Pro C. Rabirio Postumo

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


in celeberrimo oppido, in tunica pulla saepe vidi, ibidem multi viderunt chlamydatum illum L. Sullam imperatorem. L. vero Scipionis, qui bellum in Asia gessit Antiochumque devicit, non solum cum chlamyde sed etiam cum crepidis in Capitolio statuam videtis; quorum impunitas fuit non modo a iudicio sed etiam a sermone. facilius certe P. Rutilium Rufum necessitatis excusatio defendet; qui cum a Mithridate Mytilenis oppressus esset, crudelitatem regis in togatos vestitus mutatione vitavit. ergo ille P. Rutilius qui documentum fuit hominibus nostris virtutis, antiquitatis, prudentiae, consularis homo soccos habuit et pallium; nec vero id homini quisquam sed tempori adsignandum putavit; Postumo crimen vestitus adferet is in quo spes fuit posse sese aliquando ad fortunas suas pervenire?

in celeber oppidum in tunica pullo saepe video ibidem multus video chlamydatus ille l sulla imperator l verus scipio qui bellum in asia gero antiochus devinco non solus cum chlamys sed etiam cum crepida in capitolium statua video qui impunis sum non modo ab iudicium sed etiam ab sermo facilis certus p rutilius rufus necessitas excusatio defendo qui cum ab mithridates mytilenae opprimo sum crudelitas rex in togatus vestio mutatio vito ergo ille p rutilus qui documentum sum homo noster virtus antiquitas prudentia consularis homo soccus habeo et pallium neque verus is homo quisquam sed tempus adsigno puto postumus crimen vestio affero is in quo spes sum possum sui aliquando ad fortuna suus pervenio


satis multa hominibus non iniquis haec esse debent, nimis etiam multa vobis quos aequissimos esse confidimus. sed ut omnium vel suspicioni vel malivolentiae vel crudelitati satis fiat: occultat pecuniam Postumus, latent regiae divitiae. ecquis est ex tanto populo qui bona C. Rabiri Postumi nummo sestertio sibi addici velit? sed miserum me, quanto hoc dixi cum dolore! hem, Postume, tune es C. Curti filius, C. Rabiri iudicio et voluntate filius, natura sororis? tune ille in omnis tuos liberalis, cuius multos bonitas locupletavit, qui nihil profudisti, nihil ullam in libidinem contulisti? tua, Postume, nummo sestertio a me addicuntur? O meum miserum acerbumque praeconium!

satis multus homo non iniquus hic sum debeo nimis etiam multus tu qui aequus sum confido sed ut omnis vel suspicio vel malevolentia vel crudelitas satis fio occulto pecunia postumus lateo regia divitiae ecquis sum ex tantus populus qui bonus que rabirius postumius nummus sestertius sui addico volo sed miser ego quantus hic dico cum dolor hem postumus tu sum que curtius filius que rabirius iudicium et voluntas filius natura soror tu ille in omnis tuus liberalis qui multus bonitas locupleto qui nihil profundo nihil ullus in libido confero tuus postumus nummus sestertius ab ego addico o meus miser acerbus praeconium


at permutata aliquando pecunia est, delatae naves Postumi Puteolos sunt, auditae visaeque merces. fallaces quidem et fucosae e chartis et linteis et vitro; quibus cum multae naves refertae fuissent, naulum non potuit parari. cataplus ille Puteolanus, sermo illius temporis, vectorumque cursus atque ostentatio, tum subinvisum apud malivolos Postumi nomen propter opinionem pecuniae nescio quam aestatem unam, non pluris, auris refersit istis sermonibus.

at permuto aliquando pecunia sum defero navo postumius puteoli sum audio video merces fallax quidem et fucosus e charta et linteum et vitrum qui cum multus navo refercio sum naulis non possum paro cataplus ille puteolanus sermo ille tempus veho curro atque ostentatio tum subinvideo apud malevolus postumius nomen propter opinio pecunia nescio quam aestas unus non multus auris refercio iste sermo


nunc vos, equites Romani, videte. scitis me ortum e vobis omnia semper sensisse pro vobis. nihil horum sine magna cura et summa caritate vestri ordinis loquor. Alius alios homines et ordines, ego vos semper complexus sum. moneo et praedico, integra re causaque denuntio, omnis homines deosque testor: dum potestis, dum licet, providete ne duriorem vobis condicionem statuatis ordinique vestro quam ferre possitis. serpet hoc malum, mihi credite, longius quam putatis.

nunc tu eques romanus video scio ego orior e tu omnis semper sentio pro tu nihil hic sine magnus cura et summus caritas vester ordo loquor alius alius homo et ordo ego tu semper complexus sum moneo et praedico integer res causa denuntio omnis homo deus testo dum possum dum licet provideo ne durus tu condicio statuo ordo vester quam fero possum serpo hic malus ego credo longus quam puto


quod si creditor est in culpa, non is qui improbe credita pecunia usus est, damnetur is qui fabricatus gladium est et vendidit, non is qui illo gladio civem aliquem interemit. quam ob rem neque tu, C. Memmi, hoc facere debes ut senatum, cuius auctoritati te ab adulescentia dedidisti, in tanta infamia versari velis, neque ego id quod non agitur defendere. Postumi enim causa, quaecumque est, seiuncta a senatu est.

qui si creditor sum in culpa non is qui improbus credo pecunia utor sum damno is qui fabrico gladius sum et vendo non is qui ille gladius civis aliquis interimo quam ob res neque tu que memmius hic facio debeo ut senatus qui auctoritas tu ab adulescentia dedo in tantus infamia versaris velis neque ego is qui non ago defendo postumius enim causa quicumque sum sejungo ab senatus sum


at dioecetes fuit regius. et quidem in custodia etiam fuit regia et vis vitae eius adlata paene est; multa praeterea quae libido regis, quae necessitas coegit perferre, pertulit. quarum omnium rerum una reprehensio est quod regnum intrarit, quod potestati se regis commiserit. verum si quaerimus, stulte. quid enim stultius quam equitem Romanum ex hac urbe, huius, inquam, rei publicae civem, quae est una maxime et fuit semper libera, venire in eum locum ubi parendum alteri et serviendum sit?

at dioecetes sum regius et quidem in custodia etiam sum regius et volo vita is affero paene sum multus praeterea qui libido rex qui necessitas cogo perfero perfero qui omnis res unus reprehensio sum qui regnum intro qui potestas sui rex committo verus si quaero stultus quis enim stultus quam eques romanus ex hic urbs hic inquam res publicus civis qui sum unus magnus et sum semper liber venio in is locus ubi pareo alter et servio sum


at hoc etiam optat miser ut vel condemnetur a vobis, si ita bona veneant ut solidum suum cuique solvatur. nihil iam aliud nisi fidem curat, nec vos huic, si iam oblivisci vestrae mansuetudinis volueritis, quicquam praeterea potestis eripere. quod, iudices, ne faciatis oro obtestorque vos, atque eo magis, si adventicia pecunia petitur ab eo cui sua non redditur. nam in eum cui misericordia opitulari debebat invidia quaesita est.

at hic etiam opto miser ut vel condemno ab tu si ita bonus veneant ut solidus suus quisque solvo nihil iam alius nisi fides curo neque tu hic si iam obliviscor vester mansuetudo volo quisquam praeterea possum eripio qui iudex ne facio oro obtestor tu atque is magis si adventicius pecunia peto ab is qui suus non reddo nam in is qui misericordia opitularis debeo invidia quaero sum


ubi est igitur sapientia iudicis? in hoc, ut non solum quid possit, sed etiam quid debeat, ponderet nec quantum sibi permissum meminerit solum, sed etiam quatenus commissum sit. datur tibi tabella iudici. qua lege? Iulia de pecuniis repetundis. quo de reo? de equite Romano. at iste ordo lege ea non tenetur. illo, inquit, capite: quo ea pecunia pervenerit. nihil audisti in Postumum, cum in Gabinium iudex esses, nihil Gabinio damnato, cum in eum litis aestimares. at nunc audio. reus igitur Postumus est ea lege qua non modo ipse sed totus etiam ordo solutus ac liber est.

ubi sum igitur sapientia judex in hic ut non solus quis possum sed etiam quis debeo pondero neque quantus sui permitto memini solus sed etiam quatenus committo sum do tu tabella judicium qui lex julius de pecunia repeto quo de reor de eques romanus at iste ordo lex is non teneo ille inquam caput quo is pecunia pervenio nihil audio in postumus cum in gabinius iudex sum nihil gabinius damno cum in is lis aestimaris at nunc audio reus igitur postumus sum is lex qui non modo ipse sed totus etiam ordo soluo atque liber sum


tu, inquit, Gabinium ut regem reduceret impulisti. non patitur mea me iam fides de Gabinio gravius agere. quem enim ex tantis inimicitiis receptum in gratiam summo studio defenderim, hunc adflictum violare non debeo. Quocum me si ante Cn. Pompei auctoritas in gratiam non reduxisset, nunc iam ipsius fortuna reduceret.

tu inquam gabinius ut rex reduco impello non patior meus ego iam fides de gabinius gravis ago qui enim ex tantus inimicitia recipio in gratia superus studium defendo hic affligo violaris non debeo qui ego si ante cn pompejus auctoritas in gratia non reduco nunc iam ipse fortuna reduco


fuit enim pueris nobis huius pater, C. Curtius, princeps ordinis equestris, fortissimus et maximus publicanus, cuius in negotiis gerendis magnitudinem animi non tam homines probassent, nisi in eodem benignitas incredibilis fuisset, ut in augenda re non avaritiae praedam, sed instrumentum bonitati quaerere videretur.

sum enim puer nos hic pater que curtus princeps ordo equester fortis et magnus publicanus qui in negotium gero magnitudo animus non tam homo probo nisi in idem benignitas incredibilis sum ut in augeo res non avaritia praeda sed instrumentum bonitas quaero video


hoc vos, equites Romani, ius a patribus acceptum amittetis? moneo ne faciatis. rapientur homines in haec iudicia ex omni non modo invidia sed sermone malivolorum, nisi cavetis. si iam vobis nuntiaretur in senatu sententias dici ut his legibus teneremini, concurrendum ad curiam putaretis; si lex ferretur, convolaretis ad rostra. vos senatus liberos hac lege esse voluit, populus numquam adligavit, soluti huc convenistis; ne constricti discedatis cavete.

hic tu eques romanus ius ab pater accipio amitto moneo ne facio rapio homo in hic iudicium ex omnis non modo invidia sed sermo malevolus nisi caveo si iam tu nuntio in senatus sententia dico ut hic lex teneo concurro ad curia puto si lex fero convolo ad rostrum tu senatus liber hic lex sum volo populus numquam adligo soluo huc convenio ne constringo discedo cavete


Qvo ea pecvnia pervenerit non suis propriis iudiciis in reum facti condemnari solent. itaque si aut praedes dedisset Gabinius aut tantum ex eius bonis quanta summa litium fuisset populus recepisset, quamvis magna ad Postumum ab eo pecunia pervenisset, non redigeretur; ut intellegi facile possit, quod ex ea pecunia quae ad aliquem reum qui damnatus est venisset, pervenisse ad aliquem in illo primo iudicio planum factum sit, id hoc genere iudici redigi solere. nunc vero quid agitur? ubi terrarum sumus? quid tam perversum, tam praeposterum dici aut excogitari potest?

qvo is pecvnia pervenio non suus proprius iudicium in reus facio condemnaris soleo itaque si aut praedo do gabinus aut tantus ex is bonus quantus summus lis sum populus recipio quivis magnus ad postumus ab is pecunia pervenio non redigo ut intellego facilis possum qui ex is pecunia qui ad aliquis reus qui damno sum venio pervenio ad aliquis in ille primus iudicium planus facio sum is hic genus judicium redigo soleo nunc verus quis ago ubi terra sum quis tam perverto tam praeposterus dico aut excogitaris possum


nam ut ventum est Alexandream, iudices, haec una ratio a rege proposita Postumo est servandae pecuniae, si curationem et quasi dispensationem regiam suscepisset. id autem facere non poterat, nisi dioecetes—hoc enim nomine utitur qui ea regit—esset constitutus. odiosum negotium Postumo videbatur, sed erat nulla omnino recusatio; molestum etiam nomen ipsum, sed res habebat nomen hoc apud illos, non hic imposuerat. oderat vestitum etiam illum, sed sine eo nec nomen illud poterat nec munus tueri. ergo aderat vis ut ait poeta ille noster, quae summas frangit infirmatque opes.

nam ut venio sum alexandrea iudex hic unus ratio ab rex propono postumus sum servo pecunia si curatio et quasi dispensatio regia suscipio is autem facio non possum nisi dioecetes hic enim nomen uto qui is rego sum constituo odiosus negotium postumus video sed sum nullus omnino recusatio molestus etiam nomen ipse sed res habeo nomen hic apud ille non hic impono odi vestio etiam ille sed sine is neque nomen ille possum neque munus tueor ergo adsum volo ut aio poeta ille noster qui superus frango infirmo ops


nam, si Postumo fraudi fuerit, qui nec tribunus nec praefectus nec ex Italia comes nec familiaris Gabini fuit, quonam se modo defendent posthac qui vestri ordinis cum magistratibus nostris fuerint his causis implicati?

nam si postumus fraus sum qui neque tribunus neque praefectus neque ex italia comes neque familiaris gabinus sum quonam sui modo defendo posthac qui vester ordo cum magistratus noster sum hic causa implicati


plane confiteor fieri nihil posse dementius quam scientem in eum locum venire ubi libertatem sis perditurus. sed huius ipsius facti stultitiam alia iam superior stultitia defendit, quae facit ut hoc stultissimum facinus, quod in regnum venerit, quod se regi commiserit, sapienter factum esse videatur, si quidem non tam semper stulti quam sero sapientis est, cum stultitia sua impeditus sit, quoquo modo possit se expedire.

planus confiteor fio nihil possum demens quam scio in is locus venio ubi libertas sum perdo sed hic ipse facio stultitia alius iam superus stultitia defendo qui facio ut hic stultus facinus qui in regnum venio qui sui rex committo sapienter facio sum video si quidem non tam semper stultus quam serus sapio sum cum stultitia suus impedio sum quisquis modo possum sui expedio


age, si is qui non dixit solet, etiamne is solet qui laudavit? isdem testibus, et quidem non productis, sed dictis testium recitatis, quasi praeiudicata res ad has causas deferri solet. et ait etiam meus familiaris et necessarius eandem causam Alexandrinis fuisse cur laudarent Gabinium quae mihi fuerit cur eundem defenderem. mihi, C. Memmi, causa defendendi Gabini fuit reconciliatio gratiae. neque me vero paenitet mortalis inimicitias, sempiternas amicitias habere.

ago si is qui non dico soleo etiam is soleo qui laudo idem testis et quidem non produco sed dictum testis recitas quasi praejudico res ad hic causa defero soleo et aio etiam meus familiaris et necessarius idem causa alexandrinus sum cur laudo gabinius qui ego sum cur idem defendo ego que memmius causa defendo gabinus sum reconciliatio gratia neque ego verus paeniteo mortalis inimicitia sempiternus amicitia habeo


quam ob rem illud maneat et fixum sit quod neque moveri neque mutari potest; in quo aequi sperasse Postumum dicunt, peccasse iniqui, ipse etiam insanisse se confitetur, quod suam, quod amicorum pecuniam regi crediderit cum tanto fortunarum suarum periculo, hoc quidem semel suscepto atque contracto perpetienda illa fuerunt ut se aliquando ac suos vindicaret. itaque obicias licet quam voles saepe palliatum fuisse, aliqua habuisse non Romani hominis insignia, quotiens eorum quippiam dices, totiens unum dices atque idem illud, temere hunc pecuniam regi credidisse, suas fortunas atque famam libidini regiae commisisse.

quam ob res ille maneo et figo sum qui neque moveo neque muto possum in quo aequum spero postumus dico pecco iniquus ipse etiam insanio sui confiteor qui suus qui amicus pecunia rex credo cum tantus fortuna suus periculum hic quidem semel suscepto atque contraho perpetior ille sum ut sui aliquando atque suus vindico itaque obicio licet quam volo saepe palliatus sum aliqui habeo non romanus homo insigne quotiens is quispiam dico totiens unus dico atque idem ille temere hic pecunia rex credo suus fortuna atque fama libido regia committo


hic ego nunc non vos prius implorabo, equites Romani, quorum ius iudicio temptatur, quam vos, senatores, quorum agitur fides in hunc ordinem; quae quidem cum saepe ante, tum in hac ipsa causa nuper est cognita. nam cum optimo et praestantissimo consule, Cn. Pompeio, de hac ipsa quaestione referente existerent non nullae, sed perpaucae tamen acerbae sententiae, quae quidem censerent ut tribuni, ut praefecti, ut scribae, ut comites omnes magistratuum lege hac tenerentur, vos, vos inquam, ipsi et senatus frequens restitit, et, quamquam tum propter multorum delicta etiam ad innocentium periculum tempus illud exarserat, tamen, cum odium nostri restingueretis, huic ordini ignem novum subici non sivistis.

hic ego nunc non tu prior imploro eques romanus qui ius iudicium tento quam tu senator qui ago fides in hic ordo qui quidem cum saepe ante tum in hic ipse causa nuper sum cognosco nam cum bonus et praesto consul cn pompejus de hic ipse quaestio refero existerent non nullus sed perpaucus tamen acerbus sententia qui quidem censeo ut tribunus ut praefectus ut scriba ut comes omnis magistratus lex hic teneo tu tu inquam ipse et senatus frequens resto et quamquam tum propter multus delictum etiam ad innocens periculum tempus ille exardeo tamen cum odium noster restinguo hic ordo ignis novus subicio non sino


in dando autem et credendo processit longius nec suam solum pecuniam credidit sed etiam amicorum, stulte; quis negat, aut quis iam audebit, quod male cecidit, bene consultum putare? sed est difficile, quod cum spe magna sis ingressus, id non exsequi usque ad extremum. supplex erat rex, multa rogabat, omnia pollicebatur, ut iam metuere Postumus cogeretur ne quod crediderat perderet, si credendi constituisset modum. nihil autem erat illo blandius, nihil hoc benignius, ut magis paeniteret coepisse quam liceret desistere.

in do autem et credo procedo longus neque suus solus pecunia credo sed etiam amicus stultus quis nego aut quis iam audeo qui malus cado bene consulo puto sed sum difficilis qui cum spes magnus sum ingredior is non exsequor usque ad exter supplex sum rex multus rogo omnis polliceo ut iam metuo postumus cogo ne qui credo perdo si credo constituo modus nihil autem sum ille blandus nihil hic benignus ut magis paeniteo coepio quam licet desisto


itaque in inferendis litibus adesse solebant qui aliquid de se verebantur, et, cum erant appellati, si videbatur, statim contra dicere solebant; sin eius temporis recentem invidiam pertimuerant, respondebant postea. quod cum fecissent, permulti saepe vicerunt. hoc vero novum et ante hoc tempus omnino inauditum. in litibus Postumi nomen est nusquam. in litibus dico; modo vos idem in A. Gabinium iudices sedistis; num quis testis Postumum appellavit? testis autem? num accusator? num denique toto illo in iudicio Postumi nomen audistis?

itaque in infero lis adsum soleo qui aliquis de sui vereor et cum sum appello si video statim contra dico soleo sin is tempus recens invidia pertimeo respondeo postea qui cum facio permultus saepe vinco hic verus novus et ante hic tempus omnino inaudio in lis postumius nomen sum nusquam in lis dico modo tu idem in ab gabinius iudex sedeo num quis testis postumus appello testis autem num accusator num denique totus ille in iudicium postumius nomen audio


quid ergo? ista condicio est testium ut, quibus creditum non sit negantibus, isdem credatur dicentibus? at, si verum tum severissima fronte dixerunt, nunc mentiuntur; si tum mentiti sunt, doceant nos verum quo voltu soleant dicere. audiebamus Alexandream, nunc cognoscimus. illinc omnes praestigiae, illinc, inquam, omnes fallaciae, omnia denique ab eis mimorum argumenta nata sunt. nec mihi longius quicquam est, iudices, quam videre hominum voltus.

quis ergo iste condicio sum testis ut qui credo non sum nego idem credo dico at si verus tum severus frons dico nunc mentior si tum mentior sum doceo nos verus quo vultus soleo dico audio alexandrea nunc cognosco illinc omnis praestigiae illinc inquam omnis fallacia omnis denique ab is mimus argumentum nata sum neque ego longus quisquam sum iudex quam video homo vultus


an, cum credebat inductus usuris, id agebat ut haberet quam plurimum; postea quam exegit quod crediderat, ut existimaretur egere? novum genus hoc gloriae concupiscit. dominatus est enim, inquit, Alexandreae. immo vero in superbissimo dominatu fuit; pertulit ipse custodiam, vidit in vinclis familiaris suos, mors ob oculos saepe versata est, nudus atque egens ad extremum fugit e regno.

an cum credo induco usura is ago ut habeo quam multus postea quam exigo qui credo ut existimo ago novus genus hic gloria concupisco dominor sum enim inquam alexandrea immo verus in superbus dominor sum perfero ipse custodia video in vinclum familiaris suus mors ob oculus saepe verso sum nudus atque egeo ad exter fugio e regnum


hoc ille natus, quamquam patrem suum numquam viderat, tamen et natura ipsa duce, quae plurimum valet, et adsiduis domesticorum sermonibus in paternae disciplinae similitudinem deductus est. multa gessit, multa contraxit, magnas partis habuit publicorum; credidit populis; in pluribus provinciis eius versata res est; dedit se etiam regibus; huic ipsi Alexandrino grandem iam antea pecuniam credidit; nec interea locupletare amicos umquam suos destitit, mittere in negotium, dare partis, augere re, fide sustentare. quid multa? cum magnitudine animi, tum liberalitate vitam patris et consuetudinem expresserat. pulsus interea regno Ptolomaeus dolosis consiliis, ut dixit Sibylla, sensit Postumus, Romam venit. cui egenti et roganti hic infelix pecuniam credidit, nec tum primum; nam regnanti crediderat absens; nec temere se credere putabat, quod erat nemini dubium quin is in regnum restitueretur a senatu populoque Romano.

hic ille nascor quamquam pater suus numquam video tamen et natura ipse dux qui multus valeo et assiduus domesticus sermo in paternus disciplina similitudo deduco sum multus gero multus contraho magnus pars habeo publicus credo populus in multus provincia is verso res sum do sui etiam rex hic ipse alexandrinus grandis iam antea pecunia credo neque interea locupletaris amicus umquam suus desisto mitto in negotium do pars augeo res fides sustentaris quis multus cum magnitudo animus tum liberalitas vita pater et consuetudo exprimo pello interea regnum ptolomaeus dolosus consilium ut dico sibylla sentio postumus roma venio qui egeo et rogo hic infelix pecunia credo neque tum primus nam regno credo absum neque temere sui credo puto qui sum nemo dubius quin is in regnum restituo ab senatus populo romanus


addo illud etiam: qui tandem convenit aut tam gravi onere tributorum ad tantam pecuniam cogendam mille talentum accessionem esse factam aut in tanta mercede hominis, ut vis, avarissimi mille talentum decessionem esse concessam? neque enim fuit Gabini remittere tantum de suo nec regis imponere tantum pati suis. at erunt testes legati Alexandrini. ei nihil in Gabinium dixerunt; immo ei Gabinium laudaverunt. Vbi ergo ille mos, ubi consuetudo iudiciorum, ubi exempla? solet is dicere in eum qui pecuniam redegit qui in illum cuius nomine ea pecunia redigeretur non dixerit?

addo ille etiam qui tandem convenio aut tam gravis onus tributor ad tantus pecunia cogo mille talentum accessio sum facio aut in tantus merces homo ut volo avarus mille talentum decessio sum concedo neque enim sum gabinus remitto tantus de suus neque rex impono tantus patior suus at sum testis legatus alexandrinus is nihil in gabinius dico immo is gabinius laudo vbi ergo ille mos ubi consuetudo iudicium ubi exemplum soleo is dico in is qui pecunia redigo qui in ille qui nomen is pecunia redigo non dico


dixerunt hic modo nobiscum ad haec subsellia, quibus superciliis renuentes huic decem milium crimini! iam nostis insulsitatem Graecorum; umeris gestum agebant tum temporis, credo, causa; nunc scilicet tempus nullum est. Vbi semel quis peieraverit, ei credi postea, etiam si per pluris deos iuret, non oportet, praesertim, iudices, cum in his iudiciis ne locus quidem novo testi soleat esse ob eamque causam idem iudices retineantur qui fuerint de reo, ut eis nota sint omnia neve quid fingi novi possit.

dico hic modo nos ad hic subsellium qui supercilium renuo hic decem mille crimen iam nosco insulsitas graecum umerus gero ago tum tempus credo causa nunc scilicet tempus nullus sum vbi semel quis peieraverit is credo postea etiam si per multus deus iuro non oportet praesertim iudex cum in hic iudicium ne locus quidem novo testis soleo sum ob eo causa idem iudex retineo qui sum de reor ut is nosco sum omnis neve quis fingo nosco possum


sed iam omnia timeo; bonitatis ipsius invidiam reformido. nam indicat tot hominum fletus quam sis carus tuis, et me dolor debilitat intercluditque vocem. vos obsecro, iudices, ut huic optimo viro, quo nemo melior umquam fuit, nomen equitis Romani et usuram huius lucis et vestrum conspectum ne eripiatis. hic vos aliud nihil orat nisi ut rectis oculis hanc urbem sibi intueri atque ut in hoc foro vestigium facere liceat, quod ipsum fortuna eripuerat, nisi unius amici opes subvenissent.

sed iam omnis timeo bonitas ipse invidia reformido nam indico tot homo fletus quam sum carus tuus et ego dolor debilito intercludo voco tu obsecro iudex ut hic bonus vir quo nemo bonus umquam sum nomen equio romanus et usura hic lucus et vester conspectus ne eripio hic tu alius nihil oro nisi ut rectus oculus hic urbs sui intueor atque ut in hic forum vestigium facio licet qui ipse fortuna eripio nisi unus amicus ops subvenio


nam si me invitum putas, ne Cn. Pompei animum offenderem, defendisse causam, et illum et me vehementer ignoras. neque enim Pompeius me sua causa quicquam facere voluisset invitum, neque ego cui omnium civium libertas carissima fuisset meam proiecissem. nec, quam diu inimicissimus Gabinio fui, non amicissimus mihi Cn. Pompeius fuit, nec, postea quam illius auctoritate eam dedi veniam quam debui, quicquam simulate feci, ne cum mea perfidia illi etiam ipsi facerem cui beneficium dedissem iniuriam. nam non redeundo in gratiam cum inimico non violabam Pompeium; si per eum reductus insidiose redissem, me scilicet maxime, sed proxime illum quoque fefellissem.

nam si ego invitus puto ne cn pompejus animus offendo defendo causa et ille et ego vehemens ignoro neque enim pompejus ego suus causa quisquam facio volo invitus neque ego qui omnis civis libertas carus sum meus projacio neque quam diu inimicus gabinius sum non amicus ego cn pompejus sum neque postea quam ille auctoritas is do venio quam debeo quisquam simulo facio ne cum meus perfidia ille etiam ipse facio qui beneficium do iniuria nam non redeo in gratia cum inimicus non violo pompejus si per is reduco insidiosus redeo ego scilicet magnus sed propior ille quoque fallo


ac de me omittamus; ad Alexandrinos istos revertamur. quod habent os, quam audaciam! modo vobis inspectantibus in iudicio Gabini tertio quoque verbo excitabantur; negabant pecuniam Gabinio datam. recitabatur identidem Pompei testimonium regem ad se scripsisse nullam pecuniam Gabinio nisi in rem militarem datam. non est, inquit, tum Alexandrinis testibus creditum. quid postea? creditur nunc. quam ob rem? quia nunc aiunt quod tum negabant.

atque de ego omitto ad alexandrini iste revorto qui habeo os quam audacia modo tu inspecto in iudicium gabinus tertius quoque verbum excito nego pecunia gabinius do recito identidem pompejus testimonium rex ad sui scribo nullus pecunia gabinius nisi in res militaris do non sum inquam tum alexandrinus testis credo quis postea credo nunc quam ob res quia nunc aio qui tum nego


sed ego in hoc tamen Postumo non ignoscam, homini mediocriter docto, in quo videam sapientissimos homines esse lapsos? virum unum totius Graeciae facile doctissimum, Platonem, iniquitate Dionysi, Siciliae tyranni, cui se ille commiserat, in maximis periculis insidiisque esse versatum accepimus; Callisthenem, doctum hominem, comitem Magni Alexandri, ab Alexandro necatum; Demetrium, qui Phalereus vocitatus est, et ex re publica Atheniensi, quam optime gesserat, et ex doctrina nobilem et clarum, in eodem isto Aegyptio regno aspide ad corpus admota vita esse privatum.

sed ego in hic tamen postumus non ignosco homo mediocris doceo in quo video sapio homo sum labor vir unus totus graecia facilis doceo plato iniquitas dionysius sicilia tyrannus qui sui ille committo in magnus periculum insidiae sum verso accipio callisthenes doceo homo comes magnus alexander ab alexander neco demetrius qui phalereus vocito sum et ex res publicus atheniensis quam optume gero et ex doctrina nobilis et clarus in idem iste aegyptius regnum aspis ad corpus admoueo vito sum privo


haec vera laus est, quae non poetarum carminibus, non annalium monumentis celebratur, sed prudentium iudicio expenditur. equitem Romanum veterem amicum suum studiosum, amantem, observantem sui non libidine, non turpibus impensis cupiditatum atque iacturis, sed experientia patrimoni amplificandi labentem excepit, corruere non sivit, fulsit et sustinuit re, fortuna, fide, hodieque sustinet nec amicum pendentem corruere patitur; nec illius animi aciem praestringit splendor sui nominis, nec mentis quasi luminibus officit altitudo fortunae et gloriae.

hic verus laus sum qui non poetaris carmen non annalis monumentum celebro sed prudens iudicium expendo eques romanus vetus amicus suus studiosus amo observo suus non libido non turpis impendo cupiditas atque jacio sed experientia patrimonium amplifico labor excipio corruo non sino fulcio et sustineo res fortuna fides hodie sustineo neque amicus pendeo corruo patior neque ille animus acies praestringo splendor suus nomen neque mens quasi lumen officio altitudo fortuna et gloria


moreretur, inquies; nam id sequitur. fecisset certe, si sine maximo dedecore tam impeditis suis rebus potuisset emori. noli igitur fortunam convertere in culpam neque regis iniuriam huius crimen putare nec consilium ex necessitate nec voluntatem ex vi interpretari, nisi forte eos etiam qui in hostis aut in praedones inciderint, si aliter quippiam coacti faciant ac liberi, vituperandos putes. nemo nostrum ignorat, etiam si experti non sumus, consuetudinem regiam. regum autem sunt haec imperia: animadverte ac dicto pare et praeter rogitatum si plus et illae minae: si te secundo lumine hic offendero, moriere; quae non ut delectemur solum legere et spectare debemus, sed ut cavere etiam et effugere discamus.

morior inquam nam is sequor facio certus si sine maximus dedecor tam impedio suus res possum emorior nolo igitur fortuna converto in culpa neque rex iniuria hic crimen puto neque consilium ex necessitas neque voluntas ex vis interpretaris nisi fors is etiam qui in hostis aut in praedo incido si aliter quispiam cogo facio atque liber vitupero puto nemo nos ignoro etiam si experior non sum consuetudo regia rex autem sum hic imperium animadverto atque dico paris et praeter rogitas si multus et ille minae si tu secundus lumen hic offendo morior qui non ut delecto solus lego et specto debeo sed ut caveo etiam et effugio disco


sed tamen, cum ita dicis, Postumi impulsu Gabinium profectum Alexandream, si defensioni Gabini fidem non habes, obliviscerisne etiam accusationis tuae? Gabinius se id fecisse dicebat rei publicae causa, quod classem Archelai timeret, quod mare refertum fore praedonum putaret; lege etiam id sibi licuisse dicebat. tu inimicus negas. ignosco, et eo magis quod est contra illud iudicatum. redeo igitur ad crimen et accusationem tuam.

sed tamen cum ita dico postumius impulsus gabinius proficiscor alexandrea si defensio gabinus fides non habeo obliviscor etiam accusatio tuus gabinus sui is facio dico res publicus causa qui classis archelaus timeo qui mare refercio sum praedo puto lex etiam is sui liceo dico tu inimicus nego ignosco et is magis qui sum contra ille iudico redeo igitur ad crimen et accusatio tuus


potentissimo et nobilissimo tribuno pl., M. Druso, novam in equestrem ordinem quaestionem ferenti: Si qvis ob rem ivdicandam pecvniam cepisset aperte equites Romani restiterunt. quid? hoc licere volebant? minime; neque solum hoc genus pecuniae capiendae turpe sed etiam nefarium esse arbitrabantur. ac tamen ita disputabant, eos teneri legibus eis oportere qui suo iudicio essent illam condicionem vitae secuti. delectat amplissimus civitatis gradus, sella curulis, fasces, imperia, provinciae, sacerdotia, triumphi, denique imago ipsa ad posteritatis memoriam prodita;

potens et nobilis tribunus pl m drusus novus in equester ordo quaestio fero si qvis ob res ivdicandam pecvniam capio apertus eques romanus resto quis hic licet volo paruus neque solus hic genus pecunia capio turpis sed etiam nefarius sum arbitror atque tamen ita disputo is teneo lex is oportet qui suus iudicium sum ille condicio vita sequor delecto amplus civitas gradus sella curulis fascis imperium provincia sacerdotium triumphus denique imago ipse ad posteritas memoria prodeo


sed tamen, si quis est, iudices, qui illam Postumi sive inanem spem sive inconsultam rationem sive, ut gravissimo verbo utar, temeritatem vituperandam putet, ego eius opinioni non repugno; illud tamen deprecor ut, cum ab ipsa fortuna crudelissime videat huius consilia esse multata, ne quid ad eas ruinas quibus hic oppressus est addendum acerbitatis putet. satis est homines imprudentia lapsos non erigere, urgere vero iacentis aut praecipitantis impellere certe est inhumanum, praesertim, iudices, cum sit hoc generi hominum prope natura datum ut, si qua in familia laus aliqua forte floruerit, hanc fere qui sint eius stirpis, quod sermone hominum ac memoria patrum virtutes celebrantur, cupidissime persequantur, si quidem non modo in gloria rei militaris Paulum Scipio ac maximus filii, sed etiam in devotione vitae et in ipso genere mortis imitatus est P. Decium filius. sint igitur similia, iudices, parva magnis.

sed tamen si quis sum iudex qui ille postumius sive inanis spes sive inconsultus ratio sive ut gravis verbum uto temeritas vitupero puto ego is opinio non repugno ille tamen deprecor ut cum ab ipse fortuna crudelis video hic consilium sum multo ne quis ad is ruina qui hic opprimo sum addo acerbitas puto satis sum homo imprudens labor non erigo urgeo verus iaceo aut praecipito impello certus sum inhumanus praesertim iudex cum sum hic gener homo prope natura do ut si qui in familia laus aliqui fors floreo hic fere qui sum is stirps qui sermo homo atque memoria pater virtus celebro cupidus persequor si quidem non modo in gloria res militaris paulis scipio atque magnus filius sed etiam in devotio vita et in ipse genus mors imitor sum p decius filius sum igitur similis iudex parvus magnus


si quis est, iudices, qui C. Rabirium, quod fortunas suas, fundatas praesertim atque optime constitutas opes, potestati regiae libidinique commiserit, reprehendendum putet, ascribat ad iudicium suum non modo meam sed huius etiam ipsius qui commisit sententiam; nec enim cuiquam eius consilium vehementius quam ipsi displicet. quamquam hoc plerumque facimus ut consilia eventis ponderemus et, cui bene quid processerit, multum illum providisse, cui secus, nihil sensisse dicamus. si exstitisset in rege fides, nihil sapientius Postumo, quia fefellit rex, nihil hoc amentius dicitur, ut iam nihil esse videatur nisi divinare sapientis.

si quis sum iudex qui que rabirius qui fortuna suus fundo praesertim atque optume constituo ops potestas regia libido committo reprehendo puto ascribo ad iudicium suus non modo meus sed hic etiam ipse qui committo sententia neque enim quisquam is consilium vehemens quam ipse displiceo quamquam hic plerusque facio ut consilium evenio pondero et qui bene quis procedo multus ille provideo qui secus nihil sentio dico si exsisto in rex fides nihil sapio postumus quia fallo rex nihil hic amens dico ut iam nihil sum video nisi divinaris sapio


at ex hoc ipso crimen exoritur. ait enim, Gabinio pecuniam Postumus cum cogeret, decumas imperatarum pecuniarum sibi coegisse. non intellego hoc quale sit, utrum accessionem decumae, ut nostri facere coactores solent in centesima, an decessionem de summa fecerit. si accessionem, undecim milia talentum ad Gabinium pervenerunt. at non modo abs te decem milia obiecta sunt sed etiam ab his aestimata.

at ex hic ipse crimen exorior aio enim gabinius pecunia postumus cum cogo decimus imperataris pecunia sui cogo non intellego hic qualis sum utrum accessio decimus ut noster facio coactor soleo in centesimus an decessio de summus facio si accessio undecim mille talentum ad gabinius pervenio at non modo abs tu decem mille objecto sum sed etiam ab hic aestimo


sint sane illa magna, quae re vera magna sunt; de iudicio animi mei, ut volet quisque, sentiat; ego enim hanc in tantis opibus, tanta fortuna liberalitatem in suos, memoriam amicitiae reliquis virtutibus omnibus antepono. quam quidem vos, iudices, eius in novo genere bonitatem, inusitatam claris ac praepotentibus viris, non modo non aspernari ac refutare sed complecti etiam et augere debetis, et eo magis quod videtis hos quidem sumptos dies ad labefactandam illius dignitatem. ex qua illi nihil detrahi potest quod non aut fortiter ferat aut facile restituat; amicissimum hominem si honestate spoliatum audierit, nec sine magno dolore feret et id amiserit quod posse non speret recuperari.

sum sanus ille magnus qui res verus magnus sum de iudicium animus meus ut volo quisque sentio ego enim hic in tantus ops tantus fortuna liberalitas in suus memoria amicitia reliquus virtus omnis antepono quam quidem tu iudex is in novo genus bonitas inusitatus claris atque praepossum vis non modo non aspernaris atque refutaris sed complector etiam et augeo debeo et is magis qui video hic quidem sumo dies ad labefacto ille dignitas ex qui ille nihil detraho possum qui non aut fortis fero aut facilis restituo amicus homo si honestas spolio audio neque sine magnus dolor fero et is amitto qui possum non spero recuperaris


hinc primum exoritur crimen illud; senatum corruptum esse dicunt. O di immortales! haec est illa exoptata iudiciorum severitas? corruptores nostri causam dicunt; nos qui corrupti sumus non dicimus? quid ergo? senatumne defendam hoc loco, iudices? omni equidem loco debeo; ita de me est meritus ille ordo; sed nec id agitur hoc tempore nec cum Postumi causa res ista coniuncta est. quamquam ad sumptum itineris, ad illam magnificentiam apparatus comitatumque regium suppeditata pecunia a Postumo est, factaeque syngraphae sunt in Albano Cn. Pompei, cum ille Roma profectus esset, tamen non debuit is qui dabat, cur ille qui accipiebat tum sumeret, quaerere. non enim latroni, sed regi credidit, nec regi inimico populi Romani, sed ei cuius reditum consuli commendatum a senatu videbat, nec ei regi qui alienus ab hoc imperio esset, sed ei quicum foedus feriri in Capitolio viderat.

hinc primus exorior crimen ille senatus corrumpo sum dico o deus immortalis hic sum ille exopto iudicium severitas corruptor noster causa dico nos qui corrumpo sum non dico quis ergo senatus defendo hic locus iudex omnis equidem locus debeo ita de ego sum mereor ille ordo sed neque is ago hic tempus neque cum postumius causa res iste conjungo sum quamquam ad sumo iter ad ille magnificentia apparatus comito regius suppedito pecunia ab postumus sum facio syngrapha sum in albanus cn pompejus cum ille roma proficiscor sum tamen non debeo is qui do cur ille qui accipio tum sumo quaero non enim latro sed rex credo neque rex inimicus populus romanus sed is qui redeo consul commendo ab senatus video neque is rex qui alienus ab hic imperium sum sed is qui foedus ferio in capitolium video


quid vociferabare? decem milia talentum Gabinio esse promissa. auctor videlicet perblandus reperiendus fuit qui hominem, ut tu vis, avarissimum exoraret, HS bis miliens et quadringentiens ne magno opere contemneret. Gabinius illud, quoquo consilio fecit, fecit certe suo; quaecumque mens illa fuit, Gabini fuit. Sive ille, ut ipse dicebat, gloriam, sive, ut tu vis, pecuniam quaesivit, sibi, non Rabirio quaesivit; Rabirius enim non Gabini comes vel sectator nec ad Gabini, cuius id negotium non erat, sed ad P. Lentuli, clarissimi viri, auctoritatem a senatu profectam et consilio certo et spe non dubia Roma contenderat.

quis vociferabaris decem mille talentum gabinius sum promitto auctor videlicet perblandus reperio sum qui homo ut tu volo avarus exoro sestertius bis millies et quadringentiens ne magnus opus contemno gabinus ille quisquis consilium facio facio certus suus quicumque mens ille sum gabinus sum sive ille ut ipse dico gloria sive ut tu volo pecunia quaero sui non rabirius quaero rabirius enim non gabinus comes vel sectator neque ad gabinus qui is negotium non sum sed ad p lentulis clarus vir auctoritas ab senatus proficio et consilium certus et spes non dubius roma contendo


verum autem, iudices, si scire voltis, nisi C. Caesaris summa in omnis, incredibilis in hunc eadem liberalitas exstitisset, nos hunc Postumum iam pridem in foro non haberemus. ille onera multorum huius amicorum excepit unus, quaeque multi homines necessarii secundis Postumi rebus discripta sustinuerunt, nunc eius adflictis fortunis universa sustinet. Vmbram equitis Romani et imaginem videtis, iudices, unius amici conservatam auxilio et fide. nihil huic eripi potest praeter hoc simulacrum pristinae dignitatis quod Caesar solus tuetur et sustinet; quae quidem in miserrimis rebus huic tamen tribuenda maxima est; nisi vero hoc mediocri virtute effici potest ut tantus ille vir tanti ducat hunc, et adflictum praesertim et absentem, et in tanta fortuna sua ut alienam respicere magnum sit, et in tanta occupatione maximarum rerum quas gerit atque gessit ut vel oblivisci aliorum non sit mirum vel, si meminerit, oblitum esse se facile possit probare.

verus autem iudex si scio volo nisi que caesar summus in omnis incredibilis in hic idem liberalitas exsisto nos hic postumus iam pridem in forum non habeo ille onus multus hic amicus excipio unus quisque multus homo necessarius secundus postumius res discribo sustineo nunc is affligo fortuna universus sustineo vmbram equio romanus et imago video iudex unus amicus conservo auxilium et fides nihil hic eripio possum praeter hic simulacrum pristinus dignitas qui caesar solus tueor et sustineo qui quidem in miser res hic tamen tribuo maximus sum nisi verus hic mediocris virtus efficio possum ut tantus ille vir tantus duco hic et affligo praesertim et absum et in tantus fortuna suus ut alienus respicio magnus sum et in tantus occupatio maximaris res qui gero atque gero ut vel obliviscor alius non sum mirus vel si memini obliuiscor sum sui facilis possum probaris


sed iam, quoniam, ut spero, fidem quam tibi dedi praestiti, Postume, reddam etiam lacrimas quas debeo; quas quidem ego tuas in meo casu plurimas vidi. versatur ante oculos luctuosa nox meis omnibus, cum tu totum te cum tuis copiis ad me detulisti. tu comitibus, tu praesidio, tu etiam tanto pondere auri quantum tempus illud postulabat discessum illum sustentasti, tu numquam meis me absente liberis, numquam coniugi meae defuisti. possum excitare multos in patriam reductos testis liberalitatis tuae, quod saepe audivi patri tuo Curtio magno adiumento in iudicio capitis fuisse;

sed iam quoniam ut spero fides quam tu do praesto postumus reddo etiam lacrima qui debeo qui quidem ego tuus in meus casus multus video verso ante oculus luctuosus nox meus omnis cum tu totus tu cum tuus copia ad ego defero tu comes tu praesidium tu etiam tantus pondus aurum quantus tempus ille postulo discedo ille sustento tu numquam meus ego absum liber numquam conjunx meus desum possum excitaris multus in patria reduco testis liberalitas tuus qui saepe audio pater tuus curtius magnus adjumentum in iudicium capio sum


accusatur is qui non abstulit a rege, sicut Gabinius iudicatus est, sed qui maximam regi pecuniam credidit. ergo is Gabinio dedit qui non huic reddidit. itane? age, cedo, cum is qui pecuniam Postumo debuit non huic, sed Gabinio dederit, condemnato Gabinio utrum illi quo ea pecunia pervenerit an huic dicenda causa est? at habet et celat. sunt enim qui ita loquantur. quod genus tandem est istud ostentationis et gloriae? si nihil habuisset umquam, tamen, si quaesisset, cur se dissimularet habere causa non esset. qui vero duo lauta et copiosa patrimonia accepisset remque praeterea bonis et honestis rationibus auxisset, quid esset tandem causae cur existimari vellet nihil habere?

accuso is qui non aufero ab rex sicut gabinus iudico sum sed qui maximus rex pecunia credo ergo is gabinius do qui non hic reddo ito ago cedo cum is qui pecunia postumus debeo non hic sed gabinius do condemno gabinius utrum ille quo is pecunia pervenio an hic dico causa sum at habeo et celo sum enim qui ita loquor qui genus tandem sum iste ostentatio et gloria si nihil habeo umquam tamen si quaero cur sui dissimulo habeo causa non sum qui verus duo lauo et copiosus patrimonium accipio res praeterea bonus et honestus ratio augeo quis sum tandem causa cur existimo volo nihil habeo


esto simul etiam sollicitudo aliqua et legum et iudiciorum maior quidam metus. nos ista numquam contempsimus—ita enim disputabant—sed hanc vitam quietam atque otiosam secuti sumus; quae quoniam honore caret, careat etiam molestia. tam es tu iudex eques quam ego senator. ita est, sed tu istud petisti, ego hoc cogor. qua re aut iudici mihi non esse liceat, aut lege senatoria non teneri.

sum simul etiam sollicitudo aliqui et lex et iudicium magnus quidam metus nos iste numquam contemno ita enim disputo sed hic vita quiesco atque otiosus sequor sum qui quoniam honor careo careo etiam molestia tam sum tu iudex eques quam ego senator ita sum sed tu iste peto ego hic cogo qui res aut judicium ego non sum licet aut lex senatorius non teneo


est enim haec causa Qvo ea pecvnia pervenerit quasi quaedam appendicula causae iudicatae atque damnatae. sunt lites aestimatae A. Gabinio, nec praedes dati nec ex bonis populo universae lites solutae. iubet lex Iulia persequi ab eis ad quos ea pecunia quam is ceperit qui damnatus sit pervenerit. si est hoc novum in lege Iulia, sicuti multa sunt severius scripta quam in antiquis legibus et sanctius, inducatur sane etiam consuetudo huius generis iudiciorum nova;

sum enim hic causa qvo is pecvnia pervenio quasi quidam appendicula causa judico atque damno sum lis aestimo ab gabinius neque praedo do neque ex bonus populus universus lis solvo iubeo lex julius persequor ab is ad qui is pecunia quam is capio qui damno sum pervenio si sum hic novus in lex julius sicut multus sum severus scribo quam in antiquus lex et sancio induco sanus etiam consuetudo hic genus iudicium novo


fecerat temere, fateor; mutari factum iam nullo modo poterat; aut pallium sumendum Alexandreae ut ei Romae togato esse liceret, aut omnes fortunae abiciendae, si togam retinuisset. deliciarum causa et voluptatis non modo notos civis Romanos, sed et nobilis adulescentis et quosdam etiam senatores summo loco natos non in hortis aut suburbanis suis, sed Neapoli,

facio temere fateor muto facio iam nullus modo possum aut pallium sumo alexandrea ut is roma togatus sum licet aut omnis fortuna abicio si toga retineo deliciae causa et voluptas non modo nosco civis romanus sed et nobilis adulescens et quidam etiam senator superus locus nascor non in hortus aut suburbanus suus sed neapolis


multas equidem C. Caesaris virtutes magnas incredibilisque cognovi, sed sunt ceterae maioribus quasi theatris propositae et paene populares. castris locum capere, exercitum instruere, expugnare urbis, aciem hostium profligare, hanc vim frigorum hiemumque quam nos vix huius urbis tectis sustinemus excipere, eis ipsis diebus hostem persequi cum etiam ferae latibulis se tegant atque omnia bella iure gentium conquiescant— sunt ea quidem magna; quis negat? sed magnis excitata sunt praemiis ac memoria hominum sempiterna. quo minus admirandum est eum facere illa qui immortalitatem concupiverit.

multus equidem que caesar virtus magnus incredibilis cognosco sed sum ceterus magnus quasi theatrum propono et paene popularis castrum locus capio exercitus instruo expugnaris urbs acies hostis profligaris hic vis frigus hiemumque quam nos vix hic urbs tectum sustineo excipio is ipse dies hostis persequor cum etiam fera latibulum sui tego atque omnis bellum ius gens conquiesco sum is quidem magnus quis nego sed magnus excito sum praemium atque memoria homo sempiternus quo paruus admiror sum is facio ille qui immortalitas concupio


sin hoc totidem verbis translatum caput est quot fuit non modo in Cornelia sed etiam ante in lege Servilia, per deos immortalis! quid agimus, iudices, aut quem hunc morem novorum iudiciorum in rem publicam inducimus? erat enim haec consuetudo nota vobis quidem omnibus, sed, si usus magister est optimus, mihi debet esse notissima. accusavi de pecuniis repetundis, iudex sedi, praetor quaesivi, defendi plurimos; nulla pars quae aliquam facultatem discendi adferre posset a me afuit. ita contendo, neminem umquam Qvo ea pecvnia pervenisset causam dixisse qui in aestimandis litibus appellatus non esset. in litibus autem nemo appellabatur nisi ex testium dictis aut tabulis privatorum aut rationibus civitatum.

sin hic totidem verbum transfero caput sum quot sum non modo in cornelius sed etiam ante in lex servilius per deus immortal quis ago iudex aut qui hic mos novum iudicium in res publicus induco sum enim hic consuetudo nosco tu quidem omnis sed si utor magister sum bonus ego debeo sum nosco accuso de pecunia repeto iudex sedeo praetor quaero defendo multus nullus pars qui aliqui facultas disco affero possum ab ego asum ita contendo nemo umquam qvo is pecvnia pervenio causa dico qui in aestimo lis appello non sum in lis autem nemo appello nisi ex testis dictum aut tabula privator aut ratio civitas


non igitur reus ex ea causa quae iudicata est redundat Postumus, sed est adreptus unus eques Romanus de pecuniis repetundis reus. quibus tabulis? quae in iudicio Gabiniano recitatae non sunt. quo teste? A quo tum appellatus nusquam est. qua aestimatione litium? in qua Postumi mentio facta nulla est. qua lege? qua non tenetur.

non igitur reus ex is causa qui judico sum redundo postumus sed sum arrepo unus eques romanus de pecunia repeto reus qui tabula qui in iudicium gabinianus recito non sum quo testis ab quo tum appello nusquam sum qui aestimatio lis in qui postumius mentior facio nullus sum qui lex qui non teneo


hoc animo igitur senatus. quid? vos, equites Romani, quid tandem estis acturi? Glaucia solebat, homo impurus, sed tamen acutus, populum monere ut, cum lex aliqua recitaretur, primum versum attenderet. si esset Dictator, consul, praetor, magister equitum, ne laboraret; sciret nihil ad se pertinere; sin esset Quicumqve post hanc legem, videret ne qua nova quaestione adligaretur.

hic animus igitur senatus quis tu eques romanus quis tandem sum ago glaucion soleo homo impurus sed tamen acutus populus moneo ut cum lex aliqui recito primus verro attendo si sum dictator consul praetor magister eques ne laboro scio nihil ad sui pertineo sin sum quicumqve post hic lex video ne qui novo quaestio adligo


hic iam, iudices, vestri consili res est, vestrae sapientiae; quid deceat vos, non quantum liceat vobis, spectare debetis. si enim quid liceat quaeritis, potestis tollere e civitate quem voltis; tabella est quae dat potestatem; occultat eadem libidinem, cuius conscientiam nihil est quod quisquam timeat, si non pertimescat suam.

hic iam iudex vester consilium res sum vester sapientia quis decet tu non quantus licet tu specto debeo si enim quis licet quaero possum tollo e civitas qui volo tabella sum qui do potestas occulto idem libido qui conscientia nihil sum qui quisquam timeo si non pertimesco suus


quod si item a Gabinio seiunctam ostendero, certe quod dicas nihil habebis.

qui si item ab gabinius sejungo ostendo certus qui dico nihil habeo