type: header

title: Didius Julianus

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: Tunc Iulianus Flavium Genialem et Tullium Crispinum suffragio praetorianorum praefectos praetorii fecit stipatusque est caterva imperatoria per Maurentium, qui et ante Sulpiciano coniunxerat. sane cum vicena quina milia militibus promisisset, tricena dedit. dein habita contione militari vespera in senatum venit totumque se senatui permisit factoque senatus consulto imperator est appellatus, et tribuniciam potestatem ius proconsulare in patricias familias relatus emeruit. uxor etiam Manlia Scantilla et filia eius Didia Clara Augustae sunt appellatae. inde se ad Palatium recepit, uxore ac filia illuc vocatis trepidis invitisque transeuntibus, quasi iam imminens exitium praesagirent. praefectum urbi Cornelium Repentinum, generum suum, fecit in locum Sulpiciani. Erat interea in odio populi Didius Iulianus ob hoc, quod creditum fuerat emendationem temporum Commodi Pertinacis auctoritate reparandam, habebaturque ita, quasi Iuliani consilio esset interemptus. et iam hi primum qui Iulianum odisse coeperant disseminarunt prima statim die Pertinacis cena despecta luxuriosum parasse convivium ostreis et altilibus et piscibus adornatum. quod falsum fuisse constat. nam Iulianus tantae parsimoniae fuisse perhibetur, ut per triduum porcellum, per triduum leporem divideret, si quis ei forte misisset, saepe autem nulla exsistente religione holeribus leguminibusque contentus sine carne cenaverit. deinde neque cenavit priusquam sepultus esset Pertinax, et tristissimus cibum ob eius necem sumpsit et primam noctem vigiliis continuavit, de tanta necessitate sollicitus.

lemmas: tunc julianus flavius genial et tullius crispinus suffragium praetorianus praeficio praetorius facio stipo sum caterva imperatorius per maurentium qui et ante sulpicianus conjungo sanus cum viceni quini mille miles promitto triceni do deinde habeo contio militaris vesperus in senatus venio totus sui senatus permitto facio senatus consultum imperator sum appello et tribunicius potestas ius proconsularis in patricius familia refero emereo uxor etiam manlius scantilla et filia is didius clarus augusta sum appello inde sui ad palatium recipio uxor atque filia illic voco trepidus invitisque transeo quasi iam immineo exitium praesagio praeficio urbs cornelius repentinus gener suus facio in locus sulpicianus sum interea in odium populus didius julianus ob hic qui credo sum emendatio tempus commodus pertinax auctoritas reparandam habeo ita quasi julianus consilium sum interimo et iam hic primus qui julianus odi coepio dissemino primus statim dies pertinax cena despicio luxuriosus paro convivium ostrea et altilis et piscis adorno qui falsus sum consto nam julianus tantus parsimonia sum perhibeo ut per triduum porcellus per triduum lepor divido si quis is fors mitto saepe autem nullus exsisto religio holeribus legumen contineo sine carnis ceno deinde neque ceno priusquam sepelio sum pertinax et tristis cibus ob is nex sumo et primus nox vigilia continuo de tantus necessitas sollicitus


text: Et Crispinus quidem, cum occurrisset praecursoribus Severi, Iulio Laeto auctore a Severo interemptus est. deiecta sunt etiam consulta senatus. Iulianus convocato senatu quaesitisque sententiis, quid facto opus esset, certi nihil comperit a senatu, sed postea sponte sua gladiatores Capuae iussit armari per Lollianum Titianum, et Claudium Pompeianum e Tarracinensi ad participatum evocavit, quod et gener imperatoris fuisset et diu militibus praefuisset. sed hoc ille recusavit, senem se et debilem luminibus respondens. transierant et ex Umbria milites ad Severum, et praemiserat quidem litteras Severus, quibus iubebat interfectores Pertinacis servari. Brevi autem desertus est ab omnibus Iulianus et remansit in Palatio cum uno de praefectis suis Geniali et genero Repentino, actum est denique ut Iuliano senatus auctoritate abrogaretur imperium, et abrogatum est, appellatusque statim Severus imperator, cum fingeretur quod veneno se absumpsisset Iulianus. missi tamen a senatu, quorum cura per militem gregarium in Palatio idem Iulianus occisus est fidem Caesaris implorans, hoc est Severi. filiam suam potitus imperio dato patrimonio emancipaverat. quod ei cum Augustae nomine statim sublatum est. corpus eius a Severo uxori Manliae Scantillae ac filiae ad sepulturam est redditum et in proavi monumenta translatum miliario quinto Via Labicana.

lemmas: et crispinus quidem cum occurro praecursor severus julius laeto auctor ab severus interimo sum deicio sum etiam consulo senatus julianus convoco senatus quaero sententia quis facio opus sum certus nihil comperio ab senatus sed postea sponte suus gladiator capua iubeo armaris per lollianus titianus et claudius pompejanus e tarracinensis ad participo evoco qui et gener imperator sum et diu miles praesum sed hic ille recuso senex sui et debilis lumen respondeo transeo et ex umbria miles ad severus et praemitto quidem littera severus qui jubeo interfector pertinax servaris brevis autem desero sum ab omnis julianus et remaneo in palatium cum unus de praefectus suus genial et gener repentinus ago sum denique ut julianus senatus auctoritas abrogo imperium et abrogo sum appello statim severus imperator cum fingo qui veneno sui absumo julianus mitto tamen ab senatus qui cura per miles gregarius in palatium idem julianus occido sum fides caesar imploro hic sum severus filia suus potior imperium do patrimonium emancipo qui is cum augusta nomen statim tollo sum corpus is ab severus uxor manlius scantillae atque filia ad sepultura sum reddo et in proavus monumentum transfero miliarius quintus via labicana


text: inferiorem rexit, post hoc curam alimentorum in Italiam meruit, tunc factus est reus per quendam Severum Clarissimum militem coniurationis cum Salvio contra Commodum, sed a Commodo, quia multos iam senatores occiderat et quidem nobiles ac potentes in causis maiestatis, ne tristius gravaretur, Didius liberatus est accusatore damnato, absolutus iterum ad regendam provinciam missus est. Bithyniam deinde rexit, sed non ea fama qua ceteras. Fuit consul cum Pertinace et in proconsulatu Africae eidem successit et semper ab eo collega est et successor appellatus, maxime eo die cum filiam suam Iulianus despondens adfini suo ad Pertinacem venisset idque intimasset, dixit: que debita reverentia, quia collega et successor meus est. statim enim mors Pertinacis secuta est. quo inter- fecto eum Sulpicianus imperator in castris appellari vellet, et Iulianus cum genero ad senatum venisset, quem indictum acceperat, cumque clausas valvas invenisset atque illic duos tribunos repperisset, Publium Florianum et Vectium Aprum, coeperunt cohortari tribuni, ut locum arriperet. quibus cum diceret iam alium imperatorem appellatum, retinentes eum ad praetoria castra duxerunt, sed posteaquam in castra ventum est, cum Sulpiciano praefecto urbi, socero Pertinacis, contionante sibique imperium vindicante Iulianum e muro ingentia pollicentem nullus admitteret, primum Iulianus monuit praetorianos, ne eum facerent imperatorem, qui Pertinacem vindicaret; deinde scripsit in tabulis se Commodi memoriam restituturum. atque ita est admissus et imperator appellatus, rogantibus praetorianis ne Sulpiciano aliquid noceret, quod imperator esse voluisset.

lemmas: inferus rego post hic cura alimentor in italia mereo tunc facio sum reus per quidam severus clarus miles coniuratio cum salvius contra commodus sed ab commodus quia multus iam senator occido et quidem nobilis atque potens in causa maiestas ne tristis gravo didius libero sum accusator damno absolvo iterum ad rego provincia mitto sum bithynia deinde rego sed non is fama qui ceterus sum consul cum pertinax et in proconsulatus africa idem succedo et semper ab is collega sum et successor appello magnus is dies cum filia suus julianus despondeo affinis suus ad pertinax venio is intimo dico que debeo reverendus quia collega et successor meus sum statim enim mors pertinax sequor sum quo inter fecto is sulpicianus imperator in castrum appello volo et julianus cum gener ad senatus venio qui indico accipio cum claudo valva invenio atque illic duo tribunus reperio publius florianus et vectis aper coepio cohortor tribunus ut locus arripio qui cum dico iam alius imperator appello retineo is ad praetorius castrum duco sed posteaquam in castrum venio sum cum sulpicianus praeficio urbs socer pertinax contionor sui imperium vindico julianus e murus ingens polliceo nullus admitto primus julianus moneo praetoriani ne is facio imperator qui pertinax vindico deinde scribo in tabula sui commodus memoria restituo atque ita sum admitto et imperator appello rogo praetorianus ne sulpicianus aliquis noceo qui imperator sum volo


text: Ubi vero primum inluxit, senatum et equestrem ordinem in Palatium venientem admisit atque unumquemque, ut erat aetas, vel fratrem vel filium vel parentem adfatus blandissime est. sed populus in Rostris atque ante curiam ingentibus eum conviciis lacessebat, sperans deponi ab eo posse imperium quod milites dederant, lapidationem quoque fecere, descendens cum militibus et senatu in curiam diras imprecati sunt, rem divinam facienti ne litaret optarunt. lapides etiam in eum iecerunt, cum Iulianus manu eos semper placare cuperet, ingressus autem curiam, placide et prudenter verba fecit, egit gratias, quod esset adscitus, quod et ipse et uxor et filia eius Augustorum nomen acceperunt. patris patriae quoque nomen recepit, argenteam statuam respuit. e senatu in Capitolium pergenti populus obstitit, sed ferro et vulneribus et pollicitationibus aureorum, quos digitis ostendebat ipse Iulianus ut fidem faceret, summotus atque depulsus est. inde ad circense spectaculum itum est. sed occupatis indifferenter omnium subselliis populus geminavit convicia in Iulianum; Pescennium Nigrum, qui iam imperare dicebatur, ad urbis praesidium vocavit. haec omnia Iulianus placide tulit totoque imperii sui tempore mitissimus fuit. populus autem in milites vehementissime invehebatur, qui ob pecuniam Pertinacem occidissent. multa igitur quae Commodus statuerat, Pertinax tulerat, ad conciliandum favorem populi restituit, de ipso Pertinace neque male neque bene quicquam egit, quod gravissimum plurimis visum est. constitit autem propter metum militum de honore Pertinacis tacitum esse.

lemmas: ubius verus primus inluceo senatus et equester ordo in palatium venio admitto atque unumquemque ut sum aetas vel frater vel filius vel parens affor blandus sum sed populus in rostrum atque ante curia ingens is convicium lacesso spero depono ab is possum imperium qui miles do lapidatio quoque facio descendo cum miles et senatus in curia dirae imprecati sum res divina facio ne lito opto lapis etiam in is jacio cum julianus manus is semper placo cupio ingredior autem curia placidus et prudens verbum facio ago gratia qui sum ascitus qui et ipse et uxor et filia is augustor nomen accipio pater patria quoque nomen recipio argenteus statua respuo e senatus in capitolium pergo populus obsto sed ferrum et vulnus et pollicitatio aureus qui digitus ostendo ipse julianus ut fides facio summoveo atque depello sum inde ad circensis spectaculum eo sum sed occupo indifferens omnis subsellium populus gemino convicior in julianus pescennius niger qui iam impero dico ad urbs praesidium voco hic omnis julianus placidus fero totus imperium suus tempus mitis sum populus autem in miles vehemens inveho qui ob pecunia pertinax occido multus igitur qui commodus statuo pertinax fero ad concilio favor populus restituo de ipse pertinax neque malus neque bene quisquam ago qui gravis multus video sum consto autem propter metus miles de honor pertinax taceo sum


text: Et Severus quidem ad urbem infesto agmine veniebat, sed Didius Iulianus nihil cum exercitu praetoriano proficiebat, quem cotidie populus et magis oderat et ridebat. et Iulianus sperans Laetum fautorem Severi, cum per eum Commodi manus evasisset ingratus tanto beneficio iussit eum occidi, iussit etiam Marciam una interfici. Sed dum haec egit Iulianus, Severus classem Ravennatem occupat, legati senatus, qui Iuliano promiserant operam suam, ad Severum transierunt. Tullius Crispinus, praefectus praetorio, contra Severum missus ut classem produceret, repulsus Romam rediit. haec cum Iulianus videret, senatum rogavit ut virgines Vestales et ceteri sacerdotes cum senatu obviam exercitui Severi prodirent et praetentis infulis rogarent, inanem rem contra barbaros milites parans. haec tamen agenti Iuliano Plautius Quintilius consularis augur contradixit, adserens non debere imperare eum qui armis adversario non posset resistere, cui multi senatores consenserunt, quare iratus Didius milites e castris petiit, qui senatum ad obsequium cogerent aut obtruncarent. sed id consilium displicuit, neque enim decebat, ut, cum senatus hostem Severum Iuliani causa iudicasset, eundem Iulianum pateretur infestum. quare meliore consilio ad senatum venit petiitque, ut fieret senatus consultum de participatione imperii, quod statim factum est.

lemmas: et severus quidem ad urbs infesto agmen venio sed didius julianus nihil cum exercitus praetorianus proficio qui cottidie populus et magis odi et rideo et julianus spero laetus fautor severus cum per is commodus manus evado ingratus tantus beneficium iubeo is occido iubeo etiam marcius unus interficio sed dum hic ago julianus severus classis ravennatem occupo legatus senatus qui julianus promitto opera suus ad severus transeo tullius crispinus praefectus praetorius contra severus mitto ut classis produco repello roma redeo hic cum julianus video senatus rogo ut virgo vestal et ceterus sacerdos cum senatus obvius exercitus severus prodeo et praetendo infulis rogo inanis res contra barbarus miles paro hic tamen ago julianus plautus quintilius consularis augur contradico assero non debeo impero is qui arma adversarius non possum resisto qui multus senator consentio quare irascor didius miles e castrum peto qui senatus ad obsequium cogo aut obtrunco sed is consilium displiceo neque enim decet ut cum senatus hostis severus julianus causa judico idem julianus pateo infestus quare bonus consilium ad senatus venio peto ut fio senatus consulo de participatio imperium qui statim facio sum


text: Obiecta sane sunt Iuliano haec: quod gulosus fuisset, quod aleator, quod armis gladiatoriis exercitus esset, eaque omnia senex fecerit, cum antea numquam adulescens his esset vitiis infamatus. obiecta est etiam superbia, cum ille etiam in imperio fuisset humillimus, fuit autem contra humanissimus ad convivia, benignissimus ad subcriptiones, moderatissimus ad libertatem. Vixit annis quinquaginta sex mensibus quattuor, imperavit mensibus duobus diebus quinque, reprehensum in eo praecipue, quod eos, quos regere auctoritate sua debuerat, regendae rei publicae sibi praesules ipse fecisset.

lemmas: objecto sanus sum julianus hic qui gulosus sum qui aleator qui arma gladiatorius exercitus sum is omnis senex facio cum antea numquam adulescens hic sum vitium infamo objecto sum etiam superbia cum ille etiam in imperium sum humilis sum autem contra humanus ad convivium benignus ad subcriptio moderatus ad libertas vivo annus quinquaginta sex mensis quattuor impero mensis duo dies quinque reprehendo in is praecipuus qui is qui rego auctoritas suus debeo rego res publicus sui praesulis ipse facio


text: Didio Iuliano, qui post Pertinacem imperium adeptus est, proavus fuit Salvius Iulianus, bis consul, praefectus urbi et iuris consultus, quod magis eum nobilem fecit, mater Clara Aemilia, pater Petronius Didius Severus, fratres Didius Proculus et Nummius Albinus, avunculus Salvius Iulianus, avus paternus Insubris Mediolanensis, maternus ex Hadrumetina colonia. Educatus est apud Domitiam Lucillam, matrem Marci imperatoris. inter viginti viros lectus est suffragio matris Marci, quaestor ante annum quam legitima aetas sinebat designatus est. aedilitatem suffragio Marci consecutus est. praetor eiusdem suffragio fuit. post praeturam legioni praefuit in Germania vicensimae secundae Primigeniae. inde Belgicam sancte ac diu rexit, ibi Chaucis, Germaniae populis qui Albim fluvium adcolebant, erumpentibus restitit tumultuariis auxiliis provincialium, ob quae consulatum meruit testimonio imperatoris. Chattos etiam debellavit, inde Dalmatiam regendam accepit eamque a confinibus hostibus vindicavit, post Germaniam

lemmas: didius julianus qui post pertinax imperium adipiscor sum proavus sum salvus julianus bis consul praefectus urbs et ius consulo qui magis is nobilis facio mater clarus aemilius pater petronius didius severus frater didius proculus et nummius albinus avunculus salvus julianus avus paternus insuber mediolanensis maternus ex hadrumetina colonia educo sum apud domitius lucillam mater marcius imperator inter viginti vir lego sum suffragium mater marcius quaestor ante annus quam legitimus aetas sino designo sum aedilitas suffragium marcius consequor sum praetor idem suffragium sum post praetorqueo legio praesum in germania vicesimus secundus primigenia inde belgicam sancio atque diu rego ibi chauci germania populus qui albis fluvius adcolo erumpo resto tumultuarius auxilium provincialis ob qui consulatus mereo testimonium imperator chatti etiam debello inde dalmatia rego accipio eo ab confinis hostis vindico post germania


text: Et Iulianus quidem neque Britannicos exercitus neque Illyricos timebat, Nigrum vero misso primipilario occidi praeceperat, timens praecipue Syriacos exercitus, ergo Pescennius Niger in Syria, Septimius Severus in Illyrico cum exercitibus quibus praesidebant a Iuliano descivere. sed cum ei nuntiatum esset Severum descivisse, quem suspectum non habuerat, perturbatus est et ad senatum venit impetravitque ut hostis Severus renuntiaretur; militibus etiam qui Severum secuti fuerant dies praestitutus, ultra quam, si cum Severo fuissent, hostium numero haberentur. missi sunt praeterea legati a senatu consulares ad milites, qui suaderent ut Severus repudiaretur, et is esset imperator quem senatus elegerat, inter ceteros legatus est Vespronius Candidus, vetus consularis, olim militibus invisus ob durum et sordidum imperium. missus est successor Severo Valerius Catullinus, quasi posset ei succedi, qui militem iam sibi tenebat, missus praeterea Aquilius centurio, notus caedibus senatoriis, qui Severum occideret. ipse autem Iulianus praetorianos in campum deduci iubet, muniri turres, sed milites desides et urbana luxuria dissolutos invitissimos ad exercitium militare produxit, ita ut vicarios operis, quod unicuique praescribebatur, mercede conducerent.

lemmas: et julianus quidem neque britannicos exercitus neque illyricus timeo niger verus mitto primipilarius occido praecipio timeo praecipuus syriacus exercitus ergo pescennius niger in syria septimus severus in illyricus cum exercitus qui praesideo ab julianus descio sed cum is nuntio sum severus descio qui suspicio non habeo perturbo sum et ad senatus venio impetro ut hostis severus renuntio miles etiam qui severus sequor sum dies praestituo ultra quam si cum severus sum hostis numerus habeo mitto sum praeterea legatus ab senatus consularis ad miles qui suadeo ut severus repudio et is sum imperator qui senatus eligo inter ceterus legatus sum vespronius candidus vetus consularis olim miles invideo ob durus et sordidus imperium mitto sum successor severus valerius catullinus quasi possum is succedo qui miles iam sui teneo mitto praeterea aquilius centurio notus caedes senatorius qui severus occaedes ipse autem julianus praetoriani in campus deduco iubeo munio turris sed miles desideo et urbanus luxuria dissoluo invitus ad exercitium militaris produco ita ut vicarius opus qui uniquique praescribo merces conduco


text: Tunc omen quod sibi Iulianus, cum imperium acciperet, fecerat omnibus venit in mentem, nam cum consul designatus de eo sententiam dicens ita pro- nuntiasset: Didium Iulianum imperatorem appellandum esse censeo, Iulianus suggessit Adde et Severum, quod cognomentum avi et proavi sibi Iulianus adsciverat. sunt tamen qui dicant nullum fuisse Iuliani consilium de obtruncando senatu, cum tanta in eum senatus consuluisset. Post senatus consultum statim Didius Iulianus unum ex praefectis, Tullium Crispinum, misit, ipse autem tertium fecit praefectum Veturium Macrinum, ad quem Severus litteras miserat, ut esset praefectus. sed pacem simulatam esse mandatamque caedem Severi Tullio Crispino, praefecto praetorii, et populus locutus est et Severus suspicatus, denique hostem se Iuliano Severus esse maluit quam participem consensu militum. Severus autem statim et ad plurimos Romam scripsit et occulto misit edicta, quae proposita sunt. fuit praeterea in Iuliano haec amentia, ut per magos pleraque faceret, quibus putaret vel odium populi deleniri vel militum arma compesci. nam et quasdam non convenientes Romanis sacris hostias immolaverunt et carmina profana incantaverunt, et ea quae ad speculum dicunt fieri, in quo pueri praeligatis oculis incantato vertice respicere dicuntur, Iulianus fecit, tuncque puer vidisse dicitur et adventum Severi et Iuliani decessionem.

lemmas: tunc omen qui sui julianus cum imperium accipio facio omnis venio in mens nam cum consul designo de is sententia dico ita pro nuntio didius julianus imperator appello sum censeo julianus suggero addo et severus qui cognomentum avus et proavus sui julianus adscio sum tamen qui dico nullus sum julianus consilium de obtrunco senatus cum tantus in is senatus consulo post senatus consulo statim didius julianus unus ex praefectus tullius crispinus mitto ipse autem tertius facio praeficio veturius macrinus ad qui severus littera mitto ut sum praefectus sed pax simulo sum mandatamque caedes severus tullius crispinus praeficio praetorius et populus loquor sum et severus suspicor denique hostis sui julianus severus sum malo quam participo consensus miles severus autem statim et ad multus roma scribo et occulo mitto edico qui propono sum sum praeterea in julianus hic amentia ut per magus plerusque facio qui puto vel odium populus delenio vel miles arma compesco nam et quidam non convenio romanus sacrum hostio immolo et carmen profanus incanto et is qui ad speculum dico fio in quo puer praeligo oculus incanto vertex respicio dico julianus facio tunc puer video dico et advenio severus et julianus decessio