quin ego ipse, cum scirem ita maiores locutos esse, ut nusquam nisi in vocali aspiratione uterentur, loquebar sic, ut pulcros, Cetegos, triumpos, Cartaginem dicerem; aliquando, idque sero, convicio aurium cum extorta mihi veritas esset, usum loquendi populo concessi, scienotiam mihi reservavi. Orcivios tamen et Matones, Otones, Caepiones, sepulcra, coronas, lacrimas dicimus, quia per aurium iudicium licet. Burrum semper Ennius, numquam Pyrrhum; vi patefecerunt Bruges, non Phryges, ipsius antiqui declarant libri. Nec enim Graecam litteram adhibebant, nunc autem etiam duas, et cum Phrygum et Phrygibus dicendum esset, absurdum erat aut etiam in barbaris casibus Graecam litteram adhibere aut recto casu solum Graece loqui; tamen et Phryges et Pyrrhum aurium causa dicimus.

quin ego ipse cum scio ita magnus loquor sum ut nusquam nisi in vocal aspiratio uto loquor sic ut pulcher cetegos triumphus cartago dico aliquando is serus convicior auris cum extorqueo ego vereor sum usus loquor populus concedo scienotiam ego reservo orcivius tamen et matones otones caepio sepulcrum corona lacrima dico quia per auris iudicium licet burrus semper ennius numquam pyrrhus vis patefacio bruges non phryges ipse antiquus declaro liber neque enim graece littera adhibeo nunc autem etiam duo et cum phryges et phryges dico sum absurdus sum aut etiam in barbaris casus graece littera adhibeo aut recingo casus solus graecum loquor tamen et phryges et pyrrhus auris causa dico


erit igitur eloquens—hunc enim auctore Antonio quaerimus—is qui in foro causisque civilibus ita dicet, ut probet, ut delectet, ut flectat. Probare necessitatis est, delectare suavitatis, flectere victoriae: nam id unum ex omnibus ad obtinendas causas potest plurimum. Sed quot officia oratoris, tot sunt genera dicendi: subtile in probando, modicum in delectando, vehemens in flectendo; in quo uno vis omnis oratoris est.

sum igitur eloquor hic enim auctor antonius quaero is qui in forum causa civilis ita dico ut probo ut delecto ut flecto probaris necessitas sum delecto suavitas flecto victoria nam is unus ex omnis ad obtineo causa possum multus sed quot officium orator tot sum genus dico subtilis in probo modicus in delecto vehemens in flecto in quo unus volo omnis orator sum


interdum enim cursus est in oratione incitatior, interdum moderata ingressio, ut iam a principio videndum sit quem ad modum velis venire ad extremum. Nec in numeris magis quam in reliquis ornamentis orationis, eadem cum faciamus quae poetae, effugimus tamen in oratione poematis similitudinem. Est enim in utroque et materia et tractatio: materia in verbis, tractatio in conlocatione ver- borum. ternae autem sunt utriusque partes: verborum translatum, novum, priscum-nam de propriis nihil hoc loco dicimus—; conlocationis autem eae quas diximus, com- positio, concinnitas, numerus.

interdum enim curro sum in oratio incito interdum modero ingressio ut iam ab principium video sum qui ad modus velis venio ad exter neque in numerus magis quam in reliquus ornamentum oratio idem cum facio qui poeta effugio tamen in oratio poema similitudo sum enim in uterque et materia et tractatio materia in verbum tractatio in conlocatio ver borum terni autem sum uterque pars verbum transfero novus priscus nam de proprius nihil hic locus dico conlocatio autem is qui dico com positio concinnitas numerus


hoc idem nostri saepius non tulissent, quod Graeci laudare etiam solent. Sed quid ego vocalis? sine vocalibus saepe brevitatis causa contrahebant, ut ita dicerent: multi' modis, in vas' argenteis, palmi' crinibus, tecti' fractis. Quid vero licentius quam quod hominum etiam nomina contrahebant, quo essent aptiora? nam ut duellum bellum, duis bis, sic Duellium eum qui Poenos classe devicit Bellium nominaverunt, cum superiores appellati essent semper Duellii. Quin etiam verba saepe contrahuntur non usus causa sed aurium. Quo modo enim vester Axilla Ala factus est nisi fuga litterae vastioris? quam litteram etiam e maxillis et taxillis et paxillo et vexillo consuetudo elegans Latini sermonis evellit.

hic idem noster saepis non fero qui graecum laudo etiam soleo sed quis ego vocal sine vocal saepe brevitas causa contraho ut ita dico multus modus in vas argenteus palmus crinis tectum frango quis verus licet quam qui homo etiam nomen contraho quo sum aptus nam ut bellum bellum do bis sic duellius is qui poeni classis devinco bellius nomino cum superus appello sum semper duellii quin etiam verbum saepe contraho non utor causa sed auris quo modo enim vester axilla ala facio sum nisi fuga littera vastus quam littera etiam e maxilla et taxillus et paxillus et vexillum consuetudo elego latinum sermo evello


sed si profiterer—quod utinam possem!—me studiosis dicendi praecepta et quasi vias quae ad eloquentiam ferrent traditurum, quis tandem id iustus rerum existimator reprehenderet? nam quis umquam dubitavit quin in re publica nostra primas eloquentia tenuerit semper urbanis pacatisque rebus, secundas iuris scientia? cum in altera gratiae, gloriae, praesidi plurimum esset, in altera praescriptionum cautionumque praeceptio, quae quidem ipsa auxilium ab eloquentia saepe peteret, ea vero repugnante vix suas regiones finisque defenderet.

sed si profiteor qui utinam possum ego studiosus dico praecipio et quasi via qui ad eloquentia fero trado quis tandem is iustus res existimator reprehendo nam quis umquam dubito quin in res publicus noster primus eloquentia teneo semper urbanus pacatum res secundus ius scientia cum in alter gratia gloria praesidium multus sum in alter praescriptio cautio praeceptio qui quidem ipse auxilium ab eloquentia saepe peto is verus repugno vix suus regio finio defendo


quoniam igitur habemus aptae orationis eos principes auctoresque quos diximus et origo inventa est, causa quaeratur. Quae sic aperta est, ut mirer veteres non esse com- motos, praesertim cum, ut fit, fortuito saepe aliquid concluse apteque dicerent. Quod cum animos hominum aurisque pepulisset, ut intellegi posset id quod casus effudisset cecidisse iucunde, notandum certe genus atque ipsi sibi imitandi fuerunt. Ipsae enim aures vel animus aurium nuntio naturalem quandam in se continet vocum omnium mensionem.

quoniam igitur habeo aptus oratio is princeps auctoro qui dico et origo invenio sum causa quaero qui sic apertus sum ut miror vetus non sum com moueo praesertim cum ut fio fortuitus saepe aliquis concludo aptus dico qui cum animus homo aurum pello ut intellego possum is qui casus effundo cado jucundus noto certus genus atque ipse sui imito sum ipse enim auris vel animus auris nuntio natural quidam in sui contineo vox omnis mensio


ac duo breviter prima; sunt enim non tam insignia ad maximam laudem quam necessaria et tamen cum multis paene communia.

atque duo brevis primus sum enim non tam insigne ad maximus laus quam necessarius et tamen cum multus paene commune


quos autem numeros cum quibus tamquam purpuram misceri oporteat nunc dicendum est atque etiam quibus orationis generibus sint quique accommodatissimi. Iambus enim frequentissimus est in eis quae demisso atque humili sermone dicuntur;

qui autem numerus cum qui tamquam purpura misceo oportet nunc dico sum atque etiam qui oratio genus sum quisque accommodo iambus enim frequens sum in is qui demitto atque humilis sermo dico


itaque hunc locum longe et late patentem philosophi solent in officiis tractare—non cum de recto ipso disputant, nam id quidem unum est—, grammatici in poetis, eloquentes in omni et genere et parte causarum. Quam enim indecorum est, de stillicidiis cum apud unum iudicem dicas, amplissimis verbis et locis uti communibus, de maiestate populi Romani summisse et subtiliter! hic genere toto, at persona alii peccant aut sua aut iudicum aut etiam adversariorum, nec re solum sed saepe verbo; etsi sine re nulla vis verbi est, tamen eadem res saepe aut probatur aut reicitur alio atque alio elata verbo.

itaque hic locus longus et latus pateo philosophus soleo in officium tractaris non cum de recingo ipse disputo nam is quidem unus sum grammaticus in poeta eloquor in omnis et genus et pars causaris quam enim indecorus sum de stillicidium cum apud unus judico dico amplus verbum et locus uti communis de maiestas populus romanus summitto et subtilis hic genus totus at persono alius pecco aut suus aut iudex aut etiam adversarius neque res solus sed saepe verbum etsi sine res nullus volo verbum sum tamen idem res saepe aut probo aut reicio alius atque alius effero verbum


cum illa divina cognoverit, nolo ignoret ne haec quidem humana. Ius civile teneat, quo egent causae forenses cotidie. Quid est enim turpius quam legitimarum et civilium controversiarum patrocinia suscipere, cum sis legum et civilis iuris ignarus? cognoscat etiam rerum gestarum et memoriae veteris ordinem, maxime scilicet nostrae civitatis, sed etiam imperiosorum populorum et regum inlustrium; quem laborem nobis Attici nostri levavit labor, qui conservatis notatisque temporibus, nihil cum inlustre praetermitteret, annorum septingentorum memoriam uno libro conligavit. Nescire autem quid ante quam natus sis accident, id est semper esse puerum. Quid enim est aetas hominis, nisi ea memoria rerum veterum cum superiorum aetate contexitur? commemoratio autem antiquitatis exemplorumque prolatio summa cum delectatione et auctoritatem orationi adfert et fidem.

cum ille divino cognosco nolo ignoro ne hic quidem humanus ius civilis teneo quo egeo causa forensis cottidie quis sum enim turpis quam legitimaris et civilis controversiaris patrocinium suscipio cum sum lex et civilis ius ignarus cognosco etiam res gero et memoria veto ordo magnus scilicet noster civitas sed etiam imperiosor populus et rex illustris qui labor nos atticus noster levo labor qui conservo noto tempus nihil cum illustris praetermitto annus septingentor memoria unus liber conligo nescio autem quis ante quam nascor sum accido is sum semper sum puer quis enim sum aetas homo nisi is memoria res vetus cum superus aetas contexo commemoratio autem antiquitas exemplum prolatio summus cum delectatio et auctoritas oratio affero et fides


sed par est omnis omnia experiri, qui res magnas et magno opere expetendas concupiverunt. quod si quem aut natura sua illa praestantis ingeni vis forte deficiet aut minus instructus erit magnarum artium disciplinis, teneat tamen eum cursum quem poterit; prima enim sequentem honestum est in secundis tertiisque consistere. Nam in poetis non Homero soli locus est, ut de Graecis loquar, aut Archilocho aut Sophocli aut Pindaro, sed horum vel secundis vel etiam infra secundos;

sed par sum omnis omnis experior qui res magnus et magnus opus expeto concupio qui si qui aut natura suus ille praesto ingenium volo fors deficio aut paruus instruo sum magnaris ars disciplina teneo tamen is cursus qui possum primus enim sequor honestus sum in secundus tertius consisto nam in poeta non homerus solus locus sum ut de graecum loquor aut archilochus aut sophocli aut pindarus sed hic vel secundus vel etiam infra secundus


tertius est ille amplus copiosus, gravis ornatus, in quo profecto vis maxima est. Hic est enim, cuius ornatum dicendi et copiam admiratae gentes eloquentiam in civitatibus plurimum valere passae sunt, sed hanc eloquentiam, quae cursu magno sonituque ferretur, quam suspicerent omnes, quam admirarentur, quam se adsequi posse diffiderent. Huius eloquentiae est tractare animos, huius omni modo permovere. Haec modo perfringit, modo inrepit in sensus; inserit novas opiniones, evellit insitas.

tertius sum ille amplus copiosus gravis orno in quo profecto volo maximus sum hic sum enim qui orno dico et copia admiror gens eloquentia in civitas multus valeo patior sum sed hic eloquentia qui cursus magnus sono fero quam suspicio omnis quam admiror quam sui assequor possum diffido hic eloquentia sum tractaris animus hic omnis modo permoveo hic modo perfringo modo inrepo in sensus insero novo opinio evello inquiro


qua re bonitate potius nostrorum verborum utamur quam splendore Graecorum, nisi forte sic loqui paenitet: qua tempestate Helenam Paris et quae sequuntur. Immo vero ista sequamur asperitatemque fugiamus: habeo istanc ego perterricrepam itemque: versutiloquas malitias. nec solum componentur verba ratione, sed etiam finientur, quoniam id iudicium esse alterum aurium diximus. Et finiuntur aut ipsa compositione et quasi sua sponte, aut quodam genere verborum, in quibus ipsis concinnitas inest; quae sive casus habent in exitu similis sive paribus paria redduntur sive opponuntur contraria, suapte natura numerosa sunt, etiam si nihil est factum de industria.

qui res bonitas potis noster verbum uto quam splendor graecum nisi fors sic loquor paeniteo qui tempestas helena paris et qui sequor immo verus iste sequor asperitas fugio habeo iste ego perterricrepus ito versutiloquus malitia neque solus compono verbum ratio sed etiam finio quoniam is iudicium sum alter auris dico et finio aut ipse compositio et quasi suus sponte aut quidam genus verbum in qui ipse concinnitas insum qui sive casus habeo in exeo similis sive par par reddo sive oppono contrarius suapte natura numerosus sum etiam si nihil sum facio de industria


sed quoniam plura sunt orationum genera eaque diversa neque in unam formam cadunt omnia, laudationum et historiarum et talium suasionum, qualem Isocrates fecit Panegyricum multique alii qui sunt nominati sophistae, reliquarumque scriptionum formam, quae absunt a forensi contentione eiusque totius generis quod Graece e)pideiktiko\n nominatur, quia quasi ad inspiciendum delectationis causa comparatum est, non complectar hoc tempore; non quo neglegenda sit; est enim illa quasi nutrix eius oratoris quem informare volumus et de quo molimur aliquid exquisitius dicere. ab hac et verborum copia alitur et eorum constructio et numerus liberiore quadam fruitur licentia.

sed quoniam multus sum oratio genus is diverto neque in unus forma cado omnis laudatio et historiaris et talis suasio qual isocrates facio panegyricus multus alius qui sum nomino sophistes reliquus scriptio forma qui absum ab forensis contentio is totus genus qui graecum e pideiktiko n nomino quia quasi ad inspicio delectatio causa comparo sum non complector hic tempus non quo neglego sum sum enim ille quasi nutrix is orator qui informaris volo et de quo molio aliquis exquaero dico ab hic et verbum copia alo et is constructio et numerus liber quidam fruor licentia


videmus enim fuisse quosdam qui idem ornate et graviter, idem versute et subtiliter dicerent. Atque utinam in Latinis talis oratoris simulacrum reperire possemus! esset egregium non quaerere externa, domesticis esse contentos.

video enim sum quidam qui idem orno et gravis idem versutus et subtilis dico atque utinam in latinum talis orator simulacrum reperio possum sum egregius non quaero externus domesticus sum contendo


ita si numerus orationis quaeritur qui sit, omnis est, sed alius alio melior atque aptior; si locus, in omni parte verborum; si unde ortus sit, ex aurium voluptate; si componendorum ratio, dicetur alio loco, quia pertinet ad usum, quae pars quarta et extrema nobis in dividendo fuit; si ad quam rem adhibeatur, ad delectationem; si quando, semper; si quo loco, in tota continuatione verborum; si quae res efficiat voluptatem, eadem quae in versibus, quorum modum notat ars, sed aures ipsae tacito eum sensu sine arte definiunt.

ita si numerus oratio quaero qui sum omnis sum sed alius alius bonus atque aptus si locus in omnis pars verbum si unde ortus sum ex auris voluptas si compono ratio dico alius locus quia pertineo ad usus qui pars quartus et exter nos in divido sum si ad quam res adhibeo ad delectatio si quando semper si quo locus in totus continuatio verbum si qui res efficio voluptas idem qui in versus qui modus noto ars sed auris ipse taceo is sentio sine ars definio


erit igitur haec facultas in eo quem volumus esse eloquentem, ut definire rem possit nec id faciat tam presse et anguste quam in illis eruditissimis disputationibus fieri solet, sed cum explanatius tum etiam uberius et ad commune iudicium popularemque intellegentiam accommodatius; idemque etiam, cum res postulabit, genus universum in species certas, ut nulla neque praetermittatur neque redundet, partietur ac dividet. Quando autem id faciat aut quo modo, nihil ad hoc tempus, quoniam, ut supra dixi, iudicem esse me, non doctorem volo.

sum igitur hic facultas in is qui volo sum eloquor ut definio res possum neque is facio tam premo et angustus quam in ille erudio disputatio fio soleo sed cum explano tum etiam uber et ad communis iudicium populo intellegentia accommodo idem etiam cum res postulo genus universus in species certo ut nullus neque praetermitto neque redundo partio atque divido quando autem is facio aut quo modo nihil ad hic tempus quoniam ut supra dico judico sum ego non doctor volo


quin etiam, quod iam subrusticum videtur, olim autem politius, eorum verborum, quorum eaedem erant postremae duae litterae, quae sunt in optimus, postremam litteram detrahebant, nisi vocalis insequebatur. Ita non erat ea offensio in versibus quam nunc fugiunt poetae novi. Sic enim loquebamur: qui est omnibu' princeps non omnibus princeps, et: vita illa dignu' locoque non dignus. Quod si indocta consuetudo tam est artifex suavitatis, quid ab ipsa tandem arte et doctrina postulari putamus?

quin etiam qui iam surrusticus video olim autem polio is verbum qui idem sum posterus duo littera qui sum in bonus posterus littera detraho nisi vocal insequor ita non sum is offensio in versus quam nunc fugio poeta nosco sic enim loquor qui sum omnibu princeps non omnis princeps et vito ille dignu loco non dignus qui si indoctus consuetudo tam sum artifex suavitas quis ab ipse tandem ars et doctrina postularis puto


his igitur tot commutationibus tamque variis si utemur, nec deprehendetur manifesto quid a nobis de industria fiat et occurretur satietati. Et quia non numero solum numerosa oratio sed et compositione fit et genere, quod ante dictum est, con- cinnitatis—compositione potest intellegi, cum ita structa verba sunt, ut numerus non quaesitus sed ipse secutus esse videatur, ut apud Crassum: Nam ubi libido dominatur, innocentiae leve praesidium est; ordo enim verborum efficit numerum sine ulla aperta oratoris industria—; itaque si quae veteres illi, Herodotum dico et Thucydidem totamque eam aetatem, apte numeroseque dixerunt, ea non numero quaesito, sed verborum conlocatione ceciderunt.

hic igitur tot commutatio tam varius si uto neque deprehendo manifesto quis ab nos de industria fio et occurro satietas et quia non numerus solus numerosus oratio sed et compositio fio et genus qui ante dico sum continuo cinnitas compositio possum intellego cum ita struo verbum sum ut numerus non quaero sed ipse sequor sum video ut apud crassus nam ubi libido dominor innocentia levis praesidium sum ordo enim verbum efficio numerus sine ullus apertus orator industria itaque si qui vetus ille herodotus dico et thucydides totus is aetas aptus numerosus dico is non numerus quaero sed verbum conlocatio cado


tu autem velim, si tibi ea quae disputata sunt minus probabuntur, ut aut maius opus institutum putes quam effici potuerit, aut, dum tibi roganti voluerim obsequi, verecundia negandi scribendi me impudentiam suscepisse.

tu autem volo si tu is qui disputo sum paruus probo ut aut magnus opus institus puto quam efficio possum aut dum tu rogo volo obsequor verecundia nego scribo ego impudentia suscipio


et quoniam coepi iam cumulatius hoc munus augere quam a te postulatum est—tibi enim tantum de orationis genere quaerenti respondi etiam breviter de inveniendo et conlocando—, ne nunc quidem solum de orationis modo dicam sed etiam de actionis: ita praetermissa pars nulla erit, quando quidem de memoria nihil est hoc loco dicen- dum, quae communis est multarum artium.

et quoniam coepio iam cumulo hic munus augeo quam ab tu postulo sum tu enim tantus de oratio genus quaero respondeo etiam brevis de invenio et conloco ne nunc quidem solus de oratio modo dico sed etiam de actio ita praetermitto pars nullus sum quando quidem de memoria nihil sum hic locus dico dum qui communis sum multus ars


habes meum de oratore, Brute, indicium; quod aut sequere, si probaveris, aut tuo stabis, si aliud quoddam est tuum. In quo neque pugnabo tecum neque hoc meum, de quo tanto opere hoc libro adseveravi, umquam adfirmabo esse verius quam tuum. Potest enim non solum aliud mihi ac tibi, sed mihimet ipsi aliud alias videri. Nec in hac modo re quae ad vulgi adsensum spectet et ad aurium voluptatem, quae duo sunt ad iudicandum levissima, sed ne in maximis quidem rebus quicquam adhuc inveni firmius, quod tenerem aut quo iudicium meum derigerem, quam id quodcumque mihi quam simillimum veri videretur, cum ipsum illud verum tamen in occulto lateret.

habeo meus de orator brutus indicium qui aut sequor si probo aut tuus sto si alius quidam sum tuus in quo neque pugno tu neque hic meus de quo tantus opus hic liber adseveravi umquam adfirmo sum verus quam tuus possum enim non solus alius ego atque tu sed nos ipse alius alius video neque in hic modo res qui ad vulgus assensus specto et ad auris voluptas qui duo sum ad judico levis sed ne in magnus quidem res quisquam adhuc invenio firmus qui teneo aut quo iudicium meus derigerem quam is quicumque ego quam similis verus video cum ipse ille verus tamen in occulo lateo


animo istuc satis est, auribus non satis. Sed id crebrius fieri non oportet; primum enim numerus agnoscitur, deinde satiat, postea cognita facilitate contemnitur.

animus iste satis sum auris non satis sed is creber fio non oportet primus enim numerus agnosco deinde satio postea cognosco facilitas contemno


nihil enim est aliud, Brute, quod quidem tu minime omnium ignoras, pulchre et oratorie dicere nisi optimis sententiis verbisque lectissimis dicere. Et nec sententia ulla est quae fructum oratori ferat, nisi apte exposita atque absolute, nec verborum lumen apparet nisi diligenter conlocatorum, et horum utrumque numerus inlustrat; numerus autem—saepe enim hoc testandum est—non modo non poetice vinctus verum etiam fugiens ilium eique omnium dissimillimus; non quin idem sint numeri non modo ora- torum et poetarum verum omnino loquentium, denique etiam sonantium omnium quae metiri auribus possumus, sed ordo pedum facit, ut id quod pronuntiatur aut orationis aut poematis simile videatur.

nihil enim sum alius brutus qui quidem tu paruus omnis ignoro pulcher et oratorius dico nisi bonus sententia verbum lectus dico et neque sententia ullus sum qui fructus orator fero nisi aptus expono atque absolvo neque verbum lumen appareo nisi diligenter conlocator et hic uterque numerus inlustro numerus autem saepe enim hic testo sum non modo non poeticus vincio verus etiam fugio ille is omnis dissimilis non quin idem sum numerus non modo os torus et poetaris verus omnino loquor denique etiam sono omnis qui metior auris possum sed ordo pes facio ut is qui pronuntio aut oratio aut poema similis video


principia verecunda, nondum elatis incensa verbis, sed acuta sententiis vel ad offensionem adversarii vel ad commendationem sui. Narrationes credibiles nec historico sed prope cotidiano sermone explicatae dilucide. Dein si tenuis causa est, tum etiam argumentandi tenue filum et in docendo et in refellendo, idque ita tenebitur, ut quanta ad rem tanta ad orationem fiat accessio.

principia verecundus nondum effero incensum verbum sed acutus sententia vel ad offensio adversarius vel ad commendatio suus narratio credibilis neque historicus sed prope cottidianus sermo explicatae dilucidus deinde si tenuis causa sum tum etiam argumentor tenue filis et in doceo et in refello is ita teneo ut quantus ad res tantus ad oratio fio accessio


hanc igitur, sive composi- tionem sive perfectionem sive numerum vocari placet, adhibere necesse est, si ornate velis dicere, non solum, quod ait Aristoteles et Theophrastus, ne infinite feratur ut flumen oratio, quae non aut spiritu pronuntiantis aut interductu librari, sed numero coacta debet insistere, verum etiam quod multo maiorem habent apta vim quam soluta. Vt enim athletas nec multo secus gladiatores videmus nihil nec vitando facere caute nec petendo vehe- menter, in quo non motus hic habeat palaestram quandam, ut quicquid in his rebus fiat utiliter ad pugnam idem ad aspectum etiam sit venustum, sic orator nec plagam gravem facit, nisi petitio fuit apta, nec satis tecte declinat impetum, nisi etiam in cedendo quid deceat intellegit.

hic igitur sive composi tio sive perfectio sive numerus vocaris placeo adhibeo necesse sum si orno velis dico non solus qui aio aristotelis et theophrastus ne infinitus fero ut flumen oratio qui non aut spiritus pronuntio aut interductus libro sed numerus cogo debeo insisto verus etiam qui multus magnus habeo apto vis quam solvo vt enim athleta neque multus secus gladiator video nihil neque vito facio caveo neque peto vehe menter in quo non moueo hic habeo palaestra quidam ut quisquis in hic res fio utilis ad pugna idem ad aspectus etiam sum venustus sic orator neque plaga gravis facio nisi petitio sum apto neque satis tego declino impetus nisi etiam in cedo quis decet intellego


mollis est enim oratio philosophorum et umbratilis nec sententiis nec verbis instructa popularibus nec vincta numeris, sed soluta liberius; nihil iratum habet, nihil invidum, nihil atrox, nihil miserabile, nihil astutum; casta, verecunda, virgo incorrupta quodam modo. Itaque sermo potius quam oratio dicitur. Quamquam enim omnis locutio oratio est, tamen unius oratoris locutio hoc proprio signata nomine est.

mollio sum enim oratio philosophus et umbratilis neque sententia neque verbum instruo popularis neque vincio numerus sed solvo liber nihil irascor habeo nihil invidus nihil atrox nihil miserabilis nihil astus castus verecundus virgo incorruptus quidam modo itaque sermo potis quam oratio dico quamquam enim omnis locutio oratio sum tamen unus orator locutio hic proprius signo nomen sum


sed Graeci viderint; nobis ne si cupiamus. quidem distrahere voces conceditur. Indicant orationes illae ipsae horridulae Catonis, indicant omnes poetae praeter eos qui, ut versum facerent, saepe hiabant, ut Naevius: vos, qui accolitis Histrum fluvium atque algidam et ibidem: quam numquam vobis Grai atque barbari. at Ennius saepe Scipio invicte, et semel quidem nos: hoc motu radiantis etesiae in vada ponti.

sed graecum video nos ne si cupio quidem distraho voco concedo indico oratio ille ipse horridulus cato indico omnis poeta praeter is qui ut verro facio saepe hio ut naevius tu qui accolo histrus fluvius atque algidus et ibidem quam numquam tu graius atque barbaris at ennius saepe scipio invictus et semel quidem nos hic motus radio etesius in vado pontus


conlocata autem verba habent ornatum, si aliquid concinnitatis efficiunt, quod verbis mutatis non maneat manente sententia; nam sententiarum ornamenta quae permanent, etiam si verba mutaveris, sunt illa quidem permulta, sed quae emineant pauciora.

colloco autem verbum habeo orno si aliquis concinnitas efficio qui verbum mutas non maneo maneo sententia nam sententiaris ornamentum qui permaneo etiam si verbum muto sum ille quidem permultus sed qui emineo paucus


itaque et longiora et breviora iudicat et perfecta ac moderata semper exspectat; mutila sentit quaedam et quasi decurtata, quibus tamquam debito fraudetur offenditur, productiora alia et quasi immoderatius excurrentia, quae magis etiam aspernantur aures; quod cum in plerisque tum in hoc genere nimium quod est offendit vehementius quam id quod videtur parum. Vt igitur poeticae versus inventus est terminatione aurium, observatione prudentium, sic in oratione animadversum est, multo illud quidem serius, sed eadem natura admonente, esse quosdam certos cursus conclusionesque verborum.

itaque et longus et brevis iudico et perficio atque modero semper exspecto mutilo sentio quidam et quasi decurto qui tamquam debeo fraudo offendo produco alius et quasi immoderatus excurro qui magis etiam aspernor auris qui cum in plerusque tum in hic genus nimium qui sum offendo vehemens quam is qui video parum vt igitur poetice verro invenio sum terminatio auris observatio prudens sic in oratio animadverto sum multus ille quidem serus sed idem natura admoneo sum quidam certus curro conclusio verbum


ego autem sentio omnis in oratione esse quasi permixtos et confusos pedes, nec enim effugere possemus animad- versionem, si semper isdem uteremur, quia nec numerosa esse, ut poema, neque extra numerum, ut sermo vulgi, esse debet oratio—alterum nimis est vinctum, ut de industria factum appareat, alterum nimis dissolutum, ut pervagatum ac vulgare videatur; ut ab altero non delectere, alterum oderis—;

ego autem sentio omnis in oratio sum quasi permisceo et confundo pes neque enim effugio possum animad versio si semper idem uto quia neque numerosus sum ut poema neque extra numerus ut sermo vulgus sum debeo oratio alter nimis sum vincio ut de industria facio appareo alter nimis dissoluo ut pervagor atque vulgaris video ut ab alter non delecto alter odi


paean autem in amplioribus, in utroque dactylus. Itaque in varia et perpetua oratione hi sunt inter se miscendi et temperandi. Sic minime animadvertetur delectationis aucupium et quadrandae orationis industria; quae latebit eo magis, si et verborum et sententiarum ponderibus utemur. Nam qui audiunt haec duo animadvertunt et iucunda sibi censent, verba dico et sententias, eaque dum animis attentis admirantes excipiunt, fugit eos et prae- tervolat numerus; qui tamen si abesset, illa ipsa delecta- rent minus.

paean autem in amplus in uterque dactylus itaque in vario et perpetuus oratio hic sum inter sui misceo et tempero sic paruus animadverto delectatio aucupium et quadro oratio industria qui lateo is magis si et verbum et sententiaris pondus uto nam qui audio hic duo animadverto et iucundus sui censeo verbum dico et sententia is dum animus attendo admiror excipio fugio is et prae tervolat numerus qui tamen si absum ille ipse delecto reor paruus


ut saepe cum eis qui audiunt, non numquam etiam cum adversario quasi deliberet; ut hominum sermones moresque describat; ut muta quaedam loquentia inducat; ut ab eo quod agitur avertat animos; ut saepe in hilaritatem risumve convertat; ut ante occupet quod videatur opponi; ut comparet similitudines; ut utatur exemplis; ut aliud alii tribuens dispertiat; ut interpellatorem coerceat; ut aliquid reticere se dicat; ut denuntiet quid caveant; ut liberius quid audeat; ut irascatur etiam, ut obiurget aliquando; ut deprecetur, ut supplicet, ut medeatur; ut a proposito declinet aliquantum; ut optet, ut exsecretur; ut fiat eis apud quos dicet familiaris.

ut saepe cum is qui audio non numquam etiam cum adversarius quasi delibero ut homo sermo mos describo ut muto quidam loquor induco ut ab is qui ago averto animus ut saepe in hilaritas rideo converto ut ante occupo qui video oppono ut comparo similitudo ut uto exemplum ut alius alius tribuo dispertiat ut interpellator coerceo ut aliquis reticeo sui dico ut denuntio quis caveant ut liber quis audeo ut irasco etiam ut objurgo aliquando ut deprecor ut supplico ut medeor ut ab propono declino aliquantus ut opto ut exsecror ut fio is apud qui dico familiaris


credo, quod erat insuavius. †vna praepositio est af, quae nunc tantum in accepti tabulis manet ac ne his quidem omnium, in reliquo sermone mutata est; nam amovit dicimus et abegit et abstulit, ut iam nescias a'ne verum sit an ab an abs. Quid si etiam abfugit turpe visum est et abfer noluerunt, aufugit et aufer maluerunt? quae praepositio praeter haec duo verba nullo alio in verbo reperietur. Noti erant et navi et nari, quibus cum IN praeponi oporteret, dulcius visum est ignotos, ignavos, ignaros dicere quam ut veritas postulabat. Ex usu dicunt et e re publica, quod in altero vocalis excipiebat, in altero esset asperitas, nisi litteram sustulisses, ut exegit, edixit; refecit, rettulit, reddidit: adiuncti verbi prima littera praepositionem commutavit, ut subegit, summovit, sustulit.

credo qui sum insuavis vna praepositio sum af qui nunc tantus in accipio tabula maneo atque ne hic quidem omnis in reliquus sermo muto sum nam amoveo dico et abigo et aufero ut iam nescio ab ne verus sum an ab an abs quis si etiam abfugio turpis video sum et abfero nolo aufugio et aufero malo qui praepositio praeter hic duo verbum nullus alius in verbum reperio notus sum et no et naris qui cum in praepono oportet dulcis video sum ignotus ignavus ignarus dico quam ut vereor postulo ex usus dico et e res publicus qui in alter vocal excipio in alter sum asperitas nisi littera tollo ut exigo edico reficio refero reddo adjungo verbum primus littera praepositio commuto ut subigo summoveo tollo


cur clandestinis consiliis nos op- pugnant? cur de perfugis nostris copias comparant contra nos? Prima sunt illa duo, quae ko/mmata Graeci vocant, nos incisa dicimus; deinde tertium kw=lon illi, nos mem- brum; sequitur non longa—ex duobus enim versibus, id est membris, perfecta comprehensio est et in spondeos cadit; et Crassus quidem sic plerumque dicebat, idque ipse genus dicendi maxime probo. sed quae incisim aut membratim efferuntur, ea vel aptissime cadere debent, ut est apud me: Domus tibi deerat? at habebas. Pecunia superabat? at egebas;

cur clandestinus consilium nos op pugno cur de perfugio noster copia comparo contra nos primus sum ille duo qui ko mmata graecum voco nos incido dico deinde tertius kw lon ille nos mem brum sequor non longus ex duo enim versus is sum membrum perficio comprehensio sum et in spondeus cado et crassus quidem sic plerusque dico is ipse genus dico magnus probo sed qui incisim aut membratim effero is vel aptus cado debeo ut sum apud ego domus tu desum at habeo pecunia supero at egeo


quod nomina transferuntur; Aristoteles autem translationi et haec ipsa subiungit et abusionem, quam kata/xrhsin vocat, ut cum minutum dicimus animum pro parvo; et abutimur verbis propinquis, si opus est vel quod delectat vel quod decet. Iam cum fluxerunt continuo plures translationes, alia plane fit oratio; itaque genus hoc Graeci appellant a)llhgori/an: nomine recte, genere melius ille qui ista omnia translationes vocat. Haec frequentat Phalereus maxime suntque dulcissima; et quamquam translatio est apud eum multa, tamen immutationes nusquam crebriores.

qui nomen transfero aristotelis autem translatio et hic ipse subjungo et abusio quam kata xrhsin voco ut cum minuo dico animus pro parvus et abutor verbum propinquus si opus sum vel qui delecto vel qui decet iam cum fluo continuo multus translatio alius planus fio oratio itaque genus hic graecum appello ab llhgori an nomen rectus genus bonus ille qui iste omnis translatio voco hic frequento phalereus magnus sum dulcis et quamquam translatio sum apud is multus tamen immutatio nusquam creber


visne igitur, Brute, totum hunc locum accuratius etiam explicemus quam illi ipsi, qui et haec et alia nobis tradiderunt, an his contenti esse quae ab illis dicta sunt possumus? sed quid quaero velisne, cum litteris tuis eruditissime scriptis te id vel maxime velle perspexerim? primum ergo origo, deinde causa, post natura, tum ad extremum usus ipse explicetur orationis aptae atque numerosae.

volo igitur brutus totus hic locus accuro etiam explico quam ille ipse qui et hic et alius nos trado an hic contendo sum qui ab ille dictum sum possum sed quis quaero volo cum littera tuus erudio scribo tu is vel magnus volo perspicio primus ergo origo deinde causa post natura tum ad exter utor ipse explico oratio aptus atque numerosus


itaque hic, quem praestitisse diximus ceteris, in illa pro Ctesiphonte oratione longe optima summissius a primo, deinde, dum de legibus disputat, pressius, post sensim incendens iudices, ut vidit ardentis, in reliquis exsultavit audacius. Ac tamen in hoc ipso diligenter examinante verborum omnium pondera reprehendit Aeschines quaedam et exagitat inludensque dura odiosa intolerabilia esse dicit; quin etiam quaerit ab ipso, cum quidem eum beluam appellat, utrum illa verba an portenta sint; ut Aeschini ne Demosthenes quidem videatur Attice dicere.

itaque hic qui praesto dico ceterus in ille pro ctesiphon oratio longus bonus summitto ab primus deinde dum de lex disputo premo post sensim incendo iudex ut video ardeo in reliquus exsulto audax atque tamen in hic ipse diligenter examino verbum omnis pondero reprehendo aeschines quidam et exagito inludensque durus odiosus intolerabilis sum dico quin etiam quaero ab ipse cum quidem is belua appello utrum ille verbum an portentum sum ut aeschines ne demosthenes quidem video atticus dico


vberius est aliud aliquantoque robustius quam hoc humile de quo dictum est, summissius autem quam illud de quo iam dicetur amplissimum. Hoc in genere nervorum vel minimum, suavitatis autem est vel plurimum. Est enim plenius quam hoc enucleatum, quam autem illud ornatum copiosumque summissius.

vberius sum alius aliqua robustus quam hic humilis de quo dico sum summitto autem quam ille de quo iam dico amplus hic in genus nervus vel paruus suavitas autem sum vel multus sum enim plenus quam hic enucleata quam autem ille orno copiosus summitto


quod cum ita sit, tamen ea quae supra dicta sunt plus in disputando quam ea de quibus dicendum est dignitatis habuerunt.

qui cum ita sum tamen is qui supra dictum sum multus in disputo quam is de qui dico sum dignitas habeo


horum aetati successit Isocrates, qui praeter ceteros eiusdem generis laudatur semper a nobis, non numquam, Brute, leniter et erudite repugnante te; sed concedas mihi fortasse, si quid in eo laudem cognoveris. Nam cum concisus ei Thrasymachus minutis numeris videretur et Gorgias, qui tamen primi traduntur arte quadam verba iunxisse, Theodorus autem praefractior nec satis, ut ita dicam, rotundus, primus instituit dilatare verbis et mollioribus numeris explere sententias; in quo cum doceret eos qui partim in dicendo partim in scribendo principes exstiterunt, domus eius officina habita eloquentiae est.

hic aetas succedo isocrates qui praeter ceterus idem genus laudo semper ab nos non numquam brutus lenis et erudio repugno tu sed concedo ego fortasse si quis in is laus cognosco nam cum concaedes is thrasymachus minuo numerus video et gorgias qui tamen primus trado ars quidam verbum jungo theodorus autem praefringo neque satis ut ita dico rotundus primus instituo dilataris verbum et mollis numerus expleo sententia in quo cum doceo is qui pars in dico pars in scribo princeps exsisto domus is officina habeo eloquentia sum


quicumque eam violavissent, ab omnibus esse ei poenas persolutas;—dichoreus; nihil enim ad rem, extrema illa longa sit an brevis; deinde: Patris dictum sapiens temeritas fili comprobavit—hoc dichoreo tantus clamor contionis exci- tatus est, ut admirabile esset. Quaero nonne id numerus effecerit? Verborum ordinem immuta, fac sic: Comprobavit fili temeritas, iam nihil erit, etsi temeritas ex tribus brevibus et longa est, quem Aristoteles ut optimum probat, a quo dissentio. 'At eadem verba, eadem sententia.'

quicumque is violo ab omnis sum is poena persolvo dichoreus nihil enim ad res exter ille longus sum an brevis deinde patrae dico sapio temeritas filis comprobo hic dichoreus tantus clamor contio excio other sum ut admirabilis sum quaero nonne is numerus efficio verbum ordo immuto facio sic comprobo filis temeritas iam nihil sum etsi temeritas ex tres brevis et longus sum qui aristotelis ut bonus probo ab quo dissentio at idem verbum idem sententia


ego autem et me saepe nova videri dicere intellego, cum pervetera dicam sed inaudita plerisque, et fateor me oratorem, si modo sim aut etiam quicumque sim, non ex rhetorum officinis sed ex Academiae spatiis exstitisse; illa enim sunt curricula multiplicium variorumque sermonum, in quibus Platonis primum sunt impressa vestigia. Sed et huius et aliorum philosophorum disputationibus et exagitatus maxime orator est et adiutus; omnis enim ubertas et quasi silva dicendi ducta ab illis est nec satis tamen instructa ad forensis causas, quas, ut illi ipsi dicere solebant, agrestioribus Musis reliquerunt.

ego autem et ego saepe novo video dico intellego cum pervetero dico sed inaudio plerusque et fateor ego orator si modo sum aut etiam quicumque sum non ex rhetor officina sed ex academia spatium exsisto ille enim sum curriculum multiplicium varius sermo in qui plato primus sum imprimo vestigium sed et hic et alius philosophus disputatio et exagito magnus orator sum et adiutus omnis enim ubertas et quasi silva dico duco ab ille sum neque satis tamen instruo ad forensis causa qui ut ille ipse dico soleo agrestis musa relinquo


haec dixi brevius quam si hac de re una disputarem—est enim locus hic late patens de natura usuque verborum—longius autem quam instituta ratio postulabat.

hic dico brevis quam si hic de res unus disputaris sum enim locus hic latus pateo de natura utor verbum longus autem quam institutum ratio postulo


dichoreus non est ille quidem sua sponte vitiosus in clausulis, sed in orationis numero nihil est tam vitiosum quam si semper est 1idem. Cadit autem per se ille ipse praeclare, quo etiam satietas formidanda est magis. Me stante C. Carbo C. F. tribunus plebis in contione dixit his verbis: 0 Marce Druse, patrem appello—haec quidem duo binis pedibus incisim; dein membratim: Tu dicere solebas sacram esse rem publicam ;—haec item membra ternis; post ambitus:

dichoreus non sum ille quidem suus sponte vitiosus in clausulis sed in oratio numerus nihil sum tam vitiosus quam si semper sum idem cado autem per sui ille ipse praeclaris quo etiam satietas formido sum magis ego sto que carbo que f tribunus plebs in contio dico hic verbum marcus drusus pater appello hic quidem duo bini pes incisim deinde membratim tu dico soleo sacer sum res publicus hic item membrum terni post ambitus


haec de adulescente Socrates auguratur. At ea de seniore scribit Plato et scribit aequalis et quidem exagitator omnium rhetorum hunc miratur unum; me autem qui Isocratem non diligunt una cum Socrate et cum Platone errare patiantur. Dulce igitur orationis genus et solutum et fluens, sententiis argutum, verbis sonans est in illo epidictico genere quod diximus proprium sophistarum, pompae quam pugnae aptius, gymnasiis et palaestrae dicatum, spretum et pulsum foro. Sed quod educata huius nutrimentis elo- quentia ipsa se postea colorat et roborat, non alienum fuit de oratoris quasi incunabulis dicere. Verum haec ludorum atque pompae; nos autem iam in aciem dimicationemque veniamus.

hic de adulescens socrates auguro at is de seni scribo plato et scribo aequalis et quidem exagitator omnis rhetor hic miro unus ego autem qui isocrates non diligo unus cum socrates et cum plato erro patior dulcis igitur oratio genus et soluo et fluo sententia arguo verbum sono sum in ille epidicticus genus qui dico proprius sophistaris pompa quam pugna aptus gymnasium et palaestra dico sperno et pello forum sed qui educo hic nutrimenta elo quentia ipse sui postea coloro et roboro non alienus sum de orator quasi incunabulis dico verus hic ludus atque pompa nos autem iam in acies dimicatio venio


nihil horum parum audacter, sed aut simile est illi unde transferas, aut si res suum nullum habet nomen, docendi causa sumptum, non ludendi videtur. Hoc ornamento liberius paulo quam ceteris utetur hic summissus, nec tam licenter tamen quam si genere dicendi uteretur amplissimo; itaque illud indecorum, quod quale sit ex decoro debet intellegi, hic quoque apparet, cum verbum aliquod altius transfertur idque in oratione humili ponitur quod idem in alia deceret.

nihil hic parum audacter sed aut similis sum ille unde transfero aut si res suus nullus habeo nomen doceo causa sumo non ludo video hic ornamentum liber paulus quam ceterus uto hic summitto neque tam licenter tamen quam si genus dico uto amplus itaque ille indecorus qui qualis sum ex decoro debeo intellego hic quoque appareo cum verbum aliqui altus transfero is in oratio humilis pono qui idem in alius decet


sed erit duplex eius omnis ornatus ille admirabilis, pro- pter quem ascendit in tantum honorem eloquentia. Nam cum omnis pars orationis esse debet laudabilis, sic ut verbum nullum nisi aut grave aut elegans excidat, tum sunt maxime luminosae et quasi actuosae partes duae: quarum alteram in universi generis quaestione pono, quam, ut supra dixi, Graeci appellant qe/sin, alteram in augendis amplificandisque rebus, quae ab isdem au)/chsis est nominata.

sed sum duplex is omnis orno ille admirabilis pro pter qui ascendo in tantus honor eloquentia nam cum omnis pars oratio sum debeo laudabilis sic ut verbum nullus nisi aut gravis aut elego excido tum sum magnus luminosus et quasi actuosus pars duo qui alter in universus genus quaestio pono quam ut supra dico graecum appello qe sin alter in augeo amplifico res qui ab idem au chsis sum nomino


magni igitur iudici, summae etiam facultatis esse debebit moderator ille et quasi temperator huius tripertitae varietatis; nam et iudicabit quid cuique opus sit et poterit quocumque modo postulabit causa dicere. Sed est eloquentiae sicut reliquarum rerum fundamentum sapientia. Vt enim in vita sic in oratione nihil est difficilius quam quid deceat videre. Pre/pon appellant hoc Graeci, nos dicamus sane decorum; de quo praeclare et multa praecipiuntur et res est cognitione dignissima; huius ignoratione non modo in vita sed saepissime et in poematis et in oratione peccatur.

magnus igitur judicium summa etiam facultas sum debeo moderator ille et quasi temperator hic tripertitae varietas nam et iudico quis quisque opus sum et possum quicumque modo postulo causa dico sed sum eloquentia sicut reliquus res fundamentum sapientia vt enim in vito sic in oratio nihil sum difficilis quam quis decet video pre pon appello hic graecum nos dico sanus decorus de quo praeclaris et multus praecipio et res sum cognitio dignus hic ignoratio non modo in vito sed saepis et in poema et in oratio pecco


huic generi historia finitima est, in qua et narratur ornate et regio saepe aut pugna describitur; interponuntur etiam contiones et hortationes, sed in his tracta quaedam et fluens expetitur, non haec contorta et acris oratio.

hic gener historia finitimus sum in qui et narro orno et regius saepe aut pugno describo interpono etiam contio et hortatio sed in hic traho quidam et fluo expeto non hic contorqueo et acer oratio


ne spondeus quidem funditus est repudiandus, etsi, quod est e longis duabus, hebetior videtur et tardior; habet tamen stabilem quendam et non expertem dignitatis gradum, in incisionibus vero multo magis et in membris; paucitatem enim pedum gravitate sua et tarditate compensat. Sed hos cum in clausulis pedes nomino, non loquor de uno pede ex- tremo: adiungo, quod minimum sit, proximum superiorem, saepe etiam tertium.

ne spondeus quidem fundus sum repudio etsi qui sum e longus duo hebetior video et tardus habeo tamen stabilis quidam et non expers dignitas gradus in incisio verus multus magis et in membrum paucitas enim pes gravitas suus et tarditas compenso sed hic cum in clausulis pes nomino non loquor de unus pes ex tremo adjungo qui paruus sum propior superus saepe etiam tertius


itaque hoc sum adgressus statim Catone absoluto—quem ipsum numquam attigissem tempora timens inimica virtuti, nisi tibi hortanti et illius memoriam mihi caram excitanti non parere nefas esse duxissem—, sed testificor me a te roga- tum et recusantem haec scribere esse ausum. Volo enim mihi tecum commune esse crimen, ut, si sustinere tantam quaestionem non potuero, iniusti oneris impositi tua culpa sit, mea recepti; in quo tamen iudici nostri errorem laus tibi dati muneris compensabit.

itaque hic sum aggredior statim cato absolvo qui ipse numquam attingo tempus timeo inimicus virtus nisi tu horto et ille memoria ego caveo excito non pareo nefas sum duco sed testificor ego ab tu rogo tum et recuso hic scribo sum audeo volo enim ego tu communis sum crimen ut si sustineo tantus quaestio non possum injustus onus impono tuus culpa sum meus recipio in quo tamen judicium noster error laus tu do munus compenso


nam et invenire et iudicare quid dicas magna illa quidem sunt et tamquam animi instar in corpore, sed propria magis prudentiae quam eloquentiae: qua tamen in causa est vacua prudentia? noverit igitur hic quidem orator, quem summum esse volumus, argumentorum et rationum locos.

nam et invenio et iudicaris quis dico magnus ille quidem sum et tamquam animus instar in corpus sed proprius magis prudentia quam eloquentia qui tamen in causa sum vacuus prudentia nosco igitur hic quidem orator qui superus sum volo argumentor et ratio locus


ac licet non ad singula respondentem de universo genere sic dicere, ut etiam singulis satis responsum esse videatur. Remotis igitur reliquis generibus unum selegimus hoc, quod in causis foroque versatur, de quo diceremus. Ergo in aliis, id est in historia et in eo quod appellamus e)pideiktiko/n, placet omnia dici Isocrateo Theopompeoque more illa cir- cumscriptione ambituque, ut tamquam in orbe inclusa currat oratio, quoad insistat in singulis perfectis absolutis- que sententiis.

atque licet non ad singulus respondeo de universus genus sic dico ut etiam singuli satis responsum sum video remoueo igitur reliquus genus unus selego hic qui in causa foro verso de quo dico ergo in alius is sum in historia et in is qui appello e pideiktiko n placeo omnis dico isocrateus theopompeus mos ille cir cumscriptio ambitus ut tamquam in orbis includo curro oratio quoad insisto in singuli perficio absolvo que sententia


intellegi licet quam frequens fuerit Platonis auditor;—nec vero sine philosophorum disciplina genus et speciem cuiusque rei cernere neque eam definiendo explicare nec tribuere in partis possumus nec iudicare quae vera quae falsa sint neque cernere consequentia, repugnantia videre, ambigua distinguere. Quid dicam de natura rerum, cuius cognitio magnam orationi suppeditat copiam, de vita, de officiis, de virtute, de moribus? satisne sine multa earum ipsarum rerum disciplina aut dici aut intellegi. potest?

intellego licet quam frequens sum plato auditor neque verus sine philosophus disciplina genus et species quisque res cerno neque is definio explicaris neque tribuo in pars possum neque iudicaris qui verus qui fallo sum neque cerno consequor repugno video ambiguus distinguo quis dico de natura res qui cognitio magnus oratio suppedito copia de vito de officium de virtus de mos sero sine multus is ipsaris res disciplina aut dico aut intellego possum


ab his non multo secus quam a poetis haec eloquentia quam quaerimus sevocanda est. Nam etiam poetae quaestionem attulerunt, quidnam esset illud quo ipsi differrent ab oratoribus: numero maxime videbantur antea et versu, nunc apud oratores iam ipse numerus increbruit.

ab hic non multus secus quam ab poeta hic eloquentia quam quaero sevoco sum nam etiam poeta quaestio affero quisnam sum ille quo ipse differo ab orator numerus magnus video antea et verro nunc apud orator iam ipse numerus increbesco


itaque ut ego, cum a nostro Catone laudabar, vel reprehendi me a ceteris facile patiebar, sic Isocrates videtur testimonio Platonis aliorum iudicia debere contemnere. Est enim, ut scis, quasi in extrema pagina Phaedri his ipsis verbis loquens Socrates: Adulescens etiam nunc, o Phaedre, Isocrates est, sed quid de illo augurer libet dicere. Quid tandem? inquit ille. Maiore mihi ingenio videtur esse quam ut cum orationibus Lysiae comparetur, praeterea ad virtutem maior indoles; ut minime mirum futurum sit si, cum aetate processerit, aut in hoc orationum genere cui nunc studet tantum quantum pueris reliquis praestet omnibus qui umquam orationes attigerunt aut, si contentus his non fuerit, divino aliquo animi motu maiora concupiscat; inest enim natura philosophia in huius viri mente quaedam.

itaque ut ego cum ab noster cato laudo vel reprehendo ego ab ceterus facilis patior sic isocrates video testimonium plato alius iudicium debeo contemno sum enim ut scio quasi in exter pagina phaedrus hic ipse verbum loquor socrates adulescens etiam nunc o phaedrus isocrates sum sed quis de ille auguro libet dico quis tandem inquam ille magnus ego ingenium video sum quam ut cum oratio lysias comparo praeterea ad virtus magnus indoles ut paruus mirus sum sum si cum aetas procedo aut in hic oratio genus qui nunc studeo tantus quantus puer reliquus praesto omnis qui umquam oratio attingo aut si contineo hic non sum divino aliquis animus motus magnus concupisco insum enim natura philosophia in hic vir mens quidam


sed iam illius perfecti oratoris et summae eloquentiae species exprimenda est. Quem hoc uno excellere , cetera in eo latere indicat nomen ipsum; non enim inventor aut compositor aut actor qui haec complexus est omnia, sed et Graece ab eloquendo r(h/twr et Latine eloquens dictus est; ceterarum enim rerum quae sunt in oratore partem aliquam sibi quisque vindicat, dicendi autem, id est eloquendi, maxima vis soli huic conceditur.

sed iam ille perficio orator et summa eloquentia species exprimo sum qui hic unus excello ceterus in is lateo indico nomen ipse non enim inventor aut compositor aut actor qui hic complexus sum omnis sed et graecum ab eloquor romanus h twr et latinum eloquor dico sum ceteraris enim res qui sum in orator pars aliqui sui quisque vindico dico autem is sum eloquor maximus volo solus hic concedo


in huius concinnitatis consectatione Gorgiam fuisse principem accepimus; quo de genere illa nostra sunt in Miloniana: Est enim, iudices, haec non scripta. sed nata lex, quam non didicimus, accepimus, legimus, verum ex natura ipsa arripuimus, hausimus, expressimus, ad quam non docti, sed facti, non instituti, sed imbuti sumus. Haec enim talia sunt, ut, quia referuntur eo quo debent referri, intellegamus non quaesitum esse numerum, sed secutum.

in hic concinnitas consectatio gorgias sum princeps accipio quo de genus ille noster sum in milonianus sum enim iudex hic non scribo sed nata lex quam non disco accipio lego verus ex natura ipse arripio haurio exprimo ad quam non doceo sed facio non institus sed imbuo sum hic enim talis sum ut quia refero is quo debeo refero intellego non quaero sum numerus sed sequor


his igitur singulis versibus quasi nodi apparent continuationis, quos in ambitu coniungimus. Sin membratim volumus dicere, insistimus atque, cum opus est, ab isto cursu invidioso facile nos et saepe diiungimus. Sed nihil tam debet esse numerosum quam hoc, quod minime apparet et valet plurimum. Ex hoc genere illud est Crassi: Missos faciant patronos; ipsi prodeant;—nisi intervallo dixisset ipsi prodeant, sensisset profecto se fudisse senarium; omnino melius caderet prodeant ipsi; sed de genere nunc disputo;—

hic igitur singuli versus quasi nodus appareo continuatio qui in ambitus conjungo sin membratim volo dico insisto atque cum opus sum ab iste cursus invidiosus facilis nos et saepe diiungimus sed nihil tam debeo sum numerosus quam hic qui paruus appareo et valeo multus ex hic genus ille sum crassus missus facio patronus ipse proeo nisi intervallum dico ipse proeo sentio profecto sui fundo senarius omnino bonus cado proeo ipse sed de genus nunc disputo


ne iambus quidem, qui est e brevi et longa, aut par choreo qui habet tris brevis trochaeus, sed spatio par, non syllabis, aut etiam dactylus, qui est e long et duabus brevibus, si est proximus a postremo, parum volubiliter pervenit ad extremum, si est extremus choreus aut spondeus; numquam enim interest uter sit eorum in pede extremo. Sed idem hi tres pedes male concludunt, si quis eorum in extremo locatus est, nisi cum pro cretico postremus est dactylus; nihil enim interest dactylus sit extremus an creticus, quia postrema syllaba brevis an longa sit ne in versu quidem refert.

ne iambus quidem qui sum e brevis et longus aut par choreus qui habeo tres brevis trochaeus sed spatium par non syllo aut etiam dactylus qui sum e long et duo brevis si sum proximus ab postremo parum volubilis pervenio ad exter si sum extremus choreus aut spondeus numquam enim intersum uter sum is in pes exter sed idem hic tres pes malus concludo si quis is in exter loco sum nisi cum pro cretico posterus sum dactylus nihil enim intersum dactylus sum extremus an creticus quia postremo syllaba brevis an longus sum ne in verro quidem refero


huic generi orationis aspergentur etiam sales, qui in dicendo nimium quantum valent; quorum duo genera sunt, unum facetiarum, alterum dicacitatis. Vtetur utroque; sed altero in narrando aliquid venuste, altero in iaciendo mittendoque ridiculo, cuius genera plura sunt; sed nunc aliud agimus.

hic gener oratio aspergentur etiam sal qui in dico nimium quantus valeo qui duo genus sum unus facetiaris alter dicacitas vtetur uterque sed alter in narro aliquis venustus alter in jacio mitto ridiculus qui genus multus sum sed nunc alius ago


sed sunt clausulae plures, quae numerose et iucunde cadant. Nam et creticus, qui est e longa et brevi et longa, et eius aequalis paean, qui spatio par est, syllaba longior, quam commodissime putatur in solutam orationem inligari, cum sit duplex. Nam aut e longa est et tribus brevibus, qui numerus in primo viget, iacet in extremo, aut e totidem brevibus et longa, quem optime cadere censent veteres; ego non plane reicio, sed alios antepono.

sed sum clausula multus qui numerosus et jucundus cado nam et creticus qui sum e longus et brevis et longus et is aequalis paean qui spatium par sum syllaba longus quam commodus puto in solvo oratio inligaris cum sum duplex nam aut e longus sum et tres brevis qui numerus in primus vigeo iaceo in exter aut e totidem brevis et longus qui optume cado censeo vetus ego non planus reicio sed alius antepono


in omnibusque rebus videndum est quatenus; etsi enim suus cuique modus est, tamen magis offendit nimium quam parum; in quo Apelles pictores quoque eos peccare dicebat qui non sentirent quid esset satis. Magnus est locus hic, Brute, quod te non fugit, et magnum volumen aliud desiderat; sed ad id quod agitur illud satis Cum hoc decere—quod semper usurpamus in omnibus dictis et factis, minimis et maximis—cum hoc, inquam, decere dicimus, illud non decere, et id usquequaque quantum sit appareat in alioque ponatur aliudque totum sit, utrum decere an oportere dicas;—oportere enim perfectionem declarat offici,

in omne res video sum quatenus etsi enim suus quisque modus sum tamen magis offendo nimium quam parum in quo apello pictor quoque is peccaris dico qui non sentio quis sum satis magnus sum locus hic brutus qui tu non fugio et magnus volumen alius desidero sed ad is qui ago ille satis cos hic decet qui semper usurpo in omnis dictum et facio paruus et magnus cum hic inquam decet dico ille non decet et is usquequaque quantus sum appareo in alius pono alius totus sum utrum decet an oportet dico oportet enim perfectio declaro officio


mira est enim quaedam natura vocis, cuius quidem e tribus omnino sonis, inflexo acuto gravi, tanta sit et tam suavis varietas perfecta in cantibus. est autem etiam in dicendo quidam cantus obscurior, non hic e Phrygia et Caria rhetorum epilogus paene canticum, sed ille quem significat Demosthenes et Aeschines, cum alter alteri obicit vocis flexiones; dicit plorare etiam Demosthenes istum quem saepe dicat voce dulci et clara fuisse.

mirus sum enim quidam natura vox qui quidem e tres omnino sonus inflecto acuo gravis tantus sum et tam suavis varietas perficio in cantus sum autem etiam in dico quidam cantus obscurus non hic e phrygius et caria rhetor epilogus paene canticum sed ille qui significo demosthenes et aeschines cum alter alter obicio vox flexio dico ploro etiam demosthenes iste qui saepe dico vox dulcis et clarus sum


quaeris igitur idque iam saepius quod eloquentiae genus probem maxime et quale mihi videatur illud, quo nihil addi possit, quod ego summum et perfectissimum iudicem. In quo vereor ne, si id quod vis effecero eumque oratorem quem quaeris expressero, tardem studia multorum, qui desperatione debilitati experiri id nolent quod se assequi posse diffidant.

quaero igitur is iam saepis qui eloquentia genus probo magnus et qualis ego video ille quo nihil addo possum qui ego superus et perficio judico in quo vereor ne si is qui volo efficio is orator qui quaero exprimo tardo studium multus qui desperatio debilito experior is nolo qui sui assequor possum diffido


ac fortasse ceteri tectiores; ego semper me didicisse prae me tuli. Qui enim possem, cum afuissem domo adulescens et horum studiorum causa maria transissem et doctissimis hominibus referta domus esset et aliquae fortasse inessent in sermone nostro doctrinarum notae cumque vulgo scripta nostra legerentur, dissimulare me didicisse? Quid probarem nisi quod parum fortasse profeceram?

atque fortasse ceterus tego ego semper ego disco prae ego fero qui enim possum cum asum domus adulescens et hic studium causa mare transeo et doceo homo refercio domus sum et aliqui fortasse insum in sermo noster doctrinaris nosco cum vulgo scribo noster lego dissimulo ego disco quis probaris nisi qui parum fortasse proficio


ergo et hi numeri sint cogniti et genus illud tertium explicetur quale sit, numerosae et aptae orationis. Quod qui non sentiunt, quas auris habeant aut quid in his hominis simile sit nescio. Meae quidem et perfecto completoque verborum ambitu gaudent et curta sentiunt nec amant redundantia. Quid dico meas? contiones saepe exclamare vidi, cum apte verba cecidissent. Id enim exspectant aures, ut verbis conligetur sententia. 'non erat hoc apud antiquos.' Et quidem nihil aliud fere non erat; nam et verba eligebant et sententias gravis et suavis reperiebant, sed eas aut vinciebant aut explebant parum.

ergo et hic numerus sum cognosco et genus ille tertius explico qualis sum numerosus et aptus oratio qui qui non sentio qui auris habeo aut quis in hic homo similis sum nescio meus quidem et perficio compleo verbum ambitus gaudeo et curtus sentio neque amo redundo quis dico meus contio saepe exclamaris video cum aptus verbum caedo is enim exspecto auris ut verbum conligo sententia non sum hic apud antiqui et quidem nihil alius fere non sum nam et verbum eligo et sententia gravis et suavis reperio sed is aut vincio aut expleo parum


sophistarum, de quibus supra dixi, magis distinguenda similitudo videtur, qui omnes eosdem volunt flores quos adhibet orator in causis persequi. Sed hoc differunt quod, cum sit his propositum non perturbare animos, sed placare potius nec tam persuadere quam delectare, et apertius id faciunt quam nos et crebrius, concinnas magis sententias exquirunt quam probabilis, a re saepe discedunt, intexunt fabulas, verba altius transferunt eaque ita disponunt ut pictores varietatem colorum, paria paribus referunt, adversa contrariis, saepissimeque similiter extrema definiunt.

sophistaris de qui supra dico magis distinguo similitudo video qui omnis idem volo floreo qui adhibeo orator in causa persequor sed hic differo qui cum sum hic propono non perturbaris animus sed placo potis neque tam persuadeo quam delecto et aperio is facio quam nos et creber concinno magis sententia exquiro quam probabilis ab res saepe discedo intexo fabula verbum altus transfero is ita dispono ut pictor varietas color par par refero adverso contrarius saepis similis exter definio


formae vero quaedam sunt orationis, in quibus ea concinnitas est ut sequatur numerus necessario. Nam cum aut par pari refertur aut contrarium contrario opponitur aut quae simi- liter cadunt verba verbis comparantur, quidquid ita concluditur, plerumque fit ut numerose cadat, quo de genere cum exemplis supra diximus; ut haec quoque copia faculta- tem adferat non semper eodem modo desinendi. Nec tamen haec ita sunt arta et astricta, ut ea, cum velimus, laxare nequeamus. Multum interest utrum numerosa sit, id est similis numerorum, an plane e numeris constet oratio; alterum si fit, intolerabile vitium est, alterum nisi fit, dissipata et inculta et fluens est oratio.

forma verus quidam sum oratio in qui is concinnitas sum ut sequor numerus necessarius nam cum aut par par refero aut contrarius contrarius oppono aut qui simus lito cado verbum verbum comparo quisquis ita concludo plerusque fio ut numerosus cado quo de genus cum exemplum supra dico ut hic quoque copia faculta tem affero non semper idem modo desino neque tamen hic ita sum artus et astringo ut is cum volo laxaris nequeo multus intersum utrum numerosus sum is sum similis numerus an planus e numerus consto oratio alter si fio intolerabilis vitium sum alter nisi fio dissipata et incultus et fluo sum oratio


haec autem forma retinenda non diu est, nec dico in per- oratione, quam ipsam includit, sed in orationis reliquis partibus. Nam cum sis eis locis usus quibus ostendi licere, transferenda tota dictio est ad illa quae nescio cur, cum Graeci ko/mmata et kw=la nominent, nos non recte incisa et membra dicamus. Neque enim esse possunt rebus ignotis nota nomina, sed cum verba aut suavitatis aut inopiae causa transferre soleamus, in omnibus hoc fit artibus, ut, cum id appellandum sit quod propter rerum ignorationem ipsarum nullum habuerit ante nomen, necessitas cogat aut novum facere verbum aut a simili mutuari.

hic autem forma retineo non diu sum neque dico in per oratio quam ipse includo sed in oratio reliquus pars nam cum sum is locus utor qui ostendo licet transfero totus dictio sum ad ille qui nescio cur cum graecum ko mmata et kw la nomino nos non rectus incido et membrum dico neque enim sum possum res ignosco nosco nomen sed cum verbum aut suavitas aut inopia causa transfero soleo in omnis hic fio ars ut cum is appello sum qui propter res ignoratio ipsaris nullus habeo ante nomen necessitas cogo aut novus facio verbum aut ab similis mutuaris


sed haec nisi conlocata et quasi structa et nexa verbis ad eam laudem quam volumus aspirare non possunt. De quo cum mihi deinceps viderem esse dicendum, etsi movebant iam me illa quae supra dixeram tamen eis quae sequuntur perturbabar magis. Occurrebat enim posse reperiri non invidos solum, quibus referta sunt omnia, sed fautores etiam laudum mearum, qui non censerent eius viri esse, de cuius meritis senatus tanta iudicia fecisset comprobante populo Romano quanta de nullo, de artificio dicendi litteris tam multa mandare. Quibus si nihil aliud responderem nisi me M. Bruto negare roganti noluisse, iusta esset excusatio, cum et amicissimo et praestantissimo viro et recta et honesta petenti satis facere voluissem.

sed hic nisi colloco et quasi struo et necto verbum ad is laus quam volo aspiraris non possum de quo cum ego deinceps video sum dico etsi moveo iam ego ille qui supra dico tamen is qui sequor perturbo magis occurro enim possum reperio non invidus solus qui refercio sum omnis sed fautor etiam laus meus qui non censeo is vir sum de qui meritum senatus tantus iudicium facio comprobo populus romanus quantus de nullus de artificium dico littera tam multus mando qui si nihil alius respondeo nisi ego m brutus nego rogo nolo iustus sum excusatio cum et amicus et praesto vir et recta et honestus peto satis facio volo


quod fit item in contrariis referendis, ut illa sunt quibus non modo numerosa oratio sed etiam versus efficitur: eam quam nihil accusas damnas— condemnas dixisset qui versum effugere vellet—, bene quam meritam esse autumas male merere? id quod scis prodest nihil; id quod nescis obest? versum efficit ipsa relatio contrariorum. Idem esset in oratione numerosum: quod scis nihil prodest; quod nescis multum obest. semper haec, quae Graeci a)nti/qeta nominant, cum contrariis opponuntur contraria, numerum oratorium necessitate ipsa efficiunt etiam sine industria.

qui fio item in contrarius refero ut ille sum qui non modo numerosus oratio sed etiam verro efficio is quam nihil accuso damno condemno dico qui verro effugio volo bene quam mereo sum autumo malus mereo is qui scio prodo nihil is qui nescio obsum verro efficio ipse relatio contrarius idem sum in oratio numerosus qui scio nihil prodo qui nescio multus obsum semper hic qui graecum ab nti qeta nomino cum contrarius oppono contrarius numerus oratorius necessitas ipse efficio etiam sine industria


quod quamquam transferendo fit, tamen alio modo transtulit cum dixit Ennius arce et urbe orba sum, alio modo horridam Africam terribili tremere tumultu : hanc u(pallagh/n rhetores, quia quasi summutantur verba pro verbis, metwnumi/an grammatici vocant,

qui quamquam transfero fio tamen alius modo transfero cum dico ennius arx et urbs orbo sum alius modo horridus africa terribilis tremo tumultus hic quintus pallagh n rhetor quia quasi summuto verbum pro verbum metwnumi an grammaticus voco


quid enim est maius quam, cum tanta sit inter oratores bonos dissimilitudo, iudicare quae sit optima species et quasi figura dicendi? quod quoniam me saepius rogas, aggrediar non tam perficiendi spe quam experiendi voluntate; malo enim, cum studio tuo sim obsecutus, desiderari a te prudentiam meam quam, si id non fecerim, benevolentiam.

quis enim sum magnus quam cum tantus sum inter orator bonus dissimilitudo iudicaris qui sum bonus species et quasi figuro dico qui quoniam ego saepis rogo aggredio non tam perficio spes quam experior voluntas malus enim cum studium tuus sum obsequor desidero ab tu prudentia meus quam si is non facio benevolentia


sed ut in plerisque rebus sic in hac duplex est considerandi via quarum altera est longior, brevior altera, eadem etiam planior. est autem longioris prima illa quaestio sitne omnino ulla numerosa oratio; quibusdam enim non videtur, quia nihil insit in ea certi ut in versibus, et quod ipsi, qui adfirment esse eos numeros, rationem cur sint non queant reddere. Deinde, si sit numerus in oratione, qualis sit aut quales, et e poeticisne numeris an ex alio genere quodam et, si e poeticis, quis eorum sit aut qui; namque aliis unus modo aliis plures aliis omnes idem videntur. Deinde, quicumque sunt sive unus sive plures, communesne sint omni generi orationis—quoniam aliud genus est narrandi aliud persuadendi aliud docendi—an dispares numeri cuique orationis generi accommodentur; si communes, qui sint; si dispares, quid intersit, et cur non aeque in oratione atque in versu numerus appareat.

sed ut in plerusque res sic in hic duplex sum considero via qui alter sum longus brevis alter idem etiam planus sum autem longus primus ille quaestio sum omnino ullus numerosus oratio quidam enim non video quia nihil insum in is certus ut in versus et qui ipse qui adfirmo sum is numerus ratio cur sum non queo reddo deinde si sum numerus in oratio qualis sum aut qualis et e poeticus numerus an ex alius genus quidam et si e poeticus quis is sum aut qui namque alius unus modo alius multus alius omnis idem video deinde quicumque sum sive unus sive multus communis sum omnis gener oratio quoniam alius genus sum narro alius persuadeo alius doceo an disparis numerus quisque oratio gener accommodo si communis qui sum si disparis quis intersum et cur non aequus in oratio atque in verro numerus appareo


nec ullum genus est dicendi aut melius aut fortius quam binis aut ternis ferire verbis, non numquam singulis, paulo alias pluribus, inter quae variis clausulis interponit se raro numerosa comprehensio; quam perverse fugiens Hegesias, dum ille quoque imitari Lysiam vult alterum paene Demosthenem, saltat incidens particulas. Et is quidem non minus sen- tentiis peccat quam verbis, ut non quaerat quem appellet ineptum qui illum cognoverit. Sed ego illa Crassi et nostra posui, ut qui vellet auribus ipsis quid numerosum etiam in minimis particulis orationis esset iudicaret. Et quoniam plura de numerosa oratione diximus quam quisquam ante nos, nunc de eius generis utilitate dicemus.

neque ullus genus sum dico aut bonus aut fortis quam bini aut terni ferio verbum non numquam singuli paulus alius multus inter qui varius clausulis interpono sui rarus numerosus comprehensio quam perverto fugio hegesias dum ille quoque imitor lysias volo alter paene demosthenes saltat incido particula et is quidem non paruus sui tentiis pecco quam verbum ut non quaero qui appello ineptus qui ille cognosco sed ego ille crassus et noster pono ut qui volo auris ipse quis numerosus etiam in paruus particulis oratio sum iudico et quoniam multus de numerosus oratio dico quam quisquam ante nos nunc de is genus utilitas dico


quantum autem sit apte dicere, experiri licet, si aut compositi oratoris bene structam conlocationem dissolvas permutatione verborum;— corrumpatur enim tota res, ut haec nostra in Corneliana et deinceps omnia: Neque me divitiae movent, quibus omnis Africanos et Laelios multi venalicii mercatoresque superarunt: immuta paululum, ut sit multi superarunt mercatores venaliciique, perierit tota res; et quae sequuntur: Neque vestis aut caelatum aurum et argentum, quo nostros veteres Mar- cellos Maximosque multi eunuchi e Syria Aegyptoque vicerunt; verba permuta sic, ut sit vicerunt eunuchi e Syria Aegyptoque: adde tertium: Neque vero ornamenta ista villarum, quibus L. Paullum et L. Mummium, qui rebus his urbem Italiamque omnem referserunt, ab aliquo video perfacile Deliaco aut Syro potuisse superari; fac ita: potu- isse superari ab aliquo Syro aut Deliaco;

quantus autem sum aptus dico experior licet si aut compono orator bene struo conlocatio dissolvo permutatio verbum corrumpo enim totus res ut hic noster in corneliana et deinceps omnis neque ego divitiae moveo qui omnis africanus et laelius multus venalicius mercator supero immuto paululum ut sum multus supero mercator venalicius pereo totus res et qui sequor neque vestio aut caelo aurum et argentum quo noster vetus mar cellos magnus multus eunuchus e syria aegyptus vinco verbum permuto sic ut sum vinco eunuchus e syria aegyptus addo tertius neque verus ornamentum iste villaris qui l paulus et l mummius qui res hic urbs italia omnis refercio ab aliquis video perfacilis deliacus aut syrus possum superaris facio ita potus eo superaris ab aliquis syrus aut deliacus


tertium est, in quo fuerunt fratres illi Asiaticorum rhetorum principes Hierocles et Menecles minime mea sententia contemnendi. Etsi enim a forma veritatis et ab Atticorum regula absunt, tamen hoc vitium compensant vel facultate vel copia. Sed apud eos varietas non erat, quod omnia fere concludebantur uno modo. Quae vitia qui fugerit, ut neque verbum ita traiciat ut id de industria factum intellegatur, neque inferciens verba quasi rimas expleat, nec minutos numeros sequens concidat delumbetque sententias, nec sine ulla commutatione in eodem semper versetur genere numerorum, is omnia fere vitia vitaverit. Nam de laudibus multa diximus, quibus sunt illa perspicue vitia contraria.

tertius sum in quo sum frater ille asiaticus rhetor princeps hierocles et menecles paruus meus sententia contemno etsi enim ab forma veritas et ab atticus regula absum tamen hic vitium compenso vel facultas vel copia sed apud is varietas non sum qui omnis fere concludo unus modo qui vitio qui fugio ut neque verbum ita traicio ut is de industria facio intellego neque inferciens verbum quasi rimo expleo neque minuo numerus sequor concaedes delumbo sententia neque sine ullus commutatio in idem semper verso genus numerus is omnis fere vitio vito nam de laus multus dico qui sum ille perspicuus vitio contrarius


et quoniam in omnibus quae ratione docentur et via primum constituendum est quid quidque sit—nisi enim inter eos qui disceptant convenit quid sit illud quod ambigitur, nec recte disseri umquam nec ad exitum perveniri potest—, explicanda est saepe verbis mens nostra de quaque re atque involuta rei notitia definiendo aperienda est, si quidem est definitio oratio, quae quid sit id de quo agitur ostendit quam brevissime; tum, ut scis, explicato genere cuiusque rei videndum est quae sint eius generis sive formae sive partes, ut in eas tribuatur omnis oratio.

et quoniam in omnis qui ratio doceo et via primus constituo sum quis quisque sum nisi enim inter is qui discepto convenio quis sum ille qui ambago neque rectus dissero umquam neque ad exitus pervenio possum explico sum saepe verbum mens noster de quisque res atque involvo res notitia definio aperio sum si quidem sum definitio oratio qui quis sum is de quo ago ostendo quam brevis tum ut scio explico genus quisque res video sum qui sum is genus sive forma sive pars ut in is tribuo omnis oratio


itaque Caria et Phrygia et Mysia, quod minime politae minimeque elegantes sunt, asciverunt aptum suis auribus opimum quoddam et tamquam adipatae dictionis genus, quod eorum vicini non ita lato interiecto mari Rhodii numquam probaverunt , Athenienses vero funditus repudiaverunt; quorum semper fuit prudens sincerumque iudicium, nihil ut possent nisi incorruptum audire et elegans. Eorum religioni cum serviret orator, nullum verbum insolens, nullum odiosum ponere audebat.

itaque caria et phrygius et mysius qui paruus polio minimus elegens sum asciverunt aptus suus auris opimus quidam et tamquam adipatae dictio genus qui is vicinus non ita fero interiacio mare rhodius numquam probo atheniensis verus fundus repudio qui semper sum prudens sincerus iudicium nihil ut possum nisi incorruptus audio et elego eos religio cum servio orator nullus verbum insoleo nullus odiosus pono audeo


semper oratorum eloquentiae moderatrix fuit auditorum prudentia. Omnes enim qui probari volunt voluntatem eorum qui audiunt intuentur ad eamque et ad eorum arbitrium et nutum totos se fingunt et accommodant.

semper orator eloquentia moderatrix sum auditor prudentia omnis enim qui probaris volo voluntas is qui audio intueor ad eo et ad is arbitrium et nutus totus sui fingo et accommodo


quantis illa clamoribus adulescentuli diximus , quae nequaquam satis defervisse post aliquanto sentire coepimus: Quid enim tam commune quam spiritus vivis, terra mortuis, mare fluctuantibus, litus eiectis? ita vivunt, dum possunt, ut ducere animam de caelo non queant; ita moriuntur ut eorum ossa terram non tangant; ita iactantur fluctibus ut numquam adluantur; ita postremo eiciuntur ut ne ad saxa quidem mortui conquiescant, et quae sequuntur; sunt enim omnia sic ut adulescentis non tam re et maturitate quam spe et exspectatione laudati. Ab hac etiam indole iam illa matura: vxor generi, noverca filii, filiae paelex.

quantus ille clamor adulescentulus dico qui nequaquam satis defervesco post aliquantus sentio coepio quis enim tam communis quam spiritus vivo terra morior mare fluctuo litus eicio ita vivo dum possum ut duco anima de caelum non queo ita morior ut is os terra non tango ita iacto fluctus ut numquam adluo ita postremo eicio ut ne ad saxum quidem mortuus conquiesco et qui sequor sum enim omnis sic ut adulescens non tam res et maturitas quam spes et exspectatio laudo ab hic etiam indoles iam ille maturo vxor gener noverca filius filia paelex


ne calamistri quidem adhibebuntur; fucati vero medicamenta candoris et ruboris omnia repellentur; elegantia modo et munditia remanebit. Sermo purus erit et Latinus, dilucide planeque dicetur, quid deceat circumspicietur; unum aberit, quod quartum numerat Theophrastus in orationis laudibus: ornatum illud, suave et adfluens. Acutae crebraeque sententiae ponentur et nescio unde ex abdito erutae; ac—quod in hoc oratore dominabitur—verecundus erit usus oratoriae quasi supellectilis.

ne calamister quidem adhibeo fuco verus medicamentum candor et rubor omnis repello elegantia modo et munditia remaneo sermo purus sum et latinus dilucidus planus dico quis decet circumspicio unus absum qui quartus numero theophrastus in oratio laus orno ille suavis et affluo acuo creber sententia pono et nescio unde ex abdo eruo atque qui in hic orator dominor verecundus sum utor oratoria quasi supellectilis


sed ego idem, qui in illo sermone nostro qui est expositus in Bruto multum tribuerim Latinis, vel ut hortarer alios vel quod amarem meos, recordor longe omnibus unum me anteferre Demosthenem, quem velim accommodare ad eam quam sentiam eloquentiam, non ad eam quam in aliquo ipse cognoverim. Hoc nec gravior exstitit quisquam nec callidior nec temperatior. Itaque nobis monendi sunt ei quorum sermo imperitus increbruit, qui aut dici se desiderant Atticos aut ipsi Attice volunt dicere, ut mirentur hunc maxime, quo ne Athenas quidem ipsas magis credo fuisse Atticas; quid enim sit Atticum discant eloquentiamque ipsius viribus, non imbecillitate sua metiantur.

sed ego idem qui in ille sermo noster qui sum expono in brutus multus tribuo latinum vel ut horto alius vel qui amaris meus recordor longus omnis unus ego antefero demosthenes qui volo accommodaris ad is quam sentio eloquentia non ad is quam in aliquis ipse cognosco hic neque gravis exsisto quisquam neque callidus neque tempero itaque nos moneo sum is qui sermo imperitus increbesco qui aut dico sui desidero attici aut ipse atticus volo dico ut miro hic magnus quo ne athenae quidem ipse magis credo sum attica quis enim sum atticus disco eloquentia ipse vis non imbecillitas suus metior


sed in omni re difficillimum est formam, qui xarakth\r Graece dicitur, exponere optimi, quod aliud aliis videtur optimum. Ennio delector, ait quispiam, quod non discedit a communi more verborum; Pacuvio, inquit alius: omnes apud hunc ornati elaboratique sunt versus, multo apud alterum neglegentius; fac alium Accio; varia enim sunt iudicia, ut in Graecis, nec facilis explicatio quae forma maxime excellat. In picturis alios horrida inculta, abdita et opaca, contra alios nitida laeta conlustrata delectant. Quid est quo praescriptum aliquod aut formulam exprimas, cum in suo quidque genere praestet et genera plum sint? hac ego religione non sum ab hoc conatu repulsus existimavique in omnibus rebus esse aliquid optimum, etiam si lateret, idque ab eo posse qui eius rei gnarus esset iudicari.

sed in omnis res difficilis sum forma qui xarakth romanus graecum dico expono bonus qui alius alius video bonus ennius delecto aio quispiam qui non discedo ab communis mos verbum pacuvius inquam alius omnis apud hic orno elaboro sum verro multus apud alter neglego facio alius attius vario enim sum iudicium ut in graecum neque facilis explicatio qui forma magnus excello in pingo alius horridus incultus abdo et opacus contra alius nitidus laetus conlustro delecto quis sum quo praescribo aliqui aut formula exprimo cum in suus quisque genus praesto et genus plum sum hic ego religio non sum ab hic conatus repello existimo in omnis res sum aliquis bonus etiam si lateo is ab is possum qui is res gnarus sum iudico


si quidem etiam in Phaedro Platonis hoc Periclem praestitisse ceteris dicit oratoribus Socrates, quod is Anaxagorae physici fuerit auditor; a quo censet eum, cum alia praeclara quaedam et magnifica didicisse tum uberem et fecundum fuisse gnarumque, quod est eloquentiae maximum, quibus orationis modis quaeque animorum partes pellerentur; quod idem de Demosthene existimari potest, cuius ex epistulis

si quidem etiam in phaedrus plato hic periclem praesto ceterus dico orator socrates qui is anaxagoras physicus sum auditor ab quo censeo is cum alius praeclarus quidam et magnificus disco tum uber et fecundus sum gnarus qui sum eloquentia magnus qui oratio modus quisque animus pars pello qui idem de demosthenes existimo possum qui ex epistula


nec vero is cursus est numerorum—orationis dico, nam est longe aliter in versibus—, nihil ut fiat extra modum; nam id quidem esset poema; sed omnis nec claudicans nec quasi fluctuans sed aequabiliter constanter- que ingrediens numerosa habetur oratio. Atque id in dicendo numerosum putatur, non quod totum constat e numeris, sed quod ad numeros proxime accedit; quo etiam difficilius est oratione uti quam versibus, quod in illis certa quaedam et definita lex est, quam sequi sit necesse; in dicendo autem nihil est propositum, nisi ut ne immo- derata aut angusta aut dissoluta aut fluens sit oratio. Itaque non sunt in ea tamquam tibicini percussionum modi, sed universa comprehensio et species orationis clausa et ter- minata est, quod voluptate aurium iudicatur.

neque verus is curro sum numerus oratio dico nam sum longus aliter in versus nihil ut fio extra modus nam is quidem sum poema sed omnis neque claudico neque quasi fluctuo sed aequabilis consto que ingredior numerosus habeo oratio atque is in dico numerosus puto non qui totus consto e numerus sed qui ad numerus propior accedo quo etiam difficilis sum oratio uti quam versus qui in ille certus quidam et definio lex sum quam sequor sum necesse in dico autem nihil sum propono nisi ut ne immo derata aut angustus aut dissolvo aut fluo sum oratio itaque non sum in is tamquam tibicinium percussio modus sed universus comprehensio et species oratio claudo et ter mino sum qui voluptas auris judico


tenemus igitur, Brute, quem quaerimus, sed animo; nam manu si prehendissem, ne ipse quidem sua tanta eloquentia mihi persuasisset ut se dimitterem. sed inventus profecto est ille eloquens, quem numquam vidit Antonius. Quis est igitur is? complectar brevi, disseram pluribus. Is est enim eloquens, qui et humilia subtiliter et alta graviter et mediocria temperate potest dicere. Nemo is, inquies, umquam fuit.

teneo igitur brutus qui quaero sed animus nam manus si prehendissem ne ipse quidem suus tantus eloquentia ego persuadeo ut sui dimitto sed invenio profecto sum ille eloquor qui numquam video antonius quis sum igitur is complector brevis dissero multus is sum enim eloquor qui et humilio subtilis et altus gravis et mediocris tempero possum dico nemo is inquam umquam sum


summissus est et humilis, consuetudinem imitans, ab indisertis re plus quam opinione differens. Itaque eum qui audiunt, quamvis ipsi infantes sint, tamen illo modo confidunt se posse dicere. Nam orationis subtilitas imitabilis illa quidem videtur esse existimanti, sed nihil est experienti minus. Etsi enim non plurimi sanguinis est, habeat tamen sucum aliquem oportet, ut, etiam si illis maximis viribus careat, sit, ut ita dicam, integra valetudine.

summitto sum et humilis consuetudo imito ab indisertus res multus quam opinio differo itaque is qui audio quivis ipse infer sum tamen ille modo confido sui possum dico nam oratio subtilitas imitabilis ille quidem video sum existimo sed nihil sum experior paruus etsi enim non plurimus sanguis sum habeo tamen sucus aliquis oportet ut etiam si ille magnus vis careo sum ut ita dico integer valetudo


explicandum etiam est unde orta sit forma verborum dicendumque quantos circuitus facere deceat deque eorum particulis et tamquam incisionibus disserendum est quaerendumque utrum una species et longitude sit earum anne plures et, si plures, quo loco aut quando quoque genere uti oporteat. Postremo totius generis utilitas explicanda est, quae quidem patet latius; non ad unam enim rem aliquam, sed ad pluris accommodatur.

explico etiam sum unde orior sum forma verbum dico quantus circumeo facio decet de is particulis et tamquam incisio dissero sum quaero utrum unus species et longitude sum is annus multus et si multus quo locus aut quando quoque genus uti oportet postremo totus genus utilitas explico sum qui quidem pateo fero non ad unus enim res aliqui sed ad multus accommodo


atque ego in summo oratore fingendo talem informabo qualis fortasse nemo fuit. Non enim quaero quis fuerit, sed quid sit illud, quo nihil esse possit praestantius, quod in perpetuitate dicendi non saepe atque haud scio an numquam, in aliqua autem parte eluceat aliquando, idem apud alios densius, apud alios fortasse rarius.

atque ego in superus orator fingo talis informo qualis fortasse nemo sum non enim quaero quis sum sed quis sum ille quo nihil sum possum praesto qui in perpetuitas dico non saepe atque haud scio an numquam in aliqui autem pars eluceo aliquando idem apud alius densus apud alius fortasse rarus


faciet igitur hic noster—non enim declamatorem aliquem de ludo aut rabulam de foro, sed doctissimum et perfectissimum quaerimus—, ut, quoniam loci certi traduntur, percurrat omnis, utatur aptis, generatim dicat; ex quo emanent etiam qui communes appellantur loci. Nec vero utetur imprudenter hac copia, sed omnia expendet et seliget; non enim semper nec in omnibus causis ex isdem locis eadem argumentorum momenta sunt.

facio igitur hic noster non enim declamator aliquis de ludo aut rabula de forum sed doceo et perficio quaero ut quoniam locus certus trado percurro omnis uto aptus generatim dico ex quo emano etiam qui communis appello locus neque verus uto imprudens hic copia sed omnis expendo et seligo non enim semper neque in omnis causa ex idem locus idem argumentor momentum sum


satis multa de natura; sequitur usus, de quo est accu- ratius disputandum. In quo quaesitum est in totone cir- cuitu illo orationis, quem Graeci peri/odon, nos tum ambitum, tum circuitum, tum comprehensionem aut continuationem aut circumscriptionem dicimus, an in principiis solum an in extremis an in utraque parte numerus tenendus sit; deinde cum aliud videatur esse numerus aliud numero- sum, quid intersit.

satis multus de natura sequor utor de quo sum accu reor disputo in quo quaero sum in totus cir cuitu ille oratio qui graecum other odon nos tum ambitus tum circumeo tum comprehensio aut continuatio aut circumscriptio dico an in principia solus an in exter an in uter pars numerus teneo sum deinde cum alius video sum numerus alius numerus sum quis intersum


est autem quidam interiectus inter hos medius et quasi temperatus nec acumine posteriorum nec fulmine utens superiorum, vicinus amborum, in neutro excellens, utriusque particeps vel utriusque, si verum quaerimus, potius expers; isque uno tenore, ut aiunt, in dicendo fluit nihil adferens praeter facilitatem et aequabilitatem aut addit aliquos ut in corona toros omnemque orationem ornamentis modicis verborum sententiarumque distinguit.

sum autem quidam interjacio inter hic medius et quasi tempero neque acumen posterus neque fulmen uto superus vicinus ambo in neuter excello uterque particeps vel uterque si verus quaero potis expers eo unus tenor ut aio in dico fluo nihil affero praeter facilitas et aequabilitas aut addo aliquis ut in corona torus omnis oratio ornamentum modicus verbum sententia distinguo


quoniam autem non quem doceam quaero, sed quem probem, probabo primum eum qui quid deceat viderit. Haec enim sapientia maxime adhibenda eloquenti est, ut sit temporum personarumque moderator. Nam nec semper nec apud omnis nec contra omnis nec pro omnibus nec cum omnibus eodem modo dicendum arbitror. is erit ergo eloquens qui ad id quodcumque decebit poterit accommodare orationem. Quod cum statuerit, tum ut quidque erit dicendum ita dicet, nec satura ieiune nec grandia minute nec item contra, sed erit rebus ipsis par et aequalis oratio.

quoniam autem non qui doceo quaero sed qui probo probo primus is qui quis decet video hic enim sapientia magnus adhibeo eloquor sum ut sum tempus persona moderator nam neque semper neque apud omnis neque contra omnis neque pro omnis neque cum omnis idem modo dico arbitror is sum ergo eloquor qui ad is quicumque decet possum accommodaris oratio qui cum statuo tum ut quisque sum dico ita dico neque sero jejunus neque grandis minuo neque item contra sed sum res ipse par et aequalis oratio


quid ego de miserationibus loquar? quibus eo sum usus pluribus quod, etiam si plures dicebamus, perorationem mihi tamen omnes relinquebant; in quo ut viderer excellere non ingenio sed dolore adsequebar. Quae qualiacumque in me sunt—me ipsum paenitet quanta sint—, sed apparent in orationibus, etsi carent libri spiritu illo, propter quem maiora eadem illa cum aguntur quam cum leguntur videri solent.

quis ego de miseratio loquor qui is sum utor multus qui etiam si multus dico peroratio ego tamen omnis relinquo in quo ut video excello non ingenium sed dolor assequor qui qualiscumque in ego sum ego ipse paeniteo quantus sum sed appareo in oratio etsi careo liber spiritus ille propter qui magnus idem ille cum ago quam cum lego video soleo


quod si auris tam inhumanas tamque agrestis habent, ne doctissimorum quidem virorum eos movebit auctoritas? omitto Isocratem discipulosque eius Ephorum et Naucratem, quamquam orationis faciendae et ornandae auctores locupletissimi summi ipsi oratores esse debebant. Sed quis omnium doctior, quis acutior, quis in rebus vel inveniendis vel iudicandis acrior Aristotele fuit? quis porro Isocrati est adversatus infensius? is igitur versum in oratione vetat esse, numerum iubet. Eius auditor Theodectes in primis, ut Aristoteles saepe significat, politus scriptor atque artifex hoc idem et sentit et praecipit; Theophrastus vero eisdem de rebus etiam accuratius. Quis ergo istos ferat, qui hos auctores non probent? nisi omnino haec esse ab eis praecepta nesciunt.

qui si auris tam inhumanus tam agrestis habeo ne doceo quidem vir is moveo auctoritas omitto isocrates discipulus is ephorus et naucratis quamquam oratio facio et orno auctor locupletissimi superus ipse orator sum debeo sed quis omnis doceo quis acuo quis in res vel invenio vel judico acer aristotelis sum quis porro isocrates sum adverso infensus is igitur verro in oratio veto sum numerus iubeo is auditor theodectes in primus ut aristotelis saepe significo polio scriptor atque artifex hic idem et sentio et praecipio theophrastus verus idem de res etiam accuro quis ergo iste fero qui hic auctor non probo nisi omnino hic sum ab is praecipio nescio


facile est enim verbum aliquod ardens, ut ita dicam, notare idque restinctis iam animorum incendiis inridere. Itaque se purgans iocatur Demosthenes: negat in eo positas esse fortunas Graeciae, hocine an illo verbo usus sit, hucine an illuc manum porrexerit. Quonam igitur modo audiretur Mysus aut Phryx Athenis, cum etiam Demosthenes exagitetur ut putidus? cum vero inclinata ululantique voce more Asiatico canere coepisset, quis eum ferret aut potius quis non iuberet auferri?

facilis sum enim verbum aliqui ardeo ut ita dico noto is restinguo iam animus incendium irrideo itaque sui purgo jocor demosthenes nego in is pono sum fortuna graecia hic an ille verbum utor sum hucine an illic manus porrigo quonam igitur modo audio mysus aut phryges athenae cum etiam demosthenes exagito ut putidus cum verus inclino ululo vox mos asiaticus cano coepio quis is fero aut potis quis non iubeo aufero


ego eum censeo qui eloquentiae laude ducatur non esse earum rerum omnino rudem, sed vel illa antiqua vel hac Chrysippi disciplina institutum. Noverit primum vim, naturam, genera verborum et simplicium et copulatorum; deinde quot modis quidque dicatur; qua ratione verum falsumne sit iudicetur; quid efficiatur e quoque, quid cuique consequens sit quidve contrarium; cumque ambigue multa dicantur, quo modo quidque eorum dividi explanarique oporteat. Haec tenenda sunt oratori—saepe enim occurrunt—, sed quia sua sponte squalidiora sunt, adhibendus erit in his explicandis quidam orationis nitor.

ego is censeo qui eloquentia laus duco non sum is res omnino rudis sed vel ille antiquus vel hic chrysippus disciplina institus nosco primus vis natura genus verbum et simplicium et copulator deinde quot modus quisque dico qui ratio verus fallo sum judico quis efficio e quoque quis quisque consequor sum quis contrarius cum ambiguus multus dico quo modo quisque is divido explano oportet hic teneo sum orator saepe enim occurro sed quia suus sponte squalidus sum adhibeo sum in hic explico quidam oratio nitor


cur igitur ius civile docere semper pulchrum fuit hominumque clarissimorum discipulis floruerunt domus: ad dicendum si quis acuat aut adiuvet in eo iuventutem, vituperetur? nam si vitiosum est dicere ornate, pellatur omnino e civitate eloquentia; sin ea non modo eos ornat penes quos est, sed etiam iuvat universam rem publicam, cur aut discere turpe est quod scire honestum est aut quod posse pulcherrimum est id non gloriosum est docere?

cur igitur ius civilis doceo semper pulcher sum homo clarus discipulis floreo domus ad dico si quis acuo aut adjuvo in is iuventus vitupero nam si vitiosus sum dico orno pello omnino e civitas eloquentia sin is non modo is orno penis qui sum sed etiam juvo universus res publicus cur aut disco turpis sum qui scio honestus sum aut qui possum pulcher sum is non gloriosus sum doceo


hoc modo dicere nemo umquam noluit nemoque potuit quin dixerit; qui autem aliter dixerunt, hoc adsequi non potuerunt. Ita facti sunt repente Attici; quasi vero Trallianus fuerit Demosthenes ! cuius non tam vibrarent fulmina illa, nisi numeris contorta ferrentur. sed si quem magis delectant soluta, sequatur ea sane, modo sic ut, si quis Phidiae clipeum dissolverit, conlocationis universam speciem sustulerit, non singulorum operum venustatem; ut in Thucydide orbem modo orationis desidero, ornamenta comparent.

hic modo dico nemo umquam nolo nemo possum quin dico qui autem aliter dico hic assequor non possum ita facio sum repens atticus quasi verus trallianus sum demosthenes qui non tam vibro fulmen ille nisi numerus contorqueo fero sed si qui magis delecto solvo sequor is sanus modo sic ut si quis phidias clipeus dissolvo conlocatio universus species tollo non singulus opus venustas ut in thucydides orbis modo oratio desidero ornamentum comparo


quicquid est enim quod sub aurium mensuram aliquam cadit, etiam si abest a versu—nam id quidem orationis est vitium—numerus vocatur, qui Graece r(uqmo\s dicitur. Itaque video visum esse non nullis Platonis et Democriti locutionem, etsi absit a versu, tamen quod incitatius feratur et clarissimis verborum luminibus utatur, potius poema putandum quam comicorum poetarum; apud quos, nisi quod versiculi sunt, nihil est aliud cotidiani dissimile sermonis. Nec tamen id est poetae maximum, etsi est eo laudabilior quod virtutes oratoris persequitur, cum versu sit astrictior.

quisquis sum enim qui sub auris mensura aliqui cado etiam si absum ab verro nam is quidem oratio sum vitium numerus voco qui graecum romanus uqmo senatus dico itaque video video sum non nullus plato et democritus locutio etsi absum ab verro tamen qui incito fero et clarus verbum lumen uto potis poema puto quam comicus poetaris apud qui nisi qui versiculis sum nihil sum alius cottidianus dissimilis sermo neque tamen is sum poeta magnus etsi sum is laudabilis qui virtus orator persequor cum verro sum astringo


ne fuerit. Ego enim quid desiderem, non quid viderim disputo redeoque ad illam Platonis de qua dixeram rei formam et speciem, quam etsi non cernimus, tamen animo tenere possumus. Non enim eloquentem quaero neque quicquam mortale et caducum, sed illud ipsum, cuius qui sit compos, sit eloquens; quod nihil est aliud nisi eloquentia ipsa, quam nullis nisi mentis oculis videre possumus. Is erit igitur eloquens, ut idem illud iteremus, qui poterit parva summisse, modica temperate, magna graviter dicere.

ne sum ego enim quis desidero non quis video disputo redeo ad ille plato de qui dico res forma et species quam etsi non cerno tamen animus teneo possum non enim eloquor quaero neque quisquam mortalis et caducus sed ille ipse qui qui sum compos sum eloquor qui nihil sum alius nisi eloquentia ipse quam nullus nisi mens oculus video possum is sum igitur eloquor ut idem ille itero qui possum parvus summitto modicus tempero magnus gravis dico


an ego Homero, Ennio, reliquis poetis et maxime tragicis concederem ut ne omnibus locis eadem contentione uterentur crebroque mutarent, non numquam etiam ad cotidianum genus sermonis accederent: ipse numquam ab illa acerrima contentione discederem? sed quid poetas divino ingenio profero? histriones eos vidimus quibus nihil posset in suo genere esse praestantius, qui non solum in dissimillimis personis satis faciebant, cum tamen in suis versarentur, sed et comoedum in tragoediis et tragoedum in comoediis admodum placere vidimus: ego non elaborem?

an ego homerus ennius reliquus poeta et magnus tragicus concedo ut ne omnis locus idem contentio uto creber muto non numquam etiam ad cottidianus genus sermo accedo ipse numquam ab ille acer contentio discedo sed quis poeta divino ingenium profero histrio is video qui nihil possum in suus genus sum praesto qui non solus in dissimilis persona satis facio cum tamen in suus verso sed et comoedus in tragoedia et tragoedus in comoedia admodum placeo video ego non elaboro