Noctes Atticae

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Quis fuerit Papirius Praetextatus; quae istius causa cognomenti sit; historiaque ista omnis super eodem Papirio cognitu iucunda.

quis sum papirius praetextatus qui iste causa cognomentum sum historia iste omnis super idem papirius cognitus iucundus


Tum Iulianus, comprobato genere quaestionis, Quod de sagitta, inquit, et lapide dixit, hoc de omni fere missili telo dici potest.

tum julianus comprobo genus quaestio qui de sagitta inquam et lapis dico hic de omnis fere missilis telum dico possum


QUIN particula, quam grammatici coniunctionem appellant, variis modis sententiisque conectere orationem videtur.

quin particula quam grammaticus coniunctio appello varius modus sententia conecto oratio video


Homo Androclus inter illa tam atrocis ferae blandimenta amissum animum recuperat, paulatim oculos ad contuendum leonem refert.

homo androcles inter ille tam atrox fera blandimentum amitto animus recipero paulatim oculus ad contueor leo refero


Sed huius historiae auctorem idoneum nullum nominat;

sed hic historia auctor idoneus nullus nomino


Intra Kalendas igitur non ante Kalendas est, sed in Kalendis; id est, eo ipso die quo Kalendae sunt.

intra kalendae igitur non ante kalendae sum sed in kalendae is sum is ipse dies quo kalendae sum


Sic Favorinus sermones id genus communes a rebus parvis et frigidis abducebat ad ea quae magis utile esset audire ac discere, non allata extrinsecus, non per ostentationem, sed indidem nata acceptaque.

sic favorinus sermo is genus communis ab res parvus et frigidus abduco ad is qui magis utilis sum audio atque disco non affero extrinsecus non per ostentatio sed indidem nata accipio


Postea tamen ob pleraque alia delicta idem factitatum esse credo per consuetudinem, quasi minus sani viderentur omnes qui delinquerent.

postea tamen ob plerusque alius delictum idem factitas sum credo per consuetudo quasi paruus sanus video omnis qui delinquo


Qui verba Latina fecerunt quique his probe usi sunt humanitatem non id esse voluerunt quod vulgus existimat quodque a Graecis φιλανθρωπία dicitur et significat dexteritatem quandam benivolentiamque erga omnis homines promiscam; sed humanitatem appellaverunt id propemodum quod Graeci παιδείαν vocant, nos eruditionem institutionemque in bonas artes dicimus. Quas qui sinceriter percupiunt adpetuntque, hi sunt vel maxime humanissimi. Huius enim scientiae cura et disciplina ex universis animantibus uni homini data est idcircoque humanitas appellata est.

qui verbum latinum facio quisque hic probus utor sum humanitas non is sum volo qui vulgus existimo quisque ab graecum dico et significo dexteritas quidam benivolentiamque erga omnis homo promiscuus sed humanitas appello is propemodum qui graecum voco nos eruditio institutio in bonus ars dico qui qui sinceriter percupiunt adpeto hic sum vel magnus humanus hic enim scientia cura et disciplina ex universus animo unus homo do sum idcirco humanitas appello sum


Super flaminem Dialem in convivio, nisi rex sacrificulus, haut quisquam alius accumbit.

super flamen dial in convivium nisi rex sacrificulus haud quisquam alius accumbo


namque inpulsu et instinctu extraneo naturalis illa Gracchi vehementia indiguisse, non, opinor, existimanda est.

namque impulsus et instinguo extraneus natural ille gracchus vehemens indigeo non opinor existimo sum


varios adeo vultus disparilesque sensus gerat, proinde ut eum conscientiamque eius adfecerit utrarumque animi partium, aut sincerarum aut aegrarum, philosophi pertractatio.

varius adeo vultus disparilis sensus gero proinde ut is conscientia is afficio uter animus pars aut sinceraris aut aegraris philosophus pertractatio


Iniuria mihimilli factum itur quali verborum ordine Cato dixerit.

iniuria mihimilli facio eo qual verbum ordo cato dico


Sic enim pleraque aetas veterum declinavit: haec facies, huius facies, quod nunc propter rationem grammaticam faciei dicitur. Corruptos autem quosdam libros repperi, in quibus faciei scriptum est, illo quod ante scriptum erat oblitterato.

sic enim plerusque aetas vetus declino hic facies hic facies qui nunc propter ratio grammatica facies dico corrumpo autem quidam liber reperio in qui facies scribo sum ille qui ante scribo sum oblittero


Sed cur tibi esse visa est inhumana lex omnium mea quidem sententia humanissima, quae iumentum dari iubet aegro aut seni in ius vocato?

sed cur tu sum video sum inhumanus lex omnis meus quidem sententia humanus qui jumentum do iubeo aeger aut senex in ius voco


Verba illius ipsa posui: Quae bidens est, inquit, hostia, oportet habeat dentes octo, sed ex his duo ceteris altiores, per quos appareat ex minore aetate in maiorem transcendisse. Haec Hygini opinio an vera sit, non argui argumentis, sed oculis videri potest.

verbum ille ipse pono qui bidens sum inquam hostia oportet habeo dens octo sed ex hic duo ceterus alo per qui appareo ex paruus aetas in magnus transcendo hic hygo opinio an verus sum non arguo argumentum sed oculus video possum


Verba Q. Claudi, quibus pugna ista depicta est, adscripsi:

verbum q claudius qui pugno iste depingo sum adscribo


Hoc qui nolit diutius aput sese quaerere, inveniet quid sit in M. Varronis De Sermone Latino ad Marcellum libro secundo.

hic qui nolo diu aput sui quaero invenio quis sum in m varro de sermo latinum ad marcellus liber secundus


Erant autem isti omnes libri Graeci miraculorum fabularumque pleni, res inauditae, incredulae, scriptores veteres non parvae auctoritatis: Aristeas Proconnesius et Isigonus Nicaeensis et Ctesias et Onesicritus et Philostephanus et Hegesias;

sum autem iste omnis liber graecum miraculum fabula plenus res inaudio incredulus scriptor vetus non parvus auctoritas aristeas proconnesius et isigonus nicaeensis et ctesias et onesicritus et philostephanus et hegesias


Non purgari neque levari peccatum, cum praetenditur peccatorum quae alii quoque peccaverunt similitudo; atque inibi verba ex oratione super ea re Demosthenis.

non purgaris neque levaris peccatum cum praetendo peccator qui alius quoque pecco similitudo atque inibi verbum ex oratio super is res demosthenes


PLURIA forte quis dixit sermocinans vir adprime doctus, meus amicus, non hercle studio se ferens ostentandi neque quo plura non dicendum putaret.

pluria fors quis dico sermocino vir apprimus doceo meus amicus non hercules studium sui fero ostento neque quo multus non dico puto


Postea in cubiculo atque in lecto mulieris, cum absente marito cubans sola condormisset, visum repente esse iuxta eam cubare ingentem anguem eumque, his qui viderant territis et clamantibus, elapsum inveniri non quisse. Id ipsum P. Scipionem ad haruspices retulisse; eos, sacrificio facto, respondisse fore ut liberi gignerentur,

postea in cubiculum atque in lectus mulier cum absum marito cubo solus condormio video repens sum iuxta is cubaris ingens anguis is hic qui video terreo et clamo elabor invenio non queo is ipse p scipio ad haruspex refero is sacrificium facio respondeo sum ut liber gigno


Quod supra autem dixi, ἐτησίας ex alia atque alia caeli parte flare, haut scio an secutus opinionem multorum temere dixerim.

qui supra autem dico ex alius atque alius caelum pars flaris haud scio an sequor opinio multus temere dico


Verba pauca Aristotelis super ea re apposui: Διὰ τί, ἐπειδὰν κινδυνεύειν μέλλωσιν, πρὸς αὐλὸν ἐμβαίνουσιν; ἵνα τοὺς δειλοὺς ἀσχημονοῦντας γινώσκωσιν.

verbum paucus aristotelis super is res applumbo


Putabant, inquit, eos qui foris atque qui in arce erant inter se commutationes et consilia facere. Commutationes, id est conlationes communicationesque, non usitate dixit, set non hercle inscite nec ineleganter.

puto inquam is qui foris atque qui in arx sum inter sui commutatio et consilium facio commutatio is sum conlatio communicatio non usitas dico sed non hercules inscitus neque ineleganter


Item rumpia genus teli est Thraecae nationis, positumque hoc vocabulum in Quinti Enni Annalium XIV.

item rumpia genus telis sum thraecae natio pono hic vocabulis in quintius ennius annalis xiv


Sicuti nuperrime, aput mensam cum legerentur utraque simul Bucolica Theocriti et Vergilii, animadvertimus reliquisse Vergilium quod Graecum quidem mire quam suave est, verti autem neque debuit neque potuit.

sicut nuperrime aput mensa cum lego uter simul bucolicus theocritus et vergilius animadverto relinquo vergilius qui graecus quidem mirus quam suavis sum verto autem neque debeo neque possum


Quae, malum, autem ratio fuit vocantibus nolle obsequi quos confiteare ius habere prendendi? Nam qui iure prendi potest et in vincula duci potest.

qui malus autem ratio sum voco nolo obsequor qui confitearis ius habeo prehendo nam qui ius prehendo possum et in vinculum duco possum


Hoc Caesellius quidem, sed aliud longe Ennius.

hic caesellius quidem sed alius longus ennius


Proinde morbi quoque et aegritudines partae sunt, dum salus paritur.

proinde morbus quoque et aegritudo pario sum dum salus pario


dimidia et tribus confectis, vigilate atque attente verbum non probum vitavit.

dimidio et tres conficio vigilo atque attendo verbum non probus vito


Nam qui ab Harpalo, inquit, regis Cyri praefecto, ex terra Phocide fugati sunt, alii Veliam, partim Massiliam condiderunt.

nam qui ab harpalus inquam rex cyrus praeficio ex terra phocis fugo sum alius velia pars massilia condo


Si alium, inquit tribunus, neminem reperisrepperis, me licet ad hoc periculum utare; ego hanc tibi et reipublicae animam do.

si alius inquam tribunus nemo reperisrepperis ego licet ad hic periculum utaris ego hic tu et reipublicae anima do


Propterea quaesitum est, ac nunc etiam in quaestione est, quam ob causam ex septem urbis montibus, cum ceteri sex intra pomerium sint, Aventinus solum, quae pars non longinqua nec infrequens est, extra pomerium sit, neque id Servius Tullius rex neque Sulla, qui proferendi pomerii titulum quaesivit, neque postea divus Iulius, cum pomerium proferret, intra effatos urbi fines incluserint.

propterea quaero sum atque nunc etiam in quaestio sum quam ob causa ex septem urbs mons cum ceterus sex intra pomerium sum aventinus solus qui pars non longinquus neque infrequens sum extra pomerium sum neque is servus tullius rex neque sulla qui profero pomerium titulis quaero neque postea divus iulius cum pomerium profero intra effor urbs finis includo


Multa autem videntur ab hominibus istis male sollertibus huiuscemodi commenta in Democriti nomen data, nobilitatis auctoritatisque eius perfugio utentibus.

multus autem video ab homo iste malus sollertibus huiuscemodi commento in democritus nomen do nobilitas auctoritas is perfugio uto


Haec memini mihi Apollinarem dicere, eaque tunc ipsa, ita ut dicta fuerant, notavi.

hic memini ego apollinaris dico is tunc ipse ita ut dictum sum noto


In his autem, inquit, quae videntur retractari et corrigi debuisse, is maxime locus est qui de monte Aetna factus est. Nam cum Pindari, veteris poetae, carmen quod de natura atque flagrantia montis eius compositum est, aemulari vellet, eiusmodi sententias et verba molitus est, ut Pindaro quoque ipso, qui nimis opima pinguique esse facundia existimatus est, insolentior hoc quidem in loco tumidiorque sit.

in hic autem inquam qui video retractaris et corrigo debeo is magnus locus sum qui de mons aetna facio sum nam cum pindaris veto poeta carmen qui de natura atque flagro mons is compono sum aemularis volo eiusmodi sententia et verbum molio sum ut pindarus quoque ipse qui nimis opimus pinguis sum facundia existimo sum insolens hic quidem in locus tumidus sum


Is libros reliquit quos Studiosorum inscripsit, non medius fidius usquequaque aspernandos.

is liber relinquo qui studiosor inscribo non medius fidus usquequaque aspernor


Aeditui versus: Dicere cum conor curam tibi, Pamphila, cordis, Quid mi abs te quaeram? verba labris abeunt, Per pectus manat subito subido mihi sudor: Sic tacitus, subidus, dum pudeo, pereo.

aedituus verro dico cum conor cura tu pamphila chordus quis ego abs tu quaero verbum labrum abeo per pectus mano subeo subidus ego sudor sic taceo subidus dum pudeo pereo


In eodem libro Plini Secundi verba haec scripta sunt: Oscitatio in nixu letalis est, sicut sternuisse a coitu abortivum.

in idem liber plinius secundus verbum hic scribo sum oscitatio in nitor letal sum sicut sternuisse ab coeo abortivus


In his epistulis quibusdam in locis inveniuntur litterae singulariae sine coagmentis syllabarum, quas tu putes positas incondite; nam verba ex his litteris confici nulla possunt.

in hic epistula quidam in locus invenio littera singularius sine coagmentum syllabaris qui tu puto pono inconditus nam verbum ex hic littera conficio nullus possum


Sicuti sunt quae paulo ante legimus in Commentariis eius, quos Grammaticos inscripsit, ex quibus quaedam ad demonstrandum scripturaeseripturae genus exempli gratia sumpsisunpsi.

sicut sum qui paulus ante lego in commentarius is qui grammaticus inscribo ex qui quidam ad demonstro scripturaeseripturae genus exemplum gratia sumpsisunpsi


Cum quaereremus quae alia item senescente luna tabescerent, Nonne Lucilium, inquit, nostrum meministis dicere: Luna alit ostrea et implet echinos, muribus fibras Et iecur addit?

cos quaero qui alius item senesco luna tabesco nonne lucilius inquam nos memini dico luna alo ostreum et impleo echinus mus fibra et jecur addo


eoque ipso anno, qui erat post reciperatam urbem septimus, Aristotelem philosophum natum esse memoriae mandatum est.

eo ipse annus qui sum post recipero urbs septimus aristotelis philosophus natus sum memoria mando sum


QUI sunt leves et futiles et importuni locutores quique nullo rerum pondere innixi verbis uvidis et lapsantibus diffluunt, eorum orationem bene existimatum est in ore nasci, non in pectore, linguam autem debere aiunt non esse liberam nec vagam, sed vinclis de pectore imo ac de corde aptis moverirnoveri et quasi gubernari.

qui sum levo et futilis et importunus locutor quisque nullus res pondus innitor verbum uvidus et lapso diffluo is oratio bene existimo sum in os nascor non in pectus lingua autem debeo aio non sum liber neque vagus sed vinclum de pectus imus atque de cor aptus moverirnoveri et quasi gubernaris


Atque hoc inter insipientis sapientisque animum differre dicunt, quod insipiens, qualia sibi esse primo animi sui pulsu visa sunt saeva et aspera, talia esse vero putat et eadem incepta, tamquam si iure metuenda sint, sua quoque adsensione adprobat καὶ προσεπιδοξάζει hoc enim verbo Stoici, cum super istaistare disserunt, utuntur.

atque hic inter insipiens sapio animus differo dico qui insipiens qualis sui sum primus animus suus pello video sum saevus et asper talis sum verus puto et idem inceptum tamquam si ius metuo sum suus quoque adsensio adprobo hic enim verbum stoicus cum super istaistaris dissero uto


Mulier fit audiendi cupidior; secretum rei et silentium pueri animum eius ad inquirendum everberat; quaerit igitur compressius violentiusque.

mulier fio audio cupidus secerno res et silentium puer animus is ad inquiro everbero quaero igitur compressus violens


Ea res prorsus miranda sic profecto est in libris annalibus memorata:

is res prorsus miro sic profecto sum in liber annal memoro


Quam ob causam dies primi post Kalendas, Nonas, Idus atri habeantur; et cur diem quoque quartum ante Kalendas vel Nonas vel Idus quasi religiosum plerique vitent.

quam ob causa dies primus post kalendae nona idus ater habeo et cur dies quoque quartus ante kalendae vel nona vel idus quasi religiosus plerusque vito


Alias primus rogabatur qui princeps a censoribus in senatum lectus fuerat, alias qui designati consules erant;

alius primus rogo qui princeps ab censor in senatus lego sum alius qui designo consul sum


Et adsiduo oscitantem vidit, atque illius quidem delicatissimas mentis et corporis halucinationes.

et assiduus oscito video atque ille quidem delicatus mens et corpus halucinatio


in quibus philosophia remotior subtiliorque agitabatur quaeque ad naturae contemplationes disceptationesve dialecticas pertinebant.

in qui philosophia removeo subtilis agito quisque ad natura contemplatio disceptationesve dialectica pertineo


et alii deinceps multi philosophiae sectatores, ut in libris eorum scriptum est, satis inquisite satisque sollicite quaesiverunt, ut verbis quae scripta sunt ipsis utar,εἰ δεῖ βοηθεῖν τῷ φίλῳ παρὰ τὸ δίκαιον καὶ μέχρι πόσου καὶ ποῖα. Ea verba significant, quaesisse eos an nonnumquam contra ius contrave morem faciendum pro amico sit et in qualibus causis et quemnam usque ad modum.

et alius deinceps multus philosophia sectator ut in liber is scribo sum satis inquisitus sero sollicitus quaero ut verbum qui scribo sum ipse uto is verbum significo quaero is an nonnumquam contra ius contrave mos facio pro amicus sum et in qual causa et quisnam usque ad modus


Hos aliosque talis argutae delectabilisque desidiae aculeos cum audiremus vel lectitaremus neque in his scrupulis aut emolumentum aliquod solidum ad rationem vitae pertinens aut finem ullum quaerendi videremus, Ennianum Neoptolemum probabamus, qui profecto ita ait: Philósophandum est paúcis; nam omnino haút placet.

hic alius talis arguo delectabilis desidia aculeus cum audio vel lectito neque in hic scrupulis aut emolumentum aliqui solidus ad ratio vita pertineo aut finis ullus quaero video ennianus neoptolemus probo qui profecto ita aio philosophandum sum paucis nam omnino haut placeo


Si qui tamen non essent tali vel ingenio vel disciplina praediti, uti se vi sua ac sua sponte facile a peccando tenerent, eos omnis tunc peccare proclivius existimabat, cum latere posse id peccatum putarent inpunitatemque ex ea latebra sperarent.

si qui tamen non sum talis vel ingenium vel disciplina praeditus uti sui vis suus atque suus sponte facilis ab pecco teneo is omnis tunc peccaris proclivis existimo cum lateo possum is peccatum puto impunitas ex is latebra spero


Is hic mihi ita respondit: Quaeris, inquit, ex me, quod mihi quoque est iamdiu in perpetua quaestione. Videtur enim non vestri oportere dici, sed vestrum, sicuti Graeci locuntur: ἐπιμελοῦμαι ὑμῶν, κήδομαι ὑμῶν, in quo loco ὑμῶν aptius vestrum dicitur quam vestri et habet casum nominandi, quem tu rectum appellasti, vos.

is hic ego ita respondeo quaero inquam ex ego qui ego quoque sum iamdiu in perpetuus quaestio video enim non vester oportet dico sed vester sicut graecum locuntur in quo locus aptus vester dico quam vester et habeo casus nomino qui tu recingo appello tu


De Vergilio quoque eodem in loco verba haec ponit: Vergilius quoque noster non ex alia causa duros quosdam versus et enormes et aliquid supra mensuram trahentis interposuit quam ut Ennianus populus adgnosceret in novo carmine aliquid antiquitatis.

de vergilius quoque idem in locus verbum hic pono vergilius quoque noster non ex alius causa durus quidam verro et enormis et aliquis supra mensura traho interpono quam ut ennianus populus agnosco in novo carmen aliquis antiquitas


ceterae ex tribus aliis sensibus proficiscentes hominum esse tantum propriae videntur.

ceterus ex tres alius sensus proficisco homo sum tantus proprius video


Cursus igitur hic et sonus rotundae volubilisque sententiae eximie nos et unice delectabat, tanto id magis, quod iam tunc C. Graccho, viro inlustri et severo, eiusmodi compositionem fuisse cordi videbamus.

curro igitur hic et sonus rotundus volubilis sententia eximius nos et unicus delecto tantus is magis qui iam tunc que gracchus vir illustris et sero eiusmodi compositio sum chordus video


Verba haec sunt Metelli Adversus C. Manlium, tribunum plebis, a quo apud populum in contione lacessitus iactatusque fuerat dictis petulantibus:

verbum hic sum metellus adverro que manlius tribunus plebs ab quo apud populus in contio lacesso jacto sum dictum petulans


Hesterno enim die quaerebatur ex me quidnam verba haec eius in quarto Historiarum libro de Cn. Lentulo scripta significent, de quo incertum fuisse ait, stolidiorne esset an vanior,

hesternus enim dies quaero ex ego quisnam verbum hic is in quartum historiaris liber de cn lentulus scribo significo de quo incertus sum aio stolidus sum an vanus


tertiam figuram novam hercle repperi apud Pisonem in secundo Annalium. Verba Pisonis haec sunt: L. Tarquinium, collegam suum quia Tarquinio nomine esset, metuere; eumque orat uti sua voluntate Roma concedat. Quia Tarquinio, inquit, nomine esset; hoc proinde est, tamquam si ego dicam: mihi nomen est Iulium.

tertius figura novus hercules reperio apud piso in secundus annalis verbum piso hic sum l tarquinius collega suus quia tarquinius nomen sum metuo is oro uti suus voluntas roma concedo quia tarquinius inquam nomen sum hic proinde sum tamquam si ego dico ego nomen sum julius


Maiores autem mei Athenienses nomina iuvenum fortissimorum Harmodii et Aristogitonis, qui libertatis recuperandae gratia Hippiam tyrannum interficere adorsi erant, ne umquam servis indere liceret decreto publico sanxerunt, quoniam nefas ducerent nomina libertati patriae devota servili contagio pollui.

magnus autem meus atheniensis nomen juvenis fortis harmodius et aristogitonis qui libertas recipero gratia hippias tyrannus interficio adordior sum ne umquam servio indo licet decretum publicus sancio quoniam nefas duco nomen libertas patria devoto servilis contagio polluo


Erant isti philosophi Carneades ex Academia, Diogenes Stoicus. Critolaus Peripateticus. Et in senatum quidem introducti interprete usi sunt C. Acilio senatore; sed ante ipsi seorsum quisque ostentandi gratia magno conventu hominum dissertaverunt.

sum iste philosophus carneades ex academia diogenes stoicus critolaus peripateticus et in senatus quidem introduco interpres utor sum que acilius senator sed ante ipse seorsus quisque ostento gratia magnus convenio homo dissertaverunt


Quippe recte et utiliter in disciplinis rhetorum praecipitur, iudices de capite alieno deque causa ad sese non pertinenti cognituros, ex qua praeter officium iudicandi nihil ad eos vel periculi vel emolumenti redundaturum est, conciliandos esse ac propitiandos placabiliter et leniter existimationi salutique eius qui apud eos accusatus est.

quippe rectus et utilis in disciplina rhetor praecipio iudex de caput alienus de causa ad sui non pertineo cognosco ex qui praeter officium iudico nihil ad is vel periculum vel emolumentum redundo sum concilio sum atque propitio placabilis et lenis existimatio salus is qui apud is accuso sum


Itaque Q. Scaevola, in librorum quos De iurelure Civili composuit XVI., verba haec posuit: Quod cui servandum datum est, si id usus est, sive quod utendum accepit, ad aliam rem atque accepit usus est, furti se obligavit.

itaque q scaevola in liber qui de iurelure civilis compono xvi verbum hic pono qui qui servo do sum si is utor sum sive qui utor accipio ad alius res atque accipio utor sum furtum sui obligo


Verba M. Varronis ex libro quinto et vicesimo Humanarum, quibus contra opinionem volgariam interpretatus est Homeri versum.

verbum m varro ex liber quintus et vicesimus humanaris qui contra opinio volgariam interpretor sum homerus verro


Sed Castricius profecto scite atque incorrupte locutus est;

sed castricius profecto scio atque incorruptus loquor sum


Non ergo obscuro neque ambiguo argumento usus est, sed certo atque perspicuo, siquidem, qui vere beneficus liberalisque est, qua mente bene aut liberaliter facit non quaeritur.

non ergo obscurum neque ambiguus argumentum utor sum sed certus atque perspicuus siquidem qui verus beneficus liberalis sum qui mens bene aut liberalis facio non quaero


Ibi, inquit, ego stirpem ingentem, vestigio pedis eius haerentem, revelli conceptamque saniem volnere intimo expressi accuratiusque sine magna iam formidine siccavi penitus atque detersi cruorem.

ibi inquam ego stirps ingens vestigium pes is haereo revello concipio sanies vulnus intimo exprimo accuro sine magnus iam formido sicco penitus atque detergeo cruor


Nam si isto modo coepta fieri observatio est, ut animadverteretur quo habitu quaque forma quaque positura stellarum aliquis nasceretur, tum deinceps ab ineunte vita fortuna eius et mores et ingenium et circumstantia rerum negotiorumque et ad postremumpostrernum finis etiam vitae spectaretur eaque omnia, ut usu venerant, litteris mandarentur ac postea longis temporibus, cum ipsae illae eodem in loco eodemque habitu forent, eadem ceteris quoque eventura existimarentur,

nam si iste modo coepio fio observatio sum ut animadverto quo habitus quisque forma quisque pono stella aliquis nascor tum deinceps ab ineo vito fortuna is et mos et ingenium et circumsto res negotium et ad postremumpostrernum finis etiam vita specto is omnis ut usus venio littera mando atque postea longus tempus cum ipse ille idem in locus idem habitus sum idem ceterus quoque evenio existimo


Dicant enim quot tandem annis vel potius quot saeculis orbis hic observationis perfici quiverit.

dico enim quot tandem annus vel potis quot saeculis orbis hic observatio perficio queo


IUSTE venusteque admodum reprehendisse dicitur Aulum Albinum M. Cato. Albinus,

justus venusteque admodum reprehendo dico aulis albinus m cato albinus


Sermones M. Frontonis et Favorini philosophi de generibus colorum vocabulisque eorumeorurn Graecis et Latinis; atqueatquc inibi color spadix cuiusmodi sit.

sermo m fronto et favorinus philosophus de genus color vocabulisque eorumeorurn graecum et latinum atqueatquc inibi color spadix cuiusmodi sum


Venas etiam in hominibus, vel potius arterias, medicos musicos dicere ait numero moveri septenario, quod ipsi appellant τὴν διὰ τεσσάρων συμφωνίαν, quae fit in collatione quaternarii numeri.

vena etiam in homo vel potis arteria medicus musicus dico aio numerus moveo septenarius qui ipse appello qui fio in collatio quaternarius numerus


vero appellatae sunt pecunia a quaestore ex venditione praedae redacta. Utrumque ergo dixit M. Tullius cumulandae invidiae gratia decemviros ablaturos persecuturosque: et praedam quae nondum esset venundata, et pecuniam quae ex venditione praedae percepta esset.

verus appello sum pecunia ab quaestor ex venditio praeda redigo uterque ergo dico m tullius cumulo invidia gratia decemviri aufero persequor et praeda qui nondum sum venundata et pecunia qui ex venditio praeda percipio sum


At cum ego, inquit, aliud sensi, tu aliud accepisti, obscure magis dictum videri potest quam ambigue; ambigui enim verbi natura illa esse debuit, ut qui id diceret duo vel plura diceret. Nemo autem duo vel plura dicit, qui se sensit unum dicere.

at cum ego inquam alius sentio tu alius accipio obscurus magis dico video possum quam ambiguus ambiguus enim verbum natura ille sum debeo ut qui is dico duo vel multus dico nemo autem duo vel multus dico qui sui sentio unus dico


Fulvus autem videtur de rufo atque viridi mixtus in aliis plus viridis, in aliis plus rufi habere. Sic poeta verborum diligentissimus fuluamfulvarm aquilam dicit et iaspidem, fulvos galeros et fulvum aurum et arenam fulvam et fulvum leonem, sicque Ennius in Annalibus aere fulvo dixit.

fulvus autem video de rufus atque viridis misceo in alius multus viridis in alius multus rufus habeo sic poeta verbum diligens fuluamfulvarm aquila dico et iaspis fulvus galerus et fulvus aurum et harena fulvam et fulvus leo sic ennius in annal aer fulvus dico


Praeterea in nostris annalibus scriptum legimus, qua tempestate apud Cannas exercitus populi Romani caesus est, anum matrem, nuntio de morte filii allato, luctu atque maerore affectam esse; sed is nuntius non verus fuit, utque is adulescens non diu post ex ea pugna in urbem redit, anus repente filio viso copia atque turba et quasi ruina incidentis inopinati gaudii oppressa exanimataque est.

praeterea in noster annal scribo lego qui tempestas apud cannae exercitus populus romanus caedo sum anus mater nuntio de mors filius affero luctus atque maeror afficio sum sed is nuntius non verus sum ut is adulescens non diu post ex is pugno in urbs redeo anus repens filius video copia atque turba et quasi ruina incido inopinor gaudium opprimo exanimo sum


Oblectati autem sumus praeter multa alia versiculis lepidissimis Anacreontis senis, quos equidem scripsi, ut interea labor hic vigiliarum et inquies suavitate paulisper vocum atque modulorum adquiesceret:

oblectas autem sum praeter multus alius versiculis lepidus anacreon senex qui equidem scribo ut interea labor hic vigiliaris et inquam suavitas paulisper vox atque modulus adquiesco


Varro rescripsit in memoriamemorial sibi esse quod Q. Catulus curator restituendi Capitolii dixisset, voluisse se aream Capitolinam deprimere, ut pluribus gradibus in aedem conscenderetur suggestusque pro fastigii magnitudine altior fieret, sed facere id non quisse, quoniam favisae impedissent.

varro rescribo in memoriamemorial sui sum qui q catulus curator restituo capitolium dico volo sui areo capitolinus deprimo ut multus gradus in aedes conscendo suggero pro fastigium magnitudo alo fio sed facio is non queo quoniam favisae impedio


Satis autem erit perpetuae veterum consuetudinis demonstrandae gratia verba sollemnia praetoris ponere, quibus more maiorum ferias concipere solet quae appellantur Compitalia. Ea verba haec sunt: Dienoni populo Romano Quiritibus Compitalia erunt; quando concepta fuerint, nefas. Dienoni praetor dicit, non die nono.

satis autem sum perpetuus vetus consuetudo demonstro gratia verbum sollemne praetor pono qui mos magnus ferio concipio soleo qui appello compitalis is verbum hic sum dienoni populus romanus quiris compitalis sum quando concipio sum nefas dienoni praetor dico non dies nonus


Summa autem totius sententiae Tauri haec fuit: Non idem esse existimavit ἀοργησίαν et ἀναλγησίαν aliudque esse non iracundum animum, aliud ἀνάλγητον et ἀναίσθητον, id est hebetem et stupentem.

summus autem totus sententia taurus hic sum non idem sum existimo et alius sum non iracundus animus alius et is sum hebeto et stupeo


Ponit versus Platonis amatorios quos admodum iuvenis lusit, dum tragoediis contendit.

pono verro plato amatorius qui admodum juvenis ludo dum tragoedia contendo


Eius rei rationem reddidisse eum senatui Tiro Tullius, M. Ciceronis libertus, refert, itaque se ex patrono suo audisse scribit.

is res ratio reddo is senatus tiro tullius m cicero libertus refero itaque sui ex patronus suus audio scribo


Verba quoque illa M. Ciceronis In L. Pisonen trigemina, etiamsi durae auris hominibus non placent, non venustatem modo numeris quaesiverunt, sed figuram simulationemque oris pluribus simul vocibus everberaverunt:

verbum quoque ille m cicero in l pisonen trigeminus etiamsi durus auris homo non placeo non venustas modo numerus quaero sed figura simulatio ora multus simul vox everberaverunt


Virtus autem, ut isti dicunt, non accessio neque supplementum, sed sola ipsa vitae beatae instar est et propterea beatam vitam sola una, cum adest, facit.

virtus autem ut iste dico non accessio neque supplementum sed solus ipse vita beatus instar sum et propterea beatus vita solus unus cum adsum facio


Quo ex facto ipse posterique eius Torquati sunt cognominati.

quo ex facio ipse posterus is torquatus sum cognomino


Sed cum puer foras emptum isset, nihil ipse ista mora offensior: Aula, inquit, oleo indiget et, ut video, intolerandum fervit; cohibeamus manus atque interea, quoniam puer nunc admonuit solere oleum congelascere, consideremus cur oleum quidem saepe et facile, set vina rarenter congelascant?

sed cum puer foras emo eo nihil ipse iste mora offendo aula inquam oleum indigeo et ut video intolero fervo cohibeo manus atque interea quoniam puer nunc admoneo soleo oleum congelasco considero cur oleum quidem saepe et facilis sed vinum rarenter congelasco


Post haec deinceps dicit senatusconsultum ante exortum aut post occasum solem factum ratum non fuisse, opus etiam censorium fecisse existimatos per quos eo tempore senatusconsultum factum esset.

post hic deinceps dico senatusconsultum ante exortus aut post occasus sol facio reor non sum opus etiam censorius facio existimo per qui is tempus senatusconsultum facio sum


Id vocabulum quam ob causam ita factum sit, quaeri solet.

is vocabulis quam ob causa ita facio sum quaero soleo


Sic enim scripsit: Ea verba locutus Optatos dedit amplexus placidumque petivit Coniugis infusus gremio per membra soporem.

sic enim scribo is verbum loquor opto do amplector placidus peto coniunx infundo gremium per membrum sopor


Is loco et oppido Methymnaeus, terra atque insula omni Lesbius fuit.

is locus et oppidum methymnaeus terra atque insula omnis lesbius sum


Nam longa aetas verba atque mores veteres oblitteravit, quibus verbis moribusque sententia legum conprehensa est. Trecentesimo quoque anno post Romam conditam tabulae conpositae scriptaeque sunt, a quo tempore ad hunc diem anni esse non longe minus sescenti videntur.

nam longus aetas verbum atque mos vetus oblittero qui verbum mos sententia lex comprehendo sum trecentesimus quoque annus post roma condo tabula conpono scribo sum ab quo tempus ad hic dies annus sum non longus paruus sescenti video


Huius Publili sententiae feruntur pleraeque lepidae et ad communem sermonum usum commendatissimae, ex quibus sunt istae singulis versibus circumscriptae,

hic publilis sententia fero plerus lepidus et ad communis sermo usus commendo ex qui sum iste singuli versus circumscribo


Num igitur in istis vocibus quas non acui diximus, ea causa est, quod syllaba insequitur natura longior, quae non ferme patitur acui priorem in vocabulis syllabarum plurium quam duarum?

num igitur in iste vox qui non acuo dico is causa sum qui syllaba insequor natura longus qui non ferme patior acuo prior in vocabulis syllabaris multus quam duaris


At si, opinor, inquit, ita scriptum esset: Quae vos per hosce annos adpetistis atque voluistis, ea nunc si repudiaritis, abesse non potest quin aut olim cupide adpetisse aut nunc temere repudiasse dicamini;

at si opinor inquam ita scribo sum qui tu per hic annus adpeto atque volo is nunc si repudio absum non possum quin aut olim cupidus adpeto aut nunc temere repudio dico


Ecquid videtur, cum Siciliam provinciam dixerit atque insuper etiam civitates addiderit, domos etiam et fana, quae infra posuit, conprehendisse? Verba haec item multa atque varia: depopulatus esse, vastasse, exinanisse, spoliasse, nonne unam et eandem vim in sese habent? Sane. Sed quia cum dignitate orationis et cum gravi verborum copia dicuntur, quamquam eadem fere sint et ex una sententia cooriantur, plura tamen esse existimantur, quoniam et aures et animum saepius feriunt.

ecquis video cum sicilia provincia dico atque insuper etiam civitas addo domus etiam et fanum qui infra pono comprehendo verbum hic item multus atque vario depopulor sum vasto exinanio spolio nonne unus et idem vis in sui habeo sanus sed quia cum dignitas oratio et cum gravis verbum copia dico quamquam idem fere sum et ex unus sententia coorior multus tamen sum existimo quoniam et auris et animus saepis ferio


IN libris quos de vita P. Scipionis Africani compositos legimus, scriptum esse animadvertimus P. Scipioni, Pauli filio, postquam de Poenis triumphaverat censorque fuerat, diem dictum esse ad populum a Claudio Asello tribuno plebis, cui equum in censura ademerat, eumque, cum esset reus, neque barbam desisse radi neque candida veste uti neque fuisse cultu solito reorum.

in liber qui de vito p scipio africanus compono lego scribo sum animadverto p scipio paulis filius postquam de poenus triumpho censor sum dies dico sum ad populus ab claudius asellus tribunus plebs qui equus in censeo adimo is cum sum reus neque barba desino rado neque candidus vestis uti neque sum cultus soleo reus


Tum Aristoteles Rodium petit, degustat: Firmum, inquit, hercle vinum et iucundum.

tum aristotelis rodium peto degusto firmum inquam hercules vinum et iucundus


non enim videbatur caeruleum mare cum marmore flavo convenire.

non enim video caeruleus mare cum marmor flavus convenio


ἐὰν γὰρ καὶ πάνυ εὐφυὴς ᾖ καὶ πόρρω τῆς ἡλικίας φιλοσοφῇ, ἀνάγκη πάντων ἄπειρον γεγονέναι ἐστίν, ὧν χρὴ ἔμπειρον εἶναι τὸν μέλλοντα καλὸν κἀγαθὸν καὶ εὐδόκιμον ἔσεσθαι ἄνδρα.


eamEarn rem Caecilium non inconsiderate dixisse neque temere a Menandro atque a multorum opinionibus descivisse, M. Varro uti credamus facit.

eamearn res caecilius non inconsideratus dico neque temere ab menandro atque ab multus opinio descio m varro uti credo facio


Is libros compluris de usu atque ratione linguae Latinae, item de variis atque promiscis quaestionibus composuit.

is liber complures de usus atque ratio lingua latinus item de varius atque promiscuus quaestio compono


Quod erravit Cornelius Nepos, cum scripsit Ciceronem tres et viginti annos natum causam pro Sexto Roscio dixisse.

qui erro cornelius nepos cum scribo cicero tres et viginti annus natus causa pro sextus roscius dico


Nam cui libentiae gratiaeque omnes conviviorum incognitae sint quique illarum omnino expers sit, si eum forte ad participandas eiusmodi voluptates aut voluntas tulerit aut casus induxerit aut necessitas compulerit, deleniri plerumque et capi, neque mentem animumque eius consistere, sed vi quadam nova ictum labascere.

nam qui libentia gratia omnis convivium incognitus sum quisque ille omnino expers sum si is fors ad participo eiusmodi voluptas aut voluntas fero aut casus induco aut necessitas compello delenio plerusque et capio neque mens animus is consisto sed vis quidam novo ictus labasco


Si super palmae, inquiunt, arboris lignum magna pondera inponas ac tam graviter urgeas oneresque, ut magnitudomnagnitudo oneris sustineri non queat, non deorsum palma cedit nec intra flectitur, sed adversus pondus resurgit et sursum nititur recurvaturque ;

si super palma inquam arbor lignum magnus pondero inpono atque tam gravis urgeo onero ut magnitudomnagnitudo onus sustineo non queo non deorsum palmo cedo neque intra flecto sed adverro pondus resurgo et sursum nitor recurvaturque


Sed etiam ipsum illud ἔπη, quod significant verba aut versus, non aliunde esse dictum tradunt quam ἀπὸ τοῦ ἕπεσθαι καὶ τοῦ εἰπεῖν.

sed etiam ipse ille qui significo verbum aut verro non aliunde sum dico trado quam


Ipsum deinde principium apposuit, cuius verba haec sunt: Scio solere plerisque hominibus rebus secundis atque prolixis atque prosperis animum excellere atque superbiam atque ferociam augescere atque crescere. Quo mihi nunc magnae curae est, quod haec res tam secunde processit, ne quid in consulendo advorsi eveniat, quod nostras secundas res confutet, neve haec laetitia nimis luxuriose eveniat. Advorsae res edomant et docent quid opus siet facto, secundae res laetitia transvorsum trudere solent a recte consulendo atque intellegendo. Quo maiore opere dico suadeoque uti haec res aliquot dies proferatur, dum ex tanto gaudio in potestatem nostram redeamus.

ipse deinde principium applumbo qui verbum hic sum scio soleo plerusque homo res secundus atque prolixus atque prosper animus excello atque superbia atque ferocio augesco atque cresco quo ego nunc magnus cura sum qui hic res tam secundus procedo ne quis in consulo adverto evenio qui noster secundus res confuto neve hic laetitia nimis luxuriosus evenio adverto res edomo et doceo quis opus sum facio secundus res laetitia transverto trudo soleo ab rectus consulo atque intellego quo magnus opus dico suadeo uti hic res aliquot dies profero dum ex tantus gaudium in potestas noster redeo


VERSUS est notae vetustatis senarius: Σοφοὶ τύραννοι τῶν σοφῶν ξυνουσίᾳ.


UT quidam fuerunt monstra hominum, quod de dis inmortalibus impias falsasque opiniones prodiderunt, ita nonnulli tam prodigiosi tamque vecordes extiterunt, in quibus sunt Gallus Asinius et Largius Licinus, cuius liber etiam fertur infando titulo Ciceromastix, ut scribere ausi sint M. Ciceronem parum integre atque inproprie atque inconsiderate locutum.

ut quidam sum monstrum homo qui de deus immortalis impius fallo opinio prodo ita nonnullus tam prodigiosus tam vecordes exsto in qui sum gallus asinius et largus licinus qui liber etiam fero infer titulus ciceromastix ut scribo audeo sum m cicero parum integer atque improprius atque inconsideratus loquor


Verbis antiquissimis relictisque iam et desitis minime utendum.

verbum antiquus relinquo iam et desino paruus utor


Non, inquit, duovicesimo, sed duo et vicesimo scribi oportuit.

non inquam duovicesimo sed duo et vicesimus scribo oportet


Quem colorem nos, sicuti dixi, poeniceum dicimus, Graeci partim φοίνικα, alii σπάδικα appellant, quoniam palmae termes ex arbore cum fructu avulsus spadix dicitur.

qui color nos sicut dico poeniceum dico graecum pars alius appello quoniam palma termes ex arbor cum fructus avello spadix dico


Set neque istam sententiam probari accepimus—argutiola quippe haec, sicuti mox

sed neque iste sententia probaris accipio argutiola quippe hic sicut mox


Huius legis Laevius poeta meminit in Erotopaegniis.

hic lex laevus poeta memini in erotopaegnion


halophantam mendaeem velit.


Ac deinde annis fere post quindecim bellum adversum

atque deinde annus fere post quindecim bellum adverro


Eas tunicas Graeco vocabulo nostri chiridotas appellaverunt feminisque solis vestem longe lateque diffusam non indecere existimaverunt ad ulnas cruraque adversus oculos protegenda.

is tunica graecum vocabulum noster chiridotas appello femina sol vestis longus fero diffundo non indecere existimo ad ulna crus adverro oculus protego


Sed nullum super ea re publicum decretum factum est.

sed nullus super is res publicus decretum facio sum


Faenerator enim, sicuti M. Varro in libro tertio De sermoneSernmone Latino scripsitscrisit, a faenore est nominatus; faenus autem dictum ait a fetu et quasi a fetura quadam pecuniae parientis atque increscentis.

faenerator enim sicut m varro in liber tertius de sermonesernmone latinum scripsitscrisit ab faenus sum nomino faenus autem dico aio ab fetus et quasi ab fetura quidam pecunia pario atque incresco


Commodius autem propiusque visum est, festinare esse quasi fessum esse. Nam qui multis simul rebus properandis defessus est, is iam non properat, set festinat.

commodus autem propius video sum festino sum quasi fatisco sum nam qui multus simul res propero defatiscor sum is iam non propero sed festino


Equo Dialem flaminem vehi religio est;


Hos autem versus Caesellius sic accipit, tamquam si Antiochus sic dicat: Hannibal me ne bellum geram dehortatur; quod cum facit, ecquale putat cor habere me et quam stultum esse me credit, cum id mihi persuadere vult?

hic autem verro caesellius sic accipio tamquam si antiochus sic dico hannibal ego ne bellum gero dehortor qui cum facio ecqual puto cor habeo ego et quam stultus sum ego credo cum is ego persuadeo volo


Id ubi dixit, nemini fuit dubium quin lepide simul et verecunde successorem illa voce sibi, non vinum delegisset.

is ubi dico nemo sum dubius quin lepidus simul et verecundus successor ille vox sui non vinum deligo


SALTEM particula quam haberet principem significationem, quaeque vocis istius origo esset, quaerebamus.

saltem particula quam habeo princeps significatio quisque vox iste origo sum quaero


Artificum scaenicorum studium amoremque inhonestum probrosumque esse; et super ea re verba Aristotelis philosophi adscripta.

artifex scaenicus studium amor inhonestus probrosus sum et super is res verbum aristotelis philosophus adscribo


POMERIUM quid esset augures populi Romani qui libros De Auspiciis scripserunt istiusmodi sententia definierunt: Pomerium est locus intra agrum effatum per totius urbis circuitum pone muros regionibus certeis determinatus, qui facit finem urbani auspicii.

pomerium quis sum auguro populus romanus qui liber de auspicium scribo istiusmodi sententia definio pomerium sum locus intra ager effor per totus urbs circumeo pono murus regio certeis determino qui facio finis urbanus auspicium


De Epicteto autem philosopho nobili, quod is quoque servus fuit recentior est memoria quam ut scribi quasi oblitteratum debuerit.

de epictetus autem philosophus nobilis qui is quoque servus sum recens sum memoria quam ut scribo quasi oblittero debeo


Cur igitur iste qui hoc dicit, si in capessendis naturae sensibus tam obsurduit, non id quoque nihil interesse putat, cuius in corpore cuiusque ex sanguine concretus homo et coalitus sit?

cur igitur iste qui hic dico si in capesso natura sensus tam obsurdesco non is quoque nihil intersum puto qui in corpus quisque ex sanguis concretus homo et coalitus sum


Quadringenti omnes cum tribuno perfossi gladiis aut missilibus operti cadunt.

quadringenti omnis cum tribunus perfodio gladius aut missilis operio cado


Ea res verane an falsa sit, non laboro; quin tamen melius suaviusque ad aures sit ora quam Nola, dubium id non est.

is res verus an fallo sum non laboro quin tamen bonus suaviusque ad auris sum os quam nola dubius is non sum


Absque praeiudicio, inquit Taurus, tu interea sede, dum inspicimus quaerimusquequaerimlusque utrum conveniat, tene potius sedere, qui pater es, an filium, qui magistratus est.

absque praejudicium inquam taurus tu interea sedes dum inspicio quaerimusquequaerimlusque utrum convenio teneo potis sedeo qui pater sum an filius qui magistratus sum


Set hic aeque non diutius muginandum, eiusdemque illius Enniani Neoptolemi, de quo supra scripsimus, consilio utendum est, qui degustandum ex philosophia censet, non in eamearn ingurgitandum.

sed hic aequus non diu muginor idem ille ennianus neoptolemus de quo supra scribo consilium utor sum qui degusto ex philosophia censeo non in eamearn ingurgito


quasi a tuendis aedibus appellatus. Satis hoc esse potuit admonendi gratia dixisse propter agrestes quosdam et indomitos certatores, qui nisi auctoritatibus adhibitis non comprimuntur.

quasi ab tueor aedes appello satis hic sum possum admoneo gratia dico propter agrestis quidam et indomitus certator qui nisi auctoritas adhibeo non comprimo


De Aristotele et Theophrasto et Eudemo philosophis; deque eleganti verecundia Aristotelis successorem diatribae suae eligentis.

de aristotelis et theophrastus et eudemo philosophus de elego verecundia aristotelis successor diatriba suus eligo


Atque ego, aspiciens quempiam in eo circulo ius civile callentem, familiarem meum, rogabam ut id verbum nobis enarraret,

atque ego aspicio qui in is circulus ius civilis calleo familiaris meus rogo ut is verbum nos enarro


Tum quispiam ex his, qui se ad litteras memoriasque veteres dediderat: Vulgus, inquit, grammaticorum septentriones a solo numero stellarum dictum putat.

tum quispiam ex hic qui sui ad littera memoria vetus dedo vulgus inquam grammaticus septentrio ab solum numerus stella dico puto


Locum in quo bustum est numquam ingreditur, mortuum numquam attingit;

locus in quo bustum sum numquam ingredior mortuus numquam attingo


item de ceteris similibus in diversa tempora et in contrarias sententias discesserunt.

item de ceterus similis in diverto tempus et in contrarius sententia discedo


In eodem libro Capitonis id quoque scriptum est: C., inquit, Caesar consul M. Catonem sententiam rogavit. Cato rem quae consulebatur, quoniam non e republica videbatur, perfici nolebat. Eius rei ducendae gratia longa oratione utebatur eximebatque dicendo diem. Erat enim ius senatori, ut sententiam rogatus diceret ante quicquid vellet aliae rei et quoad vellet. Caesar consul viatorem vocavit eumque, cum finem non faceret, prendi loquentem et in carcerem duci iussit. Senatus consurrexit et prosequebatur Catonem in carcerem. Hac, inquit, invidia facta Caesar destitit et mitti Catonem iussit.

in idem liber capito is quoque scribo sum que inquam caesar consul m cato sententia rogo cato res qui consulo quoniam non e republico video perficio nolo is res duco gratia longus oratio utor eximo dico dies sum enim ius senator ut sententia rogo dico ante quisquis volo alius res et quoad volo caesar consul viator voco is cum finis non facio prehendo loquor et in carcer duco iubeo senatus consurgo et prosequor cato in carcer hic inquam invidia facio caesar desisto et mitto cato iubeo


Adulescens tali genere editus, L. Furio, Claudio Appio consulibus fit tribunus militaris.

adulescens talis genus edo l furius claudius appius consul fio tribunus militaris


Verba senatusconsulti de exigendis urbe Roma philosophis; item verba edicti censorum, quo inprobati et coerciti sunt qui disciplinam rhetoricamrhetorical instituere et exercere Romae coeperant.

verbum senatusconsulti de exigo urbs roma philosophus item verbum edico censor quo inprobo et coerceo sum qui disciplina rhetoricamrhetorical instituo et exerceo roma coepio


Allis deinde furtis omnibus, quae nec manifesta appellantur, poenam imposuerunt dupli.

allus deinde furtum omnis qui neque manifestus appello poena impono duplum


Nam cum in rebus aut paribus aut non longe secus utilitas amici aut honestas nostra consistit, honestas procul dubio praeponderat; cum vero amici utilitas nimio est amplior, honestatis autem nostrae in re non gravi levis iactura est, tunc quod utile amico est, id prae illo quod honestum nobis est fit plenius, sicuti est magnum pondus aeris parva lamna auri pretiosius.

nam cum in res aut par aut non longus secus utilitas amicus aut honestus noster consisto honestus procul dubius praepondero cum verus amicus utilitas nimius sum amplus honestas autem noster in res non gravis levis iactura sum tunc qui utilis amicus sum is prae ille qui honestus nos sum fio plenus sicut sum magnus pondus aer parvus lamina aurum pretiosus


Ob haec mulieris verba tam inproba ac tam incivilia C. Fundanius et Tiberius Sempronius, aediles plebei, multam dixerunt ei aeris gravis viginti quinque milia.

ob hic mulier verbum tam improbus atque tam incivilia que fundanus et tiberis sempronius aedilis plebes multa dico is aer gravis viginti quinque mille


De verbis quibusdam novis, quae in Gnaei Mati Mimiambis offenderamus.

de verbum quidam novus qui in gnaeus matius mimiambi offendo


Sed post id senatus consultum lex Fannia lata est, quae ludis Romanis, item ludis plebeis et Saturnalibus et aliis quibusdam diebus, in singulos dies centenos aeris insumi concessit decemque aliis diebus in singulis mensibus tricenos, ceteris autem diebus omnibus denos.

sed post is senatus consulo lex fannius fero sum qui ludus romanus item ludus plebeis et saturnal et alius quidam dies in singuli dies centeni aer insumo concedo decem alius dies in singuli mensis triceni ceterus autem dies omnis deni


Quod etsi vi et ratione quapiam divina fieri potest, nequaquam id tamen censebat in tam brevi exiguoque vitae spatio quantovis hominis ingenio conprehendi posse et percipi, set coniectari pauca quaedam, ut verbo ipsius utar, παχυμερέστερον, nullo scientiae fundo concepto, sed fusa et vaga et arbitraria, qualis longinqua oculorum acies est per intervalla media caligantium;

qui etsi vis et ratio qui divino fio possum nequaquam is tamen censeo in tam brevis exiguus vita spatium quantus homo ingenium comprehendo possum et percipio sed coniectaris paucus quidam ut verbum ipse uto nullus scientia fundo concipio sed fundo et vago et arbitrarius qualis longinquus oculus acies sum per intervallum medius caligo


vexasse enim putant verbum esse leve et tenuis ac parvi incommodi, nec tantae atrocitati congruere, cum homines repente a belua immanissima rapti laniatique sint.

vexo enim puto verbum sum levis et tenuis atque parvus incommodus neque tantus atrocitas congruo cum homo repens ab belua immanis rapio lanio sum


Id autem vitium accidit hoc modo, cum argumentum propositum referri contra convertique in eum potest a quo dictum est, et utrimque pariter valet; quale est pervolgatum illud quo Protagoram, sophistarum acerrimum, usum esse ferunt adversus Euathlum, discipulum suum.

is autem vitium accido hic modo cum argumentum propono refero contra converto in is possum ab quo dico sum et utrimque pariter valeo qualis sum pervulgo ille quo protagoras sophistaris acer usus sum fero adverro euathlum discipulis suus


Hoc cum legeretur in coetu forte hominum doctorum, rhetoricus quidam sophista, utriusque linguae callens, haut sane ignobilis ex istis acutulis et minutis doctoribus qui τεχνικοί appellantur, atque in disserendo tamen non impiger, usum esse existimabat argumento M. Tullium non probo neque apodictico, sed eiusdem quaestionis, cuius esset ea ipsa res de qua quaereretur; verbisque id vitium Graecis appellat, quod accepisset ἀμφισβητούμενον ἀντὶ ὁμολογουμένου.

hic cum lego in coitus fors homo doctor rhetoricus quidam sophistes uterque lingua calleo haud sanus ignobilis ex iste acutulis et minuo doctor qui appello atque in dissero tamen non impiger usus sum existimo argumentum m tullius non probo neque apodicticus sed idem quaestio qui sum is ipse res de qui quaero verbum is vitium graecum appello qui accipio


Sed maius mihi in ista victoria prolubium est, cum te non in causa tantum, sed in argumento quoque isto vinco.

sed magnus ego in iste victoria prolubium sum cum tu non in causa tantus sed in argumentum quoque iste vinco


Proinde igitur et Xenophon et Plato, Socraticae amoenitatis duo lumina, certare aemularique inter sese existimati sunt, quia de his apud alios uter esset exsuperantiorexuperantior certabatur et quia duae eminentiae, cum simul iunctae in arduum nituntur, simulacrum quoddam contentionis aemulae pariunt.

proinde igitur et xenophon et plato socraticus amoenitas duo lumen certo aemulo inter sui existimo sum quia de hic apud alius uter sum exsuperantiorexuperantior certo et quia duo eminentia cum simul jungo in arduus nitor simulacrum quidam contentio aemulus pario


It auditum Iulianuslulianus imusque nos cum eo simul.

eo audio iulianuslulianus eo nos cum is simul


Quis enim e medio facile dixerit infestum esse, cui alter infestus est? Sed et veteres plerique ita dixerunt et M. Tullius, in oratione quam Pro Cn. Plancio scripsit, vocabulo hoc sic usus est:

quis enim e medium facilis dico infestus sum qui alter infestus sum sed et vetus plerusque ita dico et m tullius in oratio quam pro cn plancius scribo vocabulum hic sic utor sum


Nam beneficos, inquit, et liberales sumpsit ad confirmandum id quod de amicitia dicebat, cum ipsum illud et soleat quaeri et debeat, quisquis liberaliter et benigne facit, qua mente quoque consilio benignus liberalisque sit? utrum, quia mutuam gratiam speret et eum in quem benignus sit ad parem curam sui provocet, quod facere plerique omnes videntur, an, quia natura sit benivolus benignitasque eum per sese ipsa et liberalitas delectet sine ulla recipiendae gratiae procuratione, quod est omnium ferme rarissimum?

nam beneficus inquam et liberalis sumo ad confirmo is qui de amicitia dico cum ipse ille et soleo quaero et debeo quisquis liberalis et benignus facio qui mens quoque consilium benignus liberalis sum utrum quia mutuus gratia spero et is in qui benignus sum ad par cura suus provoco qui facio plerusque omnis video an quia natura sum benevolus benignitas is per sui ipse et liberalitas delecto sine ullus recipio gratia procuratio qui sum omnis ferme rarus


sicuti, cum Thersitae laudes quaesivit et cum febrim quartis diebus recurrentem laudavit, lepida sane multa et non facilia inventu in utramque causam dixit eaque scripta in libris reliquit.

sicut cum thersites laus quaero et cum febris quartum dies recurro laudo lepidus sanus multus et non facilis invenio in uter causa dico is scribo in liber relinquo


Sed cur contra voluntatem suam gemitus facere cogitur philosophus Stoicus, quem nihil cogi posse dicunt? Nihil sane potest cogi vir sapiens, cum est rationi obtinendae locus; cum vero natura cogit, ratio quoque a natura data cogitur. Quaere etiam, si videtur, cur manu alicuius ob oculos suos repente agitata invitus coniveat, cur fulgente caelo a luminis iactu non sua sponte et caput et oculos declinet, cur tonitru vehementius facto sensim pavescat, cur sternumentis quatiatur, cur aut in ardoribus solis aestuet aut in pruinis inmanibus obrigescat.

sed cur contra voluntas suus gemitus facio cogo philosophus stoicus qui nihil cogo possum dico nihil sanus possum cogo vir sapio cum sum ratio obtineo locus cum verus natura cogo ratio quoque ab natura do cogo quaero etiam si video cur manus aliquis ob oculus suus repens agito invitus coniveat cur fulgeo caelum ab lumen iactus non suus sponte et caput et oculus declino cur tonitrus vehemens facio sensim pavescat cur sternumentum quatio cur aut in ardor sol aestuo aut in pruina immanis obrigesco


Alia namque principia conducunt reos apud indices defendenti et clementiam misericordiamque undique indaganti, alia, cum senatus de republica consulitur, viro auctoritate praestanti, sententiis quorundam iniquissimis permoto et pro utilitatibus publicis ac pro salute sociorum graviter ac libere indignanti simul ac dolenti.

alius namque principia conduco reus apud indico defendo et clementia misericordia undique indago alius cum senatus de republico consulo vir auctoritas praesto sententia quidam iniquus permoveo et pro utilitas publicus atque pro salus socius gravis atque libo indignor simul atque doleo


Invenio tamen, inquit, non paucis in locis nostri atque vestri dictum, non nostrum aut vestrum. L. Sulla Rerum Gestarum libro secundo: Quod si fieri potest, ut etiam nunc nostri vobis in mentem veniat, nosque magis dignos creditis quibus civibus quam hostibus utamini quique pro vobis potius quam contra vos pugnemus, neque nostro neque maiorum nostrorum inmmerito nobis id continget.

invenio tamen inquam non paucus in locus noster atque vester dico non nos aut vester l sulla res gestaris liber secundus qui si fio possum ut etiam nunc noster tu in mens venio nos magis dignus credo qui civis quam hostis uto quisque pro tu potis quam contra tu pugno neque noster neque magnus noster inmmerito nos is contingo


HERMIPPUS hoc scriptum reliquit, Demosthenen admodum adulescentem ventitare in Academiam Platonemque audire solitum.

hermippus hic scribo relinquo demosthenes admodum adulescens ventitaris in academia plato audio soleo


Is plerumque in convivio sermonibus, qui post epulas haberi solent, multa atque inmodica de philosophiae doctrinis intempestive atque insubide disserebat praeque se uno ceteros omnes linguae Atticae principes gentemque omnem togatam, quodcumque nomen Latinum rudes esse et agrestes praedicabat atque interea vocabulis haut facile cognitis, syllogismorum captionumque dialecticarum laqueis strepebat, χυριεύοντας et σωρείτας aliosque id genus griphos neminem posse dicens nisi se dissolvere. Rem vero ethicam naturamque humani ingenii virtutumque origines officiaque earum et confinia, aut contra morborum vitiorumque fraudes animorumque labes et pestilentias, asseverabat nulli esse ulli magis ea omnia explorata, comperta meditataque.

is plerusque in convivium sermo qui post epulae habeo soleo multus atque immodicus de philosophia doctrina intempestivus atque insubidus dissero prae sui unus ceterus omnis lingua attica princeps gens omnis togata quicumque nomen latinus rudo sum et agrestis praedico atque interea vocabulis haud facilis cognosco syllogismus captio dialecticaris laqueus strepebat et alius is genus griphus nemo possum dico nisi sui dissolvo res verus ethica natura humanus ingenium virtus origo officium is et confine aut contra morbus vitium fraudo animus labo et pestilentia assevero nullus sum ullus magis is omnis exploro comperio meditor


Feros et inmanes navitas prolubium tamen audiendi subit; quod oraverat impetrat.

ferus et immanis nauta prolubium tamen audio subeo qui oro impetro


Russus enim color et ruber nimirum a vocabulo rufi dicuntur neque proprietates eius omnes declarant, ξανθός autem et ἐρυθρός et πυρρός et κιρρός et φοῖνιξ habere quasdam distantias coloris rufi videntur, vel augentes eum vel remittentes vel mixta quadam specie temperantes.

russus enim color et ruber nimirum ab vocabulum rufus dico neque proprietas is omnis declaro autem et et et et habeo quidam distantia color rufus video vel augeo is vel remitto vel misceo quidam species tempero


Plebisscitum igitur est secundum eum Capitonem lex, quam plebes, non populus, accipit.

plebisscitum igitur sum secundus is capito lex quam plebs non populus accipio


Atque, ut ostenderet beneficos liberalesque ad id quod de amicitia quaereretur quasi argumentum exemplumve sumi non oportere, Eodem, inquit, simulacro eademque rationis imagine amicitia invicem pro argumento sumi potest, si quis adfirmet homines beneficos liberalesque esse debere, non spe aliqua compendii, set amore et studio honestatis.

atque ut ostendo beneficus liberalis ad is qui de amicitia quaero quasi argumentum exemplumve sumo non oportet eos inquam simulacrum idem ratio imago amicitia invicem pro argumentum sumo possum si quis adfirmo homo beneficus liberalis sum debeo non spes aliqui compendium sed amor et studium honestas


Argentum ergo in Carthaginiensi foedere putum dictum est quasi exputatum excoctumque omnique aliena materia carens omnibusque ex eo vitiis detractis emaculatum et candefactum.

argentum ergo in carthaginiensis foedus putus dico sum quasi exputas excoquo omne alienus materia careo omne ex is vitium detraho emaculo et candefacio


Ignarus aeque utroqueversum dicitur, non tantum qui ignorat, set et qui ignoratur.

ignarus aequus utroqueversum dico non tantus qui ignoro sed et qui ignoro


Quemnam esse natalem diem M. Varro dicat, qui ante noctis horam sextam postve eamearn nati sunt; atque inibi de temporibus terminisque dierum qui civiles nominantur et usquequaque gentium varie observantur; et praeterea quid Q. Mucius scripserit super ea muliere quae a marito non iure se usurpavisset, quod rationem civilis anni non habuerit.

quisnam sum natal dies m varro dico qui ante nox hora sextus post eamearn nascor sum atque inibi de tempus terminus dies qui civilis nomino et usquequaque gens varius observo et praeterea quis q mucius scribo super is mulier qui ab marito non ius sui usurpavisset qui ratio civilis annus non habeo


Horum versuum sensus atque ordo sic, opinor, est: Hannibal ille audentissimus atque fortissimus, quem ego credidi—hoc est enim: cor meum credidit, proinde atque diceret quem ego stultus homo credidi—summum fore suasorem ad bellandum, is me dehortatur dissuadetque ne bellum faciam.

horus versus sensus atque ordo sic opinor sum hannibal ille audeo atque fortis qui ego credo hic sum enim cor meus credo proinde atque dico qui ego stultus homo credo superus sum suasor ad bellor is ego dehortor dissuadeo ne bellum facio


Intra montem, inquit, Taurum regnare iusserunt, quod non proinde est, ut intra cubiculum dicimus, nisi videri potest id esse intra montem quod est intra regiones quae Tauri montis obiectu separantur.

intra mons inquam taurus regno jubeo qui non proinde sum ut intra cubiculum dico nisi video possum is sum intra mons qui sum intra regio qui taurus mons objectus separo


Non solum autem in hominum corporibus, sed etiam in rerum cuiusquemodi aliarum facies dicitur. Nam montis et caeli et maris facies, si tempestive dicatur, probe dicitur.

non solus autem in homo corpus sed etiam in res cuiusquemodi alius facies dico nam mons et caelum et mare facies si tempestivus dico probus dico


Quotus enim fere nostrum est, qui, cum ex colonia populi Romani sit, non se municipem esse et popularespopulates suos municipes esse dicat, quod est a ratione et a veritate longe aversum?

quotus enim fere nos sum qui cum ex colonia populus romanus sum non sui municipem sum et popularespopulates suus municipes sum dico qui sum ab ratio et ab veritas longus averto


Disputatio Sex. Caecilii iureconsulti et Favorini philosophi de legibus Duodecim Tabularum.

disputatio sex caecilius jurisconsultus et favorinus philosophus de lex duodecim tabularis


item quod hostis qui foedera frangerent, foedifragos, non foederifragos dixit;

item qui hostis qui foedero frango foedifragus non foederifragos dico


Tribunus et quadringenti ad moriendum proficiscuntur.

tribunus et quadringenti ad morior proficisco


Quod M. Cato differre dixit properare et festinare; et quam incommode Verrius Flaccus verbi quod est festinat ἔτυμον interpretatus est.

qui m cato differo dico properaris et festino et quam incommodus verrius flaccus verbum qui sum festino interpretor sum


De aetatibus historicorum nobilium, Hellanici, Herodoti, Thucydidis.

de aetas historicus nobilis hellanicus herodotus thucydides


DEMOSTHENEN traditum est vestitu ceteroque cultu corporis nitido venustoque nimisque accurato fuisse. Et hinc ei τὰ κομψὰ illa χλανίσκια et μαλακοὶ χιτωνίσκοι ab aemulis adversariisque probro data, hinc etiam turpibus indignisque in eum verbis non temperatum, quin parum vir et ore quoque polluto diceretur.

demosthenen trado sum vestio ceter cultus corpus nitidus venustoque nimis accuro sum et hinc is ille et ab aemulis adversarius probrum do hinc etiam turpis indignus in is verbum non tempero quin parum vir et os quoque polluo dico


Antiquissimum autem pomerium, quod a Romulo institutum est, Palatini montis radicibus terminabatur. Sed id pomerium pro incrementis reipublicae aliquotiens prolatum est et multos editosque collis circumplexum est.

antiquus autem pomerium qui ab romulus institus sum palatinus mons radix termino sed is pomerium pro incrementum reipublicae aliquoties profero sum et multus edo collis circumplector sum


Tum ego respondi coniectare me vinum idcirco minus cito congelascere, quod semina quaedam caldoris in sese haberet essetque natura ignitius, ob eamque rem dictum esse ab Homero αἴθοπα οἶνον, non, ut alii putarent, propter colorem.

tum ego respondeo coniectaris ego vinum idcirco paruus cito congelasco qui semen quidam caldor in sui habeo edo natura ignio ob eo res dico sum ab homerus non ut alius puto propter color


Adversus ea Chrysippus cum in libro Περὶ Προνοίας quarto dissereret, Nihil est prorsus istis, inquit, insubidius, qui opinantur bona esse potuisse,

adverro is chrysippus cum in liber quartum dissero nihil sum prorsus iste inquam insubidus qui opinor bonus sum possum


Quaesitum atque tractatum quam ob causam Sallustius avaritiam dixerit non animumanimumum modo virilem, sed corpus quoque ipsum effeminareefferninare.

quaero atque tractas quam ob causa sallustius avaritia dico non animumanimumum modo virilis sed corpus quoque ipse effeminareefferninaris


Ex his autem quae promercalia et usuaria isdem in locis essent, esse ea sola penoris putat quae satis sint usu annuo.

ex hic autem qui promercalis et usuaria idem in locus sum sum is solus penus puto qui satis sum usus annuo


Haec ego, inquit, cum philosophiae me dedissem, non insuper tamen habui discere; quoniam civibus Romanis Latine loquentibus rem non suo vocabulo demonstrare non minus turpe est quam hominem non suo nomine appellare.

hic ego inquam cum philosophia ego do non insuper tamen habeo disco quoniam civis romanus latinum loquor res non suus vocabulum demonstro non paruus turpis sum quam homo non suus nomen appello


QUANDO ex poematis Graecis vertendae imitandaeque sunt insignes sententiae, non semper aiunt enitendum ut omnia omnino verba in eum in quem dicta sunt modum vertamus.

quando ex poema graecum vertendae imito sum insignis sententia non semper aio eniteo ut omnis omnino verbum in is in qui dictum sum modus verto


Nam cum Thesea, inquit, inter eos nominasset, qui ad inferos adissent ac redissent, dixissetque: quid Thesea, magnum Quid memorem Alciden? et mi genus ab Iove summo est, postea tamen infert: sedet aeternumque sedebit Infelix Theseus.

nam cum theseus inquam inter is nomino qui ad inferi adeo atque redeo dico quis theseus magnus quis memoro alcides et ego genus ab iuppiter superus sum postea tamen infero sedeo aeternus sedeo infelix theseus


terras inclutas Siciliam atque Italiam visere. Ubi eo venit auresque omnium mentesque in utriusque terrae urbibus demulsit, in quaestibus istic et voluptatibus amoribusque hominum fuit.

terra inclutus sicilia atque italia viso ubius is venio auro omnis mens in uterque terra urbs demulceo in quaestus istic et voluptas amor homo sum


Poterit enim consimiliter ita dicere: Namque, ut amicitiam non spe utilitatis amplectimur, sic benefici liberalesque non gratiae reciperandae studio esse debemus.

possum enim consimilis ita dico namque ut amicitia non spes utilitas amplector sic beneficus liberalis non gratia recipero studium sum debeo


Atque id etiam, quod magis inopinabile est, Sabinus dicit, furem esse hominis iudicatum, qui cum fugitivus praeter oculos forte domini iret, obtentu togae, tamquam se amiciens, ne videretur a domino, obstitisset.

atque is etiam qui magis inopinabilis sum sabinus dico fur sum homo iudico qui cum fugitivus praeter oculus fors dominus eo obtendo toga tamquam sui amiciens ne video ab dominus obsto


Novius in Lignaria verbum quod est utitur ex contraria parte dicit: Quía supellex múlta quae non útitur, emitúr tamen, id est quae usui non est.

novus in lignarius verbum qui sum uto ex contrarius pars dico quia supellex multa qui non utitur emitur tamen is sum qui usus non sum


Convalles, inquit, et arboreta magna erant.

convallis inquam et arboretum magnus sum


Sed si magnitudines rerum sibi vindicant magisque esse perspicuas et facilius comprehendi posse dicunt, volo, inquit, mili respondeant quid in hac totius mundi contemplatione, prae tantis naturae operibus, in tam parvis atque brevibus negotiis fortunisque hominum magnum putent?

sed si magnitudo res sui vindico magus sum perspicuus et facilis comprehendo possum dico volo inquam milis respondeo quis in hic totus mundus contemplatio prae tantus natura opus in tam parvus atque brevis negotium fortuna homo magnus puto


Item XV.: Subicit huic humilem et suffercitus posteriorem, subicit u littera longa legunt, quia primam syllabam brevem esse in versu heroico non convenit.

item xv subicio hic humilis et suffercitus posterus subicio quintus littera longus lego quia primus syllaba brevis sum in verro heroicus non convenio


Neque non obsoleta quoque et maculantia ex sordidiore vulgi usu ponit, quale est in Staminariis: Tóllet bona fide vos Orcus nudasnuidas in catómum.

neque non obsolesco quoque et maculo ex sordidus vulgus usus pono qualis sum in staminariis tollet bonus fides tu orcus nudasnuidas in catomum


Consultatio diiudicatioque locorum facta ex comoedia Menandri et Caecilii, quae Plocium inscripta est.

consultatio dijudicatio locus facio ex comoedia menandri et caecilius qui plocium inscribo sum


M. quoque Tullius, in oratione qua Sextum Roscium defendit, pernicii scriptum reliquit. Verba haec sunt: Quorum nihil pernicii causa divino consilio, sed vi ipsa et magnitudine rerum factum putamus.

m quoque tullius in oratio qui sextus roscius defendo pernicii scribo relinquo verbum hic sum qui nihil pernicii causa divino consilium sed vis ipse et magnitudo res facio puto


Num igitur magis causa oleo coaguli celerioris in levitate est? Faciliora enim ad coeundum videntur quae levatiora levioraque sunt.

num igitur magis causa oleum coagulis celer in levitas sum facilis enim ad coeo video qui levatiora levis sum


Sed illi Homerico non sane re parem neque similem fecit; esse enim videtur Homeri simplicior et sincerior, Vergilii autem νεωτερικώτερος et quodam quasi ferumine inmisso fucatior: Ταῦρον δʼ Ἀλφειῷ, ταῦρον δὲ Ποσειδάωνι. Taurum Neptuno, taurum tibi, pulcher Apollo.

sed ille homericus non sanus res par neque similis facio sum enim video homerus simplicior et sincerus vergilius autem et quidam quasi ferrumen immitto fuco taurus neptunus taurus tu pulcher apollo


Atque ille, se iam plane inludi ratus, negotium sibi esse causatur et digreditur.

atque ille sui iam planus illudo reor negotium sui sum causor et digredior


Dixit ibi quispiam nobiscum sedens amicus meus in libro se Gavi De Origine Vocabulorum VII. legisse, retas vocari arbores quae aut ripis fluminum eminerent aut in alveis eorum extarent, appellatasque esse a retibus, quod praetereuntes naves inpedirent et quasi inretirent; idcircoque sese arbitrari, retanda flumina locari solita esse, id est purganda, ne quid aut morae aut periculi navibus in ea virgulta incidentibus fieret.

dico ibi quispiam nos sedeo amicus meus in liber sui gavius de origo vocabulum vii lego repleo vocaris arbor qui aut ripa flumen emineo aut in alveus is exsto appello sum ab rete qui praetereo navo inpedirent et quasi inretirent idcirco sui arbitraris retanda flumen loco soleo sum is sum purgo ne quis aut mora aut periculum navis in is virgultus incido fio


Atque ibi erat adulescens tunc quispiam ex ditioribus cum utriusque linguae magistris meditans et exercens ad causas Romae orandas eloquentiae Latinae facultatem; atque is rogat Iulianumlulianum, uti sese audiat declamantem.

atque ibi sum adulescens tunc quispiam ex dives cum uterque lingua magister meditor et exerceo ad causa roma oro eloquentia latinus facultas atque is rogo iulianumlulianum uti sui audio declamo


Deinde Gallus inridere coepit atque linguam exertare.

deinde gallus irrideo coepio atque lingua exertaris


item in Compitalibus: malas malaxavi,


Id hercle ipsum est quod saepenumero miramur, quosdam pudicarum mulierum liberos parentum suorum neque corporibus neque animis similes existere.

is hercules ipse sum qui saepenumero miror quidam pudicaris mulier liber parens suus neque corpus neque animus similis existere


item, quod forte dubitanter et ab eo quod est sileo, silenta loca dixit et pulverulenta et pestilenta et quod carendum tui est pro te quodque magno impete pro impetu;

item qui fors dubitanter et ab is qui sum sileo silentus locum dico et pulverulentus et pestilentus et qui careo tuus sum pro tu quisque magnus impeto pro impetus


Nam si quis his verbis interroget: Postulo uti respondeas desierisne facere adulterium an non, utrumcumque dialectica lege responderis, sive aias seu neges, haerebis in captione, tamquam si te dicas adulterum quam si neges;

nam si quis hic verbum interrogo postulo uti respondeo desino facio adulterium an non uter dialectica lex respondeo sive aio seu nego haereo in captio tamquam si tu dico adulter quam si nego


IN sermonibus forte quos de temporibus rerum ad usus hominum repertarum agitabamus, adulescens quispiam non indoctus sparti quoque usum in terra Graecia diu incognitum fuisse dixit multisque post Ilium captum tempestatibus ex terra Hispania advectum.

in sermo fors qui de tempus res ad utor homo repertaris agito adulescens quispiam non indoctus spartum quoque usus in terra graecia diu incognitus sum dico multa post ilium capio tempestas ex terra hispania adveho


Postquam nuntiatum est, inquit, ut pugnatum esset in Gallos, id civitas graviter tulit. In Gallos mundius subtiliusque est quam cum Gallis aut contra Gallos; nam pinguiora haec obsoletioraque sunt.

postquam nuntio sum inquam ut pugno sum in galli is civitas gravis fero in galli mundus subtilis sum quam cum gallus aut contra galli nam pinguis hic obsolesco sum


Venit, inquit, atque audit Callistratum nobilem illam τὴν περὶ Ὠρωποῦ δίκην dicentem, atque ita motus et demultus et captus est ut Callistratum iam inde sectari coeperit Academiam cum Platone reliquerit.

venio inquam atque audio callistratus nobilis ille dico atque ita moueo et demultus et capio sum ut callistratus iam inde sectaris coepio academia cum plato relinquo


LEGIS veteris Atiniae verba sunt: Quod subruptum erit, eius rei aeterna auctoritas esto.

lex veto atinius verbum sum qui subrumpo sum is res aeternus auctoritas sum


Confessi igitur aeris ac debiti iudicatis triginta dies sunt dati conquirendae pecuniae causa, quam dissolverent,

confiteor igitur aer atque debeo judico triginta dies sum do conquaero pecunia causa quam dissolverent


Tum postea ex alieno certamine ad eos quoque ipsos contagium certationis adspirat cursusque eorum ad eandem virtutis calcem pergentium, quando est compar vel ambiguusarmbiguus, in aemulandi suspiciones non suo, sed faventium studio delabitur.

tum postea ex alienus certamen ad is quoque ipse contagium certatio adspiro curro is ad idem virtus calx pergo quando sum compar vel ambiguusarmbiguus in aemulo suspicio non suus sed faveo studium delabor


Ita, ut ante dixi, constiterunt: Gallus sua disciplina scuto proiecto cunctabundus; Manlius, animo magis quam arte confisus, scuto scutum percussit atque statum Galli conturbavit.

ita ut ante dico consto gallus suus disciplina scutum projectum cunctabundus manlius animus magis quam ars confido scutum scutum percutio atque status gallus conturbo


Nam cum rogatus esset a quodam Bias, deberetne uxorem ducere an vitam vivere caelibem, Ἤτοι, inquit, καλὴν ἄξεις ἢ αἰσχράν· καὶ εἰ καλήν, ἕξεις κοινήν, εἰ δὲ αἰσχράν, ἕξεις ποινήν· ἑκάτερον δὲ οὐ ληπτέον· οὐ γαμητέον ἄρα.

nam cum rogo sum ab quidam bias debeo uxor duco an vita vivo caelibem inquam


Lex deinde Antia praeter sumptum aeris id etiam sanxit, ut qui magistratus esset magistratumve capturus esset, ne quo ad cenam, nisi ad certas personas, itaret.

lex deinde antius praeter sumo aer is etiam sancio ut qui magistratus sum magistratumve capio sum ne quo ad cena nisi ad certo persono ito


Quod Quadrigarius cum multis mortalibus dixit; an quid et quantum differret, si dixisset cum multis hominibus.

qui quadrigarius cum multus mortalis dico an quis et quantus differo si dico cum multus homo


Est adeo id vitium plerumque serae eruditionis, quam Graeci ὀψιμαθίαν appellant, ut quod numquam didiceris, diu ignoraveris, cum id scire aliquando coeperis, magni facias quo in loco cumque et quacumque in re dicere. Veluti Romae, nobis praesentibus, vetus celebratusque homo in causis, sed repentina et quasi tumultuaria doctrina praeditus, cum apud praefectum urbi verba faceret et dicere vellet inopi quendam miseroque victu vivere et furfureum panem esitare, vinumque eructum et fetidum potare, Hic, inquit, eques Romanus apludam edit et flocces bibit.

sum adeo is vitium plerusque sera eruditio quam graecum appello ut qui numquam disco diu ignoro cum is scio aliquando coepio magnus facio quo in locus cum et quicumque in res dico velut roma nos praesens vetus celebro homo in causa sed repentinus et quasi tumultuarius doctrina praeditus cum apud praeficio urbs verbum facio et dico volo inops quidam mitto vinco vivo et furfureus panis esitaris vinum eructum et fetidus poto hic inquam eques romanus apluda edo et flocces bibo


SENIORUM hominum et Romae nobilium atque in morum disciplinarumque veterum doctrina memoriaque praestantium disceptatio quaedam fuit, praesentepraesentc et audiente me, de gradu atque ordine officiorum. Cumque quaereretur quibus nos ea prioribus potioribusque facere oporteret, si necesse esset in opera danda faciendoque officio alios aliis anteferre, non consentiebatur.

senex homo et roma nobilis atque in mos disciplina vetus doctrina memor praesto disceptatio quidam sum praesentepraesentc et audio ego de gradus atque ordo officium cos quaero qui nos is prior potis facio oportet si necesse sum in opus do facio officium alius alius antefero non consentio


Verba Metelli haec sunt: Di immortales plurimum possunt; sed non plus velle nobis debent quam parentes. At parentes, si pergunt liberi errare, bonis exheredant. Quid ergo nos ab immortalibus dissimile ius expectemus, nisi malis rationibus finem faciamus? Is demum deos propitios esse aecum est, qui sibi adversarii non sunt. Dii immortales virtutem adprobare, non adhibere debent.

verbum metellus hic sum deus immortalis multus possum sed non multus volo nos debeo quam parens at parens si pergo liber erro bonus exheredo quis ergo nos ab immortalis dissimilis ius expecto nisi malus ratio finis facio is demum deus propitius sum aequus sum qui sui adversarius non sum dius immortalis virtus adprobaris non adhibeo debeo


Titus autem Lucretius in carmine suo pro aedituis aedituentes appellat.

titus autem lucretius in carmen suus pro aedituus aedituens appello


Observatum tamen est, cum extra ordinem fieret, ne quis quemquam ex alio quam ex consulari loco sententiam primum rogaret.

observo tamen sum cum extra ordo fio ne quis quisquam ex alius quam ex consularis locus sententia primus rogo


Nam, ut alias eorum inconcinnitates omittamus, simplices isti rufus et viridis colores singula quidem vocabula, multas autem species differentis habent.

nam ut alius is inconcinnitas omitto simplex iste rufus et viridis color singulus quidem vocabulum multus autem species differo habeo


In quibus rebus quod prohibitum est fieri quidem per leges non licet; velle id tamen facere, si liceat, inhonestum non est.

in qui res qui prohibeo sum fio quidem per lex non licet volo is tamen facio si licet inhonestus non sum


De origine vocabuli terrae Italiae; deque ea multa quae suprema appellatur deque eius nominis ratione ac de lege Aternia; et quibus verbis antiquitus multa minima dici solita sit.

de origo vocabulis terra italia de is multus qui superus appello de is nomen ratio atque de lex aternia et qui verbum antiquus multus minimus dico soleo sum


Sic autem hoc rursum convertunt: Εἰ μὲν καλὴν ἄξω, οὐχ ἕξω ποινήν· εἰ δὲ αἰσχράν, οὐχ ἕξω κοινήν· γαμητέον ἄρα.


Sic igitur eo verbo veteres esse usos, et cumprimis M. Varronem Marcumque Tullium, omnes ferme libri declarant. Quamobrem satis habui unum interim exemplum promere.

sic igitur is verbum vetus sum utor et cumprimis m varro marcus tullius omnis ferme liber declaro quamobrem satis habeo unus interim exemplum promo


Versus autem ipsos ex poematis Furianis, in quibus verba haec sunt, subdidi:

verro autem ipse ex poema furianus in qui verbum hic sum subdo


Per quod apparet esse quaedam intolerabilia, a quibus fortes viri aut obeundis abhorreant aut sustinendis.

per qui appareo sum quidam intolerabilis ab qui fortis vir aut obeo abhorreo aut sustineo


Cum igitur inquiunt in casu dandi huic senatui dicamus, genetivus ex eo singularis senatuis est, non senatus.

cos igitur inquam in casus do hic senatus dico genetivus ex is singularis seno sum non senatus


PROTAGORAM, virum in studiis doctrinarum egregium, cuius nomen Plato libro suo illi incluto inscripsit, adulescentem aiunt victus quaerendi gratia in mercedem missum vecturasque onerum corpore suo factitavisse,

protagoram vir in studium doctrinaris egregius qui nomen plato liber suus ille inclutus inscribo adulescens aio vinco quaero gratia in merces mitto veho onus corpus suus factito


Is Crassus a Sempronio Asellione et plerisque aliis historiae Romanae scriptoribus traditur habuisse quinque rerum bonarum maxima et praecipua: quod esset ditissimus, quod nobilissimus, quod eloquentissimus, quod iuris consultissimus, quod pontifex maximus.

is crassus ab sempronius asellio et plerusque alius historia romanus scriptor trado habeo quinque res bonus maximus et praecipuus qui sum dives qui nobilis qui eloquens qui ius consulo qui pontifex magnus


Narratur historia de Hostilio Mancino aedili cur. et Manilia meretrice; verbaque decreti tribunorum ad quos a Manilia provocatum est.

narro historia de hostilius mancinus aedilis cur et manilius meretrix verbum decerno tribunus ad qui ab manilius provoco sum


Nam de inmanitate illa secandi partiendique humani corporis, si unus ob pecuniam debitam iudicatus addictusque sit pluribus, non libet meminisse et piget dicere. Quid enim videri potest efferatius, quid ab hominis ingenio diversius quam quod membra inopis debitoris acerbissimo laniatu distrahebantur, sicuti nunc bona venum distrahuntur?

nam de inmanitas ille seco partio humanus corpus si unus ob pecunia debeo iudico addico sum multus non libet memini et pigeo dico quis enim video possum effero quis ab homo ingenium diverto quam qui membrum inops debitor acerbus lanio distraho sicut nunc bonus venum distraho


Negotiis enim se plerumque umbraticis et sellulariis quaestibus intentos habent, in quibus omnis eorum vigor animi corporisque elanguescit et, quod Sallustius ait, effeminatur.

negotium enim sui plerusque umbraticus et sellularius quaestus intendo habeo in qui omnis is vigor animus corpus elanguesco et qui sallustius aio effemino


DAEDALUS, ut fama est, fugiens Minoia regna, Praepetibus pennis ausus se credere caelo.

daedalus ut fama sum fugio minoius regnum praepes penna audeo sui credo caelum


ingenium autem et officium et forma et disciplina et consilium et victoria et facundia sicut ipsae virtutum amplitudines nullis finibus cohibentur, sed quanto maiora auctioraque sunt, multo etiam tanto laudatiora sunt.

ingenium autem et officium et forma et disciplina et consilium et victoria et facundia sicut ipse virtus amplitudo nullus finis cohibeo sed quantus magnus augeo sum multus etiam tantus laudatus sum


Refert etiam plerasque sententias quas in declamandis controversiis lepide arguteque dictas putat.

refero etiam plerusque sententia qui in declamo controversia lepidus arguo dico puto


Animadvertimus in oratione P. Scipionis, quam censor habuit ad populum De Moribus, inter ea quae reprehendebat, quod contra maiorum instituta fierent, id etiam eum culpavisse, quod filius adoptivos patri adoptatori inter praemia patrum prodesset.

animadverto in oratio p scipio quam censor habeo ad populus de mos inter is qui reprehendo qui contra magnus institutum fio is etiam is culpavisse qui filius adoptivus pater adoptator inter praemium pater prosum


Antisthenes Socraticus summum malum dicit; eius namque hoc verbum est: μανείην μᾶλλον ἢ ἡσθείην.

antisthenis socraticus superus malus dico is namque hic verbum sum


His oppositi et contrarii sunt alii tres occidui: caurus, quem solent Graeci appellare ἀργεστήν: is adversus aquilonemaquilonein flat; item alter favonius, qui Graece ζέφυρος vocatur: is adversus eurum flat; tertius Africus, qui Graece λίψ: is adversus volturnum facit.

hic oppono et contrarius sum alius tres occiduus caurus qui soleo graecum appello is adverro aquilonemaquilonein flo item alter favonius qui graecum voco is adverro eurus flo tertius africanus qui graecum is adverro volturnum facio


Hoc Varro in ea libri parte de aedilibus, supra autem in eodem libro quaestores neque vocationem habere neque prensionem dicit.

hic varro in is liber pars de aedilis supra autem in idem liber quaestor neque vocatio habeo neque prensio dico


Haec quidem oratio super tam violento atque crudeli facinore nihil profecto abest a cotidianis sermonibus.

hic quidem oratio super tam violentus atque crudelis facinus nihil profecto absum ab cottidianus sermo


Non pauci igitur existimabant ius vocationis in eum praetori non esse, quoniam magistratus populi Romani procul dubio esset et neque vocari neque, si venire nollet, capi atque prendi, salva ipsius magistratus maiestate, posset.

non paucus igitur existimo ius vocatio in is praetor non sum quoniam magistratus populus romanus procul dubius sum et neque vocaris neque si venio nolo capio atque prehendo salvo ipse magistratus maiestas possum


Quod Iulius Hyginus affirmatissime contendit, legisse se librum P. Vergilii domesticum, ubi scriptum esset et ora Tristia temptantum sensus torquebit amaror, non quod vulgus legeret sensu torquebit amaro.

qui iulius hyginus affirmo contendo lego sui liber p vergilius domesticus ubi scribo sum et os tristis temptantum sensus torqueo amaror non qui vulgus lego sentio torqueo amarus


Sed invenimus in tertio Enni Annalium in hoc versu: Inde sibi memorat unum super esse laborem, id est relicum esse et restare, quod, quia id est, divise pronuntiandum est, ut non una pars orationis esse videatur, sed duae.

sed invenio in tertius ennius annalis in hic verro indus sui memoro unus super sum labor is sum relicum sum et resto qui quia is sum divido pronuntio sum ut non unus pars oratio sum video sed duo


Alii quoque non pauci servi fuerunt qui post philosophi clari extiterunt.

alius quoque non paucus servio sum qui post philosophus clarus exsto


LIBRI sunt epistularum C. Caesaris ad C. Oppium et Balbum Cornelium, qui rebus eius absentis curabant.

liber sum epistularis que caesar ad que oppius et balbus cornelius qui res is absum curo


Extemplo silentio facto cum voce maxima conclamat, si quis secum depugnare vellet, uti prodiret.

extemplo silentium facio cum vox maximus conclamo si quis sui depugnaris volo uti prodeo


καταδεδυκότι δὲ τὸν λοιπὸν βίον βιῶναι μετὰ μειρακίων, ἐν γωνίᾳ τριῶν ἢ τεττάρων ψιθυρίζοντα,


τοὺς Πυθαγορικούς· χρῆσθαι δὲ τοῖς ἄλλοις. Ἀκαλήφη autem est animal marinum, quod urtica appellatur. Sed et piscibus mullis abstinere Pythagoricos, Plutarchus in Symposiacis dicit.

autem sum animal marinus qui urtica appello sed et piscis mullus abstineo pythagoricus plutarchus in symposiaca dico


SEDIGITUS in libro quem scripsit De Poetis, quid de his sentiat qui comoedias fecerunt, et quem ex omnibus praestare ceteris putet, ac deinceps quo quemque in loco et honore ponat, his versibus suis demonstrate: Multós incertos cértare hanc rem vidimus, Palmám poetae cómico cui déferant. Eum méo iudicio errórem dissolvám tibi, Ut, cóntra si quis séntiat, nihil séntiat. Caecílio palmam Státio do mimico. Plautús secundus facile exuperat céteros. Dein Naévius, qui férvet, pretio in tértiost. Si erit, quod quarto détur, dabitur Licinio. Post insequi Licinium facio Atilium. In séxto consequétur hos Teréntius, Turpílius septimúm, Trabea octavum óptinet, Nonó loco esse fácile facio Lúscium. Decimum áddo causa antiquitatis ÉEnniumnnium.

sedigitus in liber qui scribo de poeta quis de hic sentio qui comoedia facio et qui ex omnis praesto ceterus puto atque deinceps quo quisque in locus et honor pono hic versus suus demonstrate multos incertus certaris hic res video palmam poeta comico qui deferant eos meo iudicium errorem dissolvam tu ut contra si quis sentiat nihil sentiat caecilio palma statio do mimicus plautus secundus facilis exuperat ceteros deinde naevius qui fervet pretium in tertiost si sum qui quartum detur do licinius post insequor licinius facio atilius in sexto consequetur hic terentius turpilius septimum trabea octavus optinet nono locus sum facilis facio luscium decimus addo causa antiquitas eenniumnnium


Progredi autem hic, inquit, synlogismus, nisi illo prius posito, non potest.

progredior autem hic inquam synlogismus nisi ille prior pono non possum


Quod cum ita sit, inquit, ut in rebus humanis bene aut male vice alterna sit, haec biduo medio intervallata febris quanto est fortunatior, in qua est μία μητρυιά, δύο μητέρες!

qui cum ita sum inquam ut in res humanus bene aut malus vicus alternus sum hic biduus medium intervallata febris quantus sum fortuno in qui sum


Quod Homerus, inquit, cum in principio carminis Achillem esse filium Pelei diceret, quis esset Peleus non addidit; quam rem procul, inquit, dubio dixisset, nisi ab Hesiodo iam dictum videret. De Cyclope itidem, inquit, vel maxime quod unoculus fuit, rem tam insignem non praeterisset, nisi aeque prioris Hesiodi carminibus invulgatum esset.

qui homerus inquam cum in principium carmen achilles sum filius peleius dico quis sum peleus non addo quam res procul inquam dubius dico nisi ab hesiodus iam dico video de cyclope itidem inquam vel magnus qui unoculus sum res tam insignis non praetereo nisi aequus prior hesiodus carmen invulgatum sum


Sed postea, cum Brundisium adventaremus malaciaque esset venti ac maris, percontatus eum sum quaenam illa ratio esset pavoris sui, quam dicere ei supersedisset a quo fuerat non satis digne compellatus?

sed postea cum brundisium adventaremus malacia sum venio atque mare percontor is sum quisnam ille ratio sum pavor suus quam dico is supersedeo ab quo sum non satis dignus compello


Vive ergo moribus praeteritis, loquere verbis praesentibus atque id, quod a C. Caesare, excellentis ingenii ac prudentiae viro, in primo De Analogia libro scriptum est, habe semper in memoriamemorial atque in pectore, ut tamquam scopulum, sic fugias inauditum atque insolens verbum.

vivo ergo mos praetereo loquor verbum praesens atque is qui ab que caesaris excello ingenium atque prudentia vir in primus de analogia liber scribo sum habeo semper in memoriamemorial atque in pectus ut tamquam scopulis sic fugio inaudio atque insoleo verbum


Quod M. Varro in herois versibus observaverit rem nimis anxiae et curiosae observationis.

qui m varro in heros versus observo res nimis anxius et curiosus observatio


Metus quoque et iniuria atque alia quaedam id genus sic utroqueversum dici possunt; nam metus hostium recte dicitur et cum timent hostes et cum timentur.

metus quoque et iniuria atque alius quidam is genus sic utroqueversum dico possum nam metus hostis rectus dico et cum timeo hostis et cum timeo


Pugnae facta pausa est.


Tum Pacuvium dixisse aiunt sonora quidem esse quae scripsisset et grandia, sed videri tamen ea sibi duriora paulum et acerbiora.

tum pacuvius dico aio sonorus quidem sum qui scribo et grandis sed video tamen is sui durus paulus et acerbus


Sed de his, inquit, et ceteris huiuscemodi iudicialis officii tractatibus et nos posthac, cum erit otium, dicere quid sentiamus conabimur et praecepta Aelii Tuberonis super officio iudicis, quae nuperrime legi, recensebimus.

sed de hic inquam et ceterus huiuscemodi iudicial officium tractas et nos posthac cum sum otium dico quis sentio conor et praecipio aelius tubero super officium judex qui nuperrime lego recenseo


solius tamen Ennii versum unum ponit ex libro, qui Scipio inscribitur.

solus tamen ennius verro unus pono ex liber qui scipio inscribo


post deinde aliquanto tempore Philippus apud Chaeroneam proelio magno Athenienses vicit.

post deinde aliquantus tempus philippus apud chaeronea proelium magnus atheniensis vinco


cum senatusconsultum per discessionem fiebat, nonne universi senatores sententiam pedibus ferebant?

cum senatusconsultum per discessio fio nonne universus senator sententia pes fero


Liberos in multitudinis numero etiam unum filium filiamve veteres dixisse.

liber in multitudo numerus etiam unus filius filiamve vetus dico


De observata custoditaque apud Romanos iurisiurandi sanctimonia; atque inibi de decem captivis, quos Romam Hannibal deiurio ab his accepto legavit.

de observo custodio apud romanus iurisiurandi sanctimonia atque inibi de decem captivus qui roma hannibal dejurium ab hic accipio lego


Plerique autem capi virginem solam debere dici putant. Sed flamines quoque Diales, item pontifices et augures capi dicebantur.

plerusque autem capio virgo solus debeo dico puto sed flamen quoque dial item pontifex et auguro capio dico


Idcirco, inquit, poetarum sapientissimus auditores illos Ulixi, labores suos inlustrissime narrantis, ubi loquendi finis factus, non exsultareexultare ne strepere nec vociferari facit, sed consiluisse universos dicit, quasi attonitosattonitcs et obstupidos, delenimentis aurium ad origines usque vocis permanantibus: Ὣς φάτο· τοὶ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ, Κηληθμῷ δʼ ἔσχοντο κατὰ μέγαρα σκιόεντα.

idcirco inquam poetaris sapio auditor ille ulixes labor suus illustris narro ubi loquor finis facio non exsultareexultaris ne strepere neque vociferaris facio sed consileo universi dico quasi attonitosattonitcs et obstupidus delenimentum auris ad origo usque vox permano


Quem in modum Q. Ennius versus Euripidi aemulatus sit.

qui in modus q ennius verro euripides aemulo sum


Quod si non virtutes dignitatesque verborum, sed rem ipsam scire quaeris, res ferme ad hunc modum est:

qui si non virtus dignitas verbum sed res ipse scio quaero res ferme ad hic modus sum


Caecilius in Synaristosis: Heri vero prospexisse eum se ex tégulis, Haec nuntiasseniintiasse et flámmeum expassúm domi Capillo quoque esse mulier passo dicitur,

caecilius in synaristosae heri verus prospicio is sui ex tegulis hic nuntiasseniintiasse et flammeum expassum domus capillus quoque sum mulier patior dico


quem aquilonem nos appellamus, alio dicit modo: Καὶ βορέης αἰθρηγενέτης μέγα κῦμα κυλίνδων.


TUBERO in Historiis scriptum reliquit, bello primo Poenico Atilium Regulum consulem in Africa, castris apud Bagradam flumen positis, proelium grande atque acre fecisse adversus unum serpentem in illis locis stabulantem invisitatae inmanitatis, eumque magna totius exercitus conflictione balistis atque catapultis diu oppugnatum, eiusque interfecti corium longum pedes centum et viginti Romam missum esse.

tubero in historia scribo relinquo bellum primus punicus atilius regulis consul in africanus castrum apud bagrada flumen pono proelium grandis atque acer facio adverro unus serpens in ille locus stabulo invisitatus inmanitas is magnus totus exercitus conflictio arcuballista atque catapulta diu oppugno is interfacio corium longus pes centum et viginti roma mitto sum


Libitum tamen est in loco hoc miraculorum notare id etiam, quod Plinius Secundus, vir in temporibus aetatis suae ingenii dignitatisque gratia auctoritate magna praeditus, non audisse neque legisse, sed scire sese atque vidisse in libro Naturalis Historiae septimo scripsit.

libet tamen sum in locus hic miraculum noto is etiam qui plinius secundus vir in tempus aetas suus ingenium dignitas gratia auctoritas magnus praeditus non audio neque lego sed scio sui atque video in liber natural historia septimus scribo


tum postea, quod Homerus studia atque oblectamenta in venando Dianae honeste aperteque dicit, Vergilius autem, cum de venatu deae nihil dixisset, pharetram tantum facit eam ferre in humero, tamquam sit onus et sarcina; atque illud impense Probum esse demiratum in Vergilio dicebant, quod Homerica quidem Λητώ gaudium gaudeat genuinum et intimum atque in ipso penetrali cordis et animae vigens, siquidem non aliud est: γέγηθε δέ τε φρένα Λητώ, ipse autem, imitari ea volens, gaudia fecerit pigra et levia et cunctantia et quasi in summo pectore supernantia:

tum postea qui homerus studium atque oblectamentum in venor diana honestus aperio dico vergilius autem cum de venor dea nihil dico pharetra tantus facio is fero in umerus tamquam sum onus et sarcina atque ille impendo probus sum demiror in vergilius dico qui homericus quidem gaudium gaudeo genuinus et intimus atque in ipse penetralis chordus et anima vigeo siquidem non alius sum ipse autem imitor is volo gaudium facio piger et levis et cuncto et quasi in superus pectus supernas


Quoad vivet quoad que morietur cur id ipsum temporis significent, cum ex duobus sint facta contrariis.

quoad vivo quoad que morior cur is ipse tempus significo cum ex duo sum facio contrarius


Tribulus ad consulem venit, ostendit exitium de loci importunitate et hostium circumstantia maturum.

tribulus ad consul venio ostendo exitium de locus importunitas et hostis circumsto maturus


vinetum, si aedes eius introierit, solvi necessum est et vincula per impluvium in tegulas subduci atque inde foras in viam demitti.

vinetum si aedes is introeo solvo necessum sum et vinculum per impluvium in tegula subduco atque inde foras in via demitto


Quod cum ita fieri persuasissent, delati ad populum proditique sunt et, cum de perfidia confessi essent, necati sunt, constititque, eam statuam, proinde ut verae rationes post compertae monebant, in locum editum subducendam atque ita in area Volcani sublimiore loco statuendam; ex quo res bene ac prospere populo Romano cessit.

qui cum ita fio persuadeo defero ad populus prodeo sum et cum de perfidia confiteor sum neco sum consto is statua proinde ut verus ratio post comperio moneo in locus edo subduco atque ita in area volcanus sublimis locus statuo ex quo res bene atque prosperus populus romanus cedo


Sed enim ego homines cum considerabam, alterum fidei, alterum probri plenum spurcissimaeque vitae ac defamatissimae, nequaquam adduci potui ad absolvendum.

sed enim ego homo cum considero alter fides alter probrum plenus spurcus vita atque defamatus nequaquam adduco possum ad absolvo