Quod si cervix in neutram partem deiecta est, mediaque intumuit, ex utraque auricula sanguis emittitur. Qui cum intra triduum, cum bos vitium cepit, emissus non est, intumescit collum, nervique tenduntur, et inde nata durities iugum non patitur.

qui si cervix in neuter pars deicio sum medius intumesco ex uter auricula sanguis emitto qui cum intra triduum cum bos vitium capio emitto non sum intumesco collum nervus tendo et inde nata durities iugum non patior


Salicem vel riguus ager vel uliginis abundansoptime, nec incommode tamen alit planus et pinguis. Atque is debet converti bipalio; ita enim praecipiunt veteres, in duos pedes et semissem pastinare salicto destinatum solum.Nec refert cuius generis vimen seras, dum sit lentissimum.

salix vel riguus ager vel uligo abundansoptime neque incommodus tamen alo planus et pinguis atque is debeo converto bipalium ita enim praecipio vetus in duo pes et semis pastinaris salictum destino solus neque refero qui genus vimen serus dum sum lentus


neque enim recte opus exigere valet, qui quid aut qualiter faciendum sit ab subiecto discit. Potest etiam inlitteratus, dum modo tenacissimae memoriae, rem satis commode administrare. Eius modi vilicum Cornelius Celsus ait, saepius nummos domino quam librum adferre, quia nescius litterarum vel ipse minus possit rationes contingere vel per alium propter conscientiam fraudis timeat.Sed qualicumque vilico contubernalis mulier adsignanda est, quae et contineat eum et in quibusdam rebus tamen adiuvet;

neque enim rectus opus exigo valeo qui quis aut qualis facio sum ab subiectus disco possum etiam illitteratus dum modo tenax memoria res satis commodus administraris is modus vilicus cornelius celsus aio saepis nummus dominus quam liber affero quia nescius litteraris vel ipse paruus possum ratio contingo vel per alius propter conscientia fraus timeo sed qualiscumque vilicus contubernalis mulier adsigno sum qui et contineo is et in quidam res tamen adjuvo


Altero sulco seminari debet post aequinoctium, media fere sementi, si laeto solo, si gracili, maturius. Iugerum quinque modios occupabit.Idque ubi paulum maturuerit, festinantius quam ullum aliud frumentum demetendum erit; nam et fragili culmo et nulla vestitum palea granum eius celeriter decidit, isdemque de causis facibus teritur quam cetera. Sed cum eius messem sustuleris, optimum est novalia pati anno cessare; si minus, stercore saturare et omne virus, quod adhuc inest terrae, propulsare.

alter sulco seminaris debeo post aequinoctium medius fere sementis si laeto solum si gracilis maturus jugerum quinque modius occupo is ubi paulus maturesco festino quam ullus alius frumentum demeto sum nam et fragilis culmus et nullus vestio palea granum is celer decido idem de causa fax tero quam ceterus sed cum is messis tollo bonus sum novale patior annus cessaris si paruus stercus saturaris et omnis virus qui adhuc insum terra propulsaris


Si semicirculus fuerit ager, cuius basis habeat pedes CXL, curvaturae autem latitudo pedes LXX: oportebit multiplicare latitudinem cum basi. Septuagies centeni quadrageni fiunt novem milia et octingenti. Haec undecies multiplicata fiunt centum septem milia et octingenti: Huius summae quarta decima est septem milia et septingenti. Hos pedes esse dicemus in semicirculo, qui efficiunt iugeri quadrantem scripula quinque.

si semicirculus sum ager qui basis habeo pes cxl curvo autem latitudo pes lxx oportet multiplicaris latitudo cum basis septuagies centeni quadrageni fio novo mille et octingenti hic undecies multiplico fio centum septem mille et octingenti hic summa quartus decimus sum septem mille et septingenti hic pes sum dico in semicirculus qui efficio jugerum quadrans scripulum quinque


Igitur si rerum naturam, Publi Silvine, velut acrioribus mentis oculis intueri velimus, reperiemus 3 parem legem fecunditatis eam 4 dixisse virentibus, atque hominibus ceterisque animalibus; nec sic aliis nationibus regionibusve proprias tribuisse dotes ut aliis in totum similia munera denegaret. Quibusdam gentibus numerosam progenerandi 5 sobolem dedit, ut Aegyptiis et Afris, quibus gemini partus familiares ac paene sollemnes sunt; sed et Italici generis esse voluit eximiae fecunditatis Albanas Curiatiae familiae trigeminorum matres.

igitur si res natura publius silvine velut acer mens oculus intueor volo reperio par lex fecunditas is dico vireo atque homo ceter animal neque sic alius natio regionibusve proprius tribuo doto ut alius in totus similis munus denego quidam gens numerosus progenero suboles do ut aegyptius et afris qui geminus pario familiaris atque paene sollemnis sum sed et italicus genus sum volo eximius fecunditas albana curiatiae familia trigeminus mater


Area quoque si terrena erit, ut sit ad trituram satis habilis, primum radatur, deinde confodiatur,1 permixtis paleis cum amurca, quae salem non accepit, et rigetur; 2 nam ea res a populatione murum formicarumque frumenta defendit. Tum aequata paviculis vel molarilapide condensetur et rursus superiectis paleis inculcetur atque ita solibus siccanda relinquatur.

areus quoque si terrenus sum ut sum ad tero satis habilis primus rado deinde confodio permisceo palea cum amurca qui sal non accipio et rigo nam is res ab populatio murus formica frumentum defendo tum aequo paviculis vel molarilapide condenso et rursus superjacio palea inculco atque ita sol sicco relinquo


Igitur qualem descripsi asellum, cum est protinus genitus, oportet matri statim subtrahi, et ignoranti equae subici. Ea optime tenebris fallitur. Nam obscuro loco partu eius amoto, praedictus quasi ex ea natus alitur. Cui deinde cum decem diebus insuevit equa, semper postea desideranti praebet ubera. Sic nutritus admissarius equas diligere condiscit. Interdum etiam, quamvis materno lacte sit educatus, potest a tenero conversatus equis familiariter earum consuetudinem appetere. Sed ei non oportet minori quam trimo inire permitti.Atque id ipsum si concedatur,vere fieri conveniet, cum et desecto viridi pabulo et largo hordeo firmandus, nonnunquam etiam salivandus erit.

igitur qual describo asellus cum sum protinus gigno oportet mater statim subtraho et ignoro equa subicio is optume tenebrae fallo nam obscurum locus partus is amoueo praedico quasi ex is nascor alo qui deinde cum decem dies insuesco equa semper postea desidero praebeo uber sic nutrio admissarius equa diligo condisco interdum etiam quivis maternus lac sum educo possum ab tener converso equus familiaris is consuetudo appeto sed is non oportet parvus quam trimus ineo permitto atque is ipse si concedo verus fio convenio cum et deseco viridis pabulum et largus hordeum firmo nonnunquam etiam salivandus sum


atque alia convertenda, quae sinceritatemhabent; alia summovenda, quae vel cariosa vel iusto breviora sunt, eorumque in vicem idonea reponenda, iacentia statuenda, declinata corrigenda. Iugo, si non erit opus novo, sarturae recentia vincula inserantur. Si restituendum videbitur, antequam vitis palo applicetur, perticis vel harundinibus conectatur, ac tum demum, sicut in novella praecepimus, vitem iuxta caput infraque bracchia colligemuscum ridica; idque facere non oportebit omnibus annis eodem loco, ne vinculum incidat et truncum strangulet.

atque alius converto qui sinceritatemhabent alius summoveo qui vel cariosus vel justus brevis sum is in vicis idoneus repono iaceo statuo declino corrigo iugum si non sum opus novo sarcio recens vinculum insero si restituo video antequam vita palo applico pertica vel harundo conecto atque tum demum sicut in novellus praecipio vito iuxta caput infra bracchium colligemuscum ridica is facio non oportet omnis annus idem locus ne vinculis incido et truncus strangulo


Nessotrophii cura similis, sed maior impensa est. Nam clausae pascuntur anates, querquedulae, boscides, phalerides,3 similesque volucres, quae stagna et paludes rimantur. Locus planus eligitur, isque munitur sublimiter pedum quindecim maceria: deinde clatris superpositis, vel grandi macula retibus contegitur, ne aut evolandi sit potestas domesticis avibus, aut aquilis vel accipitribus involandi. Sed ea tota maceries opere tectorio levigatur extra intraque,

nessotrophium cura similis sed magnus impensa sum nam claudo pasco anato querquedula boscides phalerides similis volucris qui stagnum et palus rimo locus planus eligo eo munio sublimis pes quindecim maceria deinde clathri superpono vel grandis macula rete contego ne aut evolandi sum potestas domesticus avis aut aquilis vel accipitribus involo sed is totus maceries opus tectorium levigo extra intro


Nam ex iis alvis, quae plures habent principes, dux unus eligitur: isque translatus ad eas, quae sine imperio sunt, rector constituitur. Potest autem minore molestia in iis domiciliis, quae aliqua peste vexata sunt, paucitas apium emendari.

nam ex is alvus qui multus habeo princeps dux unus eligo eo transfero ad is qui sine imperium sum rector constituo possum autem paruus molestia in is domicilium qui aliqui pestis vexo sum paucitas apis emendaris


Calidis vero et siccioribus locis in omnem partem iugum porrigendum est, ut prorepentes undique pampini iungantur, et condensati camerae more, terram sitientem obumbrent. Contra pluviis et frigidis et pruinosis regionibus simplices ordines instituendi; nam et sic facilius insolatur humus, et fructus percoquitur, perflatumque salubriorem habet;fossores quoque liberius et aptius iactant bidentes, meliusque perspicitur a custodibus fructus et commodius legitur a vindemiatore.

calidus verus et siccus locus in omnis pars iugum porrigo sum ut prorepo undique pampinus jungo et condenso camera mos terra sitio obumbro contra pluvia et frigidus et pruinosus regio simplex ordo instituo nam et sic facilis insolo humus et fructus percoquo perflo salubris habeo fossor quoque liber et aptus iacto bidens bonus perspicio ab custos fructus et commodus lego ab vindemiator


Et nunc tamen hoc adicio, esse quosdam agros, in quibus non aeque bene translata semina quam immota respon- deant: sed istud rarissime accidere. Notandum item diligenter explorandum esse,quid quaeque ferat regio, quid quaeque recuset. Depositam ergo stirpem, id est, malleolum vel vivi-

et nunc tamen hic adicio sum quidam ager in qui non aequus bene transfero semen quam immotus respon deant sed iste rarus accido noto item diligenter exploro sum quis quisque fero regius quis quisque recuso depono ergo stirps is sum malleolus vel vivo


Optime autem salubribus, ut dixi, locis ad orientem vel ad meridiem, gravibus ad septentrionem villa convertitur. Eademque semper mare recte conspicit, cum pulsatur ac fluctu respergitur, num- quam ex ripa, sed haud paulum summota a litore.

optume autem salubris ut dico locus ad orior vel ad meridio gravis ad septentrio villa converto idem semper mare rectus conspicio cum pulso atque fluctus respergo num quam ex ripa sed haud paulus summoveo ab litus


Post confectam brumam diebus fere quadraginta quidquid est repositi mellis, nisi liberalius relictum sit consumunt, saepe etiam vacuatis ceris usque in ortum fere Arcturi, qui est ab idib. Februariis, iciunae favis accubantes torpent more serpentum, et quiete sua spiritum conservant, quem tamen ne amittant,si longior fames incesserit, optimum est per aditum vestibuli siphonibus dulcia liquamina immittere, et ita penuriam temporum sustinere, dum Arcturi ortus et hirundinis adventus commodiores polliceantur futuras tempestates.

post confacio bruma dies fere quadraginta quisquis sum repono mel nisi liberalis relinquo sum consumo saepe etiam vacuo cera usque in orior fere arceo qui sum ab idib februarius iciunae favus accubo torpeo mos serpens et quiesco suus spiritus conservo qui tamen ne amitto si longus fames incedo bonus sum per aditus vestibulis sipho dulcis liquamen immitto et ita penuria tempus sustineo dum arceo ortus et hirundo advenio commodus polliceor sum tempestas


Sed quoquo modo2 vineta placuerit ordinare, centenae stirpes per singulos hortos semitis distinguantur: vel, ut quibusdam placet, in semiiugera omnis modus dirimatur. Quae distinctio 3 praeter illud commodum, quod plus solis et venti vitibus praebet, tum etiam oculos et vestigia domini, res agro saluberrimas, facibus admittit, certamque aestimationem in exigendis operibus praebet; neque enim falli possumus per paria intervalla 4 iugeribus divisis.

sed quisquis modo vinetum placeo ordinaris centena stirps per singuli hortus semita distinguo vel ut quidam placeo in semijugerum omnis modus dirimo qui distinctio praeter ille commodus qui multus sol et venio vitis praebeo tum etiam oculus et vestigium dominus res ager saluberrimas fax admitto certus aestimatio in exigo opus praebeo neque enim fallo possum per par intervallum iugeribus divido


Neque enim eatenus plaga constitit qua vestigium fecit acies; sed aestivis caloribus falce vulnus penitus impressum latius inarescit ita ut non minimam partem de ipso matris corpore necet.Atque ideo si iam caulibus duris falcem adhiberi necesse est, paulum ab ipsa matre reddendum est, et velut reseces relinquendi sunt, qui caloris excipiant iniuriam eatenus qua nascuntur a latere palmites; ultra enim non serpit vaporis violentia.

neque enim eatenus plaga consto qui vestigium facio acies sed aestivus calor falx vulnus penitus imprimo fero inaresco ita ut non minimus pars de ipse mater corpus neco atque ideo si iam caulis durus falx adhibeo necesse sum paulus ab ipse mater reddo sum et velut reseco relinquo sum qui calor excipio iniuria eatenus qui nascor ab lateo palmes ultra enim non serpo vapor violens


Tum per imum contendetur, ut super calcatis cupressinis vel pineis aut, si eae non erunt, aliis frondibus terra contegatur, in principio atque exitu fossae more ponticulorum binis saxis tantummodo pilarum vice constitutis et singulis superpositis, ut eius modi constructio ripam sustineat, ne praecludatur umoris inlapsus atque exitus. Nemorosi frutectosique tractus duplex cura est vel exstirpandis radicitus arboribus et removendis vel, si rarae sunt, tantum succidendis incendendisque

tum per imus contendo ut super calceo cupressinus vel pineum aut si is non sum alius frons terra contego in principium atque exeo fodio mos ponticulus bini saxum tantummodo pilaris vicus constitus et singuli superpono ut is modus constructio ripa sustineo ne praecludo umor illapsus atque exitus nemorosus frutectosus traho duplex cura sum vel exstirpo radicitus arbor et removendis vel si rarus sum tantus succido incendo


Sed utcunque fabricatum est, si semper influente gurgite riget, habere debet specus iuxta solum, eorumque alios simplices, et rectos, quo secedant squamosi greges, alios in cochleam retortos, nec nimis spatiosos, in quibus muraenae delitescant; quamquam nonnullis commisceri eas cum alterius notae piscibus non placet: quia si rabie vexantur, quod huic generi velut canino solet accidere, saepissime persequuntur squamosos,

sed ut fabrico sum si semper influo gurges rigo habeo debeo specus iuxta solus is alius simplex et recingo quo secedo squamosus grex alius in coclea retorqueo neque nimis spatiosus in qui muraenae delitesco quamquam nonnullus commisceo is cum alter nosco piscis non placeo quia si rabies vexo qui hic gener velut caninus soleo accido saepis persequor squamosus


Sed cum erunt editi pulli, similiter ut gallinacei primo die non moveantur: postero die cum educatrice transferantur in caveam: primisque diebus alantur hordeaceo farre vino resperso, nec minus ex quolibet frumento cocta pulticula, et refrigerata. Post paucos deinde dies huic cibo adiciendum erit concisum porrum Tarentinum, et caseus mollis vehementer expressus; nam serum nocere pullis manifestum est.

sed cum sum edo pullus similis ut gallinaceus primus dies non moveo posterus dies cum educatrix transfero in cavea primus dies alo hordeaceus far vinum respergo neque paruus ex quilibet frumentum coquo pulticula et refrigero post paucus deinde dies hic cibus adicio sum concaedes porrus tarentinus et caseus mollio vehemens exprimo nam serus noceo pullus manifestus sum


Cibaria gallinis praebentur optima pinsitum hordeum et vinacea 6 nec minus cicercula, tum etiam milium, aut panicum: sed haec ubi vilitas annonae permittit. Ubi vero ea est carior, excreta tritici minuta commode dantur. Nam per se id frumentum, etiam quibus locis vilissimum est, non utiliter praebetur, quia obest avibus. Potest etiam lolium decoctum obici, nec minus furfures modice a farina excreti: qui si nihil habent farris, non sunt idonei,

cibaria gallina praebeo bonus pinsitum hordeum et vinaceum neque paruus cicercula tum etiam mille aut panicum sed hic ubi vilito annona permitto ubius verus is sum carus excerno triticum minuo commodus do nam per sui is frumentum etiam qui locus vilis sum non utilis praebeo quia obsum avis possum etiam lolium decoquo obicio neque paruus furfur modicus ab farina excerno qui si nihil habeo far non sum idoneus


Nauseantibus quoque salutaris habetur eburnea scobis sali fricto et fabae minute fresae commixta, ieiunisque prius quam in pascua prodeant obiecta.Solet etiam universumpecus aegrotare ita, ut emacietur, nec cibos capiat, productumque in pascua medio campo procumbat, et quodam veterno pressum somnos aestivo sub sole captet.

nauseo quoque salutaris habeo eburnea scobis sal frico et faba minuo frendo commisceo jejunus prior quam in pascuus proeo objecto soleo etiam universumpecus aegrotaris ita ut emacio neque cibus capio produco in pascuus medium campus procumbo et quidam veternus premo somnus aestivus sub sol capto


In ceteris servis haec fere praecepta servanda sunt, quae me custodisse non paenitet, ut rusticos, qui modo non incommode se gessissent, saepius quam urbanos familiarius adloquerer, et cum hac comitate domini levari perpetuum laborem eorum intel- legerem, nonnumquam etiam iocarer et plus ipsis iocari permitterem. Iam illud saepe facio, ut quasi cum peritioribus de aliquibus operibus novis deliberem et per hoc cognoscam cuiusque ingenium, quale quamque sit prudens. Tum etiam libentius eos id opus adgredi video, de quo secum deliberatum et consilio ipsorum susceptum putant.

in ceterus servio hic fere praecipio servo sum qui ego custodio non paeniteo ut rusticus qui modo non incommodus sui gero saepis quam urbanus familiaris alloquor et cum hic comitas dominus levaris perpetuus labor is intel lego nonnumquam etiam jocor et multus ipse iocor permitto iam ille saepe facio ut quasi cum pereo de aliqui opus novus delibero et per hic cognosco quisque ingenium qualis quisque sum prudens tum etiam libet is is opus aggredior video de quo sui delibero et consilium ipse suscipio puto


Nam semina excussa in area iacebunt,superque ea paulatim eodem modo reliqui fasciculi excutientur, ac durissimae quidem acus reiectae separataeque erunt a cudentibus, minutae vero, quae de siliquis cum faba resederint,aliter secernentur. Nam cum acervus paleis granisque mixtus in unum fuerit congestus, paulatim ex eo ventilabris per longius spatium iactetur, quo pacto palea, quae levior est, citra decidet, faba, quae longius emittitur, pura eo perveniet, quo ventilator eam iaculabitur.

nam semen excutio in area jaceo supo is paulatim idem modo reliquus fasciculis excutio atque durus quidem acus rejacio separo sum ab cudo minuo verus qui de siliqua cum faba resedeo aliter secerno nam cum acervus palea granum misceo in unus sum congero paulatim ex is ventilabrum per longus spatium jacto quo pacisco palea qui levis sum citer decido faba qui longus emitto purus is pervenio quo ventilator is jaculor


Cohortalis est avis, quae vulgo per omnes fere villas conspicitur: rustica, quae non dissimilis villaticae per aucupem decipitur, eaque plurima est in insula, quam nautae in Ligustico mari sitam producto nomine alitis Gallinariam vocitaverunt: Africana est, quam plerique Numidicam dicunt, Meleagridi similis, nisi quod rutilam galeam et cristam capitegerit, quae utraque sunt in Meleagride caerulea.

cohortal sum avus qui vulgo per omnis fere villa conspicio rusticus qui non dissimilis villaticus per aucupo decipio is multus sum in insula quam nauta in ligusticus mare sino produco nomen alo gallinarius vocito africanus sum quam plerusque numidicus dico meleagridi similis nisi qui rutilus galea et crista capitegerit qui uter sum in meleagride caeruleus


Neque enim dubium est ex robusto semine posse fieri non robustum; quod vero protinus ex levi natum sit, numquam robur accipere manifestum est, ideoque Vergilius cum et alia tum et hoc de seminibus praeclare sic disseruit: Vidi lecta diu et multo spectata labore Degenerare tamen, ni vis humana quotannis Maxima quaeque manu legeret; sic omnia fatis In peius ruere ac retro sublapsa referri.

neque enim dubius sum ex robustus semen possum fio non robustus qui verus protinus ex levis natus sum numquam robur accipio manifestus sum ideo vergilius cum et alius tum et hic de semen praeclaris sic disseruio video lego diu et multus specto labor degeneraris tamen ni volo humanus quot maximus quisque manus lego sic omnis fatum in malus ruo atque retro sublabor refero


Gravis est rubrica, ut idem Atticus ait, et ad comprehendendum radicibus iniqua. Sed alit eadem vitem, cum tenuit, verum est in opere difficilior, quod neque umentem fodere possis, quod sit glutinosissima, nec nimium siccam, quia ultra modum praedura.

gravis sum rubrico ut idem atticus aio et ad comprehendo radix iniquus sed alo idem vito cum teneo verus sum in opus difficilis qui neque umeo fodio possum qui sum glutinosus neque nimium siccus quia ultra modus praeduro


Tum sola maxime utramque patitur intemperiem caeli vel sub axe frigido, vel aestuoso procellosoque. Refert tamen cuius generis aut quo habitu vitem pro regionis statu colere censeas. Neque enim omni caelo solove cultus idem, neque est unum stirpis eius genus: quodque praecipuum est ex omnibus non facile dictu est, cum suum cuique regioni magis aut minus aptum esse doceat usus.

tum solus magnus uter patior intemperies caelum vel sub axis frigidus vel aestuosus procellosus refero tamen qui genus aut quo habitus vito pro regio status colo censeo neque enim omnis caelum solo cultus idem neque sum unus stirps is genus quisque praecipuus sum ex omnis non facilis dico sum cum suus quisque regio magis aut paruus aptus sum doceo utor


Postero die, cum grex fuerit effectus, hoc modo deponatur.Cribro viciario, vel etiam loliario, qui iam fuerit in usu, pulli superponantur, deinde puleii surculis fumigentur. Ea res videtur prohibere pituitam,

posterus dies cum grex sum efficio hic modo depono cribro viciario vel etiam loliarius qui iam sum in usus pullus superpono deinde puleii surculis fumigo is res video prohibeo pituita


Sed et post haec non ignorabit dominus loci, plus posse qualitatem caeli frigidam vel calidam, siccam vel roscidam, grandinosam ventosamque vel placidam, serenam vel nebulosam:

sed et post hic non ignoro dominus locus multus possum qualitas caelum frigida vel calida siccus vel roscidus grandinosus ventosamque vel placidus serenus vel nebulosus


Omnium autem generum ramos circa cal. Martias in hortis subacta et stercorata terra super pulvinos arearum disponere convenit. Danda est opera, ut dum teneros ramulos habent, veluti pampinentur, et ad unum stilum primo anno semina redigantur. Et cum autumnus incesserit, ante quam frigus cacumina adurat, omnia folia decerpere expedit, et ita crassis arundinibus, quae ab una parte nodos integros habeant, velut pileis induere, atque a frigore et gelicidiis teneras adhuc virgas tueri.

omnis autem gener ramus circa cal martius in hortus subigo et stercoro terra super pulvinus arearis dispono convenio do sum opus ut dum tener ramulus habeo velut pampino et ad unus stilis primus annus semen redigo et cum auctumnus incedo ante quam frigus cacumen aduro omnis folium decerpo expedio et ita crassus arundo qui ab unus pars nodus integer habeo velut pileis induo atque ab frigor et gelicidium tener adhuc virga tueor


Celso placet, si est in pulmonibus vitium, acris aceti tantum dare, quantum ovis sustinere possit: vel humanae veteris urinae tepe-factae trium heminarum instar per sinistram narem corniculo infundere, atque axungiae sextantem faucibus inserere.

celsus placeo si sum in pulmo vitium acer aceti tantus do quantus ovum sustineo possum vel humanus veto urina tepe facio tres heminaris instar per sinistra naris corniculum infundo atque axungia sextantem fauces insero


At si longior fuerit, quam latior, ut exempli causa iugeri forma pedes habeat longitudinis CCXL, latitudinis pedes CXX, ita ut paulo ante dixi, latitudinis pedes cum longitudinis pedibus sic multiplicans. Centies vicies duceni quadrageni fiunt viginti octo milia et octingenti. Dicemus iugerum agri tot

at si longus sum quam latus ut exemplum causa jugerum forma pes habeo longitudo ccxl latitudo pes cxx ita ut paulus ante dico latitudo pes cum longitudo pes sic multiplico centiens viciens duceni quadrageni fio viginti octo mille et octingenti dico jugerum ager tot


Mysiam Libyamque largis aiunt abundare frumentis, nec tamen Apulos Campanosque agros opimis defici segetibus; Tmolon et Corycon flore croceo, Iudaeam et Arabiam pretiosis odoribus inlustrem haberi; sed nec nostram civitatem praedictis egere stirpibus, quippe compluribus locis urbis iam casiam frondentem conspicimus, iam tuream plantam, florentisque

mysia libya largior aio abundaris frumentum neque tamen appulus campani ager opimus deficio seges tmolus et corycus floreo croceus judaea et arabia pretiosus odor illustris habeo sed neque noster civitas praedico ago stirps quippe complures locus urbs iam casia frondeo conspicio iam tureus planta floreo


Ultima est conditio stratarum vitium, quae ab enata stirpe confestim velut proiectae per humum porriguntur. Omnium autem sationis fere eadem est conditio. Nam vel scrobe vel sulco semina deponuntur, quoniam pastinationis expertes sunt exterarum gentium agricolae: quae tamen ipsa paene supervacua est his locis quibus solum putre et per se resolutum est: namque hoc imitamur arando, ut ait Vergilius, id est etiam pastinando.

ulter sum condicio strataris vitium qui ab eno stirps confestim velut projacio per humus porrigo omnis autem satio fere idem sum condicio nam vel scrobis vel sulco semen depono quoniam pastinatio expers sum exteraris gens agricola qui tamen ipse paene supervacuus sum hic locus qui solus putreo et per sui resolvo sum namque hic imito aro ut aio vergilius is sum etiam pastino


Nec absint greges armentorum ceterorumque quadrupedum culta et dumeta pascentium. Sed haec positio, quam desideramus, difficilis et rara paucis contingit; proxima est huic, quae plurima ex his habet; tolerabilis, quae non paucissima.

neque absum grex armentor ceter quadrupedus colo et dumetum pasco sed hic positio quam desidero difficilis et rarus paucus contingo propior sum hic qui multus ex hic habeo tolerabilis qui non paucus


Exploratum tamen habebit prudens agricola genus vitis habile campo, quod nebulas pruinamque sine noxa perfert; colli, quod siceitatem ventosque patitur. Pingui et uberi dabit agro gracilem vitem, nec natura nimis fecundam; macro feracem; terrae densae vehementem, multaque materia frondentem; resoluto et laeto solo, rari sarmenti. Humido loco sciet non recte mandari fructus teneri et amplioris acini,sed callosi et angusti frequentisque vinacei; sicco recte contribui diversae quoque naturae semina.

exploro tamen habeo prudens agricola genus vita habilis campus qui nebula pruina sine noxa perfero collum qui siceitas venio patior pinguis et uber do ager gracilis vito neque natura nimis fecundus macer ferax terra densus vehemens multo materia frondeo resolvo et laeto solum raris sarmentum umidus locus scio non rectus mandaris fructus teneo et amplus acinus sed callosus et angustus frequens vinaceum sicco rectus contribuo diverto quoque natura semen


Itaque quibus locis post veris tempora flores idonei deficiunt, negat oportere immota examina relinqui, sed vernis pastionibus absumptis in ea loca transferri, quae serotinis floribus thymi et origani thymbraeque benignius apes alere possint. Quod fieri ait et Achaiae regionibus, ubi transferuntur in Atticas pastiones, et Euboea, et rursus in insulis Cycladibus, cum ex aliis transferuntur Scyrum, nec minus in Sicilia, cum ex reliquis eius partibus in Hyblam

itaque qui locus post verus tempus floreo idoneus deficio nego oportet immotus examino relinquo sed vernus pastio absumo in is locum transfero qui serotinus flos thymion et origanus thymbra benignus apis alo possum qui fio aio et achaia regio ubi transfero in attica pastio et euboea et rursus in insula cyclades cum ex alius transfero scyros neque paruus in sicilia cum ex reliquus is pars in hybla


Neque me praeterit sedem frumentis optimam quibusdam videri horreum camara contectum, cuius solum terrenum, priusquam consternatus perfossum et amurca recenti non salsa madefactum velut Signinum opus pilis condensatur.

neque ego praetereo sedes frumentum bonus quidam video horreum camara contego qui solus terrenus priusquam consterno perfodio et amurca recens non salio madefacio velut signinum opus pila condenso


frigidaeque aut nebulosae duorum generum vites aptabit, seu praecoques, quarum maturitas frugum praecurrit hiemem; seu firmi durique acini, quarum inter caligines uvae deflorescunt, et mox gelicidiis ac pruinis, ut aliarum caloribus, mitescunt. Ventoso quoque et tumultuoso statu caeli fidenter easdem tenaces ac duri acini committet. Rursus calido teneriores uberioresque concredet. Sicco destinabit eas quae pluviis aut continuis roribus putrescunt; roscido, quae siccitatibus laborant; grandinoso quae foliis duris latisque sunt, quo melius protegant fructum. Nam placida et serena regio nullam non recipit; commodissime tamen eam, cuius vel uvae vel acini celeriter decidunt.

frigida aut nebulosus duo gener vito apto seu praecoquo qui maturitas frugum praecurro hiems seu firmus durus acinus qui inter caligo labrusca defloresco et mox gelicidium atque pruina ut alius calor mitesco ventosus quoque et tumultuosus status caelum fidenter idem tenax atque durus acinus committo rursus calidus tener uber concredo sicco destino is qui pluvia aut continuus roribus putrescunt roscidus qui siccitas laboro grandinosus qui folium durus fero sum quo bonus protego fructus nam placidus et serenus regius nullus non recipio commodus tamen is qui vel labrusca vel acinus celer decido


Venio nunc ad eas aves, quas Graeci vocant ἀμφιβίουσ, quia non tantum terrestria, sed aquatilia quoque desiderant pabula, nec magis humo quam stagno consueverunt. Eiusque generis anser praecipue rusticis gratus est, quod nec maximam curam poscit, et solertiorem custodiam quam canis praebet.

venio nunc ad is aveo qui graecum voco quia non tantus terrestria sed aquatilia quoque desidero pabulum neque magis humo quam stagnum consuesco is genus anser praecipuus rusticus gratus sum qui neque maximus cura posco et solertiorem custodia quam canis praebeo


Oves frequentius, quam ullum aliud animal in-festantur scabie: quae fere nascitur, sicut noster memorat poeta, Cum frigidus imber Altius ad vivum persedit, et horrida cano Bruma gelu, vel post tonsuram, si remedium praediciti medicaminis non adhibeas, si aestivum sudorem mari vel flumine non abluas, si tonsum gregem patiaris silvestribus rubis ac spinis sauciari, si stabulo utaris, in quo mulae aut equi aut asini steterunt: praecipue tamen exiguitas cibi maciem, macies autem scabiem facit.

ovo frequens quam ullus alius animal in festantur scabie qui fere nascor sicut noster memoro poeta cos frigidus imber altus ad vivus persedeo et horridus cano bruma gelus vel post tondeo si remedium praediciti medicamen non adhibeo si aestivus sudor mare vel flumen non abluo si tondeo grex patior silvestris rubus atque spina sauciaris si stabulo utaris in quo mula aut equus aut asinus sto praecipuus tamen exiguitas cibus macies macies autem scabiem facio


Isque palus sic ponendus est, ut frigorum et Aquilonum excipiat violentiam, vitemque protegat; sive medio interordinio pangetur, vel deponcndusest vel, prius paxillo perforato solo, altius adigendus, quo facilius et iugum et fructum sustineat. Nam quanto propius truncum ridica statuitur, etiam leviter defixa stabilior est; quoniam contingensvitem mutua vice sustinetur et sustinet.

eo palus sic pono sum ut frigus et aquilo excipio violentia vito protego sive medium interordinium pango vel deponcndusest vel prior paxillus perforo solum altus adigo quo facilis et iugum et fructus sustineo nam quantus propius truncus ridica statuo etiam levis defigo stabilio sum quoniam contingensvitem mutuus vicus sustineo et sustineo


Itaque cum ablegabuntur, in ea loca perducendi sunt, quibus nullum impascitur pecus, ne adventu suo etiam illi tabem afferant. Evincendi sunt autem quamvis pestifcri morbi, et exquisitis remediis propulsandi. Tunc panacis et eryngii radices faeniculi seminibus miscendae, et cum fricti ac moliti tritici farina candenti aqua conspergendae, eoque medicamine salivandum aegrotum pecus.

itaque cum ablego in is locum perduco sum qui nullus impascitur pecus ne advenio suus etiam ille tabes affero evincendi sum autem quivis pestifcri morbus et exquaero remedium propulso tunc panax et eryngion radix faeniculis semen misceo et cum frico atque molio triticum farina candeo aqua conspergendae eo medicamen salivandum aegrotus pecus


Tertio deinde cum pratum solidius ac durius erit, poterit etiam maiores recipere pecudes. Sed in totum curandum est, ut secundum Favonii exortum mense Februario circa Idus immixtis seminibus faeni macriora loca et utique celsiora stercorentur. Nam editior divus praebet etiam subiectis alimentum, cum superveniens imber aut manu rivus perductus sucum stercoris in inferiorem partem secum trahit. Atque ideo fere prudentes agricolae etiam in aratis collem magis quam vallem stercorant, quoniam, ut dixi, pluviae semper omnem pinguiorem materiam in ima deducunt.

tertius deinde cum pratum solidus atque durus sum possum etiam magnus recipio pecus sed in totus curo sum ut secundus favonius exortus mensis februarius circa idus immisceo semen faenum macriora locum et utique celsus stercoro nam edo divus praebeo etiam subjectus alimentum cum supervenio imber aut manus rivus perduco sucus stercus in inferus pars sui traho atque ideo fere prudens agricola etiam in aro collis magis quam vallo stercoro quoniam ut dico pluvia semper omnis pinguis materia in imus deduco


Exilis ager planus, qui aquis abundat, primum aretur ultima parte mensis Augusti, subinde Septembri sit iteratus paratusque ad sementim circa aequinoctium. Expeditior autem labor eius modi solo est, eoque * pauciores impenduntur operae; nam tres uni iugero sufficiunt. Item graciles clivi non sunt aestate arandi, sed circa Septembres Kalendas, quoniam si ante hoc tempus proscinditur, effeta et sine suco humus aestivo sole peruritur nullasque virium reliquias habet. Itaque optime inter Kalendas et Idus Septembris aratur ac subinde iteratur, ut primis pluviis aequinoctialibus conseri possit; neque in lira, sed sub sulco talis ager seminandus est.

exilis ager planus qui aqua abundo primus aro ulter pars mensis augustus subinde september sum itero paro ad sementis circa aequinoctium expedio autem labor is modus solum sum eo paucus impendo opera nam tres unus jugerum sufficio item gracilis clivus non sum aestas aro sed circa september kalendae quoniam si ante hic tempus proscindo effetus et sine sucus humus aestivus sol peruro nullus vis reliquiae habeo itaque optume inter kalendae et idus september aro atque subinde itero ut primus pluvia aequinoctial consero possum neque in liro sed sub sulco talis ager semino sum


Nam frumenta maiore quidem parte Italiae quando cum quarto responderint, vix meminisse possumus.Cur ergo res infamis est? Non quidem suo sed hominum inquit vitio Graecinus: primum, quod in explorandis seminibus nemo adhibet diligentiam, et ideo pessimi generis plerique vineta conserunt; deinde sata non ita nutriunt, ut ante convalescant ac prosiliant, quam retorrcscant; sed et si forte adoleverint, neglegenter colunt.

nam frumentum magnus quidem pars italia quando cum quartum respondeo vix memini possum cur ergo res infamis sum non quidem suus sed homo inquam vitio graecinus primus qui in exploro semen nemo adhibeo diligentia et ideo malus genus plerusque vinetum consero deinde sero non ita nutrio ut ante convalesco atque prosilio quam retorrcscant sed et si fors adolesco neglegenter colo


Potior tamen ratio est custodiendi, ne nascantur,neve colla calvescant, quae non aliter glabra fiunt, nisi cum sudore aut pluvia cervix in opere madefacta est. Itaque cum id accidit, pulverilateritio trito priusquam disiungantur, colla conspergi oportet: deinde cum assiccuerint,subinde oleo imbui.

potis tamen ratio sum custodio ne nasco neve collum calvescant qui non aliter glabro fio nisi cum sudor aut pluvia cervix in opus madefacio sum itaque cum is accido pulverilateritio tero priusquam disiungantur collum conspergo oportet deinde cum assiccuerint subinde oleum imbuo


Nec te ignoro cum et aliorum inlustrium scriptorum tum praecipue Tremeli auctoritatem revereri, qui, cum plurima rusticarum rerum praecepta simul eleganter et scite memoriae prodiderit, videlicet inlectus nimio favore priscorum de simili materia disserentium falso credidit parentem omnium terram, sicut muliebrem sexum aetate anili iam confectam, progenerandis esse fetibus inhabilem.Quod ipse quoque confiterer,

neque tu ignoro cum et alius illustris scriptor tum praecipuus tremelis auctoritas reverendus qui cum multus rusticaris res praecipio simul eleganter et scio memoria prodo videlicet illectus nimius favor priscus de similis materia dissero fallo credo parens omnis terra sicut muliebris sexus aetas anilis iam confacio progenero sum fetus inhabilis qui ipse quoque confiteor


Sed et malleolorum similis cura agenda est, ut ad unam aut duas gemmas deputati autumno vel vere, prius quam germinent, iugentur.1 Iis, ut dixi, cantherius propius 2 a terra quam vitibus ordinariis summittendus est; neque enim editior esse debet pedali altitudine, ut sit quem teneri adhuc pampini capreolis suis illigent nec 3 ventis explantentur. Insequitur deinde fossor, qui crebris bidentibus aequaliter et minute soli terga comminuat.Hanc planam fossuram maxime nos probamus.

sed et malleolus similis cura ago sum ut ad unus aut duo gemma deputas auctumnus vel verus prior quam germino jugo ios ut dico cantherius propius ab terra quam vitis ordinarius summitto sum neque enim edo sum debeo pedal altitudo ut sum qui teneo adhuc pampinus capreolus suus illigent neque venio explanto insequor deinde fossor qui creber bidens aequalis et minuo solus tergum comminuo hic plana fodio magnus nos probo


atque, uti debet, adhibita cetera cura, diligenter compositum et illitum vas interim patiatur in eodem loco esse, dum advesperascat. Primo deinde crepusculo transferat, et reponat in ordinem reliquarum alvorum.

atque uti debeo adhibeo ceterus cura diligenter compono et illitus vas interim patior in idem locus sum dum advesperascat primus deinde crepusculum transfero et repono in ordo reliquus alvus


Habitus autem maxime probatur, cum est altus atque procerus, ventre promisso atque lanato, cauda longissima, densique velleris, fronte lata, testibus amplis, intortis cornibus: non quia magis hic sit utilis, (nam est melior mutilus aries) sed quia minime nocent intorta potius, quam surrecta et patula cornua. Quibusdam tamen regionibus, ubi caeli status uvidus ventosusque est, capros et arietes optaverimus vel amplissimis cornibus, quod ea porrecta altaque maximam partem capitis a tempestate defendant.

habitus autem magnus probo cum sum altus atque procerus venter promitto atque lanatus cauda longus densus vello frons fero testis amplus intorqueo cornu non quia magis hic sum utilis nam sum bonus mutilus aries sed quia paruus noceo intorqueo potis quam surrecta et patulus cornu quidam tamen regio ubi caelum status uvidus ventosusque sum caper et aries opto vel amplus cornu qui is porrigo alo maximus pars capio ab tempestas defendo


aliter culta celeriter deficiunt. Nam quamvis adhibeatur cura, plurimae salices intereunt. Quarum in locum ex propinquo mergi propagari debent, curvatis et defossis cacuminibus,quibus restituatur quicquid intercidit. Anniculus deinde mergus decidatur a stirpe, ut suis radicibus tamquam vitis ali possit.

aliter colo celer deficio nam quivis adhibeo cura multus salix intereo quaris in locus ex propinquo mergo propagaris debeo curvo et defodio cacumen qui restituo quisquis intercisi anniculus deinde mergus decido ab stirps ut suus radix tamquam vita al possum


quoniam odorata sunt. Omnis enim iacens piscis magis naribus escam, quam oculis vestigat. Nam dum supinus semper cubat, sublimiora aspectat, et ea quae in plano sunt dextra laevaque non facile pervidet. Itaque cum salsamenta obiecta sunt, eorum sequens odorem, pervenit ad cibos. Ceteri autem saxatiles aut pelagici satis ex his, sed recentibus melius pascuntur. Nam et alecula modo capta, et cammarus exiguusque gobio, quisquis denique est incrementi minuti piscis, maiorem alit.

quoniam odoro sum omnis enim jaceo piscis magis naris esca quam oculus vestigo nam dum supinus semper cubo sublimis aspecto et is qui in planus sum dextera laeva non facilis pervideo itaque cum salsamentum objecto sum is sequor odor pervenio ad cibus ceterus autem saxatilis aut pelagici satis ex hic sed recens bonus pasco nam et alecula modo capio et cammarus exiguus gobio quisquis denique sum incrementum minuo piscis magnus alo


Parietes oblinuntur amurca subacto luto, cui pro paleis admixta sunt arida oleastri vel, si ea non sunt, oleae folia. Deinde cum praedictum tectorium inaruit, rursus amurca respergitur, qua siccata frumentum infertur.

paries oblinuntur amurca subigo lutum qui pro palea admisceo sum aridus oleastrum vel si is non sum olea folium deinde cum praedico tectorium inaruit rursus amurca respergo qui sicco frumentum infero


Nam duo sunt regum facies, ita corpora plebis. Alter erit maculis auro squalentibus ardens insignis et ore Et rutilis clarus squamis. Atque hic maxime probatur, qui est melior: nam deterior, sordido sputo similis, tam foedus est, quam pulvere ab alto Cum venit et sicco terram spuit ore viator. Et, ut idem ait, Desidia latamque trahens inglorius alvum. Omnes igitur duces notae deterioris Dede neci, melior vacua sine regnet in aula.

nam duo sum rex facies ita corpus plebs alter sum maculis aurum squaleo ardeo insignis et os et rutilis clarus squama atque hic magnus probo qui sum bonus nam deterior sordidus spuo similis tam foedus sum quam pulvis ab altus cos venio et sicco terra spuo os viator et ut idem aio desidia fero traho inglorius alvus omnis igitur dux nosco deterior dedo nex bonus vacuus sine regno in aula


In omni genere impensarum, sicut ait Graecinus, plerique nova opera fortius auspicantur quam tuentur perfecta. Quidam, inquit, ab inchoato domos exstruunt, nec peraedificatis cultum adhibent. Nonnulli strenue fabricant navigia, nec consummata perinde instruunt armamentis ministrisque. Quosdam emacitas in armentis, quosdam exercet in

in omnis genus impensa sicut aio graecinus plerusque novo opus fortis auspico quam tueor perficio quidam inquam ab incoho domus exstruo neque peraedificatus cultus adhibeo nonnullus strenuus fabrico navigium neque consummo perinde instruo armamenta minister quidam emacitas in armentum quidam exerceo in


nostri laboris est particeps. Nec dubium, quin, ut ait Varro, ceteras pecudes bos honore superare debeat, praesertim in Italia, quae ab hoc nuncupationem. traxisse creditur, quod olim Graeci tauros italos vocabant,et in ea urbe, cuius moenibus condendis mas et femina boves aratro terminum signaverunt, vel, ut antiquiora repetam,quod item Atticis Athenis Cereris et Triptolemi fertur minister: quod inter fulgentissima sidera particeps caeli sit: quod deinde laboriosissimus adhuc hominis socius in agricultura: cuius tanta fuit apud antiquos veneratio, ut tam capitale esset bovem necuisse, quam civem. Ab hoc igitur promissi operis capiamus exordium.

noster labor sum particeps neque dubius quin ut aio varro ceterus pecus bos honor supero debeo praesertim in italia qui ab hic nuncupatio traho credo qui olim graecum taurus italos voco et in is urbs qui moenia condo mas et femina bos arater terminus signo vel ut antiquus repeto qui item atticus athenae ceres et triptolemus fero minister qui inter fulgeo sidus particeps caelum sum qui deinde laboriosus adhuc homo socius in agricultura qui tantus sum apud antiqui veneratio ut tam capital sum bos neco quam civis ab hic igitur promitto opus capio exordium


Hordei modii quinque bubulci operas tres exigunt, occatoriam unam, sartoriam unam et dimidiam, messoriam unam: summam operarum sex et dimidiam. Fabae modii quattuor vel sex in vetereto duas operas bubulcorum detinent, at in restibili unam; occantur sesquiopera, sariuntur sesquiopera et una opera iterum, tertium sariuntur una opera, metuntur una: summa fit operarum octo vel septem.

hordeum modius quinque bubulcus opera tres exigo occatorius unus sartoriam unus et dimidia messorius unus summa operaris sex et dimidia faba modius quattuor vel sex in vetereto duo opera bubulcus detineo at in restibilis unus occo sesquiopus sariuntur sesquiopus et unus opus iterum tertius sariuntur unus opus meto unus summus fio operaris octo vel septem


erumpere non queunt. Itaque haerentes pullos manu eximere oportebit, et matri fovendos subicere, idque non amplius triduo facere. Nam post unum et vigesimum diem silentia ova carent animali- bus: eaque removenda sunt, ne incubans inani spe diutius detineatur effeta. Pullos autem non oportet singulos, ut quisque natus sit, tollere, sed uno die in cubili sinere cum matre, et aqua ciboque abstinere, dum omnes excludantur.

erumpo non queo itaque haereo pullus manus eximo oportet et mater fovendos subicio is non amplus triduum facio nam post unus et vigesimum dies silentium ovo careo animal bus is removeo sum ne incubo inanis spes diu detineo effetus pullus autem non oportet singuli ut quisque nascor sum tollo sed unus dies in cubile sino cum mater et aqua cibus abstineo dum omnis excludo


In stabulo sint ampla praesepia, superque transversi asseres in modum iugorum a terra septem pedibus elati configantur, ad quos religari possint iuvenci. Diem deinde, quo domituram auspiceris, bonum a tempestatibus et a religionibus matutinum digito, cannabinisque funibus cornua iuvencorum ligato.

in stabulo sum amplus praesaepe supo transverto assero in modus jugus ab terra septem pes effero configo ad qui religaris possum juvencus dies deinde quo domo auspico bonus ab tempestas et ab religio matutinus digitus cannabinus funis cornu juvencus ligo


Quod si locorum situs repugnat, ne ita fieri possit, puteis extracta et large canalibus immissa praebenda sunt pocula, quibus nisi affatim satientur, pulmonariae fiunt. Isque morbus optime sanatur auriculis inserta consiligine: de qua radicula diligenter ac saepius iam locuti sumus.

qui si locus sino repugno ne ita fio possum puteus extraho et largus canal immitto praebeo sum poculum qui nisi affatim satio pulmonarius fio eo morbus optume sano auriculis insero consiligo de qui radicula diligenter atque saepis iam loquor sum


is enim a vite summovetur et in medio spatio duorum ordinum ad lineam pangitur; transversa deinde vitis ad statumen perducitur, atque ita iugo subicitur. At si duramenta eius longius excesserunt,ut in quartum aut etiam in quintum statumen prorepserint, maiore sumptu restituitur;mergis namque, qui nobis maxime placent, propagata celerrime provenit.

is enim ab vitis summoveo et in medium spatium duo ordo ad linea pango transverto deinde vita ad statumen perduco atque ita iugum subicio at si duramentum is longus excedo ut in quartus aut etiam in quintus statumen prorepo magnus sumo restituo mergo namque qui nos magnus placeo propago celer provenio


Sed eum tam otii quam negotii rationem reddere maiores nostri censuerunt, nos quoque monendos esse agricolas existimamus, quae feriis facere quaeque non facere debeant. Sunt enim, ut ait poeta, quae festis exercere diebus Fas et iura sinunt:rivos deducere nulla Religio vetuit, segeti praetendere saepem, Insidias avibus moliri, incendere vepres Balantumque gregem fluvio mersare salubri.

sed is tam otium quam negotium ratio reddo magnus noster censeo nos quoque moneo sum agricola existimo qui feriae facio quisque non facio debeo sum enim ut aio poeta qui festus exerceo dies fas et ius sino rivus deduco nullus religio veto seges praetendo saepis insidiae avis molior incendo vepres balantumque grex fluvius mersaris salubris


Ubi surculos paratos habueris,cuneum vellito, statimque surculos dimittito in ea foramina,quae cuneo adacto inter corticem et materiam feceris. Ea autem fine, qua adraseris, surculos sic inserito, ut semipede vel amplius de arbore extent. In una arbore duos, vel si truncus vastior est, plures calamos recte inseres, dum ne minus quattuor digitorum inter eos sit spatium. Pro arboris magnitudine et corticis bonitate haec facito.

ubius surculus paro habeo cuneus vellito statim surculus dimitto in is foramen qui cuneus adigo inter cortex et materia facio is autem finis qui adrado surculus sic insero ut semipede vel amplus de arbor exsto in unus arbor duo vel si truncus vastus sum multus calamus rectus insero dum ne paruus quattuor digitor inter is sum spatium pro arbor magnitudo et cortex bonitas hic facio


Febricitanti bovi convenit abstineri cibo uno die, postero deinde exiguum sanguinem ieiuno sub cauda emitti, atque interposita hora modicae magnitudinis coctos brassicae coliculos triginta ex oleo et garo1 salivati more demitti, eamque escam per quinque dies ieiuno dari. Praeterea cacumina lentisci aut oleae, vel tenerrimam quamque frondem, ac pampinos vitis obici; tum etiam spongia labra detergeri, et aquam frigidam ter die praeberi potandam.

febricito bos convenio abstineo cibus unus dies posterus deinde exiguus sanguis jejuno sub cauda emitto atque interpono hora modicus magnitudo coquo brassica cauliculus triginta ex oleum et garus salivo mos demitto eo esca per quinque dies jejuno do praeterea cacumen lentiscus aut olea vel tener quisque frons atque pampinus vita obicio tum etiam spongia labrum detergeo et aqua frigida ter dies praebeo poto


Mores huius pecudis probabiles habentur, qui sunt propiores placidis quam concitatis, sed non inertes: qui sunt verentes plagarum et acclamationum, sed fiducia virium nec auditu nec visu pavidi, nec ad ingredienda flumina aut pontes formidolosi, multi cibi edaces, verum in eo conficiendo lenti. Nam hi melius concoquunt, ideoque robora corporum citra maciem conservant, qui ex commodo,quam qui festinanter mandunt.

mos hic pecus probabilis habeo qui sum propiores placidus quam concitas sed non iners qui sum vereor plagaris et acclamatio sed fiducia vis neque auditus neque video pavidus neque ad ingredior flumen aut pons formidulosus multus cibus edax verus in is confacio lentus nam hic bonus concoquo ideo robur corpus citer macies conservo qui ex commodum quam qui festinanter mando


Fructum vero plerique quam uberrimum praesentem consectantur, nec provident futuro tempori, sed quasi plane in diem vivant, sic imperant vitibus, et eas ita multis palmitibus onerant, ut posteritati non consulant. Haec omnia vel certe plurima ex his cum commiserunt, quidvis malunt quam suam culpam confiteri; querunturque non respondere sibi vineta, quae vel per avaritiam vel inscientiam vel per neglegentiam perdiderunt.

fructus verus plerusque quam uber praesens consector neque provideo sum tempus sed quasi planus in dies vivo sic impero vitis et is ita multus palmes onero ut posteritas non consulo hic omnis vel certus multus ex hic cum committo quivis malo quam suus culpa confiteor queror non respondeo sui vinetum qui vel per avaritia vel inscientia vel per neglegentia perdo


nam saepius pampinandus est, cum germinat, frequentiusque detrahendae suboles quae a lateribus radicibusque prorepunt. Tum quod ex insito profundit subligandum, ne vento surculus motus labefactetur aut explantetur tener pampinus. Qui cum excrevit, nepotibus orbandus est, nisi si propter penuriam et calvitium loci summittuntur in propagines. Autumnus deinde falcem maturis palmitibus admovet. Sed putationis insitis custoditur ea ratio, ut ubi nulla desideratur propago unus surculus evocetur in iugum; alter ita reddatur ut adaequetur plaga trunco, sic tamen ne quid radatur e duro.

nam saepis pampino sum cum germino frequens detraho suboles qui ab later radix prorepo tum qui ex inquiro profundo subligo ne venio surculus moueo labefacto aut explanto tener pampinus qui cum excerno nepos orbo sum nisi si propter penuria et calvitium locus summitto in propago auctumnus deinde falx maturus palmes admoveo sed putatio inquiro custodio is ratio ut ubi nullus desidero propago unus surculus evoco in iugum alter ita reddo ut adaequo plaga trunco sic tamen ne quis rado e durus


ut mea quoque fert opinio, vineis amicus etiam silex, cuisuperpositum est modicum terrenum, quia frigidus et tenax umoris per ortum caniculae non patitur sitire radices. Hyginus quidem secutus Tremelium praecipue montium ima, quae a verticibus defluentem humum receperint,vel etiam valles quae fluminum alluvie et inundationibus concreverint, aptas esse vineis adseverat, me non dissentiente.

ut meus quoque fero opinio vinea amicus etiam silex cuisuperpositum sum modicus terrenus quia frigidus et tenax umor per orior canicula non patior sitio radix hyginus quidem sequor tremelium praecipuus mons imus qui ab vertex defluo humus recipio vel etiam vallo qui flumen alluvius et inundatio concreverint apto sum vinea assero ego non dissentio


ut dixi, nutricis singultus.Satis autem convenit inter auctores, non debere alias gallinas, quae pullos sui generis educant, in eodem loco pasci. Nam cum conspexerunt pavoninam prolem, suos pullos diligere desinunt, et immaturos relinquunt, perosae videlicet, quod nec magnitudine, nec specie pavoninis pares sint. Vitia quae gallinaceo generi nocere solent, eadem has aves infestant: sed nec remedia traduntur alia, quam quae gallinaceis adhibentur. Nam et pituita et cruditas, et si quae aliae sunt pestes, iisdem remediis, quae proposuimus,

ut dico nutrix singultus satis autem convenio inter auctor non debeo alius gallina qui pullus suus genus educo in idem locus pascor nam cum conspicio pavoninam proles suus pullus diligo desino et immaturus relinquo perosus videlicet qui neque magnitudo neque species pavoninus par sum vitio qui gallinaceus gener noceo soleo idem hic aveo infesto sed neque remedio trado alius quam qui gallinaceus adhibeo nam et pituita et cruditas et si qui alius sum pestis idem remedium qui propono


ne aut cum volent ineant aut, si id facere prohibeantur, cupidine sollieitatinoxam contrahant.Itaque vel in longinqua pascua marem placet ablegari, vel ad praesepia contineri: eoque tempore, quo vocatur a feminis, roborandus est largo cibo, et appropinquante vere hordeo ervoque saginandus, ut veneri supersit, quantoque fortior inierit, firmiora semina praebeat futurae stirpi.

ne aut cum volo ineo aut si is facio prohibeo cupido sollieitatinoxam contraho itaque vel in longinquus pascuus maris placeo ablegaris vel ad praesaepe contineo eo tempus quo voco ab femina roboro sum largus cibus et appropinquo verus hordeum ervoque sagino ut veneri supersum quantus fortis ineo firmus semen praebeo sum stirps


nec rursus faciendi aut impendendi voluntas profuerit sine arte, quia caput est in omni negotio nosse quid agendum sit, maximeque in agri cultura, in qua voluntas facultasque citra scientiam saepe magnam dominis adferunt iacturam, cum imprudenter facta opera frustrantur impensas.

neque rursus facio aut impendendi voluntas prosum sine ars quia caput sum in omnis negotium nosco quis ago sum magnus in ager cultura in qui voluntas facultas citer scientia saepe magnus dominus affero jacio cum imprudens facio opus frustro impendo


Tum deinde asperiora et pendula loca mense Februario luna crescente fimo iuvanda sunt, omnesque lapides et si qua obiacent falcibus obnoxia colligi debent ac longius exportari summittique pro natura locorum aut temperius aut serius. Sunt etiam quaedam prata situ vetustatis obducta, quibus mederi solent agri- colae veteres vel eraso musco seminibusque de tabulate superiectis vel ingesto stercore; quorum neutrum tantum prodest quantum si cinerem saepius ingeras.

tum deinde asper et pendulus locum mensis februarius luna cresco fimum juvo sum omnes lapis et si qui objaceo falx obnoxius colligo debeo atque longus exportaris summittique pro natura locus aut temperius aut serus sum etiam quidam pratum sino vetustas obduco qui medeor soleo ager colae vetus vel erado muscus semen de tabulate superjacio vel ingero stercus qui neuter tantus prodo quantus si cinis saepis ingero


Ubi vero neutrum patrifamiliae conducit, ratio postulat vacerris includi: sic enim appellatur genus clatrorum: idque fabricatur ex robore querceo, vel subereo. Nam oleae rara est occasio. Quidquid denique sub iniuria pluviarum magis diuturnum est, pro conditione regionis ad hunc usum eligitur. Et sive teres arboris truncus, sive ut crassitudo postulavit, fissilis stipes compluribus locis per latus efforatur, et in circuitu vivarii certis intervenientibus spatiis defixus erigitur: deinde per transversa laterum cava transmittuntur ramices, qui exitus ferarum obserent.

ubius verus neuter patrifamiliae conduco ratio postulo vacerris includo sic enim appello genus clathri is fabrico ex robur querceus vel subereus nam olea rarus sum occasio quisquis denique sub iniuria pluviaris magis diuturnus sum pro conditio regio ad hic usus eligo et sive tero arbor truncus sive ut crassitudo postulo fissilis stipo complures locus per latus efforo et in circuitus vivarii certus intervenio spatium defigo erigo deinde per transverto latus cavo transmitto ramex qui exitus ferus obsero


Omnes enim, sicut M. Varro iam temporibus avorum conquestus est, patres familiae falce et aratro relictis intra murum correpsimus et in circis potius ac theatris quam in segetibus ac vinetis manus movemus; attonitique miramur gestus effeminatorum, quod a natura sexum viris denegatum muliebri motu mentiantur decipiantque oculos spectantium.

omnis enim sicut m varro iam tempus avus conqueror sum pater familia falx et arater relinquo intra murus correpo et in circos potis atque theatrum quam in seges atque vinetum manus moveo attono miror gero effeminator qui ab natura sexus vis denego muliebris motus mentior decipio oculus specto


Fabam multi ne sariendam quidem putant, quod et manibus, cum maturuerit, ducta secernatur a cetera runcatione et internatae herbae faeno reserventur. Cuius opinionis etiam Cornelius Celsus est, qui inter ceteras dotes eius leguminis hanc quoque enumerat, quod sublata faba faenum ex eodem loco secari posse dicat. Sed mihi videtur pessimi agricolae committere ut satis herba proveniat;frugibus enim plurimum detrahitur,

faba multus ne sariendam quidem puto qui et manus cum maturesco duco secerno ab ceterus runcatio et internascor herba faenum reservo qui opinio etiam cornelius celsus sum qui inter ceterus doto is legumen hic quoque enumero qui tollo faba faenum ex idem locus secaris possum dico sed ego video malus agricola committo ut satis herba provenio frugis enim multus detraho


exempla novaque temptaverimus experimenta. Quod etsi per partes non numquam damnosum est, in summa tamen fit compendiosum, quia nullus ager sine profectu colitur, si multa temptando possessor efficit, ut in id formetur, quod maxime praestare possit. Ea res etiam feracissimos agros utiliores reddit. Itaque nusquam experimentorum varietas omittenda est, longeque etiam in pingui solo magis audendum, quoniam nec laborem nec sumptum frustratur effectus.

exemplum novo temptaverimus experimentum qui etsi per pars non numquam damnosus sum in summus tamen fio compendiosus quia nullus ager sine proficio colo si multus tento possessor efficio ut in is formo qui magnus praesto possum is res etiam ferax ager utilis reddo itaque nusquam experimentor varietas omitto sum longus etiam in pinguis solum magis audeo quoniam neque labor neque sumo frustro efficio


Quod si etiam frumentis consulemus, uberi solo inter quadraginta pedes, exili, ubi nihil seritur, inter viginti, arbores disponantur. Cum deinde adolescere incipient, falce formandae, et tabulata instituenda sunt.Hoc enim nomine usurpant agricolae ramos truncosque prominentes, eosque vel propius ferro compescunt, vel longius promittunt, ut vites laxius diffundantur: hoc in solo pingui melius, illud in gracili.

qui si etiam frumentum consulo uber solum inter quadraginta pes exilis ubi nihil sero inter viginti arbor dispono cos deinde adolesco incipio falx formo et tabulatum instituo sum hic enim nomen usurpo agricola ramus truncus promineo is vel propius ferrum compesco vel longus promitto ut vito laxus diffundo hic in solum pinguis bonus ille in gracilis


fermentari sinito; tum ramos novellos proceros et nitidos, quos comprehensos manus possit circum-venire, hoc est manubrii crassitudine, feracissimis arboribus adimito, et quam recentissimas taleas recidito, ita ne corticem aut ullam aliam partem, quam qua serra praeciderit, laedas. Hoc autem facile contingit, si prius varam feceris, et eam partem, supra quam ramum secaturus es, faeno aut stramentis texeris, ut molliter sine noxa corticis taleae superpositae secentur.

fermentaris sino tum ramus novellus procerus et nitidus qui comprehendo manus possum circum venio hic sum manubrium crassitudo ferax arbor adimo et quam recens talea recido ita ne cortex aut ullus alius pars quam qui serro praecido laedo hic autem facilis contingo si prior varam facio et is pars supra quam ramus secaturus sum faenum aut stramentum tego ut mollis sine noxa cortex talea superpono seco


Cacumina deinde olivae, sicuti matri cohaerent, ex utraque parte adrade, et ita fissurae fici insere, cuneumque exime, diligenterque ramulos colliga, ne qua vi revellantur.Sic interposito triennio coalescet ficus cum olea, et tum demum quarto anno, cum benecoierint,velut propagines, ramulos olivae a matre resecabis. Hoc modo omne genus in omnem arborem inseres. At prius quam finem libri faciamus, quoniam fere species surculorum omnes persequimur prioribus libris, de cytiso praecipere nunc parvum ac tempestivum est.15,

cacumen deinde oliva sicut mater cohaereo ex uter pars adrado et ita findo fici insero cuneus eximo diligens ramulus colligo ne qui vis revellantur sic interpono triennium coalesco ficus cum olea et tum demum quartum annus cum benecoierint velut propago ramulus oliva ab mater reseco hic modo omnis genus in omnis arbor insero at prior quam finis liber facio quoniam fere species surculus omnis persequor prior liber de cytisus praecipio nunc parvus atque tempestivus sum


Vitiarium neque ieiuna terra neque uliginosa faciendum est, sucosa tamen ac mediocri potius quam pingui; tametsi fere omnes auctores huic rei laetissimum locum destinaverunt. Quod ego minime reor esse pro agricola; nam depositae stirpes4 valido solo, quamvis celeriter comprehendant atque prosiliant, tamen cum sunt viviradices factae, si in peius5 transferantur, retorrescunt nec adolescere queunt.

vitiarium neque jejuno terra neque uliginosus facio sum sucosus tamen atque mediocris potis quam pinguis tametsi fere omnis auctor hic res laetus locus destino qui ego paruus reor sum pro agricola nam depono stirps validus solum quivis celer comprehendant atque prosilio tamen cum sum viviradix facio si in malus transfero retorresco neque adolesco queo


experti praecipimus.Silente luna fabam vellito ante lucem; deinde cum in area exaruerit, confestim, prius quam luna incrementum capiat, excussam refrigeratamque in granarium conferto. Sic condita a curculionibus erit innoxia, maximeque ex leguminibus ea sine iumentis teri, sine vento purgari expedi-

experior praecipio sileo luna faba vellito ante lux deinde cum in area exaresco confestim prior quam luna incrementum capio excutio refrigero in granaria confero sic condio ab curculio sum innoxius magnus ex legumen is sine jumentum tero sine venio purgaris expedio


comparandis mancipiis:de tuendis nulla cura tangit. Multi etiam beneficia quae in amicos contulerunt, levitate destruunt. Ac ne ista, Silvine, miremur, liberos suos nonnulli nuptiis votisque quaesitos avare nutriunt, nec disciplinis aut ceteris corporis excolunt instrumentis. Quid his colligitur? Scilicet plerumque simili genere peccari etiam ab agricolis, qui pulcherrime positas vineas, antequam pubescant, variis ex causis destituunt:

comparo mancipium de tueor nullus cura tango multus etiam beneficium qui in amicus confero levitas destruo atque ne iste silvine miro liber suus nonnullus nuptiae voveo quaero avaris nutrio neque disciplina aut ceterus corpus excolo instrumentum quis hic colligo scilicet plerusque similis genus peccaris etiam ab agricola qui pulcher pono vinea antequam pubesco varius ex causa destituo


Nec tamen aliter admittendus est etiam clementioris libidinis, quoniam multum refert naturaliter sopitum pecudis ingenium modica exercitatione concuti atque excitari, vegetioremque factum marem feminae iniungi, ut tacita quadam vi semina ipsa principiis agilioribus figurentur.

neque tamen aliter admitto sum etiam clemens libido quoniam multus refero naturalis sopio pecus ingenium modicus exercitatio concutio atque excito vegetioremque facio maris femina injungo ut taceo quidam vis semen ipse principia agilis figuro


Qui tamen et ipse spoliandus est alis, ubi saepius cum examine suo conatur eruptione facta profugere'. Nam velut quadam compede retinebimus erronem ducem detractis alis, qui fugae destitutus praesidio, finem regni non audet excedere, propter quod ne ditionis quidem suae populo permittit longius evagari.

qui tamen et ipse spolio sum ala ubi saepis cum examen suus conor eruptio facio profugio nam velut quidam compedes retineo erro dux detraho ala qui fuga destituo praesidium finis regnum non audeo excedo propter qui ne ditio quidem suus populus permitto longus evagaris


Itaque si plerumque est atrocior hiems,hoc genus eligemus: si clementior, mutilum probabimus marem: quoniam est illud incommodum in cornuto, quod cum sentiat se velut quodam naturali telo capitis armatum, frequenter in pugnam procurrit, et fit in feminas quoque procacior. Nam rivalem (quamvis solus admissurae non sufficit) violentissime persequitur, nec ab alio tempestive patitur iniri

itaque si plerusque sum atrox hiems hic genus eligo si clemens mutilis probo maris quoniam sum ille incommodus in cornutus qui cum sentio sui velut quidam natural telum capio armo frequens in pugna procurro et fio in femina quoque procax nam rival quivis solus admitto non sufficio violens persequor neque ab alius tempestivus patior ineo


Deinde ubi liquatum mel in subiectum alveum de- fluxit, transfertur in vasa fictilia, quae paucis diebus aperta sint, dum musteus fructus defervescat, isque saepius ligula purgandus est. Mox deinde fragmina favorum, quae in sacco remanserunt, retractata exprimuntur: atque id secundae notae mel defluit, et ab diligentioribus seorsum reponitur, ne quod est primi saporis hoc adhibito fiat deterius.

deinde ubi liquo mel in subicio alveus de fluo transfero in vasum fictilia qui paucus dies apertus sum dum musteus fructus defervesco eo saepis ligula purgo sum mox deinde fragmen favor qui in saccus remaneo retracto exprimo atque is secundus nosco mel defluo et ab diligens seorsus repono ne qui sum primus sapor hic adhibeo fio deterior


Actus quadratus undique finitur pedibus CXX. Hoc duplicatum facit iugerum, et ab eo, quod erat iunctum, nomen iugeri usurpavit: sed hunc actum provinciae Baeticae rustici acnuam vocant: itemque triginta pedum latitudinem et CLXXX longitudinem porcam dicunt.

ago quadro undique finio pes cxx hic duplico facio jugerum et ab is qui sum jungo nomen jugerum usurpo sed hic ago provincia baetica rusticus acnuam voco ito triginta pes latitudo et clxxx longitudo porca dico


Id ne fiat, vetus est Democriti praeceptum. Genus accipitris tinnunculum vocant rustici, qui fere in aedificiis nidos facit. Eius pulli singuli fictilibus ollis conduntur, spirantibusque opercula superponuntur, et gypso lita vasa in angulis columbariis suspenduntur:quae res avibus amorem loci sic conciliat, ne unquam deserant. Eligendae vero sunt ad educationem neque vetulae, nec nimium novellae,sed corporis maximi: curandumque, si fieri possit, ut pulli, quemadmodum exclusi sunt, nunquam separentur. Nam fere si sic maritatae

is ne fio vetus sum democritus praeceptum genus accipitris tinnunculis voco rusticus qui fere in aedificium nidus facio is pullus singuli fictilis ille condo spiro operculo superpono et gypso lito vasum in angulis columbarius suspendo qui res avis amor locus sic concilio ne umquam desero eligo verus sum ad educatio neque vetula neque nimium novella sed corpus magnus curo si fio possum ut pullus quemadmodum excludo sum numquam separo nam fere si sic marito


Ventris quoque et intestinorum dolor sedatur visu nantium et maxime anatis. Quam si conspexerit, cui intestinum dolet, celeriter tormento liberatur. Eadem anas maiore profectu mulos 2 et equinum genus conspectu suo sanat. Sed interdum nulla prodest medicina. Sequitur terminum3 vitium, quorum signum est cruenta et mucosa ventris proluvies.

venter quoque et intestinum dolor sedo video no et magnus ano quam si conspicio qui intestinus doleo celer tormentum libero idem ano magnus proficio mulus et equinus genus conspectus suus sano sed interdum nullus prodo medicina sequor terminus vitium qui signum sum cruento et mucosa venter proluvies


quoniam plurimis dotibus praestat viviradix: nam minus interit, cum et calorem et frigus, ceterasque tempestates propter firmitatem facilius sustineat; deinde adolescit maturius. Ex quo evenit ut celerius quoque sit tempestiva edendis fructibus; tum etiam nihil dubium est saepius translatam.Potest tamen malleolus protinus in vicem viviradicis conseri soluta et facili terra; ceterum densa et gravis utique vitem desiderat.

quoniam multus dos praesto viviradix nam paruus intereo cum et calor et frigus ceter tempestas propter firmitas facilis sustineo deinde adolesco maturus ex quo evenio ut celer quoque sum tempestivus edo fructus tum etiam nihil dubius sum saepis transfero possum tamen malleolus protinus in vicis viviradicis consero solvo et facilis terra ceterum densus et gravis utique vito desidero


Post Arcturi exortum circa aequinoctium Librae (sicut dixi) favorum secunda est exemptio. Ab aequinoctio deinde quod conficitur circa VIII calend. Octobris ad Vergiliarum occasum diebus XL, ex floribus tamaricis et silvestribus frutectis apes collecta mella cibariis hiemis reponunt. Quibus nihil est omnino detrahendum, ne saepius iniuria contristatae velut desperatione rerum profugiant.

post arceo exortus circa aequinoctium libra sicut dico favor secundus sum exemptio ab aequinoctium deinde qui confacio circa viii calend october ad vergiliaris occasus dies xl ex flos tamarix et silvestris frutectum apis colligo mel cibarius hiems repono qui nihil sum omnino detraho ne saepis iniuria contristo velut desperatio res profugio


Pars autem fructuaria dividitur in cellam oleariam, torculariarn, cellam vinariam, defrutariam, faenilia paleariaque et apothecas et horrea, ut ex iis, quae sunt in plano, custodiam recipiant umidarum rerum tamquam vini aut olei venalium; siccae autem con- gerantur tabulatis, ut frumenta, faenum, frondes,

pars autem fructuarius divido in cella olearius torculariarn cella vinarius defrutarius faenilia palearis et apotheca et horreum ut ex is qui sum in planus custodia recipio umidaris res tamquam vinum aut oleum venalis siccus autem continuo gero tabulatum ut frumentum faenum frondeo


his certe temporibus Nomentana regio celeberrima fama est inlustris, et praecipue quam possidet Seneca, vir excellentis ingenii atque doctrinae, cuius in praediis vinearum iugera singula culleos octonos reddidisse plerumque, compertum est. Nam illa videntur prodigialiter in nostris Ceretanis accidisse, ut aliqua vitis apud te excederet uvarum numerum duorum milium et apud me octingenae stirpes insitae intra biennium septenos culleos peraequarent; ut primae vineae centenas amphoras iugeratim praeberent, cum prata et pascua et silvae, si centenos sestertios in singula iugera efficiant, optime domino consulere videantur.

hic certus tempus nomentanus regius celeber fama sum illustris et praecipuus quam possideo seneco vir excello ingenium atque doctrina qui in praedium vinearis iugerum singulus culleus octoni reddo plerusque comperio sum nam ille video prodigialis in noster ceretanis accido ut aliqui vita apud tu excedo uvaris numerus duo mille et apud ego octingeni stirps inquiro intra biennium septeni culleus peraequo ut primus vinea centena amphora jugeratim praebeo cum pratum et pascuus et silva si centeni sestertius in singulus iugerum efficio optume dominus consulo video


Omnis ager aut quadratus, aut longus, aut cuneatus, aut triquetrus, aut rotundus, aut etiam semicirculi vel arcus, nonnunquam etiam plurium angulorum formam exhibet.1 Quadrati mensura facillima est. Nam cum sit undique pedum totidem, multiplicantur in se duo latera, et quae summa ex multiplicatione effecta est, eam dicemus esse quadratorum pedum. Tanquam est locus quoquo versus C pedum: ducimus centies centenos, fiunt decem milia.

omnis ager aut quadro aut longus aut cuneatus aut triquetrus aut rotundus aut etiam semicirculis vel arcus nonnunquam etiam multus angulus forma exhibeo quadratus mensura facilis sum nam cum sum undique pes totidem multiplico in sui duo latus et qui summus ex multiplicatio efficio sum is dico sum quadrator pes tamquam sum locus quisquis verro que pes duco centiens centeni fio decem mille


Inter auctores fere constat, primum esse admissurae tempus vernum Parilibus,si sit ovis matura,sin vero feta, circa Iulium mensem. Prius tamen haud dubie probabilius,ut messem vindemia,fructum deinde vineaticum fetura pecoris excipiat, et totius autumni pabulo satiatus agnus ante maestitiam frigorum atque hiemis ieiunium confirmetur. Nam melior est autumnalis verno, sicut ait verissime Celsus; quia magis ad rem pertinet, ut ante aestivum quam hibernum solstitium convalescat: solusque ex omnibus bruma commode nascitur.

inter auctor fere consto primus sum admitto tempus vernus parilis si sum ovum maturo sin verus fetus circa julius mensis prior tamen haud dubius probabilis ut messis vindemio fructus deinde vineaticum fetura pecus excipio et totus auctumnus pabulum satio agnus ante maestitia frigus atque hiems ieiunium confirmo nam bonus sum autumnal vernus sicut aio verus celsus quia magis ad res pertineo ut ante aestivus quam hibernus solstitium convalesco solus ex omnis bruma commodus nascor


Itaque si latior est ager, in regiones diducendae sunt eae classes dividundum- que ita opus, ut neque singuli binive sint, quoniam dispersi non facile custodiuntur; nec tamen supra decem, ne rursus, ubi nimia turba sit, id opus ad se pertinere singuli non existiment. Haec ordinatio non solum concitat aemulationem, sed et deprehendit ignavos; nam cum certamine opus excitetur, tum in cessantes animadversio iusta et sine querela videtur adhiberi.

itaque si latus sum ager in regio diducendae sum is classis dividundum que ita opus ut neque singuli binive sum quoniam dispermulceo non facilis custodio neque tamen supra decem ne rursus ubi nimius turba sum is opus ad sui pertineo singuli non existimo hic ordinatio non solus concito aemulatio sed et deprehendo ignavus nam cum certamen opus excito tum in cesso animadversio iustus et sine querela video adhibeo


Inde in resoluta terra ternum pedum quoquo versus faciendi scrobes. At in densa, sulci eiusdem altitudinis et latitudinis, qui arbores recipiant,praeparandi. Sed deinde in solo roscido et nebuloso conserendae sunt ulmi, ut earum rami ad orientem et occidentem dirigantur, quo plus solis mediae arbores, quibus vitis applicata et religata innititur, accipiant.

indus in resolvo terra terni pes quisquis verro facio scrobis at in densus sulcus idem altitudo et latitudo qui arbor recipio praeparo sed deinde in solum roscidus et nebulosus consero sum ulmus ut is ramus ad orior et occaedes dirigo quo multus sol medius arbor qui vita applicata et religo innitor accipio


Tabulata inter se ne minus ternis pedibus absint, atque ita formentur, ne superior ramus in eadem linea sit, qua inferior. Nam demissum ex eo palmitem germinantem inferior atteret, et fructum decutiet. Sed quamcunque arborem severis, eam biennio proximo putare non oportet. Post deinde si ulmus exiguum incrementum recipit,verno tempore, antequam librum demittat, decacuminanda est iuxta ramulum, qui videbitur esse nitidissimus, ita tamen, uti. supra eum trunco stirpem dodrantalem relinquas, ad quam ductus et applicatus ramus alligetur, et correptus cacumen arbori praebeat.

tabulatum inter sui ne paruus terni pes absum atque ita formo ne superus ramus in idem lineus sum qui inferus nam demitto ex is palmes germino inferus attero et fructus decutio sed quicumque arbor sero is biennium propior puto non oportet post deinde si ulmus exiguus incrementum recipio vernus tempus antequam liber demitto decacumino sum iuxta ramulis qui video sum nitidus ita tamen uti supra is trunco stirps dodrantal relinquo ad quam duco et applicatus ramus alligo et corripio cacumen arbor praebeo


Pcrcuratis deinde quasi pedibus crura ipsa truncique circumspiciendi sunt, ne aut pampinarius palmes innatus aut verrucae similis furunculus relinquatur: nisi si iugumsuper sectavitis desiderabit ab inferiore parte revocari. Si vero trunci pars senecta solis adflatu peraruit, aut aquis noxiisque animalibus, quae per medullas inrepunt, cavata vitis est, dolabella conveniet expurgare quicquid emortuum est; deinde falce radi vivo tenus, ut a viridi cortice ducat cicatricem.

pcrcuratis deinde quasi pes crus ipse truncus circumspicio sum ne aut pampinarius palmo innascor aut verruca similis furunculus relinquo nisi si iugumsuper sectavitis desidero ab inferus pars revocaris si verus truncus pars senecta sol afflo peraruit aut aqua noxius animal qui per medulla inrepo cavo vita sum dolabella convenio expurgaris quisquis emorior sum deinde falx rado vivo tenus ut ab viridis cortex duco cicatrix


His autem generibus singulis senae species contribuuntur, soli pinguis vel macri, soluti vel spissi, umidi vel sicci, quae qualitates inter se mixtae 'vicibus et alternatae plurimas efficiunt agrorum varietates. Eas enumerare non est artificis agricolae; neque enim artis officium est per species, quae sunt innumerabiles, evagari sed ingredi per genera, quae possunt et cogitatione mentis et ambitu verborum facile copulari.

hic autem genus singuli seni species contribuo solus pinguis vel macri soluo vel spissus umidus vel siccus qui qualitas inter sui misceo vicis et alterno multus efficio ager varietas is enumero non sum artifex agricola neque enim ars officium sum per species qui sum innumerabilis evagaris sed ingredior per genus qui possum et cogitatio mens et ambitus verbum facilis copularis


Post eiusmodi experimenta vacuo plaustrum subiungendi, et paulatim longius cum oneribus producendi sunt. Sic perdomiti mox ad aratrum instituantur, sed in subacto agro, ne statim difficultatem operis reformident, neve adhuc tenera colla dura proscissione terrae contundant.Quemadmodum autem bubulcus in arando bovem instituat, primo praecepi volumine. Curandum ne in domitura bos calce aut cornu quemquam contingat. Nam nisi haec caventur, nunquam eiusmodi vitia quamvis subacto eximi poterunt.

post eiusmodi experimentum vacuus plaustrum subjungo et paulatim longus cum onus produco sum sic perdomo mox ad arater instituo sed in subigo ager ne statim difficultas opus reformido neve adhuc tener collum durus proscissio terra contundo quemadmodum autem bubulcus in aro bos instituo primus praecipio volumen curo ne in domo bos calx aut cornu quisquam contingo nam nisi hic caveo numquam eiusmodi vitio quivis subigo eximo possum


Nec minus extrinsecus levigari parietes,maxime circa fenestram: et ea sit ita posita, ut maiore parte hiberni diei solem admittat, habeatque appositam satis amplam caveam retibus emunitam, quae excludat accipitres, et recipiat egredientes ad apricationem columbas, nec minus in agros emittat matrices, quae ovis vel pullis incubant, ne quasi gravi perpetuae custodiae servitio contristatae senescant.

neque paruus extrinsecus levigaris paries magnus circa fenestra et is sum ita pono ut magnus pars hibernus dies sol admitto habeo applumbo satis amplus cavea rete emunio qui excludo accipitro et recipio egredior ad apricatio columba neque paruus in ager emitto matrix qui ovum vel pullus incubo ne quasi gravis perpetuus custodia servitium contristo senesco


Seminarium 1 oliveto praeparetur caelo libero, terreno 2 modice valido et succoso, neque denso neque soluto solo, potius tamen resoluto; id genus fere terrae nigrae est. Quam cum in tres pedes pastinaveris, et alta fossa circumdederis, ne aditus 3 pecori detur,4

seminarium olivetum praeparo caelum liber terrenus modicus validus et succoso neque densus neque solvo solum potis tamen resolvo is genus fere terra niger sum quam cum in tres pes pastinaveris et altus fossa circumdo ne aditus pecus do


Nam quidem Diophanes Bithynius Uticensem totum Dionysium, Poeni Magonis interpretem, per multa diffusum volumina sex epitomis circumscripsit. Et alii tamen obscuriores, quorum patrias non accepimus, aliquod stipendium nostro studio contulerunt. Hi sunt Androtion, Aeschrion, Aristomenes, Athenagoras, Crates, Dadis,Dionysius,

nam quidem diophanes bithynus uticensis totus dionysius poenus mago interpres per multus diffundo volumen sex epitome circumscribo et alius tamen obscurus qui patria non accipio aliqui stipendium noster studium confero hic sum androtion aeschrio aristomenes athenagoras crates dadis dionysius


Proxima est cura de servis, cui quemque officio praeponere conveniat quosque et qualibus operibus destinare. Igitur praemoneo ne vilicum ex eo genere servorum, qui corpore placuerunt, instituamus, ne ex eo quidem ordine, qui urbanas ac delicatas artes exercuerit.

propior sum cura de servio qui quisque officium praepono convenio quisque et qual opus destinaris igitur praemoneo ne vilicus ex is genus servus qui corpus placeo instituo ne ex is quidem ordo qui urbanus atque delicatus ars exerceo


Euphyton, Euphorion. Nec minore fide pro virili parte tributum nobis intulerunt Lysimachus et Eubulus, Menestratus, et Plentiphanes,Persis et Theophilus.

euphyton euphorio neque paruus fides pro virilis pars tribuo nos infero lysimachus et eubulus menestratus et plentiphanes persa et theophilus


Sed huic operi exigendo quasi quandam machinam commenti maiores nostri regulam fabricaverunt, in cuius latere virgula prominens ad eam altitudinem, qua deprimi sulcum oportet, contingit summam ripae partem. Id genus mensurae ciconiam vocant rustici. Sed ea quoque fraudem recipit, quoniam plurimum interest utrum eam pronam an rectam ponas. Nos itaque huic machinae quasdam partes adiecimus, quae contendentium litem disputationemque dirimerent.

sed hic operio exigo quasi quidam machina commentus magnus noster regula fabrico in qui lateo virgula promineo ad is altitudo qui deprimo sulcus oportet contingo summa ripa pars is genus metior ciconia voco rusticus sed is quoque fraudo recipio quoniam multus intersum utrum is pronus an recingo pono nos itaque hic machina quidam pars adicio qui contendo lito disputatio dirimo


Iugerum agri pinguis plerumque modios tritici quattuor, mediocris quinque postulat; adorei modios novem, si est laetum solum, si mediocre, decem desiderat. Nam quamvis de mensura minus auctoribus convenit, hanc tamen videri commodissimam docuit noster usus; quem si quis sequi recusat, utatur praeceptis eorum, qui uberem campum in singula iugera tritici, quibus 1 et adorei, octo modiis obserere praecipiunt atque hac portione mediocribus agris semina praebenda censent.

jugerum ager pinguis plerusque modius triticum quattuor mediocris quinque postulo adoreum modius novo si sum laetus solus si mediocris decem desidero nam quivis de mensura paruus auctor convenio hic tamen video commodus doceo noster utor qui si quis sequor recuso uto praecipio is qui uber campus in singulus iugerum triticum qui et adoreum octo modius obsero praecipio atque hic portio mediocris ager semen praebeo censeo


Sed quoniam sic mores occalluere, non ut haec usitata, verum ut maxime laudabilia et honesta iudicarentur,nos quoque ne videamur tot seculorum seri castigatores, hunc etiam quaestum villaticum patrisfamilias demonstrabimus. Qui sive insulas,sive maritimos agros mercatus,propter exilitatem soli, quae plerumque litori vicina est, fructus terrae percipere non poterit,ex mari reditum constituat.

sed quoniam sic mos occallesco non ut hic usitor verus ut magnus laudabile et honestus judico nos quoque ne video tot seculorum sero castigator hic etiam quaestus villaticus patrisfamilias demonstro qui sive insula sive maritimus ager mercor propter exilitas solus qui plerusque litor vicinum sum fructus terra percipio non possum ex mare redeo constituo


Longitudo, quae debeat esse malleoli, parum certa est, quoniam sive crebras gemmas habet, brevior faciendus est; seu raras, longior. Ac tamen 1 nec maior pede nee dodrante minor esse debet: hic ne per summam 2 terrae sitiat aestatibus; ille ne depressus altius cum adoleverit, exemptionem difficilem praebeat. Sed haec in plano. Nam in clivosis,ubi terra decurrit, potest palmipedalis deponi.

longitudo qui debeo sum malleolus parum certus sum quoniam sive creber gemma habeo brevis facio sum seu rarus longus atque tamen neque magnus pes nee dodrans paruus sum debeo hic ne per summa terra sitio aestas ille ne deprimo altus cum adolesco exemptio difficilis praebeo sed hic in planus nam in clivosus ubi terra decurro possum palmipedal depono


Optime tamen facit amelli radix, cuius est frutex luteus purpureus flos: ea cum vetere Amineo vino decocta exprimitur, et ita liquatus eius succus datur. Hyginus quidem in eo libro, quem de apibus scripsit, Aristomaehus, inquit, hoc modo succurrendum laborantibus existimat: primum, ut omnes vitiosi favi tollantur, et cibus ex integro recens ponatur; deinde ut fumigentur.

optume tamen facio amellus radix qui sum frutex luteus purpureus flos is cum veto amineo vinum decoquo exprimo et ita liquo is succus do hyginus quidem in is liber qui de apis scribo aristomaehus inquam hic modo succurro laboro existimo primus ut omnis vitiosus faveo tollo et cibus ex integer recens pono deinde ut fumigo


Nihil tamen eiusdem agilitatis homo frugi non melius quam nequam faciet. Hoc interposui, ne quis existimet in ea me opinione versari, qua malim per noxios quam per innocentes rura colere.Sed et illud censeo, ne confundantur opera familiae, sic ut omnes omnia exsequantur.

nihil tamen idem agilitas homo frugi non bonus quam nequam facio hic interpono ne quis existimo in is ego opinio versaris qui malo per noxius quam per innocens rus colo sed et ille censeo ne confundo opus familia sic ut omnis omnis exsequor


Tunc demum convertemus et utrimque siccatum coartabimus in strigam atque ita manipulos vinciemus. Nec omnino cunctabimur, quo minus sub tectum congeratur, vel si non competet, ut aut in villam faenum portetur aut in manipulum colligatur, certe quicquid ad eum modum, quem debet, siccatum erit, in metas exstrui conveniet easque ipsas in angustissimos vertices exacui.

tunc demum converto et utrimque sicco coarto in striga atque ita manipulus vinciemus neque omnino cuncto quo paruus sub tectum congero vel si non competo ut aut in villa faenum porto aut in manipulis colligo certus quisquis ad is modus qui debeo sicco sum in meto exstruo convenio eo ipse in angustus vertex exacuo


positum est cito comprehendet.At si eodem anno et scrobem facere et arbores serere properabis,minime autem duos menses scrobes fodito, postea stramentis incensis calefacito; quos si latiores patentioresque feceris,laetiores uberioresque fructus percipies.

pono sum cito comprehendo at si idem annus et scrobis facio et arbor sero propero paruus autem duo mensis scrobis fodio postea stramentum incendo calefacio qui si fero pateo facio laetus uber fructus percipio


Solent autem vitulis nocere lumbrici, qui fere nascuntur cruditatibus. Itaque moderandum est, ut bene concoquant: aut si iam tali vitio laborant, lupini semicrudi conteruntur, et offae salivati more faucibus ingeruntur. Potest etiam cum arida fleo et ervo conteri herba Santonica, et formata in offam, sicut salivatum demitti. Facit idem axungiae pars una tribus partibus hyssopi permixta. Marrubii quoque succus et porri valet eiusmodi necare animalia.

soleo autem vitulis noceo lumbricus qui fere nascor cruditas itaque modero sum ut bene concoquo aut si iam talis vitio laboro lupinus semicrudus contero et offa salivo mos fauces ingero possum etiam cum aridus fleo et ervum contero herba santonus et formo in offa sicut salivatum demitto facio idem axungia pars unus tres pars hysopum permisceo marrubium quoque succus et porrus valeo eiusmodi neco animal


Talibus autem maribus quinae singulis feminae comparantur.Nam Rhodii generis aut Medici propter gravitatem neque patres nimis salaces, nee fecundae matres: quae tamen ternae singulis maritantur. Et cum pauca ova posuerunt, inertes ad incubandum, multoque magis ad excludendum, raro fetus suos educant. Itaque quibus cordi est ea genera propter corporum speciem possidere, cum exceperunt ova generosarum, vulgaribus gallinis subiciunt, ut ab his exclusi pulli nutriantur.

tal autem maris quini singuli femina comparo nam rhodius genus aut maedicus propter gravitas neque pater nimis salax nee fecundus mater qui tamen terni singuli marito et cum paucus ovo pono iners ad incubo multus magis ad excludo rarus fetus suus educo itaque qui chordus sum is genus propter corpus species possideo cum excipio ovo generosaris vulgaris gallina subicio ut ab hic excludo pullus nutrio


Petatur igitur aer calore et frigore temperatus, qui fere medios obtinet colles, quod neque depressus hieme pruinis torpet aut torret aestate vaporibus neque elatus in summa montium perexiguis ventorum motibus aut pluviis omni tempore anni saevit. Haec igitur est medii collis optima positio, loco tamen ipso paulum intumescente, ne cum a vertice torrens imbribus conceptus adfluxerit, fundamenta convellat.

peto igitur aer calor et frigor tempero qui fere medius obtineo collis qui neque deprimo hiems pruina torpeo aut torreo aestas vapor neque effero in summus mons perexiguus ventor motus aut pluvia omnis tempus annus saevio hic igitur sum medius collis bonus positio locus tamen ipse paulus intumesco ne cum ab vertex torreo imber concipio affluo fundamentum convellat


Sed in his tam discordantibus votis est tamen quaedam societas atque coniunctio: quoniam et pabulum e fundo plerumque domesticis pecudibus magis quam alienis depascere ex usu est, et copiosa stercoratione, quae contingit e gregibus, terrestres fructus exuberant.

sed in hic tam discordo voveo sum tamen quidam societas atque conjunctio quoniam et pabulis e fundo plerusque domesticus pecus magis quam alienus depasco ex usus sum et copiosus stercoratio qui contingo e grex terrestris fructus exubero


Sin autem placidi et quieti boves erunt, vel eodem die, quo alligaveris, ante vesperum licebit producere, et docere per mille passus composite ac sine pavore ambulare: cum domum reduxeris,arcte ad stipites religato, ita ne capite moveri possint. Tum demum ad alligatos boves neque a posteriore parte neque a atere, sed adversus, placide et cum quadam vocis adulatione venito, ut accedentem consuescant aspicere. Deinde nares perfricato, ut hominem discant odorari.

sin autem placidus et quiesco bos sum vel idem dies quo alligaveris ante vesperus liceo produco et doceo per mille patior compono atque sine pavor ambulo cum domus reduco arcte ad stipes religo ita ne caput moveo possum tum demum ad alligo bos neque ab posterus pars neque ab atero sed adverro placidus et cum quidam vox adulatio venio ut accedo consuesco aspicio deinde naris perfrico ut homo disco odoraris


Nullum deterius habetur genus quam quod est pariter siccum et densum et macrum, quia cum difficulter tradetur, tum ne tractatum quidem gratiam refert nec relictum pratis vel pascuis abunde sufficit. Itaque hic ager sive exercetur seu cessat, colono est paenitendus ac tamquam pestilens refugiendus. Nam ille mortem facit, hic taeterrimam comitem mortis famem, si tamen Graecis camenis habemus fidem clamitantibus: λιμῷ δ' οἴκτιστον θανέειν.

nullus deterior habeo genus quam qui sum pariter siccus et densus et macer quia cum difficilis trado tum ne tractas quidem gratia refero neque relinquo pratum vel pascuum abunde sufficio itaque hic ager sive exerceo seu cesso colonus sum paeniteo atque tamquam pestilens refugio nam ille mors facio hic taeter comes mors fames si tamen graecum camenis habeo fides clamito


Itaque quo tempore malvae florent, cum est earum maxima multitudo, si vas aeneum simile miliario vespere ponatur inter alvos, et in fundum eius lumen aliquod demittitur, undique papiliones concurrunt:dumque circa flammulam volitant,aduruntur, quod nec facile ex angusto sursum evolare,nec rursus longius ab igne possunt recedere, cum lateribus aeneis circumveniantur: ideoque propinquo ardore consumuntur.

itaque quo tempus malva floreo cum sum is maximus multitudo si vas aeneus similis miliarius vesperus pono inter alvus et in fundus is lumen aliqui demitto undique papilio concurro dum circa flammula volito aduro qui neque facilis ex angustus sursum evolaris neque rursus longus ab ignis possum recedo cum later aeneus circumvenio ideo propinquo ardor consumo


satis dictum est. Circa villam deinceps haec esse oportebit: fumum et pistrinum, quantum futurus numerus colonorum postulaverit: piscinas minime duas, alteram, quae anseribus pecoribusque serviat, alteram, in qua lupinum, ulmi vimina et virgas atque alia quae sunt usibus nostris apta. maceremus. Stercilina quoque duo sint, unum, quod nova purgamenta recipiat et in annum conservet, alterum, ex quo vetera vehantur, sed utrumque more piscinarum devexum leni clivo et exstructum pavimentatumque solo, ne umorem tramittant.

satis dico sum circe villa deinceps hic sum oportet fumus et pistrinum quantus sum numerus colonus postulo piscina paruus duo alter qui anser pecus servio alter in qui lupinus ulmus vimen et virga atque alius qui sum usus noster apto macero stercilina quoque duo sum unus qui novo purgamentum recipio et in annus conservo alter ex quo vetero veho sed uterque mos piscinaris devexus lenis clivus et exstruo pavimentatumque solum ne umor transmitto


Sic enim melius et ipse convalescet,et ordinariis seminibus modice vacuum solum ad culturam praebcbitur. In eadem deinde linea, in qua viviradix obtinebit ordinem suum, praesidii causa, quorum ex numero propagaripossit in locum demortuae vitis, quinque malleoli pangendi sunt per spatium pedale; isque pes ita medio interordinio sumitur ut ab utraque vite paribus intervallis distet.

sic enim bonus et ipse convalesco et ordinarius semen modicus vacuus solus ad colo praebcbitur in idem deinde lineus in qui viviradix obtineo ordo suus praesidium causa qui ex numerus propagaripossit in locus demorior vita quinque malleolus pango sum per spatium pedal eo pes ita medium interordinium sumo ut ab uter vitis par intervallum disto


Atque haec arator exsequi poterit, si non solum quae rettuli genera pabulorum providerit, verum etiam copiam faeni, quo melius armenta tueatur, sine quibus terram commode moliri difficile est; et ideo necessarius ei cultus est etiam prati, cui veteres Romani primas in agricolatione tribuerunt.

atque hic arator exsequor possum si non solus qui rettulis genus pabulum provideo verus etiam copia faenum quo bonus armentum tueor sine qui terra commodus molior difficilis sum et ideo necessarius is cultus sum etiam pratum qui vetus romanus primus in agricolatio tribuo


nuda glarea. Nam etsi non emoritur in eiusmodi solo, nunquam tamen convalescit. Potest tamen in agro frumentario seri, vel ubi arbutus, aut ilex steterant. Nam quercus etiam excisa radices noxias oliveto relinquit, quarum virus enecat oleam. Haec in universum de toto genere huius arboris habui dicere. Nunc per partes culturam eius exsequar.

nudo glarea nam etsi non emorior in eiusmodi solum numquam tamen convalesco possum tamen in ager frumentarius sero vel ubi arbutus aut ilex sto nam quercus etiam excaedo radix noxia olivetum relinquo qui virus eneco oleo hic in universus de totus genus hic arbor habeo dico nunc per pars colo is exsequor


Sed quocumque tempore anni seretur, opera danda erit, ut quantum destinaveramus in sationem, tantum quinta decima luna, si tamen ea non transcurret eo die solis radios, quod Graeci ἀπόκρουσιν vocant, si minus, quarta decima utique adhuc lunae crescente lumine spargatur, etiam si confestim totum semen operiri non poterit. Nihil enim nocebitur ei nocturnis roribus aliisve ex causis, dum a pecore et avibus vindicetur.

sed quicumque tempus annus sero opus do sum ut quantus destino in satio tantus quintus decimus luna si tamen is non transcurro is dies sol radius qui graecum voco si paruus quartus decimus utique adhuc luna cresco lumen spargo etiam si confestim totus semen operio non possum nihil enim noceo is nocturnus roribus alius ex causa dum ab pecus et avis vindico


Pecudibus stabula,quae neque frigore neque calore infestentur; domitis armentis duplicia bubilia sint hiberna atque aestiva; ceteris autem pecoribus, quae intra villam esse convenit, ex parte tecta loca, ex parte sub divo parietibus altis circumsaepta, ut illic per hiemem, hic per aestatem sine violentia

pecus stabulum qui neque frigor neque calor infesto domo armentum duplicium bubile sum hibernus atque aestivus ceterus autem pecus qui intra villa sum convenio ex pars tectum locum ex pars sub divus paries altus circumsaepio ut illic per hiems hic per aestas sine violens


At ubi vino consulimus, vitis eligitur, quae et in fructu valet et in materia, quod alterum ad reditus coloni, alterum ad diuturnitatem stirpis plurimum confert.

at ubi vinum consulo vita eligo qui et in fructus valeo et in materia qui alter ad redeo colonus alter ad diuturnitas stirps multus confero


Omni autem imbecillo pecori alte sub-sternendum est, quo mollius cubet. Recens tussis celeriter sanatur, pinsita lente et a valvulis separata minuteque molita. Quae cum ita facta sunt, sextarius aquae calidae in eandem mensuram lentis miscetur, et faucibus infunditur; similisque medicina triduo adhibetur, ac viridibus herbis cacuminibusque arborum recreatur aegrotum pecus. Vetus autem tussis discutitur porri succo trium cyathorum cum olei hemina compluribus diebus infuso, iisdemque, ut supra monuimus, cibis praebitis.

omnis autem imbecillus pecus altus sub sterno sum quo mollis cubo recens tundo celer sano pinsita lentus et ab valvulis separo minuo molio qui cum ita facio sum sextarius aqua calida in idem mensura lentus misceo et fauces infundo similis medicina triduum adhibeo atque viridis herba cacumen arbor recreo aegrotus pecus vetus autem tundo discutio porrus succo tres cyathus cum oleum hemina complures dies infundo idem ut supra moneo cibus praebeo