Philippicae

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


cum is dies quo me adesse iusserat, venisset, tum vero agmine quadrato in aedem Concordiae venit atque in me absentem orationem ex ore impurissimo evomuit. quo die, si per amicos mihi cupienti in senatum venire licuisset, caedis initium fecisset a me; sic enim statuerat; cum autem semel gladium scelere imbuisset, nulla res ei finem caedendi nisi defetigatio et satietas attulisset. etenim aderat Lucius frater, gladiator Asiaticus, qui myrmillo Mylasis depugnarat; sanguinem nostrum sitiebat, suum in illa gladiatoria pugna multum profuderat. hic pecunias vestras aestimabat; possessiones notabat et urbanas et rusticas; huius mendicitas aviditate coniuncta in fortunas nostras imminebat; dividebat agros quibus et quos volebat; nullus aditus erat privato, nulla aequitatis deprecatio. tantum quisque habebat possessor quantum reliquerat divisor Antonius.

cum is dies quo ego adsum iubeo venio tum verus agmen quadro in aedes concordia venio atque in ego absum oratio ex os impurus evomo quo dies si per amicus ego cupio in senatus venio licet caedes initium facio ab ego sic enim statuo cum autem semel gladius scelus imbuo nullus res is finis caedo nisi defatigatio et satietas affero etenim adsum lucius frater gladiator asiaticus qui myrmillo mylasa depugno sanguis nos sitio suus in ille gladiatorius pugno multus profundo hic pecunia vester aestimo possessio noto et urbanus et rustica hic mendicitas aviditas conjungo in fortuna noster immineo divido ager qui et qui volo nullus aditus sum privo nullus aequitas deprecatio tantus quisque habeo possessor quantus relinquo divisor antonius


quid vero ille singularis vir ac paene divinus de me senserit sciunt qui eum de Pharsalia fuga Paphum persecuti sunt. numquam ab eo mentio de me nisi honorifica, nisi plena amicissimi desideri, cum me vidisse plus fateretur, se speravisse meliora. et eius viri nomine me insectari audes cuius me amicum, te sectorem esse fateare? sed omittatur bellum illud in quo tu nimium felix fuisti. ne de iocis quidem respondebo quibus me in castris usum esse dixisti: erant quidem illa castra plena curae; verum tamen homines, quamvis in turbidis rebus sint, tamen, si modo homines sunt, interdum animis relaxantur.

quis verus ille singularis vir atque paene divinus de ego sentio scio qui is de pharsalia fuga paphos persequor sum numquam ab is mentior de ego nisi honorifico nisi plenus amicus desideo cum ego video multus fateor sui spero bonus et is vir nomen ego insectaris audeo qui ego amicus tu sector sum fatearis sed omitto bellum ille in quo tu nimium felix sum ne de jocus quidem respondeo qui ego in castrum usus sum dico sum quidem ille castrum plenus cura verus tamen homo quivis in turbidus res sum tamen si modo homo sum interdum animus relaxo


tum vero tanta sum cupiditate incensus ad reditum ut mihi nulli neque remi neque venti satis facerent, non quo me ad tempus occursurum non putarem, sed ne tardius quam cuperem rei publicae gratularer. atque ego celeriter Veliam devectus Brutum vidi: quanto meo dolore non dico. turpe mihi ipsi videbatur in eam urbem me audere reverti ex qua Brutus cederet, et ibi velle tuto esse ubi ille non posset. neque vero illum similiter atque ipse eram commotum esse vidi. erectus enim maximi ac pulcherrimi facti sui conscientia nihil de suo casu, multa de vestro querebatur.

tum verus tantus sum cupiditas incendo ad redeo ut ego nullus neque remi neque venio satis facio non quo ego ad tempus occurro non puto sed ne tardus quam cupio res publicus gratulor atque ego celer velia deveho brutus video quantus meus dolor non dico turpis ego ipse video in is urbs ego audeo revorto ex qui brutus cedo et ibi volo tueor sum ubi ille non possum neque verus ille similis atque ipse sum commoveo sum video erigo enim magnus atque pulcher facio suus conscientia nihil de suus casus multus de vester queror


an quia tribunus plebis sinistrum fulmen nuntiabat? cum tua quid interest, nulla auspicia sunt; cum tuorum, tum fis religiosus. quid? eundem in vii viratu nonne destituisti? intervenit enim cui metuisti, credo, ne salvo capite negare non posses. omnibus eum contumeliis onerasti quem patris loco, si ulla in te pietas esset, colere debebas. filiam eius, sororem tuam, eiecisti, alia condicione quaesita et ante perspecta. non est satis: probri insimulasti pudicissimam feminam. quid est quod addi possit? contentus eo non fuisti: frequentissimo senatu Kalendis Ianuariis sedente patruo hanc tibi esse cum Dolabella causam odi dicere ausus es quod ab eo sorori et uxori tuae stuprum esse oblatum comperisses. quis interpretari potest, impudentiorne qui in senatu, an improbior qui in Dolabellam, an impurior qui patre audiente, an crudelior qui in illam miseram tam spurce, tam impie dixeris.

an quia tribunus plebs sinister fulmen nuntio cum tuus quis intersum nullus auspicium sum cum tuus tum fio religiosus quis idem in vii viratus nonne destituo intervenio enim qui metuo credo ne salvo caput nego non possum omnis is contumelia onero qui pater locus si ullus in tu pietas sum colo debeo filia is soror tuus eicio alius condicio quaero et ante perspicio non sum satis probrum insimulo pudicus femina quis sum qui addo possum contineo is non sum frequens senatus kalendae januarius sedeo patruus hic tu sum cum dolabella causa odi dico audeo sum qui ab is soror et uxor tuus stuprum sum offertor comperio quis interpretaris possum impudens qui in senatus an improbus qui in dolabella an impurus qui pater audio an crudelis qui in ille miser tam spurcus tam impius dico


Ventidium, cum alii praetorem, ego semper hostem. has in sententias meas si consules discessionem facere voluissent, omnibus istis latronibus auctoritate ipsa senatus iam pridem de manibus arma cecidissent. sed quod tum non licuit, patres conscripti, id hoc tempore non solum licet verum etiam necesse est, eos qui re sunt hostes verbis notari, sententiis nostris hostis iudicari.

ventidius cum alius praetor ego semper hostis hic in sententia meus si consul discessio facio volo omnis iste latro auctoritas ipse senatus iam pridem de manus arma caedo sed qui tum non licet pater conscribo is hic tempus non solus licet verus etiam necesse sum is qui res sum hostis verbum notaris sententia noster hostis iudico


et hic, di immortales! aliquando fuit meus. occulta enim erant vitia non inquirenti. neque nunc fortasse alienus ab eo essem, nisi ille nobis, nisi moenibus patriae, nisi huic urbi, nisi dis penatibus, nisi aris et focis omnium nostrum, nisi denique naturae et humanitati inventus esset inimicus. A quo admoniti diligentius et vigilantius caveamus Antonium.

et hic deus immortalis aliquando sum meus occulo enim sum vitio non inquiro neque nunc fortasse alienus ab is sum nisi ille nos nisi moenia patria nisi hic urbs nisi deus penates nisi ara et focus omnis nos nisi denique natura et humanitas invenio sum inimicus ab quo admoneo diligo et vigilo caveamus antonius


quam ob rem ab eo non modo nihil timere sed maiora et meliora exspectare debetis, neque in eo qui ad D. Brutum obsidione liberandum profectus sit timere ne memoria maneat domestici doloris quae plus apud eum possit quam salus civitatis. audeo etiam obligare fidem meam, patres conscripti, vobis populoque Romano reique publicae; quod profecto, cum me nulla vis cogeret, facere non auderem pertimesceremque in maxima re periculosam opinionem temeritatis. promitto, recipio, spondeo, patres conscripti, C. Caesarem talem semper fore civem qualis hodie sit qualemque eum maxime velle esse et optare debemus.

quam ob res ab is non modo nihil timeo sed magnus et bonus exspectaris debeo neque in is qui ad d brutus obsidio libero proficiscor sum timeo ne memoria maneo domesticus dolor qui multus apud is possum quam salus civitas audeo etiam obligaris fides meus pater conscribo tu populo romanus redeo publicus qui profecto cum ego nullus volo cogo facio non audeo pertimesco in maximus res periculosus opinio temeritas promitto recipio spondeo pater conscribo que caesaris talis semper sum civis qualis hodie sum qualis is magnus volo sum et optaris debeo


cum hoc pacem M. Lepidus, vir ornatissimus omnibus et virtutis et fortunae bonis, si haec videret, aut vellet aut fieri posse arbitraretur? ‘prius undis flamma,’ ut ait poeta nescio quis, prius denique omnia quam aut cum Antoniis res publica aut cum re publica Antonii redeant in gratiam. monstra quaedam ista et portenta sunt et prodigia rei publicae. moveri sedibus huic urbi melius est atque in alias, si fieri possit, terras demigrare, unde Antoniorum ‘nec facta nec nomen audiat,’ quam illos, Caesaris virtute eiectos, Bruti retentos, intra haec moenia videre. optatissimum est vincere; secundum est nullum casum pro dignitate et libertate patriae non ferendum putare. quod reliquum est, non est tertium, sed postremum omnium, maximam turpitudinem suscipere vitae cupiditate.

cum hic pax m lepidus vir orno omnis et virtus et fortuna bonus si hic video aut volo aut fio possum arbitror prior unda flamma ut aio poeta nescio quis prior denique omnis quam aut cum antonius res publicus aut cum res publicus antonius redeo in gratia monstrum quidam iste et portentum sum et prodigium res publicus moveo sedes hic urbs bonus sum atque in alius si fio possum terra demigraris unde antonius neque facio neque nomen audio quam ille caesar virtus eicio brutus retineo intra hic moenia video opto sum vinco secundus sum nullus casus pro dignitas et libertas patria non fero puto qui reliquus sum non sum tertius sed posterus omnis maximus turpitudo suscipio vita cupiditas


confusius hesterno die est acta res, C. Pansa, quam postulabat institutum consulatus tui. Parum mihi visus es eos quibus cedere non soles sustinere. nam cum senatus ea virtus fuisset quae solet, et cum re viderent omnes esse bellum quidamque id verbum removendum arbitrarentur, tua voluntas in discessione fuit ad lenitatem propensior. Victa est igitur propter verbi asperitatem te auctore nostra sententia: vicit L. Caesaris, amplissimi viri, qui verbi atrocitate dempta oratione fuit quam sententia lenior. quamquam is quidem, ante quam sententiam diceret, propinquitatem excusavit. idem fecerat me consule in sororis viro quod hoc tempore in sororis filio fecit, ut et luctu sororis moveretur et saluti populi Romani provideret.

confundo hesternus dies sum ago res que pansa quam postulo institus consulatus tuus paris ego video sum is qui cedo non soleo sustineo nam cum senatus is virtus sum qui soleo et cum res video omnis sum bellum quidam is verbum removeo arbitror tuus voluntas in discessio sum ad lenitas propendeo vinco sum igitur propter verbum asperitas tu auctor noster sententia vinco l caesar amplus vir qui verbum atrocitas dempta oratio sum quam sententia lenio quamquam is quidem ante quam sententia dico propinquitas excuso idem facio ego consul in soror vir qui hic tempus in soror filius facio ut et luctus soror moveo et salus populus romanus provideo


confectio autem huius belli est D. Bruti salus. quae autem est ista sententia ut in hodiernum diem vestitus mutetur, deinde cras sagati prodeamus? nos vero cum semel ad eum quem cupimus optamusque vestitum redierimus, id agamus ut eum in perpetuum retineamus. nam hoc quidem cum turpe est, tum ne dis quidem immortalibus gratum, ab eorum aris ad quas togati adierimus, ad saga sumenda discedere.

confectio autem hic bellum sum d brutus salus qui autem sum iste sententia ut in hodiernus dies vestio muto deinde creo sagatus proeo nos verus cum semel ad is qui cupio opto vestio redeo is ago ut is in perpetuus retineo nam hic quidem cum turpis sum tum ne deus quidem immortalis gratus ab is ara ad qui togatus adeo ad sagum sumo discedo


addite illa naufragia Caesaris amicorum, Barbas Cassios, Barbatios, Polliones; addite Antoni conlusores et sodalis, Eutrapelum, Melam, Pontium, Caelium, Crassicium, Tironem, mustelam, Petusium: comitatum relinquo, duces nomino. huc accedunt alaudae ceterique veterani, seminarium iudicum decuriae tertiae, qui suis rebus exhaustis, beneficiis Caesaris devoratis, fortunas nostras concupiverunt.

addo ille naufragium caesar amicus barba casseius barbatios pollio addo antonius conlusor et sodalis eutrapelis mela pontius caelius crassicius tiro mustela petusium comitas relinquo dux nomino huc accedo alauda ceter veteranus seminarium iudex decuria tertius qui suus res exhaurio beneficium caesar devoro fortuna noster concupio


quapropter, Quirites, exspectate legatorum reditum et paucorum dierum molestiam devorate. qui cum redierint, si pacem adferent, cupidum me; si bellum, providum iudicatote. an ego non provideam meis civibus, non dies noctesque de vestra libertate, de rei publicae salute cogitem? quid enim non debeo vobis, Quirites, quem vos a se ortum hominibus nobilissimis omnibus honoribus praetulistis? an ingratus sum? quis minus? qui partis honoribus eosdem in foro gessi labores quos petendis. rudis in re publica? quis exercitatior? qui viginti iam annos bellum geram cum impiis civibus. quam ob rem.

quapropter quiris exspectas legatus redeo et paucus dies molestia devoro qui cum redeo si pax affero cupidus ego si bellum providus judico an ego non provideo meus civis non dies nox de vester libertas de res publicus salus cogito quis enim non debeo tu quiris qui tu ab sui orior homo nobilis omnis honor praefero an ingratus sum quis paruus qui pars honor idem in forum gero labor qui peto rudis in res publicus quis exercito qui viginti iam annus bellum gero cum impius civis quam ob res


illi regibus parere iam a condita urbe didicerant: nos post reges exactos servitutis oblivio ceperat. atque ille Tarquinius quem maiores nostri non tulerunt non crudelis, non impius, sed superbus est habitus et dictus: quod nos vitium in privatis saepe tulimus, id maiores nostri ne in rege quidem ferre potuerunt. L. Brutus regem superbum non tulit: D. Brutus sceleratum atque impium regnare patietur Antonium? quid Tarquinius tale qualia innumerabilia et facit et fecit Antonius? senatum etiam reges habebant: nec tamen, ut Antonio senatum habente, in consilio regis versabantur barbari armati. servabant auspicia reges; quae hic consul augurque neglexit, neque solum legibus contra auspicia ferendis sed etiam conlega una ferente eo quem ipse ementitis auspiciis vitiosum fecerat.

ille rex pareo iam ab condio urbs disco nos post rex exigo servitus oblivio capio atque ille tarquinius qui magnus noster non fero non crudelis non impius sed superbus sum habitus et dico qui nos vitium in privo saepe fero is magnus noster ne in rex quidem fero possum l brutus rex superbus non fero d brutus scelero atque impius regno patior antonius quis tarquinius talis qualis innumerabilis et facio et facio antonius senatus etiam rex habeo neque tamen ut antonius senatus habeo in consilium rex verso barbaris armatus servo auspicium rex qui hic consul augur neglego neque solus lex contra auspicium fero sed etiam collega unus fero is qui ipse ementior auspicium vitiosus facio


si vero coloniarum et municipiorum sine ulla dubitatione hostis est, quid tandem huius censetis urbis quam ille ad explendas egestates latrocini sui concupivit, quam iam peritus metator et callidus decempeda sua Saxa diviserat? recordamini, per deos immortalis! patres conscripti, quid hoc biduo timuerimus a domesticis hostibus rumoribus improbissimis dissipatis. quis liberos, quis coniugem aspicere poterat sine fletu? quis domum, quis tecta, quis larem familiarem? aut foedissimam mortem omnes aut miserabilem fugam cogitabant. haec a quibus timebantur, eos hostis appellare dubitamus? gravius si quis attulerit nomen, libenter adsentiar: hoc volgari contentus vix sum, leviore non utar.

si verus colonia et municipium sine ullus dubitatio hostis sum quis tandem hic censeo urbs quam ille ad expleo egestas latrocinium suus concupio quam iam pereo metator et callidus decempeda suus saxa divido recordor per deus immortal pater conscribo quis hic biduus timeo ab domesticus hostis rumor improbus dissipatis quis liber quis coniunx aspicio possum sine fleo quis domus quis tectum quis lar familiaris aut foedus mors omnis aut miserabilis fuga cogito hic ab qui timeo is hostis appello dubito gravis si quis affero nomen libet adsentio hic volgaris contineo vix sum levis non uto


ex eo non iter, sed cursus et fuga in Galliam. Caesarem sequi arbitrabatur cum legione Martia, cum quarta, cum veteranis, quorum ille nomen prae metu ferre non poterat, eique in Galliam penetranti D. se Brutus obiecit, qui se totius belli fluctibus circumiri quam illum aut regredi aut progredi maluit, Mutinamque illi exsultanti tamquam frenos furoris iniecit. quam cum operibus munitionibusque saepsisset nec eum coloniae florentissimae dignitas neque consulis designati maiestas a parricidio deterreret, tum me— testor et vos et populum Romanum et omnis deos qui huic urbi praesident—invito et repugnante legati missi tres consulares ad latronum et gladiatorum ducem.

ex is non iter sed curro et fuga in gallia caesaris sequor arbitror cum legio martius cum quartus cum veteranus qui ille nomen prae metus fero non possum is in gallia penetro d sui brutus obiacio qui sui totus bellum fluctus circumeo quam ille aut regredior aut progredior malo mutina ille exsulto tamquam freni furor injacio quam cum opus munitio saepio neque is colonia floreo dignitas neque consul designo maiestas ab parricidium deterreo tum ego testo et tu et populus romanus et omnis deus qui hic urbs praesideo invito et repugno legatus mitto tres consularis ad latro et gladiator dux


Fufi capti sumus: ‘ne si a Mutina quidem recesserit, audiemus Antonium, ne si in senatus quidem potestate futurum se dixerit?’ durum videbatur: itaque fracti sumus, cessimus. recedit igitur a Mutina? ‘nescio.’ paret senatui? ‘credo,’ inquit Calenus ‘sed ita ut teneat dignitatem.’ valde hercules vobis laborandum est, patres conscripti, ut vestram dignitatem amittatis, quae maxima est; Antoni, quae neque est ulla neque esse potest, retineatis, ut eam per vos reciperet quam per se perdidit. si iacens vobiscum aliquid ageret, audirem fortasse: quamquam—sed hoc malo dicere, audirem: stanti resistendum est aut concedenda una cum dignitate libertas. at non est integrum: constituta legatio est.

fufius capio sum ne si ab mutina quidem recedo audio antonius ne si in senatus quidem potestas sum sui dico durus video itaque frango sum cedo recedo igitur ab mutina nescio pareo senatus credo inquam calenus sed ita ut teneo dignitas validus herculis tu laboro sum pater conscribo ut vester dignitas amitto qui maximus sum antonius qui neque sum ullus neque sum possum retineo ut is per tu recipio quam per sui perdo si jaceo tu aliquis ago audio fortasse quamquam sed hic malus dico audio sto resisto sum aut concedo unus cum dignitas libertas at non sum integer constituo legatio sum


Magno in dolore, patres conscripti, vel maerore potius quem ex crudeli et miserabili morte C. Treboni, optimi civis moderatissimique hominis, accepimus, inest tamen aliquid quod rei publicae profuturum putem. perspeximus enim quanta in eis qui contra patriam scelerata arma ceperunt inesset immanitas. nam duo haec capita nata sunt post homines natos taeterrima et spurcissima, Dolabella et Antonius: quorum alter effecit quod optarat, de altero patefactum est quid cogitaret. L. Cinna crudelis, C. Marius in iracundia perseverans, L. Sulla vehemens; neque ullius horum in ulciscendo acerbitas progressa ultra mortem est; quae tamen poena in civis nimis crudelis putabatur.

magnus in dolor pater conscribo vel maeror potis qui ex crudelis et miserabilis mors que trebonius bonus civis moderatus homo accipio insum tamen aliquis qui res publicus possum puto perspicio enim quantus in is qui contra patria scelero arma capio insum immanitas nam duo hic caput nata sum post homo nascor taeter et spurcus dolabella et antonius qui alter efficio qui opto de alter patefacio sum quis cogito l cinna crudelis que marius in iracundia persevero l sulla vehemens neque ullus hic in ulciscor acerbitas progredior ultra mors sum qui tamen poena in civis nimis crudelis puto


qui tibi dies ille, Antoni, fuit? quamquam mihi inimicus subito exstitisti, tamen me tui miseret quod tibi invideris. qui tu vir, di immortales, et quantus fuisses, si illius diei mentem servare potuisses! pacem haberemus, quae erat facta per obsidem puerum nobilem, M. Bambalionis nepotem. quamquam bonum te timor faciebat, non diuturnus magister offici, improbum fecit ea quae, dum timor abest, a te non discedit, audacia. etsi tum, cum optimum te putabant me quidem dissentiente, funeri tyranni, si illud funus fuit, sceleratissime praefuisti.

qui tu dies ille antonius sum quamquam ego inimicus subeo exsisto tamen ego tuus misero qui tu invideo qui tu vir deus immortalis et quantus sum si ille dies mens servaris possum pax habeo qui sum facio per obsidem puer nobilis m bambalio nepos quamquam bonus tu timor facio non diuturnus magister officio improbus facio is qui dum timor absum ab tu non discedo audacia etsi tum cum bonus tu puto ego quidem dissentio funus tyrannus si ille funus sum scelero praesum


in hac tam dispari ratione belli miserrimum illud est quod ille latronibus suis pollicetur primum domos; urbem enim divisurum se confirmat; deinde omnibus portis quo velint deducturum. omnes Cafones, omnes Saxae ceteraeque pestes quae sequuntur Antonium aedis sibi optimas, hortos, Tusculana, Albana definiunt. atque etiam homines agrestes, si homines illi ac non pecudes potius, inani spe ad aquas usque et Puteolos pervehuntur. ergo habet Antonius quod suis polliceatur. quid nos? num quid tale habemus? di meliora! id enim ipsum agimus ne quis posthac quicquam eius modi possit polliceri. invitus dico, sed dicendum est: hasta Caesaris, patres conscripti, multis improbis et spem adfert et audaciam. viderunt enim ex mendicis fieri repente divites: itaque semper hastam videre cupiunt ei qui nostris bonis imminent, quibus omnia pollicetur Antonius.

in hic tam disparus ratio bellum miser ille sum qui ille latro suus polliceor primus domus urbs enim divido sui confirmo deinde omnis porta quo volo deduco omnis cafones omnis saxa ceter pestis qui sequor antonius aedes sui bonus hortus tusculanus albanus definio atque etiam homo agrestis si homo ille atque non pecus potis inanis spes ad aqua usque et puteoli perveho ergo habeo antonius qui suus polliceo quis nos num quis talis habeo deus bonus is enim ipse ago ne quis posthac quisquam is modus possum polliceor invitus dico sed dico sum hasta caesar pater conscribo multus improbus et spes affero et audacia video enim ex mendicus fio repens dives itaque semper hasta video cupio is qui noster bonus immineo qui omnis polliceor antonius


quod videmus etiam in fabula illi ipsi qui ‘oderint, dum metuant’ dixerit perniciosum fuisse. Vtinam, M. Antoni, avum tuum meminisses! de quo tamen audisti multa ex me eaque saepissime. Putasne illum immortalitatem mereri voluisse, ut propter armorum habendorum licentiam metueretur? illa erat vita, illa secunda fortuna, libertate esse parem ceteris, principem dignitate. itaque, ut omittam res avi tui prosperas, acerbissimum eius supremum diem malim quam L. Cinnae dominatum, a quo ille crudelissime est interfectus.

qui video etiam in fabula ille ipse qui odi dum metuo dico perniciosus sum vtinam m antonius avus tuus memini de quo tamen audio multus ex ego is saepis puta ille immortalitas mereo volo ut propter armus habeo licentia metuo ille sum vito ille secundus fortuna libertas sum par ceterus princeps dignitas itaque ut omitto res avus tuus prosper acerbus is superus dies malo quam l cinna dominor ab quo ille crudelis sum interficio


auguratus petitionem mihi te concessisse dixisti. O incredibilem audaciam, o impudentiam praedicandam! quo enim tempore me augurem a toto conlegio expetitum Cn. Pompeius et Q. Hortensius nominaverunt—nec enim licebat a pluribus nominari—tu nec solvendo eras nec te ullo modo nisi eversa re publica incolumem fore putabas. poteras autem eo tempore auguratum petere cum in Italia Curio non esset, aut tum cum es factus unam tribum sine Curione ferre potuisses? cuius etiam familiares de vi condemnati sunt, quod tui nimis studiosi fuissent.

auguro petitio ego tu concedo dico o incredibilis audacia o impudentia praedico quo enim tempus ego auguro ab totus collegium expeto cn pompejus et q hortensius nomino neque enim licet ab multus nominaris tu neque solvo sum neque tu ullus modo nisi everro res publicus incolumis sum puto possum autem is tempus auguro peto cum in italia curius non sum aut tum cum sum facio unus tribus sine curio fero possum qui etiam familiaris de vis condemno sum qui tuus nimis studiosus sum


quod si cuiquam iustus honos habitus est in morte legato, in nullo iustior quam in Ser. Sulpicio reperietur. ceteri qui in legatione mortem obierunt ad incertum vitae periculum sine ullo mortis metu profecti sunt: Ser. Sulpicius cum aliqua perveniendi ad M. Antonium spe profectus est, nulla revertendi. qui cum ita adfectus esset ut, si ad gravem valetudinem labor accessisset, sibi ipse diffideret, non recusavit quo minus vel extremo spiritu, si quam opem rei publicae ferre posset, experiretur. itaque non illum vis hiemis, non nives, non longitudo itineris, non asperitas viarum, non morbus ingravescens retardavit, cumque iam ad congressum conloquiumque eius pervenisset ad quem erat missus, in ipsa cura ac meditatione obeundi sui muneris excessit e vita.

qui si quisquam iustus honor habitus sum in mors legatus in nullus justus quam in seruius sulpicius reperio ceterus qui in legatio mors obeo ad incertus vita periculum sine ullus mors metus proficiscor sum seruius sulpicius cum aliqui pervenio ad m antonius spes proficiscor sum nullus revorto qui cum ita affectus sum ut si ad gravis valetudo labor accedo sui ipse diffido non recuso quo paruus vel exter spiritus si quam ops res publicus fero possum experior itaque non ille volo hiems non nix non longitudo iter non asperitas viaris non morbus ingravesco retardo cum iam ad congredior colloquium is pervenio ad qui sum mitto in ipse cura atque meditatio obeo suus munus excedo e vito


cum hoc hoste bellandum est cuius taeterrima crudelitate omnis barbaria superata est. quid loquar de caede civium Romanorum, de direptione fanorum? quis est qui pro rerum atrocitate deplorare tantas calamitates queat? et nunc tota Asia vagatur, volitat ut rex; nos alio bello distineri putat: quasi vero non idem unumque bellum sit contra hoc iugum impiorum nefarium. imaginem M. Antoni crudelitatis in Dolabella cernitis: ex hoc illa efficta est; ab hoc Dolabellae scelerum praecepta sunt tradita. num leniorem quam in Asia Dolabella fuit in Italia, si liceat, fore putatis Antonium? mihi quidem et ille pervenisse videtur quoad progredi potuerit feri hominis amentia, neque Antonius ullius supplici adhibendi, si potestatem habeat, ullam esse partem relicturus.

cum hic hostis bellor sum qui taeter crudelitas omnis barbaria supero sum quis loquor de caedes civis romanus de direptio fanum quis sum qui pro res atrocitas deploraris tantus calamitas queo et nunc totus asia vago volito ut rex nos alius bellum distineo puto quasi verus non idem unus bellum sum contra hic iugum impii nefarius imago m antonius crudelitas in dolabella cerno ex hic ille effingo sum ab hic dolabella scelus praecipio sum trado num lenis quam in asia dolabella sum in italia si licet sum puto antonius ego quidem et ille pervenio video quoad progredior possum ferio homo amentia neque antonius ullus supplicium adhibeo si potestas habeo ullus sum pars relinquo


intimus erat in tribunatu Clodio qui sua erga me beneficia commemorat; eius omnium incendiorum fax, cuius etiam domi iam tum quiddam molitus est. quid dicam ipse optime intellegit. Inde iter Alexandream contra senatus auctoritatem, contra rem publicam et religiones; sed habebat ducem Gabinium, quicum quidvis rectissime facere posset. qui tum inde reditus aut qualis? prius in ultimam Galliam ex Aegypto quam domum. quae autem domus? Suam enim quisque domum tum obtinebat nec erat usquam tua. domum dico? quid erat in terris ubi in tuo pedem poneres praeter unum Misenum quod cum sociis tamquam Sisaponem tenebas.

intimus sum in tribunatus claudius qui suus erga ego beneficium commemoro is omnis incendium fax qui etiam domus iam tum quidam molio sum quis dico ipse optume intellego indus iter alexandrea contra senatus auctoritas contra res publicus et religio sed habeo dux gabinius qui quivis recingo facio possum qui tum inde redeo aut qualis prior in ulter gallia ex aegyptus quam domus qui autem domus sue enim quisque domus tum obtineo neque sum usquam tuus domus dico quis sum in terra ubi in tuus pedis pono praeter unus misenus qui cum socius tamquam sisapo teneo


quae igitur haec comitia, aut quam ambitionem constantissimus et gravissimus civis, L. Caesar, in senatum introduxit? clarissimo viro atque innocentissimo decrevit imperium, privato tamen: in quo maximum nobis onus imposuit. adsensus ero, ambitionem induxero in curiam; negaro, videbor suffragio meo, tamquam comitiis, honorem homini amicissimo denegavisse. quod si comitia placet in senatu haberi, petamus, ambiamus, tabella modo detur nobis, sicut populo data est. cur committis, Caesar, ut aut praestantissimus vir, si tibi non sit adsensum, repulsam tulisse videatur aut unus quisque nostrum praeteritus, si, cum pari dignitate simus, eodem honore digni non putemur?

qui igitur hic comitium aut quam ambitio consto et gravis civis l caesar in senatus introduco clarus vir atque innocens decerno imperium privo tamen in quo magnus nos onus impono assensus sum ambitio induco in curia negaro video suffragium meus tamquam comitium honor homo amicus denego qui si comitium placeo in senatus habeo peto ambiamus tabella modo do nos sicut populus do sum cur committo caesar ut aut praesto vir si tu non sum assensus repello fero video aut unus quisque nos praetereo si cum par dignitas sum idem honor dignus non puto


'cum venerint, quae postulant cognoscam.’ quin tu abis in malam pestem malumque cruciatum? ad te quisquam veniat nisi Ventidi similis? Oriens incendium qui restinguerent summos viros misimus; repudiasti: nunc in tantam flammam tamque inveteratam mittamus, cum locum tibi reliquum non modo ad pacem sed ne ad deditionem quidem feceris?

cum venio qui postulo cognosco quin tu abeo in malus pestis malus cruciatus ad tu quisquam venio nisi ventidius similis orior incendium qui restinguo summus vir mitto repudio nunc in tantus flamma tam invetero mitto cum locus tu reliquus non modo ad pax sed ne ad deditio quidem facio


at etiam gladiator ausus est scribere hunc de patris et patrui parricidio cogitasse. O admirabilem impudentiam, audaciam, temeritatem! in eum adulescentem hoc scribere audere quem ego et frater meus propter eius suavissimos atque optimos mores praestantissimumque ingenium certatim amamus omnibusque horis oculis, auribus, complexu tenemus? nam me isdem edictis nescit laedat an laudet. cum idem supplicium minatur optimis civibus quod ego de sceleratissimis ac pessimis sumpserim, laudare videtur, quasi imitari velit; cum autem illam pulcherrimi facti memoriam refricat, tum a sui similibus invidiam aliquam in me commoveri putat.

at etiam gladiator audeo sum scribo hic de pater et patruus parricidium cogito o admirabilis impudentia audacia temeritas in is adulescens hic scribo audeo qui ego et frater meus propter is suavis atque bonus mos praesto ingenium certatim amo omne hora oculus auris complexus teneo nam ego idem edico nescio laedo an laudo cum idem supplicium mino bonus civis qui ego de scelero atque malus sumo laudo video quasi imitor volo cum autem ille pulcher facio memoria refrico tum ab suus similis invidia aliqui in ego commoveo puto


nec solum id animose et fortiter sed considerate etiam sapienterque fecerunt: Albae constiterunt, in urbe opportuna, munita, propinqua, fortissimorum virorum, fidelissimorum civium atque optimorum. huius legionis legio quarta imitata virtutem, duce L. Egnatuleio, quem senatus merito paulo ante laudavit, C. Caesaris exercitum persecuta est. quae exspectas, M. Antoni, iudicia graviora? Caesar fertur in caelum qui contra te exercitum comparavit; laudantur exquisitissimis verbis legiones quae te reliquerunt, quae a te arcessitae sunt, quae essent, si te consulem quam hostem maluisses, tuae: quarum legionum fortissimum verissimumque iudicium confirmat senatus, comprobat universus populus Romanus, nisi forte vos, Quirites, consulem, non hostem iudicatis Antonium.

neque solus is animosus et fortis sed considero etiam sapienter facio alba consto in urbs opportunus munio propinquus fortis vir fidelis civis atque bonus hic legio legio quartus imito virtus dux l egnatuleius qui senatus mereo paulus ante laudo que caesar exercitus persequor sum qui exspecto m antonius iudicium gravis caesar fero in caelum qui contra tu exercitus comparo laudo exquaero verbum legio qui tu relinquo qui ab tu arcesso sum qui sum si tu consul quam hostis malo tuus qui legio fortis verus iudicium confirmo senatus comprobo universus populus romanus nisi fors tu quiris consul non hostis judico antonius


est ista ratio semper optimis causis veteranorum nomen opponere? quorum etiam si amplecterer virtutem, ut facio, tamen, si essent adrogantes, non possem ferre fastidium. at nos conantis servitutis vincla rumpere impediet si quis veteranos nolle dixerit? non sunt enim, credo, innumerabiles qui pro communi libertate arma capiant; nemo est praeter veteranos milites vir qui ad servitutem propulsandam ingenuo dolore excitetur; potest igitur stare res publica freta veteranis sine magno subsidio iuventutis. quos quidem vos libertatis adiutores complecti debetis: servitutis auctores sequi non debetis.

sum iste ratio semper bonus causa veteranus nomen oppono qui etiam si amplector virtus ut facio tamen si sum adrogo non possum fero fastidium at nos conor servitus vinclum rumpo impedio si quis veteranus nolo dico non sum enim credo innumerabilis qui pro communis libertas arma capio nemo sum praeter veteranus miles vir qui ad servitus propulso ingenuus dolor excito possum igitur sto res publicus fretus veteranus sine magnus subsidium iuventus qui quidem tu libertas adiutor complector debeo servitus auctor sequor non debeo


haec interposui, patres conscripti, non tam ut pro me dixerim—male enim mecum ageretur, si parum vobis essem sine defensione purgatus—quam ut quosdam nimis ieiuno animo et angusto monerem, id quod semper ipse fecissem, uti excellentium civium virtutem imitatione dignam, non invidia putarent. Magnus est in re publica campus, ut sapienter dicere M. Crassus solebat, multis apertus cursus ad laudem. Vtinam quidem illi principes viverent qui me post meum consulatum, cum eis ipse cederem, principem non inviti videbant! hoc vero tempore in tanta inopia constantium et fortium consularium quo me dolore adfici creditis, cum alios male sentire, alios nihil omnino curare videam, alios parum constanter in suscepta causa permanere sententiamque suam non semper utilitate rei publicae, sed tum spe tum timore moderari?

hic interpono pater conscribo non tam ut pro ego dico malus enim ego ago si parum tu sum sine defensio purgo quam ut quidam nimis jejuno animus et angustus moneo is qui semper ipse facio uti excello civis virtus imitatio dignus non invidia puto magnus sum in res publicus campus ut sapienter dico m crassus soleo multus aperio curro ad laus vtinam quidem ille princeps vivo qui ego post meus consulatus cum is ipse cedo princeps non invitus video hic verus tempus in tantus inopia consto et fors consularis quo ego dolor afficio credo cum alius malus sentio alius nihil omnino curo video alius parum consto in suscipio causa permaneo sententia suus non semper utilitas res publicus sed tum spes tum timor moderaris


gratae vero nostrae dis immortalibus gratulationes erunt, gratae victimae, cum interfecta sit civium multitudo! ‘de improbis’ inquit ‘et audacibus.’ nam sic eos appellat clarissimus vir: quae sunt urbanarum maledicta litium, non inustae belli internecini notae. testamenta, credo, subiciunt aut eiciunt vicinos aut adulescentulos circumscribunt: his enim vitiis adfectos et talibus malos aut audacis appellare consuetudo solet.

gratus verus noster deus immortalis gratulatio sum gratus victima cum interfacio sum civis multitudo de improbus inquam et audax nam sic is appello clarus vir qui sum urbanaris maledico lis non inuro bellum internecinus nosco testamentum credo subicio aut eicio vicinus aut adulescentulus circumscribo hic enim vitium afficio et talis malus aut audax appello consuetudo soleo


quid ego illas istius minas contumeliasque commemorem quibus invectus est in Sidicinos, vexavit Puteolanos, quod C. Cassium et Brutos patronos adoptassent? Magno quidem studio, iudicio, benevolentia, caritate, non, ut te et Basilum, vi et armis, et alios vestri similis quos clientis nemo habere velit, non modo illorum cliens esse. interea dum tu abes, qui dies ille conlegae tui fuit, cum illud quod venerari solebas bustum in foro evertit? qua re tibi nuntiata, ut constabat inter eos qui una fuerunt concidisti. quid evenerit postea nescio—metum credo valuisse et arma—conlegam quidem de caelo detraxisti effecistique non tu quidem etiam nunc ut similis tui, sed certe ut dissimilis esset sui.

quis ego ille iste minae contumelia commemoro qui inveho sum in sidicini vexo puteolani qui que casseius et brutus patronus adopto magnus quidem studium iudicium benevolens caritas non ut tu et basilis vis et arma et alius vester similis qui cliens nemo habeo volo non modo ille cliens sum interea dum tu absum qui dies ille collega tuus sum cum ille qui veneraris soleo bustum in forum everto qui res tu nuntio ut consto inter is qui unus sum concido quis evenio postea nescio metus credo valeo et arma collega quidem de caelum detraho efficio non tu quidem etiam nunc ut similis tuus sed certus ut dissimilis sum suus


sed sit beneficium, quando quidem maius accipi a latrone nullum potuit: in quo potes me dicere ingratum? an de interitu rei publicae queri non debui, ne in te ingratus viderer? at in illa querela misera quidem et luctuosa, sed mihi pro hoc gradu in quo me senatus populusque Romanus conlocavit necessaria, quid est dictum a me cum contumelia, quid non moderate, quid non amice? quod quidem cuius temperantiae fuit, de M. Antonio querentem abstinere maledicto, praesertim cum tu reliquias rei publicae dissipavisses, cum domi tuae turpissimo mercatu omnia essent venalia, cum leges eas quae numquam promulgatae essent et de te et a te latas confiterere, cum auspicia augur, intercessionem consul sustulisses, cum esses foedissime stipatus armatis, cum omnis impuritates impudica in domo cotidie susciperes vino lustrisque confectus.

sed sum beneficium quando quidem magnus accipio ab latro nullus possum in quo possum ego dico ingratus an de interitus res publicus queror non debeo ne in tu ingratus video at in ille querela misero quidem et luctuosus sed ego pro hic gradus in quo ego senatus populus romanus conloco necessarius quis sum dico ab ego cum contumelia quis non modero quis non amicus qui quidem qui temperantia sum de m antonius queror abstineo maledico praesertim cum tu reliquiae res publicus dissipavisses cum domus tuus turpis mercor omnis sum venalis cum lex is qui numquam promulgo sum et de tu et ab tu latus confiteor cum auspicium augur intercessio consul tollo cum sum foedus stipo armo cum omnis impuritas impudicus in domus cottidie suscipio vinum lustrum conficio


at videte levitatem hominis. cum hora diei decima fere ad Saxa rubra venisset, delituit in quadam cauponula atque ibi se occultans perpotavit ad vesperum; inde cisio celeriter ad urbem advectus domum venit capite involuto. ianitor, ‘quis tu?’ ‘A Marco tabellarius.’ confestim ad eam deducitur cuius causa venerat, eique epistulam tradidit. quam cum illa legeret flens—erat enim scripta amatorie; caput autem litterarum sibi cum illa mima posthac nihil futurum; omnem se amorem abiecisse illim atque in hanc transfudisse—cum mulier fleret uberius, homo misericors ferre non potuit, caput aperuit, in collum invasit. O hominem nequam! quid enim aliud dicam? magis proprie nihil possum dicere. ergo, ut te catamitum, nec opinato cum te ostendisses, praeter spem mulier aspiceret, idcirco urbem terrore nocturno, Italiam multorum dierum metu perturbasti?

at video levitas homo cum hora dies decimus fere ad saxa rubra venio delitesco in quidam cauponula atque ibi sui occulto perpoto ad vesperus inde cisium celer ad urbs adveho domus venio caput involvo janitor quis tu ab marcus tabellarius confestim ad is deduco qui causa venio is epistula trado quam cum ille lego fleo sum enim scribo amatorius caput autem litteraris sui cum ille mima posthac nihil sum omnis sui amor abicio illim atque in hic transfundo cum mulier fleo uber homo misericors fero non possum caput aperio in collum invado o homo nequam quis enim alius dico magis proprius nihil possum dico ergo ut tu catamitum neque opinor cum tu ostendo praeter spes mulier aspicio idcirco urbs terror nocturnus italia multus dies metus perturbo


nam quid ego de Trebellio dicam? quem ultae videntur Furiae debitorum; vindicem enim novarum tabularum novam tabulam vidimus. quid de T. Planco? quem praestantissimus civis, Aquila, Pollentia expulit et quidem crure fracto: quod utinam illi ante accidisset, ne huc redire potuisset! lumen et decus illius exercitus paene praeterii, T. Annium Cimbrum, Lysidici filium, Lysidicum ipsum, quoniam omnia iura dissolvit, nisi forte iure Germanum Cimber occidit. cum hanc et huius generis copiam tantam habeat Antonius, quod scelus omittet, cum Dolabella tantis se obstrinxerit parricidiis nequaquam pari latronum manu et copia?

nam quis ego de trebellius dico qui ulciscor video furius debitor vindico enim novaris tabularis novus tabula video quis de t plancus qui praesto civis aquila pollentia expello et quidem crus frango qui utinam ille ante accido ne huc redeo possum lumen et decus ille exercitus paene praetereo t annius cimber lysidici filius lysidicum ipse quoniam omnis ius dissolvo nisi fors ius germanus cimber occido cum hic et hic genus copia tantus habeo antonius qui scelus omitto cum dolabella tantus sui obstringo parricidium nequaquam par latro manus et copia


virum res illa quaerebat. quod si te in iudicium quis adducat usurpetque illud Cassianum, ‘cui bono fuerit,’ vide, quaeso, ne haereas. quamquam illud quidem fuit, ut tu dicebas, omnibus bono qui servire nolebant, tibi tamen praecipue qui non modo non servis sed etiam regnas; qui maximo te aere alieno ad aedem Opis liberavisti; qui per easdem tabulas innumerabilem pecuniam dissipavisti; ad quem e domo Caesaris tam multa delata sunt; cuius domi quaestuosissima est falsorum commentariorum et chirographorum officina, agrorum, oppidorum, immunitatium, vectigalium flagitiosissimae nundinae.

vir res ille quaero qui si tu in iudicium quis adduco usurpo ille cassianum qui bonus sum video quaeso ne haereo quamquam ille quidem sum ut tu dico omnis bonus qui servio nolo tu tamen praecipuus qui non modo non servio sed etiam regno qui maximus tu aer alienus ad aedes opis libero qui per idem tabula innumerabilis pecunia dissipavisti ad qui e domus caesar tam multus defero sum qui domus quaestuosus sum falsor commentarius et chirographon officina ager oppidum immunitas vectigalis flagitiosus nundina


quod si non ita est, cur a Pisone et Caleno potissimum, cur hoc tempore, cur tam improviso, cur tam repente pacis est facta mentio? negat Piso scire se, negat audisse quicquam; negat Calenus rem ullam novam adlatam esse. atque id nunc negant, postea quam nos pacificatoria legatione implicatos putant. quid ergo opus est novo consilio, si in re nihil omnino novi est? decepti, inquam, sumus, patres conscripti: Antoni est acta causa ab amicis eius, non publica. quod videbam equidem sed quasi per caliginem: praestrinxerat aciem animi D. Bruti salus. quod si in bello dari vicarii solerent, libenter me ut D. Brutus emitteretur pro illo includi paterer. atque hac voce Q.

qui si non ita sum cur ab piso et calenus potis cur hic tempus cur tam improvide cur tam repens pax sum facio mentior nego piso scio sui nego audio quisquam nego calenus res ullus novus affero sum atque is nunc nego postea quam nos pacificatorius legatio implicatos puto quis ergo opus sum novo consilium si in res nihil omnino nosco sum decipio inquam sum pater conscribo antonius sum ago causa ab amicus is non publicus qui video equidem sed quasi per caligo praestringo acies animus d brutus salus qui si in bellum do vicarius soleo libet ego ut d brutus emitto pro ille includo pateo atque hic vox q


haec si cogitas, es M. Lepidus, pontifex maximus, M. Lepidi, pontificis maximi, pronepos; sin hominibus tantum licere iudicas quantum possunt, vide ne alienis exemplis eisque recentibus uti quam et antiquis et domesticis malle videare. quod si auctoritatem interponis sine armis, magis equidem laudo, sed vide ne hoc ipsum non sit necesse. quamquam enim est tanta in te auctoritas quanta debet in homine nobilissimo, tamen senatus se ipse non contemnit, nec vero fuit umquam gravior, constantior, fortior. incensi omnes rapimur ad libertatem recuperandam; non potest ullius auctoritate tantus senatus populique Romani ardor exstingui; odimus, irati pugnamus, extorqueri manibus arma non possunt; receptui signum aut revocationem a bello audire non possumus; speramus optima, pati vel difficillima malumus quam servire.

hic si cogito sum m lepidus pontifex magnus m lepidus pontifex magnus pronepos sin homo tantus licet iudico quantus possum video ne alienus exemplum is recens uti quam et antiquus et domesticus malo videaris qui si auctoritas interpono sine arma magis equidem laudo sed video ne hic ipse non sum necesse quamquam enim sum tantus in tu auctoritas quantus debeo in homo nobilis tamen senatus sui ipse non contemno neque verus sum umquam gravis consto fortis incendo omnis rapio ad libertas recipero non possum ullus auctoritas tantus senatus populus romanus ardor exstinguo odi irascor pugno extorqueo manus arma non possum receptus signum aut revocatio ab bellum audio non possum spero bonus patior vel difficilis malo quam servio


quoniam longo intervallo loqui nobis de re publica licet, sileri potest. quis enim unus fortior, quis amicior umquam rei publicae fuit quam legio Martia universa? quae cum hostem populi Romani Antonium iudicasset, comes esse eius amentiae noluit: reliquit consulem; quod profecto non fecisset, si eum consulem iudicasset quem nihil aliud agere, nihil moliri nisi caedem civium atque interitum civitatis videret. atque ea legio consedit Albae. quam potuit urbem eligere aut opportuniorem ad res gerendas aut fideliorem aut fortiorum virorum aut amiciorum rei publicae civium?

quoniam longus intervallum loquor nos de res publicus licet sileo possum quis enim unus fortis quis amicus umquam res publicus sum quam legio martius universus qui cum hostis populus romanus antonius judico comes sum is amentia nolo relinquo consul qui profecto non facio si is consul judico qui nihil alius ago nihil molior nisi caedes civis atque interitus civitas video atque is legio consido alba quam possum urbs eligo aut opportunus ad res gero aut fidelis aut fortis vir aut amicus res publicus civis


vehebatur in essedo tribunus plebis; lictores laureati antecedebant, inter quos aperta lectica mima portabatur, quam ex oppidis municipales homines honesti, obviam necessario prodeuntes, non noto illo et mimico nomine, sed Volumniam consalutabant. sequebatur raeda cum lenonibus, comites nequissimi; reiecta mater amicam impuri fili tamquam nurum sequebatur. O miserae mulieris fecunditatem calamitosam! Horum flagitiorum iste vestigiis omnia municipia, praefecturas, colonias, totam denique Italiam impressit.

veho in essedum tribunus plebs lictor laureatus antecedo inter qui apertus lectica mima porto quam ex oppidum municipal homo honestus obvius necessarius proeo non nosco ille et mimicus nomen sed volumnia consaluto sequor raeda cum leno comes nequissimus rejecto mater amica impurus filis tamquam nurum sequor o miser mulier fecunditas calamitosus horus flagitium iste vestigium omnis municipium praefectura colonia totus denique italia imprimo


sed ad iter Italiamque redeamus. deduxisti coloniam Casilinum, quo Caesar ante deduxerat. consuluisti me per litteras de Capua tu quidem, sed idem de Casilino respondissem: possesne ubi colonia esset, eo coloniam novam iure deducere. negavi in eam coloniam quae esset auspicato deducta, dum esset incolumis, coloniam novam iure deduci: colonos novos ascribi posse rescripsi. tu autem insolentia elatus omni auspiciorum iure turbato Casilinum coloniam deduxisti, quo erat paucis annis ante deducta, ut vexillum tolleres, ut aratrum circumduceres; cuius quidem vomere portam Capuae paene perstrinxisti, ut florentis coloniae territorium minueretur.

sed ad iter italia redeo deduco colonia casilinus quo caesar ante deduco consulo ego per littera de capua tu quidem sed idem de casilinus respondeo possum ubi colonia sum is colonia novus ius deduco nego in is colonia qui sum auspico deduco dum sum incolumis colonia novus ius deduco colonus novi ascribo possum rescribo tu autem insolentia effero omnis auspicium ius turbo casilinus colonia deduco quo sum paucus annus ante deduco ut vexillum tollo ut arater circumduco qui quidem vomo porta capua paene perstringo ut floreo colonia territorium minuo


hinc Voconiae, hinc Atiniae leges; hinc multae sellae curules et patrum memoria et nostra; hinc equites Romani lautissimi et plurimi. sed si Aricinam uxorem non probas, cur probas Tusculanam? quamquam huius sanctissimae feminae atque optimae pater, M. Atius Balbus, in primis honestus, praetorius fuit: tuae coniugis, bonae feminae, locupletis quidem certe, Bambalio quidam pater, homo nullo numero. nihil illo contemptius qui propter haesitantiam linguae stuporemque cordis cognomen ex contumelia traxerit. ‘at avus nobilis.’ Tuditanus nempe ille qui cum palla et cothurnis nummos populo de rostris spargere solebat. vellem hanc contemptionem pecuniae suis reliquisset! habetis nobilitatem generis gloriosam.

hinc voconius hinc atinius lex hinc multus sella curulis et pater memoria et noster hinc eques romanus lavo et plurimus sed si aricinus uxor non probo cur probo tusculanus quamquam hic sancio femina atque bonus pater m atius balbus in primus honestus praetorius sum tuus coniunx bonus femina locupletis quidem certus bambalio quidam pater homo nullus numerus nihil ille contemno qui propter haesitantia lingua stupor chordus cognomen ex contumelia traho at avus nobilis tuditanus nempe ille qui cum palla et cothurnus nummus populus de rostrum spargo soleo volo hic contemptio pecunia suus relinquo habeo nobilitas genus gloriosus


quaero igitur a te, L. Piso, nonne oppressam rem publicam putes, si tot tam impii, tam audaces, tam facinerosi recepti sint? quos nondum tantis parricidiis contaminatos vix ferebamus, hos nunc omni scelere coopertos tolerabilis censes civitati fore? aut isto tuo, mihi crede, consilio erit utendum, ut cedamus, abeamus, vitam inopem et vagam persequamur, aut cervices latronibus dandae atque in patria cadendum est. Vbi sunt, C. Pansa, illae cohortationes pulcherrimae tuae quibus a te excitatus senatus, inflammatus populus Romanus non solum audivit sed etiam didicit nihil esse homini Romano foedius servitute?

quaero igitur ab tu l piso nonne opprimo res publicus puto si tot tam impius tam audax tam facinerosi recipio sum qui nondum tantus parricidium contamino vix fero hic nunc omnis scelus cooperio tolerabilis censeo civitas sum aut iste tuus ego credo consilium sum utor ut cedo abeo vita inops et vagus persequor aut cervix latro do atque in patria cado sum vbi sum que pansa ille cohortatio pulcher tuus qui ab tu excito senatus inflammo populus romanus non solus audio sed etiam disco nihil sum homo romanus foedus servitus


idcircone saga sumpsimus, arma cepimus, iuventutem omnem ex tota Italia excussimus, ut exercitu florentissimo et maximo legati ad pacem mitterentur? si accipiendam, cur non rogamur? si postulandam, quid timemus?

idcirco sagum sumo arma capio iuventus omnis ex totus italia excutio ut exercitus floreo et maximus legatus ad pax mitto si accipio cur non rogo si postulo quis timeo


an vero quisquam dubitabit appellare Caesarem imperatorem? aetas eius certe ab hac sententia neminem deterrebit, quando quidem virtute superavit aetatem. ac mihi semper eo maiora beneficia C. Caesaris visa sunt quo minus erant ab aetate illa postulanda: cui cum imperium dabamus, eodem tempore etiam spem eius nominis deferebamus; quod cum est consecutus, auctoritatem decreti nostri rebus gestis suis comprobavit. hic ergo adulescens maximi animi, ut verissime scribit Hirtius, castra multarum legionum paucis cohortibus tutatus est secundumque proelium fecit. ita trium imperatorum virtute, consilio, felicitate uno die locis pluribus res publica est conservata.

an verus quisquam dubito appello caesaris imperator aetas is certus ab hic sententia nemo deterreo quando quidem virtus supero aetas atque ego semper is magnus beneficium que caesar video sum quo paruus sum ab aetas ille postulo qui cum imperium do idem tempus etiam spes is nomen defero qui cum sum consequor auctoritas decerno noster res gero suus comprobo hic ergo adulescens magnus animus ut verus scribo hirtius castrum multus legio paucus cohors tuto sum secundus proelium facio ita tres imperator virtus consilium felicitas unus dies locus multus res publicus sum conservo


sed ad auspicia redeamus, de quibus Idibus Martiis fuit in senatu Caesar acturus. quaero: tum tu quid egisses? audiebam equidem te paratum venisse, quod me de ementitis auspiciis, quibus tamen parere necesse erat, putares esse dicturum. sustulit illum diem fortuna rei publicae. num etiam tuum de auspiciis iudicium interitus Caesaris sustulit? sed incidi in id tempus quod eis rebus in quas ingressa erat oratio praevertendum est. quae tua fuga, quae formido praeclaro illo die, quae propter conscientiam scelerum desperatio vitae, cum ex illa fuga beneficio eorum qui te, si sanus esses, salvum esse voluerunt, clam te domum recepisti!

sed ad auspicium redeo de qui idus martius sum in senatus caesar ago quaero tum tu quis ago audio equidem tu paro venio qui ego de ementior auspicium qui tamen pareo necesse sum puto sum dico tollo ille dies fortuna res publicus num etiam tuus de auspicium iudicium intereo caesar tollo sed incido in is tempus qui is res in qui ingredior sum oratio praeverto sum qui tuus fuga qui formido praeclarus ille dies qui propter conscientia scelus desperatio vita cum ex ille fuga beneficium is qui tu si sanus sum salvus sum volo clam tu domus recipio


Deiotari regis et patris et fili et magnus et nostro more institutus exercitus; summa in filio spes, summa ingeni indoles, summa virtus. quid de patre dicam? cuius benevolentia in populum Romanum est ipsius aequalis aetati; qui non solum socius imperatorum nostrorum fuit in bellis verum etiam dux copiarum suarum. quae de illo viro Sulla, quae Murena, quae Servilius, quae Lucullus, quam ornate, quam honorifice, quam graviter saepe in senatu praedicaverunt? quid de Cn.

deiotaris rex et pater et filis et magnus et noster mos instituo exercitus summus in filius spes summus ingenium indoles summus virtus quis de pater dico qui benevolens in populus romanus sum ipse aequalis aetas qui non solus socius imperator noster sum in bellum verus etiam dux copia suus qui de ille vir sulla qui murena qui servilis qui lucullus quam orno quam honorificus quam gravis saepe in senatus praedico quis de cn


'Concordiae factam esse mentionem scribitis in senatu et legatos esse consularis quinque. difficile est credere, eosque qui me praecipitem egerint, aequissimas condiciones ferentem et tamen ex his aliquid remittere cogitantem, putare aliquid moderate aut humane esse facturos. vix etiam veri simile est, qui iudicaverint hostem Dolabellam ob rectissimum facinus, eosdem nobis parcere posse idem sentientibus.’ Parumne videtur omnium facinorum sibi cum Dolabella societatem initam confiteri? nonne cernitis ex uno fonte omnia scelera manare? ipse denique fatetur, hoc quidem satis acute, non posse eos qui hostem Dolabellam iudicaverint ob rectissimum facinus—ita enim videtur Antonio—sibi parcere idem sentienti.

concordia facio sum mentio scribo in senatus et legatus sum consularis quinque difficilis sum credo is qui ego praecipito ago aequus condicio fero et tamen ex hic aliquis remitto cogito puto aliquis modero aut humanus sum facio vix etiam verus similis sum qui judico hostis dolabella ob recingo facinus idem nos parco possum idem sentio paros video omnis facinus sui cum dolabella societas ineo confiteor nonne cerno ex unus fons omnis scelus manaris ipse denique fateor hic quidem satis acuo non possum is qui hostis dolabella judico ob recingo facinus ita enim video antonius sui parco idem sentio


equidem cupio haec quam primum Antonium audire, ut intellegat non D. Brutum quem vallo circumsedeat, sed se ipsum obsideri. tria tenet oppida toto in orbe terrarum; habet inimicissimam Galliam; eos etiam quibus confidebat alienissimos, Transpadanos; Italia omnis infesta est; exterae nationes a prima ora Graeciae usque ad Aegyptum optimorum et fortissimorum civium imperiis et praesidiis tenentur. erat ei spes una in C. Antonio qui duorum fratrum aetatibus medius interiectus vitiis cum utroque certabat. is tamquam extruderetur a senatu in Macedoniam et non contra prohiberetur proficisci, ita cucurrit.

equidem cupio hic quam primus antonius audio ut intellego non d brutus qui vallo circumsedeo sed sui ipse obsideri tres teneo oppidum totus in orbis terra habeo inimicus gallia is etiam qui confido alienus transpadani italia omnis infestus sum exter natio ab primus os graecia usque ad aegyptus bonus et fortis civis imperium et praesidium teneo sum is spes unus in que antonius qui duo frater aetas medius interjacio vitium cum uterque certo is tamquam extrudo ab senatus in macedonia et non contra prohibeo proficisco ita curro


vellem di immortales fecissent, patres conscripti, ut vivo potius Ser. Sulpicio gratias ageremus quam honores mortuo quaereremus. nec vero dubito quin, si ille vir legationem renuntiare potuisset, reditus eius et vobis gratus fuerit et rei publicae salutaris futurus, non quo L. Philippo et L. Pisoni aut studium aut cura defuerit in tanto officio tantoque munere, sed cum Ser. Sulpicius aetate illis anteiret, sapientia omnibus, subito ereptus e causa totam legationem orbam et debilitatam reliquit.

volo deus immortalis facio pater conscribo ut vivo potis seruius sulpicius gratia ago quam honor mortuus quaero neque verus dubito quin si ille vir legatio renuntiaris possum redeo is et tu gratus sum et res publicus salutaris sum non quo l philippus et l piso aut studium aut cura desum in tantus officium tantus munus sed cum seruius sulpicius aetas ille anteeo sapientia omnis subeo eripio e causa totus legatio orbus et debilito relinquo


est quidem alter Saserna: sed omnes tamen tantam habent similitudinem inter se ut in eorum praenominibus errem. nec vero Extitius, Philadelphi frater, quaestor, praetermittendus est, ne, si de clarissimo adulescente siluero, invidisse videar Antonio. est etiam Asinius quidam senator voluntarius, lectus ipse a se. apertam curiam vidit post Caesaris mortem: mutavit calceos; pater conscriptus repente factus est. non novi Sex. Albesium, sed tamen neminem tam maledicum offendi qui illum negaret dignum Antoni senatu. arbitror me aliquos praeterisse; de eis tamen qui occurrebant tacere non potui. hoc igitur fretus senatu Pompeianum senatum despicit, in quo decem fuimus consulares: qui si omnes viverent, bellum omnino hoc non fuisset; auctoritati cessisset audacia.

sum quidem alter saserna sed omnis tamen tantus habeo similitudo inter sui ut in is praenomen erro neque verus extitius philadelphus frater quaestor praetermitto sum ne si de clarus adulescens sileo invideo video antonius sum etiam asinius quidam senator voluntarius lego ipse ab sui aperio curia video post caesar mors muto calceus pater conscribo repens facio sum non nosco sex albesia sed tamen nemo tam maledicus offendo qui ille nego dignus antonius senatus arbitror ego aliquis praetereo de is tamen qui occurro taceo non possum hic igitur fretus senatus pompejanus senatus despicio in quo decem sum consularis qui si omnis vivo bellum omnino hic non sum auctoritas cedo audacia


quamvis dicant quod quosdam audio dicturos: ‘legati proficiscantur: bellum nihilo minus paretur,’ tamen legatorum nomen ipsum et animos molliet et belli celeritatem morabitur. minimis momentis, patres conscripti, maximae inclinationes temporum fiunt, cum in omni casu rei publicae tum in bello et maxime civili quod opinione plerumque et fama gubernatur. nemo quaeret quibuscum mandatis legatos miserimus: nomen ipsum legationis ultro missae timoris esse signum videbitur. recedat a Mutina, desinat oppugnare Brutum, decedat ex Gallia; non est verbis rogandus, cogendus est armis.

quivis dico qui quidam audio dico legatus proficiscor bellum nihilum paruus paro tamen legatus nomen ipse et animus mollio et bellum celeritas moror paruus momentum pater conscribo magnus inclinatio tempus fio cum in omnis casus res publicus tum in bellum et magnus civilis qui opinio plerusque et fama guberno nemo quaero qui mandatum legatus mitto nomen ipse legatio ultro mitto timor sum signum video recedo ab mutina desino oppugnaris brutus decedo ex gallia non sum verbum rogo cogo sum arma


dura vox! multo illa durior: ‘Salvi sint improbi, scelerati, impii; deleantur innocentes, honesti, boni, tota res publica!’ Vno in homine, Q. Fufi, fateor te vidisse plus quam me. ego P. Clodium arbitrabar perniciosum civem, sceleratum, libidinosum, impium, audacem, facinerosum, tu contra sanctum, temperantem, innocentem, modestum, retinendum civem et optandum. in hoc uno te plurimum vidisse, me multum errasse concedo. nam quod me tecum iracunde agere dixisti solere, non est ita. vehementer me agere fateor, iracunde nego. omnino irasci amicis non temere soleo, ne si merentur quidem.

durus vox multus ille durus salvius sum improbus scelero impius deleo innocens honestus bonus totus res publicus vnus in homo q fufius fateor tu video multus quam ego ego p claudius arbitror perniciosus civis scelero libidinosus impius audax facinerosum tu contra sancio tempero innocens modestus retineo civis et opto in hic unus tu multus video ego multus erro concedo nam qui ego tu iracundus ago dico soleo non sum ita vehemens ego ago fateor iracundus nego omnino irascor amicus non temere soleo ne si mereo quidem


quonam meo fato, patres conscripti, fieri dicam ut nemo his annis viginti rei publicae fuerit hostis qui non bellum eodem tempore mihi quoque indixerit? nec vero necesse est quemquam a me nominari: vobiscum ipsi recordamini. mihi poenarum illi plus quam optarem dederunt: te miror, Antoni, quorum facta imitere, eorum exitus non perhorrescere. atque hoc in aliis minus mirabar. nemo enim illorum inimicus mihi fuit voluntarius: omnes a me rei publicae causa lacessiti. tu ne verbo quidem violatus, ut audacior quam Catilina, furiosior quam Clodius viderere, ultro me maledictis lacessisti, tuamque a me alienationem commendationem tibi ad impios civis fore putavisti.

quonam meus fatum pater conscribo fio dico ut nemo hic annus viginti res publicus sum hostis qui non bellum idem tempus ego quoque indico neque verus necesse sum quisquam ab ego nominaris tu ipse recordor ego poena ille multus quam optaris do tu miro antonius qui facio imito is exitus non perhorresco atque hic in alius paruus miro nemo enim ille inimicus ego sum voluntarius omnis ab ego res publicus causa lacesso tu ne verbum quidem violo ut audax quam catilina furiosus quam claudius video ultro ego maledictum lacesso tuus ab ego alienatio commendatio tu ad impii civis sum puto


quod si non extra castra congrediemur, quae ad conloquium castra sumentur? in nostra ille numquam veniet; multo minus nos in illius. reliquum est ut et accipiantur et remittantur postulata per litteras. ergo erimus in castris, meaque ad omnia postulata una sententia; quam cum hic vobis audientibus dixero, isse, redisse me putatote: legationem confecero. omnia ad senatum mea sententia reiciam, quaecumque postulabit Antonius. neque enim licet aliter neque permissum est nobis ab hoc ordine, ut bellis confectis decem legatis permitti solet more maiorum, neque ulla omnino a senatu mandata accepimus. quae cum agam in consilio non nullis, ut arbitror, repugnantibus, nonne metuendum est ne imperita militum multitudo per me pacem distineri putet?

qui si non extra castrum congredior qui ad colloquium castrum sumo in noster ille numquam venio multus paruus nos in ille reliquus sum ut et accipio et remitto postulo per littera ergo sum in castrum meo ad omnis postulo unus sententia quam cum hic tu audio dico eo redeo ego puto legatio confacio omnis ad senatus meus sententia reicio quicumque postulo antonius neque enim licet aliter neque permitto sum nos ab hic ordo ut bellum conficio decem legatus permitto soleo mos magnus neque ullus omnino ab senatus mandatum accipio qui cum ago in consilium non nullus ut arbitror repugno nonne metuo sum ne imperitus miles multitudo per ego pax distineo puto


an illa non gravissimis ignominiis monumentisque huius ordinis ad posteritatis memoriam sunt notanda, quod unus M. Antonius in hac urbe post conditam urbem palam secum habuerit armatos? quod neque reges nostri fecerunt neque ei qui regibus exactis regnum occupare voluerunt. Cinnam memini; vidi Sullam; modo Caesarem: hi enim tres post civitatem a L. Bruto liberatam plus potuerunt quam universa res publica. non possum adfirmare nullis telis eos stipatos fuisse; hoc dico: nec multis et occultis.

an ille non gravis ignominia monumentum hic ordo ad posteritas memoria sum noto qui unus m antonius in hic urbs post condo urbs palam sui habeo armatus qui neque rex noster facio neque is qui rex exigo regnum occuparis volo cinna memini video sulla modo caesaris hic enim tres post civitas ab l brutus libero multus possum quam universus res publicus non possum adfirmaris nullus telum is stipo sum hic dico neque multus et occulo


quae si erunt facta, opinio ipsa et fama nostrae severitatis obruet scelerati gladiatoris amentiam. sentiet sibi bellum cum re publica esse susceptum; experietur consentientis senatus nervos atque viris; nam nunc quidem partium contentionem esse dictitat. quarum partium? alteri victi sunt, alteri sunt e mediis C. Caesaris partibus; nisi forte Caesaris partis a Pansa et Hirtio consulibus et a filio C. Caesaris oppugnari putamus. hoc vero bellum non est ex dissensione partium, sed ex nefaria spe perditissimorum civium excitatum, quibus bona fortunaeque nostrae notatae sunt et iam ad cuiusque optionem distributae.

qui si sum facio opinio ipse et fama noster severitas obruo scelero gladiator amentia sentio sui bellum cum res publicus sum suscipio experior consentio senatus nervus atque vis nam nunc quidem pars contentio sum dictito qui pars alter vinco sum alter sum e medius que caesar pars nisi fors caesar pars ab pansa et hirtius consul et ab filius que caesar oppugnaris puto hic verus bellum non sum ex dissensio pars sed ex nefarius spes perdo civis excitas qui bonus fortuna noster noto sum et iam ad quisque optio distribuo


at quae est ista tertia decuria? ‘centurionum’ inquit. quid? isti ordini iudicatus lege Iulia, etiam ante Pompeia, Aurelia non patebat? ‘census praefiniebatur,’ inquit. non centurioni quidem solum sed equiti etiam Romano; itaque viri fortissimi atque honestissimi qui ordines duxerunt res et iudicant et iudicaverunt. ‘non quaero’ inquit ‘istos: quicumque ordinem duxit, iudicet.’ at si ferretis quicumque equo meruisset, quod est lautius, nemini probaretis; in iudice enim spectari et fortuna debet et dignitas. ‘non quaero’ inquit ‘ista: addo etiam iudices manipularis ex legione alaudarum. aliter enim nostri negant posse se salvos esse.’ O contumeliosum honorem eis quos ad iudicandum nec opinantis vocatis! hic enim est legis index ut ei res in tertia decuria iudicent qui libere iudicare non audeant. in quo quantus error est, di immortales! eorum qui istam legem excogitaverunt! Vt enim quisque sordidissimus videbitur, ita libentissime severitate iudicandi sordis suas eluet laborabitque ut honestis decuriis potius dignus videatur quam in turpem iure coniectus.

at qui sum iste tertius decuria centurio inquam quis iste ordo iudico lex julius etiam ante pompejus aurelius non pateo census praefinio inquam non centurio quidem solus sed equio etiam romanus itaque vir fortis atque honestus qui ordo duco res et judico et judico non quaero inquam iste quicumque ordo duco iudico at si fero quicumque equus mereo qui sum lavo nemo probo in iudex enim specto et fortuna debeo et dignitas non quaero inquam iste addo etiam iudex manipularis ex legio alaudaris aliter enim noster nego possum sui salvus sum o contumeliosus honor is qui ad judico neque opinor voco hic enim sum lex index ut is res in tertius decuria judico qui libo iudicaris non audeo in quo quantus error sum deus immortalis is qui iste lex excogito vt enim quisque sordidus video ita libet severitas iudico sordes suus eluo laboro ut honestus decuria potis dignus video quam in turpis ius coniectus


Vbi est septiens miliens quod est in tabulis quae sunt ad Opis? funestae illius quidem pecuniae, sed tamen quae nos, si eis quorum erat non redderetur, a tributis posset vindicare. tu autem quadringentiens sestertium quod Idibus Martiis debuisti quonam modo ante Kalendas Aprilis debere desisti? sunt ea quidem innumerabilia quae a tuis emebantur non insciente te, sed unum egregium de rege Deiotaro, populi Romani amicissimo, decretum in Capitolio fixum: quo proposito nemo erat qui in ipso dolore risum posset continere.

vbi sum septies millies qui sum in tabula qui sum ad opis funestus ille quidem pecunia sed tamen qui nos si is qui sum non reddo ab tribuo possum vindicaris tu autem quadringentiens sestertius qui idus martius debeo quonam modo ante kalendae aprilis debeo desisto sum is quidem innumerabilis qui ab tuus emo non insciens tu sed unus egregius de rex deiotarus populus romanus amicus decretum in capitolium figo quo propono nemo sum qui in ipse dolor risus possum contineo


venio ad C. Caesarem, patres conscripti, qui nisi fuisset, quis nostrum esse potuisset? advolabat ad urbem a Brundisio homo impotentissimus, ardens odio, animo hostili in omnis bonos cum exercitu Antonius. quid huius audaciae et sceleri poterat opponi? nondum ullos duces habebamus, non copias; nullum erat consilium publicum, nulla libertas; dandae cervices erant crudelitati nefariae; fugam quaerebamus omnes, quae ipsa exitum non habebat.

venio ad que caesaris pater conscribo qui nisi sum quis nos sum possum advolo ad urbs ab brundisium homo impotens ardeo odium animus hostilis in omnis bonus cum exercitus antonius quis hic audacia et scelus possum oppono nondum ullus dux habeo non copia nullus sum consilium publicus nullus libertas do cervix sum crudelitas nefarius fuga quaero omnis qui ipse exitus non habeo


ergo illi nunc et eorum exercitus in pace versantur. non est hostis is cuius praesidium Claterna deiecit Hirtius; non est hostis qui consuli armatus obsistit, designatum consulem oppugnat, nec illa hostilia verba nec bellica quae paulo ante ex conlegae litteris Pansa recitavit: ‘deieci praesidium; Claterna potitus sum; fugati equites; proelium commissum; occisi aliquot.’ quae pax potest esse maior? dilectus tota Italia decreti sublatis vacationibus; saga cras sumentur; consul se cum praesidio descensurum esse dixit.

ergo ille nunc et is exercitus in pax verso non sum hostis is qui praesidium claterna deicio hirtius non sum hostis qui consul armo obsisto designo consul oppugno neque ille hostilis verbum neque bellicus qui paulus ante ex collega littera pansa recito deicio praesidium claterna potior sum fugo eques proelium committo occido aliquot qui pax possum sum magnus delectus totus italia decerno tollo vacatio sagum creo sumo consul sui cum praesidium descendo sum dico


quid Censorinum? qui se verbo praetorem esse urbanum cupere dicebat, re certe noluit. quid Bestiam? qui consulatum in Bruti locum se petere profitetur. atque hoc quidem detestabile omen avertat Iuppiter! quam absurdum autem, qui praetor fieri non potuerit, petere eum consulatum? nisi forte damnationem pro praetura putat. alter Caesar Vopiscus ille summo ingenio, summa potentia, qui ex aedilitate consulatum petit, solvatur legibus: quamquam leges eum non tenent propter eximiam, credo, dignitatem. at hic me defendente quinquiens absolutus est: sexta palma urbana etiam in gladiatore difficilis. sed haec iudicum culpa, non mea est. ego defendi fide optima: illi debuerunt clarissimum et praestantissimum senatorem in civitate retinere. qui tamen nunc nihil aliud agere videtur nisi ut intellegamus illos quorum res iudicatas inritas fecimus bene et e re publica iudicavisse.

quis censorinus qui sui verbum praetor sum urbanus cupio dico res certus nolo quis bestia qui consulatus in brutus locus sui peto profiteor atque hic quidem detestabilis omen averto iuppiter quam absurdus autem qui praetor fio non possum peto is consulatus nisi fors damnatio pro praetura puto alter caesar vopiscus ille superus ingenium summus potentia qui ex aedilitas consulatus peto solvo lex quamquam lex is non teneo propter eximius credo dignitas at hic ego defendo quinquiens absolvo sum sextus palmo urbanus etiam in gladiator difficilis sed hic iudex culpa non meus sum ego defendo fides bonus ille debeo clarus et praesto senator in civitas retineo qui tamen nunc nihil alius ago video nisi ut intellego ille qui res judico irrito facio bene et e res publicus judico


reliquum est, Quirites, ut vos in ista sententia quam prae vobis fertis perseveretis. faciam igitur ut imperatores instructa acie solent, quamquam paratissimos milites ad proeliandum videant, ut eos tamen adhortentur, sic ego vos ardentis et erectos ad libertatem recuperandam cohortabor. non est vobis, Quirites, cum eo hoste certamen cum quo aliqua pacis condicio esse possit. neque enim ille servitutem vestram, ut antea, sed iam iratus sanguinem concupiscit. nullus ei ludus videtur esse iucundior quam cruor, quam caedes, quam ante oculos trucidatio civium.

reliquus sum quiris ut tu in iste sententia quam prae tu fero persevero facio igitur ut imperator instruo acies soleo quamquam paro miles ad proelio video ut is tamen adhortor sic ego tu ardeo et erigo ad libertas recipero cohorto non sum tu quiris cum is hostis certamen cum quo aliqui pax condicio sum possum neque enim ille servitus vester ut antea sed iam irascor sanguis concupisco nullus is ludus video sum jucundus quam cruor quam caedes quam ante oculus trucidatio civis


non recuso; ago etiam gratias, quoquo animo facis. tanta enim res est ut invidiam istam quam tu in me vis concitare cum laude non comparem. quid enim beatius illis quos tu expulsos a te praedicas et relegatos? qui locus est aut tam desertus aut tam inhumanus qui illos, cum accesserint, non adfari atque appetere videatur? qui homines tam agrestes qui se, cum eos aspexerint, non maximum cepisse vitae fructum putent? quae vero tam immemor posteritas, quae tam ingratae litterae reperientur quae eorum gloriam non immortalitatis memoria prosequantur? tu vero ascribe me talem in numerum.

non recuso ago etiam gratia quisquis animus facio tantus enim res sum ut invidia iste quam tu in ego volo concitaris cum laus non comparis quis enim beatus ille qui tu expello ab tu praedico et relego qui locus sum aut tam desero aut tam inhumanus qui ille cum accedo non adfaris atque appeto video qui homo tam agrestis qui sui cum is aspicio non magnus capio vita fructus puto qui verus tam immemor posteritas qui tam ingratus littera reperio qui is gloria non immortalitas memoria prosequor tu verus ascribo ego talis in numerus


quae in illa villa antea dicebantur, quae cogitabantur, quae litteris mandabantur! iura populi Romani, monumenta maiorum, omnis sapientiae ratio omnisque doctrinae. at vero te inquilino —non enim domino—personabant omnia vocibus ebriorum, natabant pavimenta vino, madebant parietes, ingenui pueri cum meritoriis, scorta inter matres familias versabantur. Casino salutatum veniebant, Aquino, Interamna: admissus est nemo. iure id quidem; in homine enim turpissimo obsolefiebant dignitatis insignia.

qui in ille villa antea dico qui cogito qui littera mando ius populus romanus monumentum magnus omnis sapientia ratio omne doctrina at verus tu inquilinus non enim dominus persono omnis vox ebrius nato pavimentum vinum madeo paries ingenuus puer cum meritorius scortum inter mater familia verso casinus saluto venio aquinum interamnus admitto sum nemo ius is quidem in homo enim turpis obsolefiebant dignitas insigne


sed quid oratione te flectam? si enim exitus C. Caesaris efficere non potest ut malis carus esse quam metui, nihil cuiusquam proficiet nec valebit oratio. quem qui beatum fuisse putant, miseri ipsi sunt. beatus est nemo qui ea lege vivit ut non modo impune sed etiam cum summa interfectoris gloria interfici possit. qua re flecte te, quaeso, et maiores tuos respice atque ita guberna rem publicam ut natum esse te cives tui gaudeant: sine quo nec beatus nec carus nec iucundus quisquam esse omnino potest.

sed quis oratio tu flecto si enim exitus que caesar efficio non possum ut malus carus sum quam metuo nihil quisquam proficio neque valeo oratio qui qui beatus sum puto miser ipse sum beatus sum nemo qui is lex vivo ut non modo impunis sed etiam cum summus interfector gloria interficio possum qui res flecto tu quaeso et magnus tuus respicio atque ita guberno res publicus ut natus sum tu civis tuus gaudeo sine quo neque beatus neque carus neque iucundus quisquam sum omnino possum


quid ergo hunc aliud moliri, quid optare censetis aut quam omnino causam esse belli? omnis, qui libere de re publica sensimus, qui dignas nobis sententias diximus, qui populum Romanum liberum esse voluimus, statuit ille quidem non inimicos, sed hostis: maiora tamen in nos quam in hostem supplicia meditatur: mortem naturae poenam putat esse, iracundiae tormenta atque cruciatum. qualis igitur hostis habendus est is a quo victore, si cruciatus absit, mors in benefici parte numeretur? quam ob rem, patres conscripti, quamquam hortatore non egetis—ipsi enim vestra sponte exarsistis ad libertatis recuperandae cupiditatem— tamen eo maiore animo studioque libertatem defendite quo maiora proposita victis supplicia servitutis videtis.

quis ergo hic alius molior quis optaris censeo aut quam omnino causa sum bellum omnis qui libo de res publicus sentio qui digno nos sententia dico qui populus romanus liber sum volo statuo ille quidem non inimicus sed hostis magnus tamen in nos quam in hostis supplicium meditor mors natura poena puto sum iracundia tormentum atque cruciatus qualis igitur hostis habeo sum is ab quo victor si cruciatus absum mors in beneficus pars numero quam ob res pater conscribo quamquam hortator non egeo ipse enim vester sponte exardeo ad libertas recipero cupiditas tamen is magnus animus studium libertas defendo quo magnus propono vinco supplicium servitus video


quid negoti fuit? sed cum se Brutum esse meminisset vestraeque libertati natum, non otio suo, quid egit aliud nisi ut paene corpore suo Gallia prohiberet Antonium? ad hunc utrum legatos an legiones ire oportebat? sed praeterita omittamus: properent legati, quod video esse facturos; vos saga parate. est enim ita decretum ut, si ille auctoritati senatus non paruisset, ad saga iretur. Ibitur; non parebit: nos amissos tot dies rei gerendae queremur.

quis negotium sum sed cum sui brutus sum memini vester libertas natus non otium suus quis ago alius nisi ut paene corpus suus gallia prohibeo antonius ad hic utrum legatus an legio eo oportet sed praetereo omitto propero legatus qui video sum facio tu sagum paro sum enim ita decretum ut si ille auctoritas senatus non pareo ad sagum iretur ibitur non pareo nos amitto tot dies res gero queror


ego autem vos hortor, Quirites, ut, etiam si melius aliud fuit, tamen legatorum reditum exspectetis animo aequo. celeritas detracta de causa est; boni tamen aliquid accessit ad causam.

ego autem tu hortor quiris ut etiam si bonus alius sum tamen legatus redeo exspecto animus aequus celeritas detraho de causa sum bonus tamen aliquis accedo ad causa


audita vobis esse arbitror, Quirites, quae sint acta in senatu, quae fuerit cuiusque sententia. res enim ex Kalendis Ianuariis agitata paulo ante confecta est, minus quidem illa severe quam decuit, non tamen omnino dissolute. mora est adlata bello, non causa sublata. quam ob rem, quod quaesivit ex me P. Apuleius, homo et multis officiis mihi et summa familiaritate coniunctus et vobis amicissimus, ita respondebo ut ea quibus non interfuistis nosse possitis. causa fortissimis optimisque consulibus Kalendis Ianuariis de re publica primum referendi fuit ex eo quod a. d. xiii. Kalendas Ianuarias senatus me auctore decrevit.

audio tu sum arbitror quiris qui sum ago in senatus qui sum quisque sententia res enim ex kalendae januarius agito paulus ante conficio sum paruus quidem ille sero quam decet non tamen omnino dissolvo mora sum affero bellum non causa tollo quam ob res qui quaero ex ego p appuleius homo et multus officium ego et summus familiaritas conjungo et tu amicus ita respondeo ut is qui non intersum nosco possum causa fortis bonus consul kalendae januarius de res publicus primus refero sum ex is qui ab d xiii kalendae januarius senatus ego auctor decerno


quis autem rex umquam fuit tam insignite impudens ut haberet omnia commoda, beneficia, iura regni venalia? quam hic immunitatem, quam civitatem, quod praemium non vel singulis hominibus vel civitatibus vel universis provinciis vendidit? nihil humile de Tarquinio, nihil sordidum accepimus: at vero huius domi inter quasilla pendebatur aurum, numerabatur pecunia; una in domo omnes quorum intererat totum imperium populi Romani nundinabantur. supplicia vero in civis Romanos nulla Tarquini accepimus: at hic et Suessae iugulavit eos quos in custodiam dederat et Brundisi ad ccc fortissimos viros civisque optimos trucidavit.

quis autem rex umquam sum tam insignio impudens ut habeo omnis commodus beneficium ius regnum venalis quam hic immunitas quam civitas qui praemium non vel singuli homo vel civitas vel universus provincia vendo nihil humilis de tarquinius nihil sordidus accipio at verus hic domus inter quasillum pendeo aurum numero pecunia unus in domus omnis qui intersum totus imperium populus romanus nundinor supplicium verus in civis romanus nullus tarquinius accipio at hic et suessa jugulo is qui in custodia do et brundisium ad ccc fortis vir civis bonus trucido


'quam ob rem vos potius animadvertite utrum sit elegantius et partibus utilius Treboni mortem persequi an Caesaris, et utrum sit aequius concurrere nos quo facilius reviviscat Pompeianorum causa totiens iugulata, an consentire ne ludibrio simus inimicis.’ si esset iugulata, numquam exsurgeret: quod tibi tuisque contingat. ‘Vtrum’ inquit ‘elegantius.’ atqui hoc bello de elegantia quaeritur!

quam ob res tu potis animadverto utrum sum elego et pars utilis trebonius mors persequor an caesar et utrum sum aequus concurro nos quo facilis reviviscat pompejani causa totiens jugulo an consentio ne ludibrium sum inimicus si sum jugulo numquam exsurgo qui tu tuus contingo vtrum inquam elego atqui hic bellum de elegantia quaero


quae est igitur exspectatio aut quae vel minimi dilatio temporis? quamquam enim adsunt Kalendae Ianuariae, tamen breve tempus longum est imparatis. dies enim adfert vel hora potius, nisi provisum est, magnas saepe clades; certus autem dies non ut sacrificiis, sic consiliis exspectari solet. quod si aut Kalendae Ianuariae fuissent eo die quo primum ex urbe fugit Antonius, aut eae non essent exspectatae, bellum iam nullum haberemus. auctoritate enim senatus consensuque populi Romani facile hominis amentis fregissemus audaciam. quod confido equidem consules designatos, simul ut magistratum inierint, esse facturos; sunt enim optimo animo, summo consilio, singulari concordia. mea autem festinatio non victoriae solum avida est sed etiam celeritatis.

qui sum igitur exspectatio aut qui vel minimus dilatio tempus quamquam enim adsum kalendae januarius tamen brevis tempus longus sum imparatus dies enim affero vel hora potis nisi provideo sum magnus saepe clades certus autem dies non ut sacrificium sic consilium exspecto soleo qui si aut kalendae januarius sum is dies quo primus ex urbs fugio antonius aut is non sum exspecto bellum iam nullus habeo auctoritas enim senatus consentio populus romanus facilis homo amens frango audacia qui confido equidem consul designo simul ut magistratus ineo sum facio sum enim bonus animus superus consilium singularis concordia meus autem festinatio non victoria solus avidus sum sed etiam celeritas


tu igitur ipse de te? dixerit quispiam. equidem invitus, sed iniuriae dolor facit me praeter consuetudinem gloriosum. nonne satis est ab hominibus virtutis ignaris gratiam bene merentibus non referri? etiam in eos qui omnis suas curas in rei publicae salute defigunt, crimen et invidia quaeretur?

tu igitur ipse de tu dico quispiam equidem invitus sed iniuria dolor facio ego praeter consuetudo gloriosus nonne satis sum ab homo virtus ignaris gratia bene mereo non refero etiam in is qui omnis suus cura in res publicus salus defigo crimen et invidia quaero


decerno igitur eorum trium nomine quinquaginta dierum supplicationes: causas, ut honorificentissimis verbis consequi potuero, complectar ipsa sententia.

decerno igitur is tres nomen quinquaginta dies supplicatio causa ut honorificus verbum consequor possum complector ipse sententia


nam quid ego de proximo dicam cuius acta defendimus, auctorem ipsum iure caesum fatemur? nihil igitur hoc cive, nihil hoc homine taetrius, si aut civis aut homo habendus est, qui civile bellum concupiscit. sed hoc primum videndum est, patres conscripti, cum omnibusne pax esse possit an sit aliquod bellum inexpiabile, in quo pactio pacis lex sit servitutis. pacem cum Scipione Sulla sive faciebat sive simulabat, non erat desperandum, si convenisset, fore aliquem tolerabilem statum civitatis. Cinna si concordiam cum Octavio confirmare voluisset, hominum in re publica sanitas remanere potuisset. proximo bello si aliquid de summa gravitate Pompeius, multum de cupiditate Caesar remisisset, et pacem stabilem et aliquam rem publicam nobis habere licuisset. hoc vero quid est? cum Antoniis pax potest esse? cum Censorino, Ventidio, Trebellio, Bestia, Nucula, Munatio, Lentone, Saxa? exempli causa paucos nominavi: genus infinitum immanitatemque ipsi cernitis reliquorum.

nam quis ego de propior dico qui ago defendo auctor ipse ius caedo fateor nihil igitur hic civis nihil hic homo taeter si aut civis aut homo habeo sum qui civilis bellum concupisco sed hic primus video sum pater conscribo cum omne pax sum possum an sum aliqui bellum inexpiabilis in quo pactio pax lex sum servitus pax cum scipio sulla sive facio sive simulo non sum despero si convenio sum aliquis tolerabilis status civitas cinna si concordia cum octavius confirmo volo homo in res publicus sanitas remaneo possum propior bellum si aliquis de summus gravitas pompejus multus de cupiditas caesar remitto et pax stabilis et aliqui res publicus nos habeo licet hic verus quis sum cum antonius pax possum sum cum censorinus ventidius trebellius bestia nucula munatius lento saxa exemplum causa paucus nomino genus infinitus immanitas ipse cerno reliquus


'vide,’ inquit ‘ne veteranos offendas:’ hoc enim vel maxime exaudio. ego autem veteranos tueri debeo, sed eos quibus sanitas est; certe timere non debeo. Eos vero veteranos qui pro re publica arma ceperunt secutique sunt C. Caesarem auctorem beneficiorum paternorum, hodieque rem publicam defendunt vitae suae periculo, non tueri solum sed etiam commodis augere debeo. qui autem quiescunt, ut septima, ut octava legio, in magna gloria et laude ponendos puto. comites vero Antoni qui, postquam beneficia Caesaris comederunt, consulem designatum obsident, huic urbi ferro ignique minitantur, Saxae se et Cafoni tradiderunt ad facinus praedamque natis, num quis est qui tuendos putet? ergo aut boni sunt quos etiam ornare, aut quieti quos conservare debemus, aut impii quorum contra furorem bellum et iusta arma cepimus.

video inquam ne veteranus offendo hic enim vel magnus exaudio ego autem veteranus tueor debeo sed is qui sanitas sum certus timeo non debeo is verus veteranus qui pro res publicus arma capio sequor sum que caesaris auctor beneficus paternus hodie res publicus defendo vita suus periculum non tueor solus sed etiam commodus augeo debeo qui autem quiesco ut septimus ut octavus legio in magnus gloria et laus pono puto comes verus antonius qui postquam beneficium caesar comederunt consul designo obsido hic urbs ferrum ignis minito saxa sui et cafoni trado ad facinus praeda obstino num quis sum qui tueor puto ergo aut bonus sum qui etiam ornaris aut quiesco qui conservaris debeo aut impius qui contra furor bellum et iustus arma capio


quam diu tu voles, vitiosus consul Dolabella; rursus, cum voles, salvis auspiciis creatus. si nihil est, cum augur eis verbis nuntiat, quibus tu nuntiasti, confitere te, cum ‘Alio die’ dixeris, sobrium non fuisse; sin est aliqua vis in istis verbis, ea quae sit augur a conlega requiro.

quam diu tu volo vitiosus consul dolabella rursus cum volo salvus auspicium creo si nihil sum cum augur is verbum nuntio qui tu nuntio confiteor tu cum alius dies dico sobrius non sum sin sum aliqui volo in iste verbum is qui sum augur ab collega requiro


exposui, patres conscripti, profectionis consilium: nunc reversionis, quae plus admirationis habet, breviter exponam. cum Brundisium iterque illud quod tritum in Graeciam est non sine causa vitavissem, Kalendis Sextilibus veni Syracusas, quod ab ea urbe transmissio in Graeciam laudabatur: quae tamen urbs mihi coniunctissima plus una me nocte cupiens retinere non potuit. veritus sum ne meus repentinus ad meos necessarios adventus suspicionis aliquid adferret, si essem commoratus. cum autem me ex Sicilia ad Leucopetram, quod est promunturium agri Regini, venti detulissent, ab eo loco conscendi ut transmitterem; nec ita multum provectus reiectus austro sum in eum ipsum locum unde conscenderam.

expono pater conscribo profectio consilium nunc reversio qui multus admiratio habeo brevis expono cum brundisium ito ille qui tero in graecia sum non sine causa vito kalendae sextilis venio syracusae qui ab is urbs transmissio in graecia laudo qui tamen urbs ego conjungo multus unus ego nox cupio retineo non possum vereor sum ne meus repentinus ad meus necessarius advenio suspicio aliquis affero si sum commoro cum autem ego ex sicilia ad leucopetra qui sum promunturium ager rego venio defero ab is locus conscendo ut transmitto neque ita multus proveho rejectus auster sum in is ipse locus unde conscendo


atque ex illo die recordamini eius usque ad Idus Martias consulatum. quis umquam apparitor tam humilis, tam abiectus? nihil ipse poterat; omnia rogabat; caput in aversam lecticam inserens, beneficia quae venderet a conlega petebat. ecce Dolabellae comitiorum dies. sortitio praerogativae; quiescit. renuntiatur: tacet. prima classis vocatur, deinde ita ut adsolet suffragia, tum secunda classis, quae omnia sunt citius facta quam dixi.

atque ex ille dies recordor is usque ad idus martius consulatus quis umquam apparitor tam humilis tam abicio nihil ipse possum omnis rogo caput in averto lectica insero beneficium qui vendo ab collega peto ecce dolabella comitium dies sortitio praerogativa quiesco renuntio taceo primus classis voco deinde ita ut assoleo suffragium tum secundus classis qui omnis sum cieo facio quam dico


senatui placere C. Cassium pro consule provinciam Syriam obtinere, ut qui optimo iure eam provinciam obtinuerit, eum a Q. Marcio Crispo pro consule, L. Statio Murco pro consule, A. Allieno legato exercitus accipere, eosque ei tradere, cumque eis copiis et si quas praeterea paraverit bello P. Dolabellam terra marique persequi. eius belli gerendi causa quibus ei videatur navis, nautas, pecuniam ceteraque quae ad id bellum gerendum pertineant, ut imperandi in Syria, Asia, Bithynia, Ponto ius potestatemque habeat, utique, quamcumque in provinciam eius belli gerendi causa advenerit, ibi maius imperium C. Cassi pro consule sit quam eius erit qui eam provinciam tum obtinebit, cum C.

senatus placeo que casseius pro consul provincia syria obtineo ut qui bonus ius is provincia obtineo is ab q marcius crispus pro consul l statius murcus pro consul ab allienus legatus exercitus accipio is is trado cum is copia et si qui praeterea paro bellum p dolabella terra mare persequor is bellum gero causa qui is video navus nauta pecunia ceter qui ad is bellum gero pertineo ut impero in syria asia bithynia pontus ius potestas habeo utique quicumque in provincia is bellum gero causa advenio ibi magnus imperium que casseius pro consul sum quam is sum qui is provincia tum obtineo cum que


quid C. Pansa egit aliud dilectibus habendis, pecuniis comparandis, senatus consultis faciendis gravissimis in Antonium, nobis cohortandis, populo Romano ad causam libertatis vocando, nisi ut D. Brutus liberaretur? A quo populus Romanus frequens ita salutem D. Bruti una voce depoposcit ut eam non solum commodis suis sed etiam necessitati victus anteferret. quod sperare nos quidem debemus, patres conscripti, aut inibi esse aut iam esse confectum: sed spei fructum rei convenit et evento reservari ne aut deorum immortalium beneficium festinatione praeripuisse aut vim fortunae stultitia contempsisse videamur.

quis que pansa ago alius delectus habeo pecunia comparo senatus consulo facio gravis in antonius nos cohorto populus romanus ad causa libertas voco nisi ut d brutus libero ab quo populus romanus frequens ita salus d brutus unus vox deposco ut is non solus commodus suus sed etiam necessitas vinco antefero qui spero nos quidem debeo pater conscribo aut inibi sum aut iam sum conficio sed spes fructus res convenio et evenio reservaris ne aut deus immortalis beneficium festinatio praeripio aut vis fortuna stultitia contemno video


altera res est de honoribus: de quibus deinceps intellego esse dicendum. sed qui ordo in sententiis rogandis servari solet, eundem tenebo in viris fortibus honorandis. A Bruto igitur, consule designato, more maiorum capiamus exordium. cuius ut superiora omittam, quae sunt maxima illa quidem sed adhuc hominum magis iudiciis quam publice laudata, quibusnam verbis eius laudes huius ipsius temporis consequi possumus? neque enim ullam mercedem tanta virtus praeter hanc laudis gloriaeque desiderat; qua etiam si careat, tamen sit se ipsa contenta: quamquam in memoria gratorum civium tamquam in luce posita laetetur. laus igitur iudici testimonique nostri tribuenda Bruto est.

alter res sum de honor de qui deinceps intellego sum dico sed qui ordo in sententia rogo servaris soleo idem teneo in vis fortis honoro ab brutus igitur consul designo mos magnus capio exordium qui ut superus omitto qui sum maximus ille quidem sed adhuc homo magis iudicium quam publicus laudo quisnam verbum is laus hic ipse tempus consequor possum neque enim ullus merces tantus virtus praeter hic laus gloria desidero qui etiam si careo tamen sum sui ipse contineo quamquam in memoria grator civis tamquam in lux pono laeto laus igitur judicium testimonium noster tribuo brutus sum


quid, quod obrogatur legibus Caesaris, quae iubent ei qui de vi itemque ei qui maiestatis damnatus sit aqua et igni interdici? quibus cum provocatio datur, nonne acta Caesaris rescinduntur? quae quidem ego, patres conscripti, qui illa numquam probavi, tamen ita conservanda concordiae causa arbitratus sum ut non modo, quas vivus leges Caesar tulisset, infirmandas hoc tempore non putarem, sed ne illas quidem quas post mortem Caesaris prolatas esse et fixas videtis.

quis qui obrogo lex caesar qui iubeo is qui de vis ito is qui maiestas damno sum aqua et ignis interdico qui cum provocatio do nonne ago caesar rescindo qui quidem ego pater conscribo qui ille numquam probo tamen ita conservo concordia causa arbitror sum ut non modo qui vivus lex caesar fero infirmo hic tempus non puto sed ne ille quidem qui post mors caesar profero sum et figo video


non est vobis res, Quirites, cum scelerato homine ac nefario, sed cum immani taetraque belua quae, quoniam in foveam incidit, obruatur. si enim illim emerserit, nullius supplici crudelitas erit recusanda. sed tenetur, premitur, urgetur nunc eis copiis quas iam habemus, mox eis quas paucis diebus novi consules comparabunt. incumbite in causam, Quirites, ut facitis. numquam maior consensus vester in ulla causa fuit; numquam tam vehementer cum senatu consociati fuistis. nec mirum: agitur enim non qua condicione victuri, sed victurine simus an cum supplicio ignominiaque perituri.

non sum tu res quiris cum scelero homo atque nefarius sed cum immanis taeter belua qui quoniam in foveo incido obruo si enim illim emergo nullus supplicium crudelitas sum recuso sed teneo premo urgeo nunc is copia qui iam habeo mox is qui paucus dies nosco consul comparo incumbo in causa quiris ut facio numquam magnus consentio vester in ullus causa sum numquam tam vehemens cum senatus consocio sum neque mirus ago enim non qui condicio vinco sed vinco sum an cum supplicium ignominia pereo


Cassius pro consule in eam provinciam venerit; regem Deiotarum patrem et regem Deiotarum filium, si, ut multis bellis saepe numero imperium populi Romani iuverint, item C. Cassium pro consule copiis suis opibusque iuvissent, senatui populoque Romano gratum esse facturos. itemque si ceteri reges, tetrarchae dynastaeque fecissent, senatum populumque Romanum eorum offici non immemorem futurum. Vtique C. Pansa A. Hirtius consules, alter ambove, si eis videretur, re publica recuperata de provinciis consularibus, praetoriis, ad hunc ordinem primo quoque tempore referant. interea provinciae ab eis a quibus obtinentur obtineantur quoad cuique ex senatus consulto successum sit.

casseius pro consul in is provincia venio rex deiotaris pater et rex deiotaris filius si ut multus bellum saepe numerus imperium populus romanus juvo item que casseius pro consul copia suus ops juvo senatus populo romanus gratus sum facio ito si ceterus rex tetrarches dynastes facio senatus populus romanus is officio non immemor sum vtique que pansa ab hirtius consul alter ambo si is video res publicus recipero de provincia consularis praetorius ad hic ordo primus quoque tempus refero interea provincia ab is ab qui obtineo obtineo quoad quisque ex senatus consultum successus sum