Panegyricus de quarto consulatu Honorii Augusti

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


providus; hic fusis, collectis viribus ille;


nunc eris ipse tuis. semper venere triumphi

nunc sum ipse tuus semper venio triumphus


“Si tibi Parthorum solium Fortuna dedisset,


Sed laudes genitor longe transgressus avitas

sed laus genitor longus transgredior avitus


Marte sed ancipiti, sed multis cladibus empta —


prorogat aeternam feritas tibi Punica famam,


ereptas quaesivit aquas, quas hostibus ante


atque inter niveas alte veherere cohortes,


hos video motus. fas sit promittere patri:


ibat et Alcmenae praedam referebat ovanti;


postibus adfixi; collectae consule messes


et, qui perpetuo terras ambitque vehitque,


pars morbo, pars ense perit. non lustra Lycaei,

pars morbus pars ensis pereo non lustro lycaeus


haec effecta dabo, nec me fratrique tibique


Auspice mox laetum sonuit clamore tribunal


vendit opes; avida sector non voce citatur,


nulla relicta foret Romani nominis umbra,


Illi iustitiam confirmavere triumphi,


lictori cedunt aquilae ridetque togatus


donaturque tibi, qui te produxerat, annus.


Interea Musis animus, dum mollior, instet


auriferis eduxit aquis, te gaudet alumno


vis animi nulloque levis terrore moveri


reddidit et leti rapuit de faucibus urbes.


si metuis, si prava cupis, si duceris ira,


nasceris aequaeva cum maiestate creatus


ancipites habeant arces trepidique minentur:


libértas quaesita placet? mirabere Brutum.


insontis iugulo. novitas audere priori


sceptra tibi mundoque dies: caligine liber


non generis dono, non ambitione potitus.


quae dedit hoc numen regio; non litora nostro

qui do hic numen regius non litus noster


imperii lux ilia fuit; praesagus obibat


aequalis mihi Pyrrhus erat, cum Pergama solus

aequalis ego pyrrhus sum cum pergama solus


in iuvenem patiensque meum cum fratre tuere


et, cum non aliter possent mortalia fingi,


te meritis et, quod magis est optabile, vincit

tu meritum et qui magis sum optabilis vincio


dextra rudimentis Romanaque vota moratur.


per tua lanugo cum serpere coeperit ora,


caesaries; vestis radiato murice solem


germina flagrantes inter quaesivit harenas?


testudo feriat; ruat emersura iuventus


evolat. hanc alta capitis fundavit in arce


in lintres fregere nemus; ter mille ruebant


vertice fatalis redimiret tempora candor.


invenit pulmonis opem madidumque furenti


traxerunt solidae gemmarum stamina telae?


velavit regina comas festinaque voti


induit et nota fruitur iactantior aula,


prosequitur facili Neptunus gurgite classes,

prosequor facilis neptunus gurges classis


audebit superare pedes madidaque cadente


Oceanus; terrae dominos pelagique futuros


expleri pascique nequit: nunc verbere curas


nubibus exuitur Thrace, Pangaea renident


languida, sed quantus numeratur nocte Bootes,


quis victum meminit sola formidine Rhenum?


protinus aequaris fratri. Non certius umquam

protinus aequaris frater non certus umquam


ausi Danuvium quondam transnare Gruthungi

audeo danuvius quondam transnaris gruthungi


quae sub te vel causa brevis vel iudicis error

qui sub tu vel causa brevis vel judex error


perfidiam' damnas? Metti satiabere poenis.


quae tali devota toro, quae murice fulgens


obtulit et solus meruit regnare rogatus.


cum tibi protulerit festas nox pronuba taedas!


stridula ducturum pratis examina regem


serviretque tuis contempto Castore frenis


omnia subsident meliori pervia causae.


quam tutatur amor, non extorquebis amari;


Ionium tegitur velis ventique laborant


discolor incedit legio positisque parumper


mundus amore liget, nec vi conexa per aevum

mundus amor ligo neque vis conecto per aevum


Hos igitur potuit si quis sedare tumultus,

hic igitur possum si quis sedaris tumultus


tu civem patremque geras, tu consule cunctis,


certatur, geminus civem te vindicat axis.


quod longis alii bellis potuere mereri,


moturae convexa comae; tum scindere nubes


Auspiciis iterum sese regalibus annus


quis mollis sinuare fugas, quis tendere contum

quis mollio sinuaris fugo quis tendo contus


cui furerent; irent blandae sub vincula tigres.


iura petunt traduntque favos; sic pascua parvus


Cyllarus et flavum Xanthus sprevisset Achillem.

cyllarus et flavus xanthus sperno achilles


vel tu vel genitor. numeroso consule consul

vel tu vel genitor numerosus consul consul


primus ini; silvam si caedere provocat usus,


discrimen temptare sui, non dura viarum,


frontis et augusti maiestas grata pudoris!


condicio. virtute decet, non sanguine niti.


cernere sol patiens caelum commune remisit.

cerno sol patior caelum communis remitto


vos celer Euphrates timeat, sit Nilus ubique

tu celer euphrates timeo sum nilus ubique


iustior et mersum latebris educere verum?


profuit hoc vincente capi, multosque subactos


sol occurrit equis; qui postquam rursus eriles

sol occurro equus qui postquam rursus erilis


hunc Alpes, hunc pontus habet. solacia caesis

hic alpis hic pontus habeo solacium caedo


inmenso decuit rerum de principe nasci.


incoluit, cui parvus Athos angustaque Thrace,

incolo qui parvus athos angustus thracus


pacata gestare manu Latiaque micantem


In commune iubes si quid censesque tenendum,

in communis iubeo si quis censesque teneo


haerebunt maculae quis non per saecula damnat

haereo macula quis non per saeculum damno


ut fortes in Marte viros animisque paratos,


quis decor, incedis quotiens clipeatus et auro

quis decor incedo quotiens clipeatus et aurum


sustulit et magno porrexit ad oscula patri.

tollo et magnus porrigo ad osculum pater


inter se Tanais quantum Nilusque relinquunt:


imperiumque dies; inter cunabula consul


Alcides pharetras Dircaeaque tela solebat


fratribus haec ultor tribuit: necis auctor uterque

frater hic ultor tribuo nex auctor uterque


perdurat non empta fides nec pectora merces

perduro non emo fides neque pectus merces


et puer, Isthmiaci iam pridem litoris exul,


ne propera. necdum decimas emensus aristas


haesit Apollineo Delos Latonia partu


barbarus Arsacio consurgeret ore tiaras:


ceu placido moderante Numa. non inminet ensis,

ceu placidus modero numa non inmino ensis


fit populus nec ferre negat, cum viderit ipsum

fio populus neque fero nego cum video ipse


at sibi cuncta petens, nil conlatura cupido

at sui cunctus peto nihil confero cupido


His tamen effectis neu fastidire minores


natura tradente deos; lanugine nondum


impia continui cessant augmenta tributi;


procubuere solo: iuratur Honorius absens


subnixus Stilichone tuo, quem fratribus ipse

subnixus stilichone tuus qui frater ipse


Gorgoneos vidit thalamos et vile virentes


haerentes glacie, liquidos tu scinde natatu.


amissa specie, raptis insignibus ambo


inrueret Rhodopen et mixto turbine gentes


protegit imbutam flammis avidamque nocendi


pertemptet sonipes. fluvios tu protere cursu

pertento sonipes fluvius tu protere cursus


verbera Nereidum stabulis nutritus Arion


Garganum Alpinis Appenninumque nivalem


has dedit inferias tumulis, iuvenumque duorum


triste rigor nimius? Torquati despice mores,

tristis rigor nimius torquatus despicio mos


Hoc te praeterea crebro sermone monebo,


indomitum nihil esse pio tutumve nocenti:


malebat: mitis precibus, pietatis abundans,


sed melior Dele, Dictaeis clarior oris


Alpinos genitor rupit te consule montes.


usque adeone puer? nec me polluta potestas

usque adeo puer neque ego polluo potestas


crescis adoratus gremio: tibi saepe Diana


ignescunt patulae nares, non sentit harenas


exultant reduces Augusto consule fasces,


naufragium commune manu: velut ordine rupto

naufragium communis manus velut ordo rumpo


iam regit armentum vitulus. sed proelia differ

iam rego armentum vitulus sed proelio differo


tractibus occiduis: hunc saeva Britannia fudit;

tractus occiduus hic saevus britannia fundo


care puer, terrisque procul venerandus Eois


qui medios Libyae sub casside pertulit aestus,

qui medius libya sub cassis perfero aestus


in nomen ventura tuum. praemissa futuris


Sed patriis olim fueras successibus auctor,


implicuit fractis moritura volumina silvis.


currus et Eridani ludunt per prata iugales.

currus et eridanus ludo per pratum iugalis


suscipies, animosa tuas ut Gallia leges


nec nova mirari facilis! quam docta facultas

neque novo miror facilis quam doceo facultas


adclinis genetrix auro, circumflua gemmis

adclinis genetrix aurum circumfluus gemma


pauper erat Curius, reges cum vinceret armis,


innumeris exusta rogis, nudataque ferro


talis ab Idaeis primaevus Iuppiter antris

talis ab idaeus primaevus iuppiter antrum


praetemptare feris olim domitura Gigantes


fessaque pensatis respiret Graecia poenis!


te Medus, te mollis Arabs, te Seres adorent:


et Rhenum pacare iubes. volat ille citatis


neu dubie suspectus agas neu falsus amicis

neu dubius suspicio ago neu falsus amicus


nam cum barbaries penitus commota gementem


exerce studiis et saevo praestrue Marti.

exerceo studium et saevus praestrue martius


Cretaque se iactat tenero reptata Tonanti;


terribilis Mauro debellatorque Britanni


tutior exanguis pedibus proculcet acervos


turbantur phalerae, spumosis morsibus aurum


sed festinus amor, veniet robustior aetas;


Bructerus Hercyniae latisque paludibus exit


civibus et toto stipavit Roma senatu.


sic iustos in pace legis longumque tueris


ornatuque novo gravior deus. asperat Indus


si pateant Alpes, habeat si causa secundos


uno colle latent, sitiens inclusaque vallo


imploratque tuum supplex Alamannia nomen.

imploratque tuus supplex alemannia nomen


hoc tibi dat Stilichonis iter. Post otia Galli

hic tu do stilichonis iter post otium gallus


primus iussa subi: tunc observantior aequi

primus iubeo subeo tunc observantior aequum


agnovere sonos, rediit meliore magistro


nostros, aetheriis miscens terrena, Prometheus,

noster aetherius misceo terrenus prometheus


et quae mox imitere legat; nec desinat umquam

et qui mox imito lego neque desino umquam


dissimilem populi commissaque regna videbunt.

dissimilis populus committo regnum video


insuetosque palus radios Maeotia vibrat.


qui terret, plus ipse timet; sors ista tyrannis

qui terreo multus ipse timeo sors iste tyrannus


neu tibi regificis tentoria larga redundent

neu tu regificis tentorius largus redundo


nec tantum vicina nitent, sed tota repulsis

neque tantus vicinum niteo sed totus repello


nec pia cognati tanget vindicta cruoris?

neque pius cognatus tango vindicta cruor


quid sol occiduus prodat; quo saucia vento

quis sol occiduus prodo quo saucius venio


Maenades adstringunt hederis victricibus Indos;


ducta virent; amethystus inest et fulgor Hiberus

duco vireo amethystus insum et fulgor hiberus


Armeniae dominum non te praefecimus orae,


aula puerperiis. quae tunc documenta futuri?


nullae nobilium caedes; non crimina vulgo


cum poteris rex esse tui. proclivior usus


perculit et clausos montes, ut plana, reliquit.

percello et claudo mons ut planum relinquo


nubila dissolvit Phoebus pariterque dabantur


altera Romanae longe rectoribus aulae


nec dilatus honos: mutatur principe Caesar;

neque differo honor muto princeps caesar


testatus sudore deum; Nilotica sistris


temptatur vibranda tibi; promittitur ingens


fata Gruthungorum debellatumque tyrannum;


oscula miratusque refert: “laudanda petisti;


quippe opifex veritus confundere sacra profanis

quippe opifex vereor confundo sacer profanus


vivit opus: multa remorantur iaspide cultus 1


attonitos reges humili cervice videres.


ingenii linguaeque modus! responsa verentur


Phoenices, Seres subtegmina, pondus Hydaspes.


colla iugis: Satyri circum crinemque solutae

collum iugum satyrus circum crinis solvo


et pacem latura polo, semperque cruentus


tempus erit, cum tu trans Rheni cornua victor,

tempus sum cum tu trans rhenus cornu victor


vidimus, Ausonio cum iam succinctus amictu


nunc eques in medias equitum te consere turmas;

nunc eques in medius eques tu consero turma


electos crebris nec succedentibus urges.


in civem rubuere genae, tergoque removit


iam deserta suas in nos transfunderet Arctos,

iam desero suus in nos transfundo arctos


prospera 1 laturae commendavere catenae,


ibit in amplexus tanti regina mariti?


inquinat egregios adiuncta superbia mores.


sic Amphioniae pulcher sudore palaestrae


nec rudis in tali sutfecit gratia textu;

neque rudis in talis sutfecit gratia textus


Laetior augurio genitor natisque superbus


patricios sumant 1 habitus? et more Gabino


inlustri te prole Tagus, te Gallia doctis

illustris tu proles tagus tu gallia doceo


tradita: bis possessa manu, bis parta periclis.

trado bis possessus manus bis pario periculum


Bosphorus adversam patitur Calchedona cerni.

bosphorus adverro patior calchedona cerno


vel solus quid fortis agat, te ponte soluto


obnixisque simul pubes electa lacertis


adnuit et magno pacem pro munere donat.


lumen hiems densosque Notus collegerat imbres.


militiaeque bonis, ceu bellatore Quirino,


mors impensa bonum? Decios venerare ruentes.


hic nova moliri praeceps, hic quaerere tuta

hic novo molior praeceps hic quaero tueor


decolor iratos attollat Cynthia vultus.


uberibus Sanctis inmortalique dearum


vernabant vultus nec adhuc per colla fluebant

vernabant vultus neque adhuc per collum fluo


ultima fraternas horrebunt Bactra secures.


Liber agit currus et Caspia flectit eburnis

liber ago currus et caspia flecto eburnus


vindicat et necdum firmatis cornibus audax


in peiora datur suadetque licentia luxum


quid calor obsistit forti? per vasta cucurrit

quis calor obsisto fortis per vasto curro


Bosphorus. Hesperio de limine surgit origo,

bosphorus hesperius de limen surgo origo


Prospera Romuleis sperantur tempora rebus


pronus et in melius gaudens convertere fata,

pronus et in bonus gaudeo converto fatum


Arcadius captae spoliis Babylonis onustus


et senis Augusti numerum. quae gaudia mundo,

et senex augustus numerus qui gaudium mundus


nostra triumphati fuerint provincia Parthi,


accipit ille preces varias tardeque rogatus


per varium gemini scelus erupere tyranni

per varius geminus scelus erumpo tyrannus


non te Massagetae, non gens exercita campo

non tu massagetae non gens exerceo campus


Herculis et Bromii sustentat gloria Thebas,

hercules et bromii sustento gloria thebae


non tibi tradidimus dociles servire Sabaeos,


Hunc tamen in primis populos lenire feroces


tunc ego securus fati laetusque laborum


secura repetit portus cum matre Palaemon.

securus repeto portus cum mater palaemon


Nec tamen oblitus civem cedentibus atrox


lustra vit Corybas: exercitus undique fulgens

lustro vit corybas exercitus undique fulgeo


iustior eventus, aderis partesque receptas


in sacros cecidere sinus. Hispania patrem


Romani, qui cuncta diu rexere, regendi,


discedens clipeum defensoremque dedisti.


Chaldaei stupuere senes Cumanaque rursus


horrebit strepitus nulla non anxius hora.


Maenalios arcus venatricesque pharetras


cingite vos fluviis, vastas opponite silvas,


mater et ad primas docuit reptare curules.

mater et ad primus doceo reptaris curulis


ostia barbaricos vix egerit unda cruores,


adfuit ominibus. tenebris involverat atra


neu pete praescriptos homini transcendere fines,

neu peto praescribo homo transcendo finis


tibia; summissis admugit cornibus Apis.


quidquid in orbe fuit procerum, quibus auctor honoris

quisquis in orbis sum procerus qui auctor honor


contiguas alio Stilicho deflexerat actu


verbera permissi felix iniuria voti.


quae tantum potuit digitis mollire rigorem


interius leges, tunc omnia iure tenebis,


ipsa Palatino circumvallata senatu


enervent torpore manus. ponenda salubri


splendebatque pio complexus pignora curru.

splendebatque pius complexus pignus currus


militat; in Latios ritus transistis Alani.

milito in latius ritus transistis alanus


nec Boreas nimbos aut sol ardentior egit:


praevento rumore vias. inopinus utrumque


quid rigor aeternus, caeli quid frigora prosunt

quis rigor aeternus caelum quis frigus prosum


aspera nubiferas qua Raetia porrigit Alpes,

asper nubiferas qui raetia porrigo alpis


ni pater ille tuus iamiam ruitura subisset


non dabitis murum sceleri. qui vindicet, ibit:


decidit in fluctus, illum suus abstulit ensis;

decido in fluctus ille suus aufero ensis


gens, qua non Scythicos diffusior ulla Triones

gens qui non scythicus diffundo ullus trio


aegida tractasti blandos interritus angues;


Nunc quoque quos habitus, quantae miracula pompae

nunc quoque qui habitus quantus miraculum pompa


pergit et hostiles (tanta est fiducia) ripas

pergo et hostilis tantus sum fiducia ripa


te socio, tum conspicuus gratusque geretur


tum tibi murali libretur machina pulsu;


saxa rota; praeceps aries protectaque portas

saxum rota praeceps aries protectaque porta


Thybridis et Latii suboles; convenit in unum

thybridis et latius suboles convenio in unus


Tethyos invasit gremium? quis divitis algae


non tibi, nec tua te moveant, sed publica vota.

non tu neque tuus tu moveo sed publicus veto


Regule; successus superant adversa Catonis.


calcatur si pigra palus, tuus ante profundum

calceo si piger palus tuus ante profundum


ut te totius medio telluris in ore


Pleiade Gaetulas intrabit navita Syrtes.


oppositus Cocles, Muci te flamma docebit;


qui fugat hinnitu Stellas roseoque domatur


cum trabeis sequiturque tuos victoria fasces.


per strages equitare libet. da protinus arma.

per strages equitaris libet do protinus arma


communem maiore toga signabitis annum;


gloria Traiani, non tam quod Tigride victo

gloria trajanus non tam qui tigris vinco


praecipitemque sui. rabie succensa tumescit,


in te Nysa choros; dubitassent orgia Bacchi,


promeruit gentis seriem: cunabula fovit


despexit muros rigido munita Lycurgo.


contrahitur tepefacta metu. cumque omnia secum


litoris ac pariter Boreae vastator et Austri.

litor atque pariter boreas vastator et auster


consulitur, cum poena patet. sed comprime motus

consulo cum poena pateo sed comprimo moueo


cura tibi! quam fixa manet reverentia patrum!

cura tu quam figo maneo reverendus pater


antiquos evolve duces, adsuesce futurae


mobile mutatur semper cum principe vulgus.


Cum vectaris equo simulacraque Martia ludis,

cos vectaris equus simulacrum martius ludus


rumorumve avidus: qui talia curat, inanes


discitur hinc nullos meritis obsistere casus:


adgrederis metuenda viris: vestigia magnae


Orcades; incaluit Pictorum sanguine Thyle;


muniti gladiis vivant saeptique venenis,


audiret, laetos inter flevisse sodales


secretum vitiis; nam lux altissima fati


poenae parens erat; paci non intulit iram;


temperat arcanis hyacinthi caerula flammis.

tempero arcanus hyacinthus caerulus flamma


clausit opes, quantum distant a Tigride Gades,

claudo ops quantus disto ab tigris gades


vester et emisso quidquid sol imbuit ortu.

vester et emitto quisquis sol imbuo ortus


ripa sonat Phariosque modos Aegyptia ducit

ripa sono phariosque modus aegyptius duco


Thessala, non ipsi poterunt aequare bimembres;

thessalus non ipse possum aequaris bimembres


dux Odothaeus erat. tantae conamina classis

dux odothaeus sum tantus conamen classis


Haud indigna coli nec nuper cognita Marti

haud indignus colo neque nuper cognosco martius


disce, ubi denseri cuneos, ubi cornua tendi

disco ubi denseri cuneus ubi cornu tendo


caesariem pavidoque orantes murmure Franci


non sic excubiae, non circumstantia pila


audiat et nostros aequus modereris Hiberos.


combibit, ingesto crispatur purpura vento.


vulneris et iussum mentiri nescius ictum!


saeviretque dies terramque et stagna propinqui

saeviretque dies terra et stagnum propinquus


discebat fulmenque rudi torquere lacerto.


iudicibus notis regimur, fruimurque quietis


adspice nunc, quacumque micas, seu circulus Austri,

adspecio nunc quicumque mico seu circulus auster


quae pietas quantusque rigor tranquillaque magni

qui pietas quantus rigor tranquillus magnus


emicuitque plagis alieni temporis hospes


castra loco; praebenda vigil custodia vallo.

castrum locus praebeo vigil custodia vallo


labitur; Augustas par victima mitigat umbras.


suspendit, puerile decus; tu saepe Minervae

suspendo puerilis decus tu saepe minerva


cum procul insanae traherent Phaethonta quadrigae

cum procul insanus traho phaethonta quadrigae


vel lyra quae reticet vel qui non tenditur arcus.

vel lyra qui reticeo vel qui non tendo arcus


sumpta ne pudeat quercum stravisse bipenni.


nec te laurigeras pudeat, Gradive, secures

neque tu laurigeras pudeo gradivus securis


sic flagrasse suas laetantur Maenala silvas.


Quantus in ore pater radiat! quam torva voluptas

quantus in os pater radio quam torvus voluptas


intereunt, haec sola manet bustoque superstes

intereo hic solus maneo bustoque supersto


alta quod invectus fractis Capitolia Dacis,

altus qui inveho frango capitolium dacus


illas inferius collo praeceptaque summae


claruit Ascanio, subita cum luce comarum


conubiale tuis si te iam dicere patrem!


neu pluviis cedas, neu defensura calorem


rettulit exuviasque tibi. civile secundis


ausus uterque nefas, domini respersus uterque

audeo uterque nefas dominus respergo uterque


adiunxit geminas. illae cum corpore lapsae


nascentem venerantur apes et publica mellis


subdidit Oceanum sceptris et margine caeli


firmatur senium iuris priscamque resumunt


duc tecum comitem; figant sine nostra tyrannum


in iecur et tractus imos compulsa recessit,


torquet avaritiae, stimulis nunc flagrat amorum,

torqueo avaritia stimulus nunc flagro amor


qui vatum discursus erat? tibi corniger Hammon

qui vates discursus sum tu corniger ammon


discedam, vobis utrumque regentibus axem.


mirantemque novas ignota per avia valles


limitis hortaris Graias fulcire ruinas.


summersae sedere rates; fluitantia numquam


incomitatus adit, totum properare per amnem

incomiter adeo totus properaris per amnis


neglegitur? dubiis quis litibus addere finem


Danuvii totae vomerent cum proelia ripae,


cur annos obicis? pugnae cur arguor impar?


qui nec Tarquinii fastus nec iura tulere

qui neque tarquinius fastus neque ius fero


et vitam veniamque rogant. pro damna pudoris!


conspirent elementa sibi? quod limite Phoebus

conspiro elementum sui qui limes phoebus


occurrat, mentemque domet respectus honesti.


magne parens, gelidi seu te meruere Triones,


sed mox, cum solita miles te voce levasset,


haec tamen innumeris per se quaesita tropaeis,

hic tamen innumerus per sui quaero tropaeum


aequali sudore tuas: si collis iniquus,


Sis pius in primis; nam cum vincamur in omni

sum pius in primus nam cum vinco in omnis


maior et utilior fato coniuncta potenti,


incesto possessa seni? victura feretur


legati, gravibusque latet sub moribus aetas.


si dominus legeretur equis, tua posceret ultro


non brumae requies, non hibernacula segnes

non bruma requies non hibernacula segnis


dissimiles, sed morte pares, evadere neutri


invia quis calidi scrutatus stagna profundi

invius quis calidus scrutor stagnum profundo


Obvia quid mirum vinci, cum barbarus ultro

obvius quis mirus vinco cum barbarus ultro


sufficeret sublime genus luxuque fluentem


loricam mutare toga, dum ferreus haeret


omnis nobilitas, omnis tua sacra frequentat

omnis nobilitas omnis tuus sacer frequento


hoc alterna fides, hoc simplex gratia donat.

hic alternus fides hic simplex gratia dono


sed cur non potius, verbis quae disseris, usu

sed cur non potis verbum qui disseris usus


subiectam? patiar Romam servire clienti?


restitit extinxitque faces agrisque colonos


adparet quid signa ferant. ventura potestas


post acies odiis idem qui terminus armis.


machina concentusque poli, currusque recepit


iam paribus duplici fultus consorte redibat


largius Arctoos pavere cadavera pisces;


sic, cum Threïcia primum sudaret in hasta,


luxuries armata trahat. neu flantibus Austris


fracta ducum lugetque sibi iam rara superstes,

frango dux lugetque sui iam rarus supersto


ducitur et grato remeat securior ictu.


auget acus meritum picturatumque metallis


possessi stetit arce poli famulosque recepit


sentit adorantes galeas, redditque ferocem


Lucifero, quotiens equitem te cernit ab astris,

lucifer quotiens eques tu cerno ab astrum


amborum periere duces: hic sponte carina


nunc pedes adsistas pediti. tum promptius ibunt


acrior aut subitos melior flexisse recursus?


sed nutrix Aurora tibi; pro pignore tanto


quae voces avium? quanti per inane volatus?


omnibus acceptis ultro te regia solum


obsidio, tum vota cave secura remittas


facta palam nec posse dari regalibus usquam

facio palam neque possum do regal usquam


limina nec passi circum privata morari


inventis utere cibis. solabere partes


in vultus rediere suos manibusque revinctis


Italiamne feram furiis praedonis acerbi


adspice: completur votum. iam natus adaequat

adspecio compleo voveo iam nascor adaequo


Stella die, dubitanda nihil nec crine retuso

stella dies dubito nihil neque crinis retundo


inclusumve putes; multis damnosa fuere


vectus equis nullaque latus stipante caterva,


verteret et patri non degeneraret Achilli.


non infelices tabulae; non hasta refixas


tantus eris. nostro nec debes regna favori,

tantus sum noster neque debeo regnum favor


vel miles veniam.” Delibat dulcia nati


munificus largi, sed non et prodigus, auri.

munificus largior sed non et prodigus aurum


quaenam tot divis veniet nurus, omnibus arvis

quisnam tot divus venio nurus omnis arvum


contentus medio, contentus litore pontus


partibus infremuit; non insultare iacenti


imperium flammaeque modum. Sic traditus ille


servitii patiere iugum; tolerabis iniquas


spicula; pallescat nostro sine barbarus arcu.

spiculum pallescat noster sine barbarus arcus


error et ambiguae placet ignorantia matri;


non hostes victore cadunt, sed iudice sontes;


quae nota nimborum; quae fraus infida sereni;

qui nosco nimbus qui fraus infidus serenus


digna legi virtus, ultro se purpura supplex

dignus lego virtus ultro sui purpura supplex


nullaque privatae passus contagia sortis.


res Pandioniae; sic armipotens Lacedaemon

res pandionius sic armipotens lacedaemon


quin etiam velox Aurorae nuntius Aethon,


inlecebrisque effrena favet. tum vivere caste


canitiem leges emendanturque vetustae


nec tibi quid liceat, sed quid fecisse decebit

neque tu quis licet sed quis facio decet


acceduntque novae, talem sensere Solonem


iam cupiat servire tibi? tua Sarmata discors

iam cupio servio tu tuus sarmata discors


cum Geticis ingens premeretur Mysia plaustris

cum geticus ingens premo mysius plaustrum


proderit obscuro veluti sine remige puppis


duceret et requiem membris vesana negaret,


deside nobilitas posset te sola tueri.


intonuit rupes, rabidae delubra Sibyllae.


flavaque Bistonios operirent agmina campos,


et, quorum turbae spatium vix praebuit orbis,


saepius incautae nocuit victoria turbae.


talis Erythraeis intextus nebrida gemmis


divi sidus avi, seu te properantibus astris


confessusque parens Odothaei regis opima


aurea summoveant rapidos umbracula soles,

aureus summoveo rapidus umbraculum soleo


Hister sanguineos egit te consule fluctus;


dux gerat, ostendet Gallorum strage Camillus.

dux gero ostendo gallus strages camillus


permixtis sociate iugis et rupibus Haemum


funera, quem rupes Caprearum taetra latebit


sidere; quo fluctus possit moderamine falli;

sidus quo fluctus possum moderamen fallo


ille, Caledoniis posuit qui castra pruinis,


in te pampineos transferret Lydia thyrsos,

in tu pampineus transfero lydion thyrsus


sacramenta petit; proiecta pelle Gelonus

sacramentum peto projectum pello gelonus


classica Massylas adnexuit Africa laurus,

classicus massylus adnecto africanus laurus


Aethiopum cinxitque novis Atlanta maniplis,


per Ligurum populos solito conspectior ires


hortati superi, nullis praesentior aether


praefecit, totiens accessit laurea patri.


incipiens aetas et primus contudit annus:


effigies, brevis ilia quidem: sed plurimus infra

effigio brevis ilia quidem sed multus infra


extruite inmanes scopulos, attollite turres,

extruite immanis scopulus attollo turris


plaustra cruore natant: metitur pellita iuventus:

plaustrum cruor nato metior pellita juventus


protulit et patrio felix adolescis in ostro,

profero et patrius felix adolescis in ostrum


vix comites alae, vix te suspensa sequuntur


ipse tibi famulas praeberet Pegasus alas


conficis auspiciis bellum. tibi debeat orbis

confacio auspicium bellum tu debeo orbis


dedecus aut mixtis licuit procumbere talis,


et galeam sacras umeris vectura curules.


tecum Graia loqui, tecum Romana vetustas.


nec tua privatis crescunt aeraria damnis.


ipsa Quirinali parvum te cinxit amictu


quae campis acies, quae fraudi commoda vallis,

qui campus acies qui fraus commodus valles


et casus artesque docet: quo dextra regatur


portaretque libens melioraque pondera passus


pro nobis nihil ille pati nullumque recusat


humanos edicta valent quam vita regentis:


militiae, Latium retro te confer in aevum.

militia latius retro tu confero in aevum


cernis ut armorum proceres legumque potentes


nobilitant veteres Germanica foedera Drusos,

nobilito vetus germanicus foedero drusus


scis, quo more Cydon, qua dirigat arte sagittas

scio quo mos cydon qui dirigo ars sagitto


hic vagus excurrens, hic intra claustra reductus.

hic vagus excurro hic intra claustra reduco


damnat voce reos, petiit quos Marte tyrannos.


qui modo tam densas nutu movere cohortes,


idem per Zephyri metas Hymenaeus et Euri!

idem per zephyrus meto hymenaeus et eurus


nunc gaudet, nunc maesta dolet satiataque rursus

nunc gaudeo nunc maestus doleo satiataque rursus


Bastarnae venere truces, venit accola silvae


tristis condicio pulsata fronte recedit;


saxa tuos artus duro laesere cubili:


sinceram patri mentem furatus Olympo


adligat; ipsa suo pro pignore castra laborant;

adligo ipse suus pro pignus castrum laboro


innocuus flagraret apex Phrygioque volutus


fumat, anhelantes exundant sanguine gemmae.


disce orbi, quod quisque sibi. cum conderet artus

disco orbus qui quisque sui cum condo artus


Haec genitor praecepta dabat: velut ille carinae

hic genitor praecipio do velut ille carina


exploravit hiems, ponto iam fessus et annis

exploro hiems pontus iam fessus et annus


passuras dominae digna statione locavit.


pondera turbatamque ratem certaque levasset


Bellerophonteas indignaretur habenas.


flumina laverunt puerum Rhodopeia Martem.


sparsit Hibera domus. nec tantam vilior unda

spargo hiberus domus neque tantus vilis unda


quid mora perfringat, Fabius; quid rebus in artis

quis mora perfringat fabius quis res in ars


Hanc tamen haud quisquam, qui non agnoverit ante

hic tamen haud quisquam qui non anosco ante


convenit; invideant claris fortesque trucident,


te Persae cecinere magi, te sensit Etruscus


nil sibi vincendum patris virtute relinqui.


at tua caelestes inlustrant omina flammae.


hinc natis mansura fides. Hoc nobilis ortu

hinc obstino maneo fides hic nobilis ortus


iam trabeam Bellona gerit parmamque removit


ignis et agnosci potuit, cum luna lateret:


liniger imposito suspirat vecte sacerdos


et variis spirat Nereia baca figuris.


haud aliter summo gemini cum patre Lacones,

haud aliter superus geminus cum pater laco


in Tyrios enixa toros; ululata verendis


omnibus adflictis et vel labentibus ictu


mandatricem operum prospecturamque labori;


frater, utroque soror; simili chlamys effluit auro;

frater uterque soror similis chlamys effluo aurum


proveheris, signas posito modo nomine fastos


dant exempla fidem: quotiens te cursibus aevi

do exemplum fides quotiens tu cursus aevum


sordida dictator flexit Serranus aratra:

sordidus dictator flecto serranus aratrum


me bellante locum, vos impacatus Araxes,


munere, sola deos aequat dementia nobis,


sidereum gestaret onus, sic numina Memphis


ambitiosa colus? vel cuius pectinis arte


Scottorum cumulos flevit glacialis Hiverne.


membraque vestitu numquam violata profano


sive parens Augusta fuit, seu forte reluxit

sive parens augustus sum seu fors reluceo


pauper Fabricius, Pyrrhi cum sperneret aurum;

pauper fabricius pyrrhus cum sperno aurum


iram sanguine! regio sub pectore cordis


aequoreas alni nato commendat habenas


corporibus premitur Peuce; per quinque recurrens


hunc sibi Germanus famulum delegerat exul:


aequius aut iterum flecti; quae montibus aptae,


hinc processit avus, cui post Arctoa frementi

hinc procedo avus qui post arctous fremo


quae vires iaculis vel, cum Gortynia tendis

qui vireo iaculis vel cum gortynius tendo


ante ducem nostrum flavam sparsere Sygambri


Ut domus excepit reduces, ibi talia tecum


utque tuis primum sonipes calcaribus arsit,


lusisti clipeo fulvamque impune pererrans


non Erymantheae iam copia sufficit umbrae

non erymantheae iam copia sufficio umbra


servatusque Oriens. at non pars altera rerum


asperius, cum prompta Venus; tum durius irae


velamenta lapis pretiosaque fila smaragdis

velamentum lapis pretiosus filum smaragdus


sis, precor, adsiduus consul Mariique relinquas

sum precor assiduus consul marius relinquo


deliciis, neve imbelles ad signa ministros

deliciae neve imbellis ad signum minister


cessit et antiqui penetralia diruta Bocchi.

cedo et antiquus penetralis diruo bocchus


regis ad exemplum, nec sic inflectere sensus

rex ad exemplum neque sic inflecto sensus


discitur hinc quantum paupertas sobria possit:

disco hinc quantus paupertas sobrius possum


denique si princeps castris haerere nequibo,

denique si princeps castrum haereo nequibo


praesentes docuere deos. hinc saecula discant


continuit claustris indignantemque revinxit


portatur iuvenum cervicibus aurea sedes


in vulgus proferre solet; penetralibus exit


praebuit, ut tumidae ruerent in mollia fibrae.


arx incensa Iubae, rabies Maurusia ferro

arx incensum juba rabio maurusius ferrum


pro rerum stabili fertur dicione locutus:


lex celebrat, famulusque iugo laxatus erili


texuntur; patria maestus non truditur exul;


nate, sequi. Si bella canant, prius agmina duris

natus sequor si bellum cano prior agmen durus


exoritur caesaque redit pollentius hydra.


quis iunxit lapides ostro? quis miscuit ignes

quis iungo lapis ostrum quis misceo ignis


stellati pariter crines. iuvat ipse Tonantem


sufficerent angusta deo. nec inhospita Cynthi

sufficio angustus deus neque inhospitus cynthius


semet et incertos animi placaverit aestus,


addite Caucasiis, involvite Pelion Ossae:


tot curvare sinus servaturasque Corinthum

tot curvaris sinus servaturasque corinthus


quae via difficilis. fidit si moenibus hostis,

qui via difficilis findo si moenia hostis


nuntius ipse sui longas incognitus egit


nonne vides, operum quod se pulcherrimus ipse


Sidonii Rubrique maris? tribuere colorem


effossi per operta soli, si longa moretur

effodio per operio solus si longus moror


hinc amor, hinc validum devoto milite robur.

hinc amor hinc validus devoto miles robur


iusserat averso fluvium migrare meatu.


o mihi si liceat thalamis intendere carmen


visa etiam medio populis mirantibus audax


Hesperidum risit, quos ditat fabula, ramos.


progenies Ledaea, sedent: in utroque relucet

progenies ledaeus sedeo in uterque reluceo


suadebat cautumque dabant exempla sequentem.


quam patriae quod mitis erat. ne desine tales,

quam patria qui mitis sum ne desino talis


Eurotas proprios discernere nescit alumnos.

eurotas proprius discerno nescio alumnus


cingeris et socios gaudes admittere patres.


purpureos merito placavit sanguine manes.


te miles nutritor amat. Quae denique Romae


praesumptum diadema dedit, tum lenibus ulnis


non incerta maris, Libyae squalentis harenas


magnarum largitor opum, largitor honorum


per fluvium plenae cuneis inmanibus alni.


inveniet; longis illuc ambagibus itur.


caeruleus tali prostratus Apolline Python


hoc si Maeonias cinctu graderere per urbes,


te fastos ineunte quater. sollemnia ludit


experior? gelidas certe nunc tendis in Alpes.

experior gelidus certus nunc tendo in alpis


Caesareae portenta domus? quem dira Neronis


augur et inspectis Babylonius horruit astris,

augur et inspicio babylonius horreo astrum


inconcussa dabit purae sacraria menti.


adstitit; ambitur signis augustior infans,


vel prope casuris: unus tot funera contra


iam patrias imples galeas; iam cornus avita

iam patria impleo galea iam cornus avitus


voce subis: “equidem, faveant modo numina coeptis,

vox subeo equidem faveo modo numen coepio


quae tibi iam natura dedit. sic mollibus olim


intrat et abstrusos explorat fama recessus.


agmina ferventesque tument post terga dracones.


nec premat incumbens oneri nec cesserit aer?


lustratae lictore casae fascesque salignis


gaudia; dispersi pereunt somnove soluti;

gaudium dispermulceo pereo somnove soluo


indolis agnosco. fertur Pellaeus, Eoum


saepe tuas etiam iam tum gaudente marito


ignotumque fretum? maduerunt Saxone fuso


crinitusque tuo sudabit fasce Suebus,


et dudum taciti rupere silentia Delphi,


et toto donanda mari? quantusue feretur


Caesaris. annales veterum delicta loquuntur:


Ulpia progenies et quae diademata mundo


ipse labor pulvisque decet confusaque motu


cum transiret, erat, per te viresque tuorum


distribuit partes animae sedesque removit.


in quos iam dubius sese libraverat orbis,


ebrius hostili velatur palmite Ganges.


omina libertas; deductum Vindice morem


virgineum Tritona bibit sparsosque venenis


bellorum signis sequitur vexilla Quirini.


sub te teste labor.”Dicturum plura parentem


vagitum lituus. Vitam tibi contulit idem


spicula, quam felix arcus certique petitor

spiculum quam felix arcus certus petitor


auctorem parere sibi. componitur orbis


et sulcata diu trabeato rura colono.”


excutiat cineres Ephyre, Spartanus et Areas


nec damus Assyriam, tenuit quam femina, gentem.


vile latens virtus, quid enim? submersa tenebris

vilis lateo virtus quis enim submergo tenebrae


haurirent radii, solito cum murmure torvis


squameus et rutilus cristis et casside maior!

squameus et rutilus crista et cassis magnus


ungula discussaeque iubae sparguntur in armos;


tu licet extremos late dominere per Indos,

tu licet extremus latus dominere per indi


oblati gladiis summittunt colla paratis


cuncta nitor risitque tuo natura sereno.


Cimber et ingentes Albim liquere Cherusci.


quae, velut inmanis reserat dum belua rictus,

qui velut immanis resero dum belua rictus


occultum nihil esse sinit, latebrasque per omnes


miles et in mediis effulget curia castris.

miles et in medius effulgeo curia castrum


invidet inque tuis mavult spumare lupatis.


Armenius, refugo quae sit fiducia Partho:

armenius refugus qui sum fiducia parthus


nec te progenitum Cybeleius acre sonoro

neque tu progigno cybeleius acer sonorus


longaevus rector, variis quem saepe procellis

longaevus rector varius qui saepe procella


qui domuit Porum, cum prospera saepe Philippi

qui domo porus cum prosper saepe philippus


vivere cognoscas, cunctis tua gentibus esse