser arator iste praetor per summa iniuria ignominia pervenio qui cum decimus do debeo vix ipse decimus relinquo sum cum pecunia debeo solvo non sum cum bonus aestimatio senatus frumentum is in cella do volo etiam instrumentum ager vendo cogo sum


hoc praetore Siculi neque suas leges neque nostra senatus consulta neque communia iura tenuerunt: tantum quisque habet in Sicilia quantum hominis avarissimi et libidinosissimi aut imprudentiam subterfugit aut satietati superfuit. nulla res per triennium nisi ad nutum istius iudicata est, nulla res tam patria cuiusquam atque avita fuit quae non ab eo imperio istius abiudicaretur. innumerabiles pecuniae ex aratorum bonis novo nefarioque instituto coactae, socii fidelissimi in hostium numero existimati, cives Romani servilem in modum cruciati et necati, homines nocentissimi propter pecunias iudicio liberati, honestissimi atque integerrimi absentes rei facti indicta causa damnati et eiecti, portus munitissimi, maximae tutissimaeque urbes piratis praedonibusque patefactae, nautae militesque Siculorum, socii nostri atque amici, fame necati, classes optimae atque opportunissimae cum magna ignominia populi Romani amissae et perditae.

hic praetor siculis neque suus lex neque noster senatus consulo neque commune ius teneo tantus quisque habeo in sicilia quantus homo avarus et libidinosus aut imprudentia subterfugio aut satietas supersum nullus res per triennium nisi ad nutus iste judico sum nullus res tam patria quisquam atque avitus sum qui non ab is imperium iste abjudico innumerabilis pecunia ex arator bonus novo nefarius instituo cogo socius fidelis in hostis numerus existimo civis romanus servilis in modus crucio et neco homo noceo propter pecunia iudicium libero honestus atque integer absum res facio indico causa damno et eicio portus munio magnus tueor urbs pirata praedo patefacio nauta milito siculus socius noster atque amicus fames neco classis bonus atque opportunus cum magnus ignominia populus romanus amitto et perdo