type: header

title: Commodus Antoninus

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: Fuit autem validus ad haec, alias debilis et infirmus, vitio etiam inter inguina prominenti, ita ut eius tumorem per sericas vestes populus Romanus agnosceret. versus in eo multi scripti sunt, de quibus etiam in opere suo Marius Maximus gloriatur, virium ad conficiendas feras tantarum fuit, ut elephantum conto transfigeret et orygis cornu basto transmiserit et singulis ictibus multa milia ferarum ingentium conficeret. impudentiae tantae fuit, ut cum muliebri veste in amphitheatro vel theatro sedens publice saepissime biberit. Victi sunt sub eo tamen, cum ille sic viveret, per legatos Mauri, victi Daci, Pannoniae quoque compositae, in Britannia, in Germania et in Dacia imperium eius recusantibus provincialibus, quae omnia ista per duces sedata sunt. ipse Commodus in subscribendo tardus et neglegens, ita ut libellis una forma multis subscriberet, in epistulis autem plurimis ' Vale ' tantum scriberet, agebanturque omnia per alios, qui etiam condemnationes in sinum vertisse

lemmas: sum autem validus ad hic alius debilis et infirmus vitio etiam inter inguina promineo ita ut is tumor per sericas vestis populus romanus agnosco verro in is multus scribo sum de qui etiam in opus suus marius magnus glorior vis ad confacio ferus tantaris sum ut elephantus contus transfigeret et orygis cornu basto transmitto et singuli ictus multus mille ferus ingens confacio impudentia tantus sum ut cum muliebris vestis in amphitheatrum vel theatrum sedeo publicus saepis bibo vinco sum sub is tamen cum ille sic vivo per legatus maurus vinco dacus pannonia quoque compono in britannia in germania et in dacia imperium is recuso provincial qui omnis iste per dux sedo sum ipse commodus in subscribo tardus et neglego ita ut libellus unus forma multus subscribo in epistula autem multus val tantus scribo agebanturque omnis per alius qui etiam condemnatio in sinum verto


text: leis Maximo et Orfito consulibus, adsumptus est in omnia collegia sacerdotalia sacerdos XIII kal. Invictas Pisone Iuliano consulibus, profectus in Germaniam XIIII kal. Aelias, ut postea nominavit, iisdem consulibus togam virilem accepit, cum patre appellatus imperator V kal. Exsuperatorias Pollione et Apro iterum consulibus, triumphavit X kal. Ian. iisdem consulibus, iterum profectus III nonas Commodias Orfito et Rufo consulibus, datus in perpetuum ab exercitu et senatu in domo Palatina Commodiana conservandus XI kal. Romanas Praesente iterum consule. tertio meditans de profectione a senatu et populo suo retentus est. vota pro eo facta sunt nonis Piis Fusciano iterum consule, inter haec refertur in litteras pugnasse illum sub patre trecenties sexagies quinquies. item postea tantum palmarum gladiatoriarum confecisse vel victis retiariis vel occisis, ut mille contingeret. ferarum autem diversarum manu sua occidit, ita ut elephantos occideret, multa milia. et haec fecit spectante saepe populo Romano.

lemmas: leus maximus et orfito consul adsumo sum in omnis collegium sacerdotalis sacerdos xiii kal invictus piso julianus consul proficiscor in germania xiiii kal aelia ut postea nomino idem consul toga virilis accipio cum pater appello imperator v kal exsuperatorius pollio et aper iterum consul triumpho decem kal ian idem consul iterum proficiscor iii nona commodius orfito et rufus consul do in perpetuus ab exercitus et senatus in domus palatinus commodianus conservo xi kal romanus praesens iterum consul tertius meditor de profectio ab senatus et populus suus retendo sum veto pro is facio sum nonus pius fusciano iterum consul inter hic refero in littera pugno ille sub pater trecenties sexagies quinquies item postea tantus palmaris gladiatoriaris confacio vel vinco retiarius vel occido ut mille contingo ferus autem diversaris manus suus occido ita ut elephantus occaedes multus mille et hic facio specto saepe populus romanus


text: cubicularios suos libenter occidit, cum omnia ex nutu eorum semper fecisset. Eclectus cubicularius cum videret eum tam facile cubicularios occidere, praevenit eum et factioni mortis eius interfuit. Spectator gladiatoria sumpsit arma, panno purpureo nudos umeros advelans. habuit praeterea morem, ut omnia quae turpiter, quae impure, quae crudeliter, quae gladiatorie, quae lenonie faceret, actis urbis indi iuberet, ut Marii Maximi scripta testantur. Commodianum etiam populum Romanum dixit, quo saepissime praesente gladiator pugnavit, sane cum illi saepe pugnanti ut deo populus favisset, inrisum se credens populum Romanum a militibus classiariis, qui vela ducebant, in amphitheatro interimi praeceperat, urbem incendi iusserat, utpote coloniam suam. quod factum esset, nisi Laetus praefectus praetorii Commodum deterruisset. appellatus est sane inter cetera triumphalia nomina etiam sescenties vicies Palus Primus Secutorum.

lemmas: cubicularius suus libet occido cum omnis ex nutus is semper facio eclectus cubicularius cum video is tam facilis cubicularius occaedes praevenio is et factio mors is intersum spectator gladiatorius sumo arma pannus purpureus nudus umerus advelo habeo praeterea mos ut omnis qui turpis qui impurus qui crudeliter qui gladiatorie qui lenonie facio ago urbs indo iubeo ut marius magnus scribo testo commodianus etiam populus romanus dico quo saepis praesens gladiator pugno sanus cum ille saepe pugno ut deus populus faveo irrideo sui credo populus romanus ab miles classiarii qui velo duco in amphitheatrum interimo praecipio urbs incendo iubeo utpote colonia suus qui facio sum nisi laetus praefectus praetorius commodus deterreo appello sum sanus inter ceterus triumphalis nomen etiam sescenties viciens palus primus secutor


text: Post haec Commodus numquam facile in publicum processit neque quicquam sibi nuntiari passus est nisi quod Perennis ante tractasset. Perennis autem Commodi persciens invenit quem ad modum ipse potens esset, nam persuasit Commodo, ut ipse deliciis vacaret, idem vero Perennis curis incumberet. quod Commodus laetanter accepit, hac igitur lege vivens ipse cum trecentis concubinis, quas ex matronarum meretricumque dilectu ad formae speciem concivit, trecentisque aliis puberibus exoletis, quos aeque ex plebe ac nobilitate vi pretiisque forma disceptatrice collegerat, in Palatio per convivia et balneas bac- chabatur. inter haec habitu victimam victimas immolavit, in harena rudibus, inter cubicularios gladiatores pugnavit lucentibus aliquando mucronibus. tunc tamen Perennis cuncta sibimet vindicavit, quos voluit interemit, spoliavit plurimos, omnia iura subvertit, praedam omnem in sinum contulit, ipse autem Commodus Lucillam sororem, cum Capreas misisset, occidit, sororibus dein suis ceteris, ut dicitur, constupratis, consobrina patris complexibus suis iniuncta uni etiam ex concubinis matris nomen imposuit. uxorem, quam deprehensam in adulterio exegit, exactam relegavit et postea occidit, ipsas concubinas suas sub oculis suis stuprari iubebat, nec inruentium in se iuvenum carebat infamia, omni parte corporis atque ore in sexum utrumque pollutus. Occisus est eo tempore etiam Claudius quasi a latronibus, cuius filius cum pugione quondam ad Commodum ingressus est, multique alii senatores sine iudicio interempti, feminae quoque divites, et nonnulli per provincias a Perenni ob divitias insimulati spoliati sunt vel etiam interempti. iis autem quibus deerat ficti criminis adpositio obiciebatur, quod scribere noluissent Commodum heredem.

lemmas: post hic commodus numquam facilis in publicus procedo neque quisquam sui nuntiaris patior sum nisi qui perennis ante tracto perennis autem commodus persciens invenio qui ad modus ipse possum sum nam persuadeo commodus ut ipse deliciae vaco idem verus perennis cura incumbo qui commodus laetanter accipio hic igitur lex vivo ipse cum trecenti concubina qui ex matronaris meretrix delectus ad forma species concieo trecenti alius pubes exoletus qui aequus ex plebs atque nobilitas vis pretiisque forma disceptatrix colligo in palatium per convivium et balneae bac chabatur inter hic habitus victima victima immolo in harena rudis inter cubicularius gladiator pugno luceo aliquando mucro tunc tamen perennis cunctus sui vindico qui volo interimo spolio multus omnis ius subverto praeda omnis in sinum confero ipse autem commodus lucillam soror cum capreae mitto occido soror deinde suus ceterus ut dico constupro consobrinus pater complexus suus injungo unus etiam ex concubina mater nomen impono uxor quam deprehendo in adulterium exigo exigo relego et postea occido ipse concubina suus sub oculus suus stupraris jubeo neque inruo in sui juvenis careo infamia omnis pars corpus atque os in sexus uterque polluo occido sum is tempus etiam claudus quasi ab latro qui filius cum pugio quondam ad commodus ingredior sum multus alius senator sine iudicium interimo femina quoque dives et nonnullus per provincia ab perenni ob divitiae insimulo spolio sum vel etiam interimo is autem qui desum fingo crimen appositio obicio qui scribo nolo commodus heres


text: dicitur saepe pretiosissimis cibis humana stercora miscuisse nec abstinuisse gustum aliis, ut putabat, inrisis. duos gibbos retortos in lance argentea sibi sinapi perfusos exhibuit eosdemque statim promovit ac ditavit. praefectum praetorii suum Iulianum togatum praesente officio suo in piscinam detrusit. quem saltare etiam nudum ante concubinas suas iussit quatientem cymbala deformato vultu, genera leguminum coctorum ad convivium propter luxuriae continuationem raro vocavit, lavabat per diem septies atque octies et in ipsis balneis edebat. adibat deorum templa pollutus stupris et humano sanguine. imitatus est et medicum, ut sanguinem hominibus emitteret scalpris feralibus. Menses quoque in honorem eius pro Augusto Commodum, pro Septembri Herculem, pro Octobri Invictum, pro Novembri Exsuperatorium, pro Decembri Amazonium ex signo ipsius adulatores vocabant. Amazonius autem vocatus est ex amore concubinae suae Marciae, quam pictam in Amazone diligebat, propter quam et ipse Amazonico habitu in arenam Romanam procedere voluit. Gladiatorium etiam certamen subiit et nomina gladiatorum recepit eo gaudio quasi acciperet triumphalia. ludum semper ingressus est et, quotiens ingrederetur, publicis monumentis indi iussit, pugnasse autem dicitur septingenties tricies quinquies. Nominatus inter Caesares quartum iduum Octobrium, quas Herculeas postea nominavit, Pudente et Pollione consulibus, appellatus Germanicus idibus Hercu-

lemmas: dico saepe pretiosus cibus humanus stercoro misceo neque abstineo gustus alius ut puto irrideo duo gibbus retorqueo in lanx argenteus sui sinapis perfundo exhibeo idem statim promoveo atque dito praeficio praetorius suus julianus togatus praesens officium suus in piscina detrudo qui salto etiam nudus ante concubina suus iubeo quatio cymbalum deformo vultus genus legumen coctor ad convivium propter luxuria continuatio rarus voco lavo per dies septies atque octies et in ipse balnea edo adeo deus templum polluo stuprum et humanus sanguis imitor sum et medicus ut sanguis homo emitto scalprum feral mensis quoque in honor is pro augustus commodus pro september herculis pro october invictus pro november exsuperatorius pro december amazonius ex signum ipse adulator voco amazonius autem voco sum ex amor concubina suus marcius quam pingo in amazon diligo propter quam et ipse amazonicus habitus in harena romanus procedo volo gladiatorius etiam certamen subeo et nomen gladiator recipio is gaudium quasi accipio triumphalis ludus semper ingredior sum et quotiens ingredior publicus monumentum indo iubeo pugno autem dico septingenties tricies quinquies nomino inter caesaris quartus iduum octobrium qui herculeus postea nomino pudeo et pollio consul appello germanicus idus hercu


text: Patris ministeria seniora summovit, amicos senes abiecit, filium Salvii Iuliani, qui exercitibus praeerat, ob impudicitiam frustra temptavit atque exinde Iuliano tetendit insidias, honestissimos quosque aut per contumeliam aut per honorem indignissimum abiecit, appellatus est a mimis quasi obstupratus eosdemque ita ut non apparerent subito deportavit. bellum etiam quod pater paene confecerat legibus hostium addictus remisit ac Romam reversus est. Romam ut rediit, subactore suo Saotero post se in curro locato ita triumphavit ut eum saepius cervice reflexa publice oscularetur. etiam in orchestra hoc idem fecit, et cum potaret in lucem helluareturque viribus Romani imperii, vespera etiam per tabernas ac lupanaria volitavit. misit homines ad provincias regendas vel criminum socios vel a criminosis commendatos. in senatus odium ita venit ut et ipse crudeliter in tanti ordinis perniciem saeviret fieretque e contempto crudelis.

lemmas: patrae ministerium seni summoveo amicus senex abicio filius salvii julianus qui exercitus praesum ob impudicitia frustra tento atque exinde julianus tendo insidiae honestus quisque aut per contumelia aut per honor indignus abicio appello sum ab mimus quasi obstupratus idem ita ut non appareo subeo deporto bellum etiam qui pater paene confacio lex hostis addico remitto atque roma revorto sum roma ut redeo subactor suus saotero post sui in curro loco ita triumpho ut is saepis cervix reflecto publicus osculo etiam in orchestra hic idem facio et cum poto in lux helluor vis romanus imperium vesperus etiam per taberna atque lupanaris volito mitto homo ad provincia rego vel crimen socius vel ab criminosus commendo in senatus odium ita venio ut et ipse crudeliter in tantus ordo pernicies saevio fio e contemno crudelis


text: Simulavit se et in Africam iturum, ut sumptum itinerarium exigeret, et exegit eumque in convivia et aleam convertit. Motilenum, praefectum praetorii, per ficus veneno interemit. accepit statuas in Herculis habitu, eique immolatum est ut deo. multos praeterea paraverat interimere. quod per parvulum quendam proditum est, qui tabulam e cubiculo eiecit, in qua occidendorum erant nomina scripta. Sacra Isidis coluit, ut et caput raderet et Anubim portaret. Bellonae servientes vere exsecare bracchium praecepit studio crudelitatis. Isiacos vere pineis usque ad perniciem pectus tundere cogebat, cum Anubim portaret, capita Isiacorum graviter obtundebat ore simulacri. clava non solum leones in veste muliebri et pelle leonina sed etiam homines multos adflixit, debiles pedibus et eos, qui ambulare non possent, in gigantum modum formavit, ita ut a genibus de pannis et linteis quasi dracones tegerentur, eosdemque sagittis confecit. sacra Mithriaca homicidio vero polluit, cum illic aliquid ad speciem timoris vel dici vel fingi soleat.

lemmas: simulo sui et in africa eo ut sumo itinerarius exigo et exigo is in convivium et alea converto motilenum praeficio praetorius per ficus veneno interimo accipio statua in hercules habitus is immolo sum ut deus multus praeterea paro interimo qui per parvulis quidam prodeo sum qui tabula e cubiculum eicio in qui occaedes sum nomen scribo sacer isidis colo ut et caput rado et anubim porto bellona servio verus exsecaris bracchium praecipio studium crudelitas isiacus verus pineum usque ad pernicies pectus tundo cogo cum anubim porto caput isiacus gravis obtundo os simulacrum clavo non solus leo in vestis muliebris et pello leoninus sed etiam homo multus affligo debilis pes et is qui ambulo non possum in gigantes modus formo ita ut ab genu de pannus et linteum quasi draco tego idem sagitta confacio sacer mithriacus homicidium verus polluo cum illic aliquis ad species timor vel dico vel fingo soleo


text: Vita Commodi Quadratum et Lucillam compulit ad eius interfectionem consilia inire, non sine prae- fecti praetorio Tarrutenii Paterni consilio, datum autem est negotium peragendae necis Claudio Pompeiano propinquo, qui ingressus ad Commodum destricto gladio, cum faciendi potestatem habuisset, in haec verba prorumpens ' Hunc tibi pugionem senatus mittit' detexit facinus fatuus nec implevit, multis cum eo participantibus causam, post haec interfecti sunt Pompeianus primo et Quadratus, dein Norbana atque Norbanus et Paralius; et mater eius et Lucilla in exsilium exacta. Tum praefecti praetorio cum vidissent Commodum in tantum odium incidisse obtentu Saoteri, cuius potentiam populus Romanus ferre non poterat, urbane Saoterum eductum a Palatio sacrorum causa et redeuntem in hortos suos per frumentarios occiderunt. id vero gravius quam de se ipso Commodo fuit, Paternum autem et huius caedis auctorem et, quantum videbatur, paratae necis Commodi conscium et interventorem, ne coniuratio latius puniretur, instigante Tigidio per lati clavi honorem a praefecturae administratione summovit. post paucos dies insimulavit eum coniurationis, cum diceret ob hoc promissam Iuliani filio filiam Paterni, ut in Iulianum transferetur imperium, quare et Paternum et Iulianum et Vitruvium Secundum, Paterni familiarissimum, qui epistulas imperatorias curarat, interfecit. domus praeterea Quintiliorum omnis exstincta, quod Sextus Condiani filius specie mortis ad defectionem diceretur evasisse, interfecta et Vitrasia Faustina et Velius Rufus et Egnatius Capito consularis, in exsilium autem acti sunt Aemilius Iuncus et Atilius Severus consules, et in multos alios varie saevitum est.

lemmas: vito commodus quadratus et lucillam compello ad is interfectio consilium ineo non sine prae fecti praetorius tarrutenii paternus consilium do autem sum negotium perago nex claudius pompejanus propinquo qui ingredior ad commodus destringo gladius cum facio potestas habeo in hic verbum prorumpo hic tu pugio senatus mitto detego facinus fatuus neque impleo multus cum is participo causa post hic interfacio sum pompejanus primus et quadratus deinde norbanus atque norbanus et paralius et mater is et lucilla in exsilium exigo tum praefectus praetorius cum video commodus in tantus odium incido obtendo saoteri qui potentia populus romanus fero non possum urbanus saoterum educo ab palatium sacer causa et redeo in hortus suus per frumentarius occido is verus gravis quam de sui ipse commodus sum paternus autem et hic caedes auctor et quantus video paro nex commodus conscius et interventor ne coniuratio fero punior instigo tigidio per latus clavus honor ab praeficio administratio summoveo post paucus dies insimulo is coniuratio cum dico ob hic promitto julianus filius filia paternus ut in julianus transfero imperium quare et paternus et julianus et vitruvius secundus paternus familiaris qui epistula imperatorius curo interfacio domus praeterea quintilius omnis exstinguo qui sextus condiani filius species mors ad defectio dico evado interfacio et vitrasia faustina et velius rufus et egnatius capito consularis in exsilium autem ago sum aemilius juncus et atilius severus consul et in multus alius varius saevio sum


text: Prodigia eius imperio et publice et privatim haec facta sunt: crinita stella apparuit. vestigia deorum in foro visa sunt exeuntia. et ante bellum desertorum caelum arsit. et repentina caligo ac tenebra in Circo kalendis Ianuariis oborta; et ante lucem fuerant etiam incendiariae aves ac dirae, de Palatio ipse ad Caelium montem in Vectilianas aedes migravit, negans se in Palatio posse dormire. Ianus geminus sua sponte apertus est, et Anubis simulacrum marmoreum moveri visum est. Herculis signum aeneum sudavit in Minucia per plures dies. bubo etiam supra cubiculum eius deprehensa est tam Romae quam Lanuvii. ipse autem prodigium non leve sibi fecit; nam cum in gladiatoris occisi vulnus manum misisset, ad caput sibi detersit, et contra consuetudinem paenulatos iussit spectatores non togatos ad munus convenire, quod funeribus solebat, ipse in pullis vestimentis praesidens. galea eius bis per portam Libitinensem elata est. Congiarium dedit populo singulis denarios septingenos vicenos quinos, circa alios omnes parcissimus fuit, quod luxuriae sumptibus aerarium minuerat. circenses multos addidit ex libidine potius quam religione et ut dominos factionum ditaret.

lemmas: prodigium is imperium et publicus et privatim hic facio sum crinio stella appareo vestigium deus in forum video sum exeo et ante bellum desertor caelum ardeo et repentinus caligo atque tenebra in circus kalendae januarius oborior et ante lux sum etiam incendiarius aveo atque dirus de palatium ipse ad caelius mons in vectilianas aedes migro nego sui in palatium possum dormio janus geminus suus sponte aperio sum et anubo simulacrum marmoreus moveo video sum hercules signum aeneus sudo in minucius per multus dies bubo etiam supra cubiculum is deprehendo sum tam roma quam lanuvium ipse autem prodigium non levis sui facio nam cum in gladiator occido vulnus manus mitto ad caput sui detergeo et contra consuetudo paenulatus iubeo spectator non togatus ad munus convenio qui funus soleo ipse in pullus vestimentum praesideo galea is bis per porta libitinensem effero sum congiarium do populus singuli denarius septingeni viceni quini circa alius omnis parcus sum qui luxuria sumptus aerarius minuo circensis multus addo ex libido potis quam religio et ut dominus factio dito


text: His incitati, licet nimis sero, Quintus Aemilius Laetus praefectus et Marcia concubina eius inierunt coniurationem ad occidendum eum. primumque ei venenum dederunt; quod cum minus operaretur, per athletam, cum quo exerceri solebat, eum strangularunt. Fuit forma quidem corporis iusta, vultu insubido, ut ebriosi solent, et sermone incondito, capillo semper fucato et auri ramentis inluminato, adurens comam et barbam timore tonsoris. Corpus eius ut unco traheretur atque in Tiberim mitteretur, senatus et populus postulavit, sed postea iussu Pertinacis in monumentum Hadriani translatum est. Opera eius praeter lavacrum, quod Cleander nomine ipsius fecerat, nulla exstant, sed nomen eius alienis operibus incisum senatus erasit. nec patris autem sui opera perfecit, classem Africanam instituit, quae subsidio esset, si forte Alexandrina frumenta cessassent. ridicule etiam Carthaginem Alexandriam Commodianam togatam appellavit, cum classem quoque Africanam Commodianam Herculeam appellasset. ornamenta sane quaedam Colosso addidit, quae postea cuncta sublata sunt. Colossi autem caput dempsit, quod Neronis esset, ac suum imposuit et titulum more solito subscripsit, ita ut illum Gladiatorium et Effeminatum non praetermitteret. hunc tamen Severus, imperator gravis et vir nominis sui, odio, quantum videtur, senatus inter deos rettulit, flamine addito, quem ipse vivus sibi paraverat, Herculaneo Commodiano. Sorores tres superstites reliquit, ut natalis eius celebraretur. Severus instituit.

lemmas: hic incitas licet nimis serus quintus aemilius laetus praefectus et marcius concubina is ineo coniuratio ad occaedes is primus is venenum do qui cum paruus opero per athleta cum quo exerceo soleo is strangulo sum forma quidem corpus iustus vultus insubidus ut ebriosus soleo et sermo inconditus capillus semper fuco et aurum ramenta inlumino aduro como et barba timor tonsor corpus is ut uncus traho atque in tiberis mitto senatus et populus postulo sed postea iussus pertinax in monumentum hadrianus transfero sum opus is praeter lavacrum qui cleander nomen ipse facio nullus exsto sed nomen is alienus opus incido senatus erado neque pater autem suus opus perficio classis africanus instituo qui subsidium sum si fors alexandrinus frumentum cesso ridiculus etiam carthago alexandrea commodianus togata appello cum classis quoque africanus commodianus herculeus appello ornamentum sanus quidam colossus addo qui postea cunctus tollo sum colossus autem caput demo qui nero sum atque suus impono et titulis mos soleo subscribo ita ut ille gladiatorius et effemino non praetermitto hic tamen severus imperator gravis et vir nomen suus odium quantus video senatus inter deus refero flamen addo qui ipse vivus sui paro herculaneus commodianus soror tres superstito relinquo ut natal is celebro severus instituo


text: Adclamationes senatus post mortem Commodi graves fuerunt, ut autem sciretur quod iudicium senatus de Commodo fuerit, ipsas adclamationes de Mario Maximo indidi et sententiam senatus consulti: Hosti patriae honores detrahantur. parricidae honores detrahantur. parricida trahatur. hostis patriae, parricida, gladiator in spoliario lanietur. hostis deorum, carnifex senatus, hostis deorum, parricida senatus; hostis deorum, hostis senatus, gladiatorem in spoliario. qui senatum occidit, in spoliario ponatur; qui senatum occidit, unco trahatur; qui innocentes occidit, unco trahatur. hostis, parricida, vere vere. qui sanguini suo non pepercit, unco trahatur. qui te occisurus fuit, unco trahatur. nobiscum timuisti, nobiscum periclitatus es. ut salvi simus, Iuppiter optime maxime, serva nobis Pertinacem. fidei praetorianorum feliciter, praetoriis cohortibus feliciter, exercitibus Romanis feliciter, pietati senatus feliciter. Parricida trahatur. rogamus, Auguste, parricida trahatur. hoc rogamus, parricida trahatur. exaudi Caesar: delatores ad leonem, exaudi Caesar: Speratum ad leonem, victoriae populi Romani feliciter, fidei militum feliciter, fidei praetorianorum feliciter, cohortibus praetoriis feliciter. Hostis statuas undique, parricidae statuas undique, gladiatoris statuas undique, gladiatoris et parricidae statuae detrahantur. necator civium trahatur. parricida civium trahatur. gladiatoris statuae detrahantur. te salvo salvi et securi sumus, vere vere, modo vere, modo digne, modo vere, modo libere. Nunc securi sumus; delatoribus metum, ut securi simus, delatoribus metum, ut salvi simus, delatores de senatu, delatoribus fustem. te salvo delatores ad leonem, te imperante delatoribus fustem.

lemmas: adclamatio senatus post mors commodus gravis sum ut autem scio qui iudicium senatus de commodus sum ipse adclamatio de marius maximus indo et sententia senatus consulo hostius patria honor detraho parricida honor detraho parricida traho hostis patria parricida gladiator in spoliarium lanio hostis deus carnifex senatus hostis deus parricida senatus hostis deus hostis senatus gladiator in spoliarium qui senatus occido in spoliarium pono qui senatus occido uncus traho qui innocens occido uncus traho hostis parricida verus verus qui sanguis suus non parco uncus traho qui tu occaedes sum uncus traho nos timeo nos periclitor sum ut salvus sum iuppiter optume magnus servo nos pertinax fides praetorianus feliciter praetorius cohors feliciter exercitus romanus feliciter pietas senatus feliciter parricida traho rogo augustus parricida traho hic rogo parricida traho exaudio caesar delator ad leo exaudio caesar spero ad leo victoria populus romanus feliciter fides miles feliciter fides praetorianus feliciter cohors praetorius feliciter hostus statua undique parricida statua undique gladiator statua undique gladiator et parricida statua detraho necator civis traho parricida civis traho gladiator statua detraho tu salvo salvus et securus sum verus verus modo verus modo dignus modo verus modo libo nunc securus sum delator metus ut securus sum delator metus ut salvus sum delator de senatus delator fustis tu salvo delator ad leo tu impero delator fustis


text: De Commodi Antonini parentibus in vita Marci Antonini satis est disputatum. ipse autem natus est apud Lanuvium eum fratre Antonino gemino pridie kal. Sept. patre patruoque consulibus, ubi et avus maternus dicitur natus. Faustina cum esset Commodo cum fratre praegnans, visa est in somnis serpentes parere, sed ex his unum ferociorem. cum autem peperisset Commodum atque Antoninum, Antoninus quadrimus elatus est, quem parem astrorum cursu Commodo mathematici promittebant. mortuo igitur fratre Commodum Marcus et suis praeceptis et magnorum atque optimorum virorum erudire conatus est. habuit litteratorem Graecum Onesicratem, Latinum Capellam Antistium; orator ei Ateius Sanctus fuit. Sed tot disciplinarum magistri nihil ei profuerunt. tantum valet aut ingenii vis aut eorum qui in aula institutores habentur, nam a prima statim pueritia turpis, improbus, crudelis, libidinosus, ore quoque pol- lutus et constupratus fuit. iam in his artifex, quae stationis imperatoriae non erant, ut calices fingeret, saltaret, cantaret, sibilaret, scurram denique et gladiatorem perfectum ostenderet, auspicium crudelitatis apud Centumcellas dedit anno aetatis duodecimo. nam eum tepidius forte lautus esset, balneatorem in fornacem conici iussit; quando a paedagogo, cui hoc iussum fuerat, vervecina pellis in fornace consumpta est, ut fidem poenae de foetore nidoris impleret. Appellatus est autem Caesar puer cum fratre suo Vero. quarto decimo aetatis anno in collegium

lemmas: de commodus antoninus parens in vito marcius antoninus satis sum disputas ipse autem nascor sum apud lanuvium is frater antoninus geminus pridie kal sept pater patruus consul ubi et avus maternus dico nascor faustina cum sum commodus cum frater praegno video sum in somnus serpo pareo sed ex hic unus ferox cum autem pario commodus atque antoninus antoninus quadrimus effero sum qui par astrum cursus commodus mathematicus promitto mortuus igitur frater commodus marcus et suus praecipio et magnus atque bonus vir erudio conor sum habeo litterator graecus onesicratem latinus capella antistius orator is atteius sancio sum sed tot disciplinaris magister nihil is prosum tantus valeo aut ingenium volo aut is qui in aula institutor habeo nam ab primus statim pueritia turpis improbus crudelis libidinosus os quoque pol lutus et constupratus sum iam in hic artifex qui statio imperatorius non sum ut calix fingo saltaret canto sibilo scurra denique et gladiator perficio ostendo auspicium crudelitas apud centumcellae do annus aetas duodecimus nam is tepidus fors lavo sum balneator in fornacem conicio iubeo quando ab paedagogus qui hic jubeo sum vervecina pello in fornace consumo sum ut fides poena de foetor nidor impleo appello sum autem caesar puer cum frater suus verus quartum decimus aetas annus in collegium


text: Sed et Cleandro dignus tandem vitae finis impositus, nam cum insidiis illius Arrius Antoninus fictis criminibus in Attali gratiam, quem in pro- consulatu Asiae damnaverat, esset occisus, nec eam tum invidiam populo saeviente Commodus ferre potuisset, plebi ad poenam donatus est, cum etiam Apolaustus aliique liberti aulici pariter interempti sunt. Cleander inter cetera etiam concubinas eius constupravit, de quibus filios suscepit, qui post eius interitum cum matribus interempti sunt. In cuius locum Iulianus et Regillus subrogati sunt, quos et ipsos postea poenis adfecit, his occisis interemit Servilium et Dulium Silanos cum suis, mox Antium Lupum et Petronios Mamertinum et Suram filiumque Mamertini Antoninum ex sorore sua genitum. et post eos sex simul ex consulibus Allium Fuscum, Caelium Felicem, Lucceium Torquatum, Larcium Eurupianum, Valerium Bassianum, Pactumeium Magnum cum suis, atque in Asia Sulpicium Crassum pro consule et Iulium Proculum cum suis Claudiumque Lucanum consularem et consobrinam patris sui Faustinam Anniam in Achaia et alios infinitos. destinaverat et alios quattuordecim occidere, cum sumptus eius vires Romani imperii sustinere non possent.

lemmas: sed et cleander dignus tandem vita finis impono nam cum insidiae ille arius antoninus fingo crimen in attal gratia qui in pro consulatus asia damno sum occido neque is tum invidia populus saevio commodus fero possum plebs ad poena dono sum cum etiam apolaustus alius libertus aulicus pariter interimo sum cleander inter ceterus etiam concubina is constupro de qui filius suscipio qui post is interitus cum mater interimo sum in qui locus julianus et regillus subrogo sum qui et ipse postea poenio afficio hic occido interimo servilius et dulium silanus cum suus mox antius lupus et petronius mamertinus et syrus filius mamertinus antoninus ex soror suus gigno et post is sex simul ex consul allium fuscus caelius felix lucceius torquatus larcius eurupianum valerius bassianum pactumeium magnus cum suus atque in asia sulpicius crassus pro consul et julius proculis cum suus claudius lucanus consularis et consobrinus pater suus faustina annia in achaia et alius infinitus destino et alius quattuordecim occaedes cum sumptus is vireo romanus imperium sustineo non possum


text: Etiam puer et gulosus et impudicus fuit. adulescens omne genus hominum infamavit quod erat secum, et ab omnibus est infamatus. inridentes se feris obiciebat. eum etiam, qui Tranquilli librum vitam Caligulae continentem legerat, feris obici iussit, quia eundem diem natalis habuerat, quem et Caligula. si quis sane se mori velle praedixisset, hunc invitum praecipitari iubebat. In iocis quoque perniciosus. nam eum, quem vidisset albescentes inter nigros capillos quasi ver- miculos habere, sturno adposito, qui se vermes sectari crederet, capite suppuratum reddebat obtunsione oris. pinguem hominem medio ventre dissicuit, ut eius intestina subito funderentur. monopodios et luscinios eos, quibus aut singulos tulisset oculos aut singulos pedes fregisset, appellabat. multos praeterea passim exstinxit alios, quia barbarico habitu occurrerant, alios, quia nobiles et speciosi erant, habuit in deliciis homines appellatos nominibus verendorum utriusque sexus, quos libentius suis osculis applicabat. habuit et hominem pene prominente ultra modum animalium, quem Onon appellabat, sibi carissimum, quem et ditavit et sacerdotio Herculis rustici praeposuit.

lemmas: etiam puer et gulosus et impudicus sum adulescens omnis genus homo infamo qui sum sui et ab omnis sum infamo irrideo sui fera obicio is etiam qui tranquillus liber vita caligula contineo lego fera obicio iubeo quia idem dies natal habeo qui et caligula si quis sanus sui morior volo praedico hic invitus praecipitaris jubeo in jocus quoque perniciosus nam is qui video albesco inter niger capillus quasi ver miculos habeo sturnus appono qui sui vermis sectaris credo caput suppuro reddo obtunsio ora pinguis homo medium venter dissicuit ut is intestinum subeo fundo monopodius et luscinius is qui aut singuli fero oculus aut singuli pes frango appello multus praeterea passim exstinguo alius quia barbaricus habitus occurro alius quia nobilis et speciosus sum habeo in deliciae homo appello nomen vereor uterque sexus qui libet suus osculis applico habeo et homo penis promineo ultra modus animal qui onon appello sui carus qui et dito et sacerdotium hercules rusticus praepono


text: Inter haec Commodus senatu semet inridente, 1 cum adulterum matris consulem designasset, appellatus est Pius; cum occidisset Perennem, appellatus est Felix, inter plurimas caedes multorum civium quasi quidam novus Sulla, idem Commodus, ille Pius, ille Felix, finxisse etiam quandam contra se coniurationem dicitur, ut multos occideret, nec alia ulla fuit defectio praeter Alexandri, qui postea se et suos interemit, et sororis Lucillae. appellatus est Commodus etiam Britannicus ab adulatoribus, cum Britanni etiam imperatorem contra eum deligere voluerint, appellatus est etiam Romanus Hercules, quod feras Lanuvii in amphitheatro occidisset, erat enim haec illi consuetudo, ut domi bestias interficeret. fuit praeterea ea dementia, ut urbem Romanam coloniam Commodianam vocari voluerit, qui furor dicitur ei inter delenimenta Marciae iniectus, voluit etiam in Circo quadrigas agitare, dalmaticatus in publico processit atque ita signum quadrigis emittendis dedit, et eo quidem tempore quo ad senatum rettulit de Commodiana facienda Roma, non solum senatus hoc libenter accepit per inrisionem, quantum intellegitur, sed etiam se ipsum Commodianum vocavit, Commodum Herculem et deum appellans.

lemmas: inter hic commodus senatus sui irrideo cum adulter mater consul designo appello sum pius cum occido perenno appello sum felix inter multus caedes multus civis quasi quidam novus sulla idem commodus ille pius ille felix fingo etiam quidam contra sui coniuratio dico ut multus occaedes neque alius ullus sum defectio praeter alexander qui postea sui et suus interimo et soror lucillae appello sum commodus etiam britannicus ab adulator cum britannus etiam imperator contra is deligo volo appello sum etiam romanus herculis qui ferus lanuvium in amphitheatrum occido sum enim hic ille consuetudo ut domus bestia interfacio sum praeterea is dementia ut urbs romanus colonia commodianus vocaris volo qui furor dico is inter delenimentum marcius injectus volo etiam in circus quadrigae agito dalmaticatus in publicus procedo atque ita signum quadrigae emitto do et is quidem tempus quo ad senatus refero de commodianus facio roma non solus senatus hic libet accipio per inrisio quantus intellego sed etiam sui ipse commodianus voco commodus herculis et deus appello


text: sacerdotum 3 adscitus est. cooptatus est inter trossulos principes iuventutis, cum togam sumpsit, adhuc in praetexta puerili congiarium dedit atque ipse in Basilica Traiani praesedit, indutus autem toga est Nonarum Iuliarum die, quo in terris Romulus non apparuit, et eo tempore quo Cassius a Marco descivit. profectus est commendatus militibus cum patre in Syriam et Aegyptum et cum eo Romam rediit. post haec venia legis annariae impetrata consul est factus, et cum patre imperator est appellatus V kal. Dec. die Pollione et Apro consulibus et triumphavit cum patre, nam et hoc patres decreverant. profectus est cum patre et ad Germanicum bellum. Adhibitos custodes vitae suae honestiores ferre non potuit, pessimos quosque detinuit et summotos usque ad aegritudinem desideravit, quibus per patris mollitiem restitutis popinas et ganeas in Palatinis semper aedibus fecit neque umquam pepercit vel pudori vel sumptui. in domo aleam exercuit, mulierculas formae scitioris ut prostibula mancipia per speciem lupanarium et ludibrium pudicitiae contraxit, imitatus est propolas circumforanos. equos currules sibi comparavit. aurigae habitu currus rexit, gladiatoribus convixit, atque se gessit ut lenonum minister, ut probris natum magis quam ei loco eum crederes, ad quem fortuna provexit.

lemmas: sacerdos ascitus sum coopto sum inter trossulos princeps iuventus cum toga sumo adhuc in praetexo puerilis congiarium do atque ipse in basilica trajanus praesedeo induo autem toga sum nonaris iuliaris dies quo in terra romulus non appareo et is tempus quo casseius ab marcus descio proficiscor sum commendo miles cum pater in syria et aegyptus et cum is roma redeo post hic venia lex annarius impetro consul sum facio et cum pater imperator sum appello v kal dec dies pollio et aper consul et triumpho cum pater nam et hic pater decerno proficiscor sum cum pater et ad germanicus bellum adhibeo custos vita suus honestus fero non possum malus quisque detineo et summoveo usque ad aegritudo desidero qui per pater mollities restitus popina et ganea in palatinus semper aedes facio neque umquam parco vel pudor vel sumptus in domus alea exerceo muliercula forma scio ut prostibulum mancipium per species lupanaris et ludibrium pudicitia contraho imitor sum propola circumforanos equus currulis sui comparo auriga habitus currus rego gladiator convixit atque sui gero ut leno minister ut probrum natus magis quam is locus is credo ad qui fortuna proveho


text: Eo tempore in Sarmatia res bene gestas per alios duces in filium suum Perennis referebat, hic tamen Perennis, qui tantum potuit, subito, quod bello Britannico militibus equestris loci viros praefecerat amotis senatoribus, prodita re per legatos exercitus hostis appellatus lacerandusque militibus est deditus, in cuius potentiae locum Cleandrum ex cubiculariis subrogavit. Multa sane post interfectum Perennem eiusque filium quasi a se non gesta rescidit, velut in integrum restituens, et hanc quidem paenitentiam scelerum ultra triginta dies tenere non potuit, graviora per Cleandrum faciens quam fecerat per supradictum Perennem. et in potentia quidem Cleander Perenni successerat, in praefectura vero Niger, qui sex tantum horis praefectus praetorio fuisse perhibetur. mutabantur enim praefecti praetorio per horas ac dies, Commodo peiora omnia, quam fecerat ante, faciente. fuit Marcius Quartus praefectus praetorio diebus quinque, horum successores ad arbitrium Cleandri aut retenti sunt aut occisi, ad cuius nutum etiam libertini in senatum atque in patricios lecti sunt, tuncque primum viginti quinque consules in unum annum, venditaeque omnes provinciae. omnia Cleander pecunia venditabat; revocatos de exsilio dignitatibus ornabat, res iudicatas rescindebat. qui tantum per stultitiam Commodi potuit, ut Burrum, sororis Commodi virum, reprehendentem nuntiantemque Commodo quae fiebant in suspicionem regni adfectati traheret et occideret, multis aliis, qui Burrum defendebant, pariter interemptis. praefectus etiam Aebutianus inter hos est interemptus; in cuius locum ipse Cleander cum aliis duobus, quos ipse delegerat, praefectus est factus, tuncque primum tres praefecti praetorio fuere, inter quos libertinus, qui a pugione appellatus est.

lemmas: eos tempus in sarmatia res bene gero per alius dux in filius suus perennis refero hic tamen perennis qui tantus possum subeo qui bellum britannicus miles equester locus vir praeficio amoueo senator prodeo res per legatus exercitus hostis appello lacero miles sum dedo in qui potentia locus cleander ex cubicularius subrogo multus sanus post interficio perenno is filius quasi ab sui non gero rescidit velut in integer restituo et hic quidem paenitentia scelus ultra triginta dies teneo non possum gravis per cleander facio quam facio per supradictum perenno et in potentia quidem cleander perenni succedo in praeficio verus niger qui sex tantus hora praefectus praetorius sum perhibeo muto enim praefectus praetorius per hora atque dies commodus malus omnis quam facio ante facio sum marcius quartus praefectus praetorius dies quinque hic successor ad arbitrium cleander aut retendo sum aut occido ad qui nutus etiam libertinus in senatus atque in patricius lego sum tunc primus viginti quinque consul in unus annus vendo omnis provincia omnis cleander pecunia vendito revoco de exsilium dignitas orno res judico rescindo qui tantus per stultitia commodus possum ut burrus soror commodus vir reprehendo nuntiantemque commodus qui fio in suspicio regnum adfectas traho et occaedes multus alius qui burrus defendo pariter interimo praefectus etiam aebutianus inter hic sum interimo in qui locus ipse cleander cum alius duo qui ipse deligo praefectus sum facio tunc primus tres praefectus praetorius sum inter qui libertinus qui ab pugio appello sum


text: Parricidae gladiatoris memoria aboleatur, parricidae gladiatoris statuae detrahantur. impuri gladiatoris memoria aboleatur. gladiatorem in spoliario. exaudi Caesar: carnifex unco trahatur. carnifex senatus more maiorum unco trahatur. saevior Domitiano, impurior Nerone, sic fecit, sic patiatur, memoriae innocentium serventur. honores innocentium restituas, rogamus. parricidae cadaver unco trahatur. gladiatoris cadaver unco trahatur. gladiatoris cadaver in spoliario ponatur. perroga, perroga: omnes censemus unco trahendum. qui omnes occidit, unco trahatur. qui omnem aetatem occidit, unco trahatur. qui utrumque sexum occidit, unco trahatur. qui sanguini suo non pepercit, unco trahatur. qui templa spoliavit, unco trahatur. qui testamenta delevit, unco trahatur. qui vivos spoliavit, unco trahatur. servis serviimus. qui pretia vitae exegit, unco trahatur. qui pretia vitae exegit et fidem non servavit, unco trahatur. qui senatum vendidit, unco trahatur. qui filiis abstulit hereditatem, unco trahatur. Indices de senatu, delatores de senatu, servorum subornatores de senatu, et tu nobiscum timuisti; omnia scis et bonos et malos nosti, omnia scis, omnia emenda; pro te timuimus. o nos felices, te vere imperante! de parricida refer, refer, perroga. praesentiam tuam rogamus, innocentes sepulti non sunt. parricidae cadaver trahatur, parricida sepultos eruit; parricidae cadaver trahatur.

lemmas: parricida gladiator memoria aboleo parricida gladiator statua detraho impurus gladiator memoria aboleo gladiator in spoliarium exaudio caesar carnifex uncus traho carnifex senatus mos magnus uncus traho saevus domitianus impurus nero sic facio sic patior memoria innocens servo honor innocens restituo rogo parricida cadaver uncus traho gladiator cadaver uncus traho gladiator cadaver in spoliarium pono perrogo perrogo omnis censeo uncus traho qui omnis occido uncus traho qui omnis aetas occido uncus traho qui uterque sexus occido uncus traho qui sanguis suus non parco uncus traho qui templum spolio uncus traho qui testamentum deleo uncus traho qui vivus spolio uncus traho servio servio qui pretium vita exigo uncus traho qui pretium vita exigo et fides non servo uncus traho qui senatus vendo uncus traho qui filius aufero hereditas uncus traho indico de senatus delator de senatus servus subornator de senatus et tu nos timeo omnis scio et bonus et malus nosco omnis scio omnis emo pro tu timeo o nos felix tu verus impero de parricida refero refero perrogo praesentia tuus rogo innocens sepelio non sum parricida cadaver traho parricida sepelio eruo parricida cadaver traho


text: dicuntur, per hanc autem neglegentiam, cum et annonam vastarent ii qui tunc rem publicam gerebant, etiam inopia ingens Romae exorta est, cum fruges non deessent, et eos quidem qui omnia vastabant postea Commodus occidit atque proscripsit. ipse vero saeculum aureum Commodianum nomine adsimulans vilitatem proposuit, ex qua maiorem penuriam fecit. Multi sub eo et alienam poenam et salutem suam pecunia redemerunt. vendidit etiam suppliciorum diversitates et sepulturas et inminutiones malorum et alios pro aliis occidit, vendidit etiam provincias et administrationes, cum ii per quos venderet partem acciperent, partem vero Commodus. vendidit nonnullis et inimicorum suorum caedes, vendiderunt sub eo etiam eventus litium liberti. praefectos Paternum et Perennem non diu tulit, ita tamen ut etiam de iis praefectis quos ipse fecerat triennium nullus impleret, quorum plurimos interfecit vel veneno vel gladio, et praefectos urbi eadem facilitate mutavit.

lemmas: dico per hic autem neglegentia cum et annona vasto is qui tunc res publicus gero etiam inopia ingens roma exorior sum cum frugis non desum et is quidem qui omnis vasto postea commodus occido atque proscribo ipse verus saeculis aureus commodianus nomen adsimulo vilitas propono ex qui magnus penuria facio multus sub is et alienus poena et salus suus pecunia reemo vendo etiam supplicium diversitas et sepelio et inminutio malus et alius pro alius occido vendo etiam provincia et administratio cum is per qui vendo pars accipio pars verus commodus vendo nonnullus et inimicus suus caedes vendo sub is etiam evenio lis libertus praeficio paternus et perenno non diu fero ita tamen ut etiam de is praefectus qui ipse facio triennium nullus impleo qui multus interfacio vel veneno vel gladius et praeficio urbs idem facilitas muto


text: Et cum iussu Pertinacis Livius Laurensis, procurator patrimonii, Fabio Ciloni consuli designato dedisset, per noctem Commodi cadaver sepultum est. senatus adclamavit: Quo auctore sepelierunt? parricida sepultus eruatur, trahatur. Cincius Severus dixit: Iniuste sepultus est. qua pontifex dico, hoc collegium pontificum dicit, quoniam laeta percensui, nunc convertar ad necessaria: censeo quas is, qui nonnisi ad perniciem civium et ad dedecus suum vixit, ob honorem suum decerni coegit, abolendas statuas, quae undique sunt abolendae, nomenque ex omnibus privatis publicisque monumentis eradendum mensesque iis nominibus nuncupandos quibus nuncupabantur, cum primum illud malum in re publica incubuit.

lemmas: et cum iussus pertinax livius laurensis procurator patrimonium fabius cilo consul designo do per nox commodus cadaver sepelio sum senatus adclamo quo auctor sepelierunt parricida sepelio eruo traho cincius severus dico injustus sepelio sum qui pontifex dico hic collegium pontifex dico quoniam laetus percenseo nunc converto ad necessarius censeo qui is qui nonnisi ad pernicies civis et ad dedecus suus vivo ob honor suus decerno cogo abolendas statua qui undique sum aboleo nomen ex omnis privo publicum monumentum erado mensis is nomen nuncupo qui nuncupo cum primus ille malus in res publicus incumbo