huic persuadere cupimus, ut imperator in castris remaneret remque publicam defenderet. statuit id sibi * *, quoniam exercitum dimisisset. statim vero rediturum ad nos confirmavit legatione suscepta, nisi praetorum comitia habituri essent consules. nam illi ita sentienti de re publica magno opere auctor fui ne differret tempus petitionis suae. cuius factum omnibus gratum esse debet qui modo iudicarint hunc exercitum esse utilem rei publicae, tibi tanto gratius quanto maiore et animo gloriaque libertatem nostram defendis et dignitate, si contigerit nostris consiliis exitus quem optamus, perfuncturus es. ego etiam, mi Cicero, proprie familiariterque te rogo ut veterem ames velisque esse quam amplissimum; qui etsi nulla re deterreri a proposito potest, tamen excitari tuis laudibus indulgentiaque potent quo magis amplexetur ac tueatur iudicium suum. id mihi gratissimum erit.

hic persuadeo cupio ut imperator in castrum remaneo res publicus defendo statuo is sui quoniam exercitus dimitto statim verus redeo ad nos confirmo legatio suscipio nisi praetor comitium habeo sum consul nam ille ita sentio de res publicus magnus opus auctor sum ne differo tempus petitio suus qui facio omnis gratus sum debeo qui modo judico hic exercitus sum utilis res publicus tu tantus gratus quantus magnus et animus glorior libertas noster defendo et dignitas si contingo noster consilium exitus qui opto perfungor sum ego etiam ego cicero proprius familiaris tu rogo ut vetus amo volo sum quam amplus qui etsi nullus res deterreo ab propono possum tamen excito tuus laus indulgeo poto quo magis amplexor atque tueor iudicium suus is ego gratus sum


sed haec te malo ab aliis. me velim de tuis rebus consiliisque facias diligentissime certiorem illudque consideres ne tua liberalitas dissolutior videatur. sic sentit senatus, sic populus Romanus, nullos umquam hostis digniores omni supplicio fuisse quam eos civis qui hoc bello contra patriam arma ceperunt; quos quidem ego omnibus sententiis ulciscor et persequor: omnibus bonis approbantibus. tu quid de hac re sentias, tui iudici est; ego sic sentio trium fratrum unam et eandem esse causam.

sed hic tu malus ab alius ego volo de tuus res consilium facio diligens certus ille considero ne tuus liberalitas dissolvo video sic sentio senatus sic populus romanus nullus umquam hostis dignus omnis supplicium sum quam is civis qui hic bellum contra patria arma capio qui quidem ego omnis sententia ulciscor et persequor omnis bonus approbo tu quis de hic res sentio tuus judicium sum ego sic sentio tres frater unus et idem sum causa


Datis mane a. d. in id. April. Scaptio litteris eodem die tuas accepi Kal. April. Dyrrhachio datas vesperi. itaque mane prid. Id. Apr., cum a Scaptio certior factus essem non esse eos profectos quibus pridie dederam et statim ire, hoc paululum exaravi ipsa in turba matutinae salutationis.

do mane ab d in is april scaptius littera idem dies tuus accipio kal april dyrrhachio do vesperus itaque mane prid is apr cum ab scaptius certus facio sum non sum is proficio qui pridie do et statim eo hic paululum exaro ipse in turba matutinus salutatio


quod scribis mihi trium Antoniorum unam atque eandem causam esse, quid ego sentiam mei iudici esse: statuo nihil nisi hoc, senatus aut populi Romani iudicium esse de iis civibus qui pugnantes non interierint. at hoc ipsum inquies inique facis qui hostilis animi in rem publicam homines civis appelles. immo iustissime. quod enim nondum senatus censuit nec populus Romanus iussit, id adroganter non praeiudico neque revoco ad arbitrium meum. illud quidem non muto, quod ei quem me occidere res non coegit neque crudeliter quicquam eripui neque dissolute quicquam remisi habuique in mea potestate quoad bellum fuit. multo equidem honestius iudico magisque quod concedere possit res publica miscrorum fortunam non inscctari quam infinite tribucre potentibus quac cupiditatem et adrogantiam incendere possint.

qui scribo ego tres antonius unus atque idem causa sum quis ego sentio meus judicium sum statuo nihil nisi hic senatus aut populus romanus iudicium sum de is civis qui pugno non intereo at hic ipse inquam iniquus facio qui hostilis animus in res publicus homo civis appello immo justus qui enim nondum senatus censeo neque populus romanus iubeo is arroganter non praejudico neque revoco ad arbitrium meus ille quidem non muto qui is qui ego occaedes res non cogo neque crudeliter quisquam eripio neque dissolvo quisquam remitto habeo in meus potestas quoad bellum sum multus equidem honestus judico magus qui concedo possum res publicus miscrorum fortuna non inscctaris quam infinitus tribucre possum quac cupiditas et arrogantia incendo possum


hic ipse puer quem Caesaris nomen incitare videtur in Caesaris interfectores, quanti aestimet, si sit commercio locus, posse nobis auctoribus tantum quantum profecto potent, quoniam vivere et pecunias habere et dici consulares volumus! ceterum ne nequiquam perierit ille cuius interitu quid gavisi sumus, si mortuo nihilo minus servituri eramus, nulla cura adhibetur? sed mihi prius omnia di deaeque eripuerint quam illud iudicium, quo non modo heredi eius quem occidi non concesserim quod in illo non tuli, sed ne patri quidem meo, si revivescat, ut patiente me plus legibus ac senatu possit. an hoc tibi persuasum est, fore ceteros ab eo liberos quo invito nobis in ista civitate locus non sit? qui porro id quod petis fleri potest ut impetres? rogas enim velit nos salvos esse. videmur ergo tibi salutem accepturi cum vitam acceperimus? quam, nisi prius dimittimus dignitatem et libertatem, qui possumus accipere?

hic ipse puer qui caesar nomen incitaris video in caesar interfector quantus aestimo si sum commercium locus possum nos auctor tantus quantus profecto poto quoniam vivo et pecunia habeo et dico consularis volo ceterum ne nequiquam pereo ille qui interitus quis gaudeo sum si mortuus nihilum paruus servio sum nullus cura adhibeo sed ego prior omnis deus defervesco eripio quam ille iudicium quo non modo heres is qui occido non concedo qui in ille non fero sed ne pater quidem meus si revivesco ut patior ego multus lex atque senatus possum an hic tu persuadeo sum sum ceterus ab is liber quo invito nos in iste civitas locus non sum qui porro is qui peto fleo possum ut impetro rogo enim volo nos salvus sum video ergo tu salus accipio cum vita accipio quam nisi prior dimitto dignitas et libertas qui possum accipio


ego hic cum homine furioso satis habeo negoti, Servilio; quem tuli diutius quam dignitas mea patiebatur, sed tuli rei publicae causa, ne darem perditis civibus hominem parum sanum illum quidem sed tamen nobilem quo concurrerent, quod faciunt nihilo minus; sed eum alienandum a re publica non putabam. finem feci eius ferendi. coeperat enim esse tanta insolentia ut neminem liberum duceret. in Planci vero causa exarsit incredibili dolore mecumque per biduum ita contendit et a me ita fractus est ut eum in perpetuum modestiorem sperem fore. atque in hac contentione ipsa, cum maxime res ageretur, a. d. v Idus Aprilis litterae mihi in senatu redditae sunt a Lentulo nostro de Cassio, de legionibus, de Syria. quas statim cum recitavissem, cecidit Servilius, complures praeterea; sunt enim insignes aliquot qui improbissime sentiunt. sed acerbissime tulit Servilius adsensum esse mihi de Planco. Magnum illud monstrum in re publica est, sed quo * * *.

ego hic cum homo furiosus satis habeo negotium servilius qui fero diu quam dignitas meus patior sed fero res publicus causa ne do perdo civis homo parum sanus ille quidem sed tamen nobilis quo concurro qui facio nihilum paruus sed is alieno ab res publicus non puto finis facio is fero coepio enim sum tantus insolentia ut nemo liber duco in plancus verus causa exardeo incredibilis dolor ego per biduus ita contendo et ab ego ita frango sum ut is in perpetuus modestus spero sum atque in hic contentio ipse cum magnus res ago ab d v idus aprilis littera ego in senatus reddo sum ab lentulus noster de casseius de legio de syria qui statim cum recito cado servilis complures praeterea sum enim insignis aliquot qui improbus sentio sed acerbus fero servilis assensus sum ego de plancus magnus ille monstrum in res publicus sum sed quo


L. Bibulus quam carus mihi esse debeat, nemo melius iudicare potest quam tu cuius tantae pro re publica contentiones sollicitudinesque fuerunt. itaque vel ipsius virtus vel nostra necessitudo debet conciliare te illi. quo minus multa mihi scribenda esse arbitror. voluntas enim te movere debet nostra, si modo iusta est aut pro officio necessario suscipitur. is Pansae locum petere constituit. eam nominationem a te petimus. neque coniunctiori dare beneficium quam nos tibi sumus neque digniorem nominare potes quam Bibulum.

l bibulus quam carus ego sum debeo nemo bonus iudicaris possum quam tu qui tantus pro res publicus contentio sollicitudo sum itaque vel ipse virtus vel noster necessitudo debeo conciliaris tu ille quo paruus multus ego scribo sum arbitror voluntas enim tu moveo debeo noster si modo iustus sum aut pro officium necessarius suscipio is pansa locus peto constituo is nominatio ab tu peto neque conjungo do beneficium quam nos tu sum neque dignus nominaris possum quam bibulis


itaque res in eum locum venerat ut, nisi Caesari Octaviano deus quidam illam mentem dedisset, in potestatem perditissimi hominis et turpissimi M. Antoni veniendum fuerit, quocum vides hoc tempore ipso quod sit quantumque certamen. id profecto nullum esset, nisi tum conservatus esset Antonius. sed haec omitto; res enim a te gesta memorabilis et paene caelestis repellit omnis reprehensiones, quippe quae ne laude quidem satis idonea adfici possit. exstitisti nuper vultu severo; exercitum, copias, legiones idoneas per te brevi tempore comparasti. di immortales! qui ille nuntius, quae illae litterae, quae laetitia senatus, quae alacritas civitatis erat! nihil umquam vidi tam omnium consensione laudatum. erat exspectatio reliquiarum Antoni, quem equitatu legionibusque magna ex parte spoliaras. ea quoque habuit exitum optabilem. nam tuac litterae quae recitatae in senatu sunt et imperatoris et militum virtutem et industriam tuorum, in quibus Ciceronis mei, declarant. quod si tuis placuisset de his litteris referri et nisi in tempus turbuientissimum post discessum Pansae consulis incidissent, honos quoque iustus et debitus dis immortalibus decretus esset.

itaque res in is locus venio ut nisi caesaris octavianus deus quidam ille mens do in potestas perdo homo et turpis m antonius venio sum qui video hic tempus ipse qui sum quantus certamen is profecto nullus sum nisi tum conservo sum antonius sed hic omitto res enim ab tu gero memorabilis et paene caelestis repello omnis reprehensio quippe qui ne laus quidem satis idoneus afficio possum exsisto nuper vultus sero exercitus copia legio idoneus per tu brevis tempus comparo deus immortalis qui ille nuntius qui ille littera qui laetitia senatus qui alacritas civitas sum nihil umquam video tam omnis consensio laudo sum exspectatio reliquiaris antonius qui equitatus legio magnus ex pars spolio is quoque habeo exitus optabilis nam tuac littera qui recito in senatus sum et imperator et miles virtus et industria tuus in qui cicero meus declaro qui si tuus placeo de hic littera refero et nisi in tempus turbuientissimum post discedo pansa consul incido honor quoque iustus et debeo deus immortalis decerno sum


triduo vero aut quadriduo ante hanc rem pulcherrimam timore quodam perculsa civitas tota ad te se cum coniugibus et liberis effundebat eadem recreata a. d. xii Kal. Maias te huc venire quam se ad te ire malebat. quo quidem die magnorum meorum laborum multarumque vigiliarum fructum cepi maximum, si modo est aliquis fructus ex solida veraque gloria. nam tantae multitudinis quantam capit urbs nostra concursus est ad me factus; a qua usque in Capitolium deductus maximo clamore atque plausu in rostris conlocatus sum. nihil est in me inane; neque enim debet; sed tamen omnium ordinum consensus, gratiarum actio gratulatioque me commovet propterea quod popularem me esse in populi salute praeclarum est.

triduum verus aut quadriduum ante hic res pulcher timor quidam percello civitas totus ad tu sui cum conjunx et liber effundo idem recreo ab d duodecim kal maia tu huc venio quam sui ad tu eo malo quo quidem dies magnus meus labor multa vigiliaris fructus capio magnus si modo sum aliquis fructus ex solidus verus gloria nam tantus multitudo quantus capio urbs noster concursus sum ad ego facio ab qui usque in capitolium deduco maximus clamor atque plaudo in rostrum conloco sum nihil sum in ego inanis neque enim debeo sed tamen omnis ordo consentio gratia actium gratulatio ego commoveo propterea qui popularis ego sum in populus salus praeclaris sum


qua re omni studio a te, mi Brute, contendo ut Ciceronem meum ne dimittas tecumque deducas; quod ipsum, si rem publicam cui susceptus es respicis, tibi iam iamque faciendum est. renatum enim bellum est idque non parvum scelere Lepidi. exercitus autem Caesaris, qui erat optimus, non modo nihil prodest sed etiam cogit exercitum tuum flagitari. qui si Italiam attigerit, erit civis nemo quem quidem civem appellari fas sit, qui se non in tua castra conferat. etsi Brutum praeclare cum Planco coniunctum habemus; sed non ignoras quam sint incerti et animi hominum infecti partibus et exitus proeliorum. quin etiam si, ut spero, vicerimus, tamen magnam gubernationem tui consili tuaeque auctoritatis res desiderabit. subveni igitur, per deos, idque quam primum tibique persuade non te Idibus Martiis quibus servitutem a tuis civibus depulisti plus profuisse patriae quam si mature veneris profuturum. v Idus Quintiles.

qui res omnis studium ab tu ego brutus contendo ut cicero meus ne dimitto tu deduco qui ipse si res publicus qui suscipio sum respicio tu iam iam facio sum reno enim bellum sum is non parvus scelus lepidus exercitus autem caesar qui sum bonus non modo nihil prodo sed etiam cogo exercitus tuus flagito qui si italia attingo sum civis nemo qui quidem civis appello fas sum qui sui non in tuus castrum confero etsi brutus praeclaris cum plancus conjungo habeo sed non ignoro quam sum incertus et animus homo inficio pars et exitus proelium quin etiam si ut spero vinco tamen magnus gubernatio tuus consilium tuus auctoritas res desidero subvenio igitur per deus is quam primus tu persuadeo non tu idus martius qui servitus ab tuus civis depello multus prosum patria quam si maturus venio possum v idus quintilis


maximus autem, nisi me forte fallit, in re publica nodus est inopia rei pecuniariae. obdurescunt enim magis cotidie boni viri ad vocem tributi; quod ex centesima conlatum impudenti censu locupletium in duarum legionum praemiis omne consumitur. impendent autem infiniti sumptus cum in hos exercitus quibus nunc defendimur tum vero in tuum. nam Cassius noster videtur posse satis ornatus venire. sed et haec et multa alia coram cupio idque quam primum.

magnus autem nisi ego fors fallo in res publicus nodus sum inopia res pecuniarius obduresco enim magis cottidie bonus vir ad voco tribuo qui ex centesimus confero impudens census locuples in duaris legio praemium omnis consumo impendo autem infinitus sumptus cum in hic exercitus qui nunc defendo tum verus in tuus nam casseius noster video possum satis orno venio sed et hic et multus alius coram cupio is quam primus


Messalam habes. quibus igitur litteris tam accurate scriptis adsequi possum, subtilius ut explicem quae gerantur quaeque sint in re publica, quam tibi is exponet qui et optime omnia novit et elegantissime expedire et deferre ad te potest? cave enim existimes, Brute (quamquam non necesse est ea me ad te quae tibi nota sunt scribere; sed tamen tantam omnium laudum excellentiam non queo silentio praeterire), cave putes probitate, constantia, cura, studio rei publicae quicquam illi esse simile, ut eloquentia, qua mirabiliter excellit, vix in eo locum ad laudandum habere videatur; quamquam in hac ipsa sapientia plus apparet; ita gravi iudicio multaque arte se exercuit in verissimo genere dicendi. tanta autem industria est tantumque evigilat in studio ut non maxima ingenio, quod in eo summum est, gratia habenda videatur.

messalla habeo qui igitur littera tam accuro scribo assequor possum subtilis ut explico qui gero quisque sum in res publicus quam tu is expono qui et optume omnis nosco et elego expedio et defero ad tu possum caveo enim existimo brutus quamquam non necesse sum is ego ad tu qui tu nosco sum scribo sed tamen tantus omnis laus excellentiam non queo silentium praetereo caveo puto probitas constantia cura studium res publicus quisquam ille sum similis ut eloquentia qui mirabilis excello vix in is locus ad laudo habeo video quamquam in hic ipse sapientia multus appareo ita gravis iudicium multo ars sui exerceo in verus genus dico tantus autem industria sum tantus evigilo in studium ut non maximus ingenium qui in is superus sum gratia habeo video


* * * quod scribis me maximo otio egisse ut insectarer Antonios idque laudas, credo ita videri tibi. sed illam distinctionem tuam nullo pacto probo; scribis enim acrius prohibenda bella civilia esse quam in superatos iracundiam exercendam. vehementer a te, Brute, dissentio nec clementiae tuae concedo, sed salutaris severitas vincit inanem speciem clementiae. quod si clementes esse volumus, numquam deerunt bella civilia. sed de hoc tu videris; de me possum idem quod Plautinus pater in Trinummo: mi/hi quidem aetas a/cta ferme est; tu/a istuc refert ma/xime.

qui scribo ego maximus otium ago ut insecto antonius is laudo credo ita video tu sed ille distinctio tuus nullus pacisco probo scribo enim acer prohibeo bellum civile sum quam in supero iracundia exerceo vehemens ab tu brutus dissentio neque clementia tuus concedo sed salutaris severitas vincio inanis species clementia qui si clemens sum volo numquam desum bellum civile sed de hic tu video de ego possum idem qui plautinus pater in trinummus ego hic quidem aetas ab cta ferme sum tu ab iste refero ma xime


quoniam mihi tacere non licuit, leges quae tibi necesse est molesta esse. etenim ipse sentio quanto cum dolore haec ad te scripserim, nec ignoro quid sentias in re publica et quam desperatam quoque sanari putes posse. nec me hercule te, Attice, reprehendo. aetas enim, mores, liberi segnem efficiunt; quod quidem etiam ex Flayio nostro perspexi.

quoniam ego taceo non licet lex qui tu necesse sum molestus sum etenim ipse sentio quantus cum dolor hic ad tu scribo neque ignoro quis sentio in res publicus et quam despero quoque sanaris puto possum neque ego herculis tu atticus reprehendo aetas enim mos liber segnis efficio qui quidem etiam ex flayio noster perspicio


ego medius fidius non existimo tam omnis deos aversos esse a salute populi Romani ut Octavius orandus sit pro salute cuiusquam civis, non dicam pro liberatoribus orbis terrarum; iuvat enim magnifice loqui et certe decet adversus ignorantis quid pro quoque timendum aut a quoque petendum sit. hoc tu, Cicero, posse fateris Octavium et illi amicus es? aut, si me carum habes, vis Romae videre, cum ut ibi esse possem commendandus puero illi fuerim? cui quid agis gratias, si ut nos salvos esse velit et patiatur rogandum putas? an hoc pro beneficio habendum est, quod se quam Antonium esse maluerit a quo ista petenda essent? Vindici quidem alienae dominationis, non vicario, ecquis supplicat ut optime meritis de re publica liceat esse salvis?

ego medius fidus non existimo tam omnis deus averto sum ab salus populus romanus ut octavus oro sum pro salus quisquam civis non dico pro liberator orbis terra juvo enim magnificus loquor et certus decet adverro ignoro quis pro quoque timeo aut ab quoque peto sum hic tu cicero possum fateor octavius et ille amicus sum aut si ego caris habeo volo roma video cum ut ibi sum possum commendo puer ille sum qui quis ago gratia si ut nos salvus sum volo et patior rogo puto an hic pro beneficium habeo sum qui sui quam antonius sum malo ab quo iste peto sum vindicius quidem alienus dominatio non vicarius ecquis supplico ut optume meritum de res publicus licet sum salvus