Letters to and from Brutus

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


nunc tuum est consilium, Brute, de toto genere belli. video te lenitate delectari et eum putare fructum esse maximum praeclare quidem, sed aliis rebus, aliis temporibus locus esse solet debetque clementiae. nunc quid agitur, Brute? templis deorum immortalium imminet hominum egentium et perditorum spes, nec quicquam aliud decernitur hoc bello nisi utrum simus necne. cui parcimus aut quid agimus? hic ergo consulimus quibus victoribus vestigium nostrum nullum relinquetur? nam quid interest inter Dolabellam et quemvis Antoniorum trium? quorum si cui parcimus, duri fuimus in Dolabella. haec ut ita sentiret senatus populusque Romanus, etsi res ipsa cogebat, tamen maxima ex parte nostro consilio atque auctoritate perfectum est. tu si hanc rationem non probas, tuam sententiam defendam, non relinquam meam. neque dissolutum a te quicquam homines exspectant nec crudele. huius rei moderatio facilis est. ut in duces vehemens sis. in milites liberalis.

nunc tuus sum consilium brutus de totus genus bellum video tu lenitas delectaris et is puto fructus sum magnus praeclaris quidem sed alius res alius tempus locus sum soleo debeo clementia nunc quis ago brutus templum deus immortalis immineo homo egeo et perdo spes neque quisquam alius decerno hic bellum nisi utrum sum necne qui parco aut quis ago hic ergo consulo qui victor vestigium nos nullus relinquo nam quis intersum inter dolabella et quivis antonius tres qui si qui parco durus sum in dolabella hic ut ita sentio senatus populus romanus etsi res ipse cogo tamen maximus ex pars noster consilium atque auctoritas perficio sum tu si hic ratio non probo tuus sententia defendo non relinquo meus neque dissoluo ab tu quisquam homo exspecto neque crudelis hic res moderatio facilis sum ut in dux vehemens sum in miles liberalis


satis multa de honoribus; nunc de poena pauca dicenda sunt. intellexi enim ex tuis saepe litteris te in iis quos bello devicisti clementiam tuam velle laudari. existimo equidem nihil a te nisi sapienter; sed sceleris poenam praetermittere (id enim est quod vocatur ignoscere), etiam si in ceteris rebus tolerabile est, in hoc bello perniciosum puto. nullum enim bellum civile fuit in nostra re publica omnium quae memoria mea fuerunt, in quo bello non, utracumque pars vicisset, tamen aliqua forma esset futura rei publicae. hoc bello victores quam rem publicam simus habituri non facile adfirmarim, victis certe nulla umquam erit. dixi igitur sententias in Antonium, dixi in Lepidum severas neque tam ulciscendi causa quam ut et in praesenti sceleratos civis timore ab impugnanda patria deterrerem et in posterum documentum statuerem ne quis talem amentiam vellet imitari.

satis multus de honor nunc de poena paucus dico sum intellego enim ex tuus saepe littera tu in is qui bellum devinco clementia tuus volo laudo existimo equidem nihil ab tu nisi sapienter sed scelus poena praetermitto is enim sum qui voco ignosco etiam si in ceterus res tolerabilis sum in hic bellum perniciosus puto nullus enim bellum civilis sum in noster res publicus omnis qui memoria meus sum in quo bellum non uter pars vinco tamen aliqui forma sum sum res publicus hic bellum victor quam res publicus sum habeo non facilis adfirmo vinco certus nullus umquam sum dico igitur sententia in antonius dico in lepidus sero neque tam ulciscor causa quam ut et in praesens scelero civis timor ab impugno patria deterreo et in posterus documentum statuo ne quis talis amentia volo imitor


Ciceronem meum, mi Brute, velim quam plurimum tecum habeas. virtutis disciplinam meliorem reperiet nullam quam contemplationem atque imitationem tui. XVIII Kalend. Maias.

cicero meus ego brutus volo quam multus tu habeo virtus disciplina bonus reperio nullus quam contemplatio atque imitatio tuus xviii kalend maia


mihi quidem ita beatus esse videbor, si modo constanter ac perpetuo placebit hoc consilium ut relatam putem gratiam pietati meae. quid enim est melius quam memoria recte factorum et libertate contentum neglegere humana? sed certe non succumbam succumbentibus nec vincar ab iis qui se vinci volunt experiarque et temptabo omnia neque desistam abstrahere a servitio civitatem nostram. si secuta fuerit quae debet fortuna, gaudebimus omnes; si minus, ego tamen gaudebo. quibus enim potius haec vita factis aut cogitationibus traducatur quam iis quae pertinuerint ad liberandos civis meos?

ego quidem ita beatus sum video si modo consto atque perpetuus placeo hic consilium ut refero puto gratia pietas meus quis enim sum bonus quam memoria rectus factor et libertas contineo neglego humanus sed certus non succumbo succumbo neque vinco ab is qui sui vinco volo experior et tempto omnis neque desisto abstraho ab servitium civitas noster si sequor sum qui debeo fortuna gaudeo omnis si paruus ego tamen gaudeo qui enim potis hic vito facio aut cogitatio traduco quam is qui pertineo ad libero civis meus


venio nunc longo sane intervallo ad quandam epistulam, qua mihi multa tribuens unum reprehendebas quod in honoribus decernendis essem nimius et tamquam prodigus. tu hoc; alius fortasse, quod in animadversione poenaque durior, nisi forte utrumque tu. quod si ita est, utriusque rei meum iudicium studeo tibi esse notissimum †neque solum ut Solonis dictum usurpem† qui et sapientissimus fuit ex septem et legum scriptor solus ex septem. is rem publicam contineri duabus rebus dixit, praemio et poena. est scilicet utriusque rei modus sicut reliquarum et quaedam in utroque genere mediocritas. sed non tanta de re propositum est hoc loco disputare;

venio nunc longus sanus intervallum ad quidam epistula qui ego multus tribuo unus reprehendo qui in honor decerno sum nimius et tamquam prodigus tu hic alius fortasse qui in animadversio poena durus nisi fors uterque tu qui si ita sum uterque res meus iudicium studeo tu sum nosco neque solus ut solon dico usurpo qui et sapio sum ex septem et lex scriptor solus ex septem is res publicus contineo duo res dico praemium et poena sum scilicet uterque res modus sicut reliquus et quidam in uterque genus mediocritas sed non tantus de res propono sum hic locus disputaris


Cicero, filius tuus, sic mihi se probat industria, patientia, labore, animi magnitudine, omni denique officio ut prorsus numquam dimittere videatur cogitationem cuius sit filius. qua re quoniam efficere non possum ut pluris facias eum qui tibi est carissimus, illud tribue iudicio meo ut tibi persuadeas non fore illi abutendum gloria tua ut adipiscatur honores paternos. Kalend. Apr. Dyrrhachio.

cicero filius tuus sic ego sui probo industria patientia labor animus magnitudo omnis denique officium ut prorsus numquam dimitto video cogitatio qui sum filius qui res quoniam efficio non possum ut multus facio is qui tu sum carus ille tribuo iudicium meus ut tu persuadeo non sum ille abutor gloria tuus ut adipiscatur honor paternus kalend apr dyrrhachio


quamquam haec quidem sententia non magis mea fuit quam omnium. in qua videtur illud esse crudele, quod ad liberos qui nihil meruerunt poena pervenit. sed id et antiquum est et omnium civitatum, si quidem etiam Themistocli liberi eguerunt; et si iudicio damnatos eadem poena sequitur civis, qui potuimus leniores esse in hostis? quid autem queri quisquam potest de me, qui si vicisset acerbiorem se in me futurum fuisse confiteatur necesse est? habes rationem mearum sententiarum de hoc genere dumtaxat honoris et poenae; nam de ceteris rebus quid senserim quidque censuerim audisse te arbitror.

quamquam hic quidem sententia non magis meus sum quam omnis in qui video ille sum crudelis qui ad liber qui nihil mereo poena pervenio sed is et antiquus sum et omnis civitas si quidem etiam themistocles liber egeo et si iudicium damno idem poena sequor civis qui possum lenis sum in hostis quis autem queror quisquam possum de ego qui si vinco acerbus sui in ego sum sum confiteor necesse sum habeo ratio meus sententiaris de hic genus dumtaxat honor et poena nam de ceterus res quis sentio quisque censeo audio tu arbitror


accedebat ad benefici memoriam gratam ratio illa quae etiam posteris esset salutaris. exstare enim volebam in crudelissimos hostis monimenta odi publici sempiterna. suspicor illud tibi minus probari quod a tuis familiaribus, optimis illis quidem viris sed in re publica rudibus, non probabatur, quod ut ovanti introire Caesari liceret decreverim. ego autem (sed erro fortasse nec tamen is sum ut mea me maxime delectent) nihil mihi videor hoc bello sensisse prudentius. cur autem ita sit aperiendum non est, ne magis videar providus fuisse quam gratus. hoc ipsum nimium; qua re alia videamus. D. Bruto decrevi honores, decrevi L. Planco. praeclara illa quidem ingenia quae gloria invitantur, sed senatus etiam sapiens qui qua quemque re putat, modo honesta, ad rem publicam iuvandam posse adduci hac utitur. at in Lepido reprehendimur; cui cum statuam in rostris statuissemus, idem illam evertimus. nos illum honore studuimus a furore revocare. vicit amentia levissimi hominis nostram prudentiam; nec tamen tantum in statuenda Lepidi statua factum est mali quantum in evertenda boni.

accedo ad beneficus memoria gratus ratio ille qui etiam posterus sum salutaris exstaris enim volo in crudelis hostis monumentum odi publicus sempiternus suspicor ille tu paruus probaris qui ab tuus familiaris bonus ille quidem vis sed in res publicus rudis non probo qui ut ovo introeo caesaris licet decerno ego autem sed erro fortasse neque tamen is sum ut meus ego magnus delecto nihil ego video hic bellum sentio prudens cur autem ita sum aperio non sum ne magis video providus sum quam gratus hic ipse nimium qui res alius video d brutus decerno honor decerno l plancus praeclarus ille quidem ingenium qui gloria invito sed senatus etiam sapio qui qui quisque res puto modo honestus ad res publicus juvo possum adduco hic uto at in lepidus reprehendo qui cum statua in rostrum statuo idem ille everto nos ille honor studeo ab furor revocaris vinco amentia levis homo noster prudentia neque tamen tantus in statuo lepidus statua facio sum malus quantus in everto bonus


haec ego multo ante prospiciens fugiebam ex Italia tum, cum me vestrorum edictorum fama revocavit; incitavisti vero tu me, Brute, Veliae. quamquam enim dolebiwn in eam me urbem ire quam tu fugeres qui eam liberavisses, quod mihi quoque quondam acciderat periculo simili, casu tristiore, perrexi tamen Romamque perveni nulloque praesidio quatefeci Antonium contraque eius arma nefanda praesidia quae oblata sunt Caesaris consilio et auctoritate firmavi. qui si steterit fide mihique paruerit, satis videmur habituri praesidi; sin autem impiorum consilia plus valuerint quam nostra aut imbecillitas aetatis non potuerit gravitatem rerum sustinere, spes omnis est in te. quam ob rem advola obsecro, atque eam rem publicam, quam virtute atque animi magnitudine magis quam eventis rerum liberavisti, exitu libera. omnis omnium concursus ad te futurus est. hortare idem per litteras Cassium.

hic ego multus ante prospicio fugio ex italia tum cum ego vester edictor fama revoco incito verus tu ego brutus velia quamquam enim dolebiwn in is ego urbs eo quam tu fugio qui is libero qui ego quoque quondam accido periculum similis casus tristis pergo tamen roma pervenio nullus praesidium quatefacio antonius contra is arma nefandus praesidium qui offertor sum caesar consilium et auctoritas firmo qui si sto fides ego pareo satis video habeo praesidium sin autem impii consilium multus valeo quam noster aut imbecillitas aetas non possum gravitas res sustineo spes omnis sum in tu quam ob res advolo obsecro atque is res publicus quam virtus atque animus magnitudo magis quam evenio res libero exeo liber omnis omnis concursus ad tu sum sum hortaris idem per littera casseius


quod egere te duabus necessariis rebus scribis, supplemento et pecunia, difficile consilium est. non enim mihi occurrunt facultates quibus uti te posse videam praeter illas quas senatus decrevit, ut pecunias a civitatibus mutuas sumeres. de supplemento autem non video quid fleri possit. tantum enim abest ut Pansa de exercitu suo aut dilectu tibi aliquid tribuat, ut etiam moleste ferat tam multos ad te ire voluntarios, quo modo equidem credo, quod iis rebus quae in Italia decernuntur nullas copias nimis magnas esse arbitretur, quo modo autem multi suspicantur, quod ne te quidem nimis firmum esse velit; quod ego non suspicor.

qui ago tu duo necessarius res scribo supplementum et pecunia difficilis consilium sum non enim ego occurro facultas qui uti tu possum video praeter ille qui senatus decerno ut pecunia ab civitas mutuo sumo de supplementum autem non video quis fleo possum tantus enim absum ut pansa de exercitus suus aut delectus tu aliquis tribuo ut etiam molestus fero tam multus ad tu eo voluntarii quo modo equidem credo qui is res qui in italia decerno nullus copia nimis magnus sum arbitror quo modo autem multus suspicor qui ne tu quidem nimis firmum sum volo qui ego non suspicor


sed nescio quo modo facilius in timore benigni quam in victoria grati reperiuntur. ego enim, D. Bruto liberato cum laetissimus ille civitati dies inluxisset idemque casu Bruti natalis esset, decrevi ut in fastis ad eum diem Bruti nomen adscriberetur, in eoque sum maiorum exemplum secutus qui hunc honorem mulieri Larentiae tribuerunt, cuius vos pontifices ad aram in Velabro sacrificium facere soletis. quod ego cum dabam Bruto, notam esse in fastis gratissimae victoriae sempiternam volebam. atque illo die cognovi paulo pluris in senatu malevolos esse quam gratos. per eos ipsos dies effudi, si ita vis, honores in mortuos, Hirtium et Pansam, Aquilam etiam. quod quis reprehendet, nisi qui deposito metu praeteriti periculi fuerit oblitus?

sed nescio quo modo facilis in timor benignus quam in victoria gratus reperio ego enim d brutus libero cum laetus ille civitas dies inluceo idem casus brutus natal sum decerno ut in faveo ad is dies brutus nomen adscribo in eo sum magnus exemplum sequor qui hic honor mulier larentia tribuo qui tu pontifex ad ara in velabrum sacrificium facio solo qui ego cum do brutus nota sum in faveo gratus victoria sempiternus volo atque ille dies cognosco paulus multus in senatus malevolus sum quam gratus per is ipse dies effundo si ita volo honor in mortuus hirtius et pansa aquila etiam qui quis reprehendo nisi qui depono metus praetereo periculum sum obliuiscor


deinde quod pulcherrime fecisti ac facis in Antonio vide ne convertatur a laude maximi animi ad opinionem formidinis. nam si Octavius tibi placet, a quo de nostra salute petendum sit, non dominum fugisse sed amiciorem dominum quaesisse videberis. quem quod laudas ob ea quae adhuc fecit plane probo; sunt enim laudanda, si modo contra alienam potentiam non pro sua suscepit eas actiones. Cum vero iudicas tantum illi non modo licere sed etiam a te ipso tribuendum esse ut rogandus sit ne nolit esse nos salvos, nimium magnam mercedem statuis (id enim ipsum illi largiris quod per illum habere videbatur res publica), neque hoc tibi in mentem venit, si Octavius ullis dignus sit honoribus quia cum Antonio bellum gerat, iis qui illud malum exciderint cuius istae reliquiae sunt nihil quo expleri possit eorum meritum tributurum umquam populum Romanum, si omnia simul congesserit.

deinde qui pulcher facio atque facio in antonius video ne converto ab laus magnus animus ad opinio formido nam si octavus tu placeo ab quo de noster salus peto sum non dominus fugio sed amicus dominus quaero video qui qui laudo ob is qui adhuc facio planus probo sum enim laudo si modo contra alienus potentia non pro suus suscipio is actio cos verus iudico tantus ille non modo licet sed etiam ab tu ipse tribuo sum ut rogo sum ne nolo sum nos salvus nimium magnus merces statuo is enim ipse ille largior qui per ille habeo video res publicus neque hic tu in mens venio si octavus ullus dignus sum honor quia cum antonius bellum gero is qui ille malus excido qui iste reliquiae sum nihil quo expleo possum is mereo tribuo umquam populus romanus si omnis simul congero


quamquam et hunc, ut spero, tenebo multis repugnantibus. videtur enim esse indoles, sed flexibilis aetas multique ad depravanduin parati; qui splendore falsi honoris obiecto aciem boni ingeni praestringi posse confidunt. itaque ad reliquos hic quoque labor mihi accessit ut omnis adhibeam machinas ad tenendum adulescentem ne famam subeam temeritatis. quamquam quae temeritas est? magis enim illum pro quo spopondi quam me ipsum obligavi; nec vero paenitere potest rem publicam me pro eo spopondisse, qui fuit in rebus gerendis cum suo ingenio tum mea promissione constantior.

quamquam et hic ut spero teneo multus repugno video enim sum indoles sed flexibilis aetas multus ad depravanduin paro qui splendor fallo honor obicio acies bonus ingenium praestringo possum confido itaque ad reliquus hic quoque labor ego accedo ut omnis adhibeo machina ad teneo adulescens ne fama subeo temeritas quamquam qui temeritas sum magis enim ille pro quo spopondi quam ego ipse obligo neque verus paeniteo possum res publicus ego pro is spopondisse qui sum in res gero cum suus ingenium tum meus promissio consto


respondi id quod sentiebam, et dignitati et existimationi tuae maxime conducere te primo quoque tempore ferre praesidium labenti et inclinatae paene rei publicae. quid enim abesse censes mali in eo bello, in quo victores exercitus fugientem hostem persequi noluerint et in quo incolumis imperator honoribus amplissimis fortunisque maximis, coniuge, liberis, vobis adfinibus ornatus bellum rei publicae indixerit? quid dicam in tanto senatus populique consensu, cum tantum resideat intra muros mali?

respondeo is qui sentio et dignitas et existimatio tuus magnus conduco tu primus quoque tempus fero praesidium labor et inclino paene res publicus quis enim absum censeo malus in is bellum in quo victor exercitus fugio hostis persequor nolo et in quo incolumis imperator honor amplus fortuna magnus coniunx liber tu affinis orno bellum res publicus indico quis dico in tantus senatus populus consensus cum tantus resideo intra murus malus


Antonius adhuc est nobiscum, sed medius fidius et moveor hominis precibus et timeo ne illum aliquorum furor excipiat. plane aestuo. quod si scirem quid tibi placeret, sine sollicitudine essem; id enim optimum esse persuasum esset mihi. qua re quam primum fac me certiorem quid tibi placeat.

antonius adhuc sum nos sed medius fidus et moveo homo prex et timeo ne ille aliqui furor excipio planus aestuo qui si scio quis tu placeo sine sollicitudo sum is enim bonus sum persuadeo sum ego qui res quam primus facio ego certus quis tu placeo


de sororis tuae filiis non exspectavi, Brute, dum scriberes. omnino ipsa tempora (bellum enim ducetur) integram tibi causam reservant. sed ego a principio, cum divinare de belli diuturnitate non possem, ita causam egi puerorum in senatu ut te arbitror e matris litteris potuisse cognoscere; nec vero ulla res erit umquam in qua ego non vel vitae periculo ea dicam eaque faciam quae te velle quaeque ad te pertinere arbitrabor. vi Kal. Sextilis.

de soror tuus filius non exspecto brutus dum scribo omnino ipse tempus bellum enim duco integer tu causa reservo sed ego ab principium cum divinaris de bellum diuturnitas non possum ita causa ago puer in senatus ut tu arbitror e mater littera possum cognosco neque verus ullus res sum umquam in qui ego non vel vita periculum is dico is facio qui tu volo quisque ad tu pertineo arbitror vis kal sextilis


te, Cicero, rogo atque hortor ne defetigere neu diffidas, semper in praesentibus malis prohibendis futura quoque explores ne se, nisi ante sit occursum, insinuent. fortem et liberum animum, quo et consul et nunc consularis rem publicam vindicasti, sine constantia et aequabilitate nullum esse putaris. fateor enim duriorem esse condicionem spectatae virtutis quam incognitae. bene facta pro debitis exigimus, quae aliter eveniunt ut decepti ab iis infesto animo reprehendimus. itaque resistere Antonio Ciceronem, etsi maxima laude dignum est, tamen, quia ille consul hunc consularem merito praestare videtur, nemo admiratur;

tu cicero rogo atque hortor ne defetigere neu diffido semper in praesens malus prohibeo sum quoque exploro ne sui nisi ante sum occurro insinuo fortis et liber animus quo et consul et nunc consularis res publicus vindico sine constantia et aequabilitas nullus sum putaris fateor enim durus sum condicio specto virtus quam incognitus bene facio pro debeo exigo qui aliter evenio ut decipio ab is infesto animus reprehendo itaque resisto antonius cicero etsi maximus laus dignus sum tamen quia ille consul hic consularis mereo praesto video nemo admiror


de Cicerone meo et, si tantum est in eo quantum scribis, tantum scilicet quantum debeo gaudeo et, si quod amas eum eo maiora facis, id ipsum incredibiliter gaudeo a te eum diligi.

de cicero meus et si tantus sum in is quantus scribo tantus scilicet quantus debeo gaudeo et si qui amo is is magnus facio is ipse incredibilis gaudeo ab tu is diligo


itaque iudicium tuum magni aestimans idque veritus me ipse conlegi et ea quae didiceram, legeram, acceperam, graviora duxi tua auctoritate addita. ac mihi tum, Brute, officio solum erat et naturae, tibi nunc populo et scaenae, ut dicitur, serviendum est. nam cum in te non solum exercitus tui sed omnium civium ac paene gentium coniecti oculi sint, minime decet propter quem fortiores ceteri sumus eum ipsum animo debilitatum videri. quam ob rem accepisti tu quidem dolorem (id enim amisisti cui simile in terris nihil fuit), et est dolendum in tam gravi vulnere ne id ipsum, carere omni sensu doloris, sit miserius quam dolere, sed ut modice ceteris utile est, ita tibi necesse est.

itaque iudicium tuus magnus aestimo is vereor ego ipse collegium et is qui disco lego accipio gravis duco tuus auctoritas addo atque ego tum brutus officium solus sum et natura tu nunc populus et scaena ut dico servio sum nam cum in tu non solus exercitus tuus sed omnis civis atque paene gens conicio oculus sum paruus decet propter qui fortis ceterus sum is ipse animus debilito video quam ob res accipio tu quidem dolor is enim amitto qui similis in terra nihil sum et sum doleo in tam gravis vulnus ne is ipse careo omnis sentio dolor sum miser quam doleo sed ut modicus ceterus utilis sum ita tu necesse sum


de Cassio laetor et rei publicae gratulor, mihi etiam qui repugnante et irascente Pansa sententiam dixerim ut Dolabellam bello Cassius persequeretur. et quidem audacter dicebam sine nostro senatus consulto iam illud eum bellum gerere. de te etiam dixi tum quae dicenda putavi. haec ad te oratio perferetur, quoniam te video delectari Philippicis nostris.

de casseius laeto et res publicus gratulor ego etiam qui repugno et irasco pansa sententia dico ut dolabella bellum casseius persequor et quidem audacter dico sine noster senatus consultum iam ille is bellum gero de tu etiam dico tum qui dico puto hic ad tu oratio perfero quoniam tu video delectaris philippica noster


confirmarem? non erat dignitatis tuae. itaque ille dies silentio. postridie autem cum sermo increbruisset, Piliusque oculos vehementius hominum offendisset, natum omnino est principium a me. de proconsule Antonio multa. Sestius causae non defuit post me, cum quanto suum filium, quanto meum in periculo futurum diceret, si contra proconsulem arma tulissent. Nosti hominem; causae non defuit. dixerunt etiam alii. Labeo vero noster nec signum tuum in epistula nec diem adpositum nec te scripsisse ad tuos, ut soleres. hoc cogere volebat falsas litteras esse et, si quaeris, probabat.

confirmaris non sum dignitas tuus itaque ille dies silentium postridie autem cum sermo increbruisset piliusque oculus vehemens homo offendo natus omnino sum principium ab ego de proconsulis antonius multus sestius causa non desum post ego cum quantus suus filius quantus meus in periculum sum dico si contra proconsulis arma fero nostius homo causa non desum dico etiam alius labeo verus noster neque signum tuus in epistula neque dies appono neque tu scribo ad tuus ut soleo hic cogo volo fallo littera sum et si quaero probo


in eum autem locum rem adductam intellegit (est enim, ut scis, minime stultus) ut utrique salvi esse non possint. itaque nos mavult; de te vero amicissime et loquitur et sentit. qua re si quis secus ad te de eo scripsit aut si coram locutus est, peto a te etiam atque etiam mihi ut potius credas, qui et facilius iudicare possum quam ille nescio quis et te plus diligo. Clodium tibi amicissimum existima civemque talem qualis et prudentissimus et fortuna optima esse debet.

in is autem locus res adduco intellego sum enim ut scio paruus stultus ut uterque salvus sum non possum itaque nos malo de tu verus amicus et loquor et sentio qui res si quis secus ad tu de is scribo aut si coram loquor sum peto ab tu etiam atque etiam ego ut potis credo qui et facilis iudicaris possum quam ille nescio quis et tu multus diligo claudius tu amicus existimo civis talis qualis et prudens et fortuna bonus sum debeo


duabus rebus egemus, Cicero, pecunia et supplemento; quarum altera potest abs te expediri ut aliqua pars militum istinc mittatur nobis vel secreto consilio adversus Pansam vel actione in senatu, altera quo magis est necessaria neque meo exercitui magis quam reliquorum, hoc magis doleo Asiam nos amisisse; quam sic vexari a Dolabella audio ut iam non videatur crudelissimum eius facinus interfectio Treboni. vetus Antistius me tamen pecunia sublevavit.

duo res egeo cicero pecunia et supplementum qui alter possum abs tu expedio ut aliqui pars miles istinc mitto nos vel secretum consilium adverro pansa vel actio in senatus alter quo magis sum necessarius neque meus exercitus magis quam reliquus hic magis doleo asia nos amitto quam sic vexaris ab dolabella audio ut iam non video crudelis is facinus interfectio trebonius vetus antistius ego tamen pecunia sublevo


sed provehor amore. non enim id propositum est huic epistulae Messalam ut laudem, praesertim ad Brutum cui et virtus illius non minus quam mihi nota est et haec ipsa studia quae laudo notiora. quem cum a me dimittens graviter ferrem, hoc levabar uno, quod ad te tamquam ad alterum me proficiscens et officio fungebatur et laudem maximam sequebatur. sed haec hactenus.

sed proveho amor non enim is propono sum hic epistula messalla ut laus praesertim ad brutus qui et virtus ille non paruus quam ego nosco sum et hic ipse studium qui laudo nosco qui cum ab ego dimitto gravis fero hic levo unus qui ad tu tamquam ad alter ego proficiscor et officium fungor et laus maximus sequor sed hic hactenus


opprimemini, mihi crede, Brute, nisi provideritis; neque enim populum semper eundem habebitis neque senatum neque senati ducem. haec ex oraculo Apollinis Pythi edita tibi puta; nihil potest esse venus. xv K. Maias.

opprimo ego credo brutus nisi provideo neque enim populus semper idem habeo neque senatus neque senatus dux hic ex oraculum apollo pythius edo tu puto nihil possum sum venus xv k maia


fungerer eo officio quo tu functus es in meo luctu teque per litteras consolarer, nisi scirem iis remediis quibus meum dolorem tu levasses te in tuo non egere, ac velim facilius quam tunc mihi nunc tibi tute medeare. est autem alienum tanto viro quantus es tu, quod alteri praeceperit id ipsum facere non posse. me quidem cum rationes quas conlegeras tum auctoritas tua a nimio maerore deterruit. Cum enim mollius tibi ferre viderer quam deceret virum praesertim eum qui alios consolari soleret, accusasti me per litteras gravioribus verbis quam tua consuetudo ferebat.

fungor is officium quo tu fungor sum in meus luctus tu per littera consolo nisi scio is remedium qui meus dolor tu levo tu in tuus non ago atque volo facilis quam tunc ego nunc tu tueor medearis sum autem alienus tantus vir quantus sum tu qui alter praecipio is ipse facio non possum ego quidem cum ratio qui conlegeras tum auctoritas tuus ab nimius maeror deterreo cos enim mollis tu fero video quam decet vir praesertim is qui alius consolaris soleo accuso ego per littera gravis verbum quam tuus consuetudo fero


multos tibi commendabo et commendem necesse est. optimus enim quisque vir et civis maxime sequitur tuum iudicium tibique omnes fortes viri dare operam et studium volunt, nec quisquam est quin ita existimet, meam apud te et auctoritatem et gratiam valere plurimum.

multus tu commendo et commendo necesse sum bonus enim quisque vir et civis magnus sequor tuus iudicium tu omnis fortis vir do opera et studium volo neque quisquam sum quin ita existimo meus apud tu et auctoritas et gratia valeo multus


tuum consilium vehementer laudo quod non prius exercitum Apollonia Dyrrhachioque movisti quam de Antoni fuga audisti, Bruti eruptione, populi Romani victoria. itaque quod scribis post ea statuisse te ducere exercitum in Chersonesum nec pati sceleratissimo hosti ludibrio esse imperium populi Romani, facis ex tua dignitate et ex re publica.

tuus consilium vehemens laudo qui non prior exercitus apollonia dyrrhachioque moveo quam de antonius fuga audio brutus eruptio populus romanus victoria itaque qui scribo post is statuo tu duco exercitus in cherronesus neque patior scelero hostis ludibrium sum imperium populus romanus facio ex tuus dignitas et ex res publicus


Ciceronem nostrum in vestrum conlegium cooptari volo. existimo omnino absentium rationem sacerdotum comitiis posse haberi; nam etiam factum est antea. Gaius enim Marius, cum in Cappadocia esset, lege Domitia factus est augur nec quo minus id postea liceret ulla lex sanxit. est etiam in lege Iulia, quae lex est de sacerdotiis proxima, his verbis: QVI PETET CVIVSVE RATIO HABEBITVR. aperte indicat posse rationem haberi etiam non praesentis. hac de re scripsi ad eum, ut tuo iudicio uteretur sicut in rebus omnibus; tibi autem statuendum est de Domitio, de Catone nostro. sed quamvis liceat absentis rationem haberi, tamen omnia sunt praesentibus faciliora. quod si statueris in Asiam tibi eundum, nulla erit ad comitia nostros accersendi facultas.

cicero nos in vester collegium cooptaris volo existimo omnino absentium ratio sacerdos comitium possum habeo nam etiam facio sum antea gaius enim marius cum in cappadocia sum lex domitius facio sum augur neque quo paruus is postea licet ullus lex sancio sum etiam in lex julius qui lex sum de sacerdotium propior hic verbum qvi peto cvivsve ratio habebitvr apertus indico possum ratio habeo etiam non praesum hic de res scribo ad is ut tuus iudicium uto sicut in res omnis tu autem statuo sum de domitius de cato noster sed quivis licet absum ratio habeo tamen omnis sum praesens facilis qui si statuo in asia tu eo nullus sum ad comitium noster arcesso facultas


ac vide quanto diligentius homines metuant quam meminerint, quia Antonius vivat atque in armis sit, de Caesare vero quod fieri potuit ac debuit transactum est neque iam revocari in integrum potest. Octavius is est qui quid de nobis iudicaturus sit exspectet populus Romanus; nos ii sumus de quorum salute unus homo rogandus videatur? ego vero, ut istoc revertar, is sum qui non modo non supplicem sed etiam coerceam postulantis ut sibi supplicetur. aut longe a servientibus abero mihique esse iudicabo Romam ubicumque liberum esse licebit, ac vestri miserebor quibus nec aetas neque honores nec virtus aliena dulcedinem vivendi minuere potuerit.

atque video quantus diligo homo metuo quam memini quia antonius vivo atque in arma sum de caesaris verus qui fio possum atque debeo transigo sum neque iam revocaris in integer possum octavus is sum qui quis de nos judico sum exspecto populus romanus nos is sum de qui salus unus homo rogo video ego verus ut istoc revorto is sum qui non modo non supplex sed etiam coerceo postulo ut sui supplico aut longus ab servio absum ego sum iudico roma ubicumque liber sum liceo atque vester misereo qui neque aetas neque honor neque virtus alienus dulcedo vivo minuo possum


quod si Antonius ab alio relictum regni instrumentum occasionem regnandi habuit, quonam animo fore putas si quis auctore non tyranno interfecto sed ipso senatu putet se imperia quaelibet concupiscere posse? qua re tum et facilitatem et providentiam laudabo tuam cum exploratum habere coepero Caesarem honoribus quos acceperit extraordinariis fore contentum. alienae igitur inquies culpae me reum subicies? prorsus alienae, si provideri potuit ne exsisteret! quod utinam inspectare possis timorem de illo meum!

qui si antonius ab alius relinquo regnum instrumentum occasio regno habeo quonam animus sum puto si quis auctor non tyrannus interficio sed ipse senatus puto sui imperium qui concupisco possum qui res tum et facilitas et providentia laudo tuus cum exploro habeo coepio caesaris honor qui accipio extraordinarius sum contineo alienus igitur inquam culpa ego reus subicio prorsus alienus si provideo possum ne exsisto qui utinam inspectaris possum timor de ille meus


sed haec quidem non ita necessaria, illud valde necessarium, Brute, te in Italiam cum exercitu venire quam primum. summa est exspectatio tui. quod si Italiam attigeris, ad te concursus fiet omnium. Sive enim vicerimus, qui quidem pulcherrime viceramus nisi Lepidus perdere omnia et perire ipse cum suis concupivisset, tua nobis auctoritate opus est ad conlocandum aliquem civitatis statum; sive etiam nunc certamen reliquum est, maxima spes est cum in auctoritate tua tum in exercitus tui viribus. sed propera, per deos! scis quantum sit in temporibus, quantum in celeritate.

sed hic quidem non ita necessarius ille validus necessarius brutus tu in italia cum exercitus venio quam primus summus sum exspectatio tuus qui si italia attingo ad tu concursus fio omnis sive enim vinco qui quidem pulcher vinco nisi lepidus perdo omnis et pereo ipse cum suus concupio tuus nos auctoritas opus sum ad conloco aliquis civitas status sive etiam nunc certamen reliquus sum maximus spes sum cum in auctoritas tuus tum in exercitus tuus vis sed propero per deus scio quantus sum in tempus quantus in celeritas


qua in re, Cicero, vir optime atque fortissime mihique merito et meo nomine et rei publicae carissime, nimis credere videris spei tuae statimque, ut quisque aliquid recte fecerit, omnia dare ac permittere, quasi non liceat traduci ad mala consilia corruptum largitionibus animum. quae tua est humanitas, aequo animo te moneri patieris, praesertim de communi salute; facies tamen quod tibi visum fuerit; etiam ego, cum me docueris * *

qui in res cicero vir optume atque fortis ego mereo et meus nomen et res publicus carus nimis credo video spes tuus statim ut quisque aliquis rectus facio omnis do atque permitto quasi non licet traduco ad malus consilium corrumpo largitio animus qui tuus sum humanitas aequus animus tu moneo patior praesertim de communis salus facies tamen qui tu video sum etiam ego cum ego doceo


nos exspectatio sollicitat, †quae† est omnis iam in extremum adducta discrimen. est enim spes omnis in Bruto expediendo, de quo vehementer timebamus.

nos exspectatio sollicito qui sum omnis iam in exter adduco discrimen sum enim spes omnis in brutus expedio de quo vehemens timeo


sustinuisse mihi gloriatur bellum Antoni togatus Cicero noster! quid hoc mihi prodest, si merces Antoni oppressi poscitur in Antoni locum successio et si vindex illius mali auctor exstitit alterius fundamentum et radices habituri altiores, si patiamur? ut iam ista quae facit dominationem an dominum timentis sint. ego autem gratiam non habeo si quis, dum ne irato serviat, rem ipsam non deprecatur. immo triumphus et stipendium et omnibus decretis hortatio ne eius pudeat concupiscere fortunam cuius nomen susceperit, consularis aut Ciceronis est?

sustineo ego glorior bellum antonius togatus cicero noster quis hic ego prodo si merces antonius opprimo posco in antonius locus successio et si vindex ille malus auctor exsisto alter fundamentum et radix habeo alo si patior ut iam iste qui facio dominatio an dominus timeo sum ego autem gratia non habeo si quis dum ne irascor servio res ipse non deprecor immo triumphus et stipendium et omnis decretum hortatio ne is pudeo concupisco fortuna qui nomen suscipio consularis aut cicero sum


his litteris scriptis consulem te factum audivimus. tum vero incipiam proponere mihi rem publicam iustam et iam suis nitentem viribus si istuc videro. filius valet et in Macedoniam cum equitatu praemissus est. Idibus Maiis ex castris.

hic littera scribo consul tu facio audio tum verus incipio propono ego res publicus iustus et iam suus niteo vis si iste video filius valeo et in macedonia cum equitatus praemitto sum idus maia ex castrum


licet ergo patrem appellet Octavius Ciceronem, referat omnia, laudet, gratias agat, tamen illud apparebit verba rebus esse contraria. quid enim tam alienum ab humanis sensibus est quam eum patris habere loco qui ne liberi quidem hominis numero sit? atqui co tendit, id agit, ad eum exitum properat vir optimus ut sit illi Octavius propitius. ego vero iam iis artibus nihil tribuo quibus Ciceronem scio instructissimum esse. quid enim illi prosunt quae pro libertate patriae, de dignitate, quae de morte, exsilio, paupertate scripsit copiosissime? quanto autem magis illa callere videtur Philippus qui privigno minus tribuerit quam Cicero qui alieno tribuat! desinat igitur gloriando etiam insectari dolores nostros. quid enim nostra victum esse Antonium, si victus est ut alii vacaret quod ille obtinuit?

licet ergo pater appello octavus cicero refero omnis laudo gratia ago tamen ille appareo verbum res sum contrarius quis enim tam alienus ab humanus sensus sum quam is pater habeo locus qui ne liber quidem homo numerus sum atqui co tendo is ago ad is exitus propero vir bonus ut sum ille octavus propitius ego verus iam is ars nihil tribuo qui cicero scio instruo sum quis enim ille prosum qui pro libertas patria de dignitas qui de mors exsilium paupertas scribo copiosus quantus autem magis ille calleo video philippus qui privignus paruus tribuo quam cicero qui alienus tribuo desino igitur glorior etiam insectaris dolor noster quis enim noster vinco sum antonius si vinco sum ut alius vaco qui ille obtineo


sed C. Nasenniun, municipem Suessanum, tibi ita commendo ut neminem diligentius. Cretensi bello Metello imperatore octavum principem duxit, postea in re familiari occupatus fuit, hoc tempore cum rei publicae partibus tum tua excellenti dignitate commotus voluit per te aliquid auctoritatis adsumere. fortem virum, Brute, tibi commendo, frugi hominem et, si quid ad rem pertinet, etiam locupletem. pergratum mihi erit si eum ita tractaris ut merito tuo mihi gratias agere possit.

sed que nasenniun municipem suessanus tu ita commendo ut nemo diligo cretensis bellum metellus imperator octavus princeps duco postea in res familiaris occupo sum hic tempus cum res publicus pars tum tuus excello dignitas commoueo volo per tu aliquis auctoritas adsumo fortis vir brutus tu commendo frugi homo et si quis ad res pertineo etiam locupleto pergratus ego sum si is ita tractaris ut mereo tuus ego gratia ago possum


huic habiti a me honores nulli quidem, Brute, nisi debiti, nulli nisi necessarii. Vt enim primum libertatem revocare coepimus, cum se nondum ne Decimi quidem Bruti divina virtus ita commovisset ut iam id scire possemus, atque omne praesidium esset in puero qui a cervicibus nostris avertisset Antonium, quis honos ei non fuit decernendus? quamquam ego illi tum verborum laudem tribui eamque modicam, decrevi etiam imperium; quod quamquam videbatur illi aetati honorificum, tamen erat exercitum babenti necessarium. quid enim est sine imperio exercitus? statuam Philippus decrevit, celeritatem petitionis primo Servius, post maiorem etiam Servilius. nihil tum nimium videbatur.

hic habeo ab ego honor nullus quidem brutus nisi debeo nullus nisi necessarius vt enim primus libertas revocaris coepio cum sui nondum ne decimus quidem brutus divino virtus ita commoveo ut iam is scio possum atque omnis praesidium sum in puer qui ab cervix noster averto antonius quis honor is non sum decerno quamquam ego ille tum verbum laus tribuo eo modicus decerno etiam imperium qui quamquam video ille aetas honorificus tamen sum exercitus babenti necessarius quis enim sum sine imperium exercitus statua philippus decerno celeritas petitio primus servus post magnus etiam servilis nihil tum nimium video


L. Clodius, tribunus plebis designatus, valde me diligit vel, ut e)mfatikw/teron dicam, valde me amat. quod cum mihi ita persuasum sit, non dubito (bene enim me nosti) quin illum quoque iudices a me amari. nihil enim mihi minus hominis videtur quam non respondere in amore iis a quibus provocere. is mihi visus est suspicari nec sine magno quidem dolore aliquid a suis vel per suos potius iniquos ad te esse delatum quo tuus animus a se esset alienior. non soleo, mi Brute, quod tibi notum esse arbitror, temere adfirmare de altero; est enim periculosum propter occultas hominum voluntates multiplicisque naturas; sed Clodi animum perspectum habeo, cognitum, iudicatum. multa eius indicia sed ad scribendum non necessaria. volo enim testimonium hoc tibi videri potius quam epistulam. auctus Antoni beneficio est. eius ipsius benefici magna pars a te est. itaque eum salvis nobis vellet salvum.

l claudius tribunus plebs designo validus ego diligo vel ut e mfatikw tero dico validus ego amo qui cum ego ita persuadeo sum non dubito bene enim ego nosco quin ille quoque iudex ab ego amo nihil enim ego paruus homo video quam non respondeo in amor is ab qui provoco is ego video sum suspicaris neque sine magnus quidem dolor aliquis ab suus vel per suus potis iniquus ad tu sum defero quo tuus animus ab sui sum alienus non soleo ego brutus qui tu notus sum arbitror temere adfirmaris de alter sum enim periculosus propter occulto homo voluntas multiplex natura sed claudius animus perspicio habeo cognosco iudico multus is indicium sed ad scribo non necessarius volo enim testimonium hic tu video potis quam epistula augeo antonius beneficium sum is ipse beneficus magnus pars ab tu sum itaque is salvus nos volo salvus


omnino Pansa vivo celeriora omnia putabamus. statim enim conlegam sibi subrogavisset, deinde ante praetoria sacerdotum comitia fuissent. nunc per auspicia longam moram video. dum enim unus erit patricius magistratus, auspicia ad patres redire non possunt. Magna sane perturbatio. tu tota de re quid sentias velim me facias certiorem. iii Nonas Maias.

omnino pansa vivo celer omnis puto statim enim collega sui subrogo deinde ante praetorius sacerdos comitium sum nunc per auspicium longus mora video dum enim unus sum patricius magistratus auspicium ad pater redeo non possum magnus sanus perturbatio tu totus de res quis sentio volo ego facio certus iii nona maia


A. d. V K. Maias cum de iis qui hostes iudicati sunt bello persequendis sententiae dicerentur, dixit Servilius etiam de Ventidio et ut Cassius persequeretur Dolabellam. arbitrarere utile exque re publica esse, persequerere bello Dolabellam; si minus id commodo rei publicae facere posses sive non existimares ex re publica esse, ut in isdem locis exercitum contineres. nihil honorificentius potuit facere senatus quam ut tuum esset iudicium quid tibi maxime conducere rei publicae videretur. equidem sic sentio, si manum habet, si castra, si ubi consistat uspiam Dolabella, ad finem et ad dignitatem tuam pertinere eum persequi.

ab d v k maia cum de is qui hostis iudico sum bellum persequor sententia dico dico servilis etiam de ventidius et ut casseius persequor dolabella arbitror utilis ex res publicus sum persequor bellum dolabella si paruus is commodum res publicus facio possum sive non existimaris ex res publicus sum ut in idem locus exercitus contineo nihil honorificus possum facio senatus quam ut tuus sum iudicium quis tu magnus conduco res publicus video equidem sic sentio si manus habeo si castrum si ubi consisto uspiam dolabella ad finis et ad dignitas tuus pertineo is persequor


veterem pro eius erga te benevolentia singularique officio libenter ex tuis litteris complexus sum eumque cum tui tum rei publicae studiosissimum amantissimumque cognovi. Ciceronem meum propediem, ut spero, videbo. tecum enim illum in Italiam celeriter esse venturum confido.

vetus pro is erga tu benevolens singularis officium libet ex tuus littera complexus sum is cum tuus tum res publicus studiosus amo cognosco cicero meus propediem ut spero video tu enim ille in italia celer sum venio confido


scribis mihi mirari Ciceronem quod nihil significem umquam de suis actis. quoniam me flagitas, coactu tuo scribam quae sentio. omnia fecisse Ciceronem optimo animo scio; quid enim mihi exploratius esse potest quam illius animus in rem publicam? sed quaedam mihi videtur— quid dicam? imperite vir omnium prudentissimus an ambitiose fecisse qui valentissimum Antonium suscipere pro re publica non dubitarit inimicum. nescio quid scribam tibi nisi unum, pueri et cupiditatem et licentiam potius esse inritatam quam repressam a Cicerone, tantumque eum tribuere huic indulgentiae ut se maledictis non abstineat iis quidem quae in ipsum dupliciter recidunt, quod et pluris occidit uno seque prius oportet fateatur sicarium quam obiciat Cascae quod obicit et imitatur in Casca Bestiam. an quia non omnibus horis iactamus Idus Martias similiter atque ille Nonas Decembris suas in ore habet, eo meliore condicione Cicero pulcherrimum factum vituperabit quam Bestia et Clodius reprehendere illius consulatum soliti sunt?

scribo ego miror cicero qui nihil significo umquam de suus ago quoniam ego flagito cogo tuus scribo qui sentio omnis facio cicero bonus animus scio quis enim ego exploro sum possum quam ille animus in res publicus sed quidam ego video quis dico imperitus vir omnis prudens an ambitiosus facio qui valeo antonius suscipio pro res publicus non dubito inimicus nescio quis scribo tu nisi unus puer et cupiditas et licentia potis sum irrito quam reprimo ab cicero tantus is tribuo hic indulgentia ut sui maledictum non abstineo is quidem qui in ipse dupliciter recido qui et multus occido unus sequor prior oportet fateor sicarius quam obicio casca qui obicio et imito in cascus bestia an quia non omnis hora jacto idus martius similis atque ille nona december suus in os habeo is bonus condicio cicero pulcher facio vitupero quam bestia et claudius reprehendo ille consulatus soleo sum


Cum haec scribebam, res existimabatur in extremum adducta discrimen. tristes enim de Bruto nostro litterae nuntiique adferebantur. me quidem non maxime conturbabant. his enim exercitibus ducibusque quos habemus nullo modo poteram diffidere neque adsentiebar maiori parti hominum. fidem enim consulum non condemnabam quae suspecta vehementer erat; desiderabam non nullis in rebus prudentiam et celeritatem; qua si essent usi, iam pridem rem publicam reciperassemus. non enim ignoras quanta momenta sint in re publica temporum et quid intersit idem illud utrum ante an post decernatur, suscipiatur, agatur. omnia quae severe decreta sunt hoc tumultu, si aut quo die dixi sententiam perfecta essent et non in diem ex die dilata aut, quo ex tempore suscepta sunt ut agerentur, non tardata et procrastinata, bellum iam nullum haberemus.

cos hic scribo res existimo in exter adduco discrimen tristis enim de brutus noster littera nuntius affero ego quidem non magnus conturbo hic enim exercitus dux qui habeo nullus modo possum diffido neque adsentio magnus pario homo fides enim consul non condemno qui suspicio vehemens sum desidero non nullus in res prudentia et celeritas qui si sum utor iam pridem res publicus recipero non enim ignoro quantus momentum sum in res publicus tempus et quis intersum idem ille utrum ante an post decerno suscipio ago omnis qui sero decretum sum hic tumultus si aut quo dies dico sententia perficio sum et non in dies ex dies differo aut quo ex tempus suscipio sum ut ago non tardo et procrastino bellum iam nullus habeo


* * * nunc, Cicero, nunc agendum est ne frustra oppressum esse Antonium gavisi simus neu semper primi cuiusque mali excidendi causa sit ut aliud renascatur illo peius.

nunc cicero nunc ago sum ne frustra opprimo sum antonius gaudeo sum neu semper primus quisque malus excido causa sum ut alius renascor ille malus


de M. Lepido vereri me cogit reliquorum timor. qui si eripuerit se nobis, quod velim temere atque iniuriose de illo suspicati sint homines, oro atque obsecro te, Cicero, necessitudinem nostram tuamque in me benevolentiam obtestans, sororis meae liberos obliviscaris esse Lepidi filios meque iis in patris locum successisse existimes. hoc si a te impetro, nihil profecto dubitabis pro iis suscipere. aliter alii cum suis vivunt; nihil ego possum in sororis meae liberis facere quo possit expleri voluntas mea aut officium. quid vero aut mihi tribuere boni possunt, si modo digni sumus quibus aliquid tribuatur, aut ego matri ac sorori puerisque illis praestaturus sum, si nihil valuerit apud te reliquumque senatum contra patrem Lepidum Brutus avunculus?

de m lepidus vereor ego cogo reliquus timor qui si eripio sui nos qui volo temere atque injuriosus de ille suspicor sum homo oro atque obsecro tu cicero necessitudo noster tuus in ego benevolentia obtestor soror meus liber obliviscaris sum lepidus filius ego is in pater locus succedo existimo hic si ab tu impetro nihil profecto dubito pro is suscipio aliter alius cum suus vivo nihil ego possum in soror meus liber facio quo possum expleo voluntas meus aut officium quis verus aut ego tribuo bonus possum si modo dignus sum qui aliquis tribuo aut ego mater atque soror puer ille praesto sum si nihil valeo apud tu reliquus senatus contra pater lepidus brutus avunculus


idem Cicero, si flexerit adversus alios iudicium suum quod tanta firmitate ac magnitudine direxit in exturbando Antonio, non modo reliqui temporis gloriam eripuerit sibi sed etiam praeterita evanescere coget. nihil enim per se amplum est nisi in quo iudici ratio exstat. quin neminem magis decet rem publicam amare libertatisque defensorem esse vel ingenio vel rebus gestis vel studio atque efflagitatione omnium. qua re non Octavius est rogandus ut velit nos salvos esse, magis tute te exsuscita, ut eam civitatem in qua maxima gessisti liberam atque honestam fore putes, si modo sint populo duces ad resistendum improborum consiliis.

idem cicero si flecto adverro alius iudicium suus qui tantus firmitas atque magnitudo dirigo in exturbo antonius non modo reliquus tempus gloria eripio sui sed etiam praetereo evanesco cogo nihil enim per sui amplus sum nisi in quo judicium ratio exsto quin nemo magis decet res publicus amo libertas defensor sum vel ingenium vel res gero vel studium atque efflagitatio omnis qui res non octavus sum rogo ut volo nos salvus sum magis tueor tu exsuscito ut is civitas in qui maximus gero liber atque honestus sum puto si modo sum populus dux ad resisto improbus consilium


nos tum nimis acres, vos fortasse sapientius excessistis urbe ea quam liberaratis, Italiae sua vobis studia profitenti remisistis. itaque cum teneri urbem a parricidis viderem nec te in ea nec Cassium tuto esse posse eamque armis oppressam ab Antonio, mihi quoque ipsi esse excedendum putavi; taetrum enim spectaculum oppressa ab impiis civitas opitulandi potestate praecisa. sed animus idem qui semper infixus in patriae caritate discessum ab eius periculis ferre non potuit. itaque in medio Achaico cursu cum etesiarum diebus auster me in Italiam quasi dissuasor mei consili rettulisset, te vidi Veliae doluique vehementer. cedebas enim, Brute, cedebas, quoniam Stoici nostri negant fugere sapientis.

nos tum nimis acer tu fortasse sapio excedo urbs is quam libero italia suus tu studium profiteor remitto itaque cum teneo urbs ab parricida video neque tu in is neque casseius tueor sum possum eo arma opprimo ab antonius ego quoque ipse sum excedo puto taeter enim spectaculum opprimo ab impius civitas opitulo potestas praecido sed animus idem qui semper infigo in patria caritas discedo ab is periculum fero non possum itaque in medium achaicus cursus cum etesiaris dies auster ego in italia quasi dissuasor meus consilium refero tu video velia doleo vehemens cedo enim brutus cedo quoniam stoicus noster nego fugio sapio


nec vero me fugit quam sit acerbum parentum scelera filiorum poenis lui; sed hoc praeclare legibus comparatum est, ut caritas liberorum amiciores parentis rei publicae redderet. itaque Lepidus crudelis in liberos, non is qui Lepidum hostem iudicat. atque ille si armis positis de vi damnatus esset, quo in iudicio certe defensionem non haberet, eandem calamitatem subirent liberi bonis publicatis. quamquam quod tua mater et soror deprecatur pro pueris, id ipsum et multa alia crudeliora nobis omnibus Lepidus, Antonius et reliqui hostes denuntiant. itaque maximam spem hoc tempore habemus in te atque exercitu tuo. Cum ad rei publicae summam tum ad gloriam et dignitatem tuam vehementer pertinet te, ut ante scripsi, in Italiam venire quam primum. eget enim vehementer cum viribus tuis tum etiam consilio res publica.

neque verus ego fugio quam sum acerbus parens scelus filius poenio luo sed hic praeclaris lex comparo sum ut careo liberi amicus parens res publicus reddo itaque lepidus crudelis in liber non is qui lepidus hostis iudico atque ille si arma pono de vis damno sum quo in iudicium certus defensio non habeo idem calamitas subeo liber bonus publico quamquam qui tuus mater et soror deprecor pro puer is ipse et multus alius crudelis nos omnis lepidus antonius et reliquus hostis denuntio itaque maximus spes hic tempus habeo in tu atque exercitus tuus cos ad res publicus summa tum ad gloria et dignitas tuus vehemens pertineo tu ut ante scribo in italia venio quam primus egeo enim vehemens cum vis tuus tum etiam consilium res publicus


de Cassi nostri copiis nihil sciebamus. neque enim ab ipso ullae litterae neque nuntiabatur quicquam quod pro certo haberemus. quanto opere autem intersit opprimi Dolabellam profecto intellegis, cum ut sceleris poenas persolvat tum ne sit quo se latronum duces ex Mutinensi fuga conferant. atque hoc mihi iam ante placuisse potes ex superioribus meis litteris recordari; quamquam tum et fugae portus erat in tuis castris et subsidium salutis in tuo exercitu. quo magis nunc liberati, ut spero, periculis in Dolabella opprimendo occupati esse debemus. sed haec cogitabis diligentius, statues sapienter; facies nos quid constitueris et quid agas, si tibi videbitur, certiores.

de casseius noster copia nihil scio neque enim ab ipse ullus littera neque nuntio quisquam qui pro certus habeo quantus opus autem intersum opprimo dolabella profecto intellego cum ut scelus poena persolvo tum ne sum quo sui latro dux ex mutinensis fuga confero atque hic ego iam ante placeo possum ex superus meus littera recordaris quamquam tum et fuga portus sum in tuus castrum et subsidium salus in tuus exercitus quo magis nunc libero ut spero periculum in dolabella opprimo occupo sum debeo sed hic cogito diligo statuo sapienter facies nos quis constituo et quis ago si tu video certus


Cassius noster Syriam, legiones Syriacas habet ultro quidem a Murco et a Marcio et ab exercitu ipso arcessitus. ego scripsi ad Tertiam sororem et matrem ne prius ederent hoc quod optime ac felicissime gessit Cassius quam tuum consilium cognovissent tibique visum esset.

casseius noster syria legio syriacus habeo ultro quidem ab murcus et ab marcius et ab exercitus ipse arcesso ego scribo ad tertia soror et mater ne prior edo hic qui optume atque felix gero casseius quam tuus consilium cognosco tu video sum


consules duos bonos quidem, sed dumtaxat bonos consules amisimus. Hirtius quidem in ipsa victoria occidit, cum paucis diebus ante magno proelio vicisset. nam Pansa fugerat vulneribus acceptis quae ferre non potuit. reliquias hostium Brutus persequitur et Caesar. hostes autem omnes iudicati qui M. Antoni sectam secuti sunt, idque senatus consultum plerique interpretantur etiam ad tuos sive captivos sive dediticios pertinere. equidem nihil disserui durius cum nominatim de C. Antonio decernerem, quod ita statueram, a te cognoscere causam eius senatum oportere. V. K. Maias.

consul duo bonus quidem sed dumtaxat bonus consul amitto hirtius quidem in ipse victoria occido cum paucus dies ante magnus proelium vinco nam pansa fugio vulnus accipio qui fero non possum reliquiae hostis brutus persequor et caesar hostis autem omnis iudico qui m antonius seco sequor sum is senatus consulo plerusque interpretor etiam ad tuus sive captivus sive dediticius pertineo equidem nihil disservio durus cum nominatim de que antonius decerno qui ita statuo ab tu cognosco causa is senatus oportet v k maia


breves litterae tuae—breves dico, immo nullae. tribusne versiculis his temporibus Brutus ad me? nihil scripsisses potius. et requiris meas! quis umquam ad te tuorum sine meis venit? quae autem epistula non pondus habuit? quae si ad te perlatae non sunt, ne domesticas quidem tuas perlatas arbitror. Ciceroni scribis te longiorem daturum epistulam. recte id quidem, sed haec quoque debuit esse plenior. ego autem, cum ad me de Ciceronis abs te discessu scripsisses, statim extrusi tabellarios litterasque ad Ciceronem ut, etiam si in Italiam venisset, ad te rediret; nihil enim mihi iucundius, nihil illi honestius. quamquam aliquotiens ei scripseram sacerdotum comitia mea summa contentione in alterum annum esse reiecta— quod ego cum Ciceronis causa elaboravi tum Domiti, Catonis, Lentuli, Bibulorum; quod ad te etiam scripseram—; sed videlicet, cum illam pusillam epistulam tuam ad me dabas, nondum erat tibi id notum.

brevis littera tuus brevis dico immo nullus tres versiculis hic tempus brutus ad ego nihil scribo potis et requiro meus quis umquam ad tu tuus sine meus venio qui autem epistula non pondus habeo qui si ad tu perfero non sum ne domesticus quidem tuus perfero arbitror cicero scribo tu longus do epistula rectus is quidem sed hic quoque debeo sum plenus ego autem cum ad ego de cicero abs tu discessus scribo statim extrudo tabellarius littera ad cicero ut etiam si in italia venio ad tu redeo nihil enim ego jucundus nihil ille honestus quamquam aliquoties is scribo sacerdos comitium meus summus contentio in alter annus sum rejecto qui ego cum cicero causa elaboro tum domitius cato lentulis bibulorum qui ad tu etiam scribo sed videlicet cum ille pusillus epistula tuus ad ego do nondum sum tu is notus


nostrae res meliore loco videbantur; scripta enim ad te certo scio quae gesta sunt. qualis tibi saepe scripsi consules, tales exstiterunt. Caesaris vero pueri mirifica indoles virtutis est. Vtinam tam facile eum florentem et honoribus et gratia regere ac tenere possimus quam facile adhuc tenuimus! est omnino illud difficilius sed tamen non diffidimus. persuasum est enim adulescenti et maxime per me eius opera nos esse salvos. et certe, nisi is Antonium ab urbe avertisset, perissent omnia.

noster res bonus locus video scribo enim ad tu certus scio qui gero sum qualis tu saepe scribo consul talis exsisto caesar verus puer mirificus indoles virtus sum vtinam tam facilis is floreo et honor et gratia rego atque teneo possum quam facilis adhuc teneo sum omnino ille difficilis sed tamen non diffido persuadeo sum enim adulescens et magnus per ego is opus nos sum salvus et certus nisi is antonius ab urbs averto pereo omnis


an tu Romae habitare, id putas incolumem esse? res non locus oportet praestet istuc mihi. neque incolumis Caesare vivo fui, nisi postea quam illud conscivi facinus, neque usquam exsul esse possum, dum servire et pati contumelias peius odero malis omnibus aliis. nonne hoc est in easdem tenebras recidisse, si ab eo qui tyranni nomen adscivit sibi, cum in Graecis civitatibus liberi tyrannorum oppressis illis eodem supplicio adficiantur, petitur ut vindices atque oppressores dominationis salvi sint? hanc ego civitatem videre velim aut putem ullam, quae ne traditam quidem atque inculcatam libertatem recipere possit plusque timeat in puero nomen sublati regis quam confidat sibi, cum illum ipsum qui maximas opes habuerit paucorum virtute sublatum videat? me vero posthac ne commendaveris Caesari tuo, ne te quidem ipsum, si me audies. valde care aestimas tot annos quot ista aetas recipit, si propter eam causam puero isti supplicaturus es.

an tu roma habito is puto incolumis sum res non locus oportet praesto iste ego neque incolumis caesaris vivo sum nisi postea quam ille conscio facinus neque usquam exsul sum possum dum servio et patior contumelia malus odi malus omnis alius nonne hic sum in idem tenebrae recido si ab is qui tyrannus nomen adscio sui cum in graecum civitas liber tyrannus opprimo ille idem supplicium afficio peto ut vindico atque oppressor dominatio salvus sum hic ego civitas video volo aut puto ullus qui ne trado quidem atque inculco libertas recipio possum multus timeo in puer nomen suffero rex quam confido sui cum ille ipse qui magnus ops habeo paucus virtus tollo video ego verus posthac ne commendo caesaris tuus ne tu quidem ipse si ego audio validus caris aestimo tot annus quot iste aetas recipio si propter is causa puer iste supplico sum


Planci animum in rem publicam egregium, legiones, auxilia, copias ex litteris eius quarum exemplum tibi missum arbitror perspicere potuisti. Lepidi, tui necessari, qui secundum fratrem adfinis habet quos oderit proximos, levitatem et inconstantiam animumque semper inimicum rei publicae iam credo tibi ex tuorum litteris esse perspectum.

plancus animus in res publicus egregius legio auxilium copia ex littera is qui exemplum tu mitto arbitror perspicio possum lepidus tuus necessaris qui secundus frater affinis habeo qui odi propior levitas et inconstantia animus semper inimicus res publicus iam credo tu ex tuus littera sum perspicio


Romam ut veni, statim me obtuli Antoni sceleri atque dementiae. quem cum in me incitavissem, consilia imre coepi Brutina plane (vestri enim haec sunt propria sanguinis) rei publicae liberandae. longa sunt, quae restant, praetereunda; sunt enim de me; tantum dico, Caesarem hunc adulescentem, per quem adhuc sumus si verum fateri volumus, fluxisse ex fonte consiliorum meorum.

roma ut venio statim ego obtulis antonius scelus atque dementia qui cum in ego incito consilium imre coepio brutinus planus vester enim hic sum proprius sanguis res publicus libero longus sum qui resto praetereo sum enim de ego tantus dico caesaris hic adulescens per qui adhuc sum si verus fateor volo fluo ex fons consilium meus


tametsi tuae litterae dubia etiam nunc significant. vivat hercule Cicero, qui potest, supplex et obnoxius, si neque aetatis neque honorum neque rerum gestarum pudet; ego certe quin cum ipsa re bellum geram, hoc est cum regno et imperiis extraordinariis et dominatione et potentia quae supra leges se esse velit, nulla erit tam bona condicio serviendi qua deterrear, quamvis sit vir bonus, ut scribis, †Antonius†; quod ego numquam existimavi. sed dominum ne parentem quidem maiores nostri voluerunt esse. te nisi tantum amarem quantum Ciceroni persuasum est diligi ab Octavio, haec ad te non scripsissem. dolet mihi quod tu nunc stomacharis amantissimus cum tuorum omnium tum Ciceronis; sed persuade tibi de voluntate propria mea nihil esse remissum, de iudicio largiter. neque enim impetrari potest quin quale quidque videatur ei talem quisque de illo opinionem habeat.

tametsi tuus littera dubius etiam nunc significo vivo herculis cicero qui possum supplex et obnoxius si neque aetas neque honor neque res gero pudeo ego certus quin cum ipse res bellum gero hic sum cum regnum et imperium extraordinarius et dominatio et potentia qui supra lex sui sum volo nullus sum tam bonus condicio servio qui deterreo quivis sum vir bonus ut scribo antonius qui ego numquam existimo sed dominus ne parens quidem magnus noster volo sum tu nisi tantus amaris quantus cicero persuadeo sum diligo ab octavius hic ad tu non scribo doleo ego qui tu nunc stomacharis amo cum tuus omnis tum cicero sed persuadeo tu de voluntas proprius meus nihil sum remitto de iudicium largiter neque enim impetraris possum quin qualis quisque video is talis quisque de ille opinio habeo


te benevolentiam exercitus equitumque expertum vehementer gaudeo. de Dolabella, ut scribis, si quid habes novi, facies me certiorem; in quo delector me ante providisse, ut tuum iudicium liberum esset cum Dolabella belli gerendi. id valde pertinuit, ut ego tum intellegebam, ad rem publicam, ut nunc iudico, ad dignitatem tuam.

tu benevolentia exercitus equio experior vehemens gaudeo de dolabella ut scribo si quis habeo nosco facies ego certus in quo delecto ego ante provideo ut tuus iudicium liber sum cum dolabella bellum gero is validus pertineo ut ego tum intellego ad res publicus ut nunc judico ad dignitas tuus


Flavius noster de controversia quam habet cum Dyrrhachinis hereditariam sumpsit te iudicem. rogo te, Cicero, et Flavius rogat rem conficias. quin ei qui Flavium fecit heredem pecuniam debuerit civitas non est dubium; neque Dyrrhachini infitiantur sed sibi donatum aes alienum a Caesare dicunt. noli pati a necessariis tuis necessario meo iniuriam fieri. xiiii K. Iunias ex castris ad imam Candaviam.

flavus noster de controversia quam habeo cum dyrrhachinis hereditarius sumo tu judico rogo tu cicero et flavus rogo res confacio quin is qui flavius facio heres pecunia debeo civitas non sum dubius neque dyrrhachini infitior sed sui dono aes alienus ab caesaris dico nolo patior ab necessarius tuus necessarius meus iniuria fio xiiii k junius ex castrum ad imus candavia


omnia, Brute, praestiti rei publicae quae praestare debuit is qui esset in eo in quo ego sum gradu senatus populique iudicio conlocatus, nec illa modo quae nimirum sola ab homine sunt postulanda, fidem, vigilantiam, patriae caritatem. ea sunt enim quae nemo est qui non praestare debeat. ego autem ei qui sententiam dicat in principibus de re publica puto etiam prudentiam esse praestandam nec me, cum mihi tantum sumpserim ut gubernacula rei publicae prehenderem, minus putarim reprehendendum si inutiliter aliquid senatui suaserim quam si infideliter.

omnis brutus praesto res publicus qui praesto debeo is qui sum in is in quo ego sum gradus senatus populus iudicium conloco neque ille modo qui nimirum solus ab homo sum postulo fides vigilantia patria caritas is sum enim qui nemo sum qui non praesto debeo ego autem is qui sententia dico in princeps de res publicus puto etiam prudentia sum praesto neque ego cum ego tantus sumo ut gubernaculum res publicus prehendo paruus puto reprehendo si inutilis aliquis senatus suadeo quam si infidelis


quod me de Antonio consulis, quoad Bruti exitum cognorimus custodiendum puto. ex iis litteris quas mihi misisti, Dolabella Asiam vexare videtur et in ea se gerere taeterrime. compluribus autem scripsisti Dolabellam a Rhodiis esse exclusum. qui si ad Rhodum accessit, videtur mihi Asiam reliquisse. id si ita est, istic tibi censeo commorandum; sin †eam semel cepit, mihi crede, non erit id. Apr.† at in Asiam censeo persequendum. nihil mihi videris hoc tempore melius acturus.

qui ego de antonius consul quoad brutus exitus cognosco custodio puto ex is littera qui ego mitto dolabella asia vexaris video et in is sui gero taeter complures autem scribo dolabella ab rhodius sum excludo qui si ad rhodos accedo video ego asia relinquo is si ita sum istic tu censeo commoro sin is semel capio ego credo non sum is apr at in asia censeo persequor nihil ego video hic tempus bonus ago


nullas adhuc a te litteras habebamus, ne famam quidem quae declararet te cognita senatus auctoritate in Italiam adducere exercitum; quod ut faceres idque maturares magno opere desiderabat res publica. ingravescit enim in dies intestinum malum, nec extemis hostibus magis quam domesticis laboramus, qui erant omnino ab initio belli sed facilius frangebantur. erectior senatus erat non sententiis solum nostris sed etiam cohortationibus excitatus. erat in senatu satis vehemens et acer Pansa cum in ceteros huius generis tum maxime in socerum, cui consuli non animus ab initio, non fides ad extremum defuit.

nullus adhuc ab tu littera habeo ne fama quidem qui declaro tu cognosco senatus auctoritas in italia duco exercitus qui ut facio is maturaris magnus opus desidero res publicus ingravesco enim in dies intestinus malus neque extemis hostis magis quam domesticus laboro qui sum omnino ab initium bellum sed facilis frango erigo senatus sum non sententia solus noster sed etiam cohortatio excito sum in senatus satis vehemens et acer pansa cum in ceterus hic genus tum magnus in socer qui consul non animus ab initium non fides ad exter desum


bellum ad Mutinam gerebatur, nihil ut in Caesare reprehenderes, non nulla in Hirtio. huius belli fortuna ut in secundis flu/xa, ut in adversi/s bona. erat victrix res publica caesis Antoni copiis, ipso expulso. Bruti deinde ita multa peccata ut quodam modo victoria excideret e manibus. perterritos, inermis, saucios non sunt nostri duces persecuti, datumque Lepido tempus est in quo levitatem eius saepe perspectam maioribus in malis experiremur. sunt exercitus boni sed rudes Bruti et Planci, sunt fidelissima et maxima auxilia Gallorum;

bellum ad mutina gero nihil ut in caesaris reprehendo non nullus in hirtius hic bellum fortuna ut in secundus flu xa ut in adverro senatus bonus sum victrix res publicus caedo antonius copia ipse expello brutus deinde ita multus pecco ut quidam modo victoria excido e manus perterreo inermis saucius non sum noster dux persequor do lepidus tempus sum in quo levitas is saepe perspicio magnus in malus experior sum exercitus bonus sed rudo brutus et plancus sum fidelis et maximus auxilium gallus


etsi daturus eram Messalae Corvino continuo litteras, tamen veterem nostrum ad te sine litteris meis venire nolui. maximo in discrimine res publica, Brute, versatur victoresque rursus decertare cogimur. id accidit M. Lepidi scelere et amentia. quo tempore cum multa propter eam curam quam pro re publica suscepi graviter ferrem, tum nihil tuli gravius quam me non posse matris tuae precibus cedere, non sororis; nam tibi, quod mihi plurimi est, facile me satis facturum arbitrabar. nullo enim modo poterat causa Lepidi distingui ab Antonio omniumque iudicio etiam durior erat quod, cum honoribus amplissimis a senatu esset Lepidus ornatus tum etiam paucis ante diebus praeclaras litteras ad senatum misisset, repente non solum recepit reliquias hostium sed bellum acerrime terra marique gerit; cuius exitus qui futurus sit incertum est. ita cum rogamur ut misericordiam liberis eius impertiamus, nihil adfertur quo minus summa supplicia, si (quod Iuppiter omen avertat!) pater puerorum vicerit, subeunda nobis sint.

etsi do sum messalla corvinus continuo littera tamen vetus nos ad tu sine littera meus venio nolo maximus in discrimen res publicus brutus verso victor rursus decertaris cogo is accido m lepidus scelus et amentia quo tempus cum multus propter is cura quam pro res publicus suscipio gravis fero tum nihil fero gravis quam ego non possum mater tuus prex cedo non soror nam tu qui ego plurimus sum facilis ego satis facio arbitror nullus enim modo possum causa lepidus distinguo ab antonius omne iudicium etiam durus sum qui cum honor amplus ab senatus sum lepidus orno tum etiam paucus ante dies praeclarus littera ad senatus mitto repens non solus recipio reliquiae hostis sed bellum acer terra mare gero qui exitus qui sum sum incertus sum ita cum rogo ut misericordia liber is impertio nihil affero quo paruus summus supplicium si qui iuppiter omen averto pater puer vinco subeo nos sum


Cum saepe te litteris hortatus essem ut quam primum rei publicae subvenires in Italiamque exercitum adduceres neque id arbitrarer dubitare tuos necessarios, rogatus sum a prudentissima et diligentissima femina, matre tua, cuius omnes curae ad te referuntur et in te consumuntur ut venirem ad se a. d. VIII Kal. Sextilis. quod ego, ut debui, sine mora feci. Cum autem venissem, Casca aderat et Labeo et Scaptius. at illa rettulit quaesivitque quidnam mihi videretur, arcesseremusne te atque id tibi conducere putaremus an tardare et commorari te melius esset.

cos saepe tu littera hortor sum ut quam primus res publicus subvenio in italia exercitus adduco neque is arbitror dubitaris tuus necessarius rogo sum ab prudens et diligens femina mater tuus qui omnis cura ad tu refero et in tu consumo ut venio ad sui ab d viii kal sextilis qui ego ut debeo sine mora facio cos autem venio cascus adsum et labeo et scaptius at ille refero quaero quisnam ego video arcesseremusne tu atque is tu conduco puto an tardaris et commoraris tu bonus sum


vellem mihi scripsisses quae condiciones essent Atticae nostrae; potuissem aliquid tibi de meo sensu perscribere. valetudinem Porciae meae tibi curae esse non miror. denique quod petis faciam libenter; nam etiam sorores me rogant. et hominem noro et quid sibi voluerit.

volo ego scribo qui condicio sum attica noster possum aliquis tu de meus sentio perscribo valetudo porcia meus tu cura sum non miro denique qui peto facio libet nam etiam soror ego rogo et homo noro et quis sui volo


particulam litterularum tuarum, quas misisti Octavio, legi missam ab Attico mihi. studium tuum curaque de salute mea nulla me nova voluptate adfecit. non solum enim usitatum sed etiam cotidianum est aliquid audire de te, quod pro nostra dignitate fideliter atque honorifice dixeris aut feceris. at dolore quantum maximum capere animo possum eadem illa pars epistulae scripta ad Octavium de nobis adfecit. sic enim illi gratias agis de re publica, tam suppliciter ac demisse—quid scribam? pudet condicionis ac fortunae sed tamen scribendum est: commendas nostram salutem illi, quae morte qua non perniciosior? ut prorsus prae te feras non sublatam dominationem sed dominum commutatum esse. verba tua recognosce et aude negare servientis adversus regem istas esse preces. Vnum ais esse quod ab eo postuletur et exspectetur, ut eos civis de quibus viri boni populusque Romanus bene existimet salvos velit. quid si nolit? non erimus? atqui non esse quam esse per illum praestat.

particula litterularis tuus qui mitto octavius lego mitto ab atticus ego studium tuus curo de salus meus nullus ego novo voluptas afficio non solus enim usitas sed etiam cottidianus sum aliquis audio de tu qui pro noster dignitas fidelis atque honorificus dico aut facio at dolor quantus magnus capio animus possum idem ille pars epistula scribo ad octavius de nos afficio sic enim ille gratia ago de res publicus tam supplex atque demitto quis scribo pudeo condicio atque fortuna sed tamen scribo sum commendo noster salus ille qui mors qui non perniciosus ut prorsus prae tu ferus non suffero dominatio sed dominus commutas sum verbum tuus recognosco et audeo nego servio adverro rex iste sum prex vnus aio sum qui ab is postulo et exspecto ut is civis de qui vir bonus populus romanus bene existimo salvus volo quis si nolo non sum atqui non sum quam sum per ille praesto


noli exspectare dum tibi gratias agam. iam pridem hoc ex nostra necessitudine quae ad summam benevolentiam pervenit sublatum esse debet. filius tuus a me abest; in Macedonia congrediemur. iussus est enim Ambracia ducere equites per Thessaliam. scripsi ad eum ut mihi Heracleam occurreret. Cum eum videro, quoniam nobis permittis, communiter constituemus de reditu eius ad petitionem aut commendationem honoris.

nolo exspectaris dum tu gratia ago iam pridem hic ex noster necessitudo qui ad summa benevolentia pervenio tollo sum debeo filius tuus ab ego absum in macedonius congredior iubeo sum enim ambracius duco eques per thessalia scribo ad is ut ego heraclea occurro cos is video quoniam nos permitto communis constituo de reditus is ad petitio aut commendatio honor


quanta sim laetitia adfectus cognitis rebus Bruti nostri et consulum facilius est tibi existimare quam mihi scribere. Cum alia laudo et gaudeo accidisse, tum quod Bruti eruptio non solum ipsi salutaris fuit sed etiam maximo ad victoriam adiumento.

quantus sum laetitia affectus cognosco res brutus noster et consul facilis sum tu existimaris quam ego scribo cos alius laudo et gaudeo accido tum qui brutus eruptio non solus ipse salutaris sum sed etiam maximus ad victoria adjumentum


spes libertatis nusquam nisi in vestrorum castrorum principiis est. firmos omnino et duces habemus ab occidente et exercitus. hoc adulescentis praesidium equidem adhuc firmum esse confido, sed ita multi labefactant ut ne moveatur interdum extimescam. habes totum rei publicae statum, qui quidem tum erat, cum has litteras dabam. velim deinceps meliora sint. sin aliter fuerit, (quod di omen avertant!) rei publicae vicem dolebo quae immortalis esse debebat; mihi quidem quantulum reliqui est?

spes libertas nusquam nisi in vester castrum principia sum firmus omnino et dux habeo ab occaedes et exercitus hic adulescens praesidium equidem adhuc firmum sum confido sed ita multus labefacto ut ne moveo interdum extimesco habeo totus res publicus status qui quidem tum sum cum hic littera do volo deinceps bonus sum sin aliter sum qui deus omen averto res publicus vicis doleo qui immortal sum debeo ego quidem quantulis reliquus sum


veteris Antisti talis animus est in rem publicam ut non dubitem quin et in Caesare et in Antonio se praestaturus fuerit acerrimum propugnatorem communis libertatis, si occasioni potuisset occurrere. nam qui in Achaia congressus cum Dolabella milites atque equites habente quodvis adire periculum ex insidiis paratissimi ad omnia latronis maluerit quam videri aut coactus esse pecuniam dare aut libenter dedisse homini nequissimo atque improbissimo, is nobis ultro et pollicitus est et dedit HS xx ex sua pecunia et, quod multo carius est, se ipsum obtulit et coniunxit.

veto antistius talis animus sum in res publicus ut non dubito quin et in caesaris et in antonius sui praesto sum acer propugnator communis libertas si occasio possum occurro nam qui in achaia congredior cum dolabella miles atque eques habeo quivis adeo periculum ex insidiae paro ad omnis latro malo quam video aut cogo sum pecunia do aut libet do homo nequissimo atque improbus is nos ultro et polliceor sum et do sestertius xx ex suus pecunia et qui multus carus sum sui ipse offero et conjungo


Cum has ad te scriberem litteras, a Satrio, legato C. Treboni, reddita est epistula mihi a Tillio et Deiotaro Dolabellam caesum fugatumque esse. Graecam epistulam tibi misi Cicereii cuiusdam ad Satrium missam.

cos hic ad tu scribo littera ab satrio legatus que trebonius reddo sum epistula ego ab tillius et deiotarus dolabella caedo fugo sum graece epistula tu mitto cicereii quidam ad satrium mitto


ecce tibi Idib. April. advolat mane Celer Pilius, qui vir, di boni, quam gravis, quam constans, quam bonarum in re publica partium! hic epistulas adfert duas, unam tuo nomine, alteram Antoni; dat Servilio tribuno plebis, ille Cornuto. recitantur in senatu. ANTONIVS PROCOS. Magna admiratio, ut si esset recitatum DOLABELLA IMPERATOR; a quo quidem venerant tabellarii, sed nemo Pili similis qui proferre litteras auderet aut magistratibus reddere. tuae recitantur breves illae quidem sed in Antonium admodum lenes. vehementer admiratus senatus. mihi autem non erat explicatum quid agerem. falsas dicerem? quid si tu eas adprobasses?

ecce tu idib april advolo mane celer pilius qui vir deus bonus quam gravis quam consto quam bonus in res publicus pars hic epistula affero duo unus tuus nomen alter antonius do servilius tribunus plebs ille cornutus recito in senatus antonivs procus magnus admiratio ut si sum recitas dolabella imperator ab quo quidem venio tabellarius sed nemo pilis similis qui profero littera audeo aut magistratus reddo tuus recito brevis ille quidem sed in antonius admodum lenis vehemens admiror senatus ego autem non sum explicatus quis ago fallo dico quis si tu is adprobasses


quae litterae tuo nomine recitatae sint id. April. in senatu eodemque tempore Antoni credo ad te scripsisse tuos; quorum ego nemini concedo. sed nihil necesse erat eadem omnis, illud necesse me ad te scribere quid sentirem tota de constitutione huius belli et quo iudicio essem quaque sententia. voluntas mea, Brute, de summa re publica semper eadem fuit quae tua, ratio quibusdam in rebus (non enim omnibus) paulo fortasse vehementior. scis mihi semper placuisse non rege solum sed regno liberari rem publicam; tu lenius immortali omnino cum tua laude; sed quid melius fuerit magno dolore sensimus, magno periculo sentimus. recenti illo tempore tu omnia ad pacem quae oratione confici non poterat, ego omnia ad libertatem quae sine pace nulla est. pacem ipsam bello atque armis effici posse arbitrabar. studia non deerant arma poscentium; quorum repressimus impetum ardoremque restinximus.

qui littera tuus nomen recito sum is april in senatus idem tempus antonius credo ad tu scribo tuus qui ego nemo concedo sed nihil necesse sum idem omnis ille necesse ego ad tu scribo quis sentio totus de constitutio hic bellum et quo iudicium sum quisque sententia voluntas meus brutus de summus res publicus semper idem sum qui tuus ratio quidam in res non enim omnis paulus fortasse vehemens scio ego semper placeo non rex solus sed regnum liberaris res publicus tu lenis immortal omnino cum tuus laus sed quis bonus sum magnus dolor sentio magnus periculum sentio recens ille tempus tu omnis ad pax qui oratio conficio non possum ego omnis ad libertas qui sine pax nullus sum pax ipse bellum atque arma efficio possum arbitror studium non desum arma posco qui reprimo impetus ardor restinguo


scribere multa ad te neque possum prae sollicitudine ac stomacho neque debeo. nam si in tanta re tamque necessaria verbis mihi opus est ad te excitandum et confirmandum, nulla spes est facturum te quod volo et quod oportet. qua re noli exspectare longas preces; intuere me ipsum qui hoc a te, vel a Cicerone, coniunctissimo homine, privatim vel a consulari tali viro remota necessitudine privata, debeo impetrare. quid sis facturus velim mihi quam primum rescribas. Kal. Quintilibus ex castris.

scribo multus ad tu neque possum prae sollicitudo atque stomachus neque debeo nam si in tantus res tam necessarius verbum ego opus sum ad tu excito et confirmo nullus spes sum facio tu qui volo et qui oportet qui res nolo exspectaris longus prex intueor ego ipse qui hic ab tu vel ab cicero conjungo homo privatim vel ab consularis talis vir remoueo necessitudo privo debeo impetro quis sum facio volo ego quam primus rescribo kal quintilis ex castrum


sed Caesarem meis consiliis adhuc gubernatum, praeclara ipsum indole admirabilique constantia, improbissimis litteris quidam fallacibusque interpretibus ac nuntiis impulerunt in spem certissimam consulatus. quod simul atque sensi, neque ego illum absentem litteris monere destiti nec accusare praesentis eius necessarios qui eius cupiditati suffragari videbantur, nec in senatu sceleratissimorum consiliorum fontis aperire dubitavi. nec vero ulla in re memini aut senatum meliorem aut magistratus; numquam enim in honore extraordinario potentis hominis vel potentissimi potius (quando quidem potentia iam in vi posita est et armis) accidit ut nemo tribunus plebis, nemo alio magistratu, nemo privatus auctor exsisteret. sed in hac constantia atque virtute erat tamen sollicita civitas. inludimur enim, Brute, tum militum deliciis, tum imperatoris insolentia. tantum quisque se in re publica posse postulat quantum habet virium; non ratio, non modus, non lex, non mos, non officium valet, non iudicium non existimatio civium, non posteritatis verecundia.

sed caesaris meus consilium adhuc guberno praeclarus ipse indoles admirabilis constantia improbus littera quidam fallax interpres atque nuntius impello in spes certus consulatus qui simul atque sentio neque ego ille absum littera moneo desisto neque accuso praesum is necessarius qui is cupiditas suffragaris video neque in senatus scelero consilium fons aperio dubito neque verus ullus in res memini aut senatus bonus aut magistratus numquam enim in honor extraordinarius possum homo vel potens potis quando quidem potentia iam in vis pono sum et arma accido ut nemo tribunus plebs nemo alius magistratus nemo privo auctor exsisto sed in hic constantia atque virtus sum tamen sollicito civitas inludimur enim brutus tum miles deliciae tum imperator insolentia tantus quisque sui in res publicus possum postulo quantus habeo vis non ratio non modus non lex non mos non officium valeo non iudicium non existimatio civis non posteritas verecundia


nihil iam neque opinantibus aut patientibus nobis adversi evenire potest in quo non cum omnium culpa tum praecipue tua futura sit, cuius tantam auctoritatem senatus ac populus Romanus non solum esse patitur sed etiam cupit quanta maxima in libera civitate unius esse potest; quam tu non solum bene sentiendo sed etiam prudenter tueri debes. prudentia porro, quae tibi superest, nulla abs te desideratur nisi modus in tribuendis honoribus. Alia omnia sic adsunt ut eum quolibet antiquorum comparari possint tuae virtutes; unum hoc a grato animo liberalique profectum cautiorem ac moderatiorem liberalitatem desiderat. nihil enim senatus cuiquam dare debet quod male cogitantibus exemplo aut praesidio sit. itaque timeo de consulatu ne Caesar tuus altius se ascendisse putet decretis tuis quam inde, si consul factus sit, sit descensurus.

nihil iam neque opinor aut patior nos adverro evenio possum in quo non cum omnis culpa tum praecipuus tuus sum sum qui tantus auctoritas senatus atque populus romanus non solus sum patior sed etiam cupio quantus maximus in liber civitas unus sum possum quam tu non solus bene sentio sed etiam prudens tueor debeo prudentia porro qui tu supersum nullus abs tu desidero nisi modus in tribuo honor alius omnis sic adsum ut is quilibet antiquus compararis possum tuus virtus unus hic ab gratus animus liberalis proficiscor caveo atque moderatus liberalitas desidero nihil enim senatus quisquam do debeo qui malus cogito exemplum aut praesidium sum itaque timeo de consulatus ne caesar tuus altus sui ascendisse puto decretum tuus quam inde si consul facio sum sum descensurus


legi orationes duas tuas, quarum altera Kal. Ian. usus es, altera de litteris meis, quae habita est abs te contra Calenum. nunc scilicet hoc exspectas dum eas laudem. nescio animi an ingeni tui maior in his libellis laus contineatur; iam concedo ut vel Philippici vocentur, quod tu quadam epistula iocans scripsisti.

lego oratio duo tuus qui alter kal ian utor sum alter de littera meus qui habeo sum abs tu contra calenus nunc scilicet hic exspecto dum is laus nescio animus an ingenium tuus magnus in hic libellus laus contineo iam concedo ut vel philippicus voco qui tu quidam epistula iocor scribo


de Domitio et Apuleio quid attinet me scribere, cum ipsi per se tibi commendatissimi sint? Apuleium vero tu tua auctoritate sustinere debes. sed Apuleius in sua epistula celebrabitur. Bibulum noli dimittere e sinu tuo, tantum iam virum ex quanto, crede mihi, potest evadere qui vestris paucorum respondeat laudibus.

de domitius et appuleius quis attineo ego scribo cum ipse per sui tu commendo sum appuleius verus tu tuus auctoritas sustineo debeo sed appuleius in suus epistula celebro bibulis nolo dimitto e sinus tuus tantus iam vir ex quantus credo ego possum evado qui vester paucus respondeo laus


quod scribis de seditione quae facta est in legione quarta decima fraude C. Antoni (in bonam partem accipies), magis mihi probatur militum severitas quam tua. ** *

qui scribo de seditio qui facio sum in legio quartus decimus fraus que antonius in bonus pars accipio magis ego probo miles severitas quam tuus


quid ego autem secutus hoc bello sim in sententiis dicendis aperire non ahenum puto. post interitum Caesaris et vestras memorabilis Idus Mart., Brute, quid ego praetermissum a vobis quantamque impendere rei publicae tempestatem dixerim non es oblitus. Magna pestis erat depulsa per vos, magna populi Romani macula deleta, vobis vero parta divina gloria, sed instrumentum regni delatum ad Lepidum et Antonium; quorum alter inconstantior, alter impurior, uterque pacem metuens, immicus otio. his ardentibus perturbandae rei publicae cupiditate quod opponi posset praesidium non habebamus; erexerat enim se civitas in retinenda libertate consentiens,

quis ego autem sequor hic bellum sum in sententia dico aperio non aenus puto post interitus caesar et vester memorabilis idus mart brutus quis ego praetermitto ab tu quantus impendeo res publicus tempestas dico non sum obliuiscor magnus pestis sum depello per tu magnus populus romanus macula deleo tu verus pario divino gloria sed instrumentum regnum defero ad lepidus et antonius qui alter inconsto alter impurus uterque pax metuo immicus otium hic ardeo perturbo res publicus cupiditas qui oppono possum praesidium non habeo erigo enim sui civitas in retineo libertas consentio


ista vero imbecillitas et desperatio, cuius culpa non magis in te residet quam in omnibus aliis, et Caesarem in cupiditatem regni impulit et Antonio post interitum illius persuasit ut interfecti locum occupare conaretur et nunc puerum istum extulit, ut tu iudicares precibus esse impetrandam salutem talibus viris misericordiaque unius vix etiam nunc viri tutos fore nos, haud ulla alia re. quod si Romanos nos esse meminissemus, non audacius dominari cuperent postremi homines quam id nos prohiberemus, neque magis inritatus esset Antonius regno Caesaris quam ob eiusdem mortem deterritus.

iste verus imbecillitas et desperatio qui culpa non magis in tu resideo quam in omnis alius et caesaris in cupiditas regnum impello et antonius post interitus ille persuadeo ut interfacio locus occuparis conor et nunc puer iste effero ut tu iudicaris prex sum impetro salus talis vis misericordia unus vix etiam nunc vir tueor sum nos haud ullus alius res qui si romanus nos sum memini non audax dominaris cupio posterus homo quam is nos prohibeo neque magis irrito sum antonius regnum caesar quam ob idem mors deterreo


sororis tuae filiis quam diligenter consulam spero te ex matris et ex sororis litteris cogniturum. qua in causa maiorem habeo rationem tuae voluntatis quae mihi carissima est quam, ut quibusdam videor, constantiae meae. sed ego nulla in re malo quam in te amando constans et esse et videri.

soror tuus filius quam diligenter consulo spero tu ex mater et ex soror littera cognosco qui in causa magnus habeo ratio tuus voluntas qui ego carus sum quam ut quidam video constantia meus sed ego nullus in res malus quam in tu amo consto et sum et video


Acta quae sint quaeque agantur scio perscribi ad te diligenter; ex me autem illud est quod te velim habere cognitum, meum quidem animum in acie esse neque respectum ullum quaerere nisi me utilitas civitatis forte converterit; maioris autem partis animi te Cassiumque respiciunt. quam ob rem ita te para, Brute, ut intellegas aut, si hoc tempore bene res gesta sit, tibi meliorem rem publicam esse faciendam aut, si quid offensum sit, per te esse eandem reciperandam.

acte qui sum quisque ago scio perscribo ad tu diligenter ex ego autem ille sum qui tu volo habeo cognosco meus quidem animus in acies sum neque respicio ullus quaero nisi ego utilitas civitas fors converto magnus autem pars animus tu casseius respicio quam ob res ita tu paro brutus ut intellego aut si hic tempus bene res gero sum tu bonus res publicus sum facio aut si quis offendo sum per tu sum idem recipero


tu quidem consularis et tantorum scelerum vindex, quibus oppressis vereor ne in breve tempus dilata sit abs te pernicies, qui potes intueri quae gesseris, simul et ista vel probare vel ita demisse ac facile pati ut probantis speciem habeas? quod autem tibi cum Antonio privatim odium? nempe quia postulabat haec, salutem ab se peti, precariam nos incolumitatem habere a quibus ipse libertatem accepisset, esse arbitrium suum de re publica, quaerenda esse arma putasti quibus dominari prohiberetur, scilicet ut illo prohibito rogaremus alterum qui se in eius locum reponi pateretur, an ut esset sui iuris ac mancipi res publica? nisi forte non de servitute sed de condicione serviendi recusatum est a nobis. atqui non solum bono domino potuimus Antonio tolerare nostram fortunam sed etiam beneficiis atque honoribus ut participes frui quantis vellemus. quid enim negaret iis quorum patientiam videret maximum dominationis suae praesidium esse? sed nihil tanti fuit quo venderemus fidem nostram et libertatem.

tu quidem consularis et tantor scelus vindex qui opprimo vereor ne in brevis tempus differo sum abs tu pernicies qui possum intueor qui gero simul et iste vel probaris vel ita demitto atque facilis patior ut probo species habeo qui autem tu cum antonius privatim odium nempe quia postulo hic salus ab sui peto precarius nos incolumitas habeo ab qui ipse libertas accipio sum arbitrium suus de res publicus quaero sum arma puto qui dominaris prohibeo scilicet ut ille prohibeo rogo alter qui sui in is locus repono pateo an ut sum suus ius atque mancipium res publicus nisi fors non de servitus sed de condicio servio recuso sum ab nos atqui non solus bonus dominus possum antonius tolero noster fortuna sed etiam beneficium atque honor ut particeps fruor quantus volo quis enim nego is qui patientia video magnus dominatio suus praesidium sum sed nihil tantus sum quo vendo fides noster et libertas


scriberem plura nisi ad te haec ipsa nimis multa essent. nos te tuumque exercitum exspectamus; sine quo, ut reliqua ex sententia succedant, vix satis liberi videmur fore. de tota re publica plura scribam et fortasse iam certiora iis litteris quas veteri nostro cogitabam dare.

scribo multus nisi ad tu hic ipse nimis multus sum nos tu tuus exercitus exspecto sine quo ut reliquus ex sententia succedo vix satis liber video sum de totus res publicus multus scribo et fortasse iam certus is littera qui vetus noster cogito do


sed redeo ad Ciceronem. quid inter Salvidienum et eum interest? quid autem amplius ille decerneret? timet, inquis, etiam nunc reliquias belli civilis. quisquam ergo ita timet profligatum ut neque potentiam eius qui exercitum victorem habeat neque temeritatem pueri putet extimescendam esse? an hoc ipsum ea re facit, quod illi propter amplitudinem omnia iam ultroque deferenda putat? 0 magnam stultitiam timoris, id ipsum quod verearis ita cavere ut, cum vitare fortasse potueris, ultro arcessas et attrahas. nimium timemus mortem et exsilium et paupertatem. haec nimirum videntur Ciceroni ultima esse in malis et, dum habeat a quibus impetret quae velit et a quibus colatur ac laudetur, servitutem, honorificam modo, non aspernatur, si quicquam in extrema ac miserrima contumelia potest honorificum esse.

sed redeo ad cicero quis inter salvidienum et is intersum quis autem amplus ille decerno timeo inquam etiam nunc reliquiae bellum civilis quisquam ergo ita timeo profligo ut neque potentia is qui exercitus victor habeo neque temeritas puer puto extimesco sum an hic ipse is res facio qui ille propter amplitudo omnis iam ulter defero puto magnus stultitia timor is ipse qui verearis ita caveo ut cum vitaris fortasse possum ultro arcesso et attraho nimium timeo mors et exsilium et paupertas hic nimirum video cicero ulter sum in malus et dum habeo ab qui impetro qui volo et ab qui colo atque laudo servitus honorificus modo non aspernor si quisquam in exter atque miser contumelia possum honorificus sum


scripta et obsignata iam epistula litterae mihi redditae sunt a te plenae rerum novarum, maximeque mirabile Dolabellam quinque cohortis misisse in Chersonesum. adeone copiis abundat ut is qui ex Asia fugere dicebatur Europam appetere conetur? quinque autem cohortibus quidnam se facturum arbitratus est, cum tu †eo† quinque legiones, optimum equitatum, maxima auxilia haberes? quas quidem cohortis spero iam tuas esse, quoniam latro ille tam fuit demens.

scribo et obsigno iam epistula littera ego reddo sum ab tu plenus res novaris magnus mirabilis dolabella quinque cohors mitto in cherronesus adeo copia abundo ut is qui ex asia fugio dico europa appeto conor quinque autem cohors quisnam sui facio arbitror sum cum tu is quinque legio bonus equitas maximus auxilium habeo qui quidem cohors spero iam tuus sum quoniam latro ille tam sum demens


maximo autem, cum haec scribebam, adficiebar dolore quod, cum me pro adulescentulo ac paene puero res publica accepisset vadem, vix videbar quod promiseram praestare posse. est autem gravior et difficilior animi et sententiae maximis praesertim in rebus pro altero quam pecuniae obligatio. haec enim solvi potest et est rei familiaris iactura tolerabilis; rei publicae quod spoponderis, quem ad modum solvas, nisi is dependi facile patitur pro quo spoponderis?

maximus autem cum hic scribo afficio dolor qui cum ego pro adulescentulus atque paene puer res publicus accipio vado vix video qui promitto praesto possum sum autem gravis et difficilis animus et sententia magnus praesertim in res pro alter quam pecunia obligatio hic enim solvo possum et sum res familiaris iactura tolerabilis res publicus qui spoponderis qui ad modus solvo nisi is dependo facilis patior pro quo spoponderis


Litteras tuas valde exspecto, quas scripsisti post nuntios nostrarum rerum et de morte Treboni. non enim dubito quin mihi consilium tuum explices. indigno scelere et civem optimum amisimus et provinciae possessione pulsi sumus, quam reciperari facile est neque minus turpe aut flagitiosum erit post reciperari.

litterae tuus validus exspecto qui scribo post nuntius nostraris res et de mors trebonius non enim dubito quin ego consilium tuus explico indignus scelus et civis bonus amitto et provincia possessio pello sum quam reciperaris facilis sum neque paruus turpis aut flagitiosus sum post reciperaris


tibi Glycona, medicum Pansae, qui sororem Achilleos nostri in matrimonio habet, diligentissime commendo. audimus eum venisse in suspicionem Torquato de morte Pansae custodirique ut parricidam. nihil minus credendum est; quis enim maiorem calamitatem morte Pansae accepit? praeterea est modestus homo et frugi quem ne utilitas quidem videatur impulsura fuisse ad facinus. rogo te et quidem valde rogo (nam Achilleus noster non minus quam aequum est laborat) eripias eum ex custodia conservesque. hoc ego ad meum officium privatarum rerum aeque atque ullam aliam rem pertinere arbitror.

tu glycona medicus pansa qui soror achilleus noster in matrimonium habeo diligens commendo audio is venio in suspicio torquatus de mors pansa custodio ut parricida nihil paruus credo sum quis enim magnus calamitas mors pansa accipio praeterea sum modestus homo et frugi qui ne utilitas quidem video impello sum ad facinus rogo tu et quidem validus rogo nam achilleus noster non paruus quam aequus sum laboro eripio is ex custodia conservo hic ego ad meus officium privataris res aequus atque ullus alius res pertineo arbitror


quod scribis te ad Tertiam sororem et matrem scripsisse ut ne prius ederent ea quae gesta a Cassio essent quam mihi visum esset, video te veritum esse, id quod verendum fuit, ne animi partium Caesaris, quo modo etiam nunc partes appellantur, vehementer commoverentur. sed ante quam tuas litteras accepimus, audita res erat et pervulgata; tui etiam tabellarii ad multos familiaris tuos litteras attulerant. qua re neque supprimenda res erat, praesertim cum id fieri non posset, neque, si posset, non divulgandam potius quam occultandam putaremus.

qui scribo tu ad tertia soror et mater scribo ut ne prior edo is qui gero ab casseius sum quam ego video sum video tu vereor sum is qui vereor sum ne animus pars caesar quo modo etiam nunc pars appello vehemens commoveo sed ante quam tuus littera accipio audio res sum et pervulgo tuus etiam tabellarius ad multus familiaris tuus littera affero qui res neque supprimo res sum praesertim cum is fio non possum neque si possum non divulgo potis quam occulto puto