Cum Senatui Gratias Egit

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


ad haec non modo adiumenta salutis sed etiam ornamenta dignitatis meae reliqua vos idem addidistis: decrevistis ne quis ulla ratione rem impediret; qui impedisset, graviter molesteque laturos—illum contra rem publicam salutemque bonorum concordiamque civium facturum, et ut ad vos de eo statim referretur; meque etiam, si diutius calumniarentur, redire iussistis. quid? ut agerentur gratiae, qui e municipiis venissent? quid? ut ad illam diem, res cum redissent, rogarentur ut pari studio convenirent? quid? denique illo die, quem P. Lentulus mihi fratrique meo liberisque nostris natalem constituit, non modo ad nostram verum etiam ad sempiterni memoriam temporis, quo die nos comitiis centuriatis, quae maxime maiores comitia iusta dici haberique voluerunt, arcessivit in patriam, ut eaedem centuriae quae me consulem fecerant consulatum meum comprobarent—

ad hic non modo adjumentum salus sed etiam ornamentum dignitas meus reliquus tu idem addo decerno ne quis ullus ratio res impedio qui impedio gravis molestus fero ille contra res publicus saluto bonus concordia civis facio et ut ad tu de is statim refero ego etiam si diu calumniarentur redeo jubeo quis ut ago gratia qui e municipium venio quis ut ad ille dies res cum redeo rogo ut par studium convenio quis denique ille dies qui p lentulus ego frater meus libo noster natal constituo non modo ad noster verus etiam ad sempiternus memoria tempus quo dies nos comitium centurio qui magnus magnus comitium iustus dico habeo volo arcesso in patria ut idem centuria qui ego consul facio consulatus meus comprobo


duae partes esse in re publica cum putarentur, altera me deposcere propter inimicitias, altera timide defendere propter suspicionem caedis putabatur. qui autem me deposcere videbantur, in hoc auxerunt dimicationis metum, quod numquam infitiando suspicionem hominum curamque minuerunt. qua re cum viderem senatum ducibus orbatum, me a magistratibus partim oppugnatum, partim proditum, partim derelictum, servos simulatione conlegiorum nominatim esse conscriptos, copias omnis Catilinae paene isdem ducibus ad spem caedis et incendiorum esse revocatas, equites Romanos proscriptionis, municipia vastitatis, omnis caedis metu esse permotos, potui, potui, patres conscripti, multis auctoribus fortissimis viris me vi armisque defendere, nec mihi ipsi ille animus idem meus vobis non incognitus defuit. sed videbam, si vicissem praesentem adversarium, nimium multos mihi alios esse vincendos; si victus essem, multis bonis et pro me et mecum etiam post me esse pereundum, tribuniciique sanguinis ultores esse praesentis, meae mortis poenas iudicio et posteritati reservari.

duo pars sum in res publicus cum puto alter ego deposco propter inimicitia alter timidus defendo propter suspicio caedes puto qui autem ego deposco video in hic augeo dimicatio metus qui numquam infitior suspicio homo cura minuo qui res cum video senatus dux orbo ego ab magistratus pars oppugno pars prodeo pars derelinquo servus simulatio collegium nominatim sum conscribo copia omnis catilina paene idem dux ad spes caedes et incendium sum revoco eques romanus proscriptio municipium vastitas omnis caedes metus sum permoveo possum possum pater conscribo multus auctor fortis vis ego vis armus defendo neque ego ipse ille animus idem meus tu non incognitus desum sed video si vinco praesens adversarius nimium multus ego alius sum vinco si vinco sum multus bonus et pro ego et ego etiam post ego sum pereo tribunicius sanguis ultor sum praesum meus mors poena iudicium et posteritas reservaris


itaque vestro studio atque auctoritate perfectum est ut ipse ille annus, quem ego mihi quam patriae malueram esse fatalem, octo tribunos haberet qui et promulgarent de salute mea et ad vos saepe numero referrent. nam consules modesti legumque metuentes impediebantur lege, non ea quae de me, sed ea quae de ipsis lata erat, quam meus inimicus promulgavit ut, si revixissent ii qui haec paene delerunt, tum ego redirem; quo facto utrumque confessus est, et se illorum vitam desiderare, et magno in periculo rem publicam futuram si, cum hostes atque interfectores rei publicae revixissent, ego non revertissem. idemque illo ipso tamen anno, cum ego cessissem, princeps autem civitatis non legum praesidio sed parietum vitam suam tueretur, res publica sine consulibus esset, neque solum parentibus perpetuis verum etiam tutoribus annuis esset orbata, sententias dicere prohiberemini, caput meae proscriptionis recitaretur, numquam dubitastis meam salutem cum communi salute coniungere.

itaque vester studium atque auctoritas perficio sum ut ipse ille annus qui ego ego quam patria malo sum fatal octo tribunus habeo qui et promulgo de salus meus et ad tu saepe numerus refero nam consul modestus lex metuo impedio lex non is qui de ego sed is qui de ipse fero sum quam meus inimicus promulgo ut si revivo is qui hic paene deleo tum ego redeo quo facio uterque confiteor sum et sui ille vita desideraris et magnus in periculum res publicus sum si cum hostis atque interfector res publicus revivo ego non revorto idem ille ipse tamen annus cum ego cedo princeps autem civitas non lex praesidium sed paries vita suus tueor res publicus sine consul sum neque solus parens perpetuus verus etiam tutor annuus sum orbo sententia dico prohibeo caput meus proscriptio recito numquam dubito meus salus cum communis salus coniungo


eo die quis civis fuit qui fas esse putaret, quacumque aut aetate aut valetudine esset, non se de salute mea sententiam ferre? quando tantam frequentiam in campo, tantum splendorem Italiae totius ordinumque omnium, quando illa dignitate rogatores diribitores custodesque vidistis? itaque P. Lentuli beneficio excellenti atque divino non reducti sumus in patriam sicut non nulli clarissimi cives, sed equis insignibus et curru aurato reportati.

is dies quis civis sum qui fas sum puto quicumque aut aetas aut valetudo sum non sui de salus meus sententia fero quando tantus frequentia in campus tantus splendor italia totus ordo omnis quando ille dignitas rogator diribitor custos video itaque p lentulis beneficium excello atque divino non reduco sum in patria sicut non nullus clarus civis sed equus insignis et currus auro reportas


quod si parentes carissimos habere debemus, quod ab iis nobis vita, patrimonium, libertas, civitas tradita est, si deos immortalis, quorum beneficio et haec tenuimus et ceteris rebus aucti sumus, si populum Romanum, cuius honoribus in amplissimo consilio et in altissimo gradu dignitatis atque in hac omnium terrarum arce conlocati sumus, si hunc ipsum ordinem, a quo saepe magnificentissimis decretis sumus honestati, immensum quiddam et infinitum est quod vobis debeamus, qui vestro singulari studio atque consensu parentum beneficia, deorum immortalium munera, populi Romani honores, vestra de me multa iudicia nobis uno tempore omnia reddidistis, ut, cum multa vobis, magna populo Romano, innumerabilia parentibus, omnia dis immortalibus debeamus, haec antea singula per illos habuerimus, nunc universa per vos reciperarimus.

qui si parens carus habeo debeo qui ab is nos vito patrimonium libertas civitas trado sum si deus immortal qui beneficium et hic teneo et ceterus res augeo sum si populus romanus qui honor in amplus consilium et in alo gradus dignitas atque in hic omnis terra arx conloco sum si hic ipse ordo ab quo saepe magnificentissimis decretum sum honestas immensus quidam et infinitus sum qui tu debeo qui vester singularis studium atque consensus parens beneficium deus immortalis munus populus romanus honor vester de ego multus iudicium nos unus tempus omnis reddo ut cum multus tu magnus populus romanus innumerabilis parens omnis deus immortalis debeo hic antea singulus per ille habeo nunc universus per tu recipero


possum ego satis in Cn. Pompeium umquam gratus videri? qui non solum apud vos, qui omnes idem sentiebatis, sed etiam apud universum populum salutem populi Romani et conservatam per me et coniunctam esse cum mea dixerit; qui causam meam prudentibus commendarit, imperitos edocuerit, eodemque tempore improbos auctoritate sua compresserit, bonos excitarit; qui populum Romanum pro me tamquam pro fratre aut pro parente non solum hortatus sit, verum etiam obsecrarit; qui cum ipse propter metum dimicationis et sanguinis domo se teneret, iam a superioribus tribunis petierit ut de salute mea et promulgarent et referrent; qui in colonia nuper constituta cum ipse gereret magistratum, in qua nemo erat emptus intercessor, vim et crudelitatem privilegi auctoritate honestissimorum hominum et publicis litteris consignarit, princepsque Italiae totius praesidium ad meam salutem implorandum putarit; qui cum ipse mihi semper amicissimus fuisset, etiam ut suos necessarios mihi amicos redderet elaborarit.

possum ego satis in cn pompejus umquam gratus video qui non solus apud tu qui omnis idem sentio sed etiam apud universus populus salus populus romanus et conservo per ego et conjungo sum cum meus dico qui causa meus prudens commendo imperitus edoceo idem tempus improbus auctoritas suus comprimo bonus excito qui populus romanus pro ego tamquam pro frater aut pro pareo non solus hortor sum verus etiam obsecro qui cum ipse propter metus dimicatio et sanguis domus sui teneo iam ab superus tribunus peto ut de salus meus et promulgo et refero qui in colonia nuper constituo cum ipse gero magistratus in qui nemo sum emo intercessor vis et crudelitas privilegium auctoritas honestus homo et publicus littera consigno princeps italia totus praesidium ad meus salus imploro puto qui cum ipse ego semper amicus sum etiam ut suus necessarius ego amicus reddo elaboro


quibus ego rebus obiectis, cum mihi privato confligendum viderem cum eodem exercitu quem consul non armis sed vestra auctoritate superaram, multa mecum ipse reputavi. dixerat in contione consul se clivi Capitolini poenas ab equitibus Romanis repetiturum; nominatim alii compellabantur, alii citabantur, alii relegabantur; aditus templorum erant non solum praesidiis et manu verum etiam demolitione sublati. alter consul, ut me et rem publicam non modo desereret sed etiam hostibus rei publicae proderet, pactionibus se suorum praemiorum obligarat. erat alius ad portas cum imperio in multos annos magnoque exercitu, quem ego inimicum mihi fuisse non dico, tacuisse, cum diceretur esse inimicus, scio.

qui ego res objecta cum ego privo confligo video cum idem exercitus qui consul non arma sed vester auctoritas supero multus ego ipse reputo dico in contio consul sui clivus capitolinus poena ab eques romanus repeto nominatim alius compello alius cito alius relego aditus templum sum non solus praesidium et manus verus etiam demolitio suffero alter consul ut ego et res publicus non modo desero sed etiam hostis res publicus prodo pactio sui suus praemium obligo sum alius ad porta cum imperium in multus annus magnus exercitus qui ego inimicus ego sum non dico taceo cum dico sum inimicus scio


quid ego gloriosius meis posteris potui relinquere quam hoc, senatum iudicasse, qui civis me non defendisset, eum rem publicam salvam noluisse? itaque tantum vestra auctoritas, tantum eximia consulis dignitas valuit ut dedecus et flagitium se committere putaret, si qui non veniret. idemque consul, cum illa incredibilis multitudo Romam et paene Italia ipsa venisset, vos frequentissimos in Capitolium convocavit. quo tempore quantam vim naturae bonitas haberet et vera nobilitas, intellegere potuistis. nam Q. Metellus, et inimicus et frater inimici, perspecta vestra voluntate omnia privata odia deposuit: quem P. Servilius, vir cum clarissimus tum vero optimus mihique amicissimus, et auctoritatis et orationis suae divina quadam gravitate ad sui generis communisque sanguinis facta virtutesque revocavit, ut haberet in consilio et fratrem ab inferis, socium rerum mearum, et omnis Metellos, praestantissimos civis, paene ex Acheronte excitatos, in quibus Numidicum illum , cuius quondam de patria discessus honestus omnibus, sed luctuosus tamen visus est.

quis ego gloriosus meus posterus possum relinquo quam hic senatus judico qui civis ego non defendo is res publicus salvus nolo itaque tantus vester auctoritas tantus eximius consul dignitas valeo ut dedecus et flagitium sui committo puto si qui non venio idem consul cum ille incredibilis multitudo roma et paene italia ipse venio tu frequens in capitolium convoco quo tempus quantus vis natura bonitas habeo et verus nobilitas intellego possum nam q metellus et inimicus et frater inimicus perspicio vester voluntas omnis privo odium depono qui p servilis vir cum clarus tum verus bonus ego amicus et auctoritas et oratio suus divino quidam gravitas ad suus genus communio sanguis facio virtus revoco ut habeo in consilium et frater ab inferi socius res meus et omnis metellus praesto civis paene ex acheron excito in qui numidicus ille qui quondam de patria discedo honestus omnis sed luctuosus tamen video sum


alter fuit propugnator mearum fortunarum et defensor adsiduus, summa virtute et pietate, C. Piso gener, qui minas inimicorum meorum, qui inimicitias adfinis mei, propinqui sui, consulis, qui Pontum et Bithyniam quaestor prae mea salute neglexit. nihil umquam senatus de P. Popilio decrevit, numquam in hoc ordine de Q. Metello mentio facta est: tribuniciis sunt illi rogationibus interfectis inimicis denique restituti, cum alter eorum senatui paruisset, alter vim caedemque fugisset. nam C. quidem Marius, qui hac hominum memoria tertius ante me consularis tempestate civili expulsus est, non modo a senatu non est restitutus, sed reditu suo senatum cunctum paene delevit. nulla de illis magistratuum consensio, nulla ad rem publicam defendendam populi Romani convocatio, nullus Italiae motus, nulla decreta municipiorum et coloniarum exstiterunt.

alter sum propugnator meus fortuna et defenso assiduus summus virtus et pietas que piso gener qui minae inimicus meus qui inimicitia affinis meus propinquus suus consul qui pontus et bithynia quaestor prae meus salus neglego nihil umquam senatus de p popilius decerno numquam in hic ordo de q metellus mentior facio sum tribunicius sum ille rogatio interficio inimicus denique restitus cum alter is senatus pareo alter vis caedes fugio nam que quidem marius qui hic homo memoria tertius ante ego consularis tempestas civilis expello sum non modo ab senatus non sum restituo sed reditus suus senatus cunctus paene deleo nullus de ille magistratus consensio nullus ad res publicus defendo populus romanus convocatio nullus italia moueo nullus decretum municipium et colonia exsisto


quid ego de praestantissimo viro, T. Annio, dicam, aut quis de tali cive satis digne umquam loquetur? qui cum videret sceleratum civem aut domesticum potius hostem, si legibus uti liceret, iudicio esse frangendum, sin ipsa iudicia vis impediret ac tolleret, audaciam virtute, furorem fortitudine, temeritatem consilio, manum copiis, vim vi esse superandam, primo de vi postulavit; postea quam ab eodem iudicia sublata esse vidit, ne ille omnia vi posset efficere curavit; qui docuit neque tecta neque templa neque forum nec curiam sine summa virtute ac maximis opibus et copiis ab intestino latrocinio posse defendi; qui primus post meum discessum metum bonis, spem audacibus, timorem huic ordini, servitutem depulit civitati.

quis ego de praesto vir t annius dico aut quis de talis civis satis dignus umquam loquor qui cum video scelero civis aut domesticus potis hostis si lex uti licet iudicium sum frango sin ipse iudicium volo impedio atque tollo audacia virtus furor fortitudo temeritas consilium manus copia vis vis sum supero primus de vis postulo postea quam ab idem iudicium tollo sum video ne ille omnis vis possum efficio curo qui doceo neque tectum neque templum neque forum neque curia sine summus virtus atque magnus ops et copia ab intestinus latrocinium possum defendo qui primus post meus discedo metus bonus spes audax timor hic ordo servitus depello civitas


quam rationem pari virtute animo fide P. Sestius secutus pro mea salute, pro vestra auctoritate, pro statu civitatis nullas sibi inimicitias, nullam vim, nullos impetus, nullum vitae discrimen vitandum umquam putavit; qui causam senatus, exagitatam contionibus improborum, sic sua diligentia multitudini commendavit ut nihil tam populare quam vestrum nomen, nihil tam omnibus carum aliquando quam vestra auctoritas videretur; qui me cum omnibus rebus quibus tribunus plebis potuit defendit, tum reliquis officiis, iuxta ac si meus frater esset, sustentavit; cuius ego clientibus, libertis, familia, copiis, litteris ita sum sustentatus ut meae calamitatis non adiutor solum, verum etiam socius videretur.

quam ratio par virtus animus fides p sestius sequor pro meus salus pro vester auctoritas pro status civitas nullus sui inimicitia nullus vis nullus impetus nullus vita discrimen vito umquam puto qui causa senatus exagito contio improbus sic suus diligentia multitudo commendo ut nihil tam popularis quam vester nomen nihil tam omnis caris aliquando quam vester auctoritas video qui ego cum omnis res qui tribunus plebs possum defendo tum reliquus officium iuxta atque si meus frater sum sustento qui ego cliens libertus familia copia littera ita sum sustento ut meus calamitas non adjuto solus verus etiam socius video


quo quidem mense quid inter me et meos inimicos interesset existimare potuistis. ego meam salutem deserui, ne propter me civium vulneribus res publica cruentaretur: illi meum reditum non populi Romani suffragiis sed flumine sanguinis intercludendum putaverunt. itaque postea nihil vos civibus, nihil sociis, nihil regibus respondistis; nihil iudices sententiis, nihil populus suffragiis, nihil hic ordo auctoritate declaravit; mutum forum, elinguem curiam, tacitam et fractam civitatem videbatis.

quo quidem mensis quis inter ego et meus inimicus intersum existimaris possum ego meus salus desero ne propter ego civis vulnus res publicus cruento ille meus redeo non populus romanus suffragium sed flumen sanguis intercludo puto itaque postea nihil tu civis nihil socius nihil rex respondeo nihil iudex sententia nihil populus suffragium nihil hic ordo auctoritas declaro mutus forum elinguo curia taceo et frango civitas video


sed fuerunt ii consules quorum mentes angustae humiles pravae, oppletae tenebris ac sordibus, nomen ipsum consulatus, splendorem illius honoris, magnitudinem tanti imperi nec intueri nec sustinere nec capere potuerunt,—non consules, sed mercatores provinciarum ac venditores vestrae dignitatis; quorum alter a me Catilinam, amatorem suum, multis audientibus, alter Cethegum consobrinum reposcebat; qui me duo sceleratissimi post hominum memoriam non consules sed latrones non modo deseruerunt, in causa praesertim publica et consulari, sed prodiderunt, oppugnarunt, omni auxilio non solum suo sed etiam vestro ceterorumque ordinum spoliatum esse voluerunt. quorum alter tamen neque me neque quemquam fefellit.

sed sum is consul qui mens angustus humilis pravus oppleo tenebrae atque sordes nomen ipse consulatus splendor ille honor magnitudo tantus imperium neque intueor neque sustineo neque capio possum non consul sed mercator provinciaris atque venditor vester dignitas qui alter ab ego catilina amator suus multus audio alter cethegus consobrinus reposco qui ego duo scelero post homo memoria non consul sed latro non modo desero in causa praesertim publicus et consularis sed prodo oppugno omnis auxilium non solus suus sed etiam vester ceter ordo spolio sum volo qui alter tamen neque ego neque quisquam fallo


nolui, cum consul communem salutem sine ferro defendissem, meam privatus armis defendere, bonosque viros lugere malui meas fortunas quam suis desperare; ac, si solus essem interfectus, mihi turpe, si cum multis, rei publicae funestum fore videbatur. quod si mihi aeternam esse aerumnam propositam arbitrarer, morte me ipse potius quam sempiterno dolore multassem. sed cum viderem me non diutius quam ipsam rem publicam ex hac urbe afuturum, neque ego illa exterminata mihi remanendum putavi, et illa, simul atque revocata est, me secum pariter reportavit. mecum leges, mecum quaestiones, mecum iura magistratuum, mecum senatus auctoritas, mecum libertas, mecum etiam frugum ubertas, mecum deorum et hominum sanctitates omnes et religiones afuerunt. quae si semper abessent, magis vestras fortunas lugerem quam desiderarem meas; sin aliquando revocarentur, intellegebam mihi cum illis una esse redeundum.

nolo cum consul communis salus sine ferrum defendo meus privo arma defendo bonus vir lugeo malo meus fortuna quam suus desperaris atque si solus sum interficio ego turpis si cum multus res publicus funestus sum video qui si ego aeternus sum aerumna propono arbitror mors ego ipse potis quam sempiternus dolor multo sed cum video ego non diu quam ipse res publicus ex hic urbs asum neque ego ille extermino ego remaneo puto et ille simul atque revoco sum ego sui pariter reporto ego lex ego quaestio ego ius magistratus ego senatus auctoritas ego libertas ego etiam frugum ubertas ego deus et homo sanctitas omnis et religio asum qui si semper absum magis vester fortuna lugeo quam desideraris meus sin aliquando revoco intellego ego cum ille unus sum redeo


hodierno autem die nominatim a me magistratibus statui gratias esse agendas, et de privatis uni, qui pro salute mea municipia coloniasque adisset, populum Romanum supplex obsecrasset, sententiam dixisset eam quam vos secuti mihi dignitatem meam reddidistis. vos me florentem semper ornastis, laborantem mutatione vestis et prope luctu vestro, quoad licuit, defendistis. nostra memoria senatores ne in suis quidem periculis mutare vestem solebant: in meo periculo senatus veste mutata fuit, quoad licuit per eorum edicta qui mea pericula non modo suo praesidio sed etiam vestra deprecatione nudarunt.

hodiernus autem dies nominatim ab ego magistratus statuo gratia sum ago et de privo unus qui pro salus meus municipium colonia adeo populus romanus supplex obsecro sententia dico is quam tu sequor ego dignitas meus reddo tu ego floreo semper orno laboro mutatio vestio et prope luctus vester quoad licet defendo noster memoria senator ne in suus quidem periculum muto vestis soleo in meus periculum senatus vestis muto sum quoad licet per is edico qui meus periculum non modo suus praesidium sed etiam vester deprecatio nudo


idemque postea, cum innumerabilis multitudo bonorum de Capitolio supplex ad eum sordidata venisset, cumque adulescentes nobilissimi cunctique equites Romani se ad lenonis impudicissimi pedes abiecissent, quo vultu cincinnatus ganeo non solum civium lacrimas verum etiam patriae preces repudiavit! neque eo contentus fuit, sed etiam in contionem escendit eaque dixit quae, si eius vir Catilina revixisset, dicere non esset ausus, se Nonarum Decembrium quae me consule fuissent clivique Capitolini poenas ab equitibus Romanis esse repetiturum. neque solum id dixit, sed quos ei commodum fuit compellavit, Lucium vero Lamiam, equitem Romanum, praestanti dignitate hominem et saluti meae pro familiaritate, rei publicae pro fortunis suis amicissimum, consul imperiosus exire ex urbe iussit. et cum vos vestem mutandam censuissetis cunctique mutassetis atque idem omnes boni iam ante fecissent, ille unguentis oblitus cum toga praetexta, quam omnes praetores aedilesque tum abiecerant, inrisit squalorem vestrum et luctum gratissimae civitatis, fecitque, quod nemo umquam tyrannus, ut quo minus occulte vestrum malum gemeretis nihil diceret, ne aperte incommoda patriae lugeretis ediceret.

idem postea cum innumerabilis multitudo bonus de capitolium supplex ad is sordido venio cum adulescens nobilis cunctus eques romanus sui ad leno impudicus pes abicio quo vultus cincinnatus ganeo non solus civis lacrima verus etiam patria prex repudio neque is contineo sum sed etiam in contio escendo is dico qui si is vir catilina revivo dico non sum audeo sui nonaris decembrium qui ego consul sum clivus capitolinus poena ab eques romanus sum repeto neque solus is dico sed qui is commodus sum compello lucius verus lamia eques romanus praesto dignitas homo et salus meus pro familiaritas res publicus pro fortuna suus amicus consul imperiosus exeo ex urbs iubeo et cum tu vestis muto censeo cunctus muto atque idem omnis bonus iam ante facio ille unguentum obliuiscor cum toga praetexo quam omnis praetor aedilis tum abicio irrideo squalor vester et luctus gratus civitas facio qui nemo umquam tyrannus ut quo paruus occulte vester malus gemo nihil dico ne apertus incommodus patria lugeo edico


quibus autem officiis T. Anni beneficia remunerabor? cuius omnis ratio, cogitatio, totus denique tribunatus nihil aliud fuit nisi constans perpetua fortis invicta defensio salutis meae. quid de P. Sestio loquar? qui suam erga me benivolentiam et fidem non solum animi dolore sed etiam corporis vulneribus ostendit. vobis vero, patres conscripti, singulis et egi et agam gratias: universis egi initio, quantum potui, satis ornate agere nullo modo possum. et quamquam sunt in me praecipua merita multorum, quae sileri nullo modo possunt, tamen huius temporis ac timoris mei non est conari commemorare beneficia in me singulorum; nam difficile est non aliquem, nefas quemquam praeterire. ego vos universos, patres conscripti, deorum numero colere debeo. sed ut in ipsis dis immortalibus non semper eosdem atque alias alios solemus et venerari et precari, sic in hominibus de me divinitus meritis: omnis erit aetas mihi ad eorum erga me merita praedicanda atque recolenda,

qui autem officium t annius beneficium remunero qui omnis ratio cogitatio totus denique tribunatus nihil alius sum nisi consto perpetuus fortis invictus defensio salus meus quis de p sestius loquor qui suus erga ego benevolentia et fides non solus animus dolor sed etiam corpus vulnus ostendo tu verus pater conscribo singuli et ago et ago gratia universus ago initium quantus possum satis orno ago nullus modo possum et quamquam sum in ego praecipuus mereo multus qui sileo nullus modo possum tamen hic tempus atque timor meus non sum conor commemoraris beneficium in ego singulus nam difficilis sum non aliquis nefas quisquam praetereo ego tu universi pater conscribo deus numerus colo debeo sed ut in ipse deus immortalis non semper idem atque alius alius solo et veneraris et precor sic in homo de ego divinitus meritum omnis sum aetas ego ad is erga ego mereo praedico atque recolo


quo quidem tempore, cum is excessisset qui caedi et flammae vobis auctoribus restiterat, cum ferro et facibus homines tota urbe volitantis, magistratuum tecta impugnata, deorum templa inflammata, summi viri et clarissimi consulis fascis fractos, fortissimi atque optimi tribuni plebis sanctissimum corpus non tactum ac violatum manu sed vulneratum ferro confectumque vidistis. qua strage non nulli permoti magistratus partim metu mortis, partim desperatione rei publicae paululum a mea causa recesserunt: reliqui fuerunt quos neque terror nec vis, nec spes nec metus, nec promissa nec minae, nec tela nec faces a vestra auctoritate, a populi Romani dignitate, a mea salute depellerent.

quo quidem tempus cum is excedo qui caedo et flamma tu auctor resto cum ferrum et fax homo totus urbs volito magistratus tectum impugno deus templum inflammo superus vir et clarus consul fascis frango fortis atque bonus tribunus plebs sancio corpus non tango atque violo manus sed vulnero ferrum confacio video qui strages non nullus permoveo magistratus pars metus mors pars desperatio res publicus paululum ab meus causa recedo reliquus sum qui neque terror neque volo neque spes neque metus neque promitto neque minae neque telum neque fax ab vester auctoritas ab populus romanus dignitas ab meus salus depello


pro me non ut pro P. Popilio, nobilissimo homine, adulescentes filii, non propinquorum multitudo populum Romanum est deprecata, non ut pro Q. Metello, summo et clarissimo viro, spectata iam adulescentia filius, non L. et C. Metelli, consulares, non eorum liberi, non Q. Metellus Nepos, qui tum consulatum petebat, non Luculli, Servilii, Scipiones, Metellarum filii flentes ac sordidati populo Romano supplicaverunt; sed unus frater, qui in me pietate filius, consiliis parens, amore, ut erat, frater inventus est, squalore et lacrimis et cotidianis precibus desiderium mei nominis renovari et rerum gestarum memoriam usurpari coegit. qui cum statuisset, nisi per vos me reciperasset, eandem subire fortunam atque idem sibi domicilium et vitae et mortis deposcere, tamen numquam nec magnitudinem negoti nec solitudinem suam nec vim inimicorum ac tela pertimuit.

pro ego non ut pro p popilius nobilis homo adulescens filius non propinquus multitudo populus romanus sum deprecor non ut pro q metellus superus et clarus vir specto iam adulescentia filius non l et que metellus consularis non is liber non q metellus nepos qui tum consulatus peto non lucullus servilius scipio metellaris filius fleo atque sordido populus romanus supplico sed unus frater qui in ego pietas filius consilium parens amor ut sum frater invenio sum squalor et lacrima et cottidianus prex desiderium meus nomen renovaris et res gero memoria usurparis cogo qui cum statuo nisi per tu ego recipero idem subeo fortuna atque idem sui domicilium et vita et mors deposco tamen numquam neque magnitudo negotium neque solitudo suus neque vis inimicus atque telum pertimesco


Cum vero in circo Flaminio non a tribuno plebis consul in contionem, sed a latrone archipirata productus esset, primum processit, qua auctoritate vir! vini somni stupri plenus, madenti coma, composito capillo, gravibus oculis, fluentibus buccis: pressa voce et temulenta, quod in civis indemnatos esset animadversum, id sibi dixit gravis auctor vehementissime displicere. Vbi nobis haec auctoritas tam diu tanta latuit? cur in lustris et helluationibus huius calamistrati saltatoris tam eximia virtus tam diu cessavit? nam ille alter Caesoninus calventius ab adulescentia versatus est in foro, cum eum praeter simulatam versutamque tristitiam nulla res commendaret, non consilium, non dicendi copia, non rei militaris, non cognoscendorum hominum studium, non liberalitas. quem praeteriens cum incultum horridum maestumque vidisses, etiam si agrestem et inhumanum existimares, tamen libidinosum et perditum non putares.

cos verus in circus flaminius non ab tribunus plebs consul in contio sed ab latro archipirata produco sum primus procedo qui auctoritas vir vinum somnium stuprum plenus madeo coma compono capillus gravis oculus fluo bucca premo vox et temulentus qui in civis indemnatus sum animadverto is sui dico gravis auctor vehemens displiceo vbi nos hic auctoritas tam diu tantus lateo cur in lustrum et helluatio hic calamistratus saltator tam eximius virtus tam diu cesso nam ille alter caesoninus calveo ab adulescentia verso sum in forum cum is praeter simulo versutus tristitia nullus res commendo non consilium non dico copia non res militaris non cognosco homo studium non liberalitas qui praetereo cum incultus horridus maestus video etiam si agrestis et inhumanus existimaris tamen libidinosus et perdo non puto


postea vero quam singulari et praestantissima virtute P. Lentuli consulis ex superioris anni caligine et tenebris lucem in re publica Kalendis Ianuariis dispicere coepistis, cum Q. Metelli, nobilissimi hominis atque optimi viri, summa dignitas, cum praetorum tribunorum plebis paene omnium virtus et fides rei publicae subvenisset, cum virtute gloria rebus gestis Cn. Pompeius omnium gentium, omnium saeculorum, omnis memoriae facile princeps tuto se venire in senatum arbitraretur, tantus vester consensus de salute mea fuit ut corpus abesset meum, dignitas iam in patriam revertisset.

postea verus quam singularis et praesto virtus p lentulis consul ex superus annus caligo et tenebrae lux in res publicus kalendae januarius dispicio coepio cum q metellus nobilis homo atque bonus vir summus dignitas cum praetor tribunus plebs paene omnis virtus et fides res publicus subvenio cum virtus gloria res gero cn pompejus omnis gens omnis saeculum omnis memoria facilis princeps tueor sui venio in senatus arbitror tantus vester consentio de salus meus sum ut corpus absum meus dignitas iam in patria revorto


itaque divinitus exstitit non modo salutis defensor, qui ante hoc unum beneficium fuerat inimicus, verum etiam adscriptor dignitatis meae. quo quidem die cum quadringenti decem septem essetis, magistratus autem omnes adessent, dissensit unus, is qui sua lege coniuratos etiam ab inferis excitandos putarat. atque illo die cum rem publicam meis consiliis conservatam gravissimis verbis et plurimis iudicassetis, idem consul curavit ut eadem a principibus civitatis in contione postero die dicerentur; cum quidem ipse egit ornatissime meam causam, perfecitque astante atque audiente Italia tota ut nemo cuiusquam conducti aut perditi vocem acerbam atque inimicam bonis posset audire.

itaque divinitus exsisto non modo salus defenso qui ante hic unus beneficium sum inimicus verus etiam adscriptor dignitas meus quo quidem dies cum quadringenti decem septem edo magistratus autem omnis adsum dissentio unus is qui suus lex conjuro etiam ab inferi excito puto atque ille dies cum res publicus meus consilium conservo gravis verbum et multus judico idem consul curo ut idem ab princeps civitas in contio posterus dies dico cum quidem ipse ago orno meus causa perficio asto atque audio italia totus ut nemo quisquam conduco aut perdo voco acerbus atque inimica bonus possum audio


itaque, patres conscripti, quod ne optandum quidem est homini, immortalitatem quandam per vos esse adepti videmur. quod enim tempus erit umquam cum vestrorum in nos beneficiorum memoria ac fama moriatur? qui illo ipso tempore cum vi ferro metu minis obsessi teneremini, non multo post discessum meum me universi revocavistis referente L. Ninnio, fortissimo atque optimo viro, quem habuit ille pestifer annus et maxime fidelem et minime timidum, si dimicare placuisset, defensorem salutis meae: postea quam vobis decernendi potestas non est permissa per eum tribunum plebis qui, cum per se rem publicam lacerare non posset, sub alieno scelere delituit, numquam de me siluistis, numquam meam salutem non ab iis consulibus qui vendiderant flagitavistis.

itaque pater conscribo qui ne opto quidem sum homo immortalitas quidam per tu sum adipiscor video qui enim tempus sum umquam cum vester in nos beneficus memoria atque fama morior qui ille ipse tempus cum vis ferrum metus minae obsedeo teneo non multus post discedo meus ego universus revoco refero l ninnius fortis atque bonus vir qui habeo ille pestifer annus et magnus fidelis et paruus timidus si dimicaris placeo defensor salus meus postea quam tu decerno potestas non sum permitto per is tribunus plebs qui cum per sui res publicus lacero non possum sub alienus scelus delitesco numquam de ego sileo numquam meus salus non ab is consul qui vendo flagito


qua re, cum me vestra auctoritas arcessierit, populus Romanus vocarit, res publica implorarit, Italia cuncta paene suis umeris reportarit, non committam, patres conscripti, ut, cum ea mihi sint restituta quae in potestate mea non fuerunt, ea non habeam quae ipse praestare possim, praesertim cum illa amissa reciperarim, virtutem et fidem numquam amiserim.

qui res cum ego vester auctoritas arcessierit populus romanus voco res publicus imploro italia cunctus paene suus umerus reporto non committo pater conscribo ut cum is ego sum restituo qui in potestas meus non sum is non habeo qui ipse praesto possum praesertim cum ille amitto recipero virtus et fides numquam amitto


nondum palam factum erat occidisse rem publicam, cum tibi arbitria funeris solvebantur: uno eodemque tempore domus mea diripiebatur, ardebat, bona ad vicinum consulem de Palatio, de Tusculano ad item vicinum alterum consulem deferebantur cum, isdem operis suffragium ferentibus, eodem gladiatore latore, vacuo non modo a bonis sed etiam a liberis atque inani foro, ignaro populo Romano quid ageretur, senatu vero oppresso et adflicto, duobus impiis nefariisque consulibus aerarium provinciae legiones imperia donabantur. Horum consulum ruinas vos consules vestra virtute fulsistis, summa tribunorum plebis praetorumque fide et diligentia sublevati.

nondum palam facio sum occido res publicus cum tu arbitrium funus solvo unus idem tempus domus meus diripio ardeo bonus ad vicinus consul de palatium de tusculanus ad item vicinus alter consul defero cum idem opus suffragium fero idem gladiator lator vacuus non modo ab bonus sed etiam ab liber atque inanis forum ignarus populus romanus quis ago senatus verus opprimo et affligo duo impius nefarius consul aerarius provincia legio imperium dono horus consul ruina tu consul vester virtus fulcio summus tribunus plebs praetor fides et diligentia sublevo


iam ceterorum officia ac studia vidistis, quam cupidus mei C. Cestilius, quam studiosus vestri, quam non varius fuerit in causa. quid M. Cispius? cui ego ipsi parenti fratrique eius sentio quantum debeam; qui, cum a me voluntas eorum in privato iudicio esset offensa, publici mei benefici memoria privatam offensionem oblitteraverunt. iam T. Fadius, qui mihi quaestor fuit, M. Curtius, cuius ego patri quaestor fui, studio amore animo huic necessitudini non defuerunt. multa de me C. Messius et amicitiae et rei publicae causa dixit: legem separatim initio de salute mea promulgavit.

iam ceterus officium atque studium video quam cupidus meus que cestilius quam studiosus vester quam non varius sum in causa quis m cispius qui ego ipse parens frater is sentio quantus debeo qui cum ab ego voluntas is in privo iudicium sum offendo publicus meus beneficus memoria privo offensio oblittero iam t fadius qui ego quaestor sum m curtus qui ego pater quaestor sum studium amor animus hic necessitudo non desum multus de ego que messus et amicitia et res publicus causa dico lex separatim initium de salus meus promulgo


cuius mei sensus certissimus testis est hic idem qui custos capitis fuit, Cn. Plancius, qui omnibus provincialibus ornamentis commodisque depositis totam suam quaesturam in me sustentando et conservando conlocavit. qui si mihi quaestor imperatori fuisset, in fili loco fuisset; nunc certe erit in parentis, cum fuerit consors non imperi sed doloris mei.

qui meus sensus certus testis sum hic idem qui custos capio sum cn plancius qui omnis provincial ornamentum commodus depono totus suus quaestura in ego sustento et conservo conloco qui si ego quaestor imperator sum in filis locus sum nunc certus sum in parens cum sum consors non imperium sed dolor meus


di immortales, quantum mihi beneficium dedisse videmini, quod hoc anno P. Lentulus consul populi Romani fuit! quanto maius dedissetis si superiore anno fuisset! nec enim eguissem medicina consulari, nisi consulari vulnere concidissem. audieram ex sapientissimo homine atque optimo civi et viro, Q. Catulo, non saepe unum consulem improbum, duo vero numquam excepto illo Cinnano tempore fuisse; qua re meam causam semper fore firmissimam dicere solebat, dum vel unus in re publica consul esset; quod vere dixerat si illud de duobus consulibus, quod ante in re publica non fuerat, perenne ac proprium manere potuisset. quod si Q. Metellus illo tempore consul fuisset , dubitatis quo animo fuerit in me conservando futurus, cum in restituendo auctorem fuisse adscriptoremque videatis?

deus immortalis quantus ego beneficium do video qui hic annus p lentulus consul populus romanus sum quantus magnus do si superus annus sum neque enim egeo medicina consularis nisi consularis vulnus concido audio ex sapio homo atque bonus cieo et vir q catulus non saepe unus consul improbus duo verus numquam excipio ille cinnanus tempus sum qui res meus causa semper sum firmus dico soleo dum vel unus in res publicus consul sum qui verus dico si ille de duo consul qui ante in res publicus non sum perenne atque proprius maneo possum qui si q metellus ille tempus consul sum dubito quo animus sum in ego conservo sum cum in restituo auctor sum adscriptoremque video


si, patres conscripti, pro vestris immortalibus in me fratremque meum liberosque nostros meritis parum vobis cumulate gratias egero, quaeso obtestorque ne meae naturae potius quam magnitudini vestrorum beneficiorum id tribuendum putetis. quae tanta enim potest exsistere ubertas ingeni, quae tanta dicendi copia, quod tam divinum atque incredibile genus orationis, quo quisquam possit vestra in nos universa promerita non dicam complecti orando, sed percensere numerando? qui mihi fratrem optatissimum, me fratri amantissimo, liberis nostris parentes, nobis liberos, qui dignitatem, qui ordinem, qui fortunas, qui amplissimam rem publicam, qui patriam, qua nihil potest esse iucundius, qui denique nosmet ipsos nobis reddidistis.

si pater conscribo pro vester immortalis in ego frater meus liber noster meritum parum tu cumulo gratia ago quaeso obtestor ne meus natura potis quam magnitudo vester beneficus is tribuo puteo qui tantus enim possum exsisto ubertas ingenium qui tantus dico copia qui tam divinus atque incredibilis genus oratio quo quisquam possum vester in nos universus promereo non dico complector oro sed percenseo numero qui ego frater opto ego frater amo liber noster parens nos liber qui dignitas qui ordo qui fortuna qui amplus res publicus qui patria qui nihil possum sum jucundus qui denique nos ipse nos reddo


quis enim ullam ullius boni spem haberet in eo cuius primum tempus aetatis palam fuisset ad omnis libidines divulgatum? qui ne a sanctissima quidem parte corporis potuisset hominum impuram intemperantiam propulsare? qui cum suam rem non minus strenue quam postea publicam confecisset, egestatem et luxuriem domestico lenocinio sustentavit? qui nisi in aram tribunatus confugisset, neque vim praetoris nec multitudinem creditorum nec bonorum proscriptionem effugere potuisset? qui in magistratu nisi rogationem de piratico bello tulisset, profecto egestate et improbitate coactus piraticam ipse fecisset, ac minore quidem cum rei publicae detrimento quam quod intra moenia nefarius hostis praedoque versatus est? quo inspectante ac sedente legem tribunus plebis tulit ne auspiciis obtemperaretur, ne obnuntiare concilio aut comitiis, ne legi intercedere liceret, ut lex Aelia et Fufia ne valeret, quae nostri maiores certissima subsidia rei publicae contra tribunicios furores esse voluerunt?

quis enim ullus ullus bonus spes habeo in is qui primus tempus aetas palam sum ad omnis libido divulgo qui ne ab sancio quidem pars corpus possum homo impurus intemperantia propulsaris qui cum suus res non paruus strenuus quam postea publicus confacio egestas et luxurio domesticus lenocinium sustento qui nisi in ara tribunatus confugio neque vis praetor neque multitudo creditor neque bonus proscriptio effugio possum qui in magistratus nisi rogatio de piraticus bellum fero profecto egestas et improbitas cogo piratica ipse facio atque paruus quidem cum res publicus detrimentum quam qui intra moenia nefarius hostis praedo verso sum quo inspecto atque sedeo lex tribunus plebs fero ne auspicium obtempero ne obnuntiaris concilio aut comitium ne lego intercedo licet ut lex aelia et fufius ne valeo qui noster magnus certus subsidium res publicus contra tribunicius furor sum volo


Cum hoc homine an cum stipite in foro constitisses, nihil crederes interesse: sine sensu, sine sapore, elinguem, tardum, inhumanum negotium, Cappadocem modo abreptum de grege venalium diceres. idem domi quam libidinosus, quam impurus, quam intemperans, non ianua receptis sed pseudothyro intromissis voluptatibus! Cum vero etiam litteris studere incipit et belua immanis cum Graeculis philosophari, tum est Epicureus non penitus illi disciplinae, quaecumque est, deditus, sed captus uno verbo voluptatis. habet autem magistros non ex istis ineptis qui dies totos de officio ac de virtute disserunt, qui ad laborem, ad industriam, ad pericula pro patria subeunda adhortantur, sed eos qui disputent horam nullam vacuam voluptate esse debere, in omni parte corporis semper oportere aliquod gaudium delectationemque versari.

cos hic homo an cum stipes in forum consto nihil credo intersum sine sentio sine sapor elinguo tardus inhumanus negotium cappadocis modo arrepo de grex venalis dico idem domus quam libidinosus quam impurus quam intempero non ianua recipio sed pseudothyrum intromitto voluptas cos verus etiam littera studeo incipio et belua immanis cum graeculus philosopharis tum sum epicureus non penitus ille disciplina quicumque sum dedo sed capio unus verbum voluptas habeo autem magister non ex iste ineptus qui dies totus de officium atque de virtus dissero qui ad labor ad industria ad periculum pro patria subeo adhortor sed is qui disputo hora nullus vacuus voluptas sum debeo in omnis pars corpus semper oportet aliqui gaudium delectatio versaris


Luci Piso, tune ausus es isto oculo, non dicam isto animo, ista fronte, non vita, tanto supercilio, non enim possum dicere tantis rebus gestis, cum A. Gabinio consociare consilia pestis meae? non te illius unguentorum odor, non vini anhelitus, non frons calamistri notata vestigiis in eam cogitationem adducebat, ut cum illius re similis fuisses, frontis tibi integimento ad occultanda tanta flagitia diutius uti non liceret? Cum hoc coire ausus es ut consularem dignitatem, ut rei publicae statum, ut senatus auctoritatem, ut civis optime meriti fortunas provinciarum foedere addiceres? te consule, tuis edictis et imperiis senatui populi Romani non est licitum non modo sententiis atque auctoritate sua, sed ne luctu quidem ac vestitu rei publicae subvenire?

lucius piso tu audeo sum iste oculus non dico iste animus iste frons non vito tantus supercilium non enim possum dico tantus res gero cum ab gabinius consociaris consilium pestis meus non tu ille unguentor odor non vinum anhelitus non frons calamister noto vestigium in is cogitatio adduco ut cum ille res similis sum frons tu integimento ad occulto tantus flagitium diu uti non licet cos hic coeo audeo sum ut consularis dignitas ut res publicus status ut senatus auctoritas ut civis optume mereo fortuna provinciaris foedus addico tu consul tuus edico et imperium senatus populus romanus non sum liceo non modo sententia atque auctoritas suus sed ne luctus quidem atque vestio res publicus subvenio


Capuaene te putabas, in qua urbe domicilium quondam superbiae fuit, consulem esse, sicut eras eo tempore, an Romae, in qua civitate omnes ante vos consules senatui paruerunt? tu es ausus in circo Flaminio productus cum tuo illo pari dicere te semper misericordem fuisse? quo verbo senatum atque omnis bonos, tum cum a patria pestem depellerent, crudelis demonstrabas fuisse. tu misericors me, adfinem tuum, quem comitiis praerogativae primum custodem praefeceras, quem Kalendis Ianuariis tertio loco sententiam rogaras, constrictum inimicis rei publicae tradidisti; tu meum generum, propinquum tuum, tu adfinem tuam, filiam meam, superbissimis et crudelissimis verbis a genibus tuis reppulisti; idemque tu clementia ac misericordia singulari, cum ego una cum re publica non tribunicio sed consulari ictu concidissem, tanto scelere tantaque intemperantia fuisti ut ne unam quidem horam interesse paterere inter meam pestem et tuam praedam, saltem dum conticisceret illa lamentatio et gemitus urbis!

capua tu puto in qui urbs domicilium quondam superbia sum consul sum sicut sum is tempus an roma in qui civitas omnis ante tu consul senatus pareo tu sum audeo in circus flaminius produco cum tuus ille par dico tu semper misericordem sum quo verbum senatus atque omnis bonus tum cum ab patria pestis depello crudelis demonstro sum tu misericors ego affinis tuus qui comitium praerogativa primus custos praeficio qui kalendae januarius tertius locus sententia rogo constringo inimicus res publicus trado tu meus gener propinquus tuus tu affinis tuus filia meus superbus et crudelis verbum ab genu tuus repello idem tu clemens atque misericordia singularis cum ego unus cum res publicus non tribunicius sed consularis ictus concido tantus scelus tantus intemperantia sum ut ne unus quidem hora intersum pateo inter meus pestis et tuus praeda saltem dum conticisceret ille lamentatio et gemitus urbs


quod si mihi nullum aliud esset officium in omni vita reliquum nisi ut erga duces ipsos et principes atque auctores salutis meae satis gratus iudicarer, tamen exiguum reliquae vitae tempus non modo ad referendam verum etiam ad commemorandam gratiam mihi relictum putarem. quando enim ego huic homini ac liberis eius, quando omnes mei gratiam referent? quae memoria, quae vis ingeni, quae magnitudo observantiae tot tantisque beneficiis respondere poterit? qui mihi primus adflicto et iacenti consularem fidem dextramque porrexit, qui me a morte ad vitam, a desperatione ad spem, ab exitio ad salutem vocavit, qui tanto amore in me, studio in rem publicam fuit ut excogitaret quem ad modum calamitatem meam non modo levaret sed etiam honestaret. quid enim magnificentius, quid praeclarius mihi accidere potuit quam quod illo referente vos decrevistis, ut cuncti ex omni Italia, qui rem publicam salvam vellent, ad me unum, hominem fractum et prope dissipatum, restituendum et defendendum venirent? ut, qua voce ter omnino post Romam conditam consul usus esset pro universa re publica apud eos solum qui eius vocem exaudire possent, eadem voce senatus omnis ex omnibus agris atque oppidis civis totamque Italiam ad unius salutem defendendam excitaret.

qui si ego nullus alius sum officium in omnis vito reliquus nisi ut erga dux ipse et princeps atque auctor salus meus satis gratus judico tamen exiguus reliquus vita tempus non modo ad refero verus etiam ad commemoro gratia ego relinquo puto quando enim ego hic homo atque liber is quando omnis meus gratia refero qui memoria qui volo ingenium qui magnitudo observantia tot tantus beneficium respondeo possum qui ego primus affligo et jaceo consularis fides dexter porrigo qui ego ab mors ad vita ab desperatio ad spes ab exitium ad salus voco qui tantus amor in ego studium in res publicus sum ut excogito qui ad modus calamitas meus non modo levo sed etiam honesto quis enim magnificentius quis praeclarus ego accido possum quam qui ille refero tu decerno ut cunctus ex omnis italia qui res publicus salvus volo ad ego unus homo frango et prope dissipatum restituo et defendo venio ut qui vox ter omnino post roma condo consul utor sum pro universus res publicus apud is solus qui is voco exaudio possum idem vox senatus omnis ex omnis ager atque oppidum civis totus italia ad unus salus defendo excito


quapropter, patres conscripti, quoniam in rem publicam sum pariter cum re publica restitutus, non modo in ea defendenda nihil minuam de libertate mea pristina, sed etiam adaugebo. etenim si eam tum defendebam cum mihi aliquid illa debebat, quid nunc me facere oportet cum ego illi plurimum debeo? nam quid est quod animum meum frangere aut debilitare possit, cuius ipsam calamitatem non modo nullius delicti, sed etiam divinorum in rem publicam beneficiorum testem esse videatis? nam importata est quia defenderam civitatem, et mea voluntate suscepta est, ne a me defensa res publica per eundem me extremum in discrimen vocaretur.

quapropter pater conscribo quoniam in res publicus sum pariter cum res publicus restituo non modo in is defendo nihil minuo de libertas meus pristinus sed etiam adaugeo etenim si is tum defendo cum ego aliquis ille debeo quis nunc ego facio oportet cum ego ille multus debeo nam quis sum qui animus meus frango aut debilitaris possum qui ipse calamitas non modo nullus delictum sed etiam divinus in res publicus beneficus testo sum video nam importo sum quia defendo civitas et meus voluntas suscipio sum ne ab ego defendo res publicus per idem ego exter in discrimen voco


Q. Fabricius si, quae de me agere conatus est, ea contra vim et ferrum perficere potuisset, mense Ianuario nostrum statum reciperassemus; quem ad salutem meam voluntas impulit, vis retardavit, auctoritas vestra revocavit. iam vero praetores quo animo in me fuerint vos existimare potuistis, cum L. Caecilius privatim me suis omnibus copiis studuerit sustentare, publice promulgarit de mea salute cum conlegis paene omnibus, direptoribus autem bonorum meorum in ius adeundi potestatem non fecerit. M. autem Calidius statim designatus sententia sua quam esset cara sibi mea salus declaravit.

q fabricius si qui de ego ago conor sum is contra vis et ferrum perficio possum mensis januarius nos status recipero qui ad salus meus voluntas impello volo retardo auctoritas vester revoco iam verus praetor quo animus in ego sum tu existimaris possum cum l caecilius privatim ego suus omnis copia studeo sustentaris publicus promulgo de meus salus cum collega paene omnis direptor autem bonus meus in ius adeo potestas non facio m autem calidus statim designo sententia suus quam sum carus sui meus salus declaro


omnia officia C. Septimi, Q. Valeri, P. Crassi, Sex. Quinctili, C. Cornuti summa et in me et in rem publicam constiterunt. quae cum libenter commemoro, tum non invitus non nullorum in me nefarie commissa praetereo. non est mei temporis iniurias meminisse, quas ego etiam si ulcisci possem, tamen oblivisci mallem: alio transferenda mea tota vita est, ut bene de me meritis referam gratiam, amicitias igni perspectas tuear, cum apertis hostibus bellum geram, timidis amicis ignoscam, proditores indicem, dolorem profectionis meae reditus dignitate consoler.

omnis officium que septimius q valerius p crassus sex quinctilis que cornutus summus et in ego et in res publicus consto qui cum libet commemoro tum non invitus non nullus in ego nefarius committo praetereo non sum meus tempus injuria memini qui ego etiam si ulciscor possum tamen obliviscor malo alius transfero meus totus vito sum ut bene de ego meritum refero gratia amicitia ignis perspicio tueor cum apertus hostis bellum gero timidus amicus ignosco proditor index dolor profectio meus redeo dignitas consolo


princeps P. Lentulus, parens ac deus nostrae vitae fortunae memoriae nominis, hoc specimen virtutis, hoc indicium animi, hoc lumen consulatus sui fore putavit, si me mihi, si meis, si vobis, si rei publicae reddidisset. qui ut est designatus, numquam dubitavit sententiam de salute mea se et re publica dignam dicere: cum a tribuno plebis vetaretur, cum praeclarum caput recitaretur ne quis ad vos referret, ne quis decerneret, ne disputaret, ne loqueretur, ne pedibus iret, ne scribendo adesset, totam illam, ut ante dixi, proscriptionem non legem putavit, qua civis optime de re publica meritus nominatim sine iudicio una cum senatu rei publicae esset ereptus. Vt vero iniit magistratum, non dicam quid egit prius, sed quid omnino egit aliud nisi ut me conservato vestram in posterum dignitatem auctoritatemque sanciret?

princeps p lentulus parens atque deus noster vita fortuna memoria nomen hic specimen virtus hic indicium animus hic lumen consulatus suus sum puto si ego ego si meus si tu si res publicus reddo qui ut sum designo numquam dubito sententia de salus meus sui et res publicus dignus dico cum ab tribunus plebs veto cum praeclaris caput recito ne quis ad tu refero ne quis decerno ne disputo ne loquor ne pes eo ne scribo adsum totus ille ut ante dico proscriptio non lex puto qui civis optume de res publicus mereor nominatim sine iudicium unus cum senatus res publicus sum eripio vt verus ineo magistratus non dico quis ago prior sed quis omnino ago alius nisi ut ego conservo vester in posterus dignitas auctoritas sancio


his utitur quasi praefectis libidinum suarum, hi voluptates omnis vestigant atque odorantur, hi sunt conditores instructoresque convivi, idem expendunt atque aestimant voluptates sententiamque dicunt et iudicant quantum cuique libidini tribuendum esse videatur. Horum ille artibus eruditus ita contempsit hanc prudentissimam civitatem ut omnis suas libidines, omnia flagitia latere posse arbitraretur, si modo vultum importunum in forum detulisset. is nequaquam me quidem—cognoram enim propter Pisonum adfinitatem quam longe hunc ab hoc genere cognatio materna Transalpini sanguinis abstulisset— sed vos populumque Romanum non consilio neque eloquentia, quod in multis saepe accidit, sed rugis supercilioque decepit.

hic uto quasi praefectus libido suus hic voluptas omnis vestigo atque odoro hic sum conditor instructor convivo idem expendo atque aestimo voluptas sententia dico et judico quantus quisque libido tribuo sum video horus ille ars erudio ita contemno hic prudens civitas ut omnis suus libido omnis flagitium lateo possum arbitror si modo vultus importunus in forum defero is nequaquam ego quidem cognosco enim propter piso adfinitas quam longus hic ab hic genus cognatio maternus transalpinus sanguis aufero sed tu populus romanus non consilium neque eloquentia qui in multus saepe accido sed rugio supercilium decipio