Tyranni Triginta

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Hic quoque Illyricianos exercitus regens in contemptu Gallieni, ut omnes eo tempore, coactus a militibus sumpsit imperium, et cum Macrianus cum filio suo Macriano contra Gallienum veniret cum plurimis, exercitus eius cepit, aliquos corruptos fidei suae addixit. et cum factus esset hinc validus imperator cumque Gallienus expugnare virum fortem frustra temptasset, pacem cum eo fecit contra Postumum pugnaturus. quorum pleraque et dicta sunt et dicenda. Hunc eundem Aureolum Claudius interfecto iam Gallieno conflictu habito apud eum pontem interemit qui nunc pons Aureoli nuncupatur, atque illic ut tyrannum sepulchro humiliore donavit, exstat etiam nunc epigramma Graecum in hanc formam : Dono sepulchrorum victor post multa tyranni proelia iam felix Claudius Aureolum munere prosequitur mortali et iure superstes, vivere quem vellet, si pateretur amor militis egregii, vitam qui iure negavit omnibus indignis et magis Aureolo. ille tamen clemens, qui corporis ultima servans et pontem Aureoli dedicat et tumulum. hos ego versus a quodam grammatico translatos ita posui ut fidem servarem, non quo non melius potuerint transferri, sed ut fidelitas historica servaretur, quam ego prae ceteris custodiendam putavi, qui quod ad eloquentiam pertinet nihil curo. rem enim vobis proposui deferre, non verba, maxime tanta rerum copia ut in triginta tyrannorum simul vitis.

hic quoque illyricianus exercitus rego in contemptus gallieni ut omnis is tempus cogo ab miles sumo imperium et cum macrianus cum filius suus macriano contra gallienum venio cum multus exercitus is capio aliquis corrumpo fides suus addico et cum facio sum hinc validus imperator cum gallienus expugnaris vir fortis frustra tento pax cum is facio contra postumus pugno qui plerusque et dictum sum et dico hic idem aureolus claudus interficio iam gallieno confligo habeo apud is pons interimo qui nunc pons aureolus nuncupo atque illic ut tyrannus sepulcrum humilis dono exsto etiam nunc epigramma graecus in hic forma donum sepulcrum victor post multus tyrannus proelio iam felix claudus aureolus munus prosequor mortal et ius supersto vivo qui volo si pateo amor miles egregius vita qui ius nego omnis indignus et magis aureolus ille tamen clemens qui corpus ulter servo et pons aureolus dedico et tumulus hic ego verro ab quidam grammaticus transfero ita pono ut fides servaris non quo non bonus possum transfero sed ut fidelitas historicus servo quam ego prae ceterus custodio puto qui qui ad eloquentia pertineo nihil curo res enim tu propono defero non verbum magnus tantus res copia ut in triginta tyrannus simul vita


De hoc, utrum imperaverit, scriptores inter se ambigunt. multi enim dicunt Quieto per Odae- nathum occiso Ballistae veniam datam et tamen eum imperasse, quod nec Gallieno nec Aureolo nec Odaenatho se crederet, alii adserunt privatum eum in agro suo, quem apud Daphnidem sibi compararat, interemptum. multi et sumpsisse illum purpuram, ut more Romano imperaret, et exercitum duxisse et de se plura promisisse dixerunt, occisum autem per eos quos Aureolus miserat ad comprehendendum Quietum, Macriani filium, quem praedam suam esse dicebat. fuit vir insignis, eruditus ad gerendam rem publicam, in consiliis vehemens, in expeditionibus clarus, in provisione annonaria singularis, Valeriano sic acceptus ut eum quibusdam litteris hoc testimonio prosecutus sit : Valerianus Ragonio Claro praefecto Illyrici et Galliarum, si quid in te bonae frugis est, quam esse scio, parens Clare, dispositiones tu Ballistae persequere. his rem publicam informa. videsne ut ille provinciales non gravet, ut illic equos contineat ubi sunt pabula, illic annonas militum mandet ubi sunt frumenta, non provincialem, non possessorem cogat illic frumenta ubi non habet dare, illic equum ubi non potest pascere? nec est ulla alia provisio melior quam ut in locis suis erogentur quae nascuntur, ne aut vehiculis aut sumptibus rem publicam gravent. Galatia frumentis abundat, referta est Thracia, plenum est Illyricum; illic pedites conlocentur, quamquam in Thracia etiam equites sine noxa provincialium hiemare possint, multum enim ex campis faeni colligitur. iam vinum, laridum, iam ceterae species in iis dandae sunt locis, in quibus adfatim redundant, quae omnia sunt Ballistae consilia, qui ex quadam provincia unam tantum speciem praeberi iussit, quod ea redundaret, atque ab ea milites submoveri. id quod publicitus est decretum. Est et alia eius epistula qua gratias Ballistae agit, in qua docet sibi praecepta gubernandae rei publicae ab eodem data, gaudens quod eius consilio nullum adscripticium (id est vacantem) haberet tribunum, nullum stipatorem, qui non vere aliquid ageret, nullum militem, qui non vere pugnaret. Hic igitur vir in tentorio suo cubans a quodam gregario milite in Odaenathi et Gallieni gratiam dicitur interemptus. de quo ipse vera non satis comperi, idcirco quod scriptores temporum de huius praefectura multa, de imperio pauca dixerunt.

de hic utrum impero scriptor inter sui ambago multus enim dico quiesco per odae nathum occido ballista venio do et tamen is impero qui neque gallieno neque aureolus neque odaenatho sui credo alius assero privo is in ager suus qui apud daphnis sui comparo interimo multus et sumo ille purpura ut mos romanus impero et exercitus duco et de sui multus promitto dico occido autem per is qui aureolus mitto ad comprehendo quiesco macriani filius qui praeda suus sum dico sum vir insignis erudio ad gero res publicus in consilium vehemens in expeditio clarus in provisio annonarius singularis valerianus sic accipio ut is quidam littera hic testimonium prosequor sum valerianus ragonio claros praeficio illyricus et galliaris si quis in tu bonus frugis sum quam sum scio parens claris dispositio tu ballista persequor hic res publicus informo video ut ille provincial non gravo ut illic equus contineo ubi sum pabulum illic annona miles mando ubi sum frumentum non provincial non possessor cogo illic frumentum ubi non habeo do illic equus ubi non possum pasco neque sum ullus alius provisio bonus quam ut in locus suus erogo qui nascor ne aut vehiculis aut sumptus res publicus gravo galatia frumentum abundo refercio sum thracia plenus sum illyricus illic pedito conloco quamquam in thracia etiam eques sine noxa provincialis hiemo possum multus enim ex campus faenum colligo iam vinum laridum iam ceterus species in is do sum locus in qui affatim redundo qui omnis sum ballista consilium qui ex quidam provincia unus tantus species praebeo iubeo qui is redundo atque ab is miles submoveo is qui publicitus sum decretum sum et alius is epistula qui gratia ballista ago in qui doceo sui praecipio guberno res publicus ab idem do gaudeo qui is consilium nullus ascripticius is sum vaco habeo tribunus nullus stipator qui non verus aliquis ago nullus miles qui non verus pugno hic igitur vir in tentorius suus cubo ab quidam gregarius miles in odaenathi et gallieni gratia dico interimo de quo ipse verus non satis comperio idcirco qui scriptor tempus de hic praeficio multus de imperium paucus dico


Postumus senior cum videret multis se Gallieni viribus peti atque auxilium non solum militum verum etiam alterius principis necessarium, Victo- rinum, militaris industriae virum, in participatum vocavit imperii et cum eodem contra Gallienum conflixit. cumque adhibitis ingentibus Germanorum auxiliis diu bella traxissent, victi sunt. tunc interfecto etiam Lolliano solus Victorinus in imperio remansit, qui et ipse, quod matrimoniis militum et militarium corrumpendis operam daret, a quodam actuario, cuius uxorem stupraverat, composita factione Agrippinae percussus, Victorino filio Caesare a matre Vitruvia sive Victoria, quae mater castrorum dicta est, appellato, qui et ipse puerulus statim est interemptus, cum apud Agrippinam pater eius esset occisus. De hoc, quod fortissimus fuerit et praeter libidinem optimus imperator, a multis multa sunt dicta, sed satis credimus Iulii Atheriani partem libri cuiusdam ponere, in quo de Victorino sic loquitur : Victorino, qui Gallias post Iulium Postumum rexit, neminem aestimo praeferendum, non in virtute Traianum, non Antoninum in clementia, non in gravitate Nervam, non in gubernando aerario Vespasianum, non in censura totius vitae ac severitate militari Pertinacem vel Severum, sed omnia haec libido et cupiditas mulierariae voluptatis sic perdidit ut nemo audeat virtutes eius in litteras mittere, quem constat omnium iudicio meruisse puniri. ergo cum id iudicii de Victorino scriptores habuerint, satis mihi videor eius dixisse de moribus.

postumus senex cum video multus sui gallieni vis peto atque auxilium non solus miles verus etiam alter princeps necessarius vinco rinum militaris industria vir in participo voco imperium et cum idem contra gallienum confligo cum adhibeo ingens germanus auxilium diu bellum traho vinco sum tunc interficio etiam lollianus solus victorinus in imperium remaneo qui et ipse qui matrimonium miles et militaris corrumpo opera do ab quidam actuarius qui uxor stupro compono factio agrippina percutio victorino filius caesaris ab mater vitruvia sive victoria qui mater castrum dictum sum appello qui et ipse puerulus statim sum interimo cum apud agrippina pater is sum occido de hic qui fortis sum et praeter libido bonus imperator ab multus multus sum dictum sed satis credo julius atherianus pars liber quidam pono in quo de victorino sic loquor victorino qui gallia post julius postumus rego nemo aestimo praefero non in virtus trajanus non antoninus in clemens non in gravitas nerva non in guberno aerarius vespasianus non in censeo totus vita atque severitas militaris pertinax vel severus sed omnis hic libido et cupiditas mulierarius voluptas sic perdo ut nemo audeo virtus is in littera mitto qui consto omnis iudicium mereo punior ergo cum is iudicium de victorino scriptor habeo satis ego video is dico de mos


Hic, ut diximus, Macriani filius fuit. cum patre et fratre Ballistae iudicio imperator est factus, sed ubi comperit Odaenathus, qui olim iam orientem tenebat, ab Aureolo Macrianum, patrem Quieti, cum eius fratre Macriano victos, milites in eius potestatem concessisse, quasi Gallieni partes vindicaret, adulescentem cum Ballista praefecto dudum interemit. idem quoque adulescens dignissimus Romano imperio fuit, ut vere Macriani filius, Macriani etiam frater, qui duo adflictis rebus potuerunt rem publicam gerere, videretur. Non mihi praetereundum videtur de Macrianorum familia, quae hodieque floret, id dicere quod speciale semper habuerunt. Alexandrum Magnum Macedonem viri in anulis et argento, mulieres et in reticulis et dextrocheriis et in anulis et in omni ornamentorum genere exsculptum semper habuerunt, eo usque ut tunicae et limbi et paenulae matronales in familia eius hodieque sint, quae Alexandri effigiem de liciis variantibus monstrent. vidimus proxime Cornelium Macrum ex eadem familia virum, cum cenam in Templo Herculis daret, pateram electrinam, quae in medio vultum Alexandri haberet et in circuitu omnem historiam contineret signis brevibus et minutulis, pontifici propinare, quam quidem circumferri ad omnes tanti illius viri cupidissimos iussit, quod idcirco posui quia dicuntur iuvari in omni actu suo qui Alexandrum expressum vel auro gestitant vel argento.

hic ut dico macriani filius sum cum pater et frater ballista iudicium imperator sum facio sed ubi comperio odaenathus qui olim iam orior teneo ab aureolus macrianum pater quiesco cum is frater macriano vinco miles in is potestas concedo quasi gallieni pars vindico adulescens cum ballista praeficio dudum interimo idem quoque adulescens dignus romanus imperium sum ut verus macriani filius macriani etiam frater qui duo affligo res possum res publicus gero video non ego praetereo video de macrianorum familia qui hodie floreo is dico qui special semper habeo alexander magnus macedonem vir in anulus et argentum mulier et in reticulis et dextrocherium et in anulus et in omnis ornamentor genus exsculptum semper habeo is usque ut tunica et limbi et paenulae matronal in familia is hodie sum qui alexander effigies de licium vario monstro video propior cornelius macer ex idem familia vir cum cena in templum hercules do patera electrinus qui in medium vultus alexander habeo et in circuitus omnis historia contineo signum brevis et minutulis pontifex propinaris quam quidem circumfero ad omnis tantus ille vir cupidus iubeo qui idcirco pono quia dico iuvaris in omnis actus suus qui alexander exprimo vel aurum gestito vel argentum


Odaenathus moriens duos parvulos reliquit, Herennianum et fratrem eius Timolaum, quorum nomine Zenobia usurpato sibi imperio diutius quam feminam decuit rem publicam obtinuit, parvulos Romani imperatoris habitu praeferens purpuratos eosdemque adhibens contionibus, quas illa viriliter frequentavit, Didonem et Semiramidem et Cleopatram sui generis principem inter cetera praedicans, sed de horum exitu incertum est; multi enim dicunt eos ab Aureliano interemptos, multi morte sua esse consumptos, si quidem Zenobiae posteri etiam nunc Romae inter nobiles manent.

odaenathus morior duo parvulus relinquo herennianus et frater is timolaum qui nomen zenobia usurpo sui imperium diu quam femina decet res publicus obtineo parvulus romanus imperator habitus praefero purpuro idem adhibeo contio qui ille virilis frequento dido et semiramidem et cleopatra suus genus princeps inter ceterus praedico sed de hic exeo incertus sum multus enim dico is ab aurelianus interimo multus mors suus sum consumo si quidem zenobia posterus etiam nunc roma inter nobilis maneo


Occupatis partibus Gallicanis, orientalibus, quin etiam Ponti, Thraciarum et Illyrici, dum Gallienus popinatur et balneis ac lenonibus deputat vitam, Afri quoque auctore Vibio Passieno, proconsule Africae, et Fabio Pomponiano, duce limitis Libyci, Celsum imperatorem appellaverunt peplo deae Caelestis ornatum. hic privatus ex tribunis in Africa positus in agris suis vivebat, sed ea iustitia et corporis magnitudine ut dignus videretur imperio, quare creatus per quandam mulierem, Gallienam nomine, consobrinam Gallieni, septimo imperii die interemptus est atque adeo etiam inter obscuros principes vix relatus est. corpus eius a canibus consumptum est Siccensibus, qui Gallieno fidem servaverant, perurgentibus, et novo iniuriae genere imago in crucem sublata persultante vulgo, quasi patibulo ipse Celsus videretur adfixus.

occupo pars gallicanus oriental quin etiam pontus thraciaris et illyricus dum gallienus popinor et balnea atque leno deputo vita afri quoque auctor vibius passienus proconsulis africa et fabius pomponiano dux limes libycus celsus imperator appello peplus dea caelestis orno hic privo ex tribunus in africanus pono in ager suus vivo sed is iustitia et corpus magnitudo ut dignus video imperium quare creo per quidam mulier gallienam nomen consobrinus gallieni septimus imperium dies interimo sum atque adeo etiam inter obscurus princeps vix refero sum corpus is ab canis consumo sum siccenses qui gallieno fides servo perurgeo et novo iniuria genus imago in crux tollo persulto vulgo quasi patibulus ipse celsus video affigo


Multa de hoc in patris imperio praelibata sunt, qui numquam imperator factus esset, nisi prudentiae patris eius creditum videretur, de hoc plane multa miranda dicuntur, quae ad fortitudinem pertineant iuvenalis aetatis, sed quid ad fata aut quantum in bellis unius valet fortitudo? hic enim vehemens cum prudentissimo patre, cuius merito imperare coeperat, a Domitiano victus triginta (dixi superius) milibus militum spoliatus est, matre nobilis, patre tantum forti et ad bellum parato atque ab ultima militia in summum perveniente ducatum splendore sublimi.

multus de hic in pater imperium praelibo sum qui numquam imperator facio sum nisi prudentia pater is credo video de hic planus multus miro dico qui ad fortitudo pertineo iuvenal aetas sed quis ad fatum aut quantus in bellum unus valeo fortitudo hic enim vehemens cum prudens pater qui mereo impero coepio ab domitianus vinco triginta dico superus mille miles spolio sum mater nobilis pater tantus fortis et ad bellum paro atque ab ulter militia in superus pervenio ducatus splendor sublimis


De hoc nihil amplius in litteras est relatum, quam quod nepos Victoriae Victorini filius fuit et a patre vel ab avia sub eadem hora qua Victorinus interemptus Caesar est nuncupatus ac statim a militibus ira occisus, exstant denique sepulchra circa Agrippinam, brevi marmore impressa humilia, in quibus titulus est inscriptus ; Hic duo Victorini tyranni siti sunt.

de hic nihil amplus in littera sum refero quam qui nepos victoria victorini filius sum et ab pater vel ab avia sub idem hora qui victorinus interimo caesar sum nuncupo atque statim ab miles ira occido exsto denique sepulcrum circa agrippina brevis marmor imprimo humilio in qui titulus sum inscribo hic duo victorini tyrannus sitis sum


Et bene venit in mentem, ut, cum de hoc Valente loquimur, etiam de illo Valente qui superiorum principum temporibus interemptus est aliquid diceremus. nam huius Valentis, qui sub Gallieno imperavit, avunculus magnus fuisse perhibetur. alii tantum avunculum dicunt, sed par in ambobus fuit fortuna, nam et ille, cum paucis diebus Illyrico imperasset, occisus est.

et bene venio in mens ut cum de hic valens loquor etiam de ille valens qui superus princeps tempus interimo sum aliquis dico nam hic valens qui sub gallieno impero avunculus magnus sum perhibeo alius tantus avunculis dico sed par in ambo sum fortuna nam et ille cum paucus dies illyricus impero occido sum


Non Zenobia matre sed priore uxore genitus Herodes cum patre accepit imperium, homo omnium delicatissimus et prorsus orientalis et Graecae luxuriae, cui erant sigillata tentoria et aureati papiliones et omnia Persica. denique ingenio eius usus Odaenathus quicquid concubinarum regalium, quicquid divitiarum gemmarumque cepit, eidem tradidit paternae indulgentiae adfectione permotus. et erat circa illum Zenobia novercali animo, qua re commendabiliorem patri eum fecerat, neque plura sunt quae de Herode dicantur.

non zenobia mater sed prior uxor gigno herodes cum pater accipio imperium homo omnis delicatus et prorsus oriental et graece luxuria qui sum sigillatus tentorius et aureati papilio et omnis persice denique ingenium is utor odaenathus quisquis concubinaris regales quisquis divitiaris gemma capio idem trado paternus indulgentia adfectio permoueo et sum circa ille zenobia novercal animus qui res commendabilis pater is facio neque multus sum qui de herodes dico


Hic vir in bello fortissimus, in pace constantissimo, in omni vita gravis, usque adeo ut Saloninum filium suum eidem Gallienus in Gallia positum crederet, quasi custodi vitae et morum et actuum imperialium institutori. sed, quantum plerique adserunt (quod eius non convenit moribus), postea fidem fregit et occiso Salonino sumpsit imperium. ut autem verius plerique tradiderunt, cum Galli vehementissime Gallienum odissent, puerum autem apud se imperare ferre non possent, eum, qui commissum regebat imperium, imperatorem appellarunt missisque militibus adulescentem interfecerunt, quo interfecto ab omni exercitu et ab omnibus Gallis Postumus gratanter acceptus talem se praebuit per annos septem ut Gallias instauraverit, cum Gallienus luxuriae et popinis vacaret et amore barbarae mulieris consenesceret. gestum est tamen a Gallieno contra hunc bellum tunc, cum sagitta Gallienus est vulneratus, si quidem nimius amor erga Postumum omnium erat in Gallicanorum mente populorum, quod summotis omnibus Germanicis gentibus Romanum in pristinam securitatem revocasset imperium, sed cum se gravissime gereret, more illo, quo Galli novarum rerum semper sunt cupidi, Lolliano agente interemptus est. Si quis sane Postumi meritum requirit, iudicium de eo Valeriani ex hac epistula, quam ille ad Gallos misit, intelleget : Transrhenani limitis ducem et Galliae praesidem Postumum fecimus, virum dignissimum severitate Gallorum, praesente quo non miles in castris, non iura in foro, non in tribunalibus lites, non in curia dignitas pereat, qui unicuique proprium et suum servet, virum quem ego prae ceteris stupeo, et qui locum principis mereatur iure, de quo spero quod mihi gratias agetis, quod si me fefellerit opinio quam de illo habeo, sciatis nusquam gentium reperiri qui possit penitus adprobari. huius filio Postumo nomine tribu- natum Vocontiorum dedi, adulescenti qui se dignum patris moribus reddet.

hic vir in bellum fortis in pax consto in omnis vito gravis usque adeo ut saloninum filius suus idem gallienus in gallia pono credo quasi custos vita et mos et actus imperialis institutor sed quantus plerusque assero qui is non convenio mos postea fides frango et occido salonino sumo imperium ut autem verus plerusque trado cum gallus vehemens gallienum odi puer autem apud sui impero fero non possum is qui committo rego imperium imperator appello mitto miles adulescens interfacio quo interficio ab omnis exercitus et ab omnis gallus postumus gratanter accipio talis sui praebeo per annus septem ut gallia instauro cum gallienus luxuria et popina vaco et amor barbara mulier consenesco gero sum tamen ab gallieno contra hic bellum tunc cum sagitta gallienus sum vulnero si quidem nimius amor erga postumus omnis sum in gallicanus mens populus qui summoveo omnis germanicus gens romanus in pristinus securitas revoco imperium sed cum sui gravis gero mos ille quo gallus novaris res semper sum cupidus lollianus ago interimo sum si quis sanus postumius mereo requiro iudicium de is valerianus ex hic epistula quam ille ad galli mitto intellego transrhenani limes dux et gallia praesidem postumus facio vir dignus severitas gallus praesens quo non miles in castrum non ius in forum non in tribunal lis non in curia dignitas pereo qui uniquique proprius et suus servo vir qui ego prae ceterus stupeo et qui locus princeps mereo ius de quo spero qui ego gratia ago qui si ego fallo opinio quam de ille habeo scio nusquam gens reperio qui possum penitus adprobaris hic filius postumus nomen tribus natus vocontius do adulescens qui sui dignus pater mos reddo


Hic patrem Cyriadem fugiens, dives et nobilis, cum luxuria sua et moribus perditis sanctum senem gravaret, direpta magna parte auri, argenti etiam infinito pondere Persas petiit, atque inde Sapori regi coniunctus atque sociatus, cum hortator belli Romanis inferendi fuisset, Odomastem primum, deinde Saporem ad Romanum solum traxit; Antiochia etiam capta et Caesarea Caesareanum nomen meruit, atque inde vocatus Augustus, cum omnem orientem vel virium vel audaciae terrore quateret, patrem vero interemisset (quod alii historici negant factum), ipse per insidias suorum, cum Valerianus iam ad bellum Persicum veniret, occisus est. neque plus de hoc historiae quicquam mandatum est quod dignum memoratu esse videatur, quem clarum perfugium et parricidium et aspera tyrannis et summa luxuria litteris dederunt.

hic pater cyriadem fugio dives et nobilis cum luxuria suus et mos perdo sancio senex gravo direptor magnus pars aurum argentum etiam infinitus pondus persa peto atque inde sapor rex conjungo atque socio cum hortator bellum romanus infero sum odomastem primus deinde sapor ad romanus solus traho antiochea etiam capio et caesareus caesareanum nomen mereo atque inde voco augustus cum omnis orior vel vis vel audacia terror quatio pater verus interimo qui alius historicus nego facio ipse per insidiae suus cum valerianus iam ad bellum persicus venio occido sum neque multus de hic historia quisquam mando sum qui dignus memoro sum video qui clarus perfugium et parricidium et asper tyrannus et summus luxuria littera do


Optimus ducum Gallieni temporis, sed Valeriano delectus, Saturninus fuit. hic quoque, cum dissolutionem Gallieni, pernoctantis in publico, ferre non posset et milites non exemplo imperatoris sui sed suo regeret, ab exercitibus sumpsit imperium, vir prudentiae singularis, gravitatis insignis, vitae amabilis, victoriarum barbaris etiam ubique notarum. hic ea die, qua est amictus a militibus peplo imperatorio, contione adhibita dixisse fertur: Commilitones, bonum ducem perdidistis et malum principem fecistis. denique cum multa strenue in imperio fecisset, quod esset severior et gravior militibus ab iisdem ipsis a quibus factus fuerat interemptus est. huius insigne est quod convivio discumbere milites, ne inferiora denudarentur, cum sagis iussit, hieme gravibus, aestate perlucidis.

bonus dux gallieni tempus sed valerianus deligo saturninus sum hic quoque cum dissolutio gallieni pernocto in publicus fero non possum et miles non exemplum imperator suus sed suus rego ab exercitus sumo imperium vir prudentia singularis gravitas insignis vita amabilis victoriaris barbaris etiam ubique notaris hic is dies qui sum amicio ab miles peplus imperatorius contio adhibeo dico fero commilito bonus dux perdo et malus princeps facio denique cum multus strenuus in imperium facio qui sum severus et gravis miles ab idem ipse ab qui facio sum interimo sum hic insignis sum qui convivium discumbo miles ne inferus denudarentur cum sagum iubeo hiems gravis aestas perlucidis


Hic consobrinus Odaenathi fuit nec ulla re alia ductus nisi damnabili invidia imperatorem optimum interemit, cum ei nihil aliud obiceret praeter filium Herodem. dicitur autem primum cum Zenobia consensisse, quae ferre non poterat ut privignus eius Herodes priore loco quam filii eius, Herennianus et Timolaus, principes dicerentur, sed hic quoque spurcissimus fuit. quare imperator appellatus per errorem brevi a militibus pro suae luxuriae meritis interemptus est.

hic consobrinus odaenathi sum neque ullus res alius duco nisi damnabilis invidia imperator bonus interimo cum is nihil alius obicio praeter filius herodes dico autem primus cum zenobia consentio qui fero non possum ut privignus is herodes prior locus quam filius is herennianus et timolaus princeps dico sed hic quoque spurcus sum quare imperator appello per error brevis ab miles pro suus luxuria meritum interimo sum


Omnis iam consumptus est pudor, si quidem fatigata re publica eo usque perventum est ut Gallieno nequissime agente optime etiam mulieres imperarent. et quidem peregrina enim, nomine Zenobia, de qua multa iam dicta sunt, quae se de Cleopatrarum Ptolemaeorumque gente iactaret, post Odaenathum maritum imperiali sagulo perfuso per umeros, habitu Didonis ornata, diademate etiam accepto, nomine filiorum Herenniani et Timolai diutius quam femineus sexus patiebatur imperavit, si quidem Gallieno adhuc regente rem publicam regale mulier superba munus obtinuit et Claudio bellis Gothicis occupato vix denique ab Aureliano victa et triumphata concessit in iura Romana. Exstat epistula Aureliani, quae captivae mulieri testimonium fert. nam cum a quibusdam reprehenderetur, quod mulierem veluti ducem aliquem vir fortissimus triumphasset, missis ad senatum populumque Romanum litteris hac se adtestatione defendit: Audio, patres conscripti, mihi obici, quod non virile munus impleverim Zenobiam triumphando. ne illi, qui me reprehendunt, satis laudarent, si scirent quae illa sit mulier, quam prudens in consiliis, quam constans in dispositionibus, quam erga milites gravis, quam larga, cum necessitas postulet, quam tristis, cum severitas poscat, possum dicere illius esse quod Odaenathus Persas vicit ac fugato Sapore Ctesiphonta usque pervenit. possum adserere tanto apud orientales et Aegyptiorum populos timori mulierem fuisse ut se non Arabes, non Saraceni, non Armenii commoverent. nec ego illi vitam conservassem, nisi eam scissem multum Romanae rei publicae profuisse, cum sibi vel liberis suis orientis servaret imperium. sibi ergo habeant propriarum venena linguarum ii quibus nihil placet, nam si vicisse ac triumphasse feminam non est decorum, quid de Gallieno loquuntur, in cuius contemptu haec bene rexit imperium? quid de divo Claudio, sancto ac venerabili duce, qui eam, quod ipse Gothicis esset expeditionibus occupatus, passus esse dicitur imperare? idque consulte ac prudenter, ut illa servante orientalis fines imperii ipse securius quae instituerat perpetraret. haec oratio indicat quid iudicii Aurelianus habuerit de Zenobia. Cuius ea castitas fuisse dicitur ut ne virum suum quidem scierit nisi temptandis conceptionibus. nam cum semel concubuisset, exspectatis menstruis continebat se, si praegnans esset, sin minus, iterum potestatem quaerendis liberis dabat. vixit regali pompa. more magis Persico adorata est, regum more Persarum convivata est. imperatorum more Romanorum ad contiones galeata processit cum limbo purpureo gemmis dependentibus per ultimam fimbriam, media etiam cochlide veluti fibula muliebri adstricta, bracchio saepe nudo. fuit vultu subaquilo, fusci coloris, oculis supra modum vigentibus nigris, spiritus divini, venustatis incredibilis. tantus candor in dentibus ut margaritas eam plerique putarent habere, non dentes. vox clara et virilis. severitas, ubi necessitas postulabat, tyrannorum, bonorum principum clementia, ubi pietas requirebat. larga prudenter, conservatrix thesaurorum ultra femineum modum, usa vehiculo carpentario, raro pilento, equo saepius, fertur autem vel tria vel quattuor milia frequenter cum peditibus ambulasse. venata est Hispanorum cupiditate, bibit saepe cum ducibus, cum esset alias sobria; bibit et cum Persis atque Armeniis, ut eos vinceret. usa est vasis aureis gemmatis ad convivia, iam usa Cleopatranis. in ministerio eunuchos gravioris aetatis habuit, puellas nimis raras, filios Latine loqui iusserat, ita ut Graece vel difficile vel raro loquerentur. ipsa Latini sermonis non usque quaque gnara, sed ut loqueretur pudore cohibito ; loquebatur et Aegyptiace ad perfectum modum, historiae Alexandrinae atque orientalis ita perita ut eam epitomasse dicatur; Latinam autem Graece legerat. Cum illam Aurelianus cepisset atque in conspectum suum adductam sic appellasset, Quid est, Zenobia? ausa es insultare Romanis imperatoribus? illa dixisse fertur: Imperatorem te esse cognosco, qui vineis, Gallienum et Aureolum et ceteros principes non putavi. Victoriam mei similem credens in consortium regni venire, si facultas locorum pateretur, optavit. ducta est igitur per triumphum ea specie ut nihil pompabilius populo Romano videretur, iam primum ornata gemmis ingentibus, ita ut ornamentorum onere laboraret. fertur enim mulier fortissima saepissime restitisse, cum diceret se gemmarum onera ferre non posse, vincti erant praeterea pedes auro, manus etiam catenis aureis, nec collo aureum vinculum deerat, quod scurra Persicus praeferebat. huic vita ab Aureliano concessa est, ferturque vixisse cum liberis matronae iam more Romanae data sibi posses- sione in Tiburti, quae hodieque Zenobia dicitur, non longe ab Hadriani palatio atque ab eo loco cui nomen est Conchae.

omnis iam consumo sum pudor si quidem fatigo res publicus is usque pervenio sum ut gallieno nequissime ago optume etiam mulier impero et quidem peregrinus enim nomen zenobia de qui multus iam dictum sum qui sui de cleopatraris ptolemaeorumque gens iacto post odaenathum maritus imperial sagulum perfundo per umerus habitus dido orno diadema etiam accipio nomen filius herennianus et timolai diu quam femineus sexus patior impero si quidem gallieno adhuc rego res publicus regal mulier superbus munus obtineo et claudius bellum gothicus occupo vix denique ab aurelianus vinco et triumpho concedo in ius romanus exsto epistula aurelianus qui captiva mulier testimonium fero nam cum ab quidam reprehendo qui mulier velut dux aliquis vir fortis triumpho mitto ad senatus populus romanus littera hic sui adtestatio defendo audio pater conscribo ego obicio qui non virilis munus impleo zenobia triumpho ne ille qui ego reprehendo satis laudo si scio qui ille sum mulier quam prudens in consilium quam consto in dispositio quam erga miles gravis quam largus cum necessitas postulo quam tristis cum severitas posco possum dico ille sum qui odaenathus persa vinco atque fugo sapor ctesiphonta usque pervenio possum assero tantus apud oriental et aegyptius populus timor mulier sum ut sui non arabs non saraceni non armenius commoveo neque ego ille vita conservo nisi is scio multus romanus res publicus prosum cum sui vel liber suus orior servo imperium sui ergo habeo propriaris veneno lingua is qui nihil placeo nam si vinco atque triumpho femina non sum decorus quis de gallieno loquor in qui contemptus hic bene rego imperium quis de divus claudius sancio atque venerabilis dux qui is qui ipse gothicus sum expeditio occupo patior sum dico impero is consulo atque prudens ut ille servo oriental finis imperium ipse securus qui instituo perpetro hic oratio indico quis iudicium aurelianus habeo de zenobia qui is castitas sum dico ut ne vir suus quidem scio nisi tento conceptio nam cum semel concubo exspectas menstruus contineo sui si praegno sum sin paruus iterum potestas quaero liber do vivo regal pompa mos magis persicus adoro sum rex mos persaris convivor sum imperator mos romanus ad contio galeata procedo cum limbus purpureus gemma dependo per ulter fimbriam medius etiam cochlide velut fibula muliebris adstringo bracchium saepe nudus sum vultus subaquilus fuscus color oculus supra modus vigeo niger spiritus divinus venustas incredibilis tantus candor in dens ut margarita is plerusque puto habeo non dens vox clarus et virilis severitas ubi necessitas postulo tyrannus bonus princeps clemens ubi pietas requiro largus prudens conservatrix thesaurus ultra femineus modus utor vehiculum carpentarius rarus pilentum equus saepis fero autem vel tres vel quattuor mille frequens cum pedes ambulo venor sum hispanus cupiditas bibo saepe cum dux cum sum alius sobrius bibo et cum persa atque armenius ut is vinco utor sum vasum aureus gemmo ad convivium iam utor cleopatranus in ministerium eunuchus gravis aetas habeo puella nimis rarus filius latinum loquor iubeo ita ut graecum vel difficilis vel rarus loquor ipse latinum sermo non usque quisque gnarus sed ut loquor pudor cohibito loquor et aegyptiace ad perficio modus historia alexandrinus atque oriental ita pereo ut is epitomo dico latinus autem graecum lego cos ille aurelianus capio atque in conspectus suus adduco sic appello quis sum zenobia audeo sum insulto romanus imperator ille dico fero imperator tu sum cognosco qui vinea gallienum et aureolus et ceterus princeps non puto victoria meus similis credo in consortium regnum venio si facultas locus pateo opto duco sum igitur per triumphus is species ut nihil pompabilis populus romanus video iam primus orno gemma ingens ita ut ornamentor onus laboro fero enim mulier fortis saepis resto cum dico sui gemmaris onus fero non possum vincio sum praeterea pes aurum manus etiam catena aureus neque collum aureus vinculis desum qui scurra persicus praefero hic vito ab aurelianus concedo sum fero vivo cum liber matrona iam mos romanus do sui possum sio in tiburtus qui hodie zenobia dico non longus ab hadrianus palatium atque ab is locus qui nomen sum concha


De hoc ea putamus digna notione quae de fratre sunt dicta, unum tamen est quod eum a fratre separat, quod tanti fuit ardoris ad studia Romana ut brevi consecutus quae insinuaverat grammaticus esse dicatur, potuisse quin etiam summum Latinorum rhetorem facere.

de hic is puto dignus notio qui de frater sum dictum unus tamen sum qui is ab frater separo qui tantus sum ardor ad studium romanus ut brevis consequor qui insinuo grammaticus sum dico possum quin etiam superus latinum rhetor facio


De hoc prope nihil est quod dicatur, nisi quod a patre appellatus Caesar ac deinceps in eius honore Augustus cum patre dicitur interemptus, cum Lollianus in locum Postumi subrogatus delatum sibi a Gallis sumpsisset imperium, fuit autem (quod solum memoratu dignum est) ita in declamationibus disertus ut eius controversiae Quintiliano dicantur insertae, quem declamatorem Romani generis acutissimum vel unius capitis lectio prima statim fronte demonstrat.

de hic prope nihil sum qui dico nisi qui ab pater appello caesar atque deinceps in is honor augustus cum pater dico interimo cum lollianus in locus postumius subrogo defero sui ab gallus sumo imperium sum autem qui solus memoro dignus sum ita in declamatio dissero ut is controversia quintilianus dico insero qui declamator romanus genus acuo vel unus capio lectio primus statim frons demonstro


Tusco et Basso consulibus cum Gallienus vino et popinis vacaret cumque se lenonibus, mimis et meretricibus dederet ac bona naturae luxuriae continuatione deperderet, Ingenuus, qui Pannonias tunc regebat, a Moesiacis legionibus imperator est dictus, ceteris Pannoniarum volentibus, neque in quoquam melius consultum rei publicae a militibus videbatur quam quod instantibus Sarmatis creatus est imperator, qui fessis rebus mederi sua virtute potuisset, causa autem ipsi arripiendi tunc imperii fuit, ne suspectus esset imperatoribus, quod erat fortissimus ac rei publicae necessarius et militibus, quod imperantes vehementer movet, acceptissimus, sed Gallienus, ut erat nequam et perditus, ita etiam, ubi necessitas coegisset, velox, fortis, vehemens, crudelis, denique Ingenuum conflictu habito vicit eoque occiso in omnes Moesiacos tam milites quam cives asperrime saeviit. nec quemquam suae crudelitatis exsortem reliquit, usque adeo asper et truculentus ut plerasque civitates vacuas a virili sexu relinqueret, fertur sane item Ingenuus civitate capta in aquam se mersisse atque ita vitam finisse, ne in tyranni crudelis potestatem veniret. Exstat sane epistula Gallieni, quam ad Celerem Verianum scripsit, qua eius nimietas crudelitatis ostenditur. quam ego idcirco interposui ut omnes intellegerent hominem luxuriosum crudelissimum esse, si necessitas postulet : Gallienus Veriano. non mihi satisfacies, si tantum armatos occideris, quos et fors in bellis interimere potuisset, perimendus est omnis sexus virilis, si et senes atque impuberes sine reprehensione nostra occidi possent, occidendus est quicumque male voluit, occidendus est quicumque male dixit contra me, contra Valeriani filium, contra tot principum patrem et fratrem. Ingenuus factus est imperator, lacera, occide, concide, animum meum intellege, mea mente irascere, qui haec manu mea scripsi.

tuscus et bassus consul cum gallienus vinum et popina vaco cum sui leno mimus et meretrix dedo atque bonus natura luxuria continuatio deperdo ingenuus qui pannonia tunc rego ab moesiacus legio imperator sum dico ceterus pannoniaris volo neque in quoquam bonus consulo res publicus ab miles video quam qui insto sarmata creo sum imperator qui fatisco res medeor suus virtus possum causa autem ipse arripio tunc imperium sum ne suspicio sum imperator qui sum fortis atque res publicus necessarius et miles qui impero vehemens moveo accipio sed gallienus ut sum nequam et perdo ita etiam ubi necessitas cogo velox fortis vehemens crudelis denique ingenuus confligo habeo vinco eo occido in omnis moesiacus tam miles quam civis asper saevio neque quisquam suus crudelitas exsortem relinquo usque adeo asper et truculentus ut plerusque civitas vacuus ab virilis sexu relinquo fero sanus item ingenuus civitas capio in aqua sui mergo atque ita vita finio ne in tyrannus crudelis potestas venio exsto sanus epistula gallieni quam ad celer verianum scribo qui is nimietas crudelitas ostendo quam ego idcirco interpono ut omnis intellego homo luxuriosus crudelis sum si necessitas postulo gallienus veriano non ego satisfacies si tantus armatus occaedes qui et fors in bellum interimo possum perimo sum omnis sexus virilis si et senex atque impuberes sine reprehensio noster occido possum occaedes sum quicumque malus volo occaedes sum quicumque malus dico contra ego contra valerianus filius contra tot princeps pater et frater ingenuus facio sum imperator lacero occaedes concaedes animus meus intellego meus mens irasco qui hic manus meus scribo


Vir plane militaris et antiquae in curia dignitatis, bis consul, bis praefectus praetorii, ter praefectus urbi, quarto pro consule, tertio consularis, legatus praetorius secundo, quarto aedilicius, tertio quaestorius, extra ordinem quoque legatione Persica functus, etiam Sarmatica. Post omnes tamen honores cum in agro suo degeret senex atque uno pede claudicans vulnere, quod bello Persico Valeriani temporibus acceperat, factus est imperator et scurrarum ioco Claudius appellatus est. cumque se gravissime gereret neque a militibus ob disciplinam censoriam ferri posset, ab iis ipsis a quibus factus fuerat interemptus est. exstat eius sepulchrum circa Bononiam, in quo grandibus litteris incisi sunt omnes eius honores ; ultimo tamen versu adscriptum est 2: Felix omnia, infelicissimus imperator. exstat eius familia, Censorinorum nomine frequentata, cuius pars Thracias odio rerum Romanarum, pars Bithyniam petiit. exstat etiam domus pulcherrima, adiuncta Gentibus Flaviis, quae quondam Titi principis fuisse perhibentur. Habes integrum triginta numerum tyrannorum, qui cum malevolis quidem sed bono animo causabaris. da nunc cuivis libellum, non tam diserte quam fideliter scriptum, neque ego eloquentiam mihi videor pollicitus esse, sed rem, qui hos libellos, quos de vita principum edidi, non scribo sed dicto, et dicto cum ea festinatione, quam, si quid vel ipse promisero vel tu petieris, sic perurges ut respirandi non habeam facultatem.

vir planus militaris et antiquus in curia dignitas bis consul bis praefectus praetorius ter praefectus urbs quartum pro consul tertius consularis legatus praetorius secundus quartum aedilicius tertius quaestorius extra ordo quoque legatio persice fungor etiam sarmaticus post omnis tamen honor cum in ager suus dego senex atque unus pes claudico vulnus qui bellum persicus valerianus tempus accipio facio sum imperator et scurraris iocus claudus appello sum cum sui gravis gero neque ab miles ob disciplina censorius fero possum ab is ipse ab qui facio sum interimo sum exsto is sepulcrum circa bononia in quo grandis littera incido sum omnis is honor ultimo tamen verro adscribo sum felix omnis infelix imperator exsto is familia censorinus nomen frequento qui pars thracia odium res romanaris pars bithynia peto exsto etiam domus pulcher adjungo gens flavius qui quondam titius princeps sum perhibeo habeo integer triginta numerus tyrannus qui cum malevolus quidem sed bonus animus causabaris do nunc quivis libellus non tam dissero quam fidelis scribo neque ego eloquentia ego video polliceor sum sed res qui hic libellus qui de vito princeps edo non scribo sed dico et dico cum is festinatio quam si quis vel ipse promitto vel tu peto sic perurges ut respiro non habeo facultas


Interfecto Victorino et eius filio mater eius Victoria sive Vitruvia Tetricum senatorem populi Romani praesidatum in Gallia regentem ad imperium hortata, quod eius erat, ut plerique loquuntur, adfinis, Augustum appellari fecit filiumque eius Caesarem nuncupavit. et cum multa Tetricus feliciterque gessisset diuque imperasset, ab Aureliano victus, cum militum suorum impudentiam et procacitatem ferre non posset, volens se gravissimo principi et severissimo dedit. versus denique illius fertur, quem furtim ad Aurelianum scripserat: Eripe me his, invicte, malis. Quare cum Aurelianus nihil simplex neque mite aut tranquillum facile cogitaret, senatorem populi Romani eundemque consularem, qui iure praesidali omnes Gallias rexerat, per triumphum duxit, eodem tempore quo et Zenobiam Odaenathi uxorem cum filiis minoribus Odaenathi, Herenniano et Timolao. pudore tamen victus vir nimium severus eum quem triumphaverat correctorem totius Italiae fecit, id est Campaniae, Samnii, Lucaniae, Bruttiorum, Apuliae, Calabriae, Etruriae atque Umbriae, Piceni et Flaminiae omnisque annonariae regionis, ac Tetricum non solum vivere, sed etiam in summa dignitate manere passus est, cum illum saepe collegam, nonnumquam commilitonem, aliquando etiam imperatorem appellaret.

interficio victorino et is filius mater is victoria sive vitruvia tetrix senator populus romanus praesidatus in gallia rego ad imperium horto qui is sum ut plerusque loquor affinis augustus appello facio filius is caesaris nuncupo et cum multus taetricus felicito gero diu impero ab aurelianus vinco cum miles suus impudentia et procacitas fero non possum volo sui gravis princeps et severus do verro denique ille fero qui furtim ad aurelianus scribo eripio ego hic invictus malus quaris cum aurelianus nihil simplex neque mitis aut tranquillus facilis cogito senator populus romanus idem consularis qui ius praesidal omnis gallia rego per triumphus duco idem tempus quo et zenobia odaenathi uxor cum filius paruus odaenathi herennianus et timolao pudor tamen vinco vir nimium severus is qui triumpho corrector totus italia facio is sum campania samnium lucania bruttius appulia calabria etruria atque umbria picenus et flaminia omne annonariae regio atque tetrix non solus vivo sed etiam in summus dignitas maneo patior sum cum ille saepe collega nonnumquam commilito aliquando etiam imperator appello


Pudet iam persequi quanti sub Gallieno fuerint tyranni vitio pestis illius, si quidem erat in eo ea luxuria ut rebelles plurimos mereretur et ea crudelitas ut iure timeretur. qua erat et in Trebellianum factum in Isauria principem, ipsis Isauris sibi ducem quaerentibus, quem cum alii archipiratam vocassent, ipse se imperatorem appellavit, monetam etiam cudi iussit. palatium in arce Isauriae constituit. qui quidem cum se in intima et tuta Isaurorum loca munitus difficultatibus locorum et montibus contulisset, aliquamdiu apud Cilicas imperavit, sed per Gallieni ducem Camsisoleum, natione Aegyptium, fratrem Theodoti qui Aemilianum ceperat, ad campum deductus victus est et occisus, neque tamen postea Isauri timore ne in eos Gallienus saeviret, ad aequalitatem perduci quavis principum humanitate potuerunt, denique post Trebellianum pro barbaris habentur ; etenim in medio Romani nominis solo regio eorum novo genere custodiarum quasi limes includitur, locis defensa non hominibus, nam sunt non statura decori, non virtute graves, non instructi armis, non consiliis prudentes, sed hoc solo securi quod in editis positi adiri nequeunt, quos quidem divus Claudius paene ad hoc perduxerat ut a suis semotos locis in Cilicia conlocaret, daturus uni ex amicissimis omnem Isaurorum possessionem, ne quid ex ea postea rebellionis oreretur.

pudeo iam persequor quantus sub gallieno sum tyrannus vitio pestis ille si quidem sum in is is luxuria ut rebello multus mereo et is crudelitas ut ius timeo qui sum et in trebellianus facio in isauria princeps ipse isauricus sui dux quaero qui cum alius archipirata voco ipse sui imperator appello monetam etiam cudo iubeo palatium in arx isauria constituo qui quidem cum sui in intimo et tueor isauricus locum munio difficultas locus et mons confero aliquamdiu apud cilicas impero sed per gallieni dux camsisoleum natio aegyptius frater theodoti qui aemilianus capio ad campus deduco vinco sum et occido neque tamen postea isauricus timor ne in is gallienus saevio ad aequalitas perduco quivis princeps humanitas possum denique post trebellianus pro barbaris habeo etenim in medium romanus nomen solum regius is novo genus custodiaris quasi limo includo locus defendo non homo nam sum non sto decorus non virtus gravis non instruo arma non consilium prudens sed hic solum securus qui in edo pono adeo nequeo qui quidem divus claudus paene ad hic perduco ut ab suus semoveo locus in cilicium conloco do unus ex amicus omnis isauricus possessio ne quis ex is postea rebellio orior


Est 1 hoc familiare populi Aegyptiorum ut velut furiosi ac dementes de levissimis quibusque ad summa rei publicae pericula perducantur ; saepe illi ob neglectas salutationes, locum in balneis non concessum, carnem et olera sequestrata, calceamenta servilia et cetera talia usque ad summum rei publicae periculum in seditiones, ita ut armarentur contra eas exercitus, pervenerunt. familiari ergo sibi furore, cum quadam die cuiusdam servus curatoris, qui Alexandriam tunc regebat, militari ob hoc caesus esset quod crepidas suas meliores esse quam militis diceret, collecta multitudo ad domum Aemiliani ducis venit atque eum omni seditionum instrumento et furore persecuta est; ictus est lapidibus, petitus est ferro, nec defuit ullum seditionis telum, qua re coactus Aemilianus sumpsit imperium, cum sciret sibi undecumque pereundum. consenserunt ei Aegyptiacus exercitus, maxime in Gallieni odium, nec eius ad regendam rem publicam vigor defuit, nam Thebaidem totamque Aegyptum peragravit et, quatenus potuit, barbarorum gentes forti auctoritate summovit. Alexander denique vel Alexandrinus (nam incertum id quoque habetur) virtutum merito vocatus est. et cum contra Indos pararet expeditionem, misso Theodoto duce Gallieno iubente dedit poenas, et quidem strangulatus in carcere captivorum veterum more perhibetur. Tacendum esse non credo quod, cum de Aegypto loquor, vetus suggessit historia, simul etiam Gallieni factum, qui cum Theodoto vellet imperium proconsulare decernere, a sacerdotibus est prohibitus, qui dixerunt fasces consulares ingredi Alexandriam non licere, cuius rei etiam Ciceronem, cum contra Gabinium loquitur, meminisse satis novimus, denique nunc exstat memoria rei frequentatae. quare scire oportet Herennium Celsum, vestrum parentem, cum consulatum cupit, hoc quod desiderat non licere. fertur enim apud Memphim in aurea columna Aegyptiis esse litteris scriptum tunc demum Aegyptum liberam fore cum in eam venissent Romani fasces et praetexta Romanorum, quod apud Proculum grammaticum, doctissimum sui temporis virum, cum de peregrinis regionibus loquitur, invenitur.

sum hic familiaris populus aegyptius ut velut furiosus atque demo de levis quisque ad summus res publicus periculum perduco saepe ille ob neglego salutatio locus in balnea non concedo caro et olera sequestro calceamentum servilis et ceterus talis usque ad superus res publicus periculum in seditio ita ut armo contra is exercitus pervenio familiaris ergo sui furor cum quidam dies quidam servus curator qui alexandrea tunc rego militaris ob hic caedo sum qui crepida suus bonus sum quam miles dico colligo multitudo ad domus aemilianus dux venio atque is omnis seditio instrumentum et furor persequor sum iacio sum lapis peto sum ferrum neque desum ullus seditio telis qui res cogo aemilianus sumo imperium cum scio sui undecumque pereo consentio is aegyptiacus exercitus magnus in gallieni odium neque is ad rego res publicus vigor desum nam thebais totus aegyptus peragro et quatenus possum barbarus gens fortis auctoritas summoveo alexander denique vel alexandrinus nam incertus is quoque habeo virtus mereo voco sum et cum contra indi paro expeditio mitto theodoto dux gallieno jubeo do poena et quidem strangulo in carcer captivus vetus mos perhibeo taceo sum non credo qui cum de aegyptus loquor vetus suggero historia simul etiam gallieni facio qui cum theodoto volo imperium proconsularis decerno ab sacerdos sum prohibeo qui dico fascis consularis ingredior alexandrea non licet qui res etiam cicero cum contra gabinius loquor memini satis nosco denique nunc exsto memoria res frequento quare scio oportet herennius celsus vester parens cum consulatus cupio hic qui desidero non licet fero enim apud memphis in aureus columna aegyptius sum littera scribo tunc demum aegyptus liber sum cum in is venio romanus fascis et praetexo romanus qui apud proculis grammaticus doceo suus tempus vir cum de peregrinus regio loquor invenio


Hic a Macriano ad interficiendum Valentem missus, ubi eum providum futurorum imperare cognovit, Thessaliam concessit atque illic paucis sibi consentientibus sumpsit imperium Thessalicusque appellatus vi interemptus est, vir summae sanctitatis et temporibus suis Frugi dictus et qui ex illa Pisonum familia ducere originem diceretur cui se Cicero nobilitandi causa sociaverat. hic omnibus principibus acceptissimus fuit. ipse denique Valens, qui ad eum percussores misisse perhibetur, dixisse dicitur non sibi apud deos inferos constare rationem, quod, quamvis hostem suum, Pisonem tamen iussisset occidi, virum cuius similem Romana res publica non haberet, Senatus consultum de Pisone factum ad noscendam eius maiestatem libenter inserui: Die septimo kal. Iuliarum cum esset nuntiatum Pisonem a Valente interemptum, ipsum Valentem a suis occisum, Arellius Fuscus, consularis primae sententiae, qui in locum Valeriani successerat, ait: Consul, consule. cumque consultus esset, " Divinos " inquit, honores Pisoni decerno, patres conscripti, Gallienum et Valerianum et Saloninum imperatores nostros esse id probaturos confido, neque enim melior vir quisquam fuit neque constantior. post quem ceteri consulti statuam inter triumphales et currus quadriiugos Pisoni decreverunt. sed statua eius videtur, quadrigae autem, quae decretae fuerant, quasi transferendae ad alium locum positae sunt nec adhuc redditae, nam in his locis fuerunt in quibus Thermae Diocletianae sunt exaedificatae, tam aeterni nominis quam sacrati.

hic ab macriano ad interfacio valens mitto ubi is providus sum impero cognosco thessalia concedo atque illic paucus sui consentio sumo imperium thessalicus appello vis interimo sum vir summa sanctitas et tempus suus frugi dico et qui ex ille piso familia duco origo dico qui sui cicero nobilito causa socio hic omnis princeps accipio sum ipse denique valens qui ad is percussor mitto perhibeo dico dico non sui apud deus inferi constaris ratio qui quivis hostis suus piso tamen iubeo occido vir qui similis romanus res publicus non habeo senatus consulo de piso facio ad nosco is maiestas libet inservio dies septimus kal iuliaris cum sum nuntio piso ab valens interimo ipse valens ab suus occido arellius fuscus consularis primus sententia qui in locus valerianus succedo aio consul consul cum consulo sum divinus inquam honor piso decerno pater conscribo gallienum et valerianus et saloninum imperator noster sum is probo confido neque enim bonus vir quisquam sum neque consto post qui ceterus consulo statua inter triumphalis et currus quadrijugi piso decerno sed statua is video quadrigae autem qui decerno sum quasi transfero ad alius locus pono sum neque adhuc reddo nam in hic locus sum in qui therme diocletianae sum exaedifico tam aeternus nomen quam sacro


Fati publici fuit, ut Gallieni tempore quicumque potuit ad imperium prosiliret. Regalianus denique in Illyrico ducatum gerens imperator est factus auctoribus imperii Moesis, qui cum Ingenuo fuerant ante superati, in quorum parentes graviter Gallienus saevierat. hic tamen multa fortiter contra Sarmatas gessit, sed auctoribus Roxolanis consentientibusque militibus et timore provincialium ne iterum Gallienus graviora faceret, interemptus est. Mirabile fortasse videatur, si quae origo imperii eius fuerit declaretur. capitali enim ioco regna promeruit. nam cum milites cum eo quidam cenarent, exstitit vicarius tribuni qui diceret: Regaliani nomen unde credimus dictum? alius continuo, Credimus quod a regno. tum iis qui aderat scholasticus coepit quasi grammaticaliter declinare et dicere, Rex, regis, regi, Regalianus . milites, ut est hominum genus pronum ad ea quae cogitant, Ergo potest rex esse? item alius, Ergo potest nos regere? item alius, Deus tibi regis nomen imposuit. quid multa? his dictis cum alia die mane processisset, a principiis imperator est salutatus. ita quod aliis vel audacia vel iudicium, huic detulit iocularis astutia. Fuit, quod negari non potest, vir in re militari semper probatus et Gallieno iam ante suspectus, quod dignus videretur imperio, gentis Daciae, Decebali ipsius, ut fertur, adfinis, exstat epistula divi Claudii tunc privati, qua Regaliano, Illyrici duci, gratias agit ob redditum Illyricum, cum omnia Gallieni segnitia deperirent. quam ego repertam in authenticis inserendam putavi; fuit enim publica. Claudius Regaliano multam salutem. felicem rem publicam quae te talem virum habere in castris bellicis meruit, felicem Gallienum, etiamsi ei vera nemo nec de bonis nec de malis nuntiat, pertulerunt ad me Bonitus et Celsus, stipatores principis nostri, qualis apud Scupos in pugnando fueris, quot uno die proelia et qua celeritate confeceris. dignus eras triumpho, si antiqua tempora exstarent. sed quid multa? memor cuiusdam hominis cautius velim vincas, arcus Sarmaticos et duo saga ad me velim mittas, sed fibulatoria, cum ipse misi de nostris. Hac epistula ostenditur quid de Regaliano senserit Claudius, cuius gravissimum iudicium suis temporibus fuisse non dubium est. Nec a Gallieno quidem vir iste promotus est sed a patre eius Valeriano, ut et Claudius et Macrianus et Ingenuus et Postumus et Aureolus, qui omnes in imperio interempti sunt, cum mererentur imperium. mirabile autem hoc fuit in Valeriano principe, quod omnes, quoscumque duces fecit, postea militum testimonio ad imperium pervenerunt, ut appareat senem imperatorem in deligendis rei publicae ducibus talem fuisse, qualem Romana felicitas, si continuari fataliter potuisset sub bono principe, requirebat. et utinam vel illi qui arripuerant imperia regnare potuissent, vel eius filius in imperio diutius non fuisset, utlibet se in suo statu res publica nostra tenuisset, sed nimis sibi Fortuna indulgendum putavit, quae et cum Valeriano bonos principes tulit et Gallienum diutius quam oportebat rei publicae reservavit.

fatum publicus sum ut gallieni tempus quicumque possum ad imperium prosiliret regalianus denique in illyricus ducatus gero imperator sum facio auctor imperium moesi qui cum ingenuus sum ante supero in qui parens gravis gallienus saevierat hic tamen multus fortis contra sarmata gero sed auctor rhoxolani consentio miles et timor provincialis ne iterum gallienus gravis facio interimo sum mirabilis fortasse video si qui origo imperium is sum declaro capitalis enim iocus regnum promereo nam cum miles cum is quidam ceno exsisto vicarius tribunus qui dico regaliani nomen unde credo dico alius continuo credo qui ab regnum tum is qui adsum scholasticus coepio quasi grammaticalis declinaris et dico rex rex rex regalianus miles ut sum homo genus pronus ad is qui cogito ergo possum rex sum item alius ergo possum nos rego item alius deus tu rex nomen impono quis multus hic dictum cum alius dies mane procedo ab principia imperator sum saluto ita qui alius vel audacia vel iudicium hic defero iocularis astutia sum qui negaris non possum vir in res militaris semper probo et gallieno iam ante suspicio qui dignus video imperium gens dacia decebal ipse ut fero affinis exsto epistula divus claudius tunc privo qui regaliano illyricus duco gratia ago ob reddo illyricus cum omnis gallieni segnitia depereo quam ego reperio in authenticis insero puto sum enim publicus claudus regaliano multa salus felix res publicus qui tu talis vir habeo in castrum bellicus mereo felix gallienum etiamsi is verus nemo neque de bonus neque de malus nuntio perfero ad ego bonitus et celsus stipator princeps noster qualis apud scupos in pugno sum quot unus dies proelio et qui celeritas confacio dignus sum triumphus si antiquus tempus exsto sed quis multus memor quidam homo caveo volo vinco arcus sarmaticus et duo sagum ad ego volo mitto sed fibulatoria cum ipse mitto de noster hic epistula ostendo quis de regaliano sentio claudus qui gravis iudicium suus tempus sum non dubius sum neque ab gallieno quidem vir iste promoveo sum sed ab pater is valerianus ut et claudus et macrianus et ingenuus et postumus et aureolus qui omnis in imperium interimo sum cum mereo imperium mirabilis autem hic sum in valerianus princeps qui omnis quicumque dux facio postea miles testimonium ad imperium pervenio ut appareo senex imperator in deligo res publicus dux talis sum qual romanus felicitas si continuaris fatalis possum sub bonus princeps requiro et utinam vel ille qui arripio imperium regno possum vel is filius in imperium diu non sum ut sui in suus status res publicus noster teneo sed nimis sui fortuna indulgeo puto qui et cum valerianus bonus princeps fero et gallienum diu quam oportet res publicus reservo


Hic vir militaris, simul etiam civilium virtutum gloria pollens, proconsulatum Achaiae dato a Gallieno tunc honore gubernabat, quem Macrianus vehementer reformidans, simul quod in omni genere vitae satis clarum norat, simul quod inimicum sibi esse invidia virtutum sciebat, misso Pisone, nobilissimae tunc et consularis familiae viro, interfici praecepit. Valens diligentissime cavens et providens neque aliter sibi posse subveniri aestimans sumpsit imperium et brevi a militibus interemptus est.

hic vir militaris simul etiam civilis virtus gloria polleo proconsulatus achaia do ab gallieno tunc honor guberno qui macrianus vehemens reformido simul qui in omnis genus vita satis clarus norat simul qui inimicus sui sum invidia virtus scio mitto piso nobilis tunc et consularis familia vir interficio praecipio valens diligens caveo et provideo neque aliter sui possum subvenio aestimo sumo imperium et brevis ab miles interimo sum


Non tam digna res erat ut etiam Vitruvia sive Victoria in litteras mitteretur, nisi Gallieni mores hoc facerent ut memoria dignae etiam mulieres censerentur. Victoria enim, ubi filium ac nepotem a militibus vidit occisos, Postumum, deinde Lollianum, Marium etiam, quem principem milites nuncupaverant, interemptos, Tetricum, de quo superius dictum est, ad imperium hortata est, ut virile semper facinus auderet, insignita est praeterea hoc titulo, ut castrorum se diceret matrem, cusi sunt eius nummi aerei, aurei et argentei, quorum hodieque forma exstat apud Treviros, quae quidem non diutius vixit, nam Tetrico imperante, ut plerique loquuntur, occisa, ut alii adserunt, fatali necessitate consumpta. Haec sunt quae de triginta tyrannis dicenda videbantur, quos ego in unum volumen idcirco contuli, ne, de singulis si singula quaeque narrarem, nascerentur indigna fastidia et ea quae ferre lector non posset. nunc ad Claudium principem redeo. de quo speciale mihi volumen quamvis breve merito vitae illius videtur edendum addito fratre singulari viro, ita ut de familia tam sancta et tam nobili saltem pauca referantur. Studiose in medio feminas posui ad ludibrium Gallieni, quo nihil prodigiosius passa est Romana res publica, duos etiam nunc tyrannos quasi extra numerum, quod alieni essent temporis, additurus, unum qui fuit Maximini temporibus, alterum qui Claudii, ut tyrannorum triginta vitae hoc volumine tenerentur. quaeso, qui expletum iam librum acceperas, boni consulas atque hos volumini tuo volens addas, quos ego, quem ad modum Valentem superiorem huic volumini, sic post Claudium et Aurelianum iis qui inter Tacitum et Diocletianum fuerunt addere destinaveram. sed errorem meum memor historiae diligentia tuae eruditionis avertit. habeo igitur gratiam, quod titulum meum prudentiae tuae benignitas implevit, nemo in Templo Pacis dicturus est me feminas inter tyrannos, tyrannas videlicet vel tyrannides, ut ipsi de me solent cum risu et ioco iactitare, posuisse. habent integrum numerum ex arcanis historiae in meas litteras datum. Titus enim et Censorinus addentur, quorum unus, ut dixi, sub Maximino, alter sub Claudio fuit, qui ambo ab iisdem militibus a quibus purpura velati fuerant interempti sunt.

non tam dignus res sum ut etiam vitruvia sive victoria in littera mitto nisi gallieni mos hic facio ut memoria dignus etiam mulier censeo victoria enim ubi filius atque nepos ab miles video occido postumus deinde lollianus marius etiam qui princeps miles nuncupo interimo tetrix de quo superus dico sum ad imperium horto sum ut virilis semper facinus audeo insignio sum praeterea hic titulus ut castrum sui dico mater cusi sum is nummus aereus aureus et argenteus qui hodie forma exsto apud treviros qui quidem non diu vivo nam taetricus impero ut plerusque loquor occaedes ut alius assero fatal necessitas consumo hic sum qui de triginta tyrannus dico video qui ego in unus volumen idcirco contulis ne de singuli si singulus quisque narraris nasco indignus fastidium et is qui fero lector non possum nunc ad claudius princeps redeo de quo special ego volumen quivis brevis mereo vita ille video edo addo frater singularis vir ita ut de familia tam sancio et tam nobilis saltem paucus refero studiosus in medium femina pono ad ludibrium gallieni quo nihil prodigiosus patior sum romanus res publicus duo etiam nunc tyrannus quasi extra numerus qui alienus sum tempus addo unus qui sum maximini tempus alter qui claudius ut tyrannus triginta vita hic volumen teneo quaeso qui expletum iam liber accipio bonus consulo atque hic volumen tuus volo addo qui ego qui ad modus valens superus hic volumen sic post claudius et aurelianus is qui inter tacitus et diocletianus sum addo destino sed error meus memor historia diligentia tuus eruditio averto habeo igitur gratia qui titulis meus prudentia tuus benignitas impleo nemo in templum pax dico sum ego femina inter tyrannus tyranna videlicet vel tyrannis ut ipse de ego soleo cum rideo et iocus iactitaris pono habeo integer numerus ex arcanus historia in meus littera do titus enim et censorinus addo qui unus ut dico sub maximino alter sub claudius sum qui ambo ab idem miles ab qui purpura velo sum interimo sum


Hic puerulus a Victoria Caesar est appellatus, cum illa mater castrorum ab exercitu nuncupata esset, qui et ipse cum patre per triumphum ductus postea omnibus senatoriis honoribus functus est inlibato patrimonio, quod quidem ad suos posteros misit, ut Arellius Fuscus dicit, semper insignis, narrabat avus meus sibi familiarem fuisse neque quemquam illi ab Aureliano aut postea ab aliis principibus esse praelatum. Tetricorum domus hodieque exstat in Monte Caelio inter duos lucos contra Iseum Metellinum, pulcherrima, in qua Aurelianus pictus est utrique praetextam tribuens et senatoriam dignitatem, accipiens ab his sceptrum, coronam, cycladem. pictura est de musivo, quam cum dedicassent, Aurelianum ipsum dicuntur duo Tetrici adhibuisse convivio.

hic puerulus ab victoria caesar sum appello cum ille mater castrum ab exercitus nuncupo sum qui et ipse cum pater per triumphus duco postea omnis senatorius honor fungor sum illibatus patrimonium qui quidem ad suus posterus mitto ut arellius fuscus dico semper insignis narro avus meus sui familiaris sum neque quisquam ille ab aurelianus aut postea ab alius princeps sum praefero taetricus domus hodie exsto in mons caelius inter duo lucus contra iseum metellinus pulcher in qui aurelianus pingo sum uterque praetexta tribuo et senatorius dignitas accipio ab hic sceptrum corona cyclas pingo sum de musivo quam cum dedicassent aurelianus ipse dico duo tetrix adhibeo convivium


Victorino, Lolliano et Postumo interemptis Marius ex fabro, ut dicitur, ferrario triduo tantum imperavit, de hoc quid amplius requiratur ignoro, nisi quod eum insigniorem brevissimum fecit imperium, nam ut ille consul, qui sex meridianis horis consulatum suffectum tenuit, a Marco Tullio tali aspersus est ioco : Consulem habuimus tam severum tamque censorium ut in eius magistratu nemo pranderit, nemo cenaverit, nemo dormiverit, de hoc etiam dici posse videatur, qui una die factus est imperator, alia die visus est imperare, tertia interemptus est. Et vir quidem strenuus ac militaribus usque ad imperium gradibus evectus, quem plerique Mamurium, nonrmlli Veturium, opificem utpote ferrarium, nuncuparunt. sed de hoc nimis multa, de quo illud addidisse satis est, nullius manus vel ad feriendum vel ad impellendum fortiores fuisse, cum in digitis nervos videretur habuisse non venas, nam et carra venientia digito salutari reppulisse dicitur et fortissimos quosque uno digito sic adflixisse, ut quasi ligni vel ferri obtunsioris ictu percussi dolerent. multa duorum digitorum allisione contrivit, occisus est a quodam milite, qui, cum eius quondam in fabrili officina fuisset, contemptus est ab eodem, vel cum dux esset vel cum imperium cepisset, addidisse verba dicitur interemptor: Hic est gladius quem ipse fecisti. Huius contio prima talis fuisse dicitur : Scio, conmilitones, posse mihi obici artem pristinam, cuius mihi omnes testes estis, sed dicat quisque quod vult. utinam ferrum semper exerceam, non vino, non floribus, non mulierculis, non popinis, ut facit Gallienus, indignus patre suo et sui generis nobilitate, depeream. ars mihi obiciatur ferraria, dum me et exterae gentes ferrum tractasse suis cladibus recognoscant, enitar denique, ut omnis Alamannia omnisque Germania cum ceteris quae adiacent gentibus Romanum populum ferratam putent gentem, ut specialiter in nobis ferrum timeant, vos tamen cogitetis velim fecisse vos principem, qui numquam quicquam scierit tractare nisi ferrum, quod idcirco dico, quia scio mihi a luxuriosissima illa peste nihil opponi posse nisi hoc, quod gladiorum atque armorum artifex fuerim.

victorino lollianus et postumus interimo marius ex faber ut dico ferrarius triduum tantus impero de hic quis amplus requiro ignoro nisi qui is insignis brevis facio imperium nam ut ille consul qui sex meridianus hora consulatus sufficio teneo ab marcus tullius talis aspersus sum iocus consulis habeo tam severus tam censorius ut in is magistratus nemo prandeo nemo ceno nemo dormio de hic etiam dico possum video qui unus dies facio sum imperator alius dies video sum impero tertius interimo sum et vir quidem strenuus atque militaris usque ad imperium gradus eveho qui plerusque mamurius nonrmlli veturius opifex utpote ferrarius nuncupo sed de hic nimis multus de quo ille addo satis sum nullus manus vel ad ferio vel ad impello fortis sum cum in digitus nervus video habeo non vena nam et carrum venio digitus salutaris repello dico et fortis quisque unus digitus sic affligo ut quasi lignum vel fero obtundo ictus percutio doleo multus duo digitor allisio contero occido sum ab quidam miles qui cum is quondam in fabrilis officina sum contemno sum ab idem vel cum dux sum vel cum imperium capio addo verbum dico interemptor hic sum gladius qui ipse facio hic contio primus talis sum dico scio conmilitones possum ego obicio ars pristinus qui ego omnis testis sum sed dico quisque qui volo utinam ferrum semper exerceo non vinum non flos non mulierculis non popina ut facio gallienus indignus pater suus et suus genus nobilitas depeream ars ego obicio ferraria dum ego et exter gens ferrum tracto suus clades recognosco enitor denique ut omnis alemannia omne germania cum ceterus qui adjaceo gens romanus populus ferratus puto gens ut specialis in nos ferrum timeo tu tamen cogito volo facio tu princeps qui numquam quisquam scio tractaris nisi ferrum qui idcirco dico quia scio ego ab luxuriosissima ille pestis nihil oppono possum nisi hic qui gladius atque armus artifex sum


Huius rebellione in Gallia Postumus, vir omnium fortissimus, interemptus est, cum iam nutante Gallia Gallieni luxuria in veterem statum Romanum formasset imperium, fuit quidem etiam iste fortissimus, sed rebellionis intuitu minorem apud Gallos auctoritatem de suis viribus tenuit, interemptus autem est a Victorino, Vitruviae filio vel Victoriae, quae postea mater castrorum appellata est et Augustae nomine affecta, cum ipsa per se fugiens tanti ponderis molem primum in Marium, deinde in Tetricum atque eius filium contulisset imperia, et Lollianus quidem non nihilum rei publicae profuit, nam plerasque Galliae civitates, nonnulla etiam castra, quae Postumus per septem annos in solo barbarico aedificaverat, quaeque interfecto Postumo subita inruptione Germanorum et direpta fuerant et incensa, in statum veterem reformavit. deinde a suis militibus, quod in labore nimius esset, occisus est. Ita Gallieno perdente rem publicam in Gallia primum Postumus, deinde Lollianus, Victorinus deinceps, postremo Tetricus, (nam de Mario nihil dicimus) adsertores Romani nominis exstiterunt. quos omnes datos divinitus credo, ne, cum illa pestis inauditae luxuriae impediretur malis, possidendi Romanum solum Germanis daretur facultas, qui si eo genere tunc evasissent quo Gothi et Persae, consentientibus in Romano solo gentibus venerabile hoc Romani nominis finitum esset imperium. Lolliam autem vita in multis obscura est, ut et ipsius Postumi, sed privata; virtute enim clari, non nobilitatis pondere vixerunt.

hic rebellio in gallia postumus vir omnis fortis interimo sum cum iam nuto gallia gallieni luxuria in vetus status romanus formo imperium sum quidem etiam iste fortis sed rebellio intueor paruus apud galli auctoritas de suus vis teneo interimo autem sum ab victorino vitruviae filius vel victoria qui postea mater castrum appello sum et augusta nomen afficio cum ipse per sui fugio tantus pondus moles primus in marius deinde in tetrix atque is filius confero imperium et lollianus quidem non nihilis res publicus prosum nam plerusque gallia civitas nonnullus etiam castrum qui postumus per septem annus in solum barbaricus aedifico quisque interficio postumus subeo inruptio germanus et direptor sum et incensum in status vetus reformo deinde ab suus miles qui in labor nimius sum occido sum ita gallieno perdo res publicus in gallia primus postumus deinde lollianus victorinus deinceps postremo taetricus nam de marius nihil dico adsertor romanus nomen exsisto qui omnis do divinitus credo ne cum ille pestis inaudio luxuria impedio malus possideo romanus solus germanus do facultas qui si is genus tunc evado quo gothi et persa consentio in romanus solum gens venerabilis hic romanus nomen finio sum imperium lollia autem vito in multus obscurus sum ut et ipse postumius sed privo virtus enim clarus non nobilitas pondus vivo


Scriptis iam pluribus libris non historico nec diserto sed pedestri adloquio, ad eam temporum venimus seriem, in qua per annos, quibus Gallienus et Valerianus rem publicam tenuerunt, triginta tyranni occupato Valeriano magnis belli Persici necessitatibus exstiterunt, cum Gallienum non solum viri sed etiam mulieres contemptui haberent, ut suis locis probabitur. sed quoniam tanta obscuritas eorum hominum fuit, qui ex diversis orbis partibus ad imperium convolabant, ut non multa de iis vel dici possint a doctoribus vel requiri, deinde ab omnibus historicis, qui Graece ac Latine scripserunt, ita non- nulli praeter eant ut ut eorum nec nomina frequententur, postremo cum tam varie a plerisque super iis nonnulla sint prodita, in unum eos libellum contuli et quidem brevem, maxime cum vel in Valeriani vel in Gallieni vita pleraque de iis dicta nec repetenda tamen satis constet.

scribo iam multus liber non historicus neque dissero sed pedestri alloquium ad is tempus venio series in qui per annus qui gallienus et valerianus res publicus teneo triginta tyrannus occupo valerianus magnus bellum persicus necessitas exsisto cum gallienum non solus vir sed etiam mulier contemptus habeo ut suus locus probo sed quoniam tantus obscuritas is homo sum qui ex diverto orbis pars ad imperium convolo ut non multus de is vel dico possum ab doctor vel requiro deinde ab omnis historicus qui graecum atque latinum scribo ita non nullus praeter eo ut ut is neque nomen frequento postremo cum tam varius ab plerusque super is nonnullus sum prodeo in unus is libellus contulis et quidem brevis magnus cum vel in valerianus vel in gallieni vito plerusque de is dictum neque repeto tamen satis consto


Docet Dexippus, nec Herodianus tacet omnesque qui talia legenda posteris tradiderunt, Titum, tribunum Maurorum, qui a Maximino inter privatos relictus fuerat, timore violentae mortis, ut illi dicunt, invitum vero et a militibus coactum, ut plerique adserunt, imperasse, atque hunc intra paucos dies post vindicatam defectionem, quam consularis vir Magnus Maximino paraverat, a suis militibus interemptum. imperasse autem mensibus sex. fuit hic vir de primis erga rem publicam domi forisque laudabilis, sed in imperio parum felix. alii dicunt ab Armeniis sagittariis, quos Maximinus ut Alexandrinos et oderat et offenderat, principem factum, nec mireris tantam esse varietatem de homine, cuius vix nomen agnoscitur, huius uxor Calpurnia fuit, sancta et venerabilis femina de genere Caesoninorum, id est Pisonum, quam maiores nostri univiriam sacerdotem inter sacratissimas feminas adorarunt, cuius statuam in Templo Veneris adhuc vidimus acrolitham sed auratam. haec uniones Cleopatranos habuisse perhibetur, haec lancem centum librarum argenti, cuius plerique poetae meminerunt, in qua maiorum eius expressa ostenderetur historia. Longius mihi videor processisse quam res postulabat, sed quid faciam? scientia naturae facilitate verbosa est. quare ad Censorinum revertar, hominem nobilem sed qui non tam bono quam malo rei publicae septem diebus dicitur imperasse.

doceo dexippus neque herodianus taceo omnes qui talis lego posterus trado titus tribunus maurus qui ab maximino inter privo relinquo sum timor violentae mors ut ille dico invitus verus et ab miles cogo ut plerusque assero impero atque hic intra paucus dies post vindico defectio quam consularis vir magnus maximino paro ab suus miles interimo impero autem mensis sex sum hic vir de primus erga res publicus domus foris laudabilis sed in imperium parum felix alius dico ab armenius sagittarius qui maximinus ut alexandrini et odi et offendo princeps facio neque miror tantus sum varietas de homo qui vix nomen agnosco hic uxor calpurnius sum sancio et venerabilis femina de genus caesoninorum is sum piso quam magnus noster univira sacerdos inter sacro femina adoro qui statua in templum venus adhuc video acrolitham sed auro hic unio cleopatranus habeo perhibeo hic lanx centum libra argentum qui plerusque poeta memini in qui magnus is exprimo ostendo historia longus ego video procedo quam res postulo sed quis facio scientia natura facilitas verbosus sum quare ad censorinus revorto homo nobilis sed qui non tam bonus quam malus res publicus septem dies dico impero


Nisi Odaenathus, princeps Palmyrenorum, capto Valeriano, fessis Romanae rei publicae viribus, sumpsisset imperium, in oriente perditae res essent. quare adsumpto nomine primum regali cum uxore Zenobia et filio maiore, cui erat nomen Herodes, minoribus Herenniano et Timolao collecto exercitu contra Persas profectus est. Nisibin primum et orientis pleraque cum omni Mesopotamia in potestatem recepit, deinde ipsum regem victum fugere coegit. postremo Ctesiphonta usque Saporem et eius liberos persecutus captis concubinis, capta etiam magna praeda ad orientem vertit, sperans quod Macrianum, qui imperare contra Gallienum coeperat, posset opprimere, sed illo iam profecto contra Aureolum et contra Gallienum. eo interempto filium eius Quietum interfecit, Ballista, ut plerique adserunt, regnum usurpante, ne et ipse posset occidi, composito igitur magna ex parte orientis statu a consobrino suo Maeonio, qui et ipse imperium sumpserat, interemptus est cum filio suo Herode, qui et ipse post reditum de Perside cum patre imperator est appellatus, iratum fuisse rei publicae deum credo, qui interfecto Valeriano noluit Odaenathum reservare. ille plane cum uxore Zenobia non solum orientem, quem iam in pristinum reformaverat statum, sed et omnes omnino totius orbis partes reformasset, vir acer in bellis et, quantum plerique scriptores loquuntur, venatu memorabili semper inclitus, qui a prima aetate capiendis leonibus et pardis, ursis ceterisque silvestribus animalibus sudorem officii virilis impendit quique semper in silvis ac montibus vixit, perferens calorem, pluvias et omnia mala quae in se continent venatoriae voluptates. quibus duratus solem ac pulverem in bellis Persicis tulit, non aliter etiam coniuge adsueta, quae multorum sententia fortior marito fuisse perhibetur, mulier omnium nobilissima orientalium feminarum et, ut Cornelius Capitolinus adserit, speciosissima.

nisus odaenathus princeps palmyrenus capio valerianus fatisco romanus res publicus vis sumo imperium in orior perdo res sum quare adsumo nomen primus regal cum uxor zenobia et filius magnus qui sum nomen herodes paruus herennianus et timolao colligo exercitus contra persa proficiscor sum nisibis primus et orior plerusque cum omnis mesopotamia in potestas recipio deinde ipse rex vinco fugio cogo postremo ctesiphonta usque sapor et is liber persequor capio concubina capio etiam magnus praeda ad orior verto spero qui macrianum qui impero contra gallienum coepio possum opprimo sed ille iam profecto contra aureolus et contra gallienum is interimo filius is quiesco interfacio ballista ut plerusque assero regnum usurpo ne et ipse possum occido compono igitur magnus ex pars orior status ab consobrinus suus maeonius qui et ipse imperium sumo interimo sum cum filius suus herodes qui et ipse post redeo de persideo cum pater imperator sum appello irascor sum res publicus deus credo qui interficio valerianus nolo odaenathum reservaris ille planus cum uxor zenobia non solus orior qui iam in pristinus reformo status sed et omnis omnino totus orbis pars reformo vir acer in bellum et quantus plerusque scriptor loquor venor memorabilis semper inclutus qui ab primus aetas capio leo et pardus ursus ceter silvestris animal sudor officium virilis impendo quisque semper in silva atque mons vivo perfero calor pluvia et omnis malus qui in sui contineo venatorius voluptas qui duro sol atque pulvis in bellum persicus fero non aliter etiam coniunx assuesco qui multus sententia fortis marito sum perhibeo mulier omnis nobilis orientalis femina et ut cornelius capitolinus assero speciosus


Capto Valeriano, diu clarissimo principe civitatis, fortissimo deinde imperatori, ad postremum omnium infelicissimo, vel quod senex apud Persas consenuit vel quod indignos se posteros dereliquit, cum Gallienum contemnendum Ballista praefectus Valeriani et Macrianus primus ducum intellegerent, quaerentibus etiam militibus principem, unum in locum concesserunt quaerentes quid faciendum esset, tuncque constitit, Gallieno longe posito Aureolo usurpante imperium, debere aliquem principem fieri, et quidem optimum, ne quispiam tyrannus exsisteret. verba igitur Ballistae (quantum Maeonius Astyanax, qui consilio interfuit, adserit) haec fuerunt: Mea et aetas et professio et voluntas longe ab imperio absunt, et ego, quod negare non possum, bonum principem quaero, sed quis tandem est, qui Valeriani locum possit implere, nisi talis qualis tu es, fortis, constans, integer, probatus in re publica et, quod maxime ad imperium pertinet, dives? arripe igitur locum meritis tuis debitum, me praefecto, quamdiu voles, uteris, tu cum re publica tantum bene agas, ut te Romanus orbis factum principem gaudeat. ad haec Macrianus : Fateor, Ballista, imperium prudenti non frustra est. volo enim rei publicae subvenire atque illam pestem a legum gubernaculis dimovere, sed non hoc in me aetatis est; senex sum, ad exemplum equitare non possum, lavandum mihi est frequentius, edendum delicatius, divitiae me iam dudum ab usu militiae retraxerunt, iuvenes aliqui sunt quaerendi, nec unus sed duo vel tres fortissimi, qui ex diversis partibus orbis humani rem publicam restituam:, quam Valerianus fato, Gallienus vitae suae genere perdiderunt. post haec intellexit eum Ballista sic agere ut de filiis suis videretur cogitare, atque adeo sic adgressus est : Prudentiae tuae rem publicam tradimus. da igitur liberos tuos Macrianum et Quietum, fortissimos iuvenes, olim tribunos a Valeriano factos, quia Gallieno imperante, quod boni sunt, salvi esse non possunt. tunc ille ubi intellectum se esse comperit, Do, inquit, manus, de meo stipendium militi duplex daturus, tu tantum praefecti mihi studium et annonam in necessariis locis praebe, iam ego faxim ut Gallienus, sordidissimus feminarum omnium, duces sui parentis intellegat. factus est igitur cum Macriano et Quieto duobus filiis cunctis militibus volentibus imperator ac statim contra Gallienum venire coepit utcumque rebus in oriente derelictis. sed cum quadraginta quinque milia militum secum duceret, in Illyrico vel in Thraciarum extimis congressus cum Aureolo victus et cum filio interemptus est. triginta denique milia militum in Aureoli potestatem concessere. Domitianus autem eundem vicit, dux Aureoli fortissimus et vehementissimus, qui se originem diceret a Domitiano imperatore trahere atque a Domitilla. De Macriano autem nefas mihi videtur iudicium Valeriani praeterire, quod ille in oratione sua, quam ad senatum e Persidis finibus miserat, posuit, inter cetera ex oratione divi Valeriani: Ego, patres conscripti, bellum Persicum gerens Macriano totam rem publicam credidi et quidem a parte militari, ille vobis fidelis, ille mihi devotus, illum et amat et timet miles, utcumque res exegerit, cum exercitibus agit. nec, patres conscripti, nova vel inopina nobis sunt; pueri eius virtus in Italia, adulescentis in Gallia, iuvenis in Thracia, in Africa iam provecti, senescentis denique in Illyrico et Dalmatia comprobata est, cum in diversis proeliis ad exemplum fortiter faceret. huc accedit quod habet iuvenes filios Romano dignos collegio, nostra dignos amicitia, et reliqua.

capio valerianus diu clarus princeps civitas fortis deinde imperator ad posterus omnis infelix vel qui senex apud persa consenesco vel qui indignus sui posterus derelinquo cum gallienum contemno ballista praefectus valerianus et macrianus primus dux intellego quaero etiam miles princeps unus in locus concedo quaero quis facio sum tunc consto gallieno longus pono aureolus usurpo imperium debeo aliquis princeps fio et quidem bonus ne quispiam tyrannus exsisto verbum igitur ballista quantus maeonius astyanax qui consilium intersum assero hic sum meus et aetas et professio et voluntas longus ab imperium absum et ego qui nego non possum bonus princeps quaero sed quis tandem sum qui valerianus locus possum impleo nisi talis qualis tu sum fortis consto integer probo in res publicus et qui magnus ad imperium pertineo dives arripio igitur locus meritum tuus debeo ego praeficio quamdiu volo uto tu cum res publicus tantus bene ago ut tu romanus orbis facio princeps gaudeo ad hic macrianus fateor ballista imperium prudens non frustra sum volo enim res publicus subvenio atque ille pestis ab lex gubernaculis dimoveo sed non hic in ego aetas sum senex sum ad exemplum equitaris non possum lavo ego sum frequens edo delicatus divitiae ego iam dudum ab usus militia retraho juvenis aliqui sum quaero neque unus sed duo vel tres fortis qui ex diverto pars orbis humanus res publicus restituo quam valerianus fatum gallienus vita suus genus perdo post hic intellego is ballista sic ago ut de filius suus video cogito atque adeo sic aggredior sum prudentia tuus res publicus trado do igitur liber tuus macrianum et quiesco fortis juvenis olim tribunus ab valerianus facio quia gallieno impero qui bonus sum salvus sum non possum tunc ille ubi intellego sui sum comperio do inquam manus de meus stipendium miles duplex do tu tantus praefectus ego studium et annona in necessarius locus praebeo iam ego facio ut gallienus sordidus femina omnis dux suus parens intellego facio sum igitur cum macriano et quiesco duo filius cunctus miles volo imperator atque statim contra gallienum venio coepio utcumque res in orior derelinquo sed cum quadraginta quinque mille miles sui duco in illyricus vel in thraciaris extimis congredior cum aureolus vinco et cum filius interimo sum triginta denique mille miles in aureolus potestas concedo domitianus autem idem vinco dux aureolus fortis et vehemens qui sui origo dico ab domitianus imperator traho atque ab domitilla de macriano autem nefas ego video iudicium valerianus praetereo qui ille in oratio suus quam ad senatus e persido finis mitto pono inter ceterus ex oratio divus valerianus ego pater conscribo bellum persicus gero macriano totus res publicus credo et quidem ab pars militaris ille tu fidelis ille ego devoveo ille et amo et timeo miles utcumque res exigo cum exercitus ago neque pater conscribo novo vel inopinus nos sum puer is virtus in italia adulescens in gallia juvenis in thracia in africanus iam proveho senesco denique in illyricus et dalmatia comprobo sum cum in diverto proelium ad exemplum fortis facio huc accedo qui habeo juvenis filius romanus dignus collegium noster dignus amicitia et reliquus