type: header

title: Diadumenus Antoninus

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: His ita gestis signa in Castris et vexilla fieri Antoniniana iussit fecitque Bassiani simulacra ex auro atque argento atque dies septem supplicatio pro Antonini nomine celebrata est. Puer fuit omnium speciosissimus, statura longiuscula, crine flavo, nigris oculis, naso deducto, ad omnem decorem mento composito, ore ad oscula parato, fortis naturaliter, exercitio delicatior. hic ubi primum indumenta coccea et purpurea ceteraque castrensia imperii insignia accepit, quasi sidereus et caelestis emicuit, ut amaretur ab omnibus gratia venustatis. haec de puero sunt dicenda. Nunc veniamus ad omina imperii, quae cum in

lemmas: hic ita gero signum in castrum et vexillum fio antoninianus iubeo facio bassiani simulacrum ex aurum atque argentum atque dies septem supplicatio pro antoninus nomen celebro sum puer sum omnis speciosus sto longiusculus crinis flavus niger oculus naso deduco ad omnis decoro mentum compono os ad osculum paro fortis naturalis exercitium delicatus hic ubi primus indumentum coccea et purpureus ceter castrensis imperium insigne accipio quasi sidereus et caelestis emico ut amo ab omnis gratia venustas hic de puer sum dico nunc venio ad omen imperium qui cum in


text: aliis tum in hoc praecipue sunt stupenda. die qua natus est pater eius purpuras, tunc forte procurator aerarii maioris, inspexit et quas claras probavit in id conclave redigi praecepit in quo post duas horas Diadumenus natus est, solent deinde pueri pilleo insigniri naturali, quod obstetrices rapiunt et advocatis credulis vendunt, si quidem causidici hoc iuvari dicuntur, at iste puer pilleum non habuit sed diadema tenue, sed ita forte ut rumpi non potuerit, fibris intercedentibus specie nervi sagittarii, ferunt denique Diadematum puerum appellatum, sed ubi adolevit, avi sui nomine materni Diadumenum vocatum, quamvis non multum abhorruerit ab illo signo Diademati nomen Diadumeni. in agro patris eius oves purpureas duodecim ferunt natas, quarum una tantum varia fuerit, eadem die qua hic natus est aquilam ei constat sensim palumbum regium parvulum attulisse et posuisse in cunis dormienti ac recessisse sine noxa.

lemmas: alius tum in hic praecipuus sum stupeo dies qui nascor sum pater is purpuro tunc fors procurator aerarius magnus inspicio et qui clarus probo in is conclave redigo praecipio in quo post duo hora diadumenus nascor sum soleo deinde puer pilleus insignio natural qui obstetrix rapio et advoco credulis vendo si quidem causidicus hic iuvaris dico at iste puer pilleum non habeo sed diadema tenue sed ita fors ut rumpo non possum fibra intercedo species nervus sagittarius fero denique diadematus puer appello sed ubi adolesco avus suus nomen maternus diadumenus voco quivis non multus abhorreo ab ille signum diadematus nomen diadumenus in ager pater is ovo purpureus duodecim fero nato qui unus tantus vario sum idem dies qui hic nascor sum aquila is consto sensim palumbus regius parvulis affero et pono in cuna dormio atque recedo sine noxa


text: hac epistula iudicatur, quantum gloriae adeptus sibi videretur quod vocatus est filius Antoninus. Hic tamen quarto decimo mense imperii ob incivilem patris atque asperum principatum interfectus est cum patre, non suo nomine; quamvis etiam istum ultra aetatem saevisse in plerosque reperiam, ut docent litterae ab hoc eodem ad patrem iussae. nam cum quidam defectionis suspicionem incurrissent, et eos Macrinus saevissime punisset filio forte absente, atque hic audisset auctores quidem defectionis occisos, conscios tamen, quorum dux Armeniae erat et item legatus Asiae atque Arabiae, ob antiquam familiaritatem dimissos, his litteris convenisse patrem dicitur, paribus missis etiam ad matrem, quarum exemplum historiae causa inserendum putavi: Patri Augusto filius Augustus, non satis, mi pater, videris in amore nostro tenuisse tuos mores, qui tyrannidis adfectatae conscios reservasti, sperans eos vel amiciores tibi futuros, si iis parceres, vel ob antiquam familiaritatem dimittendos. quod nec debuit fieri nec proderit. nam primum omnium iam te exulcerati suspicionibus amare non possunt, deinde crudeliores inimici sunt, qui obliti veteris familiaritatis se inimicissimis tuis iunxerunt, adde quod exercitus adhuc habent. 'Si te nulla movet tantarum gloria rerum, Ascanium surgentem et spes heredis Iuli respice, cui regnum Italiae Romanaque tellus debetur.' feriendi sunt isti, si vis esse securus, nam vitio generis humani alii non sunt defuturi, cum isti servantur. hanc epistulam quidam ipsius, quidam magistri eius Caeliani ferunt, Afri quondam rhetoris, ex qua apparet, quam asper futurus iuvenis si vixisset.

lemmas: hic epistula judico quantus gloria adipiscor sui video qui voco sum filius antoninus hic tamen quartum decimus mensis imperium ob incivilis pater atque asperum principatus interficio sum cum pater non suus nomen quivis etiam iste ultra aetas saevisse in plerus reperio ut doceo littera ab hic idem ad pater jubeo nam cum quidam defectio suspicio incurro et is macrinus saevus punisset filius fors absum atque hic audio auctor quidem defectio occido conscius tamen qui dux armenia sum et item legatus asia atque arabia ob antiquus familiaritas dimitto hic littera convenio pater dico par mitto etiam ad mater qui exemplum historia causa insero puto pater augustus filius augustus non satis ego pater video in amor noster teneo tuus mos qui tyrannis adfectatus conscius reservo spero is vel amicus tu sum si is parco vel ob antiquus familiaritas dimitto qui neque debeo fio neque prosum nam primus omnis iam tu exulcero suspicio amo non possum deinde crudelis inimicus sum qui obliuiscor veto familiaritas sui inimicus tuus iungo addo qui exercitus adhuc habeo si tu nullus moveo tantaris gloria res ascanius surgo et spes heres iulis respicio qui regnum italia romanus tellus debeo ferio sum iste si volo sum securus nam vitio genus humanus alius non sum desum cum iste servo hic epistula quidam ipse quidam magister is caelianus fero afri quondam rhetor ex qui appareo quam asper sum juvenis si vivo


text: Haec sunt quae digna memoratu in Antonino Diadumeno esse videantur, cuius vitam iunxissem patris gestis, nisi Antoninorum nomen me ad edendam puerilis specialem expositionem vitae coegisset. et fuit quidem tam amabile illis temporibus nomen Antoninorum, ut qui eo nomine non niteretur mereri non videretur imperium, unde etiam quidam et Severum et Pertinacem et Iulianum Antoninorum praenominibus honorandos putant, unde postea duos Gordianos, patrem et filium, Antoninos cognominatos putant, sed aliud est cum praenomen adscitur, aliud cum ipsum nomen imponitur, nam Pius verum nomen Antonini habuit, cognomen Pii, Marcus verum nomen Verissimi habuit, sed hoc sublato atque abolito Antonini non praenomen sed nomen accepit. Verus autem Commodi nomen habuit, quo abolito Antonini non praenomen sed nomen accepit. Commodum autem Marcus Antoninum appellavit atque ita in publicas edidit die natalis sui. iam Caracallum Bassianum satis constat vel somnii causa, quod Severus viderat, cum sibi Antoninum successorem praedictum sensisset, anno demum tertio decimo Antoninum dixisse, quando ei etiam imperatoriam addidisse dicitur potestatem. Getam vero, quem multi Antoninum negant dictum, eadem ratione qua Bassianum appellatum satis constat, ut patri Severo succederet, quod minime factum est. post hoc ipse Diadumenus ut commendaretur exercitui, senatui populoque Romano, cum esset ingens desiderium Bassiani Caracalli, Antoninum appellatum satis constat.

lemmas: hic sum qui dignus memoro in antoninus diadumenus sum video qui vita jungo pater gero nisi antoninus nomen ego ad edo puerilis special expositio vita cogo et sum quidem tam amabilis ille tempus nomen antoninus ut qui is nomen non niteo mereo non video imperium unde etiam quidam et severus et pertinax et julianus antoninus praenomen honoro puto unde postea duo gordianus pater et filius antoninus cognomino puto sed alius sum cum praenomen adscio alius cum ipse nomen impono nam pius verus nomen antoninus habeo cognomen pius marcus verus nomen verus habeo sed hic tollo atque abolito antoninus non praenomen sed nomen accipio verus autem commodus nomen habeo quo abolito antoninus non praenomen sed nomen accipio commodus autem marcus antoninus appello atque ita in publicus edo dies natal suus iam caracallum bassianum satis consto vel somnium causa qui severus video cum sui antoninus successor praedico sentio annus demum tertius decimus antoninus dico quando is etiam imperatorius addo dico potestas geta verus qui multus antoninus nego dico idem ratio qui bassianum appello satis consto ut pater severus succedo qui paruus facio sum post hic ipse diadumenus ut commendo exercitus senatus populo romanus cum sum ingens desiderium bassiani caracallis antoninus appello satis consto


text: Antonini Diadumeni pueri, quem cum patre Opilio Macrino imperatorem dixit exercitus occiso Bassiano factione Macriniana, nihil habet vita memorabile, nisi quod Antoninus est dictus et quod ei stupenda omina sunt facta imperii non diutini, ut evenit, nam cum primum innotuit per legiones occisum esse Bassianum, ingens maeror obsedit omnium pectora, quod Antoninum in re publica non haberent, existimantium quod cum eo Romanum esset imperium periturum, id ubi Macrino iam imperatori nuntiatum est, veritus ne in aliquem Antoninorum, qui multi ex adfinibus Antonini Pii erant inter duces, exercitus inclinaret, statim contionem parari iussit filiumque suum hunc puerum Antoninum appellavit, contio: Videtis, conmilitones, et me aetatis iam provectae et Diadumenum puerum, quem diu principem, si di faveant, habebitis, intellego praeterea desiderium ingens Antoniniani nominis apud vos manere, quare, quoniam mihi per conditionem fragilitatis humanae non multum superesse videtur ad vitam, hunc puerum Antoninum vobis auctoribus nuncupo diu vobis Antoninum repraesentaturum. adclamatum: Macrine imperator, di te servent. Antonine Diadumene, di te servent. Antoninum dudum omnes rogamus. Iuppiter optime maxime, Macrino et Antonino vitam, tu scis, Iuppiter, Macrinus vinci non potest, tu scis, Iuppiter, Antoninus vinci non potest. Antoninum habemus, omnia habemus. Antoninum nobis di dederunt, patre dignus Antoninus, dignus imperio.

lemmas: antoninus diadumenus puer qui cum pater opilius macrinus imperator dico exercitus occido bassiano factio macriniana nihil habeo vito memorabilis nisi qui antoninus sum dico et qui is stupeo omen sum facio imperium non diutinus ut evenio nam cum primus innotesco per legio occido sum bassianum ingens maeror obsedeo omnis pectus qui antoninus in res publicus non habeo existimo qui cum is romanus sum imperium pereo is ubi macrinus iam imperator nuntio sum vereor ne in aliquis antoninus qui multus ex affinis antoninus pius sum inter dux exercitus inclino statim contio paro iubeo filius suus hic puer antoninus appello contio video conmilitones et ego aetas iam proveho et diadumenus puer qui diu princeps si deus faveo habeo intellego praeterea desiderium ingens antoninianus nomen apud tu maneo quare quoniam ego per conditio fragilitas humanus non multus supersum video ad vita hic puer antoninus tu auctor nuncupo diu tu antoninus repraesento adclamo macrinus imperator deus tu servo antoninus diadumenus deus tu servo antoninus dudum omnis rogo iuppiter optume magnus macrinus et antoninus vita tu scio iuppiter macrinus vinco non possum tu scio iuppiter antoninus vinco non possum antoninus habeo omnis habeo antoninus nos deus do pater dignus antoninus dignus imperium


text: Exstat alia epistula ad matrem ab eodem destinata talis: Dominus noster et Augustus nec te amat nec ipsum se, qui inimicos suos servat, age igitur, ut Arabianus et Tuscus et Gellius ad palum deligentur, ne, si occasio fuerit, non praetermittant. et, quantum Lollius Urbicus in historia sui temporis dicit, istae litterae per notarium proditae illi puero multum apud milites obfuisse dicuntur, nam, cum patrem occidissent, quidam hunc servare voluerunt, sed exstitit cubicularius, qui has epistulas contioni militum legit. Interfectis igitur ambobus et capitibus pilo circum- latis, in Marcum Aurelium Antoninum caritate nominis inclinavit exercitus, is filius Bassiani Caracalli ferebatur, erat autem templi Heliogabali sacerdos, homo omnium impurissimus et qui fato quodam Romanum deformarit imperium, de quo quidem, quia multa sunt, loco suo disseram.

lemmas: exsto alius epistula ad mater ab idem destino talis dominus noster et augustus neque tu amo neque ipse sui qui inimicus suus servo ago igitur ut arabianus et tuscus et gellius ad pal deligo ne si occasio sum non praetermitto et quantus lollius urbicus in historia suus tempus dico iste littera per notarius prodeo ille puer multus apud miles obsum dico nam cum pater occido quidam hic servaris volo sed exsisto cubicularius qui hic epistula contio miles lego interficio igitur ambo et caput pilo circum fero in marcus aurelius antoninus caritas nomen inclino exercitus is filius bassiani caracallis fero sum autem templum heliogabal sacerdos homo omnis impurus et qui fatum quidam romanus deformo imperium de quo quidem quia multus sum locus suus dissero


text: Macrinus imperator dixit: Habete igitur, commilitones, pro imperio aureos ternos, pro Antonini nomine aureos quinos et solitas promotiones sed geminatas. di facient ut haec saepius fiant. dabimus autem per cuncta quinquennia hoc quod hodie putavimus. post hoc ipse puerulus Diadumenus Antoninus imperator dixit: Gratias vobis, commilitones, quod me et imperio donastis et nomine, si quidem dignos et me et patrem meum duxistis quos imperatores Romanos diceretis et quibus committeretis rem publicam, et pater quidem meus curabit ne desit imperio, ego autem elaborabo ne desim nomini Antoninorum. scio enim me Pii, me Marci, me Veri suscepisse nomen, quibus satis facere perdifficile est. interim tamen causa imperii, causa nominis, id omne quod pater et tantundem promitto, honoribus, ut et venerandus Macrinus pater praesens promisit, duplicatis. Herodianus Graecus scriptor haec praeteriens Diadumenum tantum Caesarem dicit puerum a militibus nuncupatum et cum patre occisum. Hac habita contione statim apud Antiochiam moneta Antonini Diadumeni nomine percussa est, Macrini usque ad iussum senatus dilata est. missae etiam ad senatum litterae quibus nomen Antonini indicatum est. quare etiam senatus imperium id libenter dicitur recepisse, quamvis alii Antonini Caracalli odio id factum putent, paraverat sane paenulas populo coloris russei dare Macrinus imperator in honorem Antonini filii sui, quae vocarentur Antoninianae, ut caracallae Bassiani dictae sunt, adserens melius filium suum Paenuleum vel Paenularium dicendum quam Caracallus esset dictus Bassianus. congiarium etiam per edictum Antoninianum promisit, ut ipsum edictum poterit indicare. verba edicti: Vellem, Quirites, iam praesentes essemus; Antoninus vester vobis congiarium sui nominis daret, incideret praeterea et pueros Antoninianos et puellas Antoninianas, quae tam grati nominis gloriam propagarent ; et reliqua.

lemmas: macrinus imperator dico habeo igitur commilito pro imperium aureus terni pro antoninus nomen aureus quini et soleo promotio sed gemino deus facio ut hic saepis fio do autem per cunctus quinquennia hic qui hodie puto post hic ipse puerulus diadumenus antoninus imperator dico gratia tu commilito qui ego et imperium dono et nomen si quidem dignus et ego et pater meus duco qui imperator romanus dico et qui committeretis res publicus et pater quidem meus curo ne desum imperium ego autem elaboro ne desum nomen antoninus scio enim ego pius ego marcius ego verus suscipio nomen qui satis facio perdifficilis sum interim tamen causa imperium causa nomen is omnis qui pater et tantus promitto honor ut et veneror macrinus pater praesens promitto duplico herodianus graecus scriptor hic praetereo diadumenus tantus caesaris dico puer ab miles nuncupo et cum pater occido hic habeo contio statim apud antiochea moneta antoninus diadumenus nomen percutio sum macrinus usque ad jubeo senatus differo sum mitto etiam ad senatus littera qui nomen antoninus indico sum quare etiam senatus imperium is libet dico recipio quivis alius antoninus caracallis odium is facio puto paro sanus paenula populus color russeus do macrinus imperator in honor antoninus filius suus qui voco antoninianus ut caracallae bassiani dico sum assero bonus filius suus paenuleus vel paenularius dico quam caracallus sum dico bassianus congiarium etiam per edictum antoninianus promitto ut ipse edictum possum indico verbum edico volo quiris iam praesens sum antoninus vester tu congiarium suus nomen do incido praeterea et puer antoninianus et puella antoninianus qui tam gratus nomen gloria propago et reliquus


text: pantagathi in domo patris eius nidum posuerunt, his diebus quibus ille natus est mathematici accepta genitura eius exclamaverunt et ipsum filium imperatoris esse et imperatorem, quasi mater eius adulterata esset, quod fama retinebat, huic eidem aquila pilleum in agro ambulanti tulit et, cum comitum infantis clamor esset factus, in monumento regio, quod iuxta villam esset in qua tunc pater agebat, supra statuam regis posuit, ita ut capiti eius aptaret. quod multi ominosum putarunt et morti adcommodum, clarum autem eventus ostendit, natus est praeterea natali Antonini et ea hora et signis prope concinentibus quibus et Antoninus Pius. quare dixerunt mathematici et imperatoris illum filium futurum et imperatorem, sed non diu. die qua natus est, quod Antonini esset natalis, mulier quaedam propinqua dicitur exclamasse ' Antoninus vocetur, ' sed Macrinus timuisse et, quod nullus ex eius genere hoc nomine censeretur, abstinuisse nomine imperatorio, simul quod iam rumor de vi geniturae illius emanasset. haec atque alia omina fuisse multi in litteras rettulerunt, sed illud praecipue quod, cum in cunis esset Diadumenus, et leo ruptis vinculis, ut quidam, ferus effugisset atque ad incunabula eius venisset, puerum delinxit et inviolatum reliquit, cum nutrix se in leonem misisset atque eius morsu adfecta perisset, ut quae sola forte in areola inventa erat in qua infans iacebat.

lemmas: pantagathi in domus pater is nidus pono hic dies qui ille nascor sum mathematicus accipio gigno is exclamo et ipse filius imperator sum et imperator quasi mater is adultero sum qui fama retineo hic idem aquila pilleum in ager ambulo fero et cum comes infer clamor sum facio in monumentum regius qui iuxta villa sum in qui tunc pater ago supra statua rex pono ita ut caput is apto qui multus ominosus puto et mors accommodus clarus autem evenio ostendo nascor sum praeterea natalis antoninus et is hora et signum prope concino qui et antoninus pius quare dico mathematicus et imperator ille filius sum et imperator sed non diu dies qui nascor sum qui antoninus sum natal mulier quidam propinquus dico exclamo antoninus voco sed macrinus timeo et qui nullus ex is genus hic nomen censeo abstineo nomen imperatorius simul qui iam rumor de vis gigno ille emano hic atque alius omen sum multus in littera refero sed ille praecipuus qui cum in cuna sum diadumenus et leo rumpo vinculis ut quidam ferus effugio atque ad incunabula is venio puer delingo et inviolo relinquo cum nutrix sui in leo mitto atque is morsus afficio pereo ut qui solus fors in areola invenio sum in qui infer iaceo


text: Exstat epistula Opilii Macrini, patris Diadumeni, qua gloriatur non tam se ad imperium pervenisse, qui esset secundus imperii, quam quod Antoniniani nominis esset pater factus, quo clarius illis temporibus non fuerat vel deorum, quam epistulam priusquam intexam, libet versus inserere in Commodum dictos, qui se Herculem appellaverat, ut intellegant omnes tam clarum fuisse Antoninorum nomen, ut illi ne deorum nomen commode videretur adiungi. versus in Commodum Antoninum dicti: Commodus Herculeum nomen habere cupit, Antoninorum non putat esse bonum, expers humani iuris et imperii, sperans quin etiam clarius esse deum, quam si sit princeps nominis egregii, non erit iste deus nec tamen ullus homo. hi versus a Graeco nescio quo compositi a malo poeta in Latinum translati sunt, quos ego idcirco inserendos putavi, ut scirent omnes Antoninos pluris fuisse quam deos ab trium principum amore, quo sapientia, bonitas, pietas consecrata sit, in Antonino pietas, in Vero bonitas, in Marco sapientia, redeo nunc ad epistulam Macrini Opilii: Opibus Macrinus Noniae Celsae coniugi. quid boni adepti sumus, mi uxor, caret aestimatione, et fortassis de imperio me putes dicere; non magnum est istud quod etiam indignis fortuna concessit. Antonini pater factus sum; Antonini mater es facta, o nos beatos, o fortunatam domum, praeclaram laudem nunc demum felicis imperii, di faxint et bona Iuno, quam colis, ut et ille Antonini meritum effingat, et ego, qui sum pater Antonini, dignus omnibus videar.

lemmas: exsto epistula opilius macrinus pater diadumenus qui glorior non tam sui ad imperium pervenio qui sum secundus imperium quam qui antoninianus nomen sum pater facio quo clarus ille tempus non sum vel deus quam epistula priusquam intexo libet verro insero in commodus dico qui sui herculis appello ut intellego omnis tam clarus sum antoninus nomen ut ille ne deus nomen commodus video adjungo verro in commodus antoninus dictum commodus herculeus nomen habeo cupio antoninus non puto sum bonus expers humanus ius et imperium spero quin etiam clarus sum deus quam si sum princeps nomen egregius non sum iste deus neque tamen ullus homo hic verro ab graecum nescio quo compono ab malus poeta in latinus transfero sum qui ego idcirco insero puto ut scio omnis antoninus multus sum quam deus ab tres princeps amor quo sapientia bonitas pietas consecro sum in antoninus pietas in verus bonitas in marcus sapientia redeo nunc ad epistula macrinus opilius opis macrinus nonius celsus conjunx quis bonus adipiscor sum ego uxor careo aestimatio et fortassis de imperium ego puto dico non magnus sum iste qui etiam indignus fortuna concedo antoninus pater facio sum antoninus mater sum facio o nos beatus o fortunata domus praeclarus laus nunc demum felix imperium deus facio et bonus juno quam colo ut et ille antoninus mereo effingo et ego qui sum pater antoninus dignus omnis video