Plerumque etiam locis siccis et humidis arbores musco infestantur. Quem nisi ferramento eam raseris,nec fructum nec laetam frondem olea inducet. Quin etiam compluribus interpositis annis olivetum putandum est: nam veteris proverbii meminisse convenit, eum qui aret olivetum, rogare fructum; qui stercoret, exorare; qui caedat, cogere. Quod tamen satis erit octavo anno fecisse, ne fructuarii rami subinde amputentur.

plerusque etiam locus siccus et umidus arbor muscus infesto qui nisi ferramentum is raseris neque fructus neque laetus frons olea induco quin etiam complures interpono annus olivetum puto sum nam veto proverbium memini convenio is qui aro olivetum rogo fructus qui stercoro exoraris qui caedo cogo qui tamen satis sum octavus annus facio ne fructuarius ramus subinde amputo


Putandi autem duo sunt tempora:9 melius autem, ut ait Mago, vernum, antequam surculus progerminet, quoniam umoris plenus facilem plagam et levem et aequalem accipit, nec falci repugnat. Hunc autem secuti sunt Celsus et Atticus. Nobis neque angusta putatione coercenda semina videntur, nisi si admodum invalida sunt; neque utique verno recidenda.

puto autem duo sum tempus bonus autem ut aio magus vernus antequam surculus progermino quoniam umor plenus facilis plaga et levo et aequalis accipio neque falx repugno hic autem sequor sum celsus et atticus nos neque angustus putatio coerceo semen video nisi si admodum invalidus sum neque utique vernus recido


Accedit huc, quod illi, quem nos perfectum esse volumus agricolam, si quidem artis consummatae non sit, nec in universa rerum natura sagacitatem Democriti vel Pythagorae fuerit consecutus, et in motibus astrorum ventorumque Metonis providentiam vel Eudoxi et in pecoris cultu doctrinam Chironis ac Melampodis, et in agrorum solique molitione Triptolemi aut Aristaei prudentiam, multum tamen profecerit si usu Tremelios Sasernasque et Stolones nostros aequaverit.

accedo huc qui ille qui nos perficio sum volo agricola si quidem ars consummo non sum neque in universus res natura sagacitas democritus vel pythagoras sum consequor et in motus astrum venio meton providentia vel eudoxus et in pecus cultus doctrina chiron atque melampodis et in ager solus molitio triptolemus aut aristaeus prudentia multus tamen proficio si usus tremelios saserna et stolo noster aequo


Itaque non assentior ei, qui putat nihilo minus eius generis habendas esse alvos: neque enim solum id repugnat rationibus domini, quod immobiles sint, cum vendere aut alios agros instruere velit; (hoc enim commodum pertinet ad utilitatem solius patris-familias) sed, quod ipsarum apium causa fieri debet, cum aut morbo aut sterilitate et penuria locorum vexatas convenietin aliam regionem mitti, nec propter praedictam causam moveri poterunt,hoc maxime vitandum est.

itaque non assentior is qui puto nihilum paruus is genus habeo sum alvus neque enim solus is repugno ratio dominus qui immobilis sum cum vendo aut alius ager instruo volo hic enim commodus pertineo ad utilitas solus pater familia sed qui ipsaris apis causa fio debeo cum aut morbus aut sterilitas et penuria locus vexo convenietin alius regio mitto neque propter praedico causa moveo possum hic magnus vito sum


De positione iugi, quatenus a terra levandum sit, hoc dixisse abunde est: humillimam esse quattuor pedum, celsissimam septem. Quae tamen in novellis seminibus vitanda est; neque enim haec prima constitutio vinearum esse debet, sed per annorum longam seriem ad hanc altitudinem vitis perducenda est.

de positio jugo quatenus ab terra levo sum hic dico abunde sum humilis sum quattuor pes celsus septem qui tamen in novellus semen vito sum neque enim hic primus constitutio vinearis sum debeo sed per annus longus series ad hic altitudo vita perduco sum


Sed ne illud quidem pertinet ad agricolas, quando et in qua regione primum natae sint: utrum in Thessalia sub Aristaeo, an in insula Cea, ut scribit Euhemerus, an Erechthei temporibus in monte Hymetto, ut Euthronius; an Cretae Saturni temporibus, ut Nicander: non magis quam utrum examina, tanquam cetera videmus animalia, concubitu subolem procreent, an heredem generis sui floribus eligant, quod affirmat noster Maro: et utrum evomant liquorem mellis, an alia parte reddant.

sed ne ille quidem pertineo ad agricola quando et in qui regio primus nascor sum utrum in thessalia sub aristaeus an in insula cea ut scribo euhemerus an erechtheus tempus in mons hymettus ut euthronius an creta saturnus tempus ut nicander non magis quam utrum examino tamquam ceterus video animal concubo suboles procreo an heres genus suus flos eligo qui affirmo noster marus et utrum evomo liquor mel an alius pars reddo


Sed electio dupliciter facienda est; non enim solum fecundam esse matrem satis est, ex qua semina petuntur, sed adhibenda ratio est subtilior, ut ex his partibus trunci sumantur, quae et genitales sunt et maxime fertiles.Vitis autem fecunda,

sed electio dupliciter facio sum non enim solus fecundus sum mater satis sum ex qui semen peto sed adhibeo ratio sum subtilis ut ex hic pars truncus sumo qui et genital sum et magnus fertilis vita autem fecundus


Flemina secari, et interdum inuri solent. Sanguis demissus in pedes, ita ut in equis emittitur: vel si est herba, quam veratrum vocant rustici, pro pabulo cedit. Est et ὑοσκύαμοσ, cuius semen detritum et cum vino datum praedicto vitio medetur. Macies et languor submovetur saepius data potione, quae recipit semunciam sulphuris ovumque crudum, et myrrhae pondus denarii. Haec trita vino admiscentur,atque ita faucibus infunduntur.

flemina secaris et interdum inuro soleo sanguis demitto in pes ita ut in equus emitto vel si sum herba quam veratrum voco rusticus pro pabulum cedo sum et qui semen detero et cum vinum do praedico vitio medeor macies et languor submovetur saepis do potio qui recipio semuncia sulphuris ovum crudus et murra pondus denarius hic tero vinum admisceo atque ita fauces infundo


Locis autem prae-fervidis semina septentrionali parte arbori applicanda sunt: locis frigidis a meridie, temperato statu caeli aut ab oriente aut ab occidente, ne toto die solem vel umbram patiantur. Proxima deinde putatione melius existimat Celsus ferro abstineri, ipsosque caules in modum coronae con- tortos arbori circumdari, ut flexura materias pro-fundat, quarum validissimam sequente anno caput vitis faciamus.

locus autem prae fervidus semen septentrional pars arbor applicanda sum locus frigidus ab meridies tempero status caelum aut ab orior aut ab occaedes ne totus dies sol vel umbra patior propior deinde putatio bonus existimo celsus ferrum abstineo ipse caulis in modus corona continuo torqueo arbor circumdaris ut flecto materio pro fundo qui validus sequor annus caput vita facio


Post biennium, cum iam satis amplum incrementum ceperit, ramum olivae, qui videtur nitidissimus, deflecte, et ad crus arboris ficulneae religa: atque ita amputatis ceteris ramis, ea tantum cacumina,quae inserere voles,relinque; tum arborem fici detrunca, plagamque leva, et mediam cuneo finde.

post biennium cum iam satis amplus incrementum capio ramus oliva qui video nitidus deflecto et ad crus arbor ficulnea religo atque ita amputas ceterus ramus is tantus cacumen qui insero volo relinquo tum arbor fici detrunco plaga levo et medius cuneus findo


Huc accedunt semisses usurarum sestertia tria milia et quadringenti octoginta nummi biennii temporis, quo velut infantia vinearum cessat a fructu. Fit in assem summa sortis et usurarum triginta duorum milium quadringentorum octoginta nummorum. Quod quasi nomen si ut faenerator cum debitore ita rusticus cum vineis suis fecerit, eius summae ut in perpetuum praedictam usuram semissium dominus constituat, percipere debet in annos singulos mille nongentos quinquaginta sestertios nummos; qua computatione vincit tamen reditus septem iugerum, secundum opinionem Graecini, usuram triginta duorum milium quadringentorum

huc accedo semis usuraris sestertium tres mille et quadringenti octoginta nummus biennium tempus quo velut infer vinearis cesso ab fructus fio in assis summus sors et usuraris triginta duo mille quadringentor octoginta nummus qui quasi nomen si ut faenerator cum debitor ita rusticus cum vinea suus facio is summa ut in perpetuus praedico usura semis dominus constituo percipio debeo in annus singuli mille nongenti quinquaginta sestertius nummus qui computatio vincio tamen redeo septem jugerum secundus opinio graecini usura triginta duo mille quadringentor


Itaque ne si capti quidem perferantur in nostra vivaria, diuturni queant possideri. Sola ex pretiosis piscibus muraena, quamvis Tartesii Carpathiique pelagi, quod est ultimum, vernacula,quovis hospes freto peregrinum mare sustinet. Sed iam de situ piscinarum dicendum est.

itaque ne si capio quidem perfero in noster vivarius diuturnus queo possideo solus ex pretiosus piscis murena quivis tartesii carpathiique pelagus qui sum ulter vernaculus quovis hospes fretus peregrinus mare sustineo sed iam de sino piscinaris dico sum


Quis enim dubitet eam maxime probatam haberi, sine qua nemo nostrum vel prosperae vel adversae valetudinis vitam prorogat? De vicini commodo non est quidem certum, quia non numquam mors aliaeque nobis eum causae diversae mutant. Et ideo quidam respuunt Catenis sententiam; qui tamen multum videntur errare. Nam quem ad modum sapientis est fortuitos casus magno animo sustinere, ita dementis est ipsum sibi malam facere fortunam, quod facit, qui nequam vicinum suis nummis parat, cum a primis cunabulis, si modo liberis parentibus est oriundus, audisse potuerit: οὐδ' ἂν βοῦς ἀπόλοιτ' εἰ μὴ γείτων κακὸς εἴη.

quis enim dubito is magnus probo habeo sine qui nemo nos vel prosper vel adverro valetudo vita prorogo de vicinus commodum non sum quidem certus quia non numquam mors alius nos is causa diverto muto et ideo quidam respuo catena sententia qui tamen multus video erro nam qui ad modus sapio sum fortuitus casus magnus animus sustineo ita demo sum ipse sui malus facio fortuna qui facio qui nequam vicinus suus nummus paro cum ab primus cunabulis si modo liber parens sum orior audio possum


Secunda conditio est habenda siliginis, cuius species in pane praecipua pondere deficitur. Tertium erit trimestre, cuius usus agricolis gratissimus; nam ubi propter aquas aliamve causam matura satio est omissa, praesidium ab hoc petitur. Id porro genus est siliginis. Reliquae tritici species, nisi si quos multiplex varietas frugum et inanis delectat gloria,

secundus condicio sum habeo siligo qui species in panis praecipuus pondus deficio tertius sum trimestris qui utor agricola gratus nam ubi propter aqua alius causa maturo satio sum omitto praesidium ab hic peto is porro genus sum siligo reliquus triticum species nisi si qui multiplex varietas frugum et inanis delecto gloria


Nam cum in adversum pressa manu desecare quid debet, cultro utitur; cum retrahere, sinu; cum adlevare, scalpro; cum incavare, rostro; cum ictu caedere, securi; cum in angusto aliquid expurgare, mucrone. Maior autem pars operis in vinea ductim potius quam caesim facienda est; nam ea plaga quae sic efficitur, uno vestigio adlevatur, prius enim putator applicat ferrum, atque ita quae destinavit praecidit.

nam cum in adverro premo manus desecaris quis debeo culter uto cum retraho sinus cum adlevaris scalprum cum incavaris rostrum cum ictus caedo securus cum in angustus aliquis expurgaris mucro magnus autem pars opus in vinea ductim potis quam caesim facio sum nam is plaga qui sic efficio unus vestigium adlevo prior enim putator applico ferrum atque ita qui destino praecido


Sed certum habeo, P. Silvine, iamdudum te tacitum requirere cuius generis sit ista fecunda vitis, quam nos tam accurate describimus, anne 7 de his aliqua significetur, quae vulgo nunc8 habentur feracissimae. Plurimi namque Bituricam, multi Spioniam, quidam Basilicam, non nulli Arcelacam laudibus efferunt.

sed certus habeo p silvine jamdudum tu taceo requiro qui genus sum iste fecundus vita quam nos tam accuro describo annus de hic aliqui significo qui vulgo nunc habeo ferax plurimus namque bituricus multus spionia quidam basilica non nullus arcelacam laus effero


Pecuarius canis neque tam strigosus aut pernix debet esse, quam qui damas cervosque et velocissima sectatur animalia, nec tam obesus aut gravis, quam villae horreique custos: sed et robustus nihilominus,

pecuarius canis neque tam strigosus aut pernix debeo sum quam qui damas cervus et velocissima sector animal neque tam obesus aut gravis quam villa horreum custos sed et robustus nihilominus


Id ut scite fiat, meminerit alligator ne torqueat sarmentum sed tantum innexum devinciat; et ut omnis materia, quae nondumpotest praecipitari, iugo superponatur, ut potius innixa perticae, quam e vinculo dependeat. Saepe enim notavi per imprudentiam rusticos subicere iugo palmam, et ita colligare ut solo vimine suspendant;quae vinea cum accipit pampini et uvarum pondus, infringitur.

is ut scio fio memini alligator ne torqueo sarmentum sed tantus innecto devinciat et ut omnis materia qui nondumpotest praecipitaris iugum superpono ut potis innitor pertica quam e vinculum dependeo saepe enim noto per imprudentia rusticus subicio iugum palma et ita colligaris ut solum vimen suspendo qui vinea cum accipio pampinus et uvaris pondus infringo


Cortinale, ubi defrutum fiat, nec angustum nec obscurum sit, ut sine incommodo minister, qui sapam decoquet, versari possit. Fumarium quoque, quo materia, si non sit iam pridem caesa, festinato siccetur, in parte rusticae villae fieri potest iunctum rusticis balneis.Nam eas quoque refert esse, in quibus familia, sed tamen feriis, lavetur;

cortinal ubi defrutum fio neque angustus neque obscurus sum ut sine incommodus minister qui sapa decoquo versaris possum fumarium quoque quo materia si non sum iam pridem caedo festino sicco in pars rustica villa fio possum jungo rusticus balnea nam is quoque refero sum in qui familia sed tamen feriae lavo


Ceterum figura cerarum talis est, qualis et habitus domicilii. Nam et quadrata et rotunda spatia nec minus longa suam speciem velut formae quaedam favis praebent. Ideoque non semper eiusdem figurae reperiuntur favi. Sed hi qualescunque sint non omnes eximantur. Nam priore messe, dum adhuc rura pastionibus abundant, quinta pars favorum; posteriore, cum iam metuitur hiems, tertia relinquenda est.

ceterum figuro ceraris talis sum qualis et habitus domicilium nam et quadro et rotundus spatior neque paruus longus suus species velut forma quidam favus praebeo ideo non semper idem figura reperio faveo sed hic qualis sum non omnis eximo nam prior meto dum adhuc rus pastio abundo quintus pars favor posterus cum iam metuo hiems tertius relinquo sum


Solent etiam quamvis laetae arbores fructum non afferre. Eas terebrari gallica terebra convenit, atque ita in foramen viridem taleam oleastri arcte immitti.Sic velut inita arbor fecundo semine fertilior extat. Sed haec ablaqueatione adiuvanda est amurcaque insulsa cum suilla vel nostra urina vetere, cuius utriusque modus servatur.Nam maximae arbori, ut tantundem aquae misceatur,urna abunde erit. Solent etiam vitio soli fructum oleae negare.Cui rei sic medebimur.

soleo etiam quivis laetus arbor fructus non affero is terebraris gallica terebra convenio atque ita in foramen viridis talea oleastrum arcte immitto sic velut ineo arbor fecundus semen fertilis extat sed hic ablaqueatio adjuvo sum amurcaque insulsus cum suillus vel noster urina veto qui uterque modus servo nam magnus arbor ut tantus aqua misceo urna abunde sum soleo etiam vitio solus fructus olea nego qui res sic medeor


Nihil de ceteris ambigo, de colore satis admirari non possum cum alios tum etiamCornelium Celsum, non solumagricolationissed universae naturae prudentem virum, sic et sententia et visu deerrasse, ut oculis eius tot paludes, tot etiam campi salinarum non occurrerent, quibus fere contribuuntur praedicti colores.

nihil de ceterus ambago de color satis admiraris non possum cum alius tum etiamcornelium celsus non solumagricolationissed universus natura prudens vir sic et sententia et video deerro ut oculus is tot palus tot etiam campus salinaris non occurro qui fere contribuo praedico color


Febricitantium signa sunt, cum obstipae sues transversa capita ferunt, ac per pascua subito, cum paululum procurrerunt, consistunt, et vertigine correptae concidunt. Earum notanda sunt capita,

febricito signum sum cum obstipus sus transverto caput fero atque per pascuus subeo cum paululum procurro consisto et vertigo corripio concaedes earis noto sum caput


Nam in rusticatione vel antiquissima est ratio pascendi eademque quaestuosissima, propter quod nomina quoque pecuniae et peculii tracta videntur a pecore: quoniam et solum id veteres possederunt, et adhuc apud quasdam gentes unum hoc usurpatur divitiarum genus: sed ne apud nostros quidem colonos alia res uberior.Ut etiam M. Cato prodidit,qui consulenti, quam partem rei rusticae exercendo celeriter locupletari posset respondit: Si bene is pasceret;rursusque interrogant, quid deinde faciendo satis uberes fructus percepturus esset, affirmavit: Si mediocriter pasceret.

nam in rusticatio vel antiquus sum ratio pasco idem quaestuosus propter qui nomen quoque pecunia et peculium traho video ab pecus quoniam et solus is vetus possederunt et adhuc apud quidam gens unus hic usurpo divitiaris genus sed ne apud noster quidem colonus alius res uber ut etiam m cato prodo qui consulo quam pars res rustica exerceo celer locupletaris possum respondeo si bene is pasco rursus interrogo quis deinde facio satis uber fructus percipio sum affirmo si mediocris pasco


Muscas quoque vulnera infestantes sum-movebimus pice et oleo vel unguine infusis. Cetera ervi farina recte curantur. Cicatrices oculorum ieiuna saliva et sale defricatae 3 extenuantur: vel cum fossili4 sale trita sepiae testa, vel semine agrestis 5 pastinacae pinsito et per linteum super oculos expresso.

musca quoque vulnero infestantes sum moveo picus et oleum vel unguis infundo ceterus ervum farina rectus curo cicatrix oculus jejuno salivo et sal defricatae extenuo vel cum fossilis sal tero sepia testa vel semen agrestis pastinaca pinsito et per linteus super oculus exprimo


Nec dubium quin aliquot regionibus tanto flagrent ardore coeundi feminae, ut etiam si marem non habeant, assidua et nimia cupiditate figurando sibi ipsae venerem cohortalium more avium vento concipiant. Neque enim poeta licentius dicit:

neque dubius quin aliquot regio tantus flagro ardor coeo femina ut etiam si maris non habeo assiduus et nimius cupiditas figuro sui ipse venerem cohortalis mos avis venio concipio neque enim poeta licet dico


Exigue umidum pastinatum sationi convenit; melius tamen vel arido quam lutoso semen committitur. Idque cum supra summam scrobem compluribus internodiis productum est, quod de cacumine superest, duabus gemmis tantum supra terram relictis amputatur, et ingesta humo scrobis completur.6 Coaequato deinceps7 pastinato malleolus ordinariis vitibus interserendus; 8 eumque sat erit medio spatio, quod vacat inter vites, per unam lineam depangere.

exiguus umidus pastino satio convenio bonus tamen vel aridus quam lutosus semen committo is cum supra summa scrobis complures internodium produco sum qui de cacumen supersum duo gemma tantus supra terra relinquo amputo et ingero humo scrobis compleo coaequo deinceps pastino malleolus ordinarius vitis intersero is satis sum medium spatium qui vaco inter vito per unus linea depango


Quid ergo est, inquis, quod adseverat Tremelius intacta et silvestria loca, cum primum ceperint cultum, exuberare, mox deinde non ita respondere labori colonorum? Videt sine dubio quid eveniat, sed cur id accidat non pervidet. Neque enim idcirco rudis et modo ex silvestri habitu in arvum transducta fecundior haberi terra debet, quod sit requietior et iunior, sed quod multorum annorum frondibus et herbis, quas suapte natura progenerabat, velut saginata largioribus pabulis facilius edendis educandisque frugibus sufficit.

quis ergo sum inquam qui assero tremelius intactus et silvestris locum cum primus capio cultus exuberaris mox deinde non ita respondeo labor colonus video sine dubius quis evenio sed cur is accido non pervideo neque enim idcirco rudis et modo ex silvestris habitus in arvum traduco fecundus habeo terra debeo qui sum requiesco et iunior sed qui multus annus frons et herba qui suapte natura progenero velut sagino largus pabulis facilis edo educo frugis sufficio


Tali vitio comperimus aptum esse medicamentum ex pice liquida et bubula medulla et hircino sebo et vetere oleo aequis ponderibus compositum atque incoctum. Hac compositione sic utendum est. Cum disiungitur ab opere, in ea piscina, ex qua bibit, tumor cervicis aqua madefactus subigitur, praedictoque medicamento defricatur et illinitur.

tal vitio comperio aptus sum medicamentum ex picus liquidus et bubulus medulla et hircinus sebum et veto oleum aequus pondus compono atque incoquo hic compositio sic utor sum cos disjungo ab opus in is piscina ex qui bibo tumor cervix aqua madefacio subigo praedico medicamentum defrico et illino


Quod ubi factum est, mares sine rixa diducuntur in sua quisque saepta cum feminis, et aequaliter universus grex pascitur. Nam etiam in hoc genere pugnaces inveniuntur masculi, qui et a cibo et a coitu prohibent minus validos, nisi sint hac ratione separati. Fere autem locis apricis ineundi cupiditas exercet mares, cum Favonii spirare coeperunt, id est tempus ab idibus Februariis ante Martium mensem.

qui ubi facio sum maris sine rixo diduco in suus quisque saeptum cum femina et aequalis universus grex pascor nam etiam in hic genus pugnax invenio masculis qui et ab cibus et ab coeo prohibeo paruus validus nisi sum hic ratio separo fere autem locus apricus ineo cupiditas exerceo maris cum favonius spiraris coepio is sum tempus ab idus februarius ante martius mensis


Tabulatis insistere dormientem avem non expedit, ne suo laedatur stercore; quod cum pedibus uncis adhaesit, podagram creat. Ea pernicies ut evitetur, perticae dolantur in quadrum, ne teres levitas earum supersilientem volucrem non recipiat. Conquadratae deinde foratis duobus adversis parietibus induuntur,ita ut a tabulato pedalis altitudinis, et inter se bipedalis latitudinis spatio distent.

tabulatum insisto dormio avis non expedio ne suus laedo stercus qui cum pes uncus adhaereo podagra creo is pernicies ut evitetur pertica dolo in quadrum ne tero levitas is supersilientem volucris non recipio conquadro deinde foro duo adverro paries induo ita ut ab tabulatum pedal altitudo et inter sui bipedal latitudo spatium disto


quibus inferantur. Pro portione etiam facultatum quam optime pater familiae debet habitare, ut et libentius rus veniat et degat in eo iucundius. Utique vero, si etiam matrona comitabitur, cuius ut sexus ita animus est delicatior, amoenitate aliqua demerenda erit, quo patientins moretur cum viro. Eleganter igitur aedificet agricola nec sit tamen aedificator, atque areae pedem tantum complectatur, quod ait Cato, quantum " ne villa fundum quaerat neve fundus villam." Cuius universum situm qualem oporteat esse, nunc explicabimus.

qui infero pro portio etiam facultas quam optume pater familia debeo habito ut et libet rus venio et dego in is jucundus utique verus si etiam matrona comito qui ut sexus ita animus sum delicatus amoenitas aliqui demereo sum quo patientins moror cum vir eleganter igitur aedifico agricola neque sum tamen aedificator atque areae pedis tantus complector qui aio cato quantus ne villa fundus quaero neve fundus villa qui universus sino qual oportet sum nunc explico


Plerumque iumenta morbos concipiunt lassitudine et aestu, nonnunquam et frigore, et cum suo tempore urinam non fecerint; vel si sudant, et a concitatione confestim biberint; vel si, cum diu steterint, subito ad cursum extimulata sunt. Lassitudini quies remedio est, ita ut in fauces oleum vel adeps vino mixta infundatur. Frigori fomenta adhibentur, et calefacta oleo lumbi rigantur,caputque et spina tepenti adipe vel uncto liniuntur.

plerusque iumentum morbus concipio lassitudo et aestus nonnunquam et frigor et cum suus tempus urina non facio vel si sudo et ab concitatio confestim bibo vel si cum diu sto subeo ad cursus extimulata sum lassitudo quies remedium sum ita ut in fauces oleum vel adeps vinum misceo infundo frigor fomentum adhibeo et calefacio oleum lumbus rigo caput et spina tepeo adipe vel ungo liniuntur


aut iam praepositus ut summoveatur curare. In longinquis tamen fundis, in quos non est facilis excursus patris familiae, cum omne genus agri tolerabilius sit sub liberis colonis quam sub vilicis servis habere, tum praecipue frumentarium, quem et minime, sicut vineas aut arbustum, colonus evertere potest et maxime vexant servi, qui boves elocant eosdemque et cetera pecora male pascunt nec industrie terram vertunt longeque plus imputant seminis iacti, quam quod severint, sed nec quod terrae mandaverunt sic adiuvant, ut recte proveniat, idque cum in aream contulerunt, per trituram cotidie minuunt vel fraude vel neglegentia.

aut iam praepono ut summoveatur curo in longinquus tamen fundo in qui non sum facilis excurro pater familia cum omnis genus ager tolerabilis sum sub liber colonia quam sub vilicus servio habeo tum praecipuus frumentarius qui et paruus sicut vinea aut arbustus colonus everto possum et magnus vexo servio qui bos eloco idem et ceterus pecus malus pascor neque industrius terra verto longus multus imputo semen jacio quam qui severint sed neque qui terra mando sic adjuvo ut rectus provenio is cum in areo confero per tero cottidie minuo vel fraus vel neglegentia


Nec ego abnuerim hoc me instituisse argumentari; sed et illud maxime profiteor, palmitem quamvis frugifera parte enatum, si fructum non attulerit, ne vim quidem fecunditatis habere. Nec hoc illi sententiae repugnat.Nam et homines quosdam non posse generare, quamvis omnimembrorum numero constante, manifestum est; ne sit incredibile, si genitali loco virga nata fructu careat, carituram quoque fetu.

neque ego abnuo hic ego instituo argumentaris sed et ille magnus profiteor palmes quivis frugifer pars eno si fructus non affero ne vis quidem fecunditas habeo neque hic ille sententia repugno nam et homo quidam non possum generaris quivis omnimembrorum numerus consto manifestus sum ne sum incredibilis si genital locus virga nata fructus careo careo quoque fetus


moresque earum maxime pernosci, quoniam aliae melius excludunt, aliae editos pullos commodius educant.At e contrario quaedam et sua et aliena ova comminuunt atque consumunt, quod facientem protinus submovere conveniet.

mos is magnus pernosco quoniam alius bonus excludo alius edo pullus commodus educo at e contrarius quidam et suus et alienus ovo comminuo atque consumo qui facio protinus submoveo convenio


Venio nunc ad alvorum curam, de quibus neque diligentius quidquam praecipi potest, quam ab Hygino iam dictum est, nec ornatius quam Vergilio, nec elegantius quam Celso. Hyginus veterum auctorum placitasecretis dispersa monimentis industrie collegit: Vergilius poeticis floribus illuminavit: Celsus utriusque memorati adhibuit modum.

venio nunc ad alvus cura de qui neque diligo quisquam praecipio possum quam ab hyginus iam dico sum neque orno quam vergilius neque elego quam celsus hyginus vetus auctor placitasecretis dispergo monumentum industrius colligo vergilius poeticus flos illuminavit celsus uterque memoro adhibeo modus


latere in stercore prohibet. Haec ubi viduus pecudibus ager. Nam ubi greges quadrupedum versantur, quaedam cotidie, ut culina et caprile, quaedam pluviis diebus, ut bubilia et ovilia, debent emundari. Ac si tantum frumentarius ager est, nihil refert genera stercoris separare;sin autem surculo et segetibus atque etiam pratis fundus est dispositus, generatim quoque reponendum est, sicut caprarum et avium. Reliqua deinde in praedictum locum concavum egerendaet adsiduo humoresatianda sunt, ut herbarum semina culmis ceterisque rebus immixta putrescant.

lateo in stercus prohibeo hic ubi viduus pecus ager nam ubi grex quadrupedus verso quidam cottidie ut culina et caprilis quidam pluvia dies ut bubile et ovile debeo emundaris atque si tantus frumentarius ager sum nihil refero genus stercus separaris sin autem surculus et seges atque etiam pratum fundus sum dispono generatim quoque repono sum sicut capraris et avis reliquus deinde in praedico locus concavus egerendaet assiduus humoresatianda sum ut herba semen culmus ceter res immisceo putrescant


Lentim modo semediata luna usque in duodecimam solo tenui et resoluto vel pingui, sed sicco maxime loco seri convenit; nam in flore facile luxuria et umore corrumpitur. Quae ut celeriter prodeat et ingrandescat, ante quam seritur,fimo arido permisceri debet, et cum ita quatriduoaut quinque diebus requieverit, spargi. Sationes eius duas servamus, alteram maturam per mediam sementim,

lentim modo semedio luna usque in duodecimus solum tenuis et resolvo vel pinguis sed sicco magnus locus sero convenio nam in floreo facilis luxuria et umor corrumpo qui ut celer proeo et ingrandesco ante quam sero fimum aridus permisceo debeo et cum ita quatriduoaut quinque dies requiesco spargo satio is duo servo alter maturus per medius sementis


Atque haec de pabulationibus, domiciliisque 3 et sedibus eligendis abunde diximus: quibus provisis, sequitur ut examina desideremus. Ea 4 porro vel aere parta, vel gratuita contingunt. Sed quas pretio comparabimus, scrupulosius praedictis comprobemus notis, et earum frequentiam prius quam mercemur, apertis alvearibus consideremus:

atque hic de pabulatio domicilium et sedes eligo abunde dico qui provideo sequor ut examino desidero is porro vel aer pario vel gratuitus contingo sed qui pretium comparo scrupulosus praedico comprobo nosco et is frequentia prior quam mercor apertus alvearis considero


sed quia praebent plurimum mellis. Arborum vero sunt probatissimae, rutila atque alba ziziphus, nec minus tamarices,tum etiam amygdalae, persicique, ac pyri, denique pomiferarum pleraeque, ne singulis immorer. Ac silvestrium commodissime faciunt glandifera robora, quin etiam terebinthus, nec dissimilis huic lentiscus ac tiliae. Solae ex omnibus nocentes

sed quia praebeo multus mel arbor verus sum probo rutilo atque albus ziziphus neque paruus tamarices tum etiam amygdala persicique atque pyri denique pomiferaris plerus ne singuli immoror atque silvestris commodus facio glandifer robur quin etiam terebinthus neque dissimilis hic lentiscus atque tilia solus ex omnis noceo


Neque est ulla eius propagandi necessitas, si modo tam mediocris est crassitudo trunci ut incrementum insit iplagam possit contingere;nisi tamen vacuus locus demortui capitis vitem reposcit. Quod cum ita est, alter ex duobus surculis mergitur, alter eductus ad iugum in fructum summittitur. Neque inutile est ex ea vite, quam merseris, enascentes in arcu propaginis pampinos educare, quos possis mox, si ita competet,vel propagare vel ad fructum relinquere.

neque sum ullus is propago necessitas si modo tam mediocris sum crassitudo truncus ut incrementum insum iplagam possum contingo nisi tamen vacuus locus demorior capio vito reposco qui cum ita sum alter ex duo surculis mergo alter educo ad iugum in fructus summitto neque inutilis sum ex is vitis quam mergo enascor in arcus propago pampinus educaris qui possum mox si ita competo vel propagaris vel ad fructus relinquo


Quidam myrrhae tritae quadrantem cum hemina vini faucibus infundunt, et anum liquida pice oblinunt. Alii marina aqua lavant alvum, alii recenti muria. Solent etiam vermes atque lumbrici nocere intestinis; quorum signa sunt, si iumenta cum dolore crebro volutantur, si admovent caput utero, si caudam saepius iactant. Praesens medicina est, ita ut supra scriptum est, insereremanum, et fimum eximere; deinde alvum marina aqua vel muria dura lavare, postea radicem capparis tritam cum sextario aceti faucibus infundere; nam hoc modo praedicta intereunt animalia.

quidam murra tero quadrans cum hemina vinum fauces infundo et anus liquidus picus oblinunt alius marinus aqua lavo alvus alius recens muria soleo etiam vermis atque lumbricus noceo intestinum qui signum sum si iumentum cum dolor creber voluto si admoveo caput uterus si cauda saepis iacto praesens medicina sum ita ut supra scribo sum insereremanum et fimum eximo deinde alvus marinus aqua vel muria durus lavaris postea radix capparis tero cum sextarius aceti fauces infundo nam hic modo praedico intereo animal


quamdiu feminas implere potuerint. Nam rarior est in his avibus mariti bonitas. Eodem quoque tempore cum parere desinent aves, id est, ab idibus Novembribus pretiosiores cibi subtrahendi sunt, et vinacea praebenda, quae satis commode pascunt, adiectis interdum tritici excrementis.

quamdiu femina impleo possum nam rarus sum in hic avis maritus bonitas eos quoque tempus cum pareo desino aveo is sum ab idus november pretiosus cibus subtraho sum et vinaceum praebeo qui satis commodus pascor adicio interdum triticum excrementum


Itaque diligens pater familliae, cui cordi est ex agri cultu certam sequi rationem rei familiaris augendae, maxime curabit ut etaetatis suae prudentissimos agricolas de quaque re consulat et commentarios antiquorum sedulo scrutetur atque aestimet, quid eorum quisque senserit, quid praeceperit, an universa, quae maiores prodiderunt, huius temporis culturae respondeant an aliqua dissonent.

itaque diligo pater familliae qui chordus sum ex ager cultus certus sequor ratio res familiaris augeo magnus curo ut etaetas suus prudens agricola de quisque res consulo et commentarius antiquus sedulus scrutor atque aestimo quis is quisque sentio quis praecipio an universus qui magnus prodo hic tempus colo respondeo an aliqui dissono


dum ad ultimum perveniat. Naturali enim spiritu omne alimentum virentis quasi quaedam anima per medullam trunci veluti siphonem,quam diabeten vocant mechanici, trahitur in summum; quo cum pervenerit,ibi consistit, atque consumitur. Unde etiam materiae vehementissimae reperiuntur aut

dum ad ulter pervenio natural enim spiritus omnis alimentum vireo quasi quidam anima per medulla truncus velut sipho quam diabetes voco mechanicus traho in superus quo cum pervenio ibi consisto atque consumo unde etiam materia vehementissimae reperio aut


De temporibus autem pascendi, et ad aquam ducendi per aestatem non aliter sentio, quam ut prodidit Maro: Luciferi primo cum sidere frigida rura Carpamus, dum mane novum, dum gramina canent, Et ros in tenera pecori gratissimus herba, Inde, ubi quarta sitim caeli collegerit hora, Ad puteos, aut alta greges ad stagna perducamus, medioque die, ut idem, ad vallem, Sicubi magna Iovis antiquo robore quercus Ingentes tendit ramos, aut sicubi nigrum, Ilicibus crebris sacra nemus accubat umbra.

de tempus autem pasco et ad aqua duco per aestas non aliter sentio quam ut prodo marus lucifer primus cum sidus frigidus rus carpo dum mane novus dum gramen cano et rus in tener pecus gratus herba indus ubi quartus sitis caelum colligo hora ad puteus aut altus grex ad stagnum perduco medius dies ut idem ad vallo sicubi magnus iuppiter antiquus robur quercus ingens tendo ramus aut sicubi niger ilex creber sacer nemus accubo umbra


Eae cum sint unius nominis, non unam speciem gerunt. Duas germanas cognovimus, quarum minor ocius et melius deflorescit, habilis arbori nec non iugo: illic pinguem terram, hic mediocrem desiderat, longeque praecedit maiorem,

is cum sum unus nomen non unus species gero duo germana cognosco qui paruus ocior et bonus defloresco habilis arbor neque non iugum illic pinguis terra hic mediocris desidero longus praecedo magnus


Nunc et ipsi praedia nostra colere dedignamur et nullius momenti ducimus peritissimum quemque vilicum facere vel, si nescium, certe vigoris experrecti, quo celerius, quod ignoret,addiscat. Sed sive fundum locuples' mercatus est, e turba pedisequorum lecticariorumque defectissimum annis et viribus in agrum relegat, cum istud opus non solum scientiam, sed et viridem aetatem cum robore corporis ad labores sufferendos desideret; sive mediarum facultatum dominus, ex mercenariis aliquem iam recusantem cotidianum illud tributum, quia vectigali esse non possit,ignarum rei, cui praefuturus est, magistrum fieri iubet.

nunc et ipse praedium noster colo dedigno et nullus momentum duco pereo quisque vilicus facio vel si nescius certus vigor expergiscor quo celer qui ignoro addisco sed sive fundus locuples mercor sum e turba pedisequus lecticarius deficio annus et vis in ager relego cum iste opus non solus scientia sed et viridis aetas cum robur corpus ad labor suffero desidero sive mediaris facultas dominus ex mercenariis aliquis iam recuso cottidianus ille tribuo quia vectigal sum non possum ignarus res qui praesum sum magister fio iubeo


Eadem ratio est in transferendo malleolo. Nam secundo autumno, si caeli et loci qualitas patitur, commodissime post Idus Octobris exemptus conseritur: 2 sin autem aliqua terrae vel aeris repugnat iniuria, tempestivitas eius in proximum ver differtur. Neque diutius in vineis relinquendus est, ne soli 3 vires absumat et ordinaria semina infestet: quae quanto celerius liberata sunt consortio viviradicum, tanto facilius convalescunt. At in seminario licet trimam atque etiam quadrimam vitem resectam vel anguste putatam custodire, quianon consulitur vindemiae.

idem ratio sum in transfero malleolus nam secundus auctumnus si caelum et locus qualitas patior commodus post idus october eximo consero sin autem aliqui terra vel aer repugno iniuria tempestivitas is in propior ver differo neque diu in vinea relinquo sum ne solus vireo absumo et ordinarius semen infesto qui quantus celer libero sum consortio viviradicum tantus facilis convalesco at in seminarium licet trimus atque etiam quadrimus vito reseco vel angustus puto custodio quianon consulo vindemia


proxima deinde cicera et ervum et farrago, quae est ex hordeo. Sed de his prius disseremus quae nostra causa seminantur, memores antiquissimi praecepti quo monemur ut locis frigidis novissime, tepidis celerius, calidis ocissime metamus.Nunc autem proinde ac si temperatae regioni praecepta dabimus.

propior deinde cicer et ervum et farrago qui sum ex hordeum sed de hic prior dissero qui noster causa semino memor antiquus praecipio quo moneo ut locus frigidus novus tepidus celer calidus ocior meto nunc autem proinde atque si tempero regio praecipio do


Itaque praeberi convenit tabentes aleculas,et salibus exesam chalcidem, putremque sardinam, nec minus scarorum branchias, vel quicquid intestini pelamis aut lacertus gerit: tum scombri, carcharique et elacata ventriculoset ne per singula enumerem, salsamentorum omnium purgamenta, quae cetariorum officinis everruntur. Nos autem plura nominavimus genera, non quia cuncta cunctis litoribus exeunt, sed ut ex his aliqua, quorum erit facultas, praebeamus.

itaque praebeo convenio tabeo aleculas et sal exedo chalcis putremque sardinam neque paruus scarus branchia vel quisquis intestinus pelamis aut lacertus gero tum scomber carcharus et elacata ventriculoset ne per singulus enumero salsamentor omnis purgamentum qui cetarius officina everruntur nos autem multus nomino genus non quia cunctus cunctus litus exeo sed ut ex hic aliqui qui sum facultas praebeo


Eae primum hirtos,sed paterni coloris agnos ediderunt, qui deinde et ipsi Tarentinis ovibus impositi, tenuioris velleris arietes progeneraverunt. Ex his rursus quicquid conceptum est, maternam mollitiem, paternum et avitum retulit colorem. Hoc modo Columella dicebat, qualemcunque speciem, quae fuerit in bestiis, per nepotum gradus mitigata feritate reddi. Sed ad propositum revertar. Ergo duo genera sunt ovilli pecoris, molle et hirsutum. Sed in utroque vel emendo vel tuendo plura communia, quaedam tamen sunt propria generosi, quae observari conveniat. Communia in emendis gregibus fere illa: si candor lanae maxime placet, nunquam nisi candidissimos mares legeris: quoniam ex albo saepe fuscus editur partus; ex crythraeo vel pullo nunquam generatur albus.

is primus hirtus sed paternus color agnus edo qui deinde et ipse tarentinus ovis impono tenuis vello aries progeneraverunt ex hic rursus quisquis concipio sum maternus mollities paternus et avitus refero color hic modo columella dico qualis species qui sum in bestia per nepos gradus mitigo feritas reddo sed ad propono revorto ergo duo genus sum ovillus pecus mollis et hirsutus sed in uterque vel emo vel tueor multus commune quidam tamen sum proprius generosus qui observaris convenio commune in emo grex fere ille si candor lana magnus placeo numquam nisi candidus maris lego quoniam ex album saepe fuscus edo pario ex crythraeo vel pullo numquam genero albus


Sed ut incommoda ista praeteream, certe illud, quod est inimicissimum, dissimulare nequeo; nam paulo ante, cum de summa parte sarmenti disputarem, quam sagittam dixeram vocitari, colligebam fere intra quintam vel sextam gemmam,quae sint proximae veteri sarmento,

sed ut incommodus iste praetereo certus ille qui sum inimicus dissimulo nequeo nam paulus ante cum de summus pars sarmentum disputaris quam sagitta dico vocitaris colligo fere intra quintus vel sextus gemma qui sum proximus vetus sarmentum


angusta putatione vitem coerceat. Quin etiam quam caeli partem spectet genus quodque vineti plurimum refert. Neque enim omne calido statu, nec rursus frigido laetatur; sed est proprietas in surculis, ut alii meridiano axe convalescant, quia sint calori aptiores;alii septentrionem desiderent, quia contristentur aestu;quidam temperamento laetentur orientis vel occidentis.

angustus putatio vito coerceo quin etiam quam caelum pars specto genus quisque vinetum multus refero neque enim omnis calidus status neque rursus frigidus laeto sed sum proprietas in surculis ut alius meridianus axis convalesco quia sum calor aptus alius septentrio desidero quia contristo aestus quidam temperamentum laeto orior vel occaedes


Nam cum paulum circa aedificia volitaverint, exhilaratae re-creantur, et ad fetus suos vegetiores redeunt, propter quos ne longius quidem evagari aut fugere conantur. Vasa, quibus aqua praebetur, similia esse debent gallinariis, quae colla bibentium admittant, et cupientes lavari propter angustias non recipiant. Nam id facere eas nec ovis nec pullis, quibus plerumque incubant, expedit.

nam cum paulus circa aedificium volitaverint exhilaro res creo et ad fetus suus vegetus redeo propter qui ne longus quidem evagaris aut fugio conor vasum qui aqua praebeo similis sum debeo gallinarius qui collum bibo admitto et cupio lavaris propter angustiae non recipio nam is facio is neque ovum neque pullus qui plerusque incubo expedio


Sed uno die abstinendum est alio cibo. Quidam clausum intra tecta continent, ne pasci possit. Tum lentisci oleastrique cacuminum pondo iv, et librammellis una trita permiscent aquae congio, quam nocte unasub dio habent, atque ita faucibus infundunt. Deinde interposita hora macerati ervi quattuor libras obiciunt, aliaque potione prohibent.

sed unus dies abstineo sum alius cibus quidam claudo intra tectum contineo ne pascor possum tum lentiscus oleastrum cacumen pondo iv et librammellis unus tero permisceo aqua congius quam nox unasub dius habeo atque ita fauces infundo deinde interpono hora macero ervum quattuor libro obicio alius potio prohibeo


Sed laquei, quibus capulantur, lanatis pellibus involuti sint, ne tenerae frontes sub cornua laedantur. Cum deinde buculos comprehenderis, perducito ad stabulum, et ad stipites religato ita, ut exiguum laxamenti habeant, distentque inter se aliquanto spatio, ne in colluctatione alter alteri noceat. Si nimis asperi erunt, patere unum diem noctemque desaeviant. Simulatque iras contuderint,mane producantur, ita ut et a tergo complures, qui sequuntur, retinaculis eos contineant, et unus cum clava salignea procedens modicis ictibus subinde impetus eorum coerceat.

sed laqueus qui capulo lanatus pellis involvo sum ne tener frons sub cornu laedo cos deinde buculus comprehendo perduco ad stabulis et ad stipes religo ita ut exiguus laxamentum habeo disto inter sui aliquantus spatium ne in colluctatio alter alter noceo si nimis asper sum pateo unus dies nox desaeviant simulo ira contundo mane produco ita ut et ab tergum complures qui sequor retinaculis is contineo et unus cum clavo salignus procedo modicus ictus subinde impetus is coerceo


Quis enim vel mediocris agricola nesciat etiam durissimum tofum vel carbunculum, simulatque sit confractus et in summo regestus, tempestatibus et gelu nec minus aestivis putrescere caloribus ac resolvi; eumque pulcherrime radices vitium per aestatem refrigerare, sucumque retinere; quae res alendo surculo sunt accommodatissimae? Simili quoque de causa probari solutam glaream calculosumque agrum et mobilem lapidem? si tamen haec pingui glebae permixta sunt, nam eadem ieiuna maxime culpantur.Est autem,

quis enim vel mediocris agricola nescio etiam durus tofus vel carbunculis simulo sum confringo et in superus regero tempestas et gelus neque paruus aestivus putrescere calor atque resolvo is pulcher radix vitium per aestas refrigeraris sucus retineo qui res alo surculus sum accommodatissimae similis quoque de causa probaris solvo glarea calculosus ager et mobilis lapis si tamen hic pinguis glaeba permisceo sum nam idem jejuno magnus culpo sum autem


Neminem enim sanum debere facere sumptus in cultura sterilis soli, nec rursus pestilenti quamvis feracissimo pinguique agro dominum ad fructus pervenire. Nam ubi sit cum Orco ratio ponenda, ibi non modo perceptionem fructuum, sed et vitam colonorum esse dubiam vel potius mortem quaestu certiorem.

nemo enim sanus debeo facio sumptus in cultura sterilis solus neque rursus pestilens quivis ferax pinguis ager dominus ad fructus pervenio nam ubi sum cum orcus ratio pono ibi non modo perceptio fructus sed et vita colonus sum dubius vel potis mors quaestus certus


nam id plurimum refert, non solum quod melius ea proveniunt, sed quod etiam post fructum eorum sic tractatum etiam solum segetes opimas facit. Iu- gerum agri non amplius quattuor sextariis raporum seminis obserendum est; quarta parte amplius napispargendum, quia non in ventrem latescit, sed tenuem radicem deorsum agit. Atque haec hominum causa serenda censemus, illa deinde pecudum pabulorum genera complura, sicut Medicam, viciam, farraginem quoque hordeaceam et avenam, faenum Graecum nec minus ervum et ciceram; nam cetera neque enumerare et minus serere dignamur, excepta tamen cytiso, de qua dicemus in iis libris, quos de generibus surculorum conscripsimus.

nam is multus refero non solus qui bonus is provenio sed qui etiam post fructus is sic tractas etiam solus seges opimus facio iu gerum ager non amplus quattuor sextarius rapum semen obsero sum quartus pars amplus napispargendum quia non in venter latesco sed tenuis radix deorsum ago atque hic homo causa sero censeo ille deinde pecus pabulum genus complures sicut maedicus vicia farrago quoque hordeaceus et avena faenum graecus neque paruus ervum et cicera nam ceterus neque enumero et paruus sero digno excipio tamen cytisus de qui dico in is liber qui de genus surculus conscribo


Quidam etiam praecipiunt eodem ritu, quo mulos, admissarium saginare, ut hac sagina hilaris pluribus feminis sufficiat. Verum tamen nec minus quam quindecim nec rursus plures quam viginti unus debet implere, isque admissurae post trimatum usque in annos viginti plerumque idoneus est.

quidam etiam praecipio idem ritus quo mulus admissarius saginaris ut hic sagino hilaris multus femina sufficio verus tamen neque paruus quam quindecim neque rursus multus quam viginti unus debeo impleo eo admitto post trimatus usque in annus viginti plerusque idoneus sum


An putem fortunatius a catenato repulsum ianitore saepe nocte sera foribus ingratis adiacere miserrimoque famulatu per dedecus fascium decus et imperium, profuso tamen patrimonio, mercari? Nam nec gratuita servitute, sed donis rependitur honor. Quae si et ipsa et eorum similia bonis fugienda sunt, superest, ut dixi, unum genus liberale et ingenuum rei familiaris augendae, quod ex agricolatione contingit.

an puto fortuno ab cateno repello ianitor saepe nox serus foris ingratus adicio miser famulo per dedecus fascis decus et imperium profundo tamen patrimonium mercor nam neque gratuitus servitus sed donum rependo honor qui si et ipse et is similis bonus fugio sum supersum ut dico unus genus liberal et ingenuus res familiaris augeo qui ex agricolatio contingo


Caelum porro neque nivale vinea, sicut praedixi, nec rursus aestuosurndesiderat, calido tamen potius quam frigido laetatur; imbribus magis quam serenitatibus offenditur; et solo sicco quam nimis pluvioso est amicior; perflatu modico leniquegaudet, procellis obnoxia est. Atque haec maxime probabilis est caeli et soli qualitas.

caelis porro neque nival vinea sicut praedico neque rursus aestuosurndesiderat calidus tamen potis quam frigidus laeto imber magis quam serenitas offendo et solum sicco quam nimis pluvioso sum amicus perflo modicus leniquegaudet procella obnoxius sum atque hic magnus probabilis sum caelum et solus qualitas


puram superficiem. Media rursus terrena pars esse debet, ut colocasiis conseratur, aliisque familiaribus aquae viridibus, quae inopacant avium receptacula. Sunt enim quibus cordi est vel in silvulis tamaricum, aut scirporum frutectis immorari. Nec ob hanc tamen causam totus locus silvulis occupetur, sed ut dixi, per circuitum vacet, ut sine impedimento, cum apricitate diei gestiunt aves, nandi velocitate concertent.

purus superficies medius rursus terrenus pars sum debeo ut colocasia consero alius familiaris aqua viridis qui inopaco avis receptaculum sum enim qui chordus sum vel in silvulis tamarix aut scirpus frutectum immoraris neque ob hic tamen causa totus locus silvulis occupo sed ut dico per circumeo vaco ut sine impedimentum cum apricitas dies gestio aveo no velocitas concerto


alias magis exiguas, nec tam rotundas, sed obesas tamen et latas, coloris meliusculi: nonnullas minimas gracilesque, et acuti alvi, ex aureolo varias atque leves: eiusque auctoritatem sequens Vergilius, maxime probat parvulas, oblongas, leves, nitidas, Ardentes auro, et paribus lita corpora guttis, moribus etiam placidis. Nam quanto grandior apis, atque etiam rotundior, tanto peior.

alius magis exiguus neque tam rotundus sed obesus tamen et latus color meliusculis nonnullus minimus gracilis et acuo alvus ex aureolus vario atque levo is auctoritas sequor vergilius magnus probo parvulus oblongus levo nitidus ardeo aurum et par lito corpus gutta mos etiam placidus nam quantus grandis apis atque etiam rotundus tantus malus


Si resecis facultas non erit, circumspiciendus est furunculus, qui, quamvis angustissime praecisus in modum verrucae, proximo vere materiam exigat, quam vel in bracchium vel in fructum remittamus. Si neque is reperitur,saucianda ferro est atque exulceranda vitis in ea parte qua pampinum studemus elicere. Iam vero ipsos palmites, quos vindemiae praeparamus, claviculis ac nepotibus liberandos magnopere censeo.

si resecis facultas non sum circumspicio sum furunculus qui quivis angustus praecido in modus verruca propior verus materia exigo quam vel in bracchium vel in fructus remitto si neque is reperio saucio ferrum sum atque exulcero vita in is pars qui pampinus studeo elices iam verus ipse palmes qui vindemia praeparo claviculis atque nepos libero magnopere censeo


Neque id cuiquam dubium esse debet, cum et nostram et Iulii Attici rationem dispexerit.Nos iam enim vicena milia malleorum per vineae iugerum inter ordines pangimus. Ille minus quattuor milibus deponit: cuius ut vincat ratio, nullus tamen vel iniquissimus locus non maiorem quaestum reddet quam acceperit impensam;

neque is quisquam dubius sum debeo cum et noster et julius atticus ratio dispicio nos iam enim viceni mille malleorum per vinea jugerum inter ordo pango ille paruus quattuor mille depono qui ut vinco ratio nullus tamen vel iniquus locus non magnus quaestus reddo quam accipio impendo


Pavonum educatio magis urbani3 patrisfamiliae, quam tetrici rustici curam poscit. Sed nec haec tamen aliena est agricolae captantis undique voluptates acquirere, quibus solitudinem ruris eblandiatur. Harum autem decor avium etiam exteros nedum dominos oblectat. Itaque genus alitum nemorosis et parvulis insulis, quales obiacent Italiae, facillime continetur. Nam quoniam nec sublimiter potest nec per longa spatia volitare, tum etiam quia furis ac noxiorum animalium rapinae metus non est, sine custode tuto vagatur, maioremque pabuli partem sibi acquirit.

pavonum educatio magis urbanus patrisfamiliae quam tetrix rusticus cura posco sed neque hic tamen alienus sum agricola capto undique voluptas acquiro qui solitudo rus eblandior haris autem decor avis etiam exter nedum dominus oblecto itaque genus alo nemorosus et parvulis insula qualis objaceo italia facilis contineo nam quoniam neque sublimis possum neque per longus spatior volitaris tum etiam quia fur atque noxius animal rapina metus non sum sine custos tueor vago magnus pabulum pars sui acquirit


si et is non erit, caprinum manu iacere atque ita terram sareulis permiscere. Ea res laetas segetes reddit. Nec ignorare colonos oportere reor,sicuti refrigescere agrum, qui non stercoietur, ita peruri, si nimium stercoietur, magisque conducere agricolae frequenter id potius quam immodice facere.

si et is non sum caprinus manus iacio atque ita terra sareulis permisceo is res laeto seges reddo neque ignoro colonus oportet reor sicut refrigesco ager qui non stercoietur ita peruro si nimium stercoietur magus conduco agricola frequens is potis quam immodicus facio


Pingues campi, qui diutius continent aquam, proscindendi sunt anni tempore iam incalescente, cum omnis herbas ediderint neque adhuc earum semina maturuerint; sed tam frequentibus densisque sidcis arandi sunt, ut vix dinoscatur, in utram partem vomer actus sit, quoniam sic omnes radices herbarum perruptae necantur.

pinguis campus qui diu contineo aqua proscindo sum annus tempus iam incalesco cum omnis herba edo neque adhuc is semen maturesco sed tam frequens densus sidcis aro sum ut vix dignosco in uter pars vomer ago sum quoniam sic omnis radix herba perrumpo neco


Itaque si constat principibus gratia, manet * pax incruenta. Sin autem saepius acie dimicantes notaveris, duces seditionum interficere curabis: dimicantium vero proelia praedictis remediis sedantur. Ac deinde cum agmen glomeratum in proximo frondentis arbusculae ramo consederit, animadvertito, an totum examen in speciem unius uvae dependeat: idque signum erit aut unum regem inesse, aut certe plures bona fide reconciliatos; quos sic patieris,dum in suum revolent domicilium.

itaque si consto princeps gratia maneo pax incruentus sin autem saepis acies dimico notaveris dux seditio interficio curo dimico verus proelio praedico remedium sedo atque deinde cum agmen glomero in propior frondeo arbuscula ramus consido animadverto an totus examen in species unus labrusca dependeo is signum sum aut unus rex insum aut certus multus bonus fides reconcilio qui sic patior dum in suus revolent domicilium


At si inter novenos pedes, ordo in longitudinem recipiet semina viginti septem, et in latitudinem quattuordecim. Qui numeri inter se multiplicati faciunt CCCLXXVIII. Vel inter denos pedes, ordo longitudinis recipiet semina XXV, latitudinis XIII. Hi numeri inter se multiplicati faciunt CCCXXV, Et ne in infinitum procedat disputatio nostra, eadem portione, ut cuique placuerintlaxiora spatia, semina faciemus. Ac de mensuris agrorum numerisque seminum dixisse abunde sit. Nunc ad ordinem redeo.

at si inter noveni pes ordo in longitudo recipio semen viginti septem et in latitudo quattuordecim qui numerus inter sui multiplico facio ccclxxviii vel inter deni pes ordo longitudo recipio semen xxv latitudo xiii hic numerus inter sui multiplico facio cccxxv et ne in infinitus procedo disputatio noster idem portio ut quisque placuerintlaxiora spatior semen facio atque de metior ager numerus semen dico abunde sum nunc ad ordo redeo


Illa sic per terebrationem: primum ex vicino fructuosissimamconsiderare vitem, ex qua velut traducem inhaerentem matri palmitem attrahas, et per foramen transmittas. Haec enim tutior et certior est insitio, quoniam, etsi proximo vere non comprehendit, sequente certe, cum increvit, coniungi cogitur; et mox a matre reciditur, atque ipsa superficies insitae vitis usque ad receptum surculum obtruncatur.

ille sic per terebratio primus ex vicinus fructuosissimamconsideraris vito ex qui velut traducem inhaereo mater palmes attraho et per foramen transmittas hic enim tueor et certus sum insitio quoniam etsi propior verus non comprehendo sequor certus cum incerno conjungo cogo et mox ab mater recido atque ipse superficies inquiro vita usque ad recipio surculis obtrunco


Inter frumenta etiam panicum ac milium ponenda eunt, quamvis iam leguminibus ea contribuerim, nam multis regionibus cibariis eorum coloni sustinenti.Levem solutamque humum desiderant, nec in sabuloso solo, sed in harena quoque proveniunt, modo umido caelo vel riguo solo;nam siccum cretosumque reformidant.

inter frumentum etiam panicum atque mille pono eo quivis iam legumen is contribuo nam multus regio cibarius is colonus sustineo levo solvo humus desidero neque in sabulosus solum sed in harena quoque provenio modo umidus caelum vel riguus solum nam siccus cretosus reformido


Verum optimus caseus est, qui exiguum medicaminis habet. Minimum autem coagulum recipit sinum lactis argentei pondus denarii.Nec dubium quin fici ramulis glaciatus caseus iucundissime sapiat.

verus bonus caseus sum qui exiguus medicamen habeo paruus autem coagulis recipio sinum lac argenteus pondus denarius neque dubius quin fici ramulis glacio caseus jucundus sapio


Nulla est autem maior vel nequissimi hominis custodia quam operis exactio, ut iusta reddantur, ut vilicus semper se repraesentet. Sic enim et magistri singulorum officiorum sedulo munia sua exsequuntur,et ceteri post fatigationem operis quieti ac somno potius quam deliciis operam dabunt.

nullus sum autem magnus vel nequissimus homo custodia quam opus exactio ut iustus reddo ut vilicus semper sui repraesento sic enim et magister singulus officium sedulus munia suus exsequor et ceterus post fatigatio opus quiesco atque somnus potis quam deliciae opera do


Quidam, cum vitiosam partem inusserunt, urina vetere humana eluunt,atque ita aequis ponderibus incocta pice liquida cum vetere axungia linunt.

quidam cum vitiosus pars inuro urina veto humanus eluo atque ita aequus pondus incoquo picus liquidus cum veto axungia linunt


Recurrendum est igitur ad qualitatum inter se dissidentium quasi quasdam coniunctiones,' quas Graeci συζυγίασ ἐναντιοτήτων,nos " discordantium comparationes " tolerabiliter dixerimus. Atque etiam significandum est ex omnibus, quae terra progeneret, plura campo magis quam colle, plura pingui solo quam macro laetari.

recurro sum igitur ad qualitas inter sui dissido quasi quidam coniunctio qui graecum nos discordo comparatio tolerabilis dico atque etiam significo sum ex omnis qui terra progenero multus campus magis quam collis multus pinguis solum quam macer laetor


Nam et ipsi diripiunt et ab aliis furibus non custodiunt, sed nec conditum cum fide rationibus inferunt. Ita fit, ut et actor et familia peccent et ager saepius infametur. Quare talis generis praedium, si, ut dixi, domini praesentia cariturum est, censeo locandum.

nam et ipse diripio et ab alius fur non custodio sed neque condio cum fides ratio infero ita fio ut et actor et familia pecco et ager saepis infamo quaris talis genus praedium si ut dico dominus praesens careo sum censeo loco


Ovorum quoque longioris temporis custodia non aliena est huic curae: quae commode servantur per hiemem, si paleis obruas, aestate, si furfuribus. Quidam prius trito sale sex horis adoperiunt: deinde eluunt, atque ita paleis aut furfuribus obruunt. Nonnulli solida, multi etiam fresa faba coaggerant: alii salibus integris adoperiunt: alii muria tepefacta durant.

ovum quoque longus tempus custodia non alienus sum hic cura qui commodus servo per hiems si palea obruo aestas si furfur quidam prior tero sal sex hora adoperio deinde eluo atque ita palea aut furfur obruo nonnullus solidus multus etiam frendo faba coaggero alius sal integer adoperio alius muria tepefacio duro


Ab occasu Vergiliarum ad brumam, quae fere conficitur circa VIII calend. Ianuarii in octava parte Capricorni, iam recondito melle utuntur examina, eoque usque ad Arcturi exortum sustinen- tur. Nec me fallit Hipparchi ratio, quae docet solstitia et aequinoctia non octavis sed primis partibus signorum confici. Verum in hac ruris disciplina sequor nunc Eudoxi et Metonis antiquorumque fastus astrologorum, qui sunt aptati publicis sacrificiis: quia et notior est ista vetus agricolis concepta opinio; nec tamen Hipparchi subtilitas pinguioribus,

ab occasus vergiliaris ad bruma qui fere confacio circa viii calend januarius in octavus pars capricornus iam recondo mel uto examino eo usque ad arceo exortus sustinen tur neque ego fallo hipparchus ratio qui doceo solstitium et aequinoctium non octavus sed primus pars signum conficio verus in hic rus disciplina sequor nunc eudoxus et meton antiquum fastus astrologus qui sum aptas publicus sacrificium quia et nosco sum iste vetus agricola concipio opinio neque tamen hipparchus subtilitas pinguis


aliud caprinum, et id ipsum aliter curatur mutilum et raripilum, aliter cornutum et saetosum, quale est in Cilicia. Porculatoris vero et subulci diversa professio, diversae pastiones, nec eundem glabrae sues densaeque caeli statum nec eandem educationem cultumve quaerunt.

alius caprinus et is ipse aliter curo mutilis et raripilis aliter cornutus et saetosus qualis sum in cilicium porculator verus et subulcus diverto professio diverto pastio neque idem glabrae sus densus caelum status neque idem educatio cultumve quaero


Ceterum quanto est umidius solum et caelum, placidioresqueventi, tanto est altius attollendum iugum. Nam laetitia vitium patitur se celsius evagari,fructusque summotus a terra minus putrescit: et hoc uno modo perflatur ventis, qui nebulam et rorem pestiferum celeriter adsiccant, multumque ad deflorescendum et ad bonitatem vini conferunt.

ceterum quantus sum umidus solus et caelum placidioresqueventi tantus sum altus attollo iugum nam laetitia vitium patior sui celsus evagaris fruor summoveo ab terra paruus putrescit et hic unus modo perflo venio qui nebula et roro pestifer celer adsicco multus ad defloresco et ad bonitas vinum confero


Porcius quidem Cato censebat inspiciendo agro 1 praecipue duo esse consideranda, salubritatem caeli et ubertatem loci; quorum si alterum deesset ac nihilo minus quis vellet incolere mente esse captum atque eum ad agnatos et gentiles deducendum.

porcius quidem cato censeo inspicio ager praecipuus duo sum considero salubritas caelum et ubertas locus qui si alter desum atque nihilum paruus quis volo incolo mens sum capio atque is ad agnascor et gentilis deduco


Tertium gradum facit earum Celsus, quae fecunditate sola commendantur: ut tres Helvenacae, quarum duae maiores nequaquam minori bonitate et abundantia musti pares habentur. Earum altera, quam Galliarum incolae marcum vocant, mediocris vini; et altera quam longam appellant, eandemque canam,sordidi vini nec tam largi quam ex numero uvarum prima specie promittit.

tertius gradus facio is celsus qui fecunditas solus commendo ut tres helvenacae qui duo magnus nequaquam parvus bonitas et abundantia mustus par habeo earis alter quam galliaris incola marcus voco mediocris vinum et alter quam longus appello idem cano sordidus vinum neque tam largior quam ex numerus uvaris primus species promitto


Nam illa, quam in Hispania hibernam appellant, cum terra vitibus detrahitur, et in media spatia interordiniorum confertur, supervacua nobis videtur, quia iam praecessit autumnalis ablaqueatio, quae et nudavit summas et ad inferiores radiculas transmisit hibernos imbres. Numerus autem fossionis aut idem debet esse qui primi anni, aut una minus; nam utique frequenter solum exercendum est, dum id incremento suo vites inumbrent, nec patiantur herbam subcrescere.

nam ille quam in hispania hibernus appello cum terra vitis detraho et in medius spatior interordinium confero supervacuus nos video quia iam praecedo autumnal ablaqueatio qui et nudo superus et ad inferus radicula transmitto hibernus imber numerus autem fossio aut idem debeo sum qui primus annus aut unus paruus nam utique frequens solus exerceo sum dum is incrementum suus vito inumbro neque patior herba subcresco


Cicer, quod arietillum vocatur, itemque alterius generis, quod Punicum, seri mense Martio toto potest caelo umido, loco quam laetissimo; nam etiam id terram laedit atque ideo improbatur a callidioribus agricolis. Quod tamen si seri debeat, pridie macerandum erit, ut celerius enascatur. Iugero modii tres abunde sunt.

cicer qui arietillum voco ito alter genus qui punicus sero mensis martius totus possum caelum umidus locus quam laetus nam etiam is terra laedo atque ideo improbo ab callidus agricola qui tamen si sero debeo pridie macero sum ut celer enascor jugerum modius tres abunde sum


Haec enim et his similia magis scrutantium rerum naturae latebras, quam rusticorum est inquirere. Studiosis quoque literarum gratiora sunt ista in otio legentibus, quam negotiosis agricolis: quoniam neque in opere neque in re familiari quidquam iuvant.

hic enim et hic similis magis scrutor res natura latebra quam rusticus sum inquiro studiosus quoque literaris gratus sum iste in otium lego quam negotiosus agricola quoniam neque in opus neque in res familiaris quisquam juvo


mutetur. Cum vero singulae morbo laborabunt, eadem remedia, quae etiam ovibus, adhibebimus; nam cum distendetur aqua cutis, quod vitium Graeci vocant ὕδρωπα, sub armo pellis leviter incisa perniciosum transmittat humorem, tum factum vulnus pice liquida curetur.

muto cos verus singulus morbus laboro idem remedio qui etiam ovis adhibeo nam cum distendo aqua cutis qui vitium graecum voco sub armo pello levis incido perniciosus transmitto humorem tum facio vulnus picus liquidus curo