Gordiani Tres

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


omnia sub Persarum imperio erant, rex sane Persarum tantum Gordianum principem timuit ut, cum instructus esset et suis copiis et nostris, tamen civitatibus ipse praesidia sponte deduceret easque integras suis civibus redderet, ita ut nihil, quod ad eorum fortunas pertinet, adtaminaret. sed haec omnia per Misitheum, socerum Gordiani eundemque praefectum, gesta sunt. effectum denique est ut Persae, qui iam in Italia timebantur, in regnum suum pugnante Gordiano redirent, totumque orientem Romana res publica detineret. Exstat oratio Gordiani ad senatum, qua de rebus gestis suis scribens Misitheo praefecto suo et socero ingentes gratias agit. cuius partem indidi, ut ex eo vera cognosceres: Post haec, patres conscripti, quae, dum iter agimus, gesta sunt quaeque ubique singulis triumphis digna sunt actitata, etiam Persas, ut brevi multa collectam, ab Antiochensium cervicibus, quas iam nexas Persico ferro gerebant, et reges Persarum et leges amovimus. Carrhas deinde ceterasque urbes imperio Romano reddidimus. Nisibin usque pervenimus et, si di faverint, Ctesiphonta usque veniemus. valeat tantum Misitheus praefectus et parens noster, cuius ductu et dispositione et haec transegimus et reliqua transigemus. vestrum est igitur supplicationes decernere, nos dis commendare, Misitheo gratias agere. His in senatu lectis quadrigae elephantorum Gordiano decretae sunt, utpote qui Persas vicisset, ut triumpho Persico triumpharet, Misitheo autem quadriga sex equorum et triumphalis currus et titulus huiusmodi: Misitheo eminenti viro, parenti principum, praefecto praetorii et totius urbis, tutori rei publicae senatus populusque Romanus vicem reddidit.

omnis sub persaris imperium sum rex sanus persaris tantus gordianus princeps timeo ut cum instruo sum et suus copia et noster tamen civitas ipse praesidium sponte deduco eo integer suus civis reddo ita ut nihil qui ad is fortuna pertineo adtaminaret sed hic omnis per misitheum socer gordianus idem praeficio gero sum efficio denique sum ut persa qui iam in italia timeo in regnum suus pugno gordianus redeo totus orior romanus res publicus detineo exsto oratio gordianus ad senatus qui de res gero suus scribo misitheo praeficio suus et socer ingens gratia ago qui pars indo ut ex is verus cognosco post hic pater conscribo qui dum iter ago gero sum quisque ubique singuli triumphus dignus sum actito etiam persa ut brevis multus colligo ab antiochensis cervix qui iam necto persicus ferrum gero et rex persaris et lex amoveo carrae deinde ceter urbs imperium romanus reddo nisibis usque pervenio et si deus faveo ctesiphonta usque venio valeo tantus misitheus praefectus et parens noster qui ductus et dispositio et hic transigo et reliquus transigo vester sum igitur supplicatio decerno nos deus commendaris misitheo gratia ago hic in senatus lectus quadrigae elephantor gordianus decerno sum utpote qui persa vinco ut triumphus persicus triumpho misitheo autem quadriga sex equus et triumphal currus et titulus huiusmodi misitheo emineo vir parens princeps praeficio praetorius et totus urbs tutor res publicus senatus populus romanus vicis reddo


Exstat denique et soceri eius ad eum epistula et ipsius Gordiani ad socerum, qua intellegitur eius saeculum emendatius ac diligentius socero adiuvante perfectum, quarum exemplum hoc est: Domino filio et Augusto Misitheus socer et praefectus, evasisse nos gravem temporum maculam, qua per spadones et per illos qui amici tibi videbantur (erant autem vehementes inimici) omnia vendebantur, voluptati est, et eo magis, quo tibi gratior emendatio est, ut, si qua vitia fuerunt, tua non fuisse satis constet, mi fili venerabilis, neque enim quisquam ferre potuit datas eunuchis suffragantibus militum praeposituras, negatum laboribus praemium, aut interemptos aut liberatos pro libidine atque mercede quos non decebat, vacuatum aerarium, per eos qui cottidie insidiosissime frequentabant initas factiones, ut tu decipereris, cum inter se de bonis pessimi quique haberent ante consilia tibimet suggerenda, bonos pellerent, detestandos insinuarent, omnes postremo tuas fabulas venderent. dis igitur gratias, quod volente te ipso emendata res est. delectat sane boni esse principis socerum et eius qui omnia requirat et omnia velit scire et qui pepulerit homines per quos antea velut in auctione positus nundinatus est.

exsto denique et socer is ad is epistula et ipse gordianus ad socer qui intellego is saeculis emendo atque diligo socer adjuvo perficio qui exemplum hic sum dominus filius et augustus misitheus socer et praefectus evado nos gravis tempus macula qui per spado et per ille qui amicus tu video sum autem vehemens inimicus omnis vendo voluptas sum et is magis quo tu gratus emendatio sum ut si qui vitio sum tuus non sum satis consto ego filis venerabilis neque enim quisquam fero possum do eunuchus suffrago miles praepono nego labor praemium aut interimo aut libero pro libido atque merces qui non decet vacuo aerarius per is qui cottidie insidiosus frequento ineo factio ut tu decipio cum inter sui de bonus malus quisque habeo ante consilium tu suggero bonus pello detesto insinuo omnis postremo tuus fabula vendo deus igitur gratia qui volo tu ipse emendo res sum delecto sanus bonus sum princeps socer et is qui omnis requiro et omnis volo scio et qui pello homo per qui antea velut in auctio pono nundinor sum


Sed boni mores nihil ei profuerunt, hac enim vita venerabilis, cum Platone semper, cum Aristotele, cum Tullio, cum Vergilio ceterisque veteribus agens alium quam merebatur exitum passus est. Nam cum temporibus Maximini, hominis saevi atque truculenti, pro consule Africam regeret, filio iam ex consulibus sibimet legato a senatu dato, cumque quidam rationalis acrius contra plurimos Afrorum saeviret quam Maximinus ipse pateretur, proscribens plurimos, interficiens multos et sibi ultra procuratorem omnia vindicans, retunsus deinde a proconsule atque legato nobilibus et consularibus viris ipsis minaretur excidium, Afri tam insolentes iniurias ferre nequiverunt et primum ipsum rationalem adiunctis sibi plerisque militibus occiderunt, occiso deinde eo, cum iam orbis terrarum odio contra Maximinum arderet, coeperunt cogitare quemadmodum seditio inter Maximinianos et rusticos vel Afros orta placaretur. tunc quidam Mauritius nomine, potens apud Afros decurio, iuxta Thysdrum nobilissima posthac oratione apud plebem vel urbanam vel rusticanam in

sed bonus mos nihil is prosum hic enim vito venerabilis cum plato semper cum aristotelis cum tullius cum vergilius ceter vetus ago alius quam mereo exitus patior sum nam cum tempus maximini homo saevus atque truculentus pro consul africa rego filius iam ex consul sui legatus ab senatus do cum quidam rational acer contra multus afrorum saevio quam maximinus ipse pateo proscribo multus interfacio multus et sui ultra procurator omnis vindico retunsus deinde ab proconsulis atque legatus nobilis et consularis vis ipse mino excidium afri tam insolens injuria fero nequeo et primus ipse rational adjungo sui plerusque miles occido occido deinde is cum iam orbis terra odium contra maximinum ardeo coepio cogito quemadmodum seditio inter maximinianos et rusticus vel afros orior placo tunc quidam mauritius nomen possum apud afros decurio iuxta thysdrum nobilis posthac oratio apud plebs vel urbanus vel rusticanus in


Sed tanta gratulatione factos contra Maximinum imperatores senatus accepit, ut non solum gesta haec probarent sed etiam viginti viros eligerent, inter quos erat Maximus sive Pupienus et Clodius Balbinus. qui ambo imperatores sunt creati, posteaquam Gordiani duo in Africa interempti sunt. illos sane viginti senatus ad hoc creaverat, ut divideret his Italicas regiones contra Maximinum pro Gordianis tuendas. tunc legationes a Maximino Romam venerunt abolitionem praeteritorum spondentes. sed vicit Gordianorum legatio, quae bona omnia pollicebatur, ita ut eidem crederetur et ingens militibus stipendium et populo agros atque congiaria promittenti. usque adeo autem magis Gordianis quam Maximinis est creditum, ut Vitalianus quidam, qui praetorianis militibus praeerat, per audacissimos quaestorem et milites iussu senatus occideretur, quod se antea crudeliter egerat, et tunc eius magis inmanitas timebatur, amica et familiaris moribus Maximini. de cuius morte haec fabella fertur, fictae sunt litterae Maximini, signatae quasi eiusdem anulo, et missi cum quaestore milites, qui eas ferrent, addentes quaedam praeter litteras secreto esse dicenda. longam igitur porticum petiverunt, et cum ille ea quae sibi erant secreto dicenda perquirere!, hortantibus ut prius signum inspiceret epistulae, dum considerat, interemptus est. persuasum deinde est militibus iussu Maximini Vitalianum interemptum. peractisque rebus in Castris Gordianorum et litterae et vultus sunt propositi.

sed tantus gratulatio facio contra maximinum imperator senatus accipio ut non solus gero hic probo sed etiam viginti vir eligo inter qui sum magnus sive pupienus et claudius balbinus qui ambo imperator sum creo posteaquam gordianus duo in africanus interimo sum ille sanus viginti senatus ad hic creo ut divido hic italica regio contra maximinum pro gordianus tueor tunc legatio ab maximino roma venio abolitio praeteritor spondeo sed vinco gordianus legatio qui bonus omnis polliceo ita ut idem credo et ingens miles stipendium et populus ager atque congiarius promitto usque adeo autem magis gordianus quam maximinis sum credo ut vitalianus quidam qui praetorianus miles praesum per audax quaestor et miles iussus senatus occaedes qui sui antea crudeliter ago et tunc is magis inmanitas timeo amicus et familiaris mos maximini de qui mors hic fabella fero fingo sum littera maximini signo quasi idem anulus et mitto cum quaestor miles qui is fero addo quidam praeter littera secretum sum dico longus igitur porticus peto et cum ille is qui sui sum secretum dico perquiro hortor ut prior signum inspicio epistula dum considero interimo sum persuadeo deinde sum miles iussus maximini vitalianum interimo perago res in castrum gordianus et littera et vultus sum propono


Sed ista felicitas longior esse non potuit, nam Misitheus, quantum plerique dicunt, artibus Philippi, qui post eum praefectus praetorii est factus, ut alii, morbo exstinctus est, herede Romana re publica, ut quicquid eius fuerat vectigalibus urbis accederet, cuius viri tanta in re publica dispositio fuit ut nulla esset umquam civitas limitanea potior et quae posset exercitum populi Romani ac principem ferre, quae totius anni in aceto, frumento et larido atque hordeo et paleis condita non haberet, minores vero urbes aliae triginta dierum, aliae quadraginta, nonnullae duum mensium, quae minimum, quindecim dierum, idem cum esset praefectus, arma militum semper inspexit, nullum senem militare passus est, nullum puerum annonas accipere, castra omnia et fossata eorum circumibat, noctibus etiam plerumque vigilias frequentabat. amabaturque ab omnibus, quod sic et rem publicam amaret et principem, tribuni eum et duces usque adeo timuerunt et amarunt ut neque vellent peccare neque ulla ex parte peccarent. Philippus eum propter pleraque vehementer timuisse fertur atque ob hoc per medicos insidias eius vitae parasse, et quidem hoc genere: cum effusione alvi Misitheus laboraret atque a medicis sistendi ventris gratia poculum iuberetur accipere, mutatis quae fuerant parata id fertur datum quo magis solveretur. atque ita exanimatus est.

sed iste felicitas longus sum non possum nam misitheus quantus plerusque dico ars philippus qui post is praefectus praetorius sum facio ut alius morbus exstinguo sum heres romanus res publicus ut quisquis is sum vectigal urbs accedo qui vir tantus in res publicus dispositio sum ut nullus sum umquam civitas limitanea potis et qui possum exercitus populus romanus atque princeps fero qui totus annus in acetum frumentum et laridum atque hordeum et palea condio non habeo paruus verus urbs alius triginta dies alius quadraginta nonnullus duum mensis qui paruus quindecim dies idem cum sum praefectus arma miles semper inspicio nullus senex militaris patior sum nullus puer annona accipio castrum omnis et fossata is circumeo nox etiam plerusque vigilia frequento amo ab omnis qui sic et res publicus amo et princeps tribunus is et dux usque adeo timeo et amo ut neque volo peccaris neque ullus ex pars pecco philippus is propter plerusque vehemens timeo fero atque ob hic per medicus insidiae is vita paro et quidem hic genus cum effusio alvus misitheus laboro atque ab medicus sisto venter gratia poculum jubeo accipio mutas qui sum paro is fero do quo magis solvo atque ita exanimo sum


Imperavit Gordianus annis sex. atque dum haec agerentur, Argunt Scytharum rex finitimorum regna vastabat, maxime quod compererat Misitheum perisse, cuius consilio res publica fuerat gubernata. Philippus autem, ne a crudelitate nancisci videretur imperium, Romam litteras misit, quibus scripsit Gordi- anum morbo perisse seque a cunctis militibus electum, nec defuit ut senatus de his rebus, quas non noverat, falleretur. appellato igitur principe Philippo et Augusto nuncupato Gordianum adulescentem inter deos rettulit. Fuit iuvenis laetus, pulcher, amabilis, gratus omnibus, in vita iucundus, in litteris nobilis, prorsus ut nihil praeter aetatem deesset imperio, amatus est a populo et senatu et militibus ante Philippi factionem ita ut nemo principum. Cordus dicit omnes milites eum filium appellasse, ab omni senatu filium dictum, omnem populum delicias suas Gordianum dixisse. denique Philippus, cum eum interfecisset, neque imagines eius tollere neque statuas deponere neque nomen abradere, sed divum semper appellans etiam apud ipsos milites, cum quibus factionem fecerat, serio animo et peregrina calliditate veneratus est.

impero gordianus annus sex atque dum hic ago argunt scytharis rex finitimus regnum vasto magnus qui comperio misitheum pereo qui consilium res publicus sum guberno philippus autem ne ab crudelitas nanciscor video imperium roma littera mitto qui scribo gordi anus morbus pereo sequor ab cunctus miles eligo neque desum ut senatus de hic res qui non nosco fallo appello igitur princeps philippus et augustus nuncupo gordianus adulescens inter deus refero sum juvenis laetus pulcher amabilis gratus omnis in vito iucundus in littera nobilis prorsus ut nihil praeter aetas desum imperium amo sum ab populus et senatus et miles ante philippus factio ita ut nemo princeps cordus dico omnis miles is filius appello ab omnis senatus filius dico omnis populus deliquia suus gordianus dico denique philippus cum is interfacio neque imago is tollo neque statua depono neque nomen abrado sed divus semper appello etiam apud ipse miles cum qui factio facio serius animus et peregrinus calliditas veneror sum


Trium igitur Gordianorum haec fuit vita, qui omnes Augusti appellati sunt, duobus in Africa interemptis, tertio in Persidis finibus. Gordiano sepulchrum milites apud Circesium castrum fecerunt in finibus Persidis, titulum huius modi addentes et Graecis et Latinis et Persicis et Iudaicis et Aegyptiacis litteris, ut ab omnibus legeretur: Divo Gordiano, victori Persarum, victori Gothorum, victori Sarmatarum, depulsori Romanarum seditionum, victori Germanorum, sed non victori Philipporum. quod ideo videbatur additum, quia in campis Philippis ab Alanis tumultuario proelio victus abscesserat, simul etiam quod a Philippis videbatur occisus, quem titulum evertisse Licinius dicitur eo tempore quo est nanctus imperium, cum se vellet videri a Philippis originem trahere, quae omnia, Constantine maxime, idcirco sum persecutus, ne quid tuae cognitioni deesset, quod dignum scientia videretur.

tres igitur gordianus hic sum vito qui omnis augustus appello sum duo in africanus interimo tertius in persido finis gordianus sepulcrum miles apud circesium castra facio in finis persido titulis hic modus addo et graecum et latinum et persicus et judaicus et aegyptiacus littera ut ab omnis lego divus gordianus victor persaris victor gothi victor sarmataris depulsor romanaris seditio victor germanus sed non victor philippi qui ideo video addo quia in campus philippi ab alanus tumultuarius proelium vinco abscedo simul etiam qui ab philippi video occido qui titulis everto licinius dico is tempus quo sum nanciscor imperium cum sui volo video ab philippi origo traho qui omnis constantinus magnus idcirco sum persequor ne quis tuus cognitio desum qui dignus scientia video


Domus Gordianorum etiam nunc exstat, quam iste Gordianus pulcherrime exornavit. est villa eorum Via Praenestina ducentas columnas in tetrastylo habens, quarum quinquaginta Carysteae, quinquaginta Claudianae, quinquaginta Synnades, quinquaginta Numidicae pari mensura sunt, in qua basilicae centenariae tres, cetera huic operi convenientia, et thermae quales praeter urbem, ut tunc, nusquam in orbe terrarum. Familiae Gordiani hoc senatus decrevit ut a tutelis atque a legationibus et a publicis necessitatibus, nisi si vellent, posteri eius semper vacarent. Opera Gordiani Romae nulla exstant praeter quaedam nymphia et balneas. sed balneae privatis hominibus fuerunt et ab eo in usum privatum exornatae sunt. instituerat porticum in Campo Martio sub colle pedum mille, ita ut ab altera parte aeque mille pedum porticus fieret, atque inter eas pariter pateret spatium pedum quingentorum; cuius spatii hinc atque inde viridiaria essent, lauro, myrto et buxo frequentata, medium vero lithostrotum brevibus columnis altrinsecus positis et sigillis per pedes mille, quod esset deambulatorium, ita ut in capite basilica esset pedum quingentorum, cogitaverat praeterea cum Misitheo, ut post basilicam thermas aestivas sui nominis faceret, ita ut hiemales in principio porticuum poneret, ne sine usu essent vel viridiaria vel porticus. sed haec omnia nunc privatorum et possessionibus et hortis et aedificiis occupata sunt.

domus gordianus etiam nunc exsto quam iste gordianus pulcher exorno sum villa is via praenestinus ducenti columna in tetrastylon habeo qui quinquaginta carysteae quinquaginta claudianus quinquaginta synnas quinquaginta numidicus par mensura sum in qui basilica centenarius tres ceterus hic operio convenio et thermae qualis praeter urbs ut tunc nusquam in orbis terra familia gordianus hic senatus decerno ut ab tutelis atque ab legatio et ab publicus necessitas nisi si volo posterus is semper vaco opus gordianus roma nullus exsto praeter quidam nymphia et balneae sed balneae privo homo sum et ab is in usus privo exorno sum instituo porticus in campus martius sub collis pes mille ita ut ab alter pars aequus mille pes porticus fio atque inter is pariter pateo spatium pes quingentor qui spatium hinc atque inde viridiaria sum laurus myrtum et buxus frequento medius verus lithostrotus brevis columna altrinsecus pono et sigillum per pes mille qui sum deambulatorium ita ut in caput basilica sum pes quingentor cogito praeterea cum misitheo ut post basilica thermae aestivus suus nomen facio ita ut hiemal in principium porticus pono ne sine usus sum vel viridiaria vel porticus sed hic omnis nunc privator et possessio et hortus et aedificium occupo sum


Quo mortuo Arriano et Papo consulibus in eius locum praefectus praetorii factus est Philippus Arabs, humili genere natus sed superbus, qui se in novitate atque inormitate fortunae non tenuit, ita ut statim Gordiano, qui eum in locum parentis adsciverat, insidias per milites faceret, quae tales fuerunt. Misitheus tantum ubique, quantum diximus, habuerat conditorum ut vacillare dispositio Romana non posset; verum artibus Philippi primum naves frumentariae sunt aversae, deinde in ea loca deducti sunt milites in quibus annonari non posset, hinc Gordiano infestos milites statim reddidit, non intellegentes artibus Philippi iuvenem esse deceptum, sed Philippus etiam hoc addidit ut rumorem per milites spargeret adulescentem esse Gordianum, imperium non posse regere, melius esse illum imperare qui militem gubernaret, qui rem publicam sciret, corrupit praeterea etiam principes, effectumque ut palam Philippus ad imperium posceretur. amici Gordiani primum vehementissime resistebant, sed cum milites fame vincerentur, imperium Philippo mandatum est, iussumque a militibus ut quasi tutor eius Philippus cum eodem Gordiano pariter imperaret.

quo mortuus arriano et papus consul in is locus praefectus praetorius facio sum philippus arabs humilis genus nascor sed superbus qui sui in novitas atque inormitas fortuna non teneo ita ut statim gordianus qui is in locus parens adscio insidiae per miles facio qui talis sum misitheus tantus ubique quantus dico habeo conditor ut vacillaris dispositio romanus non possum verus ars philippus primus navo frumentarius sum averto deinde in is locum deduco sum miles in qui annonaris non possum hinc gordianus infestus miles statim reddo non intellego ars philippus juvenis sum decipio sed philippus etiam hic addo ut rumor per miles spargo adulescens sum gordianus imperium non possum rego bonus sum ille impero qui miles guberno qui res publicus scio conrumpo praeterea etiam princeps efficio ut palam philippus ad imperium posco amicus gordianus primus vehemens resisto sed cum miles fames vinco imperium philippus mando sum jubeo ab miles ut quasi tuto is philippus cum idem gordianus pariter impero


Fuit vini cupidior, semper tamen undecumque conditi, nunc rosa, nunc mastice, nunc absentio ceterisque rebus, quibus gula maxime delectatur, cibi parcus, ita ut intra punctum temporis vel prandium, si pranderet, vel cenam finiret. mulierum cupidissimus; habuisse enim decretas sibi concubinas viginti et duas fertur, ex quibus omnibus ternos et quaternos filios dereliquit, appellatusque est sui temporis Priamus, quem vulgo iocantes, quod esset natura propensior, Priapum, non Priamum, saepe vocitarunt. vixit in deliciis, in hortis, in balneis, in amoenissimis nemoribus, nec pater aspernatus est, saepissime dicens illum quandoque in summa claritate cito esse moriturum, nec tamen vita sua fortitudine a bonis umquam degeneravit, semperque inter inlustrissimos fuit cives nec rei publicae ad consultationem defuit. denique etiam senatus libentissime illum Augustum appellavit atque in eo spem publicam posuit, vestitu cultissimus, servis et omnibus suis carus. Cordus dicit uxorem eum numquam habere voluisse, contra Dexippus putat eius filium esse Gordianum tertium, qui post hoc cum Balbino et Pupieno sive Maximo puerulus est adeptus imperium.

sum vinum cupidus semper tamen undecumque condio nunc rodo nunc mastice nunc absentio ceter res qui gula magnus delecto cibus parcus ita ut intra pungo tempus vel prandium si prandeo vel cena finio mulier cupidus habeo enim decerno sui concubina viginti et duo fero ex qui omnis terni et quaterni filius derelinquo appello sum suus tempus priamus qui vulgo jocor qui sum natura propendeo priapus non priamus saepe vocito vivo in deliciae in hortus in balnea in amoenus nemus neque pater aspernor sum saepis dico ille quandoque in summus claritas cito sum morior neque tamen vito suus fortitudo ab bonus umquam degenero semper inter illustris sum civis neque res publicus ad consultatio desum denique etiam senatus libet ille augustus appello atque in is spes publicus pono vestio colo servio et omnis suus carus cordus dico uxor is numquam habeo volo contra dexippus puto is filius sum gordianus tertius qui post hic cum balbino et pupieno sive maximus puerulus sum adipiscor imperium


Fuerat quidem consilium, venerabilis Auguste, ut singulos quosque imperatores exemplo multorum libris singulis ad tuam Clementiam destinarem. nam id multos fecisse vel ipse videram vel lectione conceperam. sed improbum visum est vel Pietatem tuam multitudine distinere librorum vel meum laborem plurimis voluminibus occupare, quare tres Gordianos hoc libro conexui, consulens et meo labori et lectioni tuae, ne cogereris plurimos codices volvendo unam tamen paene historiam lectitare. sed ne ego, qui longitudinem librorum fugi multitudinemque verborum, in eam incurrisse videar, quam me urbane declinare contingo, iam rem adgrediar.

sum quidem consilium venerabilis augustus ut singuli quisque imperator exemplum multus liber singuli ad tuus clementia destinaris nam is multus facio vel ipse video vel lectio concapit sed improbus video sum vel pietas tuus multitudo distineo liber vel meus labor multus volumen occuparis quare tres gordianus hic liber conecto consulo et meus labor et lectio tuus ne cogo multus codico volvo unus tamen paene historia lectitaris sed ne ego qui longitudo liber fugio multitudo verbum in is incurro video quam ego urbanus declinaris contingo iam res aggredior


In studiis gravissimae opinionis fuit, forma conspicuus, memoriae singularis, bonitatis insignis, adeo ut semper in scholis, si quis puerorum verbera- retur, ille lacrimas non teneret. Sereno Sammonico, qui patris eius amicissimus, sibi autem praeceptor fuit, nimis acceptus et carus usque adeo ut omnes libros Sereni Sammonici patris sui, qui censebantur ad sexaginta et duo milia, Gordiano minori moriens ille re- linqueret. quod eum ad caelum tulit, si quidem tantae bibliothecae copia et splendore donatus in famam hominum litterarum decore pervenit. Quaesturam Heliogabalo auctore promeruit, idcirco quod luxurioso imperatori lascivia iuvenis, non tamen luxuriosa neque infamis, praedicata est. praeturam Alexandro auctore urbanam tenuit, in qua tantus iuris dictionis gratia fuit ut statim consulatum, quem pater sero acceperat, mereretur. Maximini seu eiusdem Alexandri temporibus ad proconsulatum patris missus legatus est obsecutus, atque illic ea quae superius dicta sunt contigerunt.

in studium gravis opinio sum forma conspicuus memoria singularis bonitas insignis adeo ut semper in schola si quis puer verbero reor ille lacrima non teneo serenus sammonico qui pater is amicus sui autem praeceptor sum nimis accipio et carus usque adeo ut omnis liber serenus sammonici pater suus qui censeo ad sexaginta et duo mille gordianus parvus morior ille res linquo qui is ad caelum fero si quidem tantus bibliotheca copia et splendor dono in fama homo litteraris decus pervenio quaestura heliogabalus auctor promereo idcirco qui luxuriosus imperator lascivia juvenis non tamen luxuriosus neque infamis praedico sum praetorqueo alexander auctor urbanus teneo in qui tantus ius dictio gratia sum ut statim consulatus qui pater serus accipio mereo maximini seu idem alexander tempus ad proconsulatus pater mitto legatus sum obsequor atque illic is qui superus dictum sum contingo


Post consulatum proconsul Africae factus est adnitentibus cunctis, qui Alexandri imperium etiam in Africa clarum per proconsulis dignitatem haberi atque esse voluerunt, exstat epistula ipsius Alexandri, qua senatui gratias agit, quod Gordianum ad Africam proconsulem destinaverit. cuius hoc exemplum est: Neque gratius mihi quicquam, patres conscripti, neque dulcius potuistis efficere, quam ut Antoninum Gordianum proconsulem ad Africam mitteretis, virum nobilem, magnanimum, disertum, iustum, continentem, bonum et reliqua, ex quo adparet quantus vir eo tempore Gordianus fuerit, amatus est ab Afris ita ut nemo antea proconsulum, ita ut eum alii Scipionem, Catonem alii, multi Mucium ac Rutilium aut Laelium dicerent, exstat eorum adclamatio, quae a Iunio in litteras relata est. nam cum quadam die factum imperatorium legeret atque a proconsulibus Scipionibus coepisset, adclamatum est, Novo Scipioni, vero Scipioni, Gordiano proconsuli. haec et alia frequenter audivit.

post consulatus proconsul africa facio sum adnitendus cunctus qui alexander imperium etiam in africanus clarus per proconsulis dignitas habeo atque sum volo exsto epistula ipse alexander qui senatus gratia ago qui gordianus ad africa proconsulis destino qui hic exemplum sum neque gratus ego quisquam pater conscribo neque dulcis possum efficio quam ut antoninus gordianus proconsulis ad africa mitto vir nobilis magnanimus dissero iustus contineo bonus et reliquus ex quo appareo quantus vir is tempus gordianus sum amo sum ab afris ita ut nemo antea proconsulis ita ut is alius scipio cato alius multus mucius atque rutilius aut laelius dico exsto is acclamatio qui ab junius in littera refero sum nam cum quidam dies facio imperatorius lego atque ab proconsul scipio coepio adclamo sum novo scipio verus scipio gordianus proconsulis hic et alius frequens audio


Fuit terrae motus eo usque gravis imperante Gordiano, ut civitates etiam terrae hiatu cum populis deperirent. ob quae sacrificia per totam urbem totumque orbem terrarum ingentia celebrata sunt. et Cordus quidem dicit inspectis libris Sibyllinis celebratisque omnibus quae illic iussa videbantur mundanum malum esse sedatum. Sedato terrae motu Praetextato et Attico consulibus Gordianus aperto Iano gemino, quod signum erat indicti belli, profectus est contra Persas cum exercitu ingenti et tanto auro, ut vel auxiliis vel militibus facile Persas evinceret. fecit iter in Moesiam atque in ipso procinctu quicquid hostium in Thraciis fuit delevit, fugavit, expulit atque summovit. inde per Syriam Antiochiam venit, quae a Persis iam tenebatur, illic frequentibus proeliis pugnavit et vicit Sapore Persarum rege summoto. et post Artaxansen et Antiochiam recepit et Carrhas et Nisibin, quae

sum terra moueo is usque gravis impero gordianus ut civitas etiam terra hiatus cum populus depereo ob qui sacrificium per totus urbs totus orbis terra ingens celebro sum et cordus quidem dico inspicio liber sibyllinus celebro omnis qui illic iubeo video mundanus malus sum sedo sedo terra motus praetextatus et atticus consul gordianus aperio janus geminus qui signum sum indico bellum proficiscor sum contra persa cum exercitus ingens et tantus aurum ut vel auxilium vel miles facilis persa evinceret facio iter in moesia atque in ipse procingo quisquis hostis in thracia sum deleo fugo expello atque summoveo inde per syria antiochea venio qui ab persa iam teneo illic frequens proelium pugno et vinco sapor persaris rex summoveo et post artaxansen et antiochea recipio et carrae et nisibis qui


Dum haec aguntur, in Africa contra duos Gordianos Capelianus quidam, Gordiano et in privata vita semper adversus et ab ipso imperatore iam cum Mauros Maximini iussu regeret veteranus dimissus, conlectis Mauris et tumultuaria manu accepto a Gordiano successore Carthaginem petiit, ad quem omnis fide Punica Carthaginiensium populus inclinavit. Gordianus tamen fortunam belli experiri cupiens filium suum iam natu grandiorem, quadraginta et sex annos agentem, quem tunc legati loco, ut diximus, habuerat, contra Capelianum et Maximinianos misit, virum de cuius moribus suo loco dicemus, sed cum in re militari et Capelianus esset audacior et Gordianus iunior non tam exercitatus, quippe qui nobilitatis deliciis tardabatur, pugna commissa vincitur et in eodem bello interficitur.

dum hic ago in africanus contra duo gordianus capelianus quidam gordianus et in privo vito semper adverro et ab ipse imperator iam cum mauri maximini iussus rego veteranus dimitto collecta maurus et tumultuarius manus accipio ab gordianus successor carthago peto ad qui omnis fides punicus carthaginiensis populus inclino gordianus tamen fortuna bellum experior cupio filius suus iam natus grandis quadraginta et sex annus ago qui tunc legatus locus ut dico habeo contra capelianum et maximinianos mitto vir de qui mos suus locus dico sed cum in res militaris et capelianus sum audax et gordianus iunior non tam exercito quippe qui nobilitas deliciae tardo pugno committo vincio et in idem bellum interfacio


Sed priusquam de imperio eius loquar, dicam pauca de moribus, adulescens cum esset Gordianus, de quo sermo est, poemata scripsit, quae omnia exstant, et quidem cuncta illa quae Cicero, id est Marium et Aratum et Alcyonas et Uxorium et Nilum. quae quidem ad hoc scripsit ut Ciceronis poemata nimis antiqua viderentur, scripsit praeterea, quemadmodum Vergilius Aeneidos et Statius Achilleidos et multi alii Alexandriados, ita etiam ille Antoniniados, hoc est Antoninum Pium et Antoninum Marcum versibus disertissimis libris triginta vitam illorum et bella et publice privatimque gesta perscribens. et haec quidem puerulus. postea vero ubi adolevit, in Athenaeo controversias declamavit, audientibus etiam imperatoribus suis. Quaesturam magnificentissimam gessit, aedilitatis suae tempore duodecim populo Romano munera, id est per singulos menses singula de suo exhibuit, ita ut gladiatorum nonnumquam quingena paria exhiberet, numquam minus centenis quinquagenis. feras Libycas una die centum exhibuit, ursos una die mille, exstat silva eius memorabilis, quae picta est in domo rostrata Cn. Pompei, quae ipsius et patris eius et proavi fuit, quam Philippi temporibus vester fiscus invasit, in qua pictura etiam nunc continentur cervi palmati ducenti mixtis Britannis, equi feri triginta, oves ferae centum, alces decem, tauri Cypriaci centum, struthiones Mauri miniati trecenti, onagri triginta, apri centum quinquaginta, ibices ducenti, dammae ducenti, haec autem omnia populo rapienda concessit die muneris, quod sextum edebat.

sed priusquam de imperium is loquor dico paucus de mos adulescens cum sum gordianus de quo sermo sum poema scribo qui omnis exsto et quidem cunctus ille qui cicero is sum marius et aratus et alcyone et uxorius et nilis qui quidem ad hic scribo ut cicero poema nimis antiquus video scribo praeterea quemadmodum vergilius aeneidos et sto achilleidos et multus alius alexandriados ita etiam ille antoniniados hic sum antoninus pius et antoninus marcus versus dissero liber triginta vita ille et bellum et publicus privatim gero perscribo et hic quidem puerulus postea verus ubi adolesco in athenaeus controversia declamo audio etiam imperator suus quaestura magnificentissimam gero aedilitas suus tempus duodecim populus romanus munus is sum per singuli mensis singulus de suus exhibeo ita ut gladiator nonnumquam quingeni par exhibeo numquam paruus centeni quinquageni ferus libycus unus dies centum exhibeo ursus unus dies mille exsto silva is memorabilis qui pingo sum in domus rostratus cn pompejus qui ipse et pater is et proavus sum quam philippus tempus vester fiscus invado in qui pingo etiam nunc contineo cervus palmo ducenti misceo britannus equus ferio triginta ovo fera centum alces decem taurus cypriacus centum struthio maurus minio trecenti onagri triginta aper centum quinquaginta ibex ducenti damma ducenti hic autem omnis populus rapio concedo dies munus qui sextus edo


agro suo velut contionabundus est locutus: Gratias dis inmortalibus, cives, quod occasionem dederunt, et quidem necessariam, providendi nobis contra hominem furiosissimum Maximinum. nos enim, qui procuratorem eius moribus et vitae consimilem occidimus, nisi facto imperatore salvi esse non possumus, quocirca, si placet, quoniam non longe est nobilissimus vir pro consule cum filio, consulari legato, quorum utrique mortem pestis illa est minata, sublata de vexillis purpura imperatores eos dicemus adhibitisque insignibus Romano iure firmabimus. tunc adclamatum est, Aequum est, iustum est. Gordiane Auguste, di te servent. feliciter imperes, cum filio imperes. His actis propere ventum est ad oppidum Thysdrum, inventusque senex venerabilis post iuris dictionem iacens in lectulo, qui circumfusus purpura humi se abiecit ac retrectans elevatus est. et cum aliud facere nihil posset, evitandi periculi gratia, quod a Maximinianis dubie, a fautoribus necessario imminebat, imperatorem se appellari senex passus est.

ager suus velut contionabundus sum loquor gratia deus immortalis civis qui occasio do et quidem necessaria provideo nos contra homo furiosus maximinum nos enim qui procurator is mos et vita consimilis occaedes nisi facio imperator salvus sum non possum quocirca si placeo quoniam non longus sum nobilis vir pro consul cum filius consularis legatus qui uterque mors pestis ille sum mino tollo de vexillum purpura imperator is dico adhibeo insignis romanus ius firmo tunc adclamo sum aequi sum iustus sum gordianus augustus deus tu servo feliciter impero cum filius impero hic ago properus venio sum ad oppidum thysdrum invenio senex venerabilis post ius dictio jaceo in lectulus qui circumfundo purpura humus sui abicio atque retrectans elevo sum et cum alius facio nihil possum evito periculum gratia qui ab maximinianis dubius ab fautor necessarius immineo imperator sui appello senex patior sum


Post mortem duorum Gordianorum senatus trepidus et Maximinum vehementius timens ex viginti viris, quos ad rem publicam tuendam delegerat, Pupienum sive Maximum et Clodium Balbinum Augustos appellavit, ambos ex consulibus. tunc populus et milites Gordianum parvulum, annos agentem, ut plerique adserunt, undecim, ut nonnulli, tredecim, ut Iunius Cordus dicit, sedecim (nam vicensimo et secundo anno eum perisse adserit), petiverunt, ut Caesar appellaretur; raptusque ad senatum atque inde in contione positus indumento imperatorio tectus Caesar est nuncupatus. Hic natus est, ut plures adserunt, ex filia Gordiani, ut unus aut duo (nam amplius invenire non potui), ex filio, qui in Africa periit. Gordianus scilicet Caesar factus apud matrem educatus est et, cum exstinctis Maximinis Maximus etiam et Balbinus militari seditione interempti essent, qui biennio imperaverant, Gordianus adulescens, qui Caesar eatenus fuerat, et a militibus et populo et a senatu et ab omnibus gentibus ingenti amore, ingenti studio et gratia Augustus est appellatus, amabatur autem merito avi et avunculi sive patris, qui ambo pro senatu et pro populo Romano contra Maximinum arma sumpserunt et militari vel morte vel necessitate perierunt. Post hoc veterani ad Curiam venerunt, ut discerent quid actum esset, ex quibus duo ingressi Capitolium, cum illic senatus ageretur, ante ipsam aram a Gallicano ex consulibus et Maecenate ex ducibus interempti sunt; atque bellum intestinum ortum est, cum essent armati etiam senatores, ignorantibus veteranis quod Gordianus adulescens solus teneret imperium.

post mors duo gordianus senatus trepidus et maximinum vehemens timeo ex viginti vis qui ad res publicus tueor deligo pupienum sive magnus et claudius balbinum augustus appello ambo ex consul tunc populus et miles gordianus parvulis annus ago ut plerusque assero undecim ut nonnullus tredecim ut junius cordus dico sedecim nam vicesimus et secundus annus is pereo assero peto ut caesar appello rapio ad senatus atque inde in contio pono indumentum imperatorius tego caesar sum nuncupo hic nascor sum ut multus assero ex filia gordianus ut unus aut duo nam amplus invenio non possum ex filius qui in africanus pereo gordianus scilicet caesar facio apud mater educo sum et cum exstinguo maximinis magnus etiam et balbinus militaris seditio interimo sum qui biennium impero gordianus adulescens qui caesar eatenus sum et ab miles et populus et ab senatus et ab omnis gens ingens amor ingens studium et gratia augustus sum appello amo autem mereo avus et avunculis sive pater qui ambo pro senatus et pro populus romanus contra maximinum arma sumo et militaris vel mors vel necessitas pereo post hic veteranus ad curius venio ut disco quis ago sum ex qui duo ingredior capitolium cum illic senatus ago ante ipse ara ab gallicanus ex consul et maecenas ex dux interimo sum atque bellum intestinus orior sum cum sum armatus etiam senator ignoro veteranus qui gordianus adulescens solus teneo imperium


Dicit Iunius Cordus tacitum senatus consultum fuisse, quod quale sit aut quare sic appellatum, brevi exponam: omnino exemplum senatus consulti taciti non aliud est hodie, quam quo vestra Clementia convocatis ad interiora maioribus ea disponit quae non sunt omnibus publicanda. de quibus adiurare etiam soletis, ne quis ante rem completam quicquam vel audiat vel intellegat. hunc autem morem apud veteres necessitates publicae reppererunt, ut, si forte aliqua vis ab hostibus inmineret, quae cogeret vel humilia captare consilia vel aliqua constituere, quae non prius oporteret dici quam effici, vel si nollent ad amicos aliqua permanare, senatus consultum tacitum fieret, ita ut non scribae, non servi publici, non censuales illis actibus interessent, senatores exciperent, senatores omnium officia censu alium scribarumque complerent, ne quid forte proderetur. factum est ergo senatus consultum tacitum, ne res ad Maximinum pervenire!

dico junius cordus taceo senatus consulo sum qui qualis sum aut quare sic appello brevis expono omnino exemplum senatus consulo taceo non alius sum hodie quam quo vester clemens convoco ad interior magnus is dispono qui non sum omnis publico de qui adiuraris etiam solo ne quis ante res compleo quisquam vel audio vel intellego hic autem mos apud vetus necessitas publicus reperio ut si fors aliqui volo ab hostis inmineret qui cogo vel humilio captaris consilium vel aliqui constituo qui non prior oportet dico quam efficio vel si nolo ad amicus aliqui permanaris senatus consulo taceo fio ita ut non scriba non servio publicus non censual ille actus intersum senator excipio senator omnis officium census alius scriba compleo ne quis fors prodo facio sum ergo senatus consulo taceo ne res ad maximinum pervenio


Praeturam nobilem gessit, post iuris dictionem consulatum primum iniit cum Antonino Cara- callo, secundum cum Alexandro, filios duos habuit, illum consularem qui cum ipso Augustus appellatus est, qui iuxta Carthaginem in Africa bello absumptus est, et filiam Maeciam Faustinam, quae nupta est Iunio Balbo, consulari viro. in consulatibus clarior fuit sui temporis consulibus, ita ut ei Antoninus invideret, modo praetextas eius, modo latum clavum, modo circenses ultra imperatorium mirans modum, palmatam tunicam et togam pictam primus Romanorum privatus suam propriam habuit, cum ante imperatores etiam vel de Capitolio acciperent vel de Palatio. equos Siculos centum, Cappadoces centum permittentibus imperatoribus factionibus divisit, et per haec populo satis carus, qui semper talibus commovetur. Cordus dicit in omnibus civitatibus Campaniae, Etruriae, Umbriae, Flaminiae, Piceni de proprio illum per quadriduum ludos scaenicos et iuvenalia edidisse. scripsit et laudes soluta oratione omnium Antoninorum qui ante eum fuerunt, tantum autem Antoninos dilexit ut sibi quoque, ut multi dicunt, Antonini, ut plerique autem adserunt, Antonii nomen adscripserit. iam illud satis constat quod filium, Gordianum nomine, Antonini signo inlustraverit, cum apud praefectum aerarii more Romano professus filium publicis actis eius nomen insereret.

praetorqueo nobilis gero post ius dictio consulatus primus ineo cum antoninus carus callus secundus cum alexander filius duo habeo ille consularis qui cum ipse augustus appello sum qui iuxta carthago in africanus bellum absumo sum et filia maecia faustina qui nubo sum junius balbus consularis vir in consulatus clarus sum suus tempus consul ita ut is antoninus invideo modo praetexo is modo latus clavus modo circensis ultra imperatorius miror modus palmo tunica et toga pingo primus romanus privo suus proprius habeo cum ante imperator etiam vel de capitolium accipio vel de palatium equus siculi centum cappadoces centum permitto imperator factio divido et per hic populus satis carus qui semper talis commoveo cordus dico in omnis civitas campania etruria umbria flaminia picenus de proprius ille per quadriduum ludus scaenicus et juvenalia edo scribo et laus solvo oratio omnis antoninus qui ante is sum tantus autem antoninus diligo ut sui quoque ut multus dico antoninus ut plerusque autem assero antonius nomen adscribo iam ille satis consto qui filius gordianus nomen antoninus signum inlustro cum apud praeficio aerarius mos romanus profiteor filius publicus ago is nomen insero


Haec ubi comperit Maximinus, statim cohortatus est milites hoc genere contionis: Sacrati conmilitones, immo etiam mi consecranei et quorum mecum plerique vere militatis, dum nos a Germania Romanam defendimus maiestatem, dum nos Illyricum a barbaris vindicamus, Afri fidem Punicam praestiterunt, nam duos nobis Gordianos, quorum alter senio ita fractus est ut non possit adsurgere, alter ita luxurie perditus ut debilitatem habeat pro senectute, imperatores fecerunt, et ne hoc parum esset, factum Afrorum nobilis ille senatus agnovit, et pro quorum liberis arma portamus, hi contra nos viginti viros statuerunt et omnes velut contra hostes sententias protulerunt. quin immo agite, ut viros decet, properandum est ad urbem, nam et viginti viri consulares contra nos lecti sunt, quibus resistendum est nobis fortiter agentibus, vobis feliciter dimicantibus. lentas militum mentes et non alacres animos hac contione et Maximinus ipse cognovit, denique statim ad filium scripsit, qui longe post sequebatur, ut adceleraret, ne quid contra eum se absente milites cogitarent, litterarum exemplum tale Iunius Cordus edidit: Refert ad te stipator meus Tynchanius quae gesta cognovi vel in Africa vel Romae, refert quae sint militum mentes. quaeso, quantum potes, properes, ne quid, ut solet, militaris turba plus faciat, quid verear ex eo audies quem ad te misi.

hic ubi comperio maximinus statim cohortor sum miles hic genus contio sacro conmilitones immo etiam ego consecraneus et qui ego plerusque verus militas dum nos ab germania romanus defendo maiestas dum nos illyricus ab barbaris vindico afri fides punicus praesto nam duo nos gordianus qui alter senium ita frango sum ut non possum assurgo alter ita luxuries perdo ut debilitas habeo pro senectus imperator facio et ne hic parum sum facio afrorum nobilis ille senatus anosco et pro qui liber arma porto hic contra nos viginti vir statuo et omnis velut contra hostis sententia profero quin immo ago ut vir decet propero sum ad urbs nam et viginti vir consularis contra nos lego sum qui resisto sum nos fortis ago tu feliciter dimico lentus miles mens et non alacer animus hic contio et maximinus ipse cognosco denique statim ad filius scribo qui longus post sequor ut adcelero ne quis contra is sui absum miles cogito litteraris exemplum talis junius cordus edo refero ad tu stipator meus tynchanius qui gero cognosco vel in africanus vel roma refero qui sum miles mens quaeso quantus possum propero ne quis ut soleo militaris turba multus facio quis vereor ex is audio qui ad tu mitto


Sed statim illa, ut se habent hominum mentes, eorum dumtaxat qui erubescunt per se ea non agnosci quae sciunt, et qui humiles se putant, si commissa non prodant, omnia comperit Maximinus, ita ut exemplum senatus consulti taciti acciperet, quod numquam antea fuerat factitatum. exstat denique eius epistula ad praefectum urbi talis: Senatus consultum tacitum nostrorum illorum principum legi, quod tu, praefectus urbi, factum esse fortasse non nosti, nam nec interfuisti. cuius exemplum ad te misi, ut scires quomodo Romanam rem publicam regeres. enarrari autem non potest, quae commotio fuerit Maximini, cum audivit contra se Africam descivisse, nam senatus auctoritate percepta incurrere in parietes, vestem scindere, gladium arripere, quasi omnes posset occidere, prorsus furere videbatur. Praefectus urbi acceptis litteris acrioribus populum et milites adlocutus est, dicens Maximinum iam occisum. ex quo gaudium maius fuit, statimque delectae sunt statuae atque imagines eius qui hostis fuerat iudicatus, usus est sane senatus pendente bello potestate qua debuit, nam delatores, calumniatores, procuratores et omnem illam faecem Maximinianae tyrannidis occidi iussit, atque parum fuit quod senatus iudicaverat, illud populi iudicium fuit quod occisi fracti sunt et in cloacam missi, tunc et praefectus urbi Sabinus, consularis vir, fuste iam percussus occisus et in publico derelictus est.

sed statim ille ut sui habeo homo mens is dumtaxat qui erubesco per sui is non agnosco qui scio et qui humilis sui puto si committo non prodo omnis comperio maximinus ita ut exemplum senatus consulo taceo accipio qui numquam antea sum factitas exsto denique is epistula ad praeficio urbs talis senatus consulo taceo noster ille princeps lego qui tu praefectus urbs facio sum fortasse non nosco nam neque intersum qui exemplum ad tu mitto ut scio quomodo romanus res publicus rego enarraris autem non possum qui commotio sum maximini cum audio contra sui africa descio nam senatus auctoritas percipio incurro in paries vestis scindo gladius arripio quasi omnis possum occaedes prorsus furo video praefectus urbs accipio littera acer populus et miles alloquor sum dico maximinum iam occido ex quo gaudium magnus sum statim deligo sum statua atque imago is qui hostis sum iudico utor sum sanus senatus pendeo bellum potestas qui debeo nam delator calumniator procurator et omnis ille faecem maximinianae tyrannis occido iubeo atque parum sum qui senatus judico ille populus iudicium sum qui occido frango sum et in cloaca mitto tunc et praefectus urbs sabinus consularis vir fustis iam percutio occido et in publicus derelinquo sum


Et erat quidem longitudine Romana, canitie decora et pompali vultu, ruber magis quam candidus, facie bene lata, oculis, ore, fronte verendus. corporis qualitate subcrassulus. moribus ita moderatus ut nihil possis dicere, quod ille aut cupide aut inmodeste aut nimie fecerit, adfectus suos unice dilexit, filium et nepotem ultra morem, filiam et neptem religiose. socero suo Annio Severo tantum detulit, ut in familiam eius quasi filium migrasse se crederet, numquam cum eo laverit, numquam illo praesente sederit ante praeturam, consul cum esset, aut in domo eius semper mansit aut, si in Pompeiana domo, ad illum vel mane vel sero processit, vini parcus, cibi parcissimus, vestitu nitidus, lavandi cupidus, ita ut et quarto et quinto in die lavaret aestate, hieme secundo, somni plurimi, ita ut in tricliniis, si forte apud amicos ederet, etiam sine pudore dormiret. quod videbatur facere per naturam, non per ebrietatem atque luxuriem.

et sum quidem longitudo romanus canities decus et pompal vultus ruber magis quam candidus facies bene fero oculus os frons vereor corpus qualitas succrassulus mos ita moderor ut nihil possum dico qui ille aut cupidus aut immodestus aut nimius facio affectus suus unicus diligo filius et nepos ultra mos filia et neptis religiosus socer suus annius severus tantus defero ut in familia is quasi filius migro sui credo numquam cum is lavo numquam ille praesens sedeo ante praetorqueo consul cum sum aut in domus is semper maneo aut si in pompejanus domus ad ille vel mane vel serus procedo vinum parcus cibus parcus vestio nitidus lavo cupidus ita ut et quartum et quintus in dies lavo aestas hiems secundus somnium plurimus ita ut in triclinium si fors apud amicus edo etiam sine pudor dormio qui video facio per natura non per ebrietas atque luxurio


Hic Gordiani senis, proconsulis Africae, filius, qui cum patre et ab Afris et a senatu Augustus appellatus est, litteris et moribus clarus fuit praeter nobilitatem, quam, ut nonnulli, ab Antoninis, ut plurimi, ab Antoniis duxit; si quidem argumento ad probandam generis qualitatem alii hoc esse desiderant, quod Africanus Gordianus senior appellatus est cognomine Scipionum, quod domum Pompeianam in urbe habuit, quod Antoninorum cognomine semper est nuncupatus, quod Antonium filium suum ipse significari voluit in senatu; quae singula videntur familias designare. sed ego Iunium Cordum sequor, qui dicit ex omnibus his familiis Gordianorum coaluisse nobilitatem, idem igitur natus patri primus ex Fabia Orestilla, Antonini pronepte, unde Caesarum quoque familiam contingere videbatur, et primis diebus sui natalis Antoninus est appellatus, mox in senatu Antonii nomen est editum, vulgo deinde Gordianus haberi coeptus.

hic gordianus senex proconsulis africa filius qui cum pater et ab afris et ab senatus augustus appello sum littera et mos clarus sum praeter nobilitas quam ut nonnullus ab antoninus ut plurimus ab antonius duco si quidem argumentum ad probo genus qualitas alius hic sum desidero qui africanus gordianus senex appello sum cognomen scipio qui domus pompejanus in urbs habeo qui antoninus cognomen semper sum nuncupo qui antonius filius suus ipse significo volo in senatus qui singulus video familia designaris sed ego junius chordus sequor qui dico ex omnis hic familia gordianus coalo nobilitas idem igitur nascor pater primus ex fabius orestilla antoninus proneptis unde caesaris quoque familia contingo video et primus dies suus natal antoninus sum appello mox in senatus antonius nomen sum edo vulgo deinde gordianus habeo coepio


Fuerunt sub Gordiano Romae elephanti triginta et duo, quorum ipse duodecim miserat, Alexander decem, alces decem, tigres decem, leones mansueti sexaginta, leopardi mansueti triginta, belbi, id est hyaenae, decem, gladiatorum fiscalium paria mille, hippopotami sex, rhinoceros unus, argoleontes decem, camelopardali decem, onagri viginti, equi feri quadraginta, et cetera huius modi animalia innumera et diversa; quae omnia Philippus ludis saecularibus vel dedit vel occidit. has autem omnes feras mansuetas et praeterea efferatas parabat ad triumphum Persicum. quod votum publicum nihil valuit, nam omnia haec Philippus exhibuit saecularibus ludis et muneribus atque circensibus, cum millesimum annum in consulatu suo et filii sui celebravit. Quod de C. Caesare memoriae traditum est, hoc etiam de Gordiano Cordus evenisse perscribit, nam omnes, quicumque illum gladio adpetiverunt (qui novem fuisse dicuntur), postea interemptis Philippis sua manu suisque gladiis et iisdem quibus illum percusserant interemisse se dicuntur.

sum sub gordianus roma elephantus triginta et duo qui ipse duodecim mitto alexander decem alces decem tigris decem leo mansueti sexaginta leopardus mansueti triginta belbus is sum hyaena decem gladiator fiscalis par mille hippopotamus sex rhinoceros unus argoleontes decem camelopardal decem onagri viginti equus ferio quadraginta et ceterus hic modus animal innumerus et diverto qui omnis philippus ludus saecularis vel do vel occido hic autem omnis ferus mansueto et praeterea effero paro ad triumphus persicus qui voveo publicus nihil valeo nam omnis hic philippus exhibeo saecularis ludus et munus atque circensis cum millesimus annus in consulatus suus et filius suus celebro qui de que caesaris memoria trado sum hic etiam de gordianus cordus evenio perscribo nam omnis quicumque ille gladius adpeto qui novo sum dico postea interimo philippi suus manus suo gladius et idem qui ille percutio interimo sui dico


Fertur autem tanta multitudo Gordiani partium in bello cecidisse, ut, cum diu quaesitum sit corpus Gordiani iunioris, non potuerit inveniri, fuit praeterea ingens, quae raro in Africa est, tempestas, quae Gordiani exercitum ante bellum ita dissipavit ut minus idonei milites proelio fierent, atque ita facilis esset Capeliani victoria. Haec ubi comperit senior Gordianus, cum in Africa nihil praesidii, et a Maximino multum timoris et fides Punica perurgueret, et acerrime Capelianus instaret, luctus deinde mentem atque animum fatigaret, laqueo vitam finivit. Hic exitus duorum Gordianorum fuit, quos ambos senatus Augustos appellavit et postea inter divos rettulit.

fero autem tantus multitudo gordianus pars in bellum cado ut cum diu quaero sum corpus gordianus iunioris non possum invenio sum praeterea ingens qui rarus in africanus sum tempestas qui gordianus exercitus ante bellum ita dissipavit ut paruus idoneus miles proelium fio atque ita facilis sum capeliani victoria hic ubi comperio senex gordianus cum in africanus nihil praesidium et ab maximino multus timor et fides punicus perurgeo et acer capelianus insto luctus deinde mens atque animus fatigo laqueus vita finio hic exitus duo gordianus sum qui ambo senatus augustus appello et postea inter divus refero


Gordiani non, ut quidam imperiti scriptores loquuntur, duo sed tres fuerunt, idque docente Arriano, scriptore Graecae historiae, docente item Dexippo, Graeco auctore, potuerunt addiscere, qui, etiamsi breviter, ad fidem tamen omnia persecuti sunt. horum Gordianus senior, id est primus, natus est patre Maecio Marullo, matre Ulpia Gordiana, originem paternam ex Gracchorum genere habuit, maternam ex Traiani imperatoris, patre, avo, proavo consulibus, socero, prosocero et item alio prosocero et duobus absoceris consulibus, ipse consul ditissimus ac potentissimus, Romae Pompeianam domum possidens, in provinciis tantum terrarum habens quantum nemo privatus, post consulatum, quem egerat cum Alexandro, ad proconsulatum Africae missus est ex senatus consulto.

gordianus non ut quidam imperitus scriptor loquor duo sed tres sum is doceo arriano scriptor graece historia doceo item dexippus graecum auctor possum addisco qui etiamsi brevis ad fides tamen omnis persequor sum hic gordianus senex is sum primus nascor sum pater maecius marullus mater ulpius gordianus origo paternus ex gracchus genus habeo maternus ex trajanus imperator pater avus proavus consul socer prosocero et item alius prosocero et duo absoceris consul ipse consul dives atque potens roma pompejanus domus possideo in provincia tantus terra habeo quantus nemo privo post consulatus qui ago cum alexander ad proconsulatus africa mitto sum ex senatus consultum


Item Gordiani ad ipsum: Imperator Gordianus Augustus Misitheo patri et praefecto, nisi di omnipotentes Romanum tuerentur imperium, etiam nunc per emptos spadones velut in hasta positi venderemur. denique nunc demum intellego, neque Feliciones praetorianis cohortibus praeponi debuisse, neque Serapammoni quartam legionem credendam fuisse, et, ut omnia dinumerare mittam, multa non esse facienda quae feci; sed dis gratias, quod te insinuante, qui nihil vendis, didici ea quae inclusus scire non poteram, quid enim facerem, quod et mater nos venderet et consilio cum Gaudiano et Reverendo et Montano habito vel laudaret aliquos vel vituperaret, et illorum consensu quasi testium quod dixerat ad probaret? mi pater, verum audias velim: miser est imperator apud quem vera reticentur, qui cum ipse publice ambulare non possit, necesse est ut audiat et vel audita vel a plurimis roborata confirmet. His epistulis intellectum est adulescentem soceri consiliis emendatum atque correctum. et Misithei quidem epistulam Graecam quidam fuisse dicunt, sed in hanc sententiam, tantum autem valuit eius gravitas et sanctimonia, ut ex obscurissimo praeter nobilitatem gestis etiam Gordianum clarum principem fecerit.

item gordianus ad ipse imperator gordianus augustus misitheo pater et praeficio nisi deus omnipotens romanus tueor imperium etiam nunc per emo spado velut in hasta pono vendo denique nunc demum intellego neque felicio praetorianus cohors praepono debeo neque serapammoni quartus legio credo sum et ut omnis dinumero mitto multus non sum facio qui facio sed deus gratia qui tu insinuo qui nihil vendo disco is qui includo scio non possum quis enim facio qui et mater nos vendo et consilium cum gaudiano et reverendus et montanus habeo vel laudo aliquis vel vitupero et ille consensus quasi testis qui dico ad probo ego pater verus audio volo miser sum imperator apud qui verus reticeo qui cum ipse publicus ambulo non possum necesse sum ut audio et vel audio vel ab multus roboro confirmo hic epistula intellego sum adulescens socer consilium emendo atque corrigo et misithei quidem epistula graece quidam sum dico sed in hic sententia tantus autem valeo is gravitas et sanctimonia ut ex obscurus praeter nobilitas gero etiam gordianus clarus princeps facio


Interest, ut senatus consultum, quo1 Gordiani imperatores appellati sunt et Maximinus hostis, litteris propagetur. non legitimo sed indicto senatus die consul iam domi conventus cum praetoribus, aedilibus et tribunis plebis venit in Curiam, praefectus urbi, cui nescio quid redoluerat, et qui publicas litteras non acceperat, a conventu se abstinuit. sed profuit, nam consul ante solitas adclamationes, priusquam aliquid in Maximinum feliciter diceretur, ait: Patres conscripti, Gordiani duo, pater et filius, ambo ex consulibus, unus vester pro consule, alter vester legatus, magno Afrorum consilio imperatores sunt appellati, gratias igitur agamus Thysdritanae iuventuti, gratias Carthaginiensi populo semper de voto; ab inmani nos belua, ab illa fera vindicaverunt. quid timide auditis? quid circumspicitis? quid cunctamini? hoc est quod semper optastis. hostis est Maximinus; di facient ut esse iam desinat, et Gordiani senis felicitatem atque prudentiam, iuvenis virtutem atque constantiam laeti experiamus. post haec litteras legit Gordianorum ad senatum et ad se missas, tunc adclamavit senatus: Di, vobis gratias, liberati ab hostibus sumus, sic penitus liberemur. Maximinum hostem omnes iudicamus. Maximinum cum filio dis in feris devovemus. Gordianos Augustos appellamus. Gordianos principes agnoscimus. imperatores de senatu di conservent, imperatores nobiles victores videamus, imperatores nostros Roma videat, hostes publicos qui occiderit, praemium meretur.

intersum ut senatus consulo quo gordianus imperator appello sum et maximinus hostis littera propagetur non legitimus sed indico senatus dies consul iam domus convenio cum praetor aedilis et tribunus plebs venio in curius praefectus urbs qui nescio quis redoleo et qui publicus littera non accipio ab convenio sui abstineo sed prosum nam consul ante soleo adclamatio priusquam aliquis in maximinum feliciter dico aio pater conscribo gordianus duo pater et filius ambo ex consul unus vester pro consul alter vester legatus magnus afrorum consilium imperator sum appello gratia igitur ago thysdritanae iuventus gratia carthaginiensis populus semper de veto ab immanis nos belua ab ille ferus vindico quis timidus audio quis circumspicio quis cunctor hic sum qui semper opto hostis sum maximinus deus facio ut sum iam desino et gordianus senex felicitas atque prudentia juvenis virtus atque constantia laetus experiamus post hic littera lego gordianus ad senatus et ad sui mitto tunc adclamo senatus deus tu gratia libero ab hostis sum sic penitus libero maximinum hostis omnis judico maximinum cum filius deus in fera devovemus gordianus augustus appello gordianus princeps agnosco imperator de senatus deus conservo imperator nobilis victor video imperator noster roma video hostis publicus qui occido praemium mereo


erat autem iam octogenarius et plurimis provinciis, ut diximus, ante praefuerat; populo Romano ita commendatus suis actibus erat ut toto dignus videretur imperio. de rationali quidem occiso Gordianus ante nescierat. sed ubi rem comperit, iam mortis vicinus et filio magis timens, maluit honestas causas habere moriendi quam dedi vinculis et carceri Maximini. Appellato igitur Gordiano imperatore iuvenes, qui auctores huius facinoris erant, statuas Maximini deiecerunt, imagines perfregerunt, nomen publicitus eraserunt. ipsum etiam Gordianum Africanum appellaverunt, addunt quidam Africam cognomen- tum Gordiano idcirco inditum, non quod in Africa imperare coepisset, sed quod de Scipionum familia originem traheret. in plurimis autem libris invenio et hunc Gordianum et filium eius pariter imperatores appellatos et Antoninos cognominatos, in aliis vero Antonios. Post hoc Carthaginem ventum cum pompa regali et fascibus laureatis, filiusque legatus patris, exemplo Scipionum, ut Dexippus Graecae historiae scriptor auctor est, pari potestate succinctus est. missa deinceps legatio Romam est cum litteris Gordianorum haec, quae gesta fuerant in Africa, indicans, quae per Valerianum, principem senatus, qui postea imperavit, gratanter accepta est. missae sunt et ad amicos nobiles litterae, ut homines potentes et rem probarent et amiciores fierent ex amicis.

sum autem iam octogenarius et multus provincia ut dico ante praesum populus romanus ita commendo suus actus sum ut totus dignus video imperium de rational quidem occido gordianus ante nescio sed ubi res comperio iam mors vicinus et filius magis timeo malo honestus causa habeo morior quam do vinculis et carcer maximini appello igitur gordianus imperator juvenis qui auctor hic facinus sum statua maximini deicio imago perfringo nomen publicitus erado ipse etiam gordianus africanus appello addo quidam africa cognomen tum gordianus idcirco indo non qui in africanus impero coepio sed qui de scipio familia origo traho in multus autem liber invenio et hic gordianus et filius is pariter imperator appello et antoninus cognomino in alius verus antonius post hic carthago venio cum pompa regal et fascis laureatus filius legatus pater exemplum scipio ut dexippus graece historia scriptor auctor sum par potestas succingo sum mitto deinceps legatio roma sum cum littera gordianus hic qui gero sum in africanus indico qui per valerianus princeps senatus qui postea impero gratanter accipio sum mitto sum et ad amicus nobilis littera ut homo potens et res probo et amicus fio ex amicus


Cum senior Gordianus mathematicum aliquando consuleret de genitura huius, respondisse ille dicitur hunc et filium imperatoris et patrem et ipsum imperatorem futurum. et cum senior Gordianus rideret, ostendisse constellationem mathematicum ferunt et de libris veteribus dictasse, ita ut probaret se vera dixisse, qui quidem et seni et iuveni et diem et genus mortis et loca, quibus essent perituri, obstinata constantia e veritate praedixit, quae omnia postea Gordianus senior in Africa, iam imperator et quando nihil timebat, narrasse perhibetur, de morte quin etiam sua filiique et de genere mortis dixisse. cantabat praeterea versus senex, cum Gordianum filium vidisset, hos saepissime: Ostenderit terris hunc tantum fata neque ultra esse sinent. nimium vobis Romana propago visa potens, superi, propria haec si dona fuissent. Exstant dicta et soluta oratione et versibus Gordiani iunioris, quae hodie ab eius adfinibus frequentantur, non magna, non minima sed media et quae appareant hominis esse ingeniosi sed luxuriantis et suum deserentis ingenium.

cos senex gordianus mathematicus aliquando consulo de gigno hic respondeo ille dico hic et filius imperator et pater et ipse imperator sum et cum senex gordianus rideo ostendo constellatio mathematicus fero et de liber vetus dicto ita ut probo sui verus dico qui quidem et senex et juvenis et dies et genus mors et locum qui sum pereo obstinatus constantia e veritas praedico qui omnis postea gordianus senex in africanus iam imperator et quando nihil timeo narro perhibeo de mors quin etiam suus filius et de genus mors dico canto praeterea verro senex cum gordianus filius video hic saepis ostendo terra hic tantus fatum neque ultra sum sino nimium tu romanus propago video possum superi proprius hic si donum sum exsto dictum et solvo oratio et versus gordianus iunioris qui hodie ab is affinis frequento non magnus non minimus sed medius et qui appareo homo sum ingeniosus sed luxurio et suus desero ingenium


Dexippus quidem adseverat ex filio Gordiani tertium Gordianum esse natum. at posteaquam constitit apud veteranos quoque solum Gordianum imperare, inter populum et milites ac veteranos pax roborata est, et hic finis belli intestini fuit, cum esset delatus Gordiano puero consulatus, sed indicium non diu imperaturi Gordiani hoc fuit quod eclipsis solis facta est, ut nox crederetur, neque sine luminibus accensis quicquam agi posset, post haec tamen voluptatibus et deliciis populus Romanus vacavit, ut ea quae fuerant aspere gesta mitigaret. Venusto et Sabino consulibus inita est factio in Africa contra Gordianum tertium duce Sabiniano; quem Gordianus per praesidem Mauretaniae obsessum a coniuratis ita oppressit ut ad eum tradendum Carthaginem omnes venirent et crimina confitentes et veniam sceleribus postulantes, finita igitur sollicitudine in Africa Gordiano iam iterum et Pompeiano consulibus bellum Persicum natum est. quando et adulescens Gordianus, priusquam ad bellum proficis- ceretur, et duxit uxorem filiam Misithei, doctissimi viri. quem causa eloquentiae dignum parentela sua putavit et praefectum statim fecit, post quod non puerile iam et contemptibile videbatur imperium, si quidem et optimi soceri consiliis adiuvaretur, et ipse pro parte aliquantulum saperet nec per spadones ac ministros aulicos matris vel ignorantia vel coniventia venderetur.

dexippus quidem assero ex filius gordianus tertius gordianus sum natus at posteaquam consto apud veteranus quoque solus gordianus impero inter populus et miles atque veteranus pax roboro sum et hic finis bellum intestinus sum cum sum defero gordianus puer consulatus sed indicium non diu impero gordianus hic sum qui eclipsis sol facio sum ut nox credo neque sine lumen accendo quisquam ago possum post hic tamen voluptas et deliciae populus romanus vaco ut is qui sum asper gero mitigo venustus et sabinum consul ineo sum factio in africanus contra gordianus tertius dux sabinianus qui gordianus per praesidem mauretania obsedeo ab coniuratus ita opprimo ut ad is trado carthago omnis venio et crimen confiteor et venio scelus postulo finio igitur sollicitudo in africanus gordianus iam iterum et pompejanus consul bellum persicus natus sum quando et adulescens gordianus priusquam ad bellum proficio cero et duco uxor filia misithei doceo vir qui causa eloquentia dignus parentela suus puto et praeficio statim facio post qui non puerilis iam et contemptibilis video imperium si quidem et bonus socer consilium adjuvo et ipse pro pars aliquantulis sapio neque per spado atque minister aulici mater vel ignoro vel coniventia venderetur


Pomorum et holerum avidissimus fuit, ut, in reliquo ciborum genere parcissimus, semper pomorum aliquid recentium devoraret. frigidarum percupidus nec facile per aestatem nisi frigidas et quam plurimas bibit, et erat corporis vasti, quare magis ad frigidas urguebatur. Haec de Gordiano iuniore digna memoratus comperimus; non enim nobis talia dicenda sunt quae Iunius Cordus ridicule ac stulte composuit de voluptatibus domesticis ceterisque infimis rebus, quae qui velit scire, ipsum legat Cordum, qui dicit et quos servos habuerit unusquisque principum et quos amicos et quot paenulas quotve chlamydes. quorum etiam scientia nulli rei prodest, si quidem ea debeant in historia poni ab historiographis quae aut fugienda sint aut sequenda. Sane quod praetermittendum esse non censui, quia mirabile visum est, lectum apud Vulcatium Terentianum, qui et ipse historiam sui temporis scripsit, in litteras misi, Gordianum seniorem Augusti vultum sic repraesentasse ut et vocem et morem et staturam eiusdem ostentare videretur, filium vero Pompeio simillimum visum, quamvis Pompeius obesi corporis fuisse denegetur; nepotem autem, cuius etiam nunc imagines videmus, Scipionis Asiatici faciem rettulisse, quod pro sui admiratione tacendum esse non credidi. GORDIANUS TERTIUS

pomum et holerum avidus sum ut in reliquus cibus genus parcus semper pomum aliquis recens devoro frigidaris percupidus neque facilis per aestas nisi frigida et quam multus bibo et sum corpus vastus quare magis ad frigida urgeo hic de gordianus iuniore dignus memoro comperio non enim nos talis dico sum qui junius cordus ridiculus atque stultus compono de voluptas domesticus ceter infimus res qui qui volo scio ipse lego chordus qui dico et qui servus habeo unusquisque princeps et qui amicus et quot paenula quot chlamys qui etiam scientia nullus res prodo si quidem is debeo in historia pono ab historiographis qui aut fugio sum aut sequor sanus qui praetermitto sum non censeo quia mirabilis video sum lectus apud vulcatium terentianus qui et ipse historia suus tempus scribo in littera mitto gordianus seni augustus vultus sic repraesentasse ut et voco et mos et sto idem ostentaris video filius verus pompejus similis video quivis pompejus obesus corpus sum denego nepos autem qui etiam nunc imago video scipio asiaticus facies refero qui pro suus admiratio taceo sum non credo gordianus tertius


Suscepto igitur imperio, cum et Philippus se contra Gordianum superbissime ageret, et ille se imperatorem atque imperatorum prolem et virum nobilissimae familiae recognosceret nec ferre posset improbitatem hominis ignobilis, apud duces et milites adstante praefecto Maecio Gordiano, adfini suo, in tribunali conquestus est, sperans posse imperium Philippo abrogari, sed hac conquestione nihil egit, cum illum incusasset, quod immemor beneficiorum eius sibi minus gratus exsisteret. et cum milites rogasset, cum aperte duces ambisset, factione Philippi minor apud omnes fuit. denique cum se videret minorem haberi, petiit ut aequale saltem inter eos esset imperium, nec impetravit. dehinc petiit ut loco Caesaris haberetur, neque id obtinuit, petiit etiam ut praefecti loco esset Philippo, quod et ipsum negatum est. ultimae preces fuerunt, ut eum Philippus pro duce haberet et pateretur vivere, ad quod quidem paene consenserat Philippus, ipse tacitus sed omnia per amicos agens nutibus atque consiliis. verum cum secum ipse cogitaret amore populi Romani et senatus circa Gordianum et totius Africae ac Syriae totiusque orbis Romani, cum et nobilis esset et nepos ac filius imperatorum et bellis gravibus totam rem publicam liberasset, posse fieri ut flexa quandocumque militum voluntate Gordiano redderetur imperium repetenti, cum in Gordianum irae militum famis causa vehementes essent, clamantem e conspectu duci iussit ac despoliari et occidi, quod cum primo dilatum esset, post ut iussit impletum est. ita Philippus impie non iure obtinuit imperium.

suscepto igitur imperium cum et philippus sui contra gordianus superbus ago et ille sui imperator atque imperator proles et vir nobilis familia recognosco neque fero possum improbitas homo ignobilis apud dux et miles asto praeficio maecius gordianus affinis suus in tribunal conqueror sum spero possum imperium philippus abrogaris sed hic conquestio nihil ago cum ille incuso qui immemor beneficus is sui paruus gratus exsisto et cum miles rogo cum apertus dux ambeo factio philippus paruus apud omnis sum denique cum sui video paruus habeo peto ut aequal saltem inter is sum imperium neque impetro dehinc peto ut locus caesar habeo neque is obtineo peto etiam ut praefectus locus sum philippus qui et ipse nego sum ulter prex sum ut is philippus pro dux habeo et pateo vivo ad qui quidem paene consentio philippus ipse taceo sed omnis per amicus ago nutus atque consilium verus cum sui ipse cogito amor populus romanus et senatus circa gordianus et totus africa atque syria totus orbis romanus cum et nobilis sum et nepos atque filius imperator et bellum gravis totus res publicus libero possum fio ut flecto quandocumque miles voluntas gordianus reddo imperium repeto cum in gordianus ira miles fames causa vehemens sum clamo e conspectus duco iubeo atque despoliaris et occido qui cum primus differo sum post ut iubeo impleo sum ita philippus impius non ius obtineo imperium