Est autem id fere vel in villa, vel circa villam. In villa est, quod appellant Graeci ὀρνιθῶνασ καὶ περιστερεῶνασ; atque etiam eum datur liquoris facultas ἰχθυοστροφεῖα sedula cura exercentur. Ea sunt omnia, ut Latine potius loquamur, sicut avium cohortalium stabula, nec minus earum, quae conclavibus saeptae saginantur, vel aquatilium animalium receptacula.

sum autem is fere vel in villa vel circa villa in villa sum qui appello graecum atque etiam is do liquor facultas sedulus cura exerceo is sum omnis ut latinum potis loquor sicut avis cohortalis stabulum neque paruus is qui conclave saepio sagino vel aquatilis animal receptaculum


Omnisque dolor oculorum in-unctione succi plantaginis cum melle acapno,vel si id non est, utique thymino celeriter levatur. Non-nunquam etiam per nares profluvium sanguinis periculum attulit, idque repressum est infuso naribus viridis coriandri succo.

omne dolor oculus in unctio succi plantago cum mel acapno vel si is non sum utique thyminus celer levo non numquam etiam per naris profluvius sanguis periculum affero is reprimo sum infundo naris viridis coriandrum succo


Frigidum ac roscidum solum et caelum commodissime sustinent Eugeniae, dum sunt in Albano colle, nam mutato loco vix nomini suo respondent;nec minus Allobrogicae, quarum vini iucunditas cum regione mutatur.

frigidus atque roscidus solus et caelum commodus sustineo eugeniae dum sum in albanus collis nam muto locus vix nomen suus respondeo neque paruus allobrogicus qui vinum jucunditas cum regio muto


Atque alia genera pecorum, cum pestilentia vexantur, prius morbo et languoribus macescunt, solae capellae quamvis opimae 5 atque hilares subito concidunt et velut aliqua ruina gregatim prosternantur.6 Id autem accidere 7 maxime solet ubertate pabuli. Quamobrem cum adhuc paucas pestis perculit, omnibus sanguis detrahendus: nec tota die pascendae, sed mediis quattuor horis intra septa claudendae.

atque alius genus pecus cum pestilentia vexo prior morbus et languor macesco solus capella quivis opimus atque hilaris subeo concaedes et velut aliqui ruina gregatim prosterno is autem accido magnus soleo ubertas pabulum quamobrem cum adhuc paucus pestis percello omnis sanguis detraho neque totus dies pasco sed medius quattuor hora intra saeptum claudeo


Vocatur etiam focaneus palmes, qui solet in bifurco mediusprorcpere; et idcirco eum praedicto vocabulo rustici appellant, quod inter duo bracchia, qua se dividit vitis, enatus velut fauces obsidet, atque utriusque duramenti trahens alimenta praeripit. Hunc ergo tamquam aemulum diligenter idem amputant et adnodant priusquam corroboretur. Si tamen ita praevaluit ut alterutrum bracchium adflixerit,id quod imbecillius est tollitur et ipse focaneus summittitur.

voco etiam focaneus palmo qui soleo in bifurcus mediusprorcpere et idcirco is praedico vocabulum rusticus appello qui inter duo bracchium qui sui divido vita eno velut fauces obsido atque uterque duramentum traho alimentum praeripio hic ergo tamquam aemulis diligenter idem amputo et adnodo priusquam corroboretur si tamen ita praevaleo ut alteruter bracchium affligo is qui imbecillis sum tollo et ipse focaneus summitto


Quod si voto fortuna subscribit,agrum habebimus salubri caelo, uberi glaeba, parte campestri, parte alia collibus vel ad orientem vel ad meridiem molliter devexis; terrenisque aliis atque aliis silvestribus et asperis, nec procul a mari vel navigabili flumine, quo deportari fructus et per quod merces invehi possint. Campus in prata et arva salictaque et harundineta digestus aedificio subiaceat.

qui si veto fortuna subscribo ager habeo salubris caelum uber glaeba pars campestre pars alius collis vel ad orior vel ad meridio mollis devexus terrenus alius atque alius silvestris et asper neque procul ab mare vel navigabilis flumen quo deportaris fructus et per qui merces inveho possum campus in pratum et arvum salictum et harundinetum digero aedificium subjaceo


Tertia est ratio loci rigui, quia sine impensa fructum reddere potest. Hanc primam Cato esse dicebat, qui maxime reditum pratorum ceteris anteponebat; sed nos de agitatione terrae nunc loquimur, non de situ.

tertius sum ratio locus rigesco quia sine impensa fructus reddo possum hic primus cato sum dico qui magnus redeo prator ceterus antepono sed nos de agitatio terra nunc loquor non de sino


Non nullos tamen in vineis characatis animadverti, et maxime elvenacigeneris, prolixos palmites quasi propagines summo solo adobruere, deinde rursus ad arundines erigere, et in fructum submittere, quos nostri agricolae mergos, Galli candosoccos vocant, eosque adobruunt simplici ex causa, quod existiment, plus alimenti terram praebere fructuariis flagellis. Itaque post vindemiam velut inutilia sarmenta decidunt, et a stirpe submovent. Nos autem praecipimus easdem virgas, cum a matre fuerint praecisae, sicubi demortuis vitibus ordines vacent, aut si novellam quis vineam instituere velit, pro viviradice ponere. Quoniam quidem partes sarmentorum, quae fuerant obrutae, satis multas habent radices, quae depositae scrobibus confestim comprehendant.

non nullus tamen in vinea characatus animadverto et magnus elvenacigeneris prolixus palmes quasi propago superus solum adobruo deinde rursus ad arundo erigo et in fructus summitto qui noster agricola mergus gallus candosoccus voco is adobruo simplex ex causa qui existimo multus alimentum terra praebeo fructuarius flagellum itaque post vindemia velut inutilis sarmentum decido et ab stirps submoveo nos autem praecipio idem virga cum ab mater sum praecido sicubi demorior vitis ordo vaco aut si novella quis vinea instituo volo pro viviradice pono quoniam quidem pars sarmentor qui sum obruo satis multus habeo radix qui depono scrobis confestim comprehendant


inveniuntur. Nam etiam in concordia suum quaeque plebs morem figurandi ceras fingendique servant. Sed omnes favi semper cavearum tectis et paululum ab lateribus adhaerentes dependent, ita ne solum contingant: quoniam id praebet examinibus iter.

invenio nam etiam in concordia suus quisque plebs mos figuro cero fingo servo sed omnis faveo semper cavearis tectum et paululum ab later adhaereo dependo ita ne solus contingo quoniam is praebeo examen iter


Post haec duo principalia subiungebat illa non minus intuenda: viam, aquam, vicinum.Multum conferre agris iter commodum: primum, quod est maximum, ipsam praesentiam domini, qui libentius commeaturus sit, si vexationem viae non reformidet; deinde ad invehenda et exportanda utensilia, quae res frugibus conditis auget pretium et minuit impensas rerum invectarum, quia minoris adportentur eo, quo facili nisu perveniatur;

post hic duo principalis subjungo ille non paruus intueor via aqua vicinus multus confero ager iter commodus primus qui sum magnus ipse praesentia dominus qui libet conmeo sum si vexatio via non reformido deinde ad invehenda et exporto utensilia qui res frugis condio augeo pretium et minuo impendo res invectaris quia paruus apporto is quo facilis nisus pervenio


Nam stella, quam diximus Graecae litterae faciem obtinere, pariter imae fossae solum metitur atque perlibrat, quia sive pronum seu resupinum est, positione machinae deprehenditur; quippe praedictae virgulae superposita libella alterutrum ostendit nec patitur exactorem operis decipi. Sic permensum et perlibratum opus in similitudinem vervacti semper procedit; tantumque spatii linea promota occupatur quantum effosus sulcus longitudinis ac latitudinis obtinet. Atque id genus praeparandi soli probatissimum est.

nam stella quam dico graece littera facies obtineo pariter imus fodio solus metior atque perlibro quia sive pronus seu resupinus sum positio machina deprehendo quippe praedico virgula superpono libella alteruter ostendo neque patior exactor opus decipio sic permetior et perlibro opus in similitudo vervacti semper procedo tantus spatium lineus promoveo occupo quantus effosus sulcus longitudo atque latitudo obtineo atque is genus praeparo solus probo sum


Quidam leviter obligant crura, quoniam si frangantur, dolorem, et ex eo maciem fieri putant. Sed nihil ista res pinguitudinis efficit. Nam dum vincula exercre conantur, non conquiescunt: et hac quasi exercitatione corpori nihil adiciunt. Fracta crura non plus quam bidui, aut summum tridui dolorem afferunt, et spem tollunt evagandi.

quidam levis obligo crus quoniam si frango dolor et ex is macies fio puto sed nihil iste res pinguitudo efficio nam dum vinculum exercre conor non conquiesco et hic quasi exercitatio corpus nihil adicio frango crus non multus quam biduus aut superus triduum dolor affero et spes tollo evago


Quam ob causam silvestris ager praecipue est eligendus, qui etiam si frutectis aut arboribus obsessus est, facile extricatur, quod suapte natura quaecumque gignuntur, non penitus nec in profundum radices agunt, sed per summam terrae dispergunt atque deducunt; quibus ferro recisis atque exstirpatis, parum quod superest inferioris soli rastris licet effodere et in fermentum congerere atque componere. Si tamen rudis terra non sit, proximum est vacuum arboribus arvum. Si nec hoc est, rarissimum arbustum vel olivetum, melius tamen vetus olivetum

quam ob causa silvestris ager praecipuus sum eligo qui etiam si frutectum aut arbor obsideo sum facilis extrico qui suapte natura quicumque gigno non penitus neque in profundum radix ago sed per summa terra dispergo atque deduco qui ferrum recido atque exstirpatis parum qui supersum inferus solus rastrum licet effodio et in fermentum congero atque compono si tamen rudis terra non sum propior sum vacuus arbor arvum si neque hic sum rarus arbustus vel olivetum bonus tamen vetus olivetum


Itaque si tale ver incessit, ut et prata et arva floribus abundent, utilissimum est tertio quoque die exiguis foraminibus relictis per quae nonpossint exire alvorum exitus praecludi,ut ab opere mellifico avocatae, apes quoniam non sperent se posse ceras omnes liquoribus stipare, fetibus expleant. Atque haec fere sunt examinum vitio laborantium remebia.

itaque si talis ver incedo ut et pratum et arvum flos abundo utilis sum tertius quoque dies exiguus foramen relinquo per qui nonpossint exeo alvus exitus praecludo ut ab opus mellifico avocatae apis quoniam non spero sui possum cero omnis liquor stiparis fetus expleo atque hic fere sum examen vitio laboro remebia


De positione surculi non minima disputatio fuit inter auctores. Quidam totum flagellum, sicut erat matri detractum, crediderunt sationi convenire; 4 idque per gemmas quinas vel etiam senas partiti, complures taleolas terrae mandaverunt. Quod ego minime probo; magisque assentior his auctoribus qui negaverunt esse idoneam frugibus superiorem partem materiae, solamque eam quae est iuncta cum veteresarmentoprobaverunt.Ceterum omnem sagittam repudiaverunt.

de positio surculis non minimus disputatio sum inter auctor quidam totus flagellum sicut sum mater detraho credo satio convenio is per gemma quini vel etiam seni partio complures taleola terra mando qui ego paruus probo magus assentior hic auctor qui nego sum idoneus frugis superus pars materia solus is qui sum iungo cum veteresarmentoprobaverunt ceterum omnis sagitta repudio


Neque enim satis est, ut iam prius dixi, possidere velle, si colere non possis.

neque enim satis sum ut iam prior dico possideo volo si colo non possum


Sed est altera, cum cogit necessitas: semestrem vocant agricolae.. Ea locis praegelidis ac nivosis, ubi aestas est umida et sine vaporibus, recte committitur, ceteris admodum raro respondet. Quam tamen ipsam celeriter et utique ante aequinoctium vernum conveniet peragere; si vero locorum et caeli conditio patietur, quanto maturius severimus, commodius proveniet.

sed sum alter cum cogo necessitas semestrem voco agricola is locus praegelidus atque nivosis ubi aestas sum umidus et sine vapor rectus committo ceterus admodum rarus respondeo quam tamen ipse celer et utique ante aequinoctium vernus convenio perago si verus locus et caelum condicio patior quantus maturus severimus commodus provenio


prohibentur. Septimum deinde mensem cum ex-cesserunt, in stabulo cum ceteris ad nocturnam requiem debent includi. Sed erit curandum, ne humi maneant. Nam qui sic cubitant, tollendi sunt, et supra perticas imponendi, ne frigore laborent.

prohibeo septimus deinde mensis cum ex cedo in stabulo cum ceterus ad nocturnus requies debeo includo sed sum curo ne humus maneo nam qui sic cubito tollo sum et supra pertica impono ne frigor laboro


Atque ipsis scrobes quarternum pedum praeparantur anno ante, vel si tempus non largitur, priusquam de-ponantur arbores,stramentis atque virgis iniectis incendantur scrobes, ut eos ignis putres faciat, quos sol et pruinafacere debuerat. Spatium intermedium esse debet pingui et frumcntario solo sexagenum pedum in alteram partem, atque in alteram quadragenum: macro nec idoneo segetibus, quinum et vicenumpedum. Sed in Favonium dirigi ordines convenit, ut aestivo perflatu refrigerentur.

atque ipse scrobis quarternum pes praeparo annus ante vel si tempus non largior priusquam de pono arbor stramentum atque virga injacio incendantur scrobis ut is ignis putreo facio qui sol et pruinafacere debeo spatium intermedium sum debeo pinguis et frumcntario solum sexageni pes in alter pars atque in alter quadrageni macer neque idoneus seges quini et vicenumpedum sed in favonius dirigo ordo convenio ut aestivus perflo refrigero


Tempora concubitus eadem quae ceterae silvestres alites observant Martii, sequentisque mensis: per quos festucae surculique in vivariis passim spargendi sunt, ut colligere possint aves, quibus nidos construant. Sed antiquissimum est, cum quis nessotrophion constituere volet, ut praedictarum avium circa paludes, in quibus plerumque fetant, ova colligat, et cohortalibus gallinis subiciat. Sic enim excussi educatique pulli deponunt ingenia silvestria, clausique vivariis haud dubitanter progenerant. Nam si modo captas aves, quae consuevere libero victu, custodiae tradere velis, parere cunctantur in servitute. Sed de tutela nantium volucrum satis dictum est.

tempus concubo idem qui ceterus silvestris aliter observo martius sequor mensis per qui festuca surculus in vivarius passim spargo sum ut colligo possum aveo qui nidus construo sed antiquus sum cum quis nessotrophium constituo volo ut praedictaris avis circa palus in qui plerusque feto ovo colligo et cohortal gallina subicio sic enim excutio educo pullus depono ingenium silvestris claudo vivarius haud dubitanter progenero nam si modo capio aveo qui consuesco liber vinco custodia trado velis pareo cunctor in servitus sed de tutela no volucris satis dico sum


Nam ea mixtura palatum atque lingua,totumque os perfricatur. Mox ulcera lavantur aceto, et tunc pice liquida cum adipe suilla perlinuntur. Quibusdam placet rubiginis aeneae tertiam partem duabus veteris axungiae portionibus commiscere, tepefactoque uti medicamine. Non nulli folia cupressi trita miscent aquae, et ita perluunt ulcera atque palatum. Castrationis autem ratio iam tradita est. Neque enim alia in agnis, quam in maiore quadrupede servatur.

nam is misceo palo atque lingua totus os perfrico mox ulcus lavo acetum et tunc picus liquidus cum adipe suillus perlinuntur quidam placeo rubigo aeneus tertius pars duo veto axungia portio commisceo tepefacio uti medicamen non nullus folium cupressi tero misceo aqua et ita perluo ulcus atque palo castratio autem ratio iam trado sum neque enim alius in agnus quam in magnus quadrupedus servo


Nam id quidem maxime contrarium est: primum quod cum ad terram decidens, semina, velut intolerabili adfecta vulnere, pleraque intereunt; nonnulla etiam, quae pertinaciter vixerunt, minus fecundas materias adferunt, siquidem e duro quae pullulant omnium confessione pampinaria saepissime fructu carent.

nam is quidem magnus contrarius sum primus qui cum ad terra decido semen velut intolerabilis afficio vulnus plerusque intereo nonnullus etiam qui pertinax vivo paruus fecundus materio affero siquidem e durus qui pullulo omnis confessio pampinarius saepis fructus careo


Nec tamen ea minus sedulam curam foris, quia non quotidie procedit in pascua, sed maiorem domesticam postulat. Nam saepius detegenda et refrigeranda est: saepius eius lana diducenda, vinoque et oleo insuccanda, nonnunquam etiam tota est eluenda, si diei permittit apricitas: idque ter anno fieri sat est. Stabula vero frequenter everrenda et purganda, humorque omnis urinae deverrendus est, qui commodissime siccatur perpetratis tabulis, quibus ovilia consternuntur, ut grex supercubet.

neque tamen is paruus sedulus cura foris quia non quotidie procedo in pascuus sed magnus domesticus postulo nam saepis detego et refrigero sum saepis is lana diduco vinum et oleum insuccanda nonnunquam etiam totus sum eluo si dies permitto apricitas is ter annus fio satis sum stabulum verus frequens everrenda et purgo humorque omnis urina deverrendus sum qui commodus sicco perpetro tabula qui ovile consterno ut grex supercubo


mus, obiciant. Quidam vinaceorum duas libras torre- faciunt, et ita conferunt cum totidem sextariis vini austeri, potandumque medicamentum praebent, omni alio humore subtracto,nec minus cacumina praedictarum arborum obiciunt. Quod si neque ventris restiterit citata proluvies, neque intestinorum ac ventris dolor, cibosque respuet, et prae-gravato capite saepius coniverit,lacrimaeque ab oculis et pituita a naribus profluent, usque ad ossa frons media uratur, auresque ferro descindantur.Sed vulnera facta igne dum sanescunt, defricare bubula urina convenit; at ferro rescissa melius pice et oleo curantur.

mus obicio quidam vinaceum duo libro torreo facio et ita confero cum totidem sextarius vinum austerus poto medicamentum praebeo omnis alius humore subtraho neque paruus cacumen praedictaris arbor obicio qui si neque venter resto cito proluvies neque intestinum atque venter dolor cibus respuo et prae gravo caput saepis coniverit lacrima ab oculus et pituita ab naris profluo usque ad os frons medius uro auro ferrum descindo sed vulnero facio ignis dum sanesco defricaris bubulus urina convenio at ferrum rescissa bonus picus et oleum curo


Et idcirco veteres vineas mergis propagare potius quam totas sternere idem ipse Atticus praecipit; quoniam mergi mox facile radicentur, ita ut quaeque vitis suis radicibus tamquam propriis fundamentis innitatur. Haec autem, quae toto est prostrata corpore cum inferius solum quasi cancellavit atque irrctivit, cratem facit et pluribus radicibus inter se conexis angitur,nec aliter quam si multis palmitibus gravata deficit.

et idcirco vetus vinea mergo propagaris potis quam totus sterno idem ipse atticus praecipio quoniam mergo mox facilis radico ita ut quisque vita suus radix tamquam proprius fundamentum innitor hic autem qui totus sum prosterno corpus cum inferus solus quasi cancellavit atque irrctivit cratis facio et multus radix inter sui conecto ango neque aliter quam si multus palmes gravo deficio


Sed indagatorem convenit matutina tempora vestigandi eligere, ut spatium diei habeat, quo exploret commeatus apium. Saepe enim, si serius coepit eas denotare, etiam eum in propinquo sunt, iustis operum peractis se recipiunt, nec remeant ad aquam: quo evenit ut vestigator ignoret, quam longe a fonte

sed indagator convenio matutinus tempus vestigandi eligo ut spatium dies habeo quo exploro commeatus apis saepe enim si serus coepio is denotaris etiam is in propinquo sum iustus opus perago sui recipio neque remeo ad aqua quo evenio ut vestigator ignoro quam longus ab fons


Mores autem neque mitissimi, neque rursus truces atque crudeles; quod illi furem quoque adulantur, hi etiam domesticos invadunt. Satis est severos esse nec blandos, ut non-nunquam etiam conservos iratius intueantur, semper excandescant in exteros. Maxime autem debent in custodia vigilantes conspici, nec erronei,sed assidui et circumspecti magis quam temerarii.Nam illi nisi quod certum compererunt, non indicant: hi vano strepitu et falsa suspicione concitantur.

mos autem neque mitis neque rursus trux atque crudelis qui ille fur quoque adulo hic etiam domesticus invado satis sum severus sum neque blandus ut non numquam etiam conservus irascor intueor semper excandesco in exter magnus autem debeo in custodia vigilo conspicio neque erroneus sed assiduus et circumspicio magis quam temerarius nam ille nisi qui certus comperio non indico hic vanus strepitus et fallo suspicio concito


Et ideo in maritandis arboribus nemo minorem tripedanea scrobem vitibus comparat. Ceterum illa parum prudens agricolarum studio: praecipua essecommoda humilis positionis, quod et celeriter adolescant semina quae non fatigentur multo soli pressa pondere, fiantque uberiora quae leviter suspensa sint. Nam utraque ista Iuli Attici ratio convincitur exemplo arbustivae positionis, quae scilicet multo validiorem fertilioremque stirpem reddit;quod non faceret, si laborarent altius demersa semina.

et ideo in marito arbor nemo paruus tripedaneus scrobis vitis comparo ceterum ille parum prudens agricolaris studium praecipuus essecommoda humilis positio qui et celer adolesco semen qui non fatigo multus solus premo pondus fio uber qui levis suspendo sum nam uter iste iulis atticus ratio convinco exemplum arbustivae positio qui scilicet multus validus fertilis stirps reddo qui non facio si laboro altus demergo semen


Prioribus libris, quos ad te de constituendis colendisque vineis, Silvine, scripseram, nonnulla defuisse dixisti, quae agrestium operum studiosi desiderarent; neque ego infitior aliqua me praeteriisse, quamvis inquirentem sedulo, quae nostri saeculi cultores quaeque veteres literarum monumentis prodiderunt: sed cum sim professus 1 rusticae rei praecepta, nisi fallor, asseveraveram, quae vastitas 2 eius scientiae contineret, non cuncta me dicturum, sed plurima. Nam illud in unius hominis prudentiam cadere non poterat.

prior liber qui ad tu de constituo colo vinea silvine scribo nonnullus desum dico qui agrestis opus studiosus desidero neque ego infitior aliqui ego praetereo quivis inquiro sedulus qui noster saeculis cultor quisque vetus literaris monumentum prodo sed cum sum profiteor rustica res praecipio nisi fallo asseveraveram qui vastitas is scientia contineo non cunctus ego dico sed multus nam ille in unus homo prudentia cado non possum


quid recusaret collis, quid campestris positio, quid cultus, quid silvestris ager, quid umidus et graminosus, quid siccus et spurcus, rationem quoque dispiceret et in arboribus vineisque, quarum infinita sunt genera, conserendis ac tuendis et in pecoribus parandis conservandisque, quoniam et hanc adscivimus quasi agri culturae partem, cum separata sit ab agricolatione pastoralis scientia? Nec ea tamen simplex, quippe aliud exigit equinum atque aliud bubulum armentum, aliud pecus ovillum, et in eo ipso dissimilem rationem postulat Tarentinum atque hirtum;

quis recuso collis quis campestre positio quis cultus quis silvestris ager quis umidus et graminosus quis siccus et spurcus ratio quoque dispicio et in arbor vinea qui infinitus sum genus consero atque tueor et in pecus paro conservo quoniam et hic adscio quasi ager colo pars cum separo sum ab agricolatio pastoral scientia neque is tamen simplex quippe alius exigo equinus atque alius bubulis armentum alius pecus ovillus et in is ipse dissimilis ratio postulo tarentinus atque hirtus


Sit autem vel intra villam vel extrinsecus inductus fons perennis, lignatio pabulumque vicinum. Si deerit fluens unda, putealis quaeratur in vicino, quae non sit haustus profundi, non amari saporis aut salsi.

sum autem vel intra villa vel extrinsecus induco fons perennis lignatio pabulum vicinus si desum fluo unda puteal quaero in vicinus qui non sum haurio profundo non amo sapor aut salio


Sed quoniam plerisque videtur istud opero-sum, qualiacunque vasa placuerint, collocari debebunt. Suggestus lapideus extenditur per totum apiarium in 1 tres pedes altitudinis 2 extructus, isque diligenter opere tectorio levigatur, ita ne ascensus lacertis, aut anguibus, aliisve noxiis animalibus praebeatur.

sed quoniam plerusque video iste opero sum qualis vasum placeo collocaris debeo suggero lapideus extendo per totus apiarium in tres pes altitudo extructus eo diligenter opus tectorium levigo ita ne ascensus lacertus aut anguis alius noxius animal praebeo


Nominibus autem non longissimis appellandi sunt, quo celerius quisque vocatus exaudiat: nec tamen brevioribus quam quae duabus syllabis enuntientur, sicuti Graecum est σκύλαξ, Latinum ferox, Graecum λάκων, Latinum celer: vel femina, ut sunt Graeca σπουδή, ἀλκή, ῤώμη: Latina, lupa, cerva, tigris.

nomen autem non longus appello sum quo celer quisque voco exaudio neque tamen brevis quam qui duo syllo enuntio sicut graecus sum latinus ferox graecus latinus celer vel femina ut sum graecum latinum lupa cerva tigris


Illa tamen una mihi ratio suppetit, celerrime quod proposuimus efficiendi, si sint veteranae vineae, ut separatim surculis 3 cuiusque generis singulos hortos inseramus: sic paucis annis multa nos milia malleolorum4 ex insitis percepturos, atque ita discreta semina per regiones consituros nihil dubito.

ille tamen unus ego ratio suppeto celer qui propono efficio si sum veteranus vinea ut separatim surculis quisque genus singuli hortus insero sic paucus annus multus nos mille malleolus ex inquiro percipio atque ita discerno semen per regio consero nihil dubito


Nunc prius quam de satione vitium disseram, non alienum puto velut quoddam fundamentum iacere disputationi futurae, ut ante perpensum et exploratum habeamus an locupletet patrem familiae vinearum cultus. Est enim paene adhuc supervacuum de his conserendis praecipere, dum quod prius est, nondum concedatur an omnino sint habendae. Idque adeo plurimi dubitent, ut multi refugiant et reformident talem positionem ruris, atque optabiliorem pratorum possessionem pascuorumque vel silvae caeduae iudicent;

nunc prior quam de satio vitium dissero non alienus puto velut quidam fundamentum iacio disputatio sum ut ante perpendo et exploro habeo an locupleto pater familia vinearis cultus sum enim paene adhuc supervacuus de hic consero praecipio dum qui prior sum nondum concedo an omnino sum habeo is adeo plurimus dubito ut multus refugio et reformido talis positio rus atque optabilis prator possessio pascuum vel silva caeduus judico


Lanatam quoque Amineam quidam maxime probant, quae hoc vocabulum non ideo usurpat, quod sola ex omnibus Amineis, verum quod praecipue canescit lanugine. Sane boni vini, sed lenioris quam superiores, crebram quoque materiam fundit; atque ideo propter pampini densitatem saepe parum recte deflorescit, eademque maturo fructu celeriter putrescit.

lanatus quoque amineam quidam magnus probo qui hic vocabulis non ideo usurpo qui solus ex omnis amineis verus qui praecipuus canescit lanugo sanus bonus vinum sed lenis quam superus creber quoque materia fundo atque ideo propter pampinus densitas saepe parum rectus defloresco idem maturo fructus celer putrescit


Sed meminisse oportebit ne in eadem linea unoque latere bracchii duas materias pluresve patiamur. Namque id maxime vitem infestat, ubi non omnis pars bracchii pari vice laborat, neque aequa portione sucum proli suae dispensat sed ab uno latere exsugitur; quo fit ut ea vena, cuius omnis umor absumitur, velut icta fulgure arescat.

sed memini oportet ne in idem lineus unus lateo bracchium duo materio multus patior namque is magnus vito infesto ubi non omnis pars bracchium par vicus laboro neque aequus portio sucus proles suus dispenso sed ab unus lateo exsugitur quo fio ut is vena qui omnis umor absumo velut iacio fulgur aresco


Quinquennis vineae non alia est putatio quam ut figuretur quemadmodum supra institui dicere, neve supervagetur; sed ut caput trunci pedali fere spatio sit inferius iugo, quaternisque bracchiis, quae duramenta quidam vocant, dividatur in totidem partes. Haec bracchia sat erit interim2 singulis palmitibus in fructum summitti, donec vineae iusti sint roboris. Cum aliquot deinde annis quasi iuvenilem aetatem ceperint, quot palmites relinqui debeant incertum est.

quinquennis vinea non alius sum putatio quam ut figuro quemadmodum supra instituo dico neve supervagetur sed ut caput truncus pedal fere spatium sum inferus iugum quaterni bracchium qui duramentum quidam voco divido in totidem pars hic bracchium satis sum interim singuli palmes in fructus summitto donec vinea justus sum robur cos aliquot deinde annus quasi iuvenilis aetas capio quot palmes relinquo debeo incertus sum


Cum deinde quis volet quam plurimos mares excludi, longissima quaeque et acutissima ova subiciet: et rursus cum feminas, quam rotundissima. Supponendi autem consuetudo tradita est ab iis, qui religiosius haec administrant, eiusmodi. Primum quam secretissima cubilia legunt,ne incubantes matrices ab aliis avibus inquietentur: deinde antequam consternant ea, diligenter emundant, paleasque, quas substraturi sunt, sulfure et bitumine atque ardente teda perlustrant, et expiatas cubilibus iniciunt, ita factis concavatis nidis, ne advolantibus aut desilientibus evoluta decidant ova.

cos deinde quis volo quam multus maris excludo longus quisque et acutus ovo subicio et rursus cum femina quam rotundus supponendi autem consuetudo trado sum ab is qui religiosus hic administro eiusmodi primus quam secerno cubile lego ne incubo matrix ab alius avis inquieto deinde antequam consterno is diligenter emundo palea qui substerno sum sulfur et bitumen atque ardeo teda perlustro et expio cubilis inicio ita facio concavatis nidus ne advolantibus aut desilientibus exvolvo decido ovo


eoque liquamine tonsa ovis imbuitur,at que ubi per triduum dilibuto tergore medicamina perhibent, quarto die, si est vicinia maris, ad litus deducta mersatur: si minus, caelestis aqua sub dio salibus in hunc usum durata paulum decoquitur, eaque grex perluitur. Hoc modo curatum pecus toto anno scabrum fieri non posse Celsus affirmat: nec dubium est, quin etiam ob eam rem lana mollior atque prolixior renascatur.

eo liquamen tondeo ovum imbuitur at que ubi per triduum dilibuto tergore medicamen perhibeo quartum dies si sum vicinia mare ad litus deduco merso si paruus caelestis aqua sub dius sal in hic usus duro paulus decoquo is grex perluo hic modo curo pecus totus annus scabres fio non possum celsus affirmo neque dubius sum quin etiam ob is res lana mollio atque prolixus renascor


Quare utilius existimo, repleri quidem scrobes stirpe deposita, sed cum semina comprehenderint, statim post aequinoctium autumnale debere diligenter atque alte ablaqueari, et recisis radiculis, si quas in summo solo citaverint, post paucos dies obrui.Sic enim utrumque incommodum vitabitur, ut nec radices in superiorem partem evocentur, neque immodicis pluviis parum valida vexentur semina.

quaris utilis existimo repleo quidem scrobis stirps depono sed cum semen comprehendo statim post aequinoctium autumnal debeo diligenter atque altus ablaquearis et recido radiculis si qui in superus solum citaverint post paucus dies obruo sic enim uterque incommodus vito ut neque radix in superus pars evoco neque immodicus pluvia parum validus vexo semen


Populus, quia raram, neque idoneam frondem pecori praebet, a plerisque repudiata est. Fraxinus, quia capris et ovibus gratissima est, nec inutilis bubus, locis asperis et montosis, quibus minus laetatur ulmus, recte seritur. Ulmus, quod et vitem commodissime patitur, et iucundissimum pabulum bubus affert, variisque generibus soli provenit, a plerisque praefertur. Itaque si arbustum novum instituere cordi est, seminaria ulmorum vel fraxinorum parentur ea ratione, quam deinceps subscripsimus. Nam populi melius cacuminibus in arbusto protinus deponuntur.

populus quia rarus neque idoneus frons pecus praebeo ab plerusque repudio sum fraxinus quia caper et ovis gratus sum neque inutilis bos locus asper et montuosus qui paruus laeto ulmus rectus sero ulmus qui et vito commodus patior et jucundus pabulis bos affero varius genus solus provenio ab plerusque praefero itaque si arbustus novus instituo chordus sum seminarium ulmus vel fraxinus paro is ratio quam deinceps subscribo nam populus bonus cacumen in arbustus protinus depono


Saepe etiam scalpello usque ad vivum resecare et amputare scabiem profuit, atque ita factis ulceribus mederi liquida pice atque oleo, quae expurgant et replent vulnera. Quae cum expleta sunt, ut celerius cicatricem et pilum ducant,maxime proderit fuligo ex aeno ulceri infricata.

saepe etiam scalpellus usque ad vivus reseco et amputaris scabiem prosum atque ita facio ulcus medeor liquidus picus atque oleum qui expurgo et repleo vulnero qui cum expleta sum ut celer cicatrix et pilis duco magnus prosum fuligo ex aenus ulcus infricata


Igitur pingui solo et modice humido bipalio terram pastinabimus, ac diligenter occatam et resolutam humum verno tempore in areas componemus. Sameram deinde, quae iam rubicundi coloris erit, et compluribus diebus insolata iacuerit, ut aliquem tamen succum et lentorem habeat, iniciemus areis, et eas totas seminibus spisse contegemus, atque ita cribro putrem terram duos alte digitos incernemus, et modice rigabimus, stramentisque areas cooperiemus, ne prodeuntia cacumina seminum ab avibus praerodantur.

igitur pinguis solum et modicus umidus bipalium terra pastino atque diligenter occo et resolvo humus vernus tempus in areo compono samera deinde qui iam rubicundus color sum et complures dies insolo jaceo ut aliquis tamen succum et lentor habeo inicio areis et is totus semen spissus contego atque ita cribro putrem terra duo altus digitus incerno et modicus rigo stramentum areo cooperiemus ne proeo cacumen semen ab avis praerodo


Cytisum cum aridum facere voles, circa mensem Septembrem, ubi semen eius grandescere incipiet, caedito, paucisque horis, dum flaccescat, in sole habeto: deinde in umbra exsiccata, et ita condito. Hactenus de arboribus praecepisse abunde est, reddituro pecoris curam et remedia sequenti volumine. BOOK VI

cytisus cum aridus facio volo circa mensis september ubi semen is grandesco incipio caedo paucus hora dum flaccesco in sol habeo deinde in umbra exsicco et ita condio hactenus de arbor praecipio abunde sum reddo pecus cura et remedio sequor volumen book vis


irrepentes radiculas."Istud quidem contingere potest etiam, si ager bipalio moveatur et deprimatur scrobis in regesto, quod est fermentatum plus dupondio semisse; nam semper in plano effosa et regestahumus tumidior est quam gradus soli crudi. Nec sane positio seminum praealtum sibi cubile substerni desiderat;

irrepentes radicula iste quidem contingo possum etiam si ager bipalium moveo et deprimo scrobis in regero qui sum fermentas multus dupondius semis nam semper in planus effosa et regestahumus tumidus sum quam gradus solus crudus neque sanus positio semen praealtus sui cubile substerno desidero


Quoniam constituendis 4 colendisque vineis, quae videbantur utiliter praecipi posse, disseruimus, pedaminum iugorumque et viminum prospiciendorum tradenda ratio est. Haec enim quasi quaedam dotes vineis ante praeparantur. Quibus si deficitur agricola, causam faciendi vineta non habet, cum omnia, quae sunt necessaria, extra fundum quaerenda sint; nec emptionis tantum, sicut ait Atticus, pretium onerat vilici 5 rationem, sed est etiam comparatio molestissima.

quoniam constituo colo vinea qui video utilis praecipio possum disservio pedamen jugus et vimen prospicio trado ratio sum hic enim quasi quidam doto vinea ante praeparo qui si deficio agricola causa facio vinetum non habeo cum omnis qui sum necessarius extra fundus quaero sum neque emptio tantus sicut aio atticus pretium onero vilicus ratio sed sum etiam comparatio molestus


Primum autem praedicti operis exordium est, non ut huius temporis plerique faciunt agricolae, sulcum paulatim exaltare et ita secundo vel tertio gradu pervenire ad destinatam pastinationis altitudinem; sed protinus aequaliter linea posita rectis lateribus perpetuam fossam educere et post tergum motam humum componere, atque in tantum deprimere,

primus autem praedico opus exordium sum non ut hic tempus plerusque facio agricola sulcus paulatim exaltaris et ita secundus vel tertius gradus pervenio ad destino pastinatio altitudo sed protinus aequalis lineus pono rectus later perpetuus fodio educo et post tergum moveo humus compono atque in tantus deprimo


Verum ista sic agenda praecipimus, si veteranum pecus non aderit; alioquiexpeditior tutiorque ratio domandi est, quam nos in nostris agris sequimur. Nam ubi plaustro aut aratro iuvencum consuescimus, ex domitis bubus valentissimum eundemque placidissimum cum indomito iungimus. Is et procurrentem retrahit, et cunctantem producit.

verus iste sic ago praecipio si veteranus pecus non adsum alioquiexpeditior tueor ratio domo sum quam nos in noster ager sequor nam ubi plaustrum aut arater juvencus consuesco ex domo bos valeo idem placidus cum indomitus jungo is et procurro retraho et cunctor produco


quam quia malos vicinos ferre non potuerant. Ac ne tantum de publicis calamitatibus loquar, privatos quoque memoria tradidit et in regionibus Graeciae et in hac ipsa Hesperia detestabiles fuisse vicinos, nisi Autolycus ille cuiquam potuit tolerabilis esse conterminus, aut Aventini montis incola Palatinis ullum gaudium finitimis suis Cacus attulit. Malo enim praeteritorum quam praesentium meminisse, ne vicinum meum nominem, qui nec arborem prolixiorem stare nostrae regionis nec inviolatum seminarium nec pedamenta ad nexum vineae nec etiam pecudes neglegentius pasci sinit. Iure igitur, quantum mea fert opinio, M. Porcius talem pestem vitare censuit et in primis futurum agricolam praemonuit, ne sua sponte ad eam perveniret.

quam quia malus vicinus fero non possum atque ne tantus de publicus calamitas loquor privo quoque memoria trado et in regio graecia et in hic ipse hesperius detestabilis sum vicinus nisi autolycus ille quisquam possum tolerabilis sum conterminus aut aventinus mons incola palatinus ullus gaudium finitimus suus cacus affero malus enim praeteritor quam praesens memini ne vicinus meus nomino qui neque arbor prolixus sto noster regio neque inviolo seminarium neque pedamentum ad necto vinea neque etiam pecus neglego pascor sino ius igitur quantus meus fero opinio m porcius talis pestis vitaris censeo et in primus sum agricola praemoneo ne suus sponte ad is pervenio


Ac tamen iisdem temporibus, quibus hanc memorabat Varro luxuriem, maxime laudabatur severitas Catonis, qui nihilo minus et ipse tutor Luculli grandi aere sestertiummilium quadringentorum piscinas pupilli sui venditabat. Iam enim celebres erant deliciae popinales, cum ad mare deferrentur vivaria, quorum studiosissimi, velut ante devictarum gentium Numantinus et Isauricus, ita Sergius Orata, et Licinius Muraena captorum piscium laetabantur vocabulis.

atque tamen idem tempus qui hic memoro varro luxurio magnus laudo severitas cato qui nihilum paruus et ipse tuto lucullus grandis aer sestertiummilium quadringentor piscina pupillus suus vendito iam enim celeber sum deliciae popinal cum ad mare defero vivarius qui studiosus velut ante devictaris gens numantinus et isauricus ita sergius oro et licinius murena capio piscis laeto vocabulis


Haec idcirco memoranda credidi, quia non natura tantum, sed etiam disciplina mores facit, ut et cum emendi potestas fuerit, eiusmodi probemus, et cum educabimus domi natos, talibus institutis formemus.

hic idcirco memoro credo quia non natura tantus sed etiam disciplina mos facio ut et cum emo potestas sum eiusmodi probo et cum educo domus nascor talis institus formo


Si vero interiectionibus capere cuiusque generis fructum aveat, primum necesse est ut neglegentiae vindemiatorum aleam subeat; neque enim singulis totidem antistitores possit dare,qui observent quique praecipiant ne acerbae uvae demetantur. Deinde etiam quarum vitium maturitas competit, cum diversae notae sint, melioris gustus ab deteriore corrumpitur,confususque in unum multarum sapor vetustatis impatiens fit. Atque ideo necessitas cogit agricolam musti annonam experiri,cum plurimum pretio accedat si venditio vel in annum vel in aestatem certe differri possit.

si verus interiectio capio quisque genus fructus aveat primus necesse sum ut neglegentia vindemiator alea subeo neque enim singuli totidem antistitor possum do qui observo quisque praecipio ne acerbus labrusca demeto deinde etiam qui vitium maturitas competo cum diverto nosco sum bonus gustus ab deterior corrumpo confundo in unus multus sapor vetustas impatiens fio atque ideo necessitas cogo agricola mustus annona experior cum multus pretium accedo si venditio vel in annus vel in aestas certus differo possum


Sic enim commodissime faenum defendetur a pluviis, quae etiam si non sint, non alienum tamen est praedictas metas facere, ut si quis umor herbis inest, exsudet atque excoquatur in acervis. Propter quod prudentes agricolae quamvis iam inlatum tecto non ante componunt, quam per paucos dies temere congestum in se concoqui et defervescere patiantur. Sed iam faenisicia insequitur cura messis, quam ut recte possimus percipere, prius instrumenta praeparanda sunt, quibus fruges coguntur.

sic enim commodus faenum defendo ab pluvia qui etiam si non sum non alienus tamen sum praedico meto facio ut si quis umor herba insum exsudo atque excoquo in acervus propter qui prudens agricola quivis iam infero tectum non ante compono quam per paucus dies temere congero in sui concoquo et defervesco patior sed iam faenisicia insequor cura messis quam ut rectus possum percipio prior instrumentum praeparo sum qui frugis cogo


Itaque maxime observari debent, quae istud faciunt, ut sive ad pugnam eruperint, nam inter se tanquam civilibus bellis, et cum alteris quasi cum exteris gentibus proeliantur, sive fugae causa se proripuerint, praesto sit ad utrumque casum paratus

itaque magnus observaris debeo qui iste facio ut sive ad pugna erumpo nam inter sui tamquam civilis bellum et cum alter quasi cum exter gens proelio sive fuga causa sui proripio praesto sum ad uterque casus paro


An Latiae Musae non solos adytis suis Accium et Vergilium recepere, sed eorum et proximis et procul a secundis sacras concessere sedes? Nec Brutum aut Caelium Pollionemve cum Messala et Calvo deterruere ab eloquentiae studio fulmina illa Ciceronis. Nam neque ipse Cicero territus cesserat tonantibus Demostheni Platonique, nec parens eloquentiae deus ille Maeonius vastissimis fluminibus facundiae suae posteritatis studia restinxerat.

an latius musa non solus adytum suus attius et vergilius recipio sed is et propior et procul ab secundus sacer concedo sedes neque brutus aut caelius pollionemve cum messalla et calvus deterreo ab eloquentia studium fulmen ille cicero nam neque ipse cicero terreo cedo tono demosthenes plato neque parens eloquentia deus ille maeonius vastissimis flumen facundia suus posteritas studium restinguo


Perticarum iugum fortius minusque operosum est.4 Harundines pluribus operis iugantur, quoniam et pluribus locis nectuntur. Eaeque inter se conversis cacuminibus vinciendae sunt, ut aequalis crassitudo totius iugi sit; nam si cacumina in unum competunt, imbecillitas eius partis gravata pondere iam maturum fructum prosternit, et canibus ferisque reddit obnoxium.

perticaris iugum fortis parvus operosus sum harundo multus opus jugo quoniam et multus locus necto is inter sui converro cacumen vinciendae sum ut aequalis crassitudo totus jugo sum nam si cacumen in unus competo imbecillitas is pars gravo pondus iam maturus fructus prosterno et canis ferio reddo obnoxius


In educando genere mularum antiquissimum est diligenter exquirere atque explorare parentem futurae prolis feminam et marem: quorum si alter alteri 9 non est idoneus, labat etiam quod ex duobus fingitur.

in educo genus mularis antiquus sum diligenter exquiro atque exploraris parens sum proles femina et maris qui si alter alter non sum idoneus labo etiam qui ex duo fingo


Impedationem deinde sequitur alligator, cuius officium est ut rectam vitem producat in iugum. Quae sive iuxta palum est posita, ut quibusdam placuit auctoribus,3 observare debebit, qui adnectit, ne in alliganda materia flexum pali, si forte curvus est, sequendum putet; nam ea res uncam vitem facit: sive, ut Attico et nonnullis aliis agricolis visum est, inter vitem et palum spatium relinquitur,4 quod nec mihi displicet, recta harundo adiungenda stirpi est, et ita per crebra retinacula in iugum perducenda. Vinculi genus quale sit, quo religantur semina, plurimum refert.

impedatio deinde sequor alligator qui officium sum ut recingo vito produco in iugum qui sive iuxta pal sum pono ut quidam placeo auctor observaris debeo qui adnecto ne in alligo materia flecto pal si fors curvus sum sequor puto nam is res uncus vito facio sive ut atticus et nonnullus alius agricola video sum inter vito et pal spatium relinquo qui neque ego displiceo recta harundo adjungo stirps sum et ita per creber retinaculum in iugum perduco vinculis genus qualis sum quo religo semen multus refero


Quod si cum sua terra plantam transferre non convenit, tum optimum est omni fronde privare truncum, atque levatis plagis caenoque et cinere oblitis,in scrobem vel sulcum deponere. Truncus autem aptior translationi est,qui bracchii crassitudinem habet. Poterit etiam longe maioris incrementi et robustioris transferri. Quem ita convenit poni, ut, si non periculum a pecore habeat, exiguus admodum supra scrobem emineat: laetius enim frondet. Si tamen incursus pecoris aliter vitari non poterit, celsior truncus constituetur, ut sit

qui si cum suus terra planta transfero non convenio tum bonus sum omnis frons privaris truncus atque levo plaga caenum et cinis obliuiscor in scrobis vel sulcus depono truncus autem aptus translatio sum qui bracchium crassitudo habeo possum etiam longus magnus incrementum et robustus transfero qui ita convenio pono ut si non periculum ab pecus habeo exiguus admodum supra scrobis emineo laetus enim frondeo si tamen incursus pecus aliter vitaris non possum celsus truncus constituo ut sum


morem priscis usurpatum. Nec ego abnuo docendi curam, sed differo in eum librum, quem componere in animo est, cum agricolationis totam disciplinam praescripsero. Finem interim praesentis disputationis faciam dicturus exordio sequente, quae de vineis arbustisque prodidere veteres auctores quaeque ipse mox comperi.

mos priscus usurpo neque ego abnuo doceo cura sed differo in is liber qui compono in animus sum cum agricolatio totus disciplina praescribo finis interim praesum disputatio facio dico exordior sequor qui de vinea arbustus prodo vetus auctor quisque ipse mox comperio


Pumiles aves, nisi quem humilitas earum delectat, nec propter fecunditatem, nec propter alium reditum nimium probo, tam hercule, quam nec pugnacem ac rixosae libidinis marem. Nam plerumque ceteros infestat, et non patitur inire feminas, cum ipse pluribus sufficere non queat.

pumilis aveo nisi qui humilitas is delecto neque propter fecunditas neque propter alius redeo nimium probo tam herculis quam neque pugnax atque rixosus libido maris nam plerusque ceterus infesto et non patior ineo femina cum ipse multus sufficio non queo


Impedienda est itaque procacitas eius ampullaceo corio; quod cum in orbiculum formatum est, media pars eius rescinditur, et per excisam partem galli pes inseritur: eaque quasi compede cohibentur feri mores. Sed, ut proposui, iam de tutela generis universi praecipiam.

impedio sum itaque procacitas is ampullaceo corius qui cum in orbiculis formo sum medius pars is rescindo et per excaedo pars gallus pes insero is quasi compedes cohibeo ferio mos sed ut propono iam de tutela genus universus praecipio


Eius porro faciendae rei nos utilitas multis de causis compellere potest: et ut a levioribus incipiam, primum, quod ad omnem rationem vitae non solum agricolationis sed cuiusque disciplinae prudentem delectant impensius ea, quae propriis generibus distinguuntur, quam quae passim velut abiecta et quodam acervo confusa sunt:

is porro facio res nos utilitas multus de causa compello possum et ut ab levis incipio primus qui ad omnis ratio vita non solus agricolatio sed quisque disciplina prudens delecto impendo is qui proprius genus distinguo quam qui passim velut abicio et quidam acervus confundo sum


talibus locis excidunt. Ultima parte hiemis concitantibus libidinem cibis utriusque sexus accendenda venus est. Maxime facit ad hanc rem, si favilla levi torreas fabam, tepidamque des iciunis quinto quoque die. Nec tamen excedas modum sex cyathorum in singulas aves. Haec cibaria non omnibus promiscue spargenda sunt, sed in singulis saeptis, quae arundinibus contexi oportere proposueram, portione servata quinque feminarum et unius maris, ponenda sunt cibaria, nec minus aqua, quae sit idonea potui.

talis locus excido ulter pars hiems concito libido cibus uterque sexus accendo venus sum magnus facio ad hic res si favilla levis torreo faba tepidus do iciunis quintus quoque dies neque tamen excedo modus sex cyathus in singulus aveo hic cibaria non omnis promiscuus spargo sum sed in singuli saeptum qui arundo contego oportet propono portio servo quinque femina et unus mare pono sum cibaria neque paruus aqua qui sum idoneus possum


Saporem quoque sic dinoscemus:ex ea parte agri, quae maxime displicebit, effossae glaebae et in fictili vaso madefactae dulci aqua permisceantur ac more faeculenti vini diligenter colatae gustu explorentur; nam qualem traditum ab eis rettulerit umor saporem, talem esse dicemus eius soli.Sed et citra hoc experimentum multa sunt, quae et dulcem terram et frumentis habilem significent, ut iuncus, ut calamus, ut gramen, ut trifolium, ebulum, rubi, pruni silvestres et alia complura, quae etiam indagatoribus aquarum nota non nisi dulcibus terrae venis educantur.

sapor quoque sic dignosco ex is pars ager qui magnus displiceo effodio glaeba et in fictilis vasum madefacio dulcis aqua permisceo atque mos faeculentus vinum diligenter colo gustus exploro nam qual trado ab is refero umor sapor talis sum dico is solus sed et citer hic experimentum multus sum qui et dulcis terra et frumentum habilis significo ut juncus ut calamus ut gramen ut trifolium ebulis rubus prunum silvestris et alius complures qui etiam indagator aqua nosco non nisi dulcis terra venio educo


vel si non fuerit inspiciendi facultas, certe id quod contemplari licet, notabimus: an in vestibulo ianuae complures consistant, et vehemens sonus intus murmurantium exaudiatur. Atque etiam si omnes intra domicilium silentes forte conquiescent, labris foramini aditus admotis, et inflato spiritu ex respondente earum subito fremitu poterimus aestimare vel multitudinem, vel paucitatem.

vel si non sum inspicio facultas certus is qui contemplaris licet noto an in vestibulum janua complures consisto et vehemens sonus intus murmuror exaudio atque etiam si omnis intra domicilium sileo fors conquiesco labrum foro aditus admoueo et inflo spiritus ex respondeo is subeo fremo possum aestimaris vel multitudo vel paucitas


Sed et tussi dolorique ventris eadem ista aeque medentur. Ad maciem nulla res tantum quantum medica potest. Ea herba viridis celerius nec tarde tamen arida faeni vice saginat iumenta: verum modice danda, ne nimio sanguine stranguletur pecus. Lassae et aestuanti mulae adeps in fauces demittitur,vinumque in os suffunditur. Cetera exequemur in mulis sic, ut prioribus huius voluminis partibus tradidimus, quae curam boum equarumque continent.

sed et tundo dolor venter idem iste aequus medeor ad macies nullus res tantus quantus medico possum is herba viridis celer neque tardus tamen aridus faenum vicus sagino iumentum verus modicus do ne nimius sanguis strangulo pecus lassus et aestuo mula adeps in fauces demitto vinum in os suffundo ceterus exequemur in mulis sic ut prior hic volumen pars trado qui cura bos equa contineo


Est autem ulmus longe laetior et procerior, quam nostra,frondemque iucundiorem bubus praebet: qua cum assidue pecus paveris, et postea generis alterius frondem dare institueris, fastidium bubus afferes.Itaque si fieri poterit, totum agrum genere uno Atiniae ulmi conseremus:

sum autem ulmus longus laetus et procerus quam noster frons jucundus bos praebeo qui cum assiduus pecus pasco et postea genus alter frons do instituo fastidium bos affero itaque si fio possum totus ager genus unus atinius ulmus consero


refert. Nam vel sterile vel imbecillum est. Partus vero incientis pecoris non secus quam obstetricum more custodiri debet. Neque enim aliter hoc animal quam muliebris sexus enititur, saepiusque etiam, quando est omnis rationis ignarum, laborat in partu. Quare veterinariae medicinae prudens esse debet pecoris magister, ut, si res exigat, vel integrum conceptum, cum transversus haeret locis genitalibus, extrahat, vel ferro divisum citra matris perniciem partibus educat,quod Graeci vocant ἐμβρουλκῖαν.

refero nam vel sterilis vel imbecillus sum pario verus inciens pecus non secus quam obstetrix mos custodio debeo neque enim aliter hic animal quam muliebris sexus enitor saepis etiam quando sum omnis ratio ignarus laboro in partus quaris veterinariae medicina prudens sum debeo pecus magister ut si res exigo vel integer concipio cum transverto haereo locus genital extraho vel ferrum divido citer mater pernicies pars educo qui graecum voco


Mox vere transacto sequitur, ut dixi, mellis vindemia,2 propter quam totius anni labor exercetur. Eius maturitas intelligitur cum animadvertimus fucos ab apibus expelli ac fugari. Quod est genus amplioris incrementi, simillimum api, sed, ut ait Vergilius, ignavum pecus, et immune,3 sine industria favis assidens.

mox verus transigo sequor ut dico mel vindemio propter quam totus annus labor exerceo is maturitas intellego cum animadverto fucus ab apis expello atque fugaris qui sum genus amplus incrementum similis apis sed ut aio vergilius ignavus pecus et immunis sine industria favus assideo


tolerabiles, non submoverat. Quo magis etiam propter hos casus, nisi quae validissima non com- prehendatur hieme, novaque progenie repleatur numerus. Quod qui faciet, servare debebit, ne minori quadrimae, neve ei, quae excessit annos octo, prolem submittat. Neutra enim aetas ad educandum est idonea: tum etiam quod ex vetere materia nascitur, plerumque congeneratum parentis senium

tolerabilis non submoveo quo magis etiam propter hic casus nisi qui validus non com prehendo hiems novo progenies repleo numerus qui qui facio servaris debeo ne parvus quadrimus neve is qui excedo annus octo proles summitto neuter enim aetas ad educo sum idoneus tum etiam qui ex veto materia nascor plerusque congenero parens senium


Tunc paribus casiae myrrhacque et thuris ponderibus, ac tantundem sanguinis marinae testudinis miscetur potio cum vini veteris sextariis tribus, et ita per nares infunditur. Sed ipsum medicamentum ponderis sescunciae divisum portione aequa per triduum cum vino dedisse sat erit. Praesens etiam remedium cognovimus radiculae, quam pastores consiliginem vocant. Ea in Marsis montibus plurima nascitur, omnique pecori maxime est salutaris. Laeva manu effoditur ante solis ortum. Sic enim lecta maiorem vim creditur habere.

tunc par casia myrrhacque et thus pondus atque tantus sanguis marinus testudo misceo potio cum vinum veto sextarius tres et ita per naris infundo sed ipse medicamentum pondus sescuncia divido portio aequus per triduum cum vinum do satis sum praesens etiam remedium cognosco radicula quam pastor consiligo voco is in marsus mons multus nascor omne pecus magnus sum salutaris laeva manus effodio ante sol orior sic enim lego magnus vis credo habeo


Verumtamen equae dictos ut in usus minore cura reperiuntur,maior est labor eligendi maris 4: quoniam saepe iudicium probantis frustratur experimentum. Multi admissarii specie tenus mirabiles pessimam sobolem formavel sexu progenerant. Nam sive parvi corporis feminas fingunt, sive etiam speciosi plures mares quam feminas, reditum patrisfamiliae minuunt. At quidam contempti ab aspectu preiosissimorum seminum feraces sunt. Nonnumquam aliquis generositatem suam natis exhibet, sed hebes in voluptate rarissime solicitatur ad venerem.

verumtamen equa dico ut in utor paruus cura reperio magnus sum labor eligo mare quoniam saepe iudicium probo frustro experimentum multus admissarius species tenus mirabilis malus suboles formavel sexu progenero nam sive parvus corpus femina fingo sive etiam speciosus multus maris quam femina redeo patrisfamiliae minuo at quidam contemno ab aspectus preiosissimorum semen ferax sum nonnumquam aliquis generositas suus obstino exhibeo sed hebeo in voluptas rarus solicitatur ad venerem


Adhuc enim scholas rhetorum et, ut dixi, geometrarum musicorumque vel, quod magis mirandum est, contemptissimorum vitiorum officinas, gulosius condiendi cibos et luxuriosius fercula struendi, capitumque et capillorum concinnatores non solum esse audivi, sed et ipse vidi: agricolationis neque doctores, qui se profiterentur,

adhuc enim schola rhetor et ut dico geometraris musica vel qui magis miror sum contemno vitium officina gulosus condio cibus et luxuriosus ferculum struo capitum et capillus concinnator non solus sum audio sed et ipse video agricolatio neque doctor qui sui profiteor


per quam possit afflari. Talis olla cum est alveari obiecta, spiritu admotofumus ad apes promovetur.Quae confestim nidoris impatientes in priorem partem domicilii, et interdum extra vestibulum se conferunt. Atque ubi potestas facta est liberius inspiciendi, fere, si duo sunt examina, duo genera quoque favorum

per quam possum afflaris tal olla cum sum alvearis objecto spiritus admotofumus ad apis promovetur qui confestim nidor impatiens in prior pars domicilium et interdum extra vestibulis sui confero atque ubi potestas facio sum liber inspicio fere si duo sum examino duo genus quoque favor


Sed modice ac sine festinatione persequi pecus oportebit, ne imbecillitas eius longis itineribus aggravetur: nec tamen in totum pigre ac segniter agere. Nam quemadmodum fessas morbo pecudes vehementer agitare et extendere non convenit, ita conducit mediocriter exercere, et quasi torpentes excitare, nec pati veterno consenescere atque extingui. Cum deinde grex ad locum fuerit perductus,

sed modicus atque sine festinatio persequor pecus oportet ne imbecillitas is longus iter aggravetur neque tamen in totus piger atque segnis ago nam quemadmodum fessus morbus pecus vehemens agito et extendo non convenio ita conduco mediocris exerceo et quasi torpeo excitaris neque patior veternus consenesco atque extingui cos deinde grex ad locus sum perduco


Sed ubicumque fuerint alvearia non editissimo claudantur muro. Qui si metu praedonum sublimior placuerit, tribus elatis ab humo pedibus, exiguis in ordinem fenestellis apibus sit pervius: iungaturque tugurium, quod et custodes habitent, et quo condatur instrumentum: sitque maxime repletum praeparatis alveis ad usum novorum examinum, nec minus herbis salutaribus, et siqua sunt alia, quae languentibus adhibentur.

sed ubicumque sum alveare non edo claudo murus qui si metus praedo sublimis placeo tres effero ab humo pes exiguus in ordo fenestella apis sum pervius jungo tugurium qui et custos habito et quo condo instrumentum sum magnus repletum praeparo alveus ad usus novum examen neque paruus herba salutaris et siqua sum alius qui langueo adhibeo


Gallinaria constitui debent parte villae, quae hibernum spectat orientem: iuncta sint ea fumo vel culinae, ut ad avem perveniat fumus, qui est huic generi praecipue salutaris. Totius autem officinae, id est ornithonis, tres continuae extruuntur cellae, quarum, sicuti dixi, perpetua frons orienti sit obversa.

gallinarius constituo debeo pars villa qui hibernus specto orior iungo sum is fumus vel culina ut ad avis pervenio fumus qui sum hic gener praecipuus salutaris totus autem officina is sum ornithon tres continuus extruuntur cella qui sicut dico perpetuus frons orior sum obverso


Si pusillam arborem inserere voles, imam abscindito, ita ut sesquipede e terra extet. Cum deinde praecideris, plagam diligenter levato: et medium truncum acuto scalpello modice findito, ita ut fissura digitorum trium sit in ea. Deinde cuneum, quo diducatur, inserito, et surculos ex utraque parte derasos de-mittito, sic ut librum seminis libro arboris aequalem facias.

si pusillus arbor insero volo imus abscindito ita ut sesquipede e terra extet cos deinde praecido plaga diligenter levo et medius truncus acuo scalpellus modicus findo ita ut findo digitor tres sum in is deinde cuneus quo diduco insero et surculus ex uter pars derasos de mitto sic ut liber semen liber arbor aequalis facio


Vilico iuxta ianuam fiat habitatio, ut intrantium exeuntiumque conspectum habeat, procuratori supra ianuam ob easdem causas; et is tamen vilicum observet ex vicino, sitque utrique proximum horreum, quo conteratur omne rusticum instrumentum, et intra id ipsum clausus locus, quo ferramenta recondantur.

vilicus iuxta ianua fio habitatio ut intro exeo conspectus habeo procurator supra ianua ob idem causa et is tamen vilicus observo ex vicinus sum uterque propior horreum quo contero omnis rusticus instrumentum et intra is ipse claudo locus quo ferramentum recondo


nam de arbusto etiam inter auctores non exigua pugna fuit, abnuente Saserna genus id ruris, Tremelio maxime probante. Sed et hanc sententiam suo loco aestimabimus.Interim studiosi agricolationis hoc primum docendi sunt, uberrimum esse reditum vinearum. Atque ut omittam veterem illam felicitatem arvorum,quibus et ante iam Cato Marcus, et mox Varro Terentius, prodidit singula iugera vinearum sescenas urnas vini praebuisse—id enim maxime adseverat in primo libro rerum rusticarum Varro—nec una regione piovenire solitum, verum et in Faventino agro et in Gallico, qui nunc Piceno contribuitur;

nam de arbustus etiam inter auctor non exiguus pugno sum abnuo saserna genus is rus tremelio magnus probo sed et hic sententia suus locus aestimo interim studiosus agricolatio hic primus doceo sum uber sum redeo vinearis atque ut omitto vetus ille felicitas arvum qui et ante iam cato marcus et mox varro tero prodo singulus iugerum vinearis sexceni urna vinum praebeo is enim magnus assero in primus liber res rusticaris varro neque unus regio piovenire soleo verus et in faventinus ager et in gallicus qui nunc picenus contribuo


Licet enim quamlibet frondem, licet e vepribus et e viis compitisque congesta colligere, licet filicem sine iniuria vicini, etiam cum officio decidere et permiscere cum purgamentis cohortis, licet depressa fossa, qualem stercori reponendo primo volumine fieri praecepimus, cinerem caenumque cloacarum et culmos ceteraque, quae everruntur, in unum congerere. Sed eodem medio loco robustam materiem defigere convenit, namque ea res serpentem noxiam

licet enim quamlibet frons licet e vepres et e via compitisque congero colligo licet filix sine iniuria vicinus etiam cum officium decido et permisceo cum purgamentum cohors licet deprimo fossa qual stercus repono primus volumen fio praecipio cinis caenum cloacaris et culmus ceter qui everruntur in unus congero sed idem medium locus robustus materio defigo convenio namque is res serpens noxia


Uvas etiam passas cum infregerimus, paulum aqua respersas probe dabimus. Atque his cibariis non solum hieme, sed etiam quibus temporibus, ut iam supra dixi tithymalus, atque etiam ulmi florebunt, sustinendae sunt.

labrusca etiam patior cum infringo paulus aqua respergo probus do atque hic cibarius non solus hiems sed etiam qui tempus ut iam supra dico tithymalus atque etiam ulmus floreo sustineo sum


Atque hic tamen modus non est in omnibus regionibus certus: quoniam pro multitudine Horum et ubertate pabuli apibus consulendum est. Ac si cerae dependentes in longitudinem decurrunt, eo ferramento, quod est simile cultro, insecandi sunt favi, deinde subiectis duobus bracchiis excipiendi, atque ita promendi: sin autem transversi tectis cavearum inhaerent, tunc scalprato ferramento est opus, ut adversa fronte impressi desecentur.

atque hic tamen modus non sum in omnis regio certus quoniam pro multitudo horus et ubertas pabulum apis consulo sum atque si cera dependeo in longitudo decurro is ferramentum qui sum similis culter inseco sum faveo deinde subjectus duo bracchium excipio atque ita promo sin autem transverto tectum cavearis inhaereo tunc scalpratus ferramentum sum opus ut adverso frons imprimo deseco


Cicerae vel cicerculae modii quattuor operas bubulcorum tres postulant, occantur una opera, runcantur una, velluntur una: summa fit sex operarum. Lentis sesquimodius totidem operis obruitur,occatur una, saritur duabus, runcatur una, vehitur una: summa fit operarum octo. Lupini modii decem obruuntur una, occantur una, metuntur una. Mihi sextarii quattuor totidemque panici bubulcorum operas occupant quattuor, occantur operis tribus, sariuntur tribus; quot operis carpantur, incertum est.

cicera vel cicercula modius quattuor opera bubulcus tres postulo occo unus opus runco unus vello unus summus fio sex operaris lentus sesquimodius totidem opus obruo occo unus saritur duo runco unus veho unus summus fio operaris octo lupinus modius decem obruo unus occo unus meto unus ego sextarius quattuor totidem panicium bubulcus opera occupo quattuor occo opus tres sariuntur tres quot opus carpo incertus sum


Inseritur autem vitis vel recisa vel integra perforata terebra; sed illa frequentior et paene omnibus agricolis cognita insitio; haec rarior et paucis usurpata.De ea igitur prius disseram, quae magis in consuetudine est.

insero autem vita vel recido vel integer perforo terebra sed ille frequens et paene omnis agricola cognosco insitio hic rarus et paucus usurpo de is igitur prior dissero qui magis in consuetudo sum


Cum deinde satiata est avis, paululum deposita cavea dimittitur, sed ita ne vagetur, sed potius, si quid est quod eam stimulet aut mordeat, rostro persequatur. Haec fere communis est cura farcientium. Nam illi qui volunt non solum opimas, sed etiam teneras aves efficere, mulsea recente aqua praedicti generis farinam conspergunt, et ita farciunt: nonnulli tribus aquae partibus unam boni vini miscent, madefactosque triticeo pane obesant avem; quae prima luna (quoniam id quoque custodiendum est) saginari coepta, vicesima pergliscit.

cos deinde satio sum avus paululum depono cavea dimitto sed ita ne vago sed potis si quis sum qui is stimulo aut mordeo rostrum persequor hic fere communis sum cura farcio nam ille qui volo non solus opimus sed etiam tener aveo efficio mulseus recens aqua praedico genus farina conspergo et ita farcio nonnullus tres aqua pars unus bonus vinum misceo madefactosque triticeus panis obeso avis qui primus luna quoniam is quoque custodio sum saginaris coepio vicesimus perglisco


Huius traducis si non est facultas, tum detractum viti quam recentissimum eligitur sarmentum, et leviter circumrasum, ut cortex tantum detrahatur, aptatur foramini, atque ita luto circumlinitur resecta vitis, ut totus truncus alieni generis vitiserviat. Quod quidem non fit in traduce, qui a materno sustinetur ubere dum inolescat.

hic traduco si non sum facultas tum detraho vitium quam recens eligo sarmentum et levis circumrado ut cortex tantus detraho apto foro atque ita lutum circumlino reseco vita ut totus truncus alienus genus vitiserviat qui quidem non fio in traduco qui ab maternus sustineo uber dum inolesco


ne saporem vini corrumpat, et incrementa virentium veluti quadam scabra rubigine coerceat, si modo credimus Vergilio dicenti, Salsa autem tellus, et quae perhibetur amara, Frugibus infelix; ea nec mansuescit arando, Nec Baccho genus aut pomis sua nomina servat.

ne sapor vinum corrumpo et incrementum vireo velut quidam scabra rubigo coerceo si modo credo vergilius dico salio autem tellus et qui perhibeo amarus frugis infelix is neque mansuesco aro neque bacchus genus aut pomum suus nomen servo


Vulgaribus equis passim maribus ac feminis pasci permittitur, nec admissurae certa tempora servantur.Generosis circa vernum aequinoctium mares iniungentur, ut eodem tempore, quo conceperint,iam laetis et herbidis campis post annum parvo cum labore fetum educent. Nam mense duodecimo partum edunt. Maxime itaque curandum est praedicto tempore anni, ut tam feminis quam admissariis desiderantibus coeundi fiat potestas, quoniam id praecipue armentum, si prohibeas, libidinis exstimulatur furiis, unde etiam veneno inditum est nomen ἱποομανέσ, quod equinae cupidini similem mortalibus amorem accendit.

vulgaris equus passim maris atque femina pascor permitto neque admitto certus tempus servo generosus circa vernus aequinoctium maris injungo ut idem tempus quo concapit iam laetus et herbidus campus post annus parvus cum labor fetus educo nam mensis duodecimus pario edo magnus itaque curo sum praedico tempus annus ut tam femina quam admissarius desidero coeo fio potestas quoniam is praecipuus armentum si prohibeo libido exstimulo furia unde etiam veneno indo sum nomen qui equinus cupido similis mortalis amor accendo


Ab his leguminibus ratio est habenda napiraporumque, nam utraque rusticos implent. Magis tamen utilia rapa sunt, quia et maiore incremento proveniunt et non hominem solum, verum etiam boves pascunt, praecipue in Gallia, ubi hiberna cibaria praedictis pecudibus id holus praebet. Solum putre et solutum res utraque desiderat nec densa nascitur humo.

ab hic legumen ratio sum habeo napiraporumque nam uter rusticus impleo magis tamen utilis rapum sum quia et magnus incrementum provenio et non homo solus verus etiam bos pascor praecipuus in gallia ubi hibernus cibaria praedico pecus is holus praebeo soli putreo et soluo res uter desidero neque densus nascor humo


Possunt etiam, ut Cornelius Celsus prae- cipit, lilii radix aut scilla cum sale, vel sanguinalis herba, quam poligonum Graeci appellant, vel marrubium ferro reclusa sanare. Fere autem omnis dolor corporis, si sine vulnere est, recens melius fomentis discutitur; vetus uritur, et supra ustum butyrum vel caprina instillatur adeps.

possum etiam ut cornelius celsus prae cipit lilium radix aut scilla cum sal vel sanguinal herba quam poligonum graecum appello vel marrubium ferrum recludo sano fere autem omnis dolor corpus si sine vulnus sum recens bonus fomentum discutio vetus uro et supra uro butyrum vel caprinus instillo adeps


neque enim corporis robori convenit frequens usus earum. Apothecae recte superponentur his locis, unde plerumque fumus exoritur, quoniam vina celerius vetustescunt, quae fumo quodam generepraecoquem maturitatem trahunt.Propter quod et aliud tabulatum esse debebit, quo amoveantur, ne rursus nimia suffuniatione medicata sint. Quod ad villae situm partiumque eius dispositionem,

neque enim corpus robur convenio frequens utor is apotheca rectus superpono hic locus unde plerusque fumus exorior quoniam vinum celer vetustescunt qui fumus quidam generepraecoquem maturitas traho propter qui et alius tabulatum sum debeo quo amoveantur ne rursus nimius suffuniatio medicor sum qui ad villa sino pars is dispositio


Quidam melius existimant oculis excolere, et chorda simili ratione disponere: sed utrumque debet post vernum aequinoctium seri, et quam frequentissime seminarium primo anno sarriri; postero et sequentibus, cum iam radiculae seminum convaluerunt, rastris excoli. Sed biennio a putatione abstineri, tertio anno singulis seminibus binos ramulos relinqui, et frequenter sarriri seminarium convenit.

quidam bonus existimo oculus excolo et chordus similis ratio dispono sed uterque debeo post vernus aequinoctium sero et quam frequens seminarium primus annus sarriri posterus et sequor cum iam radicula semen convalesco rastrum excolo sed biennium ab putatio abstineo tertius annus singuli semen bini ramulus relinquo et frequens sarriri seminarium convenio


collina vel quae non infima valle reperitur; deterrima palustris, quae pigro lapsu repit; etpestilens, quae in palude semper consistit. Hic idem tamen umor, quamvis nocentis naturae, temporibus hiemis edomitus imbribus mitescit; ex quo caelestis aqua maxime salubris intellegitur, quod etiam venenati liquoris eluit perniciem.Sed hanc potui probatissimam diximus.

collinus vel qui non infimus valles reperio deterior palustris qui piger lapsus repo etpestilens qui in palus semper consisto hic idem tamen umor quivis noceo natura tempus hiems edomo imber mitesco ex quo caelestis aqua magnus salubris intellego qui etiam veneno liquor eluo pernicies sed hic possum probo dico


Id procul dubio verum esse ratio nos admonet, si modo, ut in corporibus nostris propria sunt officia cuiusque membri, sic et frugiferarum stirpium partibus propria munia. Videmus hominibus inspiratam velut aurigam rectricemque membrorum animam, sensusque iniectos ad ea discernanda, quae tactu, quaeque naribus auribusque et oculis indagantur;pedes ad gressum compositos, bracchia ad complexum. Ac ne per omnes vices ministeriorum vagetur insolenter oratio, nihil aures agere valent quod est oculorum, nihil oculi quod aurium; nec generandi quidem data est facultas manibus aut plantis.

is procul dubius verus sum ratio nos admoneo si modo ut in corpus noster proprius sum officium quisque membrum sic et frugiferaris stirps pars proprius munia video homo inspiro velut auriga rectrix membrum anima sentio injacio ad is discernanda qui tango quisque naris auris et oculus indago pes ad gradior compono bracchium ad complector atque ne per omnis vicis ministerium vago insolenter oratio nihil auris ago valeo qui sum oculus nihil oculus qui auris neque genero quidem do sum facultas manus aut planta


pedem coercenda est. Cum deinde robur accipit, et iam sine adiumento consistere valet, aut capitis aut bracchiorum incrementis adolescit. Nam duae species huius quoque culturae sunt. Alii capitatas vineas, alii bracchiatas magis probant. Quibus cordi est in bracchia vitem componere, convenit a summa parte, qua decisa novella vitis est, quicquid iuxta cicatricem citaverit, conservari, et in quattuor bracchia pedalis mensurae dividere, ita ut omnem partem caeli

pedis coerceo sum cos deinde robur accipio et iam sine adjumentum consisto valeo aut capio aut bracchium incrementum adolesco nam duo species hic quoque colo sum alius capitatus vinea alius bracchiatas magis probo qui chordus sum in bracchium vito compono convenio ab summus pars qui decisus novellus vita sum quisquis iuxta cicatrix citaverit conservaris et in quattuor bracchium pedal metior divido ita ut omnis pars caelum


Praecipue autem custodiendum est, ut ex vicinia potius, quam peregrinis regionibus petantur, quoniam solent caeli novitate lacessiri. Quod si non contingit, ac necesse habuerimus longinquis itineribus advenere, curabimus ne salebris solicitentur, optimeque noctibus collo portabuntur. Nam diebus requies danda est, et infundendi sunt grati apibus liquores, quibus intra clausum alantur.

praecipuus autem custodio sum ut ex vicinia potis quam peregrinus regio peto quoniam soleo caelum novitas lacessiri qui si non contingo atque necesse habeo longinquus iter advenio curo ne salebra solicitentur bonus nox collum porto nam dies requies do sum et infundo sum gratus apis liquor qui intra claudo alo


Parandi sunt boves novelli, quadrati, grandibus membris, cornibus proceris ac nigrantibus et robustis, fronte lata et crispa, hirtis auribus, oculis et labris nigris, naribus resimis patulisque, cervice longa et torosa, palearibus amplis et pene ad genua promissis, pectore magno, armis vastis,capaci et tanquam implente utero, lateribus porrectis, lumbis latis, dorso recto planoque vel etiam subsidente, clunibus rotundis, cruribus compactis ac rectis, sed brevioribus potius quam longis, nec genibus improbis, ungulis magnis, caudis longissimis et setosis, pilo totius corporis denso brevique, coloris rubii vel fusci, tactu corporis mollissimo.

paro sum bos novellus quadro grandis membrum cornu procerus atque nigro et robustus frons fero et crispus hirtus auris oculus et labrum niger naris resimus patulus cervix longus et torosus palearis amplus et penis ad genu promitto pectus magnus arma vastus capax et tamquam impleo uterus later porrigo lumbus fero dorsum recingo planus vel etiam subsido clunis rotundus crus compaciscor atque rectus sed brevis potis quam longus neque genu improbus ungulis magnus cauda longus et saetosus pilo totus corpus densus brevis color rubii vel fuscus tango corpus mollis


Verumtamen praestat eligere sationi silentis vel certe placidi spiritus diem.Nam sol umbraculis facile depcllitur. Sed illud etiam, quod nondum tradidimus, ante quam disputationi clausulam imponamus, dicendum est: uniusne an plurium generum vites habendae sint, eaeque separatae ac distinctae specialiter, an confusae et mixtae catervatim. Prius disseremus de eo quod primum proposuimus.

verumtamen praesto eligo satio sileo vel certus placidus spiritus dies nam sol umbraculis facilis depcllitur sed ille etiam qui nondum trado ante quam disputatio clausula impono dico sum unus an multus gener vito habeo sum is separo atque distinguo specialis an confundo et misceo catervatim prior dissero de is qui primus propono


Hoc deinde sic probatur. Semina, quae quarto sulco seruntur in iugeribus viginti quinque, desiderant bubulcorum operas centum decem et quinque; nam proscinditur is agri modus, quamvis durissimi, quinquaginta operis, iteratur quinque et viginti, tertiatur et conseritur quadraginta.

hic deinde sic probo semen qui quartum sulco sero in iugeribus viginti quinque desidero bubulcus opera centum decem et quinque nam proscindo is ager modus quivis durus quinquaginta opus itero quinque et viginti tertio et consero quadraginta


Satisque est mane prius quam grex procedat in pascua; deinde etiam crepusculo redeuntibus saturis ovibus admiscere agnos. Qui cum firmi esse coeperint,pascendi sunt intra stabulum cytiso, vel medica,tum etiam furfuribus, aut, si permittat annona, farina hordei vel ervi: deinde, ubi convalucrint, circa meridiem pratis aut novalibus villae continuis matres admovendae sunt, et septo emittendi agni, ut condiscant foris pasci.

sero sum mane prior quam grex procedo in pascuus deinde etiam crepusculum redeo sero ovis admisceo agnus qui cum firmus sum coepio pasco sum intra stabulis cytisus vel medico tum etiam furfur aut si permitto annona farina hordeum vel ervum deinde ubi convalucrint circa meridio pratum aut noval villa continuus mater admoveo sum et saeptum emitto agnus ut condisco foris pascor


Nam quamvis non continuis annis, sed fere altero quoque fructum afferat, eximia tamen eius ratio est, quod levi cultu sustinetur, et cum se non induit, vix ullam impensam poscit. Sed et si quam recipit, subinde fructus multiplicat: neglecta compluribus annis non ut vinea deficit, eoque ipso tempore aliquid etiam interim patrifamilias praestat, et cum adhibita cultura est, uno anno emendatur.

nam quivis non continuus annus sed fere alter quoque fructus affero eximius tamen is ratio sum qui levis cultus sustineo et cum sui non induo vix ullus impendo posco sed et si quam recipio subinde fructus multiplico neglego complures annus non ut vinea deficio eo ipse tempus aliquis etiam interim patrifamilias praesto et cum adhibeo cultura sum unus annus emendo


tum lata et musculosa pectora, lacertosaeque similes bracchiis alae, tum procerissimae caudae, duplici ordine, singulis utrinque prominentibus pinnis inflexae: quinetiam vasta femina et frequenter horrentibus plumis hirta: robusta crura, nec longa, sed infestis velut sudibus nocenter armata.

tum fero et musculosus pectus lacertosus similis bracchium ala tum procerus cauda duplex ordo singuli uter promineo pinna inflecto quinetiam vasto femina et frequens horreo pluma hirtus robustus crus neque longus sed infestus velut sudis nocenter armo


Nos magis ne intereant, quae deinceps dicturi sumus, aegris examinibus exhibendacensemus. Nam vel grana mali Punici tunsa et vino Amineo conspersa,vel uvae passae cum rore Syriaco pari mensura pinsitae et austero vino insuccatae dari debent: vel si per se ista frustrata sunt, omnia eadem aequis ponderibus in unum levigata, et fictili vase cum Amineo vino infervefacta, mox etiam refrigerata,

nos magis ne intereo qui deinceps dico sum aeger examen exhibendacensemus nam vel granum malus punicus tundo et vinum amineo conspergo vel labrusca patior cum ros syriacus par mensura pinsitae et austerus vinum insuccatae do debeo vel si per sui iste frustro sum omnis idem aequus pondus in unus levigo et fictilis vasum cum amineo vinum infervefacio mox etiam refrigero


Nam post largos fructus parcendum est vitibus, et ideo anguste putandum; post exiguos, imperandum. Super cetera illud etiam censemus, ut duris tenuissimisque et acutissimis ferramentis totum istud opus exsequamur. Obtusa enim et hebes et mollis falx putatorem moratur, eoque minus operis efficit et plus laboris adfert vinitori; nam sive curvatur acies, quod accidit molli, sive tardius penetrat, quod evenit in retuso et crasso ferramento, maiore nisu est opus. Tum etiam plagae asperae atque inaequales vites lacerant; neque enim uno sed saepius repetito ictu res transigitur.

nam post largus fructus parco sum vitis et ideo angustus puto post exiguus impero super ceterus ille etiam censeo ut durus tenuis et acuo ferramentum totus iste opus exsequor obtundo enim et hebeo et mollio falx putator moror eo paruus opus efficio et multus labor affero vinitor nam sive curvo acies qui accido mollis sive tardus penetro qui evenio in retundo et crassus ferramentum magnus nisus sum opus tum etiam plaga asper atque inaequal vito lacero neque enim unus sed saepis repeto ictus res transigo


Mores autem laudantur, qui sunt ex placido concitati, et ex. concitato mitissimi. Nam hi et ad obsequia reperiuntur habiles, et ad certamina laboremque promptissimi. Equus bimus ad usum domesticum recte domatur; certaminibus autem expleto triennio: sic tamen ut post quartum demum annum labori committatur.

mos autem laudo qui sum ex placidus concitas et ex concito mitis nam hic et ad obsequium reperio habilis et ad certamen laboro promptus equus bimus ad usus domesticus rectus domo certamen autem expleo triennium sic tamen ut post quartus demum annus labor committo


Nam eo libro, quem de agri cultura scriptum reliquit, mutatum caeli situm sic colligit, quod quae regiones antea propter hiemis adsiduam violentiam nullam stirpem vitis aut oleae depositam custodire potuerint, nunc mitigato iamet intepescente pristino frigore largissimis olivitatibus Liberique vindemiis exuberent. Sed haec sive falsa seu vera ratio est, litteris astrologiae concedatur.

nam is liber qui de ager cultura scribo relinquo muto caelum sino sic colligo qui qui regio antea propter hiems assiduus violentia nullus stirps vita aut olea depono custodio possum nunc mitigo iamet intepesco pristinus frigor largus olivitas libet vindemia exubero sed hic sive fallo seu verus ratio sum littera astrologia concedo


Stagnum censemus eximie optimum, quod sic positum est, ut insequens maris unda priorem submoveat, nec intra conseptum sinat remanere veterem. Namque id simillimum est pelago, quod agitatum ventis assidue renovatur, nec concalescere potest: quoniam gelidum ab imo fluctum revolvit in partem superiorem. Id autem stagnum vel exciditur in petra, cuius rarissima est occasio, vel in litore construitur opere signino.

stagnum censeo eximius bonus qui sic pono sum ut insequor mare unda prior submoveo neque intra conseptum sino remaneo vetus namque is similis sum pelagus qui agito venio assiduus renovo neque concalesco possum quoniam gelidus ab imus fluctus revolvo in pars superus is autem stagnum vel excido in petra qui rarus sum occasio vel in litus construo opus signino


Hos igitur, P. Silvine, priusquam cum agricolatione contrahas, advocato in consilium, nec tamen sic mente dispositus velut summam totius rei sententiis eorum consecuturus, quippeeiusmodi scriptorum monumenta magis instruunt quam faciunt artificem.

hic igitur p silvine priusquam cum agricolatio contraho advoco in consilium neque tamen sic mens dispono velut summa totus res sententia is consequor quippeeiusmodi scriptor monumentum magis instruo quam facio artifex


Farraginem in restibili stercoratissimo loco et altero sulco serere convenit. Ea fit optima, cum cantherini hordei decem modiis iugerum obseritur circa aequinoctium autumnale, sed impendentibus pluviis, ut consita rigataque imbribus celeriter prodeat et confirmetur ante hiemis violentiam. Nam frigoribus cum alia pabula defecerunt, ea bubus ceterisque pecudibus optime desecta praebetur, et si depascere saepius voles, usque in mensem Maium sufficit.

farrago in restibilis stercoro locus et alter sulco sero convenio is fio bonus cum cantherini hordeum decem modius jugerum obsero circa aequinoctium autumnal sed impendeo pluvia ut consero rigo imber celer proeo et confirmo ante hiems violentia nam frigus cum alius pabulum deficio is bos ceter pecus optume deseco praebeo et si depasco saepis volo usque in mensis maius sufficio


Taleae sesquipedales terreno immersae paulum obruuntur. Riguus locus spatia laxiora desiderat, eaque senum pedum per quincuncem recte faciunt; siccaneus spissiora, sic ut sit facilis accessus colentibus ea. Quinum pedum interordinia esse abunde est, ut tamen in ipsa linea consitionis alterna vacuis intermissis bipedaneis spatiis consistantsemina.

talea sesquipedal terrenus immersae paulus obruo riguus locus spatior laxus desidero is seni pes per quincuncem rectus facio siccaneus spissus sic ut sum facilis accedo colo is quini pes interordinium sum abunde sum ut tamen in ipse lineus consitio alternus vacuus intermitto bipedaneus spatium consistantsemina


Prius tamen quam exilem terram iteremus, stercorare conveniet; nam eo quasi pabulo gliscit. In campo rarius, in colle spissius, acervi stercoris instar quinque modiorum disponentur; atque in plano pedes intervalli quoquoversus octo, in clivo duobus minus relinqui sat erit. Sed id nobis decrescente luna fieri placet, nam ea res herbis liberat segetes. Iugerum autem desiderat, quod spissius stercoratur, vehes quattuor et viginti; quod rarius,

prior tamen quam exilis terra itero stercoraris convenio nam is quasi pabulum glisco in campus rarus in collis spissus acervus stercus instar quinque modius dispono atque in planus pes intervallum quoquoversus octo in clivus duo paruus relinquo satis sum sed is nos decresco luna fio placeo nam is res herba libero seges jugerum autem desidero qui spissus stercoro veho quattuor et viginti qui rarus


Modum pomarii, priusquam semina seras,8 circummunire 9 maceriis vel saepe vel fossa praecipio,10 nec solum pecori, sed et homini transitum negare, quoniam si saepius cacumina manu detracta aut a pecoribus praerosa sunt, in perpetuum semina incrementum capere nequeunt.

modus pomarius priusquam semen serus circummunio maceria vel saepe vel fossa praecipio neque solus pecus sed et homo transeo nego quoniam si saepis cacumen manus detraho aut ab pecus praerodo sum in perpetuus semen incrementum capio nequeo


Ficorum genera,etsi sapore atque habitu distant, uno modo, sed pro differentia agri seruntur. Locis frigidis et autumni temporibus aquosis praecoques ponito ut ante pluviam fructum deligas: locis calidis hibernas serito. At si voles ficum quamvis non natura seram facere, tunc grossulos, prioremve fructum decutito,ita alterum edet,quem in hiemem differet. Non nunquam etiam, cum frondere coeperint arbores, cacumina fici ferro summa prodest amputare: sic firmiores arbores et feraciores sunt; ac semper conveniet, simulatque folia agere coeperit ficus, rubricam amurca diluere, et cum stercore humano ad radicem infundere.

ficorum genus etsi sapor atque habitus disto unus modo sed pro differentia ager sero locus frigidus et auctumnus tempus aquosus praecoquo pono ut ante pluvia fructus deligo locus calidus hiberno sero at si volo ficus quivis non natura sero facio tunc grossulus prioremve fructus decutio ita alter edo qui in hiems differo non numquam etiam cum frondeo coepio arbor cacumen fici ferrum summus prodo amputaris sic firmus arbor et ferax sum atque semper convenio simulo folium ago coepio ficus rubrica amurca diluo et cum stercus humanus ad radix infundo


nec pariter vetus atque tempestivus fructus praecipiat vindemiam, cogitque pluris operas quandocumque pretio conducere. Iam et illud magnae dotis est, posse gustum cuiusque generis non mixtum sed vere merum condere, ac separatim reponere, sive est ille Bituricus seu Basilicus seu Spionicus. Quae genera cum sic diffusa sunt, quia nihil intervenit diversae naturae quod repugnet perpetuitati,nobilitantur, neque enim post annos quindecim vel paulo plures deprehendi potestignobilitas in gustu; quoniam fere omne vinum eam qualitatem sortitum est ut vetustate acquirat bonitatem.

neque pariter vetus atque tempestivus fructus praecipio vindemia cogo multus opera quandocumque pretium conduco iam et ille magnus dos sum possum gustus quisque genus non misceo sed verus merus condo atque separatim repono sive sum ille bituricus seu basilicus seu spionicus qui genus cum sic diffundo sum quia nihil intervenio diverto natura qui repugno perpetuitas nobilito neque enim post annus quindecim vel paulus multus deprehendo potestignobilitas in gustus quoniam fere omnis vinum is qualitas sortio sum ut vetustas acquiro bonitas


Quisquis autem pampinus loco natus in exputando vel alligando fractus est, modo ut aliquam gemmam habuerit, ex toto tolli non oportet, quoniam proximo anno vel validiorem materiam ex una creabit.Praecipites palmites dicuntur, qui de hornotinis virgis enati in duro alligantur.

quisquis autem pampinus locus nascor in exputo vel alligo frango sum modo ut aliqui gemma habeo ex totus tollo non oportet quoniam propior annus vel validus materia ex unus creo praeceps palmes dico qui de hornotinis virga eno in durus alligo


Sunt autem complura medicamina, quae idcirco enumerabimus, non quia cunctis uti necesse sit, sed quoniam nonnullis regionibus quaedam reperirinequeunt, ut ex pluribus aliquod inventum remedio sit. Facit autem commode primum ea compositio, quam paulo ante demonstravimus, si ad faecem et amurcam succumque decocti lupini misceas portione aequa detritum album elleborum.Potest etiam scabritiem tollere succus viridis cicutae:

sum autem complures medicamen qui idcirco enumero non quia cunctus uti necesse sum sed quoniam nonnullus regio quidam reperirinequeunt ut ex multus aliqui invenio remedium sum facio autem commodus primus is compositio quam paulus ante demonstro si ad faecem et amurca succumque decoquo lupinus misceo portio aequus detero albus elleborus possum etiam scabritiem tollo succus viridis cicuta


Feracissima autem semina sunt, non ut veteres auctores crediderunt,4 extrema pars eius,5 quod caput vitis appellant, id est, ultimum et productissimum flagellum; nam in eo quoque falluntur agricolae. Sed erroris est causa prima species et numerus uvarum, qui plerumque conspicitur 6 in 7 productissimo sarmento. Quae res nos decipere non 8 debet; id enim accidit non palmitis ingenita fertilitate, sed loci opportunitate, quia reliquas trunci partes umor omnis et alimentum quod a solo ministratur, transcurrit,

ferax autem semen sum non ut vetus auctor credo exter pars is qui caput vita appello is sum ulter et produco flagellum nam in is quoque fallo agricola sed error sum causa primus species et numerus uvaris qui plerusque conspicio in produco sarmentum qui res nos decipio non debeo is enim accido non palmes ingenitus fertilitas sed locus opportunitas quia reliquus truncus pars umor omnis et alimentum qui ab solum ministro transcurro


quam vulgus cannam vocat. Nam cultus quidem ager opimas reddit sues, cum est graminosus, et pluribus generibuspomorum consitus, ut per anni diversa tempora mala, pruna, pyrum, multi-formes nuces ac ficum praebeat. Nec tamen propter haec parcetur horreis. Nam saepe de manu dandum est, cum foris deficit pabulum. Proper quod plurima glans vel cisternis in aquam vel fumo tabulatis recondenda

quam vulgus canna voco nam cultus quidem ager opimus reddo sus cum sum graminosus et multus generibuspomorum consero ut per annus diverto tempus malus pruna pyrum multus formes nuces atque ficus praebeo neque tamen propter hic parco horreum nam saepe de manus do sum cum foris deficio pabulis proper qui multus glans vel cisterna in aqua vel fumus tabulatum recondo


Non ergo est exiguarum frugum causa terrae vetustas, si modo, cum semel invasit senectus, regressum non habet nec revirescere aut repubescere potest; sed ne lassitudo quidem soli minuit agricolae fructum. Neque enim prudentis est adduci tamquam in hominibus nimiae corporis exercitationi aut oneris alicuius ponderi,sic cultibus et agitationibus agrorum fatigationem succedere.

non ergo sum exiguaris frugum causa terra vetustus si modo cum semel invado senectus regredior non habeo neque reviresco aut repubesco possum sed ne lassitudo quidem solus minuo agricola fructus neque enim prudens sum adduco tamquam in homo nimius corpus exercitatio aut onus aliquis pondus sic cultus et agitatio ager fatigatio succedo


Reciso enim bracchio, aequaliter utrique parti vires mater sumministrat. Igitur caput vitis pede infra iugum constituite, unde se pandant quattuor, ut dixi, bracchia, in quibus quotannis vitis renovetur, amputatis veteribus et summissis novis palmis, quarum dilectusscite faciendus est. Nam ubi magna materiarum facultas est, putator custodire debet ne aut proximas duro, id est a trunco et capite vitis, relinquat, aut rursus extremas. Nam illae minimum vindemiae conferunt, quoniam exiguum fructum praebent, similes scilicet pampinariis; hae vitem exhauriunt, quia nimio fetu onerant et usque in alterum ac tertium palum, quod vitiosum esse diximus, se extendunt.

recido enim bracchium aequalis uterque pario vireo mater sumministro igitur caput vita pes infra iugum constituo unde sui pando quattuor ut dico bracchium in qui quot vita renovo amputas vetus et summitto novus palma qui dilectusscite facio sum nam ubi magnus materiaris facultas sum putator custodio debeo ne aut propior durus is sum ab trunco et caput vita relinquo aut rursus exter nam ille paruus vindemia confero quoniam exiguus fructus praebeo similis scilicet pampinarius hic vito exhaurio quia nimius fetus onero et usque in alter atque tertius pal qui vitiosus sum dico sui extendo


Reciditur vitis plerumque supra terram, nonnumquam tamen et infra, quo loco maxime solida est atque enodis. Cum iuxtaterram insita est, surculus adobruitur cacumine tenus; at cum editior a terra est, fissura diligenter subacto luto finitur et superposito musco ligatur, quod et calores et pluvias arceat. Temperatur ita surculus, ut calamo non absimilis sit. Purgamentum habeas ad fissuram,sub qua nodus in vite desideratur, qui quasi alliget eam fissuram, nec rimam patiatur ultra procedere.

recido vita plerusque supra terra nonnumquam tamen et infra quo locus magnus solidus sum atque enodis cos iuxtaterram inquiro sum surculus adobruo cacumen tenus at cum edo ab terra sum findo diligenter subigo lutum finio et superpono muscus ligo qui et calor et pluvia arceo tempero ita surculus ut calamus non absimilis sum purgamentum habeo ad findo sub qui nodus in vitis desidero qui quasi alligo is findo neque rima patior ultra procedo


Continuoque avidis ubi subdita flamma medullis, Vere magis, quia vere calor redit ossibus, illae Ore omnes versae ad Zephyrum, stant rupibus altis, Exceptantque leves auras, et saepe sine ullis Coniugiis, vento gravidae (mirabile dictu).

continuo avidus ubi subdo flamma medulla verus magis quia verus calor redeo os ille os omnis verro ad zephyrus sto rupes altus excepto levo aura et saepe sine ullus conjugium venio gravida mirabilis dico


vel pumice redulceratur. Eidem remedio est amurca duabus partibus decocta: item vetus hominis urina testis candentibus inusta. Quidamtamen hanc ipsam subiectis ignibus quinta parte minuunt, admiscentque pari mensura succum viridis cicutae: deinde singulis urnis eiusliquaminissingulos fricti salis sextarios infundunt.

vel pumex redulcero eos remedium sum amurca duo pars decoquo item vetus homo urina testis candeo inuro quidamtamen hic ipse subjectus ignis quintus pars minuo admisceo par mensura succum viridis cicuta deinde singuli urna eiusliquaminissingulos frico sal sextarius infundo


Sed quisquis aedificare volet in declivibus areis, exstruere semper ab inferiore parte auspicetur, quia cum ex depressiore loco fuerint orsa fundamenta, non solum superficiem suam facile sustinebunt, sed et pro fultura et substructione fungentur adversus ea, quae mox, si forte villam prolatare libuerit, ad superiorem partem applicabuntur, quippe ab imo praestructa valenter resistent contra ea, quae postmodum superposita incumbant.

sed quisquis aedificaris volo in declive areis exstruo semper ab inferus pars auspico quia cum ex deprimo locus sum ordior fundamentum non solus superficies suus facilis sustineo sed et pro fulcio et substructio fungor adverro is qui mox si fors villa prolataris libet ad superus pars applicabuntur quippe ab imus praestruo valenter resisto contra is qui postmodum superpono incumbo


Verumtamen ab aspectu non aliter probari debet, quam ut sit amplissimi corporis, cervice valida, robustis ac latis costis, pectore musculoso et vasto, feminibus lacertosis, cruribus compactis, coloris nigri vel maculosi.Nam murinus cum sit in asino vulgaris, tum etiam non optime respondet in mula.

verumtamen ab aspectus non aliter probaris debeo quam ut sum amplus corpus cervix validus robustus atque fero costa pectus musculoso et vasto feminibus lacertosus crus compaciscor color niger vel maculosus nam murinus cum sum in asinus vulgaris tum etiam non optume respondeo in mula


quod se consequi posse diffident. Verum tamen, quod in Oratore iam M. Tullius rectissime dixit, par est eos, qui generi humano res utilissimas conquirere et perpensas exploratasque memoriae tradere concupierint, cuncta temptare.Nec si vel illa praestantis ingenii vis vel inclitarum artium defecerit instrumentum, confestim debemus ad otium et inertiam devolvi, sed quod sapienter speraverimus,perseveranter consectari. Summum enim columen adfectantes satis honeste vel in secundo fastigio conspiciemur.

qui sui consequor possum diffido verus tamen qui in orator iam m tullius recingo dico par sum is qui gener humanus res utilis conquiro et perpendo exploro memoria trado concupio cunctus tento neque si vel ille praesto ingenium volo vel inclitaris ars deficio instrumentum confestim debeo ad otium et inertia devolvo sed qui sapienter speraverimus perseveranter consectaris superus enim columen adfectantes satis honestus vel in secundus fastigium conspicio


iamque is transcendent aetatem primae iuventae nec dum senectutis attigerit, illa ne et auctoritatem detrahat ad imperium, quoniam maiores dedignentur parere adulescentulo, haec ne laboriosissimo succumbat operi. Mediae igitur sit aetatis et firmi roboris, peritus rerum rusticarum aut certe maximae curae, quo celerius addiscat. Nam non est nostri negotii alterum imperare et alterum docere;

iam is transcendent aetas primus juventa neque dum senectus attingo ille ne et auctoritas detraho ad imperium quoniam magnus dedigno pareo adulescentulus hic ne laboriosus succumbo operio media igitur sum aetas et firmus robur pereo res rusticaris aut certus magnus cura quo celer addisco nam non sum noster negotium alter impero et alter doceo


Pinguem quoque facere gallinam, quamvis fartoris, non rustici sit officium, tamen quia non aegre contingit, praecipiendum putavi. Locus ad hanc rem desideratur maxime calidus, et minimi luminis, in quo singulae caveis angustioribus vel sportis inclusae pendeant aves, sed ita coarctatae, ne versari possint.

pinguis quoque facio gallina quivis fartor non rusticus sum officium tamen quia non aeger contingo praecipio puto locus ad hic res desidero magnus calidus et minimus lumen in quo singulus cavea angustus vel sporta includo pendeo aveo sed ita coarctatae ne versaris possum