Pro L. Flacco

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


quam promptus homo P. Septimius, quam iratus de iudicio et de vilico! tamen haesitabat, tamen eius iracundiae religio non numquam repugnabat. inimicus M. Caelius quod, cum in re manifesta putasset nefas esse publicanum iudicare contra publicanum, sublatus erat e numero recuperatorum, tamen tenuit se neque attulit in iudicium quicquam ad laedendum nisi voluntatem. hi si Graeci fuissent, ac nisi nostri mores ac disciplina plus valeret quam dolor ac simultas, omnes se spoliatos, vexatos, fortunis eversos esse dixissent. Graecus testis cum ea voluntate processit ut laedat, non iuris iurandi, sed laedendi verba meditatur; vinci, refelli, coargui putat esse turpissimum; ad id se parat, nihil curat aliud. itaque non optimus quisque nec gravissimus, sed impudentissimus loquacissimusque deligitur.

quam promptus homo p septimus quam irascor de iudicium et de vilicus tamen haesito tamen is iracundia religio non numquam repugno inimicus m caelius qui cum in res manifestus puto nefas sum publicanus iudicaris contra publicanus tollo sum e numerus recuperator tamen teneo sui neque affero in iudicium quisquam ad laedo nisi voluntas hic si graecum sum atque nisi noster mos atque disciplina multus valeo quam dolor atque simultas omnis sui spolio vexo fortuna everro sum dico graecus testis cum is voluntas procedo ut laedo non ius iuro sed laedo verbum meditor vinco refello coarguo puto sum turpis ad is sui paro nihil curo alius itaque non bonus quisque neque gravis sed impudens loquax deligo


sed quoniam, iudices, multa nos et in nostris rebus et in re publica fefellerunt, ferimus ea quae sunt ferenda; tantum a vobis petimus ut omnia rei publicae subsidia, totum statum civitatis, omnem memoriam temporum praeteritorum, salutem praesentium, spem reliquorum in vestra potestate, in vestris sententiis, in hoc uno iudicio positam esse et defixam putetis. si umquam res publica consilium, gravitatem, sapientiam, providentiam iudicum imploravit, hoc, hoc inquam, tempore implorat. non estis de Lydorum aut Mysorum aut Phrygum, qui huc compulsi concitatique venerunt, sed de vestra re publica iudicaturi, de civitatis statu, de communi salute, de spe bonorum omnium, si qua reliqua est etiam nunc quae fortium civium mentis cogitationesque sustentet; omnia alia perfugia bonorum, praesidia innocentium, subsidia rei publicae, consilia, auxilia, iura ceciderunt.

sed quoniam iudex multus nos et in noster res et in res publicus fallo ferio is qui sum fero tantus ab tu peto ut omnis res publicus subsidium totus status civitas omnis memoria tempus praeteritor salus praesens spes reliquus in vester potestas in vester sententia in hic unus iudicium pono sum et defigo puteo si umquam res publicus consilium gravitas sapientia providentia iudex imploro hic hic inquam tempus imploro non sum de lydi aut mysor aut phryges qui huc compello concito venio sed de vester res publicus judico de civitas status de communis salus de spes bonus omnis si qui reliquus sum etiam nunc qui fors civis mens cogitatio sustento omnis alius perfugium bonus praesidium innocens subsidium res publicus consilium auxilium ius cado


Flaccum iniuria decrevisse in tua re dicis; adiungis causas inimicitiarum, quod patri L. Flacco aedili curuli pater tuus tribunus plebis diem dixerit. at istud ne ipsi quidem patri Flacco valde molestum esse debuit, praesertim cum ille cui dies dicta est praetor postea factus sit et consul, ille qui diem dixit non potuerit privatus in civitate consistere. sed si iustas inimicitias putabas, cur, cum tribunus militum Flaccus esset, in illius legione miles fuisti, cum per leges militaris effugere liceret iniquitatem tribuni? cur autem praetor te, inimicum paternum, in consilium vocavit? quae quidem quam sancte solita sint observari scitis omnes.

flaccus iniuria decerno in tuus res dico adjungo causa inimicitiaris qui pater l flaccus aedilis curulis pater tuus tribunus plebs dies dico at iste ne ipse quidem pater flaccus validus molestus sum debeo praesertim cum ille qui dies dictum sum praetor postea facio sum et consul ille qui dies dico non possum privo in civitas consisto sed si iustus inimicitia puto cur cum tribunus miles flaccus sum in ille legio miles sum cum per lex militaris effugio licet iniquitas tribunus cur autem praetor tu inimicus paternus in consilium voco qui quidem quam sancio soleo sum observaris scio omnis


adsunt Lacedaemonii, cuius civitatis spectata ac nobilitata virtus non solum natura corroborata verum etiam disciplina putatur; qui soli toto orbe terrarum septingentos iam annos amplius unis moribus et numquam mutatis legibus vivunt. adsunt ex Achaia cuncta multi legati, Boeotia, Thessalia, quibus locis nuper legatus Flaccus imperatore Metello praefuit. neque vero te, Massilia, praetereo quae L. Flaccum tribunum militum quaestoremque cognosti; cuius ego civitatis disciplinam atque gravitatem non solum Graeciae, sed haud scio an cunctis gentibus anteponendam iure dicam; quae tam procul a Graecorum omnium regionibus, disciplinis linguaque divisa cum in ultimis terris cincta Gallorum gentibus barbariae fluctibus adluatur, sic optimatium consilio gubernatur ut omnes eius instituta laudare facilius possint quam aemulari.

adsum lacedaemonius qui civitas specto atque nobilito virtus non solus natura corroboro verus etiam disciplina puto qui solus totus orbis terra septingenti iam annus amplus unus mos et numquam mutas lex vivo adsum ex achaia cunctus multus legatus boeotius thessalia qui locus nuper legatus flaccus imperator metellus praesum neque verus tu massilia praetereo qui l flaccus tribunus miles quaestor cogo qui ego civitas disciplina atque gravitas non solus graecia sed haud scio an cunctus gens antepono ius dico qui tam procul ab graecum omnis regio disciplina lingua divido cum in ulter terra cingo gallus gens barbaria fluctus adluo sic optimas consilium guberno ut omnis is institutum laudo facilis possum quam aemularis


quod si provinciarum vos ratio magis movet quam vestra, ego vero non modo non recuso sed etiam postulo ut provinciarum auctoritate moveamini. etenim opponemus Asiae provinciae primum magnam partem eiusdem provinciae quae pro huius periculis legatos laudatoresque misit, deinde provinciam Galliam, provinciam Ciliciam, provinciam Hispaniam, provinciam Cretam; Graecis autem Lydis et Phrygibus et Mysis obsistent Massilienses, Rhodii, Lacedaemonii, Athenienses, cuncta Achaia, Thessalia, Boeotia; Septimio et Caelio testibus P. Servilius et Q. Metellus huius pudoris integritatisque testes repugnabunt; Asiaticae iuris dictioni urbana iuris dictio respondebit; annui temporis criminationem omnis aetas L. Flacci et perpetua vita defendet.

qui si provinciaris tu ratio magis moveo quam vester ego verus non modo non recuso sed etiam postulo ut provinciaris auctoritas moveo etenim oppono asia provincia primus magnus pars idem provincia qui pro hic periculum legatus laudator mitto deinde provincia gallia provincia cilicia provincia hispania provincia creta graecum autem lydi et phryges et mysus obsisto massiliensis rhodius lacedaemonius atheniensis cunctus achaia thessalia boeotius septimius et caelius testis p servilis et q metellus hic pudor integritas testis repugno asiaticus ius dictio urbanus ius dictio respondeo annuo tempus criminatio omnis aetas l flaccus et perpetuus vito defendo


ex hoc aetatis gradu se ad exercitum C. Flacci patrui contulit.

ex hic aetas gradus sui ad exercitus que flaccus patruus confero


tribunus militaris cum P. Servilio, gravissimo et sanctissimo cive, profectus.

tribunus militaris cum p servilius gravis et sancio civis proficiscor


Graecorum autem totae res publicae sedentis contionis temeritate administrantur. itaque ut hanc Graeciam quae iam diu suis consiliis perculsa et adflicta est omittam, illa vetus quae quondam opibus, imperio, gloria floruit hoc uno malo concidit, libertate immoderata ac licentia contionum. Cum in theatro imperiti homines rerum omnium rudes ignarique consederant, tum bella inutilia suscipiebant, tum seditiosos homines rei publicae praeficiebant, tum optime meritos civis e civitate eiciebant.

graecum autem totus res publicus sedeo contio temeritas administro itaque ut hic graecia qui iam diu suus consilium percello et affligo sum omitto ille vetus qui quondam ops imperium gloria floreo hic unus malus concido libertas immoderatus atque licentia contio cos in theatrum imperitus homo res omnis rudo ignarus consido tum bellum inutilis suscipio tum seditiosus homo res publicus praeficio tum optume mereo civis e civitas eicio


Cum in maximis periculis huius urbis atque imperi, gravissimo atque acerbissimo rei publicae casu, socio atque adiutore consiliorum periculorumque meorum L. Flacco, caedem a vobis, coniugibus, liberis vestris, vastitatem a templis, delubris, urbe, Italia depellebam, sperabam, iudices, honoris potius L. Flacci me adiutorem futurum quam miseriarum deprecatorem. quod enim esset praemium dignitatis quod populus Romanus, cum huius maioribus semper detulisset, huic denegaret, cum L. Flaccus veterem Valeriae gentis in liberanda patria laudem prope quingentesimo anno rei publicae rettulisset?

cos in magnus periculum hic urbs atque imperium gravis atque acerbus res publicus casus socius atque adiutor consilium periculum meus l flaccus caedes ab tu conjunx liber vester vastitas ab templum delubrum urbs italia depello spero iudex honor potis l flaccus ego adiutor sum quam miseriaris deprecator qui enim sum praemium dignitas qui populus romanus cum hic magnus semper defero hic denego cum l flaccus vetus valeria gens in libero patria laus prope quingentesimus annus res publicus refero


sed cum L. Flacci res agatur, qua ex familia qui primus consul factus est primus in hac civitate consul fuit, cuius virtute regibus exterminatis libertas in re publica constituta est, quae usque ad hoc tempus honoribus, imperiis, rerum gestarum gloria continuata permansit, cumque ab hac perenni contestataque virtute maiorum non modo non degeneraverit L. Flaccus sed, quam maxime florere in generis sui gloria viderat, laudem patriae in libertatem vindicandae praetor adamarit, in hoc ego reo ne quod perniciosum exemplum prodatur pertimescam, in quo, etiam si quid errasset, omnes boni conivendum esse arbitrarentur?

sed cum l flaccus res ago qui ex familia qui primus consul facio sum primus in hic civitas consul sum qui virtus rex extermino libertas in res publicus constituo sum qui usque ad hic tempus honor imperium res gero gloria continuo permaneo cum ab hic perenni contestor virtus magnus non modo non degenero l flaccus sed quam magnus floreo in genus suus gloria video laus patria in libertas vindico praetor adamo in hic ego reor ne qui perniciosus exemplum prodo pertimesco in quo etiam si quis erro omnis bonus conivit sum arbitror


sed ut hanc vim omittam, quanta illa sunt quae, quoniam accusatorio iure et more sunt facta, reprehendere non possumus, queri tamen cogimur! primum quod sermo est tota Asia dissipatus Cn. Pompeium, quod L. Flacco esset vehementer inimicus, contendisse a Laelio, paterno amico ac pernecessario, ut hunc hoc iudicio arcesseret, omnemque ei suam auctoritatem, gratiam, copias, opes ad hoc negotium conficiendum detulisse. id hoc veri similius Graecis hominibus videbatur quod paulo ante in eadem provincia familiarem Laelium Flacco viderant. Pompei autem auctoritas cum apud omnis tanta est quanta esse debet, tum excellit in ista provincia quam nuper et praedonum et regum bello liberavit. adiunxit illa ut eos qui domo exire nolebant testimoni denuntiatione terreret, qui domi stare non poterant, largo et liberali viatico commoveret.

sed ut hic vis omitto quantus ille sum qui quoniam accusatorius ius et mos sum facio reprehendo non possum queror tamen cogo primus qui sermo sum totus asia dissipatus cn pompejus qui l flaccus sum vehemens inimicus contendo ab laelius paternus amicus atque pernecessarius ut hic hic iudicium arcesso omnis is suus auctoritas gratia copia ops ad hic negotium confacio defero is hic verus similis graecum homo video qui paulus ante in idem provincia familiaris laelius flaccus video pompejus autem auctoritas cum apud omnis tantus sum quantus sum debeo tum excello in iste provincia quam nuper et praedo et rex bellum libero adjungo ille ut is qui domus exeo nolo testimonium denuntiatio terreo qui domus sto non possum largus et liberal viaticus commoveo


recita. Litterae Q. Ciceronis. quid? haec Apollonidenses occasionem nacti ad Flaccum non detulerunt, apud orbium acta non sunt, ad globulum delata non sunt? ad senatum nostrum me consule nonne legati Apollonidenses omnia postulata de iniuriis unius Deciani detulerunt? at haec praedia in censum dedicavisti. Mitto quod aliena, mitto quod possessa per vim, mitto quod convicta ab Apollonidensibus, mitto quod a Pergamenis repudiata, mitto etiam quod a nostris magistratibus in integrum restituta, mitto quod nullo iure neque re neque possessione tua;

recito littera q cicero quis hic apollonidenses occasio nanciscor ad flaccus non defero apud orbis ago non sum ad globulis defero non sum ad senatus nos ego consul nonne legatus apollonidenses omnis postulo de iniuria unus decianus defero at hic praedium in census dedico mitto qui alienus mitto qui possessus per vis mitto qui convinco ab apollonidenses mitto qui ab pergamenus repudio mitto etiam qui ab noster magistratus in integer restituo mitto qui nullus ius neque res neque possessio tuus


qua re, si quis illuc me vocat, venio;populum Romanum disceptatorem non modo non recuso sed etiam deposco. vis absit, ferrum ac lapides removeantur, operae facessant, servitia sileant; nemo erit tam iniustus qui me audierit, sit modo liber et civis, quin potius de praemiis meis quam de poena cogitandum putet. O di immortales! quid hoc miserius? nos qui P. Lentulo ferrum et flammam de manibus extorsimus, imperitae multitudinis iudicio confidimus, lectissimorum civium et amplissimorum sententias pertimescimus!

qui res si quis illic ego voco venio populus romanus disceptator non modo non recuso sed etiam deposco volo absum ferrum atque lapis removeo opera facesso servitium sileo nemo sum tam injustus qui ego audio sum modo liber et civis quin potis de praemium meus quam de poena cogito puto o deus immortalis quis hic miser nos qui p lentulus ferrum et flamma de manus extorqueo imperitus multitudo iudicium confido lectus civis et amplus sententia pertimesco


quam benivolum hunc populo Romano, quam fidelem putatis?

quam benevolus hic populus romanus quam fidelis puto


vos autem in privatis minimarum rerum iudiciis testem diligenter expenditis; etiam si formam hominis, si nomen, si tribum nostis, mores tamen exquirendos putatis. qui autem dicit testimonium ex nostris hominibus, ut se ipse sustentat, ut omnia verba moderatur, ut timet ne quid cupide, ne quid iracunde, ne quid plus minusve quam sit necesse dicat! num illos item putatis, quibus ius iurandum iocus est, testimonium ludus, existimatio vestra tenebrae, laus, merces, gratia, gratulatio proposita est omnis in impudenti mendacio? sed non dilatabo orationem meam; etenim potest esse infinita, si mihi libeat totius gentis in testimoniis dicendis explicare levitatem. sed propius accedam; de his vestris testibus dicam.

tu autem in privo minimaris res iudicium testo diligenter expendo etiam si forma homo si nomen si tribus nosco mos tamen exquiro puto qui autem dico testimonium ex noster homo ut sui ipse sustento ut omnis verbum moderor ut timeo ne quis cupidus ne quis iracundus ne quis multus parvus quam sum necesse dico num ille item puto qui ius iuro iocus sum testimonium ludus existimatio vester tenebra laus merces gratia gratulatio propono sum omnis in impudens mendacium sed non dilato oratio meus etenim possum sum infinitus si ego libet totus gens in testimonium dico explicaris levitas sed propius accedo de hic vester testis dico


adsunt Athenienses, unde humanitas, doctrina, religio, fruges, iura, leges ortae atque in omnis terras distributae putantur; de quorum urbis possessione propter pulchritudinem etiam inter deos certamen fuisse proditum est; quae vetustate ea est ut ipsa ex sese suos civis genuisse ducatur, et eorum eadem terra parens, altrix, patria dicatur, auctoritate autem tanta est ut iam fractum prope ac debilitatum Graeciae nomen huius urbis laude nitatur.

adsum atheniensis unde humanitas doctrina religio frugis ius lex orior atque in omnis terra distribuo puto de qui urbs possessio propter pulchritudo etiam inter deus certamen sum prodeo sum qui vetustas is sum ut ipse ex sui suus civis gigno duco et is idem terra parens altrix patria dico auctoritas autem tantus sum ut iam frango prope atque debilito graecia nomen hic urbs laus nitor


equidem mihi iam satis superque dixisse videor de Asiatico genere testium; sed tamen vestrum est, iudices, omnia quae dici possunt in hominum levitatem, inconstantiam, cupiditatem, etiam si a me minus dicuntur, vestris animis et cogitatione comprendere. sequitur auri illa invidia Iudaici. hoc nimirum est illud quod non longe a gradibus Aureliis haec causa dicitur. ob hoc crimen hic locus abs te, Laeli, atque illa turba quaesita est; scis quanta sit manus, quanta concordia, quantum valeat in contionibus. sic submissa voce agam tantum ut iudices audiant; neque enim desunt qui istos in me atque in optimum quemque incitent; quos ego, quo id facilius faciant, non adiuvabo.

equidem ego iam satis supo dico video de asiaticus genus testis sed tamen vester sum iudex omnis qui dico possum in homo levitas inconstantia cupiditas etiam si ab ego paruus dico vester animus et cogitatio comprehendo sequor aurum ille invidia judaicus hic nimirum sum ille qui non longus ab gradus aurelius hic causa dico ob hic crimen hic locus abs tu laelis atque ille turba quaero sum scio quantus sum manus quantus concordia quantus valeo in contio sic summitto vox ago tantus ut iudex audio neque enim desum qui iste in ego atque in bonus quisque incito qui ego quo is facilis facio non adiuvo


itaque civitatis pudentis, ut ego semper existimavi, et gravis, ut ipsi existimari volunt, iustum dolorem querelasque cognoscite. quae pecunia fuerit apud se Flacci patris nomine a civitatibus, hanc a se esse ablatam queruntur. Alio loco quaeram quid licuerit Flacco; nunc tantum a Trallianis requiro, quam pecuniam ab se ablatam querantur, suamne dicant, sibi a civitatibus conlatam in usum suum. cupio audire. 'non,' inquit, 'dicimus.' quid igitur? 'delatam ad nos, creditam nobis L. Flacci patris nomine ad eius dies festos atque ludos.' quid tum?

itaque civitas pudeo ut ego semper existimo et gravis ut ipse existimo volo iustus dolor querela cognosco qui pecunia sum apud sui flaccus pater nomen ab civitas hic ab sui sum aufero queror alius locus quaero quis liceo flaccus nunc tantus ab tralliani requiro quam pecunia ab sui aufero queror suo dico sui ab civitas confero in usus suus cupio audio non inquam dico quis igitur defero ad nos credo nos l flaccus pater nomen ad is dies festus atque ludus quis tum


Vnum atque idem erat tempus cum L. Flacco consuli portas tota Asia claudebat, Cappadocem autem illum non modo recipiebat suis urbibus verum etiam ultro vocabat. liceat haec nobis, si oblivisci non possumus, at tacere, liceat mihi potius de levitate Graecorum queri quam de crudelitate; auctoritatem isti habeant apud eos quos esse omnino noluerunt? nam, quoscumque potuerunt, togatos interemerunt, nomen civium Romanorum quantum in ipsis fuit sustulerunt. in hac igitur urbe se iactant quam oderunt, apud eos quos inviti vident, in ea re publica ad quam opprimendam non animus eis, sed vires defuerunt? aspiciant hunc florem legatorum laudatorumque Flacci ex vera atque integra Graecia; tum se ipsi expendant, tum cum his comparent, tum, si audebunt, dignitati horum anteponant suam.

vnus atque idem sum tempus cum l flaccus consul porta totus asia claudeo cappadocis autem ille non modo recipio suus urbs verus etiam ultro voco licet hic nos si obliviscor non possum at taceo licet ego potis de levitas graecum queror quam de crudelitas auctoritas iste habeo apud is qui sum omnino nolo nam quicumque possum togatus interimo nomen civis romanus quantus in ipse sum tollo in hic igitur urbs sui iacto quam odi apud is qui invitus video in is res publicus ad quam opprimo non animus is sed vireo desum aspicio hic flos legatus laudo flaccus ex verus atque integer graecia tum sui ipse expendo tum cum hic comparo tum si audeo dignitas hic antepono suus


Auri ratio constat, aurum in aerario est; furtum non reprehenditur, invidia quaeritur; a iudicibus oratio avertitur, vox in coronam turbamque effunditur. Sua cuique civitati religio, Laeli, est, nostra nobis. stantibus Hierosolymis pacatisque Iudaeis tamen istorum religio sacrorum a splendore huius imperi, gravitate nominis nostri, maiorum institutis abhorrebat; nunc vero hoc magis, quod illa gens quid de nostro imperio sentiret ostendit armis; quam cara dis immortalibus esset docuit, quod est victa, quod elocata, quod serva facta.

aurius ratio consto aurum in aerarius sum furtum non reprehendo invidia quaero ab judex oratio averto vox in corona turba effundo sue quisque civitas religio laelis sum noster nos sto hierosolyma pacatum judaeus tamen iste religio sacer ab splendor hic imperium gravitas nomen noster magnus institus abhorreo nunc verus hic magis qui ille gens quis de noster imperium sentio ostendo arma quam carus deus immortalis sum doceo qui sum vinco qui eloco qui servo facio


caput est omnium Graecorum concitandorum, qui cum accusatoribus sedet, Heraclides ille Temnites, homo ineptus et loquax, sed, ut sibi videtur, ita doctus ut etiam magistrum illorum se esse dicat. at, qui ita sit ambitiosus ut omnis vos nosque cotidie persalutet, Temni usque ad illam aetatem in senatum venire non potuit et, qui se artem dicendi traditurum etiam ceteris profiteatur, ipse omnibus turpissimis iudiciis victus est.

caput sum omnis graecum concito qui cum accusator sedeo heraclides ille temnites homo ineptus et loquax sed ut sui video ita doceo ut etiam magister ille sui sum dico at qui ita sum ambitiosus ut omnis tu nos cottidie persaluto temnos usque ad ille aetas in senatus venio non possum et qui sui ars dico trado etiam ceterus profiteor ipse omnis turpis iudicium vinco sum


Cum aurum Iudaeorum nomine quotannis ex Italia et ex omnibus nostris provinciis Hierosolymam exportari soleret, Flaccus sanxit edicto ne ex Asia exportari liceret. quis est, iudices, qui hoc non vere laudare possit? exportari aurum non oportere cum saepe antea senatus tum me consule gravissime iudicavit. huic autem barbarae superstitioni resistere severitatis, multitudinem Iudaeorum flagrantem non numquam in contionibus pro re publica contemnere gravitatis summae fuit. at Cn. Pompeius captis Hierosolymis victor ex illo fano nihil attigit.

cos aurum judaeus nomen quot ex italia et ex omnis noster provincia hierosolymam exportaris soleo flaccus sancio edictum ne ex asia exportaris licet quis sum iudex qui hic non verus laudo possum exportaris aurum non oportet cum saepe antea senatus tum ego consul gravis judico hic autem barbara superstitio resisto severitas multitudo judaeus flagro non numquam in contio pro res publicus contemno gravitas summa sum at cn pompejus capio hierosolyma victor ex ille fanum nihil attigo


ita scitote esse cetera, velut quod ait Lucceius, L. Flaccum sibi dare cupisse, ut a fide se abduceret, sestertium viciens. et eum tu accusas avaritiae quem dicis sestertium viciens voluisse perdere? nam quid emebat, cum te emebat? ut ad se transires? quam partem causae tibi daremus? an ut enuntiares consilia Laeli? qui testes ab eo prodirent? quid? nos non videbamus? habitare una? quis hoc nescit? tabulas in Laeli potestate fuisse? num dubium est? an ne vehementer, ne copiose accusares? nunc facis suspicionem; ita enim dixisti ut nescio quid a te impetratum esse videatur.

ita scio sum ceterus velut qui aio lucceius l flaccus sui do cupio ut ab fides sui abduco sestertius viciens et is tu accuso avaritia qui dico sestertius viciens volo perdo nam quis emo cum tu emo ut ad sui transeo quam pars causa tu do an ut enuntiaris consilium laelis qui testis ab is prodeo quis nos non video habito unus quis hic nescio tabula in laelis potestas sum num dubius sum an ne vehemens ne copiosus accusaris nunc facio suspicio ita enim dico ut nescio quis ab tu impetro sum video


habetis et honestatem hominis et auctoritatem testimoni et causam omnem simultatis. atque is ab Hermippo missus, cum ei pauca mancipia vendidisset, Romam se contulit, deinde in Asiam rediit, cum iam frater meus Flacco successisset. ad quem adiit causamque ita detulit, recuperatores vi Flacci coactos et metu falsum invitos iudicavisse. frater meus pro sua aequitate prudentiaque decrevit ut, si iudicatum negaret, in duplum iret; si metu coactos diceret, haberet eosdem recuperatores. recusavit et, quasi nihil esset actum, nihil iudicatum, ab Hermippo ibidem mancipia quae ipse ei vendiderat petere coepit. M. Gratidius legatus, ad quem est aditum, actionem se daturum negavit; re iudicata stari ostendit placere.

habeo et honestas homo et auctoritas testimonium et causa omnis simultas atque is ab hermippus mitto cum is paucus mancipium vendo roma sui confero deinde in asia redeo cum iam frater meus flaccus succedo ad qui adeo causa ita defero recuperator vis flaccus cogo et metus falsus invitus judico frater meus pro suus aequitas prudens decerno ut si iudico nego in duplus eo si metus cogo dico habeo idem recuperator recuso et quasi nihil sum ago nihil iudico ab hermippus ibidem mancipium qui ipse is vendo peto coepio m gratidius legatus ad qui sum aditus actio sui do nego res judico staris ostendo placeo


sed, quoniam de communi totius Asiae crimine est dictum, adgrediar iam ad singulas civitates; ex quibus sit sane nobis prima civitas Acmonensis. citat praeco voce maxima legatos Acmonensis. procedit unus Asclepiades. Prodeant ceteri. etiamne praeconem mentiri coegisti? est enim, credo, is vir iste ut civitatis nomen sua auctoritate sustineat, damnatus turpissimis iudiciis domi, notatus litteris publicis; cuius de probris, adulteriis ac stupris exstant Acmonensium litterae, quas ego non solum propter longitudinem sed etiam propter turpissimam obscenitatem verborum praetereundas puto. dixit publice data drachmarum ccvi. dixit tantum, nihil ostendit, nihil protulit; sed adiunxit, id quod certe, quoniam erat domesticum, docere debuit, se privatim drachmarum ccvi dedisse. quantum sibi ablatum homo impudentissimus dicit, tantum numquam est ausus ut haberet optare.

sed quoniam de communis totus asia crimen sum dico aggredior iam ad singulus civitas ex qui sum sanus nos primus civitas acmonensis cito praeco vox maximus legatus acmonensis procedo unus asclepias proeo ceterus etiam praeco mentior cogo sum enim credo is vir iste ut civitas nomen suus auctoritas sustineo damno turpis iudicium domus noto littera publicus qui de probrum adulterium atque stuprum exsto acmonensis littera qui ego non solus propter longitudo sed etiam propter turpis obscenitas verbum praetereo puto dico publicus do drachmaris ccvi dico tantus nihil ostendo nihil profero sed adjungo is qui certus quoniam sum domesticus doceo debeo sui privatim drachmaris ccvi do quantus sui aufero homo impudens dico tantus numquam sum audeo ut habeo optaris


atque hic Dorylensis nuper cum efferretur magna frequentia conventuque vestro, mortis illius invidiam in L. Flaccum Laelius conferebat. facis iniuste, Laeli, si putas nostro periculo vivere tuos contubernalis, praesertim cum tua neglegentia factum arbitremur. homini enim Phrygi qui arborem numquam vidisset fiscinam ficorum obiecisti. cuius mors te aliqua re levavit; edacem enim hospitem amisisti; Flacco vero quid profuit? qui valuit tam diu dum huc prodiret, mortuus est aculeo iam emisso ac dicto testimonio. at istud columen accusationis tuae, Mithridates, postea quam biduum retentus testis a nobis effudit quae voluit omnia, reprensus, convictus fractusque discessit; ambulat cum lorica; metuit homo doctus et sapiens, ne L. Flaccus nunc se scelere adliget, cum iam testem illum effugere non possit, et, qui ante dictum testimonium sibi temperarit, cum tamen aliquid adsequi posset, is nunc id agat ut ad falsum avaritiae testimonium verum malefici crimen adiungat. sed quoniam de hoc teste totoque Mithridatico crimine disseruit subtiliter et copiose Q. Hortensius, nos, ut instituimus, ad reliqua pergamus.

atque hic dorylenses nuper cum effero magnus frequentia convenio vester mors ille invidia in l flaccus laelius confero facio injustus laelis si puto noster periculum vivo tuus contubernalis praesertim cum tuus neglegentia facio arbitror homo enim phrygius qui arbor numquam video fiscina ficorum objacio qui mors tu aliqui res levo edax enim hospes amitto flaccus verus quis prosum qui valeo tam diu dum huc prodeo mortuus sum aculeus iam emitto atque dico testimonium at iste columen accusatio tuus mithridates postea quam biduus retendo testis ab nos effundo qui volo omnis reprensus convinco frango discedo ambulo cum lorica metuo homo doceo et sapio ne l flaccus nunc sui scelus adligo cum iam testo ille effugio non possum et qui ante dico testimonium sui tempero cum tamen aliquis assequor possum is nunc is ago ut ad falsus avaritia testimonium verus maleficus crimen adjungo sed quoniam de hic testis totus mithridaticus crimen disseruio subtilis et copiosus q hortensius nos ut instituo ad reliquus pergo


sed tamen Lurconem, quamquam pro sua dignitate moderatus est in testimonio dicendo orationi suae, tamen iratum Flacco esse vidistis. neque enim occultavit causam iracundiae suae neque reticendam putavit; questus est libertum suum Flacco praetore esse damnatum. O condiciones miseras administrandarum provinciarum, in quibus diligentia plena simultatum est, neglegentia vituperationum, ubi severitas periculosa est, liberalitas ingrata, sermo insidiosus, adsentatio perniciosa, frons omnium familiaris, multorum animus iratus, iracundiae occultae, blanditiae apertae, venientis praetores exspectant, praesentibus inserviunt, abeuntis deserunt! sed omittamus querelas, ne nostrum consilium in praetermittendis provinciis laudare videamur.

sed tamen lurco quamquam pro suus dignitas moderor sum in testimonium dico oratio suus tamen irascor flaccus sum video neque enim occulto causa iracundia suus neque reticeo puto queror sum libertus suus flaccus praetor sum damno o condicio miser administrandaris provinciaris in qui diligentia plenus simultas sum neglegentia vituperatio ubi severitas periculosus sum liberalitas ingratus sermo insidiosus assentatio perniciosus frons omnis familiaris multus animus irascor iracundia occulo blanditia aperio venio praetor exspecto praesens inservio abeo desero sed omitto querela ne nos consilium in praetermitto provincia laudo video


Vtinam esset proprie mea! senatus igitur magna ex parte

vtinam sum proprius meus senatus igitur magnus ex pars


ac L. Flaccum quidem, iudices, si, quod di immortales omen avertant, gravis iniuria adflixerit, numquam tamen prospexisse vestrae saluti, consuluisse vobis, liberis, coniugibus, fortunis vestris paenitebit; semper ita sentiet, talem se animum et generis dignitati et pietati suae et patriae debuisse; vos ne paeniteat tali civi non pepercisse, per deos immortalis, iudices, providete. quotus enim quisque est qui hanc in re publica sectam sequatur, qui vobis, qui vestri similibus placere cupiat, qui optimi atque amplissimi cuiusque hominis atque ordinis auctoritatem magni putet, cum illam viam sibi videant expeditiorem ad honores et ad omnia quae concupiverunt? sed cetera sint eorum; sibi habeant potentiam, sibi honores, sibi ceterorum commodorum summas facultates; liceat eis qui haec salva esse voluerunt ipsis esse salvis.

atque l flaccus quidem iudex si qui deus immortalis omen averto gravis iniuria affligo numquam tamen prospicio vester salus consulo tu liber conjunx fortuna vester paeniteo semper ita sentio talis sui animus et genus dignitas et pietas suus et patria debeo tu ne paeniteo talis cieo non parco per deus immortal iudex provideo quotus enim quisque sum qui hic in res publicus seco sequor qui tu qui vester similis placeo cupio qui bonus atque amplus quisque homo atque ordo auctoritas magnus puto cum ille via sui video expedio ad honor et ad omnis qui concupio sed ceterus sum is sui habeo potentia sui honor sui ceterus commodus superus facultas licet is qui hic salvo sum volo ipse sum salvus


quid? nos hic nonne ipso Pompeio auctore Silano et Murena consulibus decrevimus ut classis in Italia navigaret? nonne eo ipso tempore cum L. Flaccus in Asia remiges imperabat, nos hic in mare superum et inferum sestertium ter et quadragiens erogabamus? quid? postero anno nonne M. Curtio et P. Sextilio quaestoribus pecunia in classem est erogata? quid? hoc omni tempore equites in ora maritima non fuerunt? illa enim est gloria divina Pompei, primum praedones eos qui tum cum illi bellum maritimum gerendum datum est toto mari dispersi vagabantur redactos esse omnis in populi Romani potestatem, deinde Syriam esse nostram, Ciliciam teneri, Cyprum per Ptolomaeum regem nihil audere, praeterea Cretam Metelli virtute esse nostram, nihil esse unde proficiscantur, nihil quo revertantur, omnis sinus, promunturia, litora, insulas, urbis maritimas claustris imperi nostri contineri.

quis nos hic nonne ipse pompejus auctor silanus et murena consul decerno ut classis in italia navigo nonne is ipse tempus cum l flaccus in asia remex impero nos hic in mare superi et inferus sestertius ter et quadragies erogo quis posterus annus nonne m curtius et p sextilius quaestor pecunia in classis sum erogo quis hic omnis tempus eques in os maritimus non sum ille enim sum gloria divino pompejus primus praedo is qui tum cum ille bellum maritimus gero do sum totus mare dispermulceo vago redigo sum omnis in populus romanus potestas deinde syria sum noster cilicia teneo cyprus per ptolomaeus rex nihil audeo praeterea creta metellus virtus sum noster nihil sum unde proficiscor nihil quo revorto omnis sinus promunturium litus insula urbs maritimus claustra imperium noster contineo


Litteras misit de vilico P. Septimi, hominis ornati, qui vilicus caedem fecerat; Septimium ardentem iracundia videre potuistis. in Lurconis libertum iudicium ex edicto dedit; hostis est Lurco. quid igitur? hominum gratiosorum splendidorumque libertis fuit Asia tradenda? an simultates nescio quas cum libertis vestris Flaccus exercet? an vobis in vestris vestrorumque causis severitas odio est, eandem laudatis, cum de nobis iudicatis? at iste Andro spoliatus bonis, ut dicitis, ad dicendum testimonium non venit. quid si veniat?

litterae mitto de vilicus p septimius homo orno qui vilicus caedes facio septimius ardeo iracundia video possum in lurco libertus iudicium ex edictum do hostis sum lurco quis igitur homo gratiosor splendidus libertus sum asia trado an simultas nescio qui cum libertus vester flaccus exerceo an tu in vester vester causa severitas odium sum idem laudo cum de nos judico at iste andros spolio bonus ut dico ad dico testimonium non venio quis si venio


at enim androni Sextilio gravis iniuria facta est et non ferenda, quod, cum esset eius uxor Valeria intestato mortua, sic egit eam rem Flaccus quasi ad ipsum hereditas pertineret. in quo quid reprehendas scire cupio. quod falsum intenderit? qui doces? 'ingenua,' inquit, 'fuit.' O peritum iuris hominem! quid? ab ingenuis mulieribus hereditates lege non veniunt? 'in manum,' inquit, 'convenerat.' nunc audio; sed quaero, usu an coemptione? Vsu non potuit; nihil enim potest de tutela legitima nisi omnium tutorum auctoritate deminui. coemptione? omnibus ergo auctoribus; in quibus certe Flaccum fuisse non dices.

at enim andron sextilius gravis iniuria facio sum et non fero qui cum sum is uxor valerius intestato morior sic ago is res flaccus quasi ad ipse hereditas pertineo in quo quis reprehendo scio cupio qui falsus intendo qui doceo ingenuus inquam sum o peritus ius homo quis ab ingenuus mulier hereditas lex non venio in manus inquam convenio nunc audio sed quaero usus an coemptio vsu non possum nihil enim possum de tutela legitimus nisi omnis tutor auctoritas deminuo coemptio omnis ergo auctor in qui certus flaccus sum non dico


reliquum est ut quaeratur utrum ista classis cursu et remis, an sumptu tantum et litteris navigarit. num id igitur negari potest, cuius rei cuncta testis est Asia, bipertito classem distributam fuisse, ut una pars supra Ephesum, altera infra Ephesum navigaret? hac classe M. Crassus, vir amplissimus, ab Aeno in Asiam, his navibus Flaccus ex Asia in Macedoniam navigavit. in quo igitur praetoris est diligentia requirenda? in numero navium et in discriptione aequabili sumptus? dimidium eius quo Pompeius erat usus imperavit; num potuit parcius? discripsit autem pecuniam ad Pompei rationem, quae fuit accommodata L. Sullae discriptioni. qui cum in omnis Asiae civitates pro portione pecuniam discripsisset, illam rationem in imperando sumptu et Pompeius et Flaccus secutus est. neque est adhuc tamen ea summa completa.

reliquus sum ut quaero utrum iste classis cursus et remi an sumo tantus et littera navigo num is igitur negaris possum qui res cunctus testis sum asia bipertito classis distribuo sum ut unus pars supra ephesus alter infra ephesus navigo hic classis m crassus vir amplus ab aenus in asia hic navis flaccus ex asia in macedonia navigo in quo igitur praetor sum diligentia requiro in numerus navis et in discriptio aequabilis sumptus dimidium is quo pompejus sum utor impero num possum parcus discribo autem pecunia ad pompejus ratio qui sum accommodo l sulla discriptio qui cum in omnis asia civitas pro portio pecunia discribo ille ratio in impero sumo et pompejus et flaccus sequor sum neque sum adhuc tamen is summus compleo


erat ei Castriciano nomine irata, de quo toto respondit Hortensius; invita solverat Castricio pecuniam iam diu debitam. hinc totum odium, hinc omnis offensio. quo cum venisset Laelius ad iratos et illud Castricianum volnus dicendo refricuisset, siluerunt principes neque in illa contione adfuerunt neque istius decreti ac testimoni auctores esse voluerunt. Vsque adeo orba fuit ab optimatibus illa contio ut princeps principum esset Maeandrius; cuius lingua quasi flabello seditionis illa tum est egentium contio ventilata.

sum is castricianus nomen irascor de quo totus respondeo hortensius invito solvo castricius pecunia iam diu debeo hinc totus odium hinc omnis offensio quo cum venio laelius ad irascor et ille castricianus vulnus dico refrico sileo princeps neque in ille contio adsum neque iste decerno atque testimonium auctor sum volo vsque adeo orbo sum ab optimas ille contio ut princeps princeps sum maeandrius qui lingua quasi flabellum seditio ille tum sum egeo contio ventilo


quorum amplissimis iudiciis ornatus quaestor factus est.

qui amplus iudicium orno quaestor facio sum


venio nunc ad eam civitatem in quam ego multa et magna studia et officia contuli, et quam meus frater in primis colit atque diligit. quae si civitas per viros bonos gravisque homines querelas ad vos detulisset, paulo commoverer magis. nunc vero quid putem? Trallianos Maeandrio causam publicam commisisse, homini egenti, sordido, sine honore, sine existumatione, sine censu? Vbi erant illi Pythodori, Aetidemi, Lepisones, ceteri homines apud nos noti, inter suos nobiles, ubi illa magnifica et gloriosa ostentatio civitatis? nonne esset puditum, si hanc causam agerent severe, non modo legatum sed Trallianum omnino dici Maeandrium? huic illi legato, huic publico testi patronum suum iam inde a patre atque maioribus, L. Flaccum, mactandum civitatis testimonio tradidissent? non est ita, iudices, non est profecto.

venio nunc ad is civitas in quam ego multus et magnus studium et officium contulis et quam meus frater in primus colo atque diligo qui si civitas per vir bonus gravis homo querela ad tu defero paulus commoveo magis nunc verus quis puto tralliani maeandrius causa publicus committo homo egeo sordidus sine honor sine existumatio sine census vbi sum ille pythodori aetidemus lepisones ceterus homo apud nos nosco inter suus nobilis ubi ille magnificus et gloriosus ostentatio civitas nonne sum pudeo si hic causa ago sero non modo legatus sed tralliani omnino dico maeandrius hic ille legatus hic publicus testis patronus suus iam inde ab pater atque magnus l flaccus macto civitas testimonium trado non sum ita iudex non sum profecto


huic, huic misero puero vestro ac liberorum vestrorum supplici, iudices, hoc iudicio vivendi praecepta dabitis. cui si patrem conservatis, qualis ipse debeat esse civis praescribetis; si eripitis, ostendetis bonae rationi et constanti et gravi nullum a vobis fructum esse propositum. qui vos, quoniam est id aetatis ut sensum iam percipere possit ex maerore patrio, auxilium nondum patri ferre possit, orat ne suum luctum patris lacrimis, patris maerorem suo fletu augeatis; qui etiam me intuetur, me voltu appellat, meam quodam modo flens fidem implorat ac repetit eam quam ego patri suo quondam pro salute patriae spoponderim dignitatem. miseremini familiae, iudices, miseremini fortissimi patris, miseremini fili; nomen clarissimum et fortissimum vel generis vel vetustatis vel hominis causa rei publicae reservate.

hic hic mitto puer vester atque liberi vester supplicium iudex hic iudicium vivo praecipio do qui si pater conservo qualis ipse debeo sum civis praescribo si eripio ostendo bonus ratio et consto et gravis nullus ab tu fructus sum propono qui tu quoniam sum is aetas ut sensus iam percipio possum ex maeror patrius auxilium nondum pater fero possum oro ne suus luctus pater lacrima pater maeror suus fleo augeo qui etiam ego intueor ego vultus appello meus quidam modo fleo fides imploro atque repeto is quam ego pater suus quondam pro salus patria spoponderim dignitas misero familia iudex misero fortis pater misero filis nomen clarus et fortis vel genus vel vetustas vel homo causa res publicus reservo


Cum civitate mihi res est acerrima et conficientissima litterarum, in qua nummus commoveri nullus potest sine quinque praetoribus, tribus quaestoribus, quattuor mensariis, qui apud illos a populo creantur. ex hoc tanto numero deductus est nemo. at cum illam pecuniam nominatim Flacco datam referant, maiorem aliam cum huic eidem darent in aedem sacram reficiendam se perscripsisse dicunt, quod minime convenit. nam aut omnia occulte referenda fuerunt, aut aperte omnia. Cum perscribunt Flacco nominatim, nihil timent, nihil verentur; cum operi publico referunt, idem homines subito eundem quem contempserant pertimescunt. si praetor dedit, ut est scriptum, a quaestore numeravit, quaestor a mensa publica, mensa aut ex vectigali aut ex tributo. numquam erit istuc simile criminis, nisi hanc mihi totam rationem omni et personarum genere et litterarum explicaris.

cos civitas ego res sum acer et confacio litteraris in qui nummus commoveo nullus possum sine quinque praetor tres quaestor quattuor mensarius qui apud ille ab populus creo ex hic tantus numerus deduco sum nemo at cum ille pecunia nominatim flaccus do refero magnus alius cum hic idem do in aedes sacer reficio sui perscribo dico qui paruus convenio nam aut omnis occulte refero sum aut apertus omnis cos perscribo flaccus nominatim nihil timeo nihil vereor cum operio publicus refero idem homo subeo idem qui contemno pertimesco si praetor do ut sum scribo ab quaestor numero quaestor ab mensa publicus mensa aut ex vectigal aut ex tribuo numquam sum iste similis crimen nisi hic ego totus ratio omnis et personaris genus et litteraris explicaris


'hanc te,' inquit, 'capere non licuit.' iam id videro, sed primum illud tenebo. queritur gravis, locuples, ornata civitas, quod non retinet alienum; spoliatam se dicit, quod id non habet quod eius non fuit. quid hoc impudentius dici aut fingi potest? delectum est oppidum, quo in oppido universa pecunia a tota Asia ad honores L. Flacci poneretur. haec pecunia tota ab honoribus translata est in quaestum et faenerationem; recuperata est multis post annis.

hic tu inquam capio non licet iam is video sed primus ille teneo queror gravis locuples orno civitas qui non retineo alienus spolio sui dico qui is non habeo qui is non sum quis hic impudens dico aut fingo possum deligo sum oppidum quo in oppidum universus pecunia ab totus asia ad honor l flaccus pono hic pecunia totus ab honor transfero sum in quaestus et faeneratio recipero sum multus post annus


ille enim classis praedonum, urbis, portus, receptacula sustulit, pacem maritimam summa virtute atque incredibili celeritate confecit; illud vero neque suscepit neque suscipere debuit ut, si qua uspiam navicula praedonum apparuisset, accusandus videretur. itaque ipse in Asia, cum omnia iam bella terra marique confecisset, classem tamen isdem istis civitatibus imperavit. quod si tum statuit opus esse cum ipsius praesentis nomine tuta omnia et pacata esse poterant, quid, cum ille decessisset, Flacco existimatis statuendum et faciendum fuisse?

ille enim classis praedo urbs portus receptaculum tollo pax maritimus summus virtus atque incredibilis celeritas confacio ille verus neque suscipio neque suscipio debeo ut si qui uspiam navicula praedo appareo accuso video itaque ipse in asia cum omnis iam bellum terra mare confacio classis tamen idem iste civitas impero qui si tum statuo opus sum cum ipse praesum nomen tueor omnis et paco sum possum quis cum ille decedo flaccus existimo statuo et facio sum


venio nunc ad Dorylensium testimonium; qui producti tabulas se publicas ad speluncas perdidisse dixerunt. O pastores nescio quos cupidos litterarum, si quidem nihil istis praeter litteras abstulerunt! sed aliud esse causae suspicamur, ne forte isti parum versuti esse videantur. Poena est, ut opinor, Dorylai gravior quam apud alios falsarum et corruptarum litterarum. si veras protulissent, criminis nihil erat, si falsas, erat poena. bellissimum putarunt dicere amissas.

venio nunc ad dorylenses testimonium qui produco tabula sui publicus ad spelunca perdo dico o pastor nescio qui cupidus litteraris si quidem nihil iste praeter littera aufero sed alius sum causa suspicor ne fors iste parum versutus sum video poenus sum ut opinor dorylas gravis quam apud alius falsaris et corruptaris litteraris si verus profero crimen nihil sum si fallo sum poena bellus puto dico amitto


num quid harum rerum a me fingitur, Deciane? sciunt haec omnes nobiles, sciunt boni viri, sciunt denique noti homines, sciunt mediocres negotiatores. exsurge, Amynta, repete a Deciano non pecuniam, non praedia, socrum denique sibi habeat; restituat uxorem, reddat misero patri filiam. membra quidem, quae debilitavit lapidibus, fustibus, ferro, manus quas contudit, digitos quos confregit, nervos quos concidit, restituere non potest; filiam, filiam inquam, aerumnoso patri, Deciane, redde.

num quis haris res ab ego fingo decianus scio hic omnis nobilis scio bonus vir scio denique nosco homo scio mediocris negotiator exsurgo amyntas repeto ab decianus non pecunia non praedium socer denique sui habeo restituo uxor reddo mitto pater filia membrum quidem qui debilito lapis fustis ferrum manus qui contundo digitus qui confringo nervus qui concido restituo non possum filia filia inquam aerumnosus pater decianus reddo


quod quidem ego non modo non postulo, sed contra, iudices, vos oro et obtestor ut totam causam quam maxime intentis oculis, ut aiunt, acerrime contemplemini. nihil religione testatum, nihil veritate fundatum, nihil dolore expressum, contraque omnia corrupta libidine, iracundia, studio, pretio, periurio reperientur.

qui quidem ego non modo non postulo sed contra iudex tu oro et obtestor ut totus causa quam magnus intendo oculus ut aio acer contemplo nihil religio testas nihil veritas fundo nihil dolor exprimo contra omnis corrumpo libido iracundia studium pretium periurium reperio


condemnatus est is qui Catilinam signa patriae inferentem interemit; quid est causae cur non is qui Catilinam ex urbe expulit pertimescat? rapitur ad poenam qui indicia communis exiti cepit; cur sibi confidat is qui ea proferenda et patefacienda curavit? socii consiliorum, ministri comitesque vexantur; quid auctores, quid duces, quid principes sibi exspectent? atque utinam inimici nostri ac bonorum omnium mecum potius aestiment, utrum tum omnes boni duces nostri an comites fuerint ad communem conservandam salutem

condemno sum is qui catilina signum patria infero interimo quis sum causa cur non is qui catilina ex urbs expello pertimesco rapio ad poena qui indicium communis exeo capio cur sui confido is qui is profero et patefacio curo socius consilium minister comito vexo quis auctor quis dux quis princeps sui exspecto atque utinam inimicus noster atque bonus omnis ego potis aestimo utrum tum omnis bonus dux noster an comes sum ad communis conservo salus


quae civitati facta est iniuria? at moleste fert civitas. credo; avolsum est enim praeter spem quod erat spe devoratum lucrum. at queritur. impudenter facit; non enim omnia quae dolemus, eadem queri iure possumus. at accusat verbis gravissimis. non civitas, sed imperiti homines a Maeandrio concitati. quo loco etiam atque etiam facite ut recordemini quae sit temeritas multitudinis, quae levitas propria Graecorum, quid in contione seditiosa valeat oratio. hic, in hac gravissima et moderatissima civitate, cum est forum plenum iudiciorum, plenum magistratuum, plenum optimorum virorum et civium, cum speculatur atque obsidet rostra vindex temeritatis et moderatrix offici curia, tamen quantos fluctus excitari contionum videtis! quid vos fieri censetis Trallibus? an id quod Pergami? Nisi forte hae civitates existimari volunt facilius una se epistula Mithridatis moveri impellique potuisse ut amicitiam populi Romani, fidem suam, iura omnia offici humanitatisque violarent, quam ut filium testimonio laederent cuius patrem armis pellendum a suis moenibus censuissent.

qui civitas facio sum iniuria at molestus fero civitas credo avulsus sum enim praeter spes qui sum spes devoro lucrum at queror impudens facio non enim omnis qui doleo idem queror ius possum at accuso verbum gravis non civitas sed imperitus homo ab maeandrius concitas quo locus etiam atque etiam facio ut recordor qui sum temeritas multitudo qui levitas proprius graecum quis in contio seditiosus valeo oratio hic in hic gravis et moderatus civitas cum sum forum plenus iudicium plenus magistratus plenus bonus vir et civis cum speculor atque obsido rostrum vindex temeritas et moderatrix officio curia tamen quantus fluctus excito contio video quis tu fio censeo tralles an is qui pergamum nisus fors hic civitas existimo volo facilis unus sui epistula mithridates moveo impello possum ut amicitia populus romanus fides suus ius omnis officio humanitas violo quam ut filius testimonium laedo qui pater arma pello ab suus moenia censeo


Pari felicitate legatus una venit Nicomedes, qui nec in senatum ulla condicione pervenire potuit et furti et pro socio damnatus est. nam princeps legationis, Lysania, adeptus est ordinem senatorium, sed cum rem publicam nimium amplecteretur, peculatus damnatus et bona et senatorium nomen amisit. hi tres etiam aerari nostri tabulas falsas esse voluerunt; nam servos novem se professi sunt habere, cum omnino sine comite venissent. decreto scribendo primum video adfuisse Lysaniam, cuius fratris bona, quod populo non solvebat, praetore Flacco publice venierunt. praeterea Philippus est, Lysaniae gener, et Hermobius, cuius frater Pollis item pecuniae publicae est condemnatus. dicunt se Flacco et eis qui simul essent drachmarum cciↄↄ iↄↄ dedisse.

paris felicitas legatus unus venio nicomedes qui neque in senatus ullus condicio pervenio possum et furtum et pro socius damno sum nam princeps legatio lysania adipiscor sum ordo senatorius sed cum res publicus nimium amplector peculor damno et bonus et senatorius nomen amitto hic tres etiam aerarius noster tabula fallo sum volo nam servus novo sui profiteor sum habeo cum omnino sine comes venio decretum scribo primus video adsum lysaniam qui frater bonus qui populus non solvo praetor flaccus publicus venierunt praeterea philippus sum lysaniae gener et hermobius qui frater polla item pecunia publicus sum condemno dico sui flaccus et is qui simul sum drachmaris cci eo do


Vnde illud est: 'da mihi testimonium mutuum'? num Gallorum, num Hispanorum putatur? totum istud Graecorum est, ut etiam qui Graece nesciunt hoc quibus verbis a Graecis dici soleat sciant. itaque videte quo voltu, qua confidentia dicant; tum intellegetis qua religione dicant. numquam nobis ad rogatum respondent, semper accusatori plus quam ad rogatum, numquam laborant quem ad modum probent quod dicunt, sed quem ad modum se explicent dicendo. iratus Flacco dixit M. Lurco quod, ut ipse aiebat, libertus erat eius turpi iudicio condemnatus. nihil dixit quod laederet eum, cum cuperet; impediebat enim religio; tamen id quod dixit quanto cum pudore, quo tremore et pallore dixit!

vnde ille sum do ego testimonium mutuus num gallus num hispanus puto totus iste graecum sum ut etiam qui graecum nescio hic qui verbum ab graecum dico soleo scio itaque video quo vultus qui confido dico tum intellego qui religio dico numquam nos ad rogo respondeo semper accusator multus quam ad rogo numquam laboro qui ad modus probo qui dico sed qui ad modus sui explico dico irascor flaccus dico m lurco qui ut ipse aio libertus sum is turpis iudicium condemno nihil dico qui laedo is cum cupio impedio enim religio tamen is qui dico quantus cum pudor quo tremor et pallor dico


vel quod est in eodem decreto scriptum, homines clarissimos civitatis amplissimis usos honoribus hoc praetore circumventos, cur hi neque in iudicio adsunt neque in decreto nominantur? non enim credo significari isto loco illum qui se erigit Heraclidam. Vtrum enim est in clarissimis civibus is quem iudicatum hic duxit Hermippus, qui hanc ipsam legationem quam habet non accepit a suis civibus, sed usque Tmolo petivit, cui nullus honos in sua civitate habitus est umquam, res autem ea quae tenuissimis committebatur huic una in vita commissa sola est? custos T. Aufidio praetore in frumento publico est positus; pro quo cum a P. Varinio praetore pecuniam accepisset, celavit suos civis ultroque eis sumptum intulit. quod postea quam Temni litteris a P. Varinio missis cognitum atque patefactum est, cumque eadem de re Cn. Lentulus, qui censor fuit, Temnitarum patronus, litteras misisset, Heraclidam istum Temni postea nemo vidit.

vel qui sum in idem decretum scribo homo clarus civitas amplus utor honor hic praetor circumvenio cur hic neque in iudicium adsum neque in decretum nomino non enim credo significo iste locus ille qui sui erigo heraclides vtrum enim sum in clarus civis is qui iudico hic duco hermippus qui hic ipse legatio quam habeo non accipio ab suus civis sed usque tmolus peto qui nullus honor in suus civitas habitus sum umquam res autem is qui tenuis committo hic unus in vito committo solus sum custos t aufidius praetor in frumentum publicus sum pono pro quo cum ab p varinio praetor pecunia accipio celo suus civis ulter is sumo infero qui postea quam temnos littera ab p varinio mitto cognosco atque patefacio sum cum idem de res cn lentulus qui censor sum temnitaris patronus littera mitto heraclides iste temnos postea nemo video


at Falcidianum crimen est ingens; talenta quinquaginta se Flacco dicit dedisse. audiamus hominem. non adest. quo modo igitur dicit? epistulam mater eius profert et alteram soror; scriptum ad se dicunt esse ab illo tantam pecuniam Flacco datam. ergo is cui, si aram tenens iuraret, crederet nemo, per epistulam quod volet iniuratus probabit? at qui vir! quam non amicus suis civibus! qui patrimonium satis lautum, quod hic nobiscum conficere potuit, Graecorum conviviis maluit dissipare.

at falcidianus crimen sum ingens talentum quinquaginta sui flaccus dico do audio homo non adsum quo modo igitur dico epistula mater is profero et alter soror scribo ad sui dico sum ab ille tantus pecunia flaccus do ergo is qui si ara teneo juro credo nemo per epistula qui volo injuro probo at qui vir quam non amicus suus civis qui patrimonium satis lautus qui hic nos confacio possum graecum convivium malo dissiparis


quem enim appellem, quem obtester, quem implorem? senatumne? at is ipse auxilium petit a vobis et confirmationem auctoritatis suae vestrae potestati permissam esse sentit. an equites Romanos? indicabitis principes eius ordinis quinquaginta quid cum omnibus senseritis. an populum Romanum? at is quidem omnem suam de nobis potestatem tradidit vobis. quam ob rem nisi hoc loco, nisi apud vos, nisi per vos, iudices, non auctoritatem, quae amissa est, sed salutem nostram, quae spe exigua extremaque pendet, tenuerimus, nihil est praeterea quo confugere possimus; nisi forte quae res hoc iudicio temptetur, quid agatur, cui causae fundamenta iaciantur, iudices, non videtis.

qui enim appello qui obtestor qui imploro senatus at is ipse auxilium peto ab tu et confirmatio auctoritas suus vester potestas permitto sum sentio an eques romanus indico princeps is ordo quinquaginta quis cum omnis sentio an populus romanus at is quidem omnis suus de nos potestas trado tu quam ob res nisi hic locus nisi apud tu nisi per tu iudex non auctoritas qui amitto sum sed salus noster qui spes exiguus extremus pendeo teneo nihil sum praeterea quo confugio possum nisi fors qui res hic iudicium tento quis ago qui causa fundamentum jacio iudex non video


quid sibi meus necessarius caetra voluit?


hisce utitur laudatoribus Flaccus,his innocentiae testibus, ut Graecorum cupiditati Graecorum auxilio resistamus. quamquam quis ignorat, qui modo umquam mediocriter res istas scire curavit, quin tria Graecorum genera sint vere? quorum uni sunt Athenienses, quae gens Ionum habebatur, Aeolis alteri, Doris tertii nominabantur. atque haec cuncta Graecia, quae fama, quae gloria, quae doctrina, quae plurimis artibus, quae etiam imperio et bellica laude floruit, parvum quendam locum, ut scitis, Europae tenet semperque tenuit, Asiae maritimam oram bello superatam cinxit urbibus, non ut victam coloniis illam constringeret, sed ut obsessam teneret.

hic uto laudator flaccus hic innocentia testis ut graecum cupiditas graecum auxilium resisto quamquam quis ignoro qui modo umquam mediocris res iste scio curo quin tres graecum genus sum verus qui unus sum atheniensis qui gens ion habeo aeolus alter dorus tertius nomino atque hic cunctus graecia qui fama qui gloria qui doctrina qui multus ars qui etiam imperium et bellicus laus floreo parvus quidam locus ut scio europa teneo semper teneo asia maritimus ora bellum supero cingo urbs non ut vinco colonia ille constringo sed ut obsedeo teneo


haec Flacco non probasse te miraris? cui, quaeso, tandem probasti? emptiones falsas, praediorum proscriptiones cum aperta circumscriptione fecisti. tutor his mulieribus Graecorum legibus ascribendus fuit; Polemocratem scripsisti, mercennarium et administrum consiliorum tuorum. adductus est in iudicium Polemocrates de dolo malo et de fraude a Dione huius ipsius tutelae nomine. qui concursus ex oppidis finitimis undique, qui dolor animorum, quae querela! condemnatus est Polemocrates sententiis omnibus; inritae venditiones, inritae proscriptiones. num restituis? defers ad Pergamenos ut illi reciperent in suas litteras publicas praeclaras proscriptiones et emptiones tuas. repudiant, reiciunt. at qui homines? Pergameni, laudatores tui. ita enim mihi gloriari visus es laudatione Pergamenorum quasi honorem maiorum tuorum consecutus esses, et hoc te superiorem esse putabas quam Laelium, quod te civitas Pergamena laudaret. num honestior est civitas Pergamena quam Smyrnaea?

hic flaccus non probo tu miror qui quaeso tandem probo emptio fallo praedium proscriptio cum apertus circumscriptio facio tuto hic mulier graecum lex ascribo sum polemocratem scribo mercenarius et administer consilium tuus adduco sum in iudicium polemocrates de dolus malus et de fraus ab dio hic ipse tutela nomen qui concursus ex oppidum finitimus undique qui dolor animus qui querela condemno sum polemocrates sententia omnis irritus venditio irritus proscriptio num restituo defero ad pergameni ut ille recipio in suus littera publicus praeclarus proscriptio et emptio tuus repudio reicio at qui homo pergamenus laudator tuus ita enim ego glorior video sum laudatio pergamenus quasi honor magnus tuus consequor sum et hic tu superus sum puto quam laelius qui tu civitas pergamenus laudo num honestus sum civitas pergamenus quam smyrnaeus


in aerario nihil habent civitates, nihil in vectigalibus. duae rationes conficiendae pecuniae, aut versura aut tributo; nec tabulae creditoris proferuntur nec tributi confectio ulla recitatur. quam vero facile falsas rationes inferre et in tabulas quodcumque commodum est referre soleant, ex Cn. Pompei litteris ad Hypsaeum et Hypsaei ad Pompeium missis, quaeso, cognoscite. Litterae Pompei et Hypsaei. satisne vobis coarguere his auctoribus dissolutam Graecorum consuetudinem licentiamque impudentem videmur? Nisi forte qui Cn. Pompeium, qui praesentem, qui nullo impellente fallebant, eos urgente Laelio in absentem et in L. Flaccum aut timidos fuisse aut religiosos putamus.

in aerarius nihil habeo civitas nihil in vectigal duo ratio confacio pecunia aut verro aut tribuo neque tabula creditor profero neque tribuo confectio ullus recito quam verus facilis fallo ratio infero et in tabula quicumque commodus sum refero soleo ex cn pompejus littera ad hypsaeus et hypsaeus ad pompejus mitto quaeso cognosco littera pompejus et hypsaeus sero tu coarguo hic auctor dissolvo graecum consuetudo licentia impudens video nisus fors qui cn pompejus qui praesens qui nullus impello fallo is urgeo laelius in absum et in l flaccus aut timidus sum aut religiosus puto


Cum tabella vobis dabitur, iudices, non de Flacco dabitur solum, dabitur de ducibus auctoribusque conservandae civitatis, dabitur de omnibus bonis civibus, dabitur de vobismet ipsis, dabitur de liberis vestris, de vita, de patria, de salute communi. non iudicatis in hac causa de exteris nationibus, non de sociis; de vobis atque de vestra re publica iudicatis.

cos tabella tu do iudex non de flaccus do solus do de dux auctor conservo civitas do de omnis bonus civis do de tu ipse do de liber vester de vito de patria de salus communis non judico in hic causa de exter natio non de socius de tu atque de vester res publicus judico


venio ad Lysaniam eiusdem civitatis, peculiarem tuum, Deciane, testem; quem tu cum ephebum Temni cognosses, quia tum te nudus delectarat, semper nudum esse voluisti. abduxisti Temno Apollonidem; pecuniam adulescentulo grandi faenore, fiducia tamen accepta, occupavisti. hanc fiduciam commissam tibi dicis; tenes hodie ac possides. Eum tu testem spe recuperandi fundi paterni venire ad testimonium dicendum coegisti; qui quoniam testimonium nondum dixit, quidnam sit dicturus exspecto. Novi genus hominum, novi consuetudinem, novi libidinem. itaque, etsi teneo quid sit dicere paratus, nihil tamen contra disputabo prius quam dixerit. totum enim convertet atque alia finget. quam ob rem et ille servet quod paravit, et ego me ad id quod adtulerit integrum conservabo.

venio ad lysaniam idem civitas peculiaris tuus decianus testo qui tu cum ephebus temnos cognosco quia tum tu nudus delecto semper nudus sum volo abduco temnos apollonis pecunia adulescentulus grandis faenus fiducia tamen accipio occupo hic fiducia committo tu dico teneo hodie atque possideo eos tu testo spes recipero fundo paternus venio ad testimonium dico cogo qui quoniam testimonium nondum dico quisnam sum dico exspecto novius genus homo nosco consuetudo nosco libido itaque etsi teneo quis sum dico paro nihil tamen contra disputo prior quam dico totus enim converto atque alius fingo quam ob res et ille servo qui paro et ego ego ad is qui affero integer conservo


non est, mihi crede, corruptus. quid enim fuit quod ab eo redimeretur? ut duceret iudicium? cui sex horas omnino lex dedit, quantum tandem ex his horis detraheret, si tibi morem gerere voluisset? nimirum illud est quod ipse suspicatur. invidisti ingenio subscriptoris tui; quod ornabat facile locum quem prehenderat, et acute testis interrogabat aut fortasse fecisset ut tu ex populi sermone excideres, idcirco Decianum usque ad coronam applicavisti. sed, ut hoc haud veri simile est Decianum a Flacco esse corruptum,

non sum ego credo corrumpo quis enim sum qui ab is redimo ut duco iudicium qui sex hora omnino lex do quantus tandem ex hic hora detraho si tu mos gero volo nimirum ille sum qui ipse suspicor invideo ingenium subscriptor tuus qui orno facilis locus qui prehendo et acuo testis interrogo aut fortasse facio ut tu ex populus sermo excido idcirco decianus usque ad corona applicavisti sed ut hic haud verus similis sum decianus ab flaccus sum corrumpo


de quibus vos aliis testes esse debetis, de eis ipsi alios testis audietis? at quos testis? primum dicam, id quod est commune, Graecos; non quo nationi huic ego unus maxime fidem derogem. nam si quis umquam de nostris hominibus a genere isto studio ac voluntate non abhorrens fuit, me et esse arbitror et magis etiam tum cum plus erat oti fuisse. sed sunt in illo numero multi boni, docti, pudentes, qui ad hoc iudicium deducti non sunt, multi impudentes, inliterati, leves, quos variis de causis video concitatos. verum tamen hoc dico de toto genere Graecorum: tribuo illis litteras, do multarum artium disciplinam, non adimo sermonis leporem, ingeniorum acumen, dicendi copiam, denique etiam, si qua sibi alia sumunt, non repugno; testimoniorum religionem et fidem numquam ista natio coluit, totiusque huiusce rei quae sit vis, quae auctoritas, quod pondus, ignorant.

de qui tu alius testis sum debeo de is ipse alius testis audio at qui testis primus dico is qui sum communis graeci non quo natio hic ego unus magnus fides derogo nam si quis umquam de noster homo ab genus iste studium atque voluntas non abhorreo sum ego et sum arbitror et magis etiam tum cum multus sum otium sum sed sum in ille numerus multus bonus doceo pudeo qui ad hic iudicium deduco non sum multus impudens inliterati levo qui varius de causa video concito verus tamen hic dico de totus genus graecum tribuo ille littera do multus ars disciplina non adimo sermo lepor ingeniosus acumen dico copia denique etiam si qui sui alius sumo non repugno testimonium religio et fides numquam iste natio colo totus hic res qui sum volo qui auctoritas qui pondus ignoro


quid? tu ludi te non intellegebas, cum tibi haec verba recitabant: 'clarissimum virum, praestantissima sapientia, singulari ingenio'? mihi crede, ludebant. Cum vero coronam auream litteris imponebant, re vera non plus aurum tibi quam monedulae committebant, ne tum quidem hominum venustatem et facetias perspicere potuisti? ipsi igitur illi Pergameni proscriptiones quas tu adferebas repudiaverunt. P. Orbius, homo et prudens et innocens, contra te omnia decrevit. apud P. Globulum, meum necessarium, fuisti gratiosior. Vtinam neque ipsum neque me paeniteret!

quis tu ludo tu non intellego cum tu hic verbum recito clarus vir praesto sapientia singularis ingenium ego credo ludo cos verus corona aureus littera impono res verus non multus aurum tu quam monedula committo ne tum quidem homo venustas et facetia perspicio possum ipse igitur ille pergamenus proscriptio qui tu affero repudio p orbus homo et prudens et innocens contra tu omnis decerno apud p globulis meus necessarius sum gratiosus vtinam neque ipse neque ego paeniteo


Vna sedent, ex accusatorum subselliis surgunt, non dissimulant, non verentur. de subselliis queror? una ex domo prodeunt; si verbo titubaverint, quo revertantur non habebunt. an quisquam esse testis potest quem accusator sine cura interroget nec metuat ne sibi aliquid quod ipse nolit respondeat? Vbi est igitur illa laus oratoris quae vel in accusatore antea vel in patrono spectari solebat: 'bene testem interrogavit; callide accessit, reprehendit; quo voluit adduxit; convicit et elinguem reddidit?'

vna sedeo ex accusator subsellium surgo non dissimulo non vereor de subsellium queror unus ex domus proeo si verbum titubo quo revorto non habeo an quisquam sum testis possum qui accusator sine cura interrogo neque metuo ne sui aliquis qui ipse nolo respondeo vbi sum igitur ille laus orator qui vel in accusator antea vel in patronus specto soleo bene testo interrogo callidus accedo reprehendo quo volo adduco convinco et elinguo reddo


et is est reus avaritiae qui in uberrima re turpe compendium, in maledicentissima civitate, in suspiciosissimo negotio maledictum omne, non modo crimen effugit? praetereo illa quae praetereunda non sunt, nullum huius in privatis rebus factum avarum, nullam in re pecuniaria contentionem, nullam in re familiari sordem posse proferri. quibus igitur testibus ego hosce possum refutare nisi vobis?

et is sum reus avaritia qui in uber res turpis compendium in maledico civitas in suspiciosus negotium maledico omnis non modo crimen effugio praetereo ille qui praetereo non sum nullus hic in privo res facio avaris nullus in res pecuniarius contentio nullus in res familiaris sordes possum profero qui igitur testis ego hic possum refutaris nisi tu


et, si prodesse L. Flacco, iudices, debet, quod se tribunum militum, quod quaestorem, quod legatum imperatoribus clarissimis, exercitibus ornatissimis, provinciis gravissimis dignum suis maioribus praestitit, prosit quod hic vobis videntibus in periculis communibus omnium nostrum sua pericula cum meis coniunxit, prosint honestissimorum municipiorum coloniarumque laudationes, prosit etiam senatus populique Romani praeclara et vera laudatio.

et si prosum l flaccus iudex debeo qui sui tribunus miles qui quaestor qui legatus imperator clarus exercitus orno provincia gravis dignus suus magnus praesto prosum qui hic tu video in periculum communis omnis nos suus periculum cum meus conjungo prosum honestus municipium colonia laudatio prosum etiam senatus populus romanus praeclarus et verus laudatio


vehementem accusatorem nacti sumus, iudices, et inimicum in omni genere odiosum ac molestum; quem spero his nervis fore magno usui et amicis et rei publicae; sed certe inflammatus incredibili cupiditate hanc causam accusationemque suscepit. qui comitatus in inquirendo! comitatum dico; immo vero quantus exercitus! quae iactura, qui sumptus, quanta largitio! quae quamquam utilia sunt causae, timide tamen dico, quod vereor ne Laelius ex his rebus quas sibi suscepit gloriae causa putet aliquid oratione mea sermonis in sese aut invidiae esse quaesitum. itaque hanc partem totam relinquam; tantum a vobis petam, iudices, ut, si quid ipsi audistis communi fama atque sermone de vi, de manu, de armis, de copiis, memineritis; quarum rerum invidia lege hac recenti ac nova certus est inquisitioni comitum numerus constitutus.

vehemens accusator nanciscor sum iudex et inimicus in omnis genus odiosus atque molestus qui spero hic nervus sum magnus usus et amicus et res publicus sed certus inflammo incredibilis cupiditas hic causa accusatio suscipio qui comitor in inquiro comitas dico immo verus quantus exercitus qui iactura qui sumptus quantus largitio qui quamquam utilis sum causa timidus tamen dico qui vereor ne laelius ex hic res qui sui suscipio gloria causa puto aliquis oratio meus sermo in sui aut invidia sum quaero itaque hic pars totus relinquo tantus ab tu peto iudex ut si quis ipse audio communis fama atque sermo de vis de manus de arma de copia memini qui res invidia lex hic recens atque novo certus sum inquisitio comes numerus constituo


quid vero Decianus?


non Asiae testibus, sed accusatoribus contubernalibus traditus.

non asia testis sed accusator contubernal trado


quid attinuit relinquere hanc urbem, libertate tam praeclara carere, adire periculum navigandi? quasi bona comesse Romae non liceret. nunc denique materculae suae festivus filius, aniculae minime suspiciosae, purgat se per epistulam, ut eam pecuniam quacum traiecerat non consumpsisse, sed Flacco dedisse videatur. at fructus isti Trallianorum globulo praetore venierant; Falcidius emerat HS nongentis milibus. si dat tantam pecuniam Flacco, nempe idcirco dat ut rata sit emptio. emit igitur aliquid quod certe multo pluris esset; dat de lucro, nihil detrahit de vivo.

quis attineo relinquo hic urbs libertas tam praeclarus careo adeo periculum navigo quasi bonus comedo roma non licet nunc denique matercula suus festivus filius anicula paruus suspiciosus purgo sui per epistula ut is pecunia qui transjacio non consumo sed flaccus do video at fructus iste tralliani globulus praetor venierant falcidius emo sestertius nongenti mille si do tantus pecunia flaccus nempe idcirco do ut reor sum emptio emo igitur aliquis qui certus multus multus sum do de lucrum nihil detraho de vivo


sic adulescens ingeni plenus locupletis metu, tenuis praemio, stultos errore permovit; sic sunt expressa ista praeclara quae recitantur psephismata non sententiis neque auctoritatibus declarata, non iure iurando constricta, sed porrigenda manu profundendoque clamore multitudinis concitatae. O morem praeclarum disciplinamque quam a maioribus accepimus, si quidem teneremus! sed nescio quo pacto iam de manibus elabitur. nullam enim illi nostri sapientissimi et sanctissimi viri vim contionis esse voluerunt; quae scisceret plebes aut quae populus iuberet, submota contione, distributis partibus, tributim et centuriatim discriptis ordinibus, classibus, aetatibus, auditis auctoribus, re multos dies promulgata et cognita iuberi vetarique voluerunt.

sic adulescens ingenium plenus locupletis metus tenuis praemium stultus error permoveo sic sum exprimo iste praeclarus qui recito psephisma non sententia neque auctoritas declaro non ius iuro constringo sed porrigo manus profundo clamor multitudo concito o mos praeclaris disciplina quam ab magnus accipio si quidem teneo sed nescio quo pacisco iam de manus elabor nullus enim ille noster sapio et sancio vir vis contio sum volo qui scisco plebs aut qui populus iubeo summotor contio distribuo pars tributim et centuriatim discribo ordo classis aetas audio auctor res multus dies promulgo et cognosco jubeo veto volo


verum esto; Catonis est dictum 'pedibus compensari pecuniam.' longe omnino a Tiberi ad Caicum, quo in loco etiam Agamemnon cum exercitu errasset, nisi ducem Telephum invenisset. sed concedo id quoque; placuit oppidum, regio delectavit. emisses. Amyntas est genere, honore, existimatione, pecunia princeps illius civitatis. huius socrum, mulierem imbecilli consili, satis locupletem, pellexit Decianus ad sese et, cum illa quid ageretur nesciret, in possessione praediorum eius familiam suam conlocavit; uxorem abduxit ab Amynta praegnantem, quae peperit apud Decianum filiam, hodieque apud Decianum est et uxor Amyntae et filia.

verus sum cato sum dico pes compensaris pecunia longus omnino ab tiberis ad caicus quo in locus etiam agamemnon cum exercitus erro nisi dux telephus invenio sed concedo is quoque placeo oppidum regius delecto emo amyntas sum genus honor existimatio pecunia princeps ille civitas hic socer mulier imbecillis consilium satis locupleto pellicio decianus ad sui et cum ille quis ago nescio in possessio praedium is familia suus conloco uxor abduco ab amyntas praegno qui pario apud decianus filia hodie apud decianus sum et uxor amyntas et filia


oppressus est C. Antonius. esto; habuit quandam ille infamiam suam; neque tamen ille ipse, pro meo iure dico, vobis iudicibus damnatus esset, cuius damnatione sepulcrum L. Catilinae floribus ornatum hominum audacissimorum ac domesticorum hostium conventu epulisque celebratum est. iusta Catilinae facta sunt; nunc a Flacco Lentuli poenae per vos expetuntur. quam potestis P. Lentulo, qui vos in complexu liberorum coniugumque vestrarum trucidatos incendio patriae sepelire conatus est, mactare victimam gratiorem quam si L. Flacci sanguine illius nefarium in vos omnis odium saturaveritis?

opprimo sum que antonius sum habeo quidam ille infamia suus neque tamen ille ipse pro meus ius dico tu judex damno sum qui damnatio sepulcrum l catilina flos orno homo audax atque domesticus hostis convenio epulum celebro sum iustus catilina facio sum nunc ab flaccus lentulis poena per tu expeto quam possum p lentulus qui tu in complexus liberi conjunx vestraris trucido incendium patria sepelio conor sum macto victima gratus quam si l flaccus sanguis ille nefarius in tu omnis odium saturo


O nox illa quam iste est dies consecutus, fausta huic urbi, miserum me, metuo ne funesta nobis! qui tum animus L. Flacci—nihil dicam enim de me—qui amor in patriam, quae virtus, quae gravitas exstitit! sed quid ea commemoro quae tum cum agebantur uno consensu omnium, una voce populi Romani, uno orbis terrae testimonio in caelum laudibus efferebantur, nunc vereor ne non modo non prosint verum etiam aliquid obsint? etenim multo acriorem improborum interdum memoriam esse sentio quam bonorum. ego te, si quid gravius acciderit, ego te, inquam, Flacce, prodidero. O mea dextera illa, mea fides, mea promissa, cum te, si rem publicam conservaremus, omnium bonorum praesidio quoad viveres non modo munitum sed etiam ornatum fore pollicebar. putavi, speravi, etiam si honos noster vobis vilior fuisset, salutem certe caram futuram.

o nox ille quam iste sum dies consequor faustus hic urbs miser ego metuo ne funestus nos qui tum animus l flaccus nihil dico enim de ego qui amor in patria qui virtus qui gravitas exsisto sed quis is commemoro qui tum cum ago unus consensus omnis unus vox populus romanus unus orbis terra testimonium in caelum laus effero nunc vereor ne non modo non prosum verus etiam aliquis obsum etenim multus acer improbus interdum memoria sum sentio quam bonus ego tu si quis gravis accido ego tu inquam flaccus prodo o meus dextera ille meus fides meus promitto cum tu si res publicus conservo omnis bonus praesidium quoad vivo non modo munio sed etiam orno sum polliceo puto spero etiam si honor noster tu vilis sum salus certus caveo sum


strangulatos maluit dicere.


at ne ipsi quidem dicunt. vellem tantum habere me oti, ut possem recitare psephisma Smyrnaeorum quod fecerunt in Castricium mortuum, primum ut in oppidum introferretur, quod aliis non conceditur, deinde ut ferrent ephebi, postremo ut imponeretur aurea corona mortuo. haec P. Scipioni, clarissimo viro, cum esset Pergami mortuus, facta non sunt. at Castricium quibus verbis, di immortales! 'decus patriae, ornamentum populi Romani, florem iuventutis' appellant. qua re, Deciane, si cupidus es gloriae, alia ornamenta censeo quaeras; Pergameni te deriserunt.

at ne ipse quidem dico volo tantus habeo ego otium ut possum recitaris psephisma smyrnaeus qui facio in castricius mortuus primus ut in oppidum introferretur qui alius non concedo deinde ut fero ephebus postremo ut impono aureus corona mortuus hic p scipio clarus vir cum sum pergamum mortuus facio non sum at castricius qui verbum deus immortalis decus patria ornamentum populus romanus flos iuventus appello qui res decianus si cupidus sum gloria alius ornamentum censeo quaero pergamenus tu derideo


nunc accusamur ab eis qui in consilio nobis fuerunt. 'decrevit Flaccus.' num aliud atque oportuit? 'in liberos.' num aliter censuit senatus? 'in absentem.' decrevit, cum ibidem esses, cum prodire nolles; non est hoc in absentem, sed in latentem reum. Senatvs consvltvm et decretvm Flacci. quid? si non decrevisset, sed edixisset, quis posset vere reprehendere? num etiam fratris mei litteras plenissimas humanitatis et aequitatis reprehensurus es? quas ea de muliere ad me datas apud . . . requisivit.

nunc accuso ab is qui in consilium nos sum decerno flaccus num alius atque oportet in liber num aliter censeo senatus in absum decerno cum ibidem sum cum prodeo nolo non sum hic in absum sed in lateo reus senatvs consvltvm et decretvm flaccus quis si non decerno sed edico quis possum verus reprehendo num etiam frater meus littera plenus humanitas et aequitas reprehendo sum qui is de mulier ad ego do apud requaero


quae quidem a me si, ut dicenda sunt, dicerentur, gravius agerem, iudices, quam adhuc egi, quantam Asiaticis testibus fidem habere vos conveniret; revocarem animos vestros ad Mithridatici belli memoriam, ad illam universorum civium Romanorum per tot urbis uno puncto temporis miseram crudelemque caedem, praetores nostros deditos, legatos in vincla coniectos, nominis prope Romani memoriam cum vestigio omni imperi non modo ex sedibus Graecorum verum etiam ex litteris esse deletam. Mithridatem dominum, illum patrem, illum conservatorem Asiae, illum Euhium, Nysium, Bacchum, liberum nominabant.

qui quidem ab ego si ut dico sum dico gravis ago iudex quam adhuc ago quantus asiaticus testis fides habeo tu convenio revocaris animus vester ad mithridaticus bellum memoria ad ille universor civis romanus per tot urbs unus pungo tempus miser crudelis caedes praetor noster dedo legatus in vinclum conicio nomen prope romanus memoria cum vestigium omnis imperium non modo ex sedes graecum verus etiam ex littera sum deleo mithridates dominus ille pater ille conservator asia ille euhius nysius bacchus liber nomino


quid tu istum roges, Laeli, qui, prius quam hoc 'te rogo' dixeris, plura etiam effundet quam tu ei domi ante praescripseris? quid ego autem defensor rogem? nam aut oratio testium refelli solet aut vita laedi. qua disputatione orationem refellam eius qui dicit: 'dedimus,' nihil amplius? in hominem dicendum est igitur, cum oratio argumentationem non habet. quid dicam in ignotum? querendum est ergo et deplorandum, id quod iam dudum facio, de omni accusationis iniquitate, primum de communi genere testium; dicit enim natio minime in testimoniis dicendis religiosa. propius accedo; nego esse ista testimonia quae tu psephismata appellas, sed fremitum egentium et motum quendam temerarium Graeculae contionis. intrabo etiam magis. qui gessit non adest, qui numerasse dicitur non est deductus; privatae litterae nullae proferuntur, publicae retentae sunt in accusatorum potestate; summa est in testibus; hi vivunt cum inimicis, adsunt cum adversariis, habitant cum accusatoribus.

quis tu iste rogo laelis qui prior quam hic tu rogo dico multus etiam effundo quam tu is domus ante praescribo quis ego autem defenso rogo nam aut oratio testis refello soleo aut vito laedo qui disputatio oratio refello is qui dico do nihil amplus in homo dico sum igitur cum oratio argumentatio non habeo quis dico in ignotus queror sum ergo et deploro is qui iam dudum facio de omnis accusatio iniquitas primus de communis genus testis dico enim natio paruus in testimonium dico religiosus propius accedo nego sum iste testimonium qui tu psephisma appello sed fremo egeo et motus quidam temerarius graeculae contio intro etiam magis qui gero non adsum qui numero dico non sum deduco privo littera nullus profero publicus retendo sum in accusator potestas summus sum in testis hic vivo cum inimicus adsum cum adversarius habito cum accusator


di, inquam, immortales Lentulum


quiescant igitur et me hoc in lucro ponere atque aliud agere patiantur. non sinunt. supplet enim iste nescio qui et privatim dicit se dedisse. hoc vero ferri nullo modo potest. qui de tabulis publicis recitat eis quae in accusatoris potestate fuerunt non debet habere auctoritatem; sed tamen iudicium fieri videtur, cum tabulae illae ipsae, cuicuimodi sunt, proferuntur. Cum vero is quem nemo vestrum vidit umquam, nemo qui mortalis esset audivit, tantum dicit: 'dedi,' dubitabitis, iudices, quin ab hoc ignotissimo Phryge nobilissimum civem vindicetis? atque huic eidem nuper tres equites Romani honesti et graves, cum in causa liberali eum qui adserebatur cognatum suum esse diceret, non crediderunt. qui hoc evenit ut, qui locuples testis doloris et sanguinis sui non fuerit, idem sit gravis auctor iniuriae publicae?

quiesco igitur et ego hic in lucrum pono atque alius ago patior non sino suppleo enim iste nescio qui et privatim dico sui do hic verus fero nullus modo possum qui de tabula publicus recito is qui in accusator potestas sum non debeo habeo auctoritas sed tamen iudicium fio video cum tabula ille ipse cuicuimodi sum profero cos verus is qui nemo vester video umquam nemo qui mortalis sum audio tantus dico do dubito iudex quin ab hic ignosco phryge nobilis civis vindico atque hic idem nuper tres eques romanus honestus et gravis cum in causa liberal is qui assero cognatus suus sum dico non credo qui hic evenio ut qui locuples testis dolor et sanguis suus non sum idem sum gravis auctor iniuria publicus


vidi ego in quodam iudicio nuper Philodorum testem Trallianum, vidi Parrhasium, vidi Archidemum, cum quidem idem hic mihi Maeandrius quasi ministrator aderat subiciens quid in suos civis civitatemque, si vellem, dicerem. nihil enim illo homine levius, nihil egentius, nihil inquinatius. qua re, si hunc habent auctorem Tralliani doloris sui, si hunc custodem litterarum, si hunc testem iniuriae, si hunc actorem querelarum, remittant spiritus, comprimant animos suos, sedent adrogantiam, fateantur in Maeandri persona esse expressam speciem civitatis. sin istum semper illi ipsi domi proterendum et conculcandum putaverunt, desinant putare auctoritatem esse in eo testimonio cuius auctor inventus est nemo. sed exponam quid in re sit ut quam ob rem ista civitas neque severe Flaccum oppugnarit neque benigne defenderit scire possitis.

video ego in quidam iudicium nuper philodorum testo tralliani video parrhasius video archidemus cum quidem idem hic ego maeandrius quasi ministrator adsum subicio quis in suus civis civitas si volo dico nihil enim ille homo levis nihil egeo nihil inquino qui res si hic habeo auctor tralliani dolor suus si hic custos litteraris si hic testo iniuria si hic actor querelaris remitto spiritus comprimo animus suus sedeo arrogantia fateor in maeander persono sum exprimo species civitas sin iste semper ille ipse domus protero et conculco puto desino puto auctoritas sum in is testimonium qui auctor invenio sum nemo sed expono quis in res sum ut quam ob res iste civitas neque sero flaccus oppugno neque benignus defendo scio possum


relinquitur illud quod vociferari non destitit, non debuisse, cum praetor esset, suum negotium agere aut mentionem facere hereditatis. maximas audio tibi, L. Luculle, qui de L. Flacco sententiam laturus es, pro tua eximia liberalitate maximisque beneficiis in tuos venisse hereditates, cum Asiam provinciam consulari imperio obtineres. si quis eas suas esse dixisset, concessisses? tu, T. Vetti, si quae tibi in Africa venerit hereditas, usu amittes, an tuum nulla avaritia salva dignitate retinebis? at istius hereditatis iam globulo praetore Flacci nomine petita possessio est. non igitur impressio, non vis, non occasio, non tempus, non imperium, non secures ad iniuriam faciendam Flacci animum impulerunt.

relinquo ille qui vociferaris non desisto non debeo cum praetor sum suus negotium ago aut mentio facio hereditas magnus audio tu l lucullus qui de l flaccus sententia fero sum pro tuus eximius liberalitas magnus beneficium in tuus venio hereditas cum asia provincia consularis imperium obtineo si quis is suus sum dico concedo tu t vettius si qui tu in africanus venio hereditas usus amitto an tuus nullus avaritia salvo dignitas retineo at iste hereditas iam globulus praetor flaccus nomen peto possessio sum non igitur impressio non volo non occasio non tempus non imperium non securis ad iniuria facio flaccus animus impello


qua re iam non est mihi contentio cum teste, vobis, iudices, videndum est, sintne haec testimonia putanda. adulescens bonus, honesto loco natus, disertus cum maximo ornatissimoque comitatu venit in oppidum Graecorum, postulat contionem, locupletis homines et gravis ne sibi adversentur testimoni denuntiatione deterret, egentis et levis spe largitionis et viatico publico, privata etiam benignitate prolectat. opifices et tabernarios atque illam omnem faecem civitatum quid est negoti concitare, in eum praesertim qui nuper summo cum imperio fuerit, summo autem in amore esse propter ipsum imperi nomen non potuerit?

qui res iam non sum ego contentio cum testis tu iudex video sum sum hic testimonium puto adulescens bonus honestus locus nascor dissero cum maximus orno comito venio in oppidum graecum postulo contio locupletis homo et gravis ne sui adverso testimonium denuntiatio deterreo egeo et levis spes largitio et viaticus publicus privo etiam benignitas prolecto opifex et tabernarii atque ille omnis faecem civitas quis sum negotium concitaris in is praesertim qui nuper superus cum imperium sum superus autem in amor sum propter ipse imperium nomen non possum


habetis causam inimicitiarum, qua causa inflammatus Decianus ad Laelium detulerit hanc opimam accusationem. nam ita questus est Laelius, cum de perfidia Deciani diceret: 'qui mihi auctor fuit, qui causam ad me detulit, quem ego sum secutus, is a Flacco corruptus est, is me deseruit ac prodidit.' sicine tu auctor tandem eum cui tu in consilio fuisses, apud quem omnis gradus dignitatis tuae retinuisses, pudentissimum hominem, nobilissima familia natum, optime de re publica meritum in discrimen omnium fortunarum vocavisti? si licet, defendam Decianum, qui tibi in suspicionem nullo suo delicto venit.

habeo causa inimicitiaris qui causa inflammo decianus ad laelius defero hic opimus accusatio nam ita queror sum laelius cum de perfidia decianus dico qui ego auctor sum qui causa ad ego defero qui ego sum sequor is ab flaccus corrumpo sum is ego desero atque prodo sicine tu auctor tandem is qui tu in consilium sum apud qui omnis gradus dignitas tuus retineo pudeo homo nobilis familia natus optume de res publicus mereo in discrimen omnis fortuna voco si licet defendo decianus qui tu in suspicio nullus suus delinquo venio


an etiam scripsit oratu tuo? at vero M. Aebutium, constantissimum et pudentissimum hominem, Falcidi adfinem, nihil interrogas, nihil eius generum pari fide praeditum, C. Manilium? qui profecto de tanta pecunia, si esset data, nihil audisse non possent. his tu igitur epistulis, Deciane, recitatis, his mulierculis productis, illo absente auctore laudato tantum te crimen probaturum putasti, praesertim cum ipse non deducendo Falcidium iudicium feceris plus falsam epistulam habituram ponderis quam ipsius praesentis fictam vocem et simulatum dolorem?

an etiam scribo oro tuus at verus m aebutius consto et pudeo homo falcidius affinis nihil interrogo nihil is gener par fides praeditus que manilius qui profecto de tantus pecunia si sum do nihil audio non possum hic tu igitur epistula decianus recitas hic mulierculis produco ille absum auctor laudo tantus tu crimen probo puto praesertim cum ipse non deduco falcidius iudicium facio multus falsus epistula habeo pondus quam ipse praesum fingo voco et simulo dolor


sed si forte aliquando aut benefici huius obtrectator aut virtutis hostis aut laudis invidus exstitisset, existimabam L. Flacco multitudinis potius imperitae, nullo tamen cum periculo, quam sapientissimorum et lectissimorum virorum iudicium esse subeundum. etenim quibus auctoribus et defensoribus omnium tum salus esset non civium solum verum etiam gentium defensa ac retenta, neminem umquam putavi per eos ipsos periculum huius fortunis atque insidias creaturum. quod si esset aliquando futurum ut aliquis de L. Flacci pernicie cogitaret, numquam tamen existimavi, iudices, D. Laelium, optimi viri filium, optima ipsum spe praeditum summae dignitatis, eam suscepturum accusationem quae sceleratorum civium potius odio et furori quam ipsius virtuti atque institutae adulescentiae conveniret. etenim cum a clarissimis viris iustissimas inimicitias saepe cum bene meritis civibus depositas esse vidissem, non sum arbitratus quemquam amicum rei publicae, postea quam L. Flacci amor in patriam perspectus esset, novas huic inimicitias nulla accepta iniuria denuntiaturum.

sed si fors aliquando aut beneficus hic obtrectator aut virtus hostis aut laus invidus exsisto existimo l flaccus multitudo potis imperitus nullus tamen cum periculum quam sapio et lectus vir iudicium sum subeo etenim qui auctor et defensor omnis tum salus sum non civis solus verus etiam gens defendo atque retineo nemo umquam puto per is ipse periculum hic fortuna atque insidiae creo qui si sum aliquando sum ut aliquis de l flaccus pernicies cogito numquam tamen existimo iudex d laelius bonus vir filius bonus ipse spes praeditus summa dignitas is suscipio accusatio qui scelero civis potis odium et furor quam ipse virtus atque instituo adulescentia convenio etenim cum ab clarus vis justus inimicitia saepe cum bene meritum civis depono sum video non sum arbitror quisquam amicus res publicus postea quam l flaccus amor in patria perspicio sum novo hic inimicitia nullus accipio iniuria denuntio


qua re nolite mihi ista nomina civitatum nobilium opponere; quos enim hostis haec familia contempsit, numquam eosdem testis pertimescet. vobis autem est confitendum, si consiliis principum vestrae civitates reguntur, non multitudinis temeritate, sed optimatium consilio bellum ab istis civitatibus cum populo Romano esse susceptum; sin ille tum motus est temeritate imperitorum excitatus, patimini me delicta volgi a publica causa separare.

qui res nolo ego iste nomen civitas nobilis oppono qui enim hostis hic familia contemno numquam idem testis pertimesco tu autem sum confiteor si consilium princeps vester civitas rego non multitudo temeritas sed optimas consilium bellum ab iste civitas cum populus romanus sum suscipio sin ille tum moueo sum temeritas imperitor excito patior ego delictum vulgus ab publicus causa separaris


nolite, iudices, existimare eos quibus integrum est, qui nondum ad honores accesserunt, non exspectare huius exitum iudici. si L. Flacco tantus amor in bonos omnis, tantum in rem publicam studium calamitati fuerit, quem posthac tam amentem fore putatis qui non illam viam vitae quam ante praecipitem et lubricam esse ducebat huic planae et stabili praeponendam esse arbitretur? quod si talium civium vos, iudices, taedet, ostendite; mutabunt sententiam qui potuerint; constituent quid agant quibus integrum est; nos qui iam progressi sumus hunc exitum nostrae temeritatis feremus. sin hoc animo quam plurimos esse voltis, declarabitis hoc iudicio quid sentiatis.

nolo iudex existimaris is qui integer sum qui nondum ad honor accedo non exspectaris hic exitus judicium si l flaccus tantus amor in bonus omnis tantus in res publicus studium calamitas sum qui posthac tam amens sum puto qui non ille via vita quam ante praecipito et lubricus sum duco hic plana et stabilis praepono sum arbitror qui si talis civis tu iudex taedet ostendo muto sententia qui possum constituo quis ago qui integer sum nos qui iam progredior sum hic exitus noster temeritas fero sin hic animus quam multus sum volo declaro hic iudicium quis sentio


sed quid ego de epistulis Falcidi aut de Androne Sextilio aut de Deciani censu tam diu disputo, de salute omnium nostrum, de fortunis civitatis, de summa re publica taceo? quam vos universam in hoc iudicio vestris, vestris inquam, umeris, iudices, sustinetis. videtis quo in motu temporum, quanta in conversione rerum ac perturbatione versemur. Cum alia multa certi homines, tum hoc vel maxime moliuntur ut vestrae quoque mentes, vestra iudicia, vestrae sententiae optimo cuique infestissimae atque inimicissimae reperiantur. gravia iudicia pro rei publicae dignitate multa de coniuratorum scelere fecistis. non putant satis conversam rem publicam, nisi in eandem impiorum poenam optime meritos civis detruserint.

sed quis ego de epistula falcidius aut de andros sextilius aut de decianus census tam diu disputo de salus omnis nos de fortuna civitas de summus res publicus taceo quam tu universus in hic iudicium vester vester inquam umerus iudex sustineo video quo in motus tempus quantus in conversio res atque perturbatio verso cos alius multus certus homo tum hic vel magnus molio ut vester quoque mens vester iudicium vester sententia bonus quisque infestus atque inimicus reperio gravis iudicium pro res publicus dignitas multus de coniurati scelus facio non puto satis converro res publicus nisi in idem impii poena optume mereo civis detrudo


idem novum bellum suscepit atque confecit.

idem novus bellum suscipio atque confacio


iterum iste, cui nullus esset usquam consistendi locus, Romam se rettulit; persequitur Hermippus, qui numquam istius impudentiae cessit. petit Heraclides a C. Plotio senatore, viro primario, qui legatus in Asia fuerat, mancipia quaedam quae se, cum iudicatus esset, per vim vendidisse dicebat. Q. Naso, vir ornatissimus, qui praetor fuerat, iudex sumitur. qui cum sententiam secundum Plotium se dicturum ostenderet, ab eo iudice abiit et, quod iudicium lege non erat, causam totam reliquit. satisne vobis, iudices, videor ad singulos testis accedere neque, ut primo constitueram, tantum modo cum universo genere confligere?

iterum iste qui nullus sum usquam consisto locus roma sui refero persequor hermippus qui numquam iste impudentia cedo peto heraclides ab que plautius senator vir primarius qui legatus in asia sum mancipium quidam qui sui cum iudico sum per vis vendo dico q naso vir orno qui praetor sum iudex sumo qui cum sententia secundus plautius sui dico ostendo ab is iudex abeo et qui iudicium lex non sum causa totus relinquo sero tu iudex video ad singuli testis accedo neque ut primus constituo tantus modo cum universus genus confligo


quam ob rem quoniam, quod crimen esse voluisti, id totum vides in laudem esse conversum, veniamus iam ad civium Romanorum querelas; ex quibus sit sane prima Deciani. quid tibi tandem, Deciane, iniuriae factum est? negotiaris in libera civitate. primum patere me esse curiosum. quo usque negotiabere, cum praesertim sis isto loco natus? annos iam xxx in foro versaris, sed tamen in Pergameno. longo intervallo, si quando tibi peregrinari commodum est, Romam venis, adfers faciem novam, nomen vetus, purpuram Tyriam, in qua tibi invideo, quod unis vestimentis tam diu lautus es.

quam ob res quoniam qui crimen sum volo is totus video in laus sum converro venio iam ad civis romanus querela ex qui sum sanus primus decianus quis tu tandem decianus iniuria facio sum negotiaris in liber civitas primus pateo ego sum curiosus quo usque negotior cum praesertim sum iste locus nascor annus iam xxx in forum versaris sed tamen in pergamenus longus intervallum si quando tu peregrinaris commodus sum roma venio affero facies novus nomen vetus purpura tyrius in qui tu invideo qui unus vestimentum tam diu lavo sum