quid de P. Licini Crassi et pontifici et civilis iuris studio loquar aut de huius P. Scipionis, qui his paucis diebus pontifex maximus factus est? atque eos omnis, quos commemoravi, his studiis flagrantis senes vidimus. M. vero Cethegum, quem recte suadae medullam dixit Ennius, quanto studio exerceri in dicendo videbamus etiam senem! quae sunt igitur epularum aut ludorum aut scortorum voluptates cum his voluptatibus comparandae? atque haec quidem studia doctrinae, quae quidem prudentibus et bene institutis pariter cum aetate crescunt, ut honestum illud Solonis sit, quod ait versiculo quodam, ut ante dixi, senescere se multa in dies addiscentem, qua voluptate animi nulla certe potest esse maior.

quis de p licinius crassus et pontifex et civilis ius studium loquor aut de hic p scipio qui hic paucus dies pontifex magnus facio sum atque is omnis qui commemoro hic studium flagro senex video m verus cethegus qui rectus suadus medulla dico ennius quantus studium exerceo in dico video etiam senex qui sum igitur epularis aut ludus aut scortum voluptas cum hic voluptas comparo atque hic quidem studium doctrina qui quidem prudens et bene institus pariter cum aetas cresco ut honestus ille solon sum qui aio versiculus quidam ut ante dico senesco sui multus in dies addisco qui voluptas animus nullus certus possum sum magnus


possum persequi permulta oblectamenta rerum rusticarum, sed ea ipsa quae dixi sentio fuisse longiora. ignoscetis autem, nam et studio rerum rusticarum provectus sum, et senectus est natura loquacior, ne ab omnibus eam vitiis videar vindicare. ergo in hac vita M'. Curius, cum de Samnitibus, de Sabinis, de Pyrrho triumphavisset, consumpsit extremum tempus aetatis; cuius quidem ego villam contemplans, abest enim non longe a me, admirari satis non possum vel hominis ipsius continentiam vel temporum disciplinam.

possum persequor permultus oblectamentum res rusticaris sed is ipse qui dico sentio sum longus ignosco autem nam et studium res rusticaris proveho sum et senectus sum natura loquax ne ab omnis is vitium video vindicaris ergo in hic vito m curius cum de samnites de sabinum de pyrrhus triumpho consumo exter tempus aetas qui quidem ego villa contemplo absum enim non longus ab ego admiraris satis non possum vel homo ipse continentia vel tempus disciplina


vetatque Pythagoras iniussu imperatoris, id est dei, de praesidio et statione vitae decedere. Solonis quidem sapientis est elogium, quo se negat velle suam mortem dolore amicorum et lamentis vacare. volt, credo, se esse carum suis. sed haud scio an melius Ennius: nemo me lacrumis decoret, neque funera fletu faxit. non censet lugendam esse mortem, quam immortalitas consequatur.

veto pythagoras injussus imperator is sum deus de praesidium et statio vita decedo solon quidem sapio sum elogium quo sui nego volo suus mors dolor amicus et lamentum vacaris volo credo sui sum caris suus sed haud scio an bonus ennius nemo ego lacrima decoro neque funero fleo facio non censeo lugeo sum mors quam immortalitas consequor


quid de pratorum viriditate aut arborum ordinibus aut vinearum olivetorumve specie plura dicam? brevi praecidam. agro bene culto nihil potest esse nec usu uberius nec specie ornatius, ad quem fruendum non modo non retardat, verum etiam invitat atque allectat senectus. ubi enim potest illa aetas aut calescere vel apricatione melius vel igni, aut vicissim umbris aquisve refrigerari salubrius? sibi habeant igitur arma,

quis de prator viriditas aut arbor ordo aut vinearis olivetum species multus dico brevis praecido ager bene colo nihil possum sum neque usus uber neque species orno ad qui fruor non modo non retardo verus etiam invito atque allectat senectus ubi enim possum ille aetas aut calesco vel apricatio bonus vel ignis aut vicissim umbra aqua refrigeraris salubris sui habeo igitur arma


saepe audivi e maioribus natu, qui se porro pueros a senibus audisse dicebant, mirari solitum C. Fabricium quod, cum apud regem Pyrrhum legatus esset, audisset a Thessalo Cinea esse quendam Athenis qui se sapientem profiteretur, eumque dicere omnia quae faceremus ad voluptatem esse referenda. quod ex eo audientis M'. Curium et Ti. Coruncanium optare solitos ut id Samnitibus ipsique Pyrrho persuaderetur, quo facilius vinci possent cum se voluptatibus dedissent. vixerat M'. Curius cum P. Decio, qui quinquennio ante eum consulem se pro re publica quarto consulatu devoverat: norat eundem Fabricius, norat Coruncanius, qui cum ex sua vita tum ex eius quem dico Deci facto iudicabant esse profecto aliquid natura pulchrum atque praeclarum, quod sua sponte expeteretur quodque spreta et contempta voluptate optimus quisque sequeretur.

saepe audio e magnus natus qui sui porro puer ab senex audio dico miror soleo que fabricius qui cum apud rex pyrrhus legatus sum audio ab thessalus cineas sum quidam athenae qui sui sapio profiteor is dico omnis qui facio ad voluptas sum refero qui ex is audio m curiatii et tiberius coruncanius optaris soleo ut is samnites ipse pyrrhus persuadeo quo facilis vinco possum cum sui voluptas do vivo m curius cum p decius qui quinquennium ante is consul sui pro res publicus quartum consulatus devoveo norat idem fabricius norat coruncanius qui cum ex suus vito tum ex is qui dico decius facio judico sum profecto aliquis natura pulcher atque praeclaris qui suus sponte expeto quisque sperno et contemno voluptas bonus quisque sequor


Scipio, tibi reservent, ut avi relliquias persequare, cuius a morte tertius hic et tricesimus annus est, sed memoriam illius viri omnes excipient anni consequentes. anno ante me censorem mortuus est, novem annis post meum consulatum, cum consul iterum me consule creatus esset. num igitur, si ad centesimum annum vixisset, senectutis eum suae paeniteret? nec enim excursione nec saltu, nec eminus hastis aut comminus gladiis uteretur, sed consilio ratione sententia, quae nisi essent in senibus, non summum consilium maiores nostri appellassent senatum. apud Lacedaemonios quidem ei,

scipio tu reservo ut avus reliquiae persequor qui ab mors tertius hic et tricesimus annus sum sed memoria ille vir omnis excipio annus consequor annus ante ego censor mortuus sum novo annus post meus consulatus cum consul iterum ego consul creo sum num igitur si ad centesimus annus vivo senectus is suus paeniteo neque enim excursio neque saltus neque eminus hasta aut comminus gladius uto sed consilium ratio sententia qui nisi sum in senex non superus consilium magnus noster appello senatus apud lacedaemonii quidem is


iam sensus moriendi aliquis esse potest, isque ad exiguum tempus, praesertim seni: post mortem quidem sensus aut optandus aut nullus est. sed hoc meditatum ab adulescentia debet esse, mortem ut neglegamus; sine qua meditatione tranquillo animo esse nemo potest. moriendum enim certe est, et incertum an hoc ipso die. mortem igitur omnibus horis impendentem timens qui poterit animo consistere?

iam sensus morior aliquis sum possum eo ad exiguus tempus praesertim senex post mors quidem sensus aut opto aut nullus sum sed hic meditas ab adulescentia debeo sum mors ut neglego sine qui meditatio tranquillus animus sum nemo possum morior enim certus sum et incertus an hic ipse dies mors igitur omnis hora impendeo timeo qui possum animus consisto