type: header

title: Helius

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: In animo mihi est, Diocletiane Auguste, tot principum maxime, non solum eos qui principum locum in hac statione quam temperas retentarunt, ut usque ad divum Hadrianum feci, sed illos etiam qui vel Caesarum nomine appellati sunt nec principes aut Augusti fuerunt vel quolibet alio genere aut in famam aut in spem principatus venerunt, cognitioni numinis tui sternere, quorum praecipue de Helio Vero dicendum est, qui primus tantum Caesaris nomen accepit, adoptione Hadriani familiae principum adscitus, et quoniam nimis pauca dicenda sunt, nec debet prologus inormior esse quam fabula, de ipso iam loquar.

lemmas: in animus ego sum diocletianus augustus tot princeps magnus non solus is qui princeps locus in hic statio quam tempero retento ut usque ad divus hadrianus facio sed ille etiam qui vel caesaris nomen appello sum neque princeps aut augustus sum vel quilibet alius genus aut in fama aut in spes principatus venio cognitio numen tuus sterno qui praecipuus de helio verus dico sum qui primus tantus caesar nomen accipio adoptio hadrianus familia princeps ascitus et quoniam nimis paucus dico sum neque debeo prologus inormior sum quam fabula de ipse iam loquor


text: Statuas sane Helio Vero per totum orbem colossas poni iussit, templa etiam in nonnullis urbibus fieri, denique illius merito filium eius Verum, nepotem utpote suum, qui pereunte Helio in familia ipsius Hadriani remanserat, adoptandum Antonino Pio cum Marco, ut iam diximus, dedit, saepe dicens: Habeat res publica quodcumque de Vero, quod quidem contrarium iis quae de adoptionis paenitentia per auctores plurimos intimata sunt, cum Verus posterior nihil dignum praeter clementiam in moribus habuerit, quod imperatoriae familiae lumen adferret. Haec sunt quae de Vero Caesare mandanda litteris fuerunt, de quo idcirco non tacui, quia mihi propositum fuit omnes, qui post Caesarem dictatorem, hoc est divum Iulium, vel Caesares vel Augusti vel principes appellati sunt, quique in adoptationem venerunt, vel imperatorum filii aut parentes Caesarum nomine consecrati sunt, singulis libris exponere, meae satisfaciens conscientiae, etiamsi multis nulla sit necessitas talia requirendi.

lemmas: statua sanus helio verus per totus orbis colossas pono iubeo templum etiam in nonnullus urbs fio denique ille mereo filius is verus nepos utpote suus qui pereo helio in familia ipse hadrianus remaneo adopto antoninus pius cum marcus ut iam dico do saepe dico habeo res publicus quicumque de verus qui quidem contrarius is qui de adoptio paenitentia per auctor multus intimo sum cum verus posterus nihil dignus praeter clementia in mos habeo qui imperatorius familia lumen affero hic sum qui de verus caesaris mando littera sum de quo idcirco non taceo quia ego propono sum omnis qui post caesaris dictator hic sum divus julius vel caesaris vel augustus vel princeps appello sum quisque in adoptatio venio vel imperator filius aut parens caesaris nomen consecro sum singuli liber expono meus satisfaciens conscientia etiamsi multus nullus sum necessitas talis requiro


text: Ceionius Commodus, qui et Helius Verus appel- latus est, quem sibi Hadrianus aevo ingravescente morbis tristioribus pressus peragrato iam orbe terrarum adoptavit, nihil habet in sua vita memorabile, nisi quod primus tantum Caesar est appellatus, non testamento, ut antea solebat, neque eo modo quo Traianus est adoptatus, sed eo prope genere quo nostris temporibus a vestra clementia Maximianus atque Constantius Caesares dicti sunt quasi quidam principum filii veri et designati augustae maiestatis heredes. Et quoniam de Caesarum nomine in huius praecipue vita est aliquid disputandum, qui hoc solum nomen indeptus est, Caesarem vel ab elephanto, qui lingua Maurorum caesai dicitur, in proelio caeso, eum qui primus sic appellatus est doctissimi viri et eruditissimi putant dictum, vel quia mortua matre et ventre caeso sit natus, vel quod cum magnis crinibus sit utero parentis effusus, vel quod oculis caesus et ultra humanum morem viguerit. certe quaecumque illa, felix necessitas fuit, unde tam clarum et duraturum cum aeternitate mundi nomen effloruit. Hic ergo, de quo sermo est, primum Lucius Aurelius Verus est dictus, sed ab Hadriano adscitus in Heliorum familiam, hoc est in Hadriani, transcriptus 1ueri et Obrecht and others; uiri et P; uirtute Peter, following Bernhardy. 2 al' adeptus P corr. et appellatus est Caesar, huic pater Ceionius Commodus fuit, quem alii Verum, alii Lucium Aurelium, multi Annium prodiderunt. maiores omnes nobilissimi, quorum origo pleraque ex Etruria fuit vel ex Faventia. et de huius quidem familia plenius in vita Lucii Aurelii Ceionii Commodi Veri Antonini, filii huiusce, quem sibi adoptare Antoninus iussus est, disseremus. is enim liber debet omnia quae ad stemma generis pertinent continere, qui habet principem de quo plura dicenda sunt.

lemmas: ceionius commodus qui et helius verus appel latus sum qui sui hadrianus aevum ingravesco morbus tristis premo peragro iam orbis terra adopto nihil habeo in suus vito memorabilis nisi qui primus tantus caesar sum appello non testamentum ut antea soleo neque is modo quo trajanus sum adopto sed is prope genus quo noster tempus ab vester clemens maximianus atque consto caesaris dictum sum quasi quidam princeps filius verus et designo augustus maiestas heres et quoniam de caesaris nomen in hic praecipuus vito sum aliquis disputo qui hic solus nomen indipiscor sum caesaris vel ab elephantus qui lingua maurus caedo dico in proelium caedo is qui primus sic appello sum doceo vir et erudio puto dico vel quia morior mater et venter caedo sum nascor vel qui cum magnus crinis sum uterus parens effundo vel qui oculus caedo et ultra humanus mos vigesco certus quicumque ille felix necessitas sum unde tam clarus et duro cum aeternitas mundus nomen effloresco hic ergo de quo sermo sum primus lucius aurelius verus sum dico sed ab hadrianus ascitus in heliorum familia hic sum in hadrianus transcriptus uerus et obrecht and others uir et p uirtus peter following bernhardy al adipiscor p corr et appello sum caesar hic pater ceionius commodus sum qui alius verus alius lucius aurelius multus annius prodo magnus omnis nobilis qui origo plerusque ex etruria sum vel ex faventia et de hic quidem familia plenus in vito lucius aurelius ceionii commodus verus antoninus filius hic qui sui adoptaris antoninus iubeo sum dissero is enim liber debeo omnis qui ad stemma genus pertineo contineo qui habeo princeps de quo multus dico sum


text: Adoptatus autem Helius Verus ab Hadriano eo tempore quo iam, ut superius diximus, parum vigebat et de successore necessario cogitabat, statimque praetor factus et Pannoniis dux ac rector impositus, mox consul creatus et, quia erat deputatus imperio, iterum consul designatus est. datum etiam populo congiarium causa eius adoptionis conlatumque militibus sestertium ter milies, circenses editi, neque quicquam praetermissum quod posset laetitiam publicam frequentare. tantumque apud Hadrianum principem valuit ut praeter adoptionis adfectum, quo ei videbatur adiunctus, solus omnia, quae cuperet, etiam per litteras impetraret. nec provinciae quidem, cui praepositus erat, defuit; nam bene gestis rebus vel potius feliciter etiamsi non summi, medii tamen obtinuit ducis famam. Hic tamen valetudinis adeo miserae fuit ut Hadrianum statim adoptionis paenituerit potueritque eum amovere a familia imperatoria, cum saepe de aliis cogitaret, si forte vixisset. fertur denique ab iis qui Hadriani vitam diligentius in litteras rettulerunt Hadrianum Veri scisse genituram et eum, quem non multum ad rem publicam regendam probarat, ob hoc tantum adoptasse ut suae satisfaceret voluptati et, ut quidam dicunt, iuri iurando, quod intercessisse inter ipsum ac Verum secretis condicionibus ferebatur. fuisse enim Hadrianum peritum matheseos Marius Maximus usque adeo demonstrat ut eum dicat cuncta de se scisse, sic ut omnium dierum usque ad

lemmas: adopto autem helius verus ab hadrianus is tempus quo iam ut superus dico parum vigeo et de successor necessarius cogito statim praetor facio et pannonius dux atque rector impono mox consul creo et quia sum deputo imperium iterum consul designo sum do etiam populus congiarium causa is adoptio confero miles sestertius ter millies circensis edo neque quisquam praetermitto qui possum laetitia publicus frequento tantus apud hadrianus princeps valeo ut praeter adoptio afficio quo is video adjungo solus omnis qui cupio etiam per littera impetro neque provincia quidem qui praepono sum desum nam bene gero res vel potis feliciter etiamsi non superus medius tamen obtineo dux fama hic tamen valetudo adeo miser sum ut hadrianus statim adoptio paeniteo possum is amoveo ab familia imperatorius cum saepe de alius cogito si fors vivo fero denique ab is qui hadrianus vita diligo in littera refero hadrianus verus scio gigno et is qui non multus ad res publicus rego probo ob hic tantus adopto ut suus satisfaceret voluptas et ut quidam dico jus iuro qui intercedo inter ipse atque verus secerno condicio fero sum enim hadrianus peritus matheseos marius magnus usque adeo demonstro ut is dico cunctus de sui scio sic ut omnis dies usque ad


text: horam mortis futuros actus ante perscripserit. satis praeterea constat eum de Vero saepe dixisse: Ostendent terris hunc tantum fata neque ultra esse sinent. quos versus cum aliquando in hortulo spatians cantitaret atque adesset unus ex litteratis, quorum Hadrianus speciosa societate gaudebat, velletque addere nimium vobis Romana propago visa potens, superi, propria haec si dona fuissent, Hadrianus dixisse fertur hos versus vita non capit Veri, illud addens: Manibus date lilia plenis; purpureos spargam flores animamque nepotis his saltem accumulem donis et fungar inani munere, cum quidem etiam illud dicitur cum risione dixisse: Ego mihi divum adoptavi non filium . hunc tamen cum consolaretur unus de litteratis qui aderat ac diceret: Quid 3? si non recte constellatio eius collecta est quem credimus esse victurum? Hadrianus dixisse fertur: Facile ista dicis tu, qui patrimonii tui non rei publicae quaeris heredem . unde apparet eum habuisse in animo alium deligere atque hunc ultimo vitae suae tempore a re publica summovere. sed eius consiliis iuvit eventus, nam cum de provincia Helius redisset atque orationem pulcherrimam, quae hodieque legitur, sive per se seu per scriniorum aut dicendi magistros parasset, qua kalendis Ianuariis Hadriano patri gratias ageret, accepta potione, qua se aestimaret iuvari, kalendis ipsis Ianuariis periit. iussusque ab Hadriano, quia vota interveniebant, non lugeri.

lemmas: hora mors sum ago ante perscribo satis praeterea consto is de verus saepe dico ostendo terra hic tantus fatum neque ultra sum sino qui verro cum aliquando in hortulus spatior cantito atque adsum unus ex litteratus qui hadrianus speciosus societas gaudeo volo addo nimium tu romanus propago video possum superi proprius hic si donum sum hadrianus dico fero hic verro vito non capio verus ille addo manes do lilium plenus purpureus spargo floreo anima nepos hic saltem accumulis donum et fungor inanis munus cum quidem etiam ille dico cum risio dico ego ego divus adopto non filius hic tamen cum consolo unus de litteratus qui adsum atque dico quis si non rectus constellatio is colligo sum qui credo sum vinco hadrianus dico fero facilis iste dico tu qui patrimonium tuus non res publicus quaero heres unde appareo is habeo in animus alius deligo atque hic ultimo vita suus tempus ab res publicus summoveo sed is consilium juvo evenio nam cum de provincia helius redeo atque oratio pulcher qui hodie lego sive per sui seu per scrinium aut dico magister paro qui kalendae januarius hadrianus pater gratia ago accipio potio qui sui aestimo iuvaris kalendae ipse januarius pereo jubeo ab hadrianus quia veto interveniebant non lugeo


text: Fuit hic vitae laetissimae, eruditus in litteris, Hadriano, ut malevoli loquuntur, acceptior forma quam moribus, in aula diu non fuit, in vita privata etsi minus probabilis, minus tamen reprehendendus ac memor familiae suae, comptus, decorus, pulchritudinis regiae, oris venerandi, eloquentiae celsioris, versu facilis, in re publica etiam non inutilis, huius voluptates ab iis qui vitam eius scripserunt multae feruntur, et quidem non infames sed aliquatenus diffluentes. nam tetrapharmacum, seu potius pentapharmacum, quo postea semper Hadrianus est usus, ipse dicitur repperisse, hoc est sumen phasianum pavonem pernam crustulatam et aprunam. de quo genere cibi aliter refert Marius Maximus, non pentapharmacum sed tetrapharmacum appellans, ut et nos ipsi in eius vita persecuti sumus, fertur etiam aliud genus voluptatis, quod Verus invenerat. nam lectum eminentibus quattuor anacliteriis fecerat minuto reticulo undique inclusum eumque foliis rosae, quibus demptum esset album, replebat iacensque cum concubinis velamine de liliis facto se tegebat unctus odoribus Persicis. iam illa frequentantur a nonnullis quod et accubitationes ac mensas de rosis ac liliis fecerit et quidem purgatis, quae etsi non decora, non tamen ad perniciem publicam prompta sunt. atque idem Apicii Caelii relata, idem Ovidii libros Amorum in lecto semper habuisse, idem Martialem, epigrammaticum poetam, Vergilium suum dixisse, iam illa leviora quod cursoribus suis exemplo Cupidinum alas frequenter adposuit eosque ventorum nominibus saepe vocitavit, Boream alium, alium Notum et item Aquilonem aut Circium ceterisque nominibus appellans et indefesse atque inhumaniter faciens cursitare. idem uxori conquerenti de extraneis voluptatibus dixisse fertur: Patere me per alias exercere cupiditates meas; uxor enim dignitatis nomen est, non volup- tatis . Eius est filius Antoninus Verus, qui adoptatus est a Marco, vel certe cum Marco, et cum eodem aequale gessit imperium, nam ipsi sunt qui primi duo Augusti appellati sunt, et quorum fastis consularibus sic nomina praescribuntur ut dicantur non duo Antonini sed duo Augusti. tantumque huius rei et novitas et dignitas valuit ut fasti consulares nonnulli ab his sumerent ordinem consulum.

lemmas: sum hic vita laetus erudio in littera hadrianus ut malevolus loquor accipio forma quam mos in aula diu non sum in vito privo etsi paruus probabilis paruus tamen reprehendo atque memor familia suus como decorus pulchritudo regia ora veneror eloquentia celsus verro facilis in res publicus etiam non inutilis hic voluptas ab is qui vita is scribo multus fero et quidem non infamo sed aliquatenus diffluo nam tetrapharmacum seu potis pentapharmacum quo postea semper hadrianus sum utor ipse dico reperio hic sum sumo phasianum pavonem perna crustulatam et aprugnus de quo genus cibus aliter refero marius magnus non pentapharmacum sed tetrapharmacum appello ut et nos ipse in is vito persequor sum fero etiam alius genus voluptas qui verus invenio nam lectus emineo quattuor anacliteriis facio minuo reticulus undique includo is folium rodo qui demptum sum albus repleo jaceo cum concubina velamen de lilium facio sui tego ungo odor persicus iam ille frequento ab nonnullus qui et accubitatio atque mensa de rodo atque lilium facio et quidem purgo qui etsi non decus non tamen ad pernicies publicus promptus sum atque idem apicius caelius refero idem ovidius liber amor in lectus semper habeo idem martial epigrammaticus poeta vergilius suus dico iam ille levis qui cursor suus exemplum cupido ala frequens appono is ventor nomen saepe vocito boreas alius alius notus et item aquilo aut circius ceter nomen appello et indefessus atque inhumaniter facio cursitaris idem uxor conqueror de extraneus voluptas dico fero pateo ego per alius exerceo cupiditas meus uxor enim dignitas nomen sum non volup libertas is sum filius antoninus verus qui adopto sum ab marcus vel certus cum marcus et cum idem aequal gero imperium nam ipse sum qui primus duo augustus appello sum et qui faveo consularis sic nomen praescribo ut dico non duo antoninus sed duo augustus tantus hic res et novitas et dignitas valeo ut faveo consularis nonnullus ab hic sumo ordo consul


text: Pro eius adoptione infinitam pecuniam populo et militibus Hadrianus dedit, sed cum eum videret homo paulo argutior miserrimae valetudinis, ita ut scutum solidius iactare non posset, dixisse fertur: Ter milies perdidimus, quod exercitui populoque dependimus; si quidem satis in caducum parietem incubuimus et qui non ipsam rem publicam, sed nos ipsos sustentare vix possit . et haec quidem Hadrianus cum praefecto suo locutus est. quae cum prodidisset praefectus, ac per hoc Helius Caesar in dies magis magisque sollicitudine, utpote desperati hominis, adgravaretur, praefecto suo Hadrianus, qui rem prodiderat, successorem dedit, volens videri quod verba tristia temperasset. sed nihil profuit; nam, ut diximus, Lucius Ceionius Commodus Verus Helius Caesar (nam his omnibus nominibus appellatus est) periit sepultusque est imperatorio funere, neque quicquam de regia ni mortis habuit dignitatem, doluit ergo illius mortem ut bonus pater, non ut bonus princeps, nam cum amici solliciti quaererent, qui adoptari posset, Hadrianus dixisse fertur iis: Etiam vivente adhuc Vero decreveram . ex quo ostendit aut iudicium suum aut scientiam futurorum. post hunc denique Hadrianus diu anceps quid faceret, Antoninum adoptavit Pium cognomine appellatum, cui condicionem addidit, ut ipse sibi Marcum et Verum Antoninus adoptaret filiamque suam Vero, non Marco daret, nec diutius vixit gravatus languore ac diverso genere morborum, saepe dicens sanum principem mori debere non debilem.

lemmas: pro is adoptio infinitus pecunia populus et miles hadrianus do sed cum is video homo paulus arguo miser valetudo ita ut scutum solidus iactaris non possum dico fero ter millies perdo qui exercitus populo dependo si quidem satis in caducus paries incubo et qui non ipse res publicus sed nos ipse sustentaris vix possum et hic quidem hadrianus cum praeficio suus loquor sum qui cum prodo praefectus atque per hic helius caesar in dies magis magus sollicitudo utpote despero homo adgravo praeficio suus hadrianus qui res prodo successor do volo video qui verbum tristis tempero sed nihil prosum nam ut dico lucius ceionius commodus verus helius caesar nam hic omnis nomen appello sum pereo sepelio sum imperatorius funus neque quisquam de regius ni mors habeo dignitas doleo ergo ille mors ut bonus pater non ut bonus princeps nam cum amicus sollicitus quaero qui adopto possum hadrianus dico fero is etiam vivo adhuc verus decerno ex quo ostendo aut iudicium suus aut scientia sum post hic denique hadrianus diu anceps quis facio antoninus adopto pius cognomen appello qui condicio addo ut ipse sui marcus et verus antoninus adopto filia suus verus non marcus do neque diu vivo gravo languor atque diverto genus morbus saepe dico sanus princeps morior debeo non debilis