Panegyricus dictus Probino et Olybrio consulibus

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


ima valle sedens. adrectis auribus haesit,

imus valles sedeo adrecingo auris haereo


hic non divitias nigrantibus abdidit antris


sub love vel calido si quis coniunctus in axe

sub love vel calidus si quis conjungo in axis


lustra nec ignota rapiet sub nube vetustas.

lustro neque ignotus rapio sub nubes vetustus


prospera vibrati tonuerunt omina nimbi,


nec Latiae cecinere tubae nec Graeca vetustas.

neque latius cano tuba neque graecum vetustus


tunc iubar Arcturi languet, tunc fulva Leonis

tunc iubar arceo langueo tunc fulvus leo


Iunonem Inachiis oculos advertere templis.


pallentes thalamos et structa cubilia musco


edomitae paribus sub te cecidere triumphis.


umida gemmiferis inluxit regia mensis.


Romulei; plus amnis inest et belua nutrix;

romuleus multus amnis insum et belua nutrix


illi glauca nitent hirsute lumina vultu


solstitio Meroen, bruma temptabimus Histrum,”


unde repentinus populi fragor. ilicet herbis

unde repentinus populus fragor ilicet herba


pignora cara Probi, festa quos luce creatos


armatur terrore pudor, galeaeque minaci


Roma Probo cupiens dignas persolvere grates


claustraque congestis scopulis durissima tendunt,


aemulus adversis flagraverit ignibus orbis;


sedula pro natis dominum flexura rogando


cura diu maiora petens, non anxia mentem


nectare corda libet. niveos iam pandite coetus,

nectaris cor libet niveus iam pando coitus


Vivit adhuc completque vagis sermonibus aures


effluxere decus, quanto pretiosa metalli


pratis te croceis pingat; te messibus aestas

pratum tu croceus pingo tu messis aestas


fingunt aera lupam; Mavors adamante coruscat.


ipsa meo fovi gremio. cunabula parvis


qualis letifera populatus caede Gelonos


palla graves umeros velat, quam neverat uxor

palla gravis umerus velo quam neverat uxor


sed nati vicere patrem solique merentur


belliger Augustus trepidas laxaverat Alpes,


nam neque caesariem crinali stringere cultu

nam neque caesaries crinal stringo cultus


maiestate nemus. prior hic: o numen amicum


adripit aut mores aetas lasciva relaxat:


noverit et ratibus saevas arcere procellas .''


ire parat. famuli currum iunxere volantem


hic patrius Mavortis amor fetusque notantur


Ausonias caelumque tuum? die, maxima rerum!


ante Thyesteis iterum conterrita mensis


nascentem te, Nile, bibit. virtutibus ille


procubat horrendus Getico Gradivus in arvo;

procubat horreo geticus gradivus in arvum


sueverat innumeras hominum ditare catervas.


sed gravibus curis animum sortita senilem


audacem retegit mammam, laxumque coercens


hac de stirpe virum; certum est de consule nasci.

hic de stirps vir certus sum de consul nascor


montibus Alpinasque bibunt de more pruinas:


halitus et placidi radiant in casside vultus:

halitus et placidus radio in cassis vultus


discretas subeunte freto, pariterque minantes


pro Polluce rubens, pro Castore flamma Probini.

pro polluce rubeo pro castor flamma probini


nec quisquam procerum temptat, licet aere vetusto

neque quisquam procerus tento licet aer vetustus


his ego nec Decios pulchros fortesve Metellos

hic ego neque decius pulcher fortesve metellus


stare Pudicitiam vel sacro ture vocatam


talem nulla refert antiquis pagina libris

talis nullus refero antiquus pagina liber


dux ait “et legum genetrix longeque regendo


Scipiadas Gallisque genus fatale Camillos.


blandius elato surgant temone iugales


non alia reseranda manu, sed pervia tantum

non alius resero manus sed pervius tantus


ecce mei cives, quorum iam Signifer optat


sparge diem meliore coma crinemque repexi


Scis genus Auchenium, nec te latuere potentes

scio genus auchenium neque tu lateo potens


aestivo candore mori; sed vivida frondet

aestivus candor morior sed vividus frondeo


distillant per pectus aquae; frons hispida manat

distillant per pectus aqua frons hispidus mano


obstupuit visu suspensaque gaudia vocem


adclines umeros; dominum gavisa coronat


sulphure tardatusque suis erroribus Ufens


mutatis in vina vadis: iam sponte per agros


Quem prius adgrediar? veteris quis facta Probini

qui prior aggredior veto quis facio probini


album puniceo pectus discriminat ostro.


sive petat Parthos seu cuspide turbet Hydaspen.

sive peto parthus seu cuspis turbo hydaspes


nec consul cum fratre fuit. vos nulla fatigat

neque consul cum frater sum tu nullus fatigo


despumat rutilas dives Pactolus harenas.


haud secus ac tacitam Luna regnante per Arcton

haud secus atque taceo luna regno per arceo


intumuit rebus; sed mens circumflua luxu

intumesco res sed mens circumfluus luxus


diva, rogas; non haec precibus temptanda fuissent.


adsilit innuptae ritus imitata Minervae.


adnue: sic nobis Scythicus famuletur Araxes,


multifidusque ruat centum per pectora Phoebus,

multifidusque ruo centum per pectus phoebus


sudor adhuc per membra calet creberque recurrit

sudor adhuc per membrum caleo creber recurro


extincto Pythone gerens; tunc insula notos


praeceps ilia manus fluvios superabat Hiberos

praeceps ilia manus fluvius supero hiberi


per fasces numerantur avi semperque renata


Naides, et totum violis praetexite fontem;


quis deus ambobus tanti sit muneris auctor.


exuvias Bellona levat, Bellona tepentes


currat, qui sociae roget in convivia mensae

curro qui socia rogo in convivium metior


die agedum, quae causa viae? cur deseris arces

dies agedum qui causa via cur desero arx


acta Probi narrare queam, quot in ordine gentes


aptavere togas, signum dat summus hiulca


o consanguineis felix auctoribus annus,


se iactare parem; sed, prima sede relicta

sui iactaris par sed primus sedes relinquo


solveret et magnos proferrent sidera partus,


Pieriis pollent studiis multoque redundant


extemplo strepuere chori collesque canoris

extemplo strepuere chorus collis canorus


sollicitis fodiens miratur collibus aurum),


quae decorat mundum, cuius Romana potestas


ardua turrigerae surgunt in culmina ripae.


indignata tegi, iam caligantibus armis


vidimus Hesperiam fessasque resurgere gentes?


induat autumnusque madentibus ambiat uvis.


eloquio; nec desidiis dapibusve paratis


deserit ac Nymphis urnam commendat erilem.

desero atque nympha urna commendo erilis


iste dies, semper dapibus recoletur opimis.”


ante genas dulces quam flos iuvenilis inumbret

ante gena dulcis quam flos iuvenilis inumbro


hic ligat axe rotas; hic sub iuga ferrea nectit

hic ligo axis roto hic sub iugum ferreus necto


nostra Semiramiae timeant insignia turres;


fertur equis; strident Zephyri cursuque rotarum

fero equus strideo zephyrus curro rotaris


semper honoratus nostris celebrabitur undis


usque adeone meam condunt oblivia mentem,


angustant aditum curvis anfractibus Alpes


quod tua pro Latio victricia castra laborant

qui tuus pro latius victricia castrum laboro


intercisa dies refugos vertetur in ortus,


et longum tenues tractus producit in aurum


dextrum nuda latus, niveos exerta lacertos,

dexter nudo latus niveus exerta lacertus


germanos habuisse duces; te cuncta loquetur


protinus et liquidi clementior aura Favoni

protinus et liquidus clemens aura favonius


plausibus impulsi septena voce resultant,


ira perit, Plaustro iam rara intermicat Arctos

ira pereo plaustrum iam rarus intermico arctos


noverat intactum vitio servare rigorem.


Postquam fulmineis impellens viribus hostem


Maenala lassato certis venatibus arcu,


illum fama vehit trans aequora transque remotas

ille fama veho trans aequor trans removeo


mella ferant silvae; iam profluat ebrius amnis


nunc pateras libare deis, nunc solvere multo

nunc patera libaris deus nunc solvo multus


oramus praebere velis annique futurum


non ego vel Libycos cessem tolerare labores


et Phaethonteae perpessus damna ruinae


conscia ter sonuit rupes et inhorruit atrum

conscius ter sono rupes et inhorreo ater


nec traxere moras, sed lapsu protinus uno,

neque traho mora sed lapsus protinus unus


tellus; te variis scribent in floribus Horae


qualis purpureas praebebat Candida vestes

qualis purpureus praebeo candidus vestis


hunc legere torum. taceat Nereida nuptam


Ilia percurrens vitreas sub gurgite telas.


quam neque fas Zephyris frangi nec sole perustam

quam neque fas zephyrus frango neque sol peruro


sed precor hoc donum cum libertate recenti

sed precor hic donum cum libertas recens


incipe quadrifidum Phoebi torquere laborem.

incipio quadrifidum phoebus torqueo labor


miscetur decori virtus pulcherque severo


contigit exactum numquam memorata per aevum,


Liris et Oebaliae qui temperat arva Galaesus.

lira et oebalia qui tempero arvum galaesus


falsus olor, valido quamvis decernere caestu

falsus olor validus quivis decerno caestus


coepistis quo finis erat. primordia vestra


corpora; turbantur permixto funere manes.


longaque perpetui ducent in saecula fasti.


ceu sibi certantes, sexus quid possit uterque,


praetulerim, non, qui Poenum domuere ferocem,


efflantes roseum frenis spumantibus ignem.


ut pigeat meminisse Probi, quo vindice totam


iam parat auratas trabeas cinctusque micantes


oraque ridenti lanugine vestiat aetas.


consulibus, laetique petant exordia menses.


caeruleis infecta notis, reddentia patrem


continuum simili servantia lege tenorem.


filaque concreto cogit squalere metallo:


pulvere solvit equos, inmensaque cornus in hastam

pulvis solvo equus immensus cornus in hasta


omni nobilior lustro, tibi gloria soli


quam Probus a nostro possit discedere sensu.”

quam probus ab noster possum discedo sentio


Ut stetit ante ducem discussas Roma per auras,


femineis, quantum supereminet ille maritos.

femineus quantus superemineo ille maritus


nesciat aut nimias laudes ignoret Olybri?


Ductor ad haec: “optata iubes ultroque volentem,


ad loca nutricis iam non errantia Deli,


Sol, qui flammigeris mundum complexus habenis

sol qui flammigeris mundus complexus habena


venerit, Italiae late cum frena teneret


imbribus; in liquidos fontes se barba repectit.

imber in liquidus fons sui barba repecto


unanimos 1 fratres iuncto stipante senatu


spes agit et longo tendit praecordia voto:

spes ago et longus tendo praecordia veto


ire forum strictasque procul radiare secures

eo forum strictasque procul radiaris securis


Augusto geminisque fidem mentita tyrannis.


Eridanus flavaeque terens querceta Maricae

eridanus flavaeque tero quercetum marica


instaurare vias et cursibus addere nomen.


stamine, quod molli tondent de stipite Seres


tecta parant epulis ostroque infecta corusco

tectum paro epulis ostrum inficio corusco


ante dabunt hiemes Nilum, per flumina dammae


aurea dona vomens (sic vix 1 tellure revulsa

aureus donum vomo sic vix tellus revello


Tethyos ambages Atlanteosque recessus.


semirutae turres avulsaque moenia fumant;


numinibus Latona suis, cum sacra redirent


talis honor, prima cum parte viresceret aevi,

talis honor primus cum pars viresceret aevum


aequavere iugis; stagnant inmersa cruore


electro Tiberis, pueri formantur in auro;


gloria fusa Probi, quam non ventura silebunt

gloria fundo probus quam non venio sileo


adventum stellisque parat convexa futuris.


tu, precor, ignarum doceas, Parnasia, vatem,


sudent inriguae spirantia balsama venae!


Impetus horribilisque Metus, qui semper agentes


nec tenebris damnavit opes; sed largior imbre

neque tenebrae damno ops sed largior imber


frondea lanigerae carpentes vellera silvae,


Dixerat et velox iam nuntius advolat urbem.


Pelion. o duplici fecundam consule matrem


volvis inexhausto redeuntia saecula motu,


cornipedes rigidisque docet servire lupatis.


qua medius geminas interfluit alveus urbes


indigenas Fluvios, Italis quicumque suberrant

indigena fluvius ital quicumque suberrant


ipsi vela regent, ipsis donantibus auras


rexerit, ad summi quotiens fastigia iuris


victores audire Probi. non contigit illi


laetatur veneranda parens et pollice docto


ipsa, triumphatis qua possidet aethera regnis,

ipse triumphatis qui possideo aether regnum


Oceanum; crispo densantur gramine colla;


iam nova germanis vestigia torqueat annus

iam novo germanus vestigium torqueo annus


sic Rhenus per utrumque latus, Medisque subactis

sic rhenus per uterque latus medus subigo


adicias, si vera manet reverentia nostri.


Non, mihi centenis pateant si vocibus ora


Fortunam domuit numquamque levantibus alte


sunt mihi pubentes alto de semine fratres,


ipsa dedi, cum matris onus Lucina beatum


Illyricosque sinus et quos arat Africa campos.

illyricosque sinus et qui aro africanus campus


indulgere iuvat nec tanta licentia vitae

indulgeo juvo neque tantus licentia vita


devoveas venientis iter, non improba posco,


felicemque uterum, qui nomina parturit annis!


sic fluat attonitus Romana per oppida Ganges.”

sic fluo attono romanus per oppidum ganges


en nova Ledaeis suboles fulgentior astris,


hic stetit et subitum prospexit ab aggere votum:

hic sto et subeo prospicio ab aggero voveo


nec quod servitium rursus Furiaeque rebelles

neque qui servitium rursus furia rebello


his neque per dubium pendet Fortuna favorem

hic neque per dubius pendeo fortuna favor


Ut sceptrum gessere manu membrisque rigentes


Sic ait et Nymphae patris praecepta secutae

sic aio et nympha pater praecipio sequor


accepit sonitus curvis Tiberinus in antris


cornua temporibus raucos sudantia rivos;


quantum stagna Tagi rudibus stillantia venis

quantus stagnum tagus rudis stillo venio


lenior et blando testatur gaudia fluctu.


Hermi ripa micat, quantas per Lydia culta

hermus ripa mico quantus per lydion colo


Aucheniis, de iure licet certare secundo:


“Respice, si tales iactas aluisse fluentis,


circumfusa polo consors ac dicta Tonantis,

circumfundo polus consors atque dictum tono


ignea longaevo frenatur corde iuventus.


si tu, Roma, velis; pro te quascumque per oras

si tu roma velis pro tu quicumque per ora


sidereae cedunt acies, cum fratre retuso


Tum regina refert: “non me latet, indite rector,

tum regina refero non ego lateo indite rector


errabunt glacieque niger damnabitur Indus,


nec novit mutare vices, sed fixus in omnes

neque nosco muto vicis sed figo in omnis


atque uno biiuges tolli de limine fasces.

atque unus bijugis tollo de limen fascis


terra suum, surguntque toris maioribus herbae.


non canas vestita nives, non aspera ventis,


oppressam tenuere diu; mox incohat ore:


nobilitate virent, et prolem fata sequuntur


porrigitur tremulisque ferit splendoribus Hebrum.


saucia dividuis clarescunt nubila sulcis.

saucius dividuus clarescunt nubila sulcus


lumine. quem tota variarat Mulciber arte.


sed tepido calefacta Noto; ver inde serenum

sed tepidus calefacio notus ver inde serenus


crescunt in cumulum strages vallemque profundam

cresco in cumulis strages vallemque profundo


quem poscunt, tetigere locum: qua fine sub imo

qui posco tango locus qui finis sub imus


non insueta dabis: domus haec de more requirit.

non insuetus do domus hic de mos requiro


Sarmaticosve pati medio sub frigore Cauros,

sarmaticosve patior medium sub frigor cauros


audiit et gelido si quem Maeotia pascit


cognatos procedit honos. quemcumque require

cognatus procedo honor quicumque requiro


Anniadae; nam saepe soles ductoribus illis


aequaevum complexa caput, taurina levantur

aequaevus complector caput taurinus levo


adsiduos intrare inopes, remeare beatos.


navita tranquillo moderabitur aequore pinum.


mordet gemma sinum; nodus, qui sublevat ensem,

mordeo gemma sinum nodus qui sublevo ensis


colla nec ornatu patitur mollire retorto;

collum neque orno patior mollio retorqueo


flava cruentarum praetenditur umbra iubarum,

flavus cruentaris praetendo umbra iubaris


ibimus et nulla sub tempestate timentes


ilia feros saltus et desolata relinquens


fetibus augetur. credas ex aethere lapsam


et formidato clipeus Titana lacessit


caespite gramineo consederat arbore fultus


vix pauci meruere senes, metasque tenetis


Vulturnusque rapax et Nar vitiatus odoro


lambit amica pedes ridetque Aegaeus alumnis


Iam simul emissis rapido velocior Euro


quippe velut denso currentia munera nimbo


proelia cum fremitu Romam comitantur anhelo,


iam per noctivagos dominetur Olybrius axes

iam per noctivagos dominor olybrius axis


vertice luxuriat toto crinalis harundo,


coniuge digna Probo; nam tantum coetibus extat

coniunx dignus probus nam tantus coitus extat


Sic Proba praecipuo natos exornat amictu:

sic probus praecipuus nascor exorno amictus


debilis Orion dextram miratur inertem.


Phoebus adhuc nigris rorantia tela venenis


O bene signatum fraterno nomine tempus!


illis, quam propriam ducunt ab origine, sortem


nube Pater gratamque facem per inane rotantes


Eurota Spartane, tuis. quid protulit aequum

eurotas spartane tuus quis profero aequus


Haud procul exhausto laetus certamine victor

haud procul exhaurio laetus certamen victor


cernere semper erat, populis undare penates,

cerno semper sum populus undaris penates


Est in Romuleo procumbens insula Thybri


prima tibi procedat hiems non frigore torpens,

primus tu procedo hiems non frigor torpeo


floreat et claro cingatur Roma senatu,