type: header

title: Divus Claudius

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: Exstat ipsius epistula missa ad senatum legenda ad populum, qua indicat de numero barbarorum, quae talis est: Senatui populoque Romano Claudius princeps. (hanc autem ipse dictasse perhibetur, ego verba magistri memoriae non requiro.) Patres conscripti, mirantes audite quod verum est. trecenta viginti milia barbarorum in Romanum solum armati venerunt, haec si vicero, vos vicem reddite meritis; si non vicero, scitote me post Gallienum velle pugnare, fatigata est tota res publica, pugnamus post Valerianum, post Ingenuum, post Regalianum, post Lollianum, post Postumum, post Celsum, post mille alios, qui contemptu mali principis a re publica defecerunt, non scuta, non spathae, non pila iam supersunt. Gallias et Hispanias, vires rei publicae, Tetricus tenet, et omnes sagittarios, quod pudet dicere, Zenobia possidet, quidquid fecerimus satis grande est. Hos igitur Claudius ingenita illa virtute superavit, hos brevi tempore adtrivit, de his vix aliquos ad patrium solum redire permisit, rogo, quantum pretium est clipeus in Curia tantae victoriae? quantum una aurea statua? dicit Ennius de Scipione : Quantam statuam faciet populus Romanus, quantam colum- nam, quae res tuas gestas loquatur? possumus dicere Flavium Claudium, unicum in terris principem, non columnis, non statuis sed famae viribus adiuvari.

lemmas: exsto ipse epistula mitto ad senatus lego ad populus qui indico de numerus barbarus qui talis sum senatus populo romanus claudus princeps hic autem ipse dicto perhibeo ego verbum magister memoria non requiro pater conscribo miror audio qui verus sum trecenti viginti mille barbarus in romanus solus armatus venio hic si vinco tu vicis reddo meritum si non vinco scio ego post gallienum volo pugno fatigo sum totus res publicus pugno post valerianus post ingenuus post regalianum post lollianus post postumus post celsus post mille alius qui contemptus malus princeps ab res publicus deficio non scutum non spatha non pilum iam supersum gallia et hispania vireo res publicus taetricus teneo et omnis sagittarius qui pudeo dico zenobia possideo quisquis facio satis grandis sum hic igitur claudus ingenitus ille virtus supero hic brevis tempus adtero de hic vix aliquis ad patrius solus redeo permitto rogo quantus pretium sum clipeus in curius tantus victoria quantus unus aureus statua dico ennius de scipio quantus statua facio populus romanus quantus colus nam qui res tuus gero loquor possum dico flavius claudius unicus in terra princeps non columna non statuo sed fama vis adiuvaris


text: miles possit adiungere, et utinam Gallienum non esset passa res publica! utinam sescentos tyrannos non pertulisset! salvis militibus, quos varia proelia sustulerunt, salvis legionibus quas Gallienus male victor occidit, quantum esset additum rei publicae! si qui- dem nunc membra naufragii publici colligit nostra diligentia ad Romanae rei publicae salutem. Pugnatum est enim apud Moesos, et multa proelia fuerunt apud Marcianopolim. multi naufragio perierunt, plerique capti reges, captae diversarum gentium nobiles feminae, impletae barbaris servis Scythicisque cultoribus Romanae provinciae, factus limitis barbari colonus e Gotho. nec ulla fuit regio quae Gothum servum triumphali quodam servitio non haberet, quid boum barbarorum nostri videre maiores? quid ovium? quid equarum, quas fama nobilitat, Celticarum? hoc totum ad Claudii gloriam pertinet. Claudius et securitate rem publicam et opulentiae nimietate donavit. pugnatum praeterea est apud Byzantios, ipsis qui superfuerant Byzantinis fortiter facientibus, pugnatum apud Thessalonicenses, quos Claudio absente obsederant barbari, pugnatum in diversis regionibus, et ubique auspiciis Claudianis victi sunt Gothi, prorsus ut iam tunc Constantio Caesari nepoti futuro videretur Claudius securam parare rem publicam.

lemmas: miles possum adiungo et utinam gallienum non sum patior res publicus utinam sescenti tyrannus non perfero salvus miles qui vario proelio tollo salvus legio qui gallienus malus victor occido quantus sum addo res publicus si qui do nunc membrum naufragium publicus colligo noster diligentia ad romanus res publicus salus pugno sum enim apud moesi et multus proelio sum apud marcianopolis multus naufragium pereo plerusque capio rex capio diversaris gens nobilis femina impleo barbaris servio scythicisque cultor romanus provincia facio limes barbaris colonus e gotho neque ullus sum regius qui gothi servus triumphal quidam servitium non habeo quis bos barbarus noster video magnus quis ovis quis equaris qui fama nobilito celticaris hic totus ad claudius gloria pertineo claudus et securitas res publicus et opulentia nimietas dono pugno praeterea sum apud byzantii ipse qui supersum byzantinus fortis facio pugno apud thessalonicenses qui claudius absum obsedeo barbaris pugno in diverto regio et ubique auspicium claudianus vinco sum gothi prorsus ut iam tunc constantio caesaris nepos sum video claudus securus paro res publicus


text: Et bene venit in mentem, exprimenda est sors quae Claudio data esse perhibetur Comagenis, ut intellegant omnes genus Claudii ad felicitatem rei publicae divinitus constitutum, nam cum consuleret factus imperator quamdiu imperaturus esset, sors talis emersit : Tu, qui nunc patrias gubernas oras et mundum regis, arbiter deorum, tu vinces veteres tuis novellis ; regnabunt etenim tui minores et reges facient suos minores. item cum in Appennino de se consuleret, responsum huius modi accepit : Tertia dum Latio regnantem viderit aestas. item cum de posteris suis : His ego nec metas rerum nec tempora ponam. item cum de fratre Quintilio, quem consortem habere volebat imperii, responsum est: Ostendent terris hunc tantum fata. quae idcirco posui ut sit omnibus clarum Constantium, divini generis virum, sanctissimum Caesarem, et Augustae ipsum familiae esse et Augustos multos de se daturum, salvis Diocletiano et Maximiano Augustis et eius fratre Galerio.

lemmas: et bene venio in mens exprimo sum sors qui claudius do sum perhibeo comagenis ut intellego omnis genus claudius ad felicitas res publicus divinitus constituo nam cum consulo facio imperator quamdiu impero sum sors talis emergo tu qui nunc patria guberno ora et mundus rex arbiter deus tu vinco vetus tuus novellus regno etenim tuus paruus et rex facio suus paruus item cum in apenninus de sui consulo responsum hic modus accipio tertius dum latius regno video aestas item cum de posterus suus hic ego neque meto res neque tempus pono item cum de frater quintilius qui consors habeo volo imperium responsum sum ostendo terra hic tantus fatum qui idcirco pono ut sum omnis clarus constantius divinus genus vir sancio caesaris et augusta ipse familia sum et augustus multus de sui do salvus diocletianus et maximiano augustus et is frater galerio


text: Nunc ad iudicia principum veniamus, quae de illo a diversis edita sunt, et eatenus quidem ut appareret quandocumque Claudium imperatorem futurum. Epistula Valeriani ad Zosimionem, procuratorem Syriae : Claudium, Illyricianae gentis virum, tribunum Martiae quintae legioni fortissimae ac devotissimae dedimus, virum devotissimis quibusque ac fortissimis veterum praeferendum. huic salarium de nostro privato aerario dabis annuos frumenti modios tria milia, hordei sex milia, laridi libras duo milia, vini veteris sextarios tria milia quingentos, olei boni sextarios centum quinquaginta, olei secundi sextarios sescentos, salis modios viginti, cerae pondo centum quinquaginta, feni, paleae, aceti, holeris, herbarum quantum satis est, pellium tentoriarum decurias triginta, mulos annuos sex, equos annuos tres, camelas annuas decem, mulas annuas novem, argenti in opere annua pondo quinquaginta, Philippeos nostri vultus annuos centum quinquaginta et in strenis quadraginta septem et trientes centum sexaginta, item in cauco et scypho et zema pondo undecim, tunicas russas militares annuas duas, sagochlamydes annuas duas, fibulas argenteas inauratas duas, fibulam auream cum acu Cyprea unam. balteum argenteum inauratum unum, anulum bigemmem unum uncialem, brachialem unam unciarum septem, torquem libralem unum, cassidem inauratam unam, scuta chrysographata duo, loricam unam, quam refundat. lanceas Herculianas duas, aclides duas, falces duas, falces fenarias quattuor cocum, quem refundat, unum. mulionem, quem refundat, unum, mulieres speciosas ex captivis duas. albam subsericam unam cum purpura Girbitana, subarmalem unum cum purpura Maura, notarium, quem refundat, unum, structorem, quem refundat, unum. accubitalium Cypriorum paria duo, interulas puras duas, fascias viriles duas, togam, quam refundat, unam, latum clavum, quem refundat, unum. venatores, qui obsequantur, duo, carpentarium unum, curam praetorii unum, aquarium unum, piscatorem unum, dulciarium unum. ligni cotidiani pondo mille, si est copia, sin minus, quantum fuerit et ubi fuerit; coctilium cotidiana vatilla quattuor. balneatorem unum et ad balneas ligna, sin minus, lavetur in publico. iam cetera, quae propter minutias suas scribi nequeunt, pro moderatione praestabis, sed ita ut nihil adaeret, et si alicubi aliquid defuerit, non praestetur nec in nummo exigatur. haec autem omnia idcirco special- iter non quasi tribuno sed quasi duci detuli, quia vir talis est ut ei plura etiam deferenda sint.

lemmas: nunc ad iudicium princeps venio qui de ille ab diverto edo sum et eatenus quidem ut appareo quandocumque claudius imperator sum epistula valerianus ad zosimio procurator syria claudius illyricianae gens vir tribunus martius quintus legio fortis atque devotissimae do vir devoveo quisque atque fortis vetus praefero hic salarius de noster privo aerarius do annuus frumentum modius tres mille hordeum sex mille laridum libro duo mille vinum veto sextarius tres mille quingenti oleum bonus sextarius centum quinquaginta oleum secundus sextarius sescenti sal modius viginti cera pondo centum quinquaginta feni palea aceti holeris herba quantus satis sum pellis tentoriaris decuria triginta mulus annuus sex equus annuus tres camela annuo decem mula annuo novo argentum in opus annuus pondo quinquaginta philippeus noster vultus annuus centum quinquaginta et in strena quadraginta septem et triens centum sexaginta item in caucus et scyphus et zema pondo undecim tunica russus militaris annuo duo sagochlamydes annuo duo fibula argenteus inauro duo fibula aureus cum acus cupreus unus balteus argenteus inauro unus anulus bigemmem unus uncial brachial unus unciaris septem torquem libral unus cassis inauro unus scutum chrysographata duo lorica unus quam refundo lancea herculianas duo aclides duo falx duo falx fenarias quattuor coquus qui refundo unus mulio qui refundo unus mulier speciosus ex captivus duo alba subsericus unus cum purpura girbitana subarmal unus cum purpura maurus notarius qui refundo unus structor qui refundo unus accubitalia cyprium par duo interula purus duo fascia virilis duo toga quam refundo unus latus clavus qui refundo unus venator qui obsequor duo carpentarius unus cura praetorius unus aquarius unus piscator unus dulciarius unus lignum cottidianus pondo mille si sum copia sin paruus quantus sum et ubi sum coctilis cottidianus batillum quattuor balneator unus et ad balneae lignum sin paruus lavo in publicus iam ceterus qui propter minutia suus scribo nequeo pro moderatio praesto sed ita ut nihil adaeret et si alicubi aliquis desum non praesto neque in nummus exigo hic autem omnis idcirco special iter non quasi tribunus sed quasi duco defero quia vir talis sum ut is multus etiam defero sum


text: Habuit et senatus iudicia, priusquam ad imperium perveniret, ingentia, nam cum esset nuntiatum illum cum Marciano fortiter contra gentes in Illyrico dimicasse, adclamavit senatus : Claudi, dux fortissime, aveas! virtutibus tuis, devotioni tuae! Claudio statuam omnes dicamus. Claudium consulem omnes cupimus, qui amat rem publicam sic agit, qui amat principes sic agit, antiqui milites sic egerunt, felicem te, Claudi, iudicio principum, felicem te virtutibus tuis, consulem te, praefectum te! vivas Valeri, et ameris a principe! Longum est tam multa quam meruit vir ille perscribere; unum tamen tacere non debeo, quod illum et senatus et populus et ante imperium et in imperio et post imperium sic dilexit ut satis constet neque Traianum neque Antoninos neque quemquam alium principem sic amatum.

lemmas: habeo et senatus iudicium priusquam ad imperium pervenio ingens nam cum sum nuntio ille cum marcianus fortis contra gens in illyricus dimico adclamo senatus claudius dux fortis aveas virtus tuus devotio tuus claudius statua omnis dico claudius consul omnis cupio qui amo res publicus sic ago qui amo princeps sic ago antiquus miles sic egero felix tu claudius iudicium princeps felix tu virtus tuus consul tu praeficio tu vivo valerius et amo ab princeps longus sum tam multus quam mereo vir ille perscribo unus tamen taceo non debeo qui ille et senatus et populus et ante imperium et in imperium et post imperium sic diligo ut satis consto neque trajanus neque antoninus neque quisquam alius princeps sic amo


text: Qui primum ut factus est imperator, Aureolum, qui gravior rei publicae fuerat, quod Gallieno multum placebat, conflictu habito a rei publicae gubernaculis depulit tyrannumque missis ad populum edictis, datis etiam ad senatum orationibus, iudicavit, his accedit quod rogantem Aureolum et foedus petentem imperator gravis et serius non audivit, responso tali repudiatum : Haec a Gallieno petenda fuerant; qui consentiret moribus, poterat et timere. denique iudicio suorum militum apud Mediolanum Aureolus dignum exitum vita ac moribus suis habuit, et hunc tamen quidam historici laudare conati sunt, et ridicule quidem, nam Gallus Antipater, ancilla honorum et historiarum dehonestamentum, principium de Aureolo habuit: Venimus ad imperatorem nominis sui. magna videlicet virtus ab auro nomen accipere, at ego scio saepius inter gladiatores bonis propugnatori- bus hoc nomen adpositum, habuit proxime tuus libellus munerarius hoc nomen in indice ludiorum.

lemmas: qui primus ut facio sum imperator aureolus qui gravis res publicus sum qui gallieno multus placeo confligo habeo ab res publicus gubernaculis depello tyrannus mitto ad populus edico do etiam ad senatus oratio judico hic accedo qui rogo aureolus et foedus peto imperator gravis et serus non audio respondeo talis repudio hic ab gallieno peto sum qui consentio mos possum et timeo denique iudicium suus miles apud mediolanum aureolus dignus exitus vito atque mos suus habeo et hic tamen quidam historicus laudo conor sum et ridiculus quidem nam gallus antipater ancilla honor et historiaris dehonestamentum principium de aureolus habeo venio ad imperator nomen suus magnus videlicet virtus ab aurum nomen accipio at ego scio saepis inter gladiator bonus propugnator bus hic nomen appono habeo propior tuus libellus munerarius hic nomen in indico ludius


text: Item epistula Decii de eodem Claudio : Decius Messallae praesidi Achaiae salutem. inter cetera: Tribunum vero nostrum Claudium, optimum iuvenem, fortissimum militem, constantissimum civem, castris, senatui et rei publicae necessarium, in Thermopylas ire praecipimus mandata eidem cura Peloponnensium, scientes neminem melius omnia quae iniungimus esse curaturum. huic ex regione Dardanica dabis milites ducentos, ex cataphractariis centum, ex equitibus sexaginta, ex sagittariis Creticis sexaginta, ex tironibus bene armatos mille, nam bene illi novi creduntur exercitus; neque enim illo quisquam devotior, fortior, gravior invenitur.

lemmas: item epistula decius de idem claudius decius messalla praesidium achaia salus inter ceterus tribunus verus nos claudius bonus juvenis fortis miles consto civis castrum senatus et res publicus necessarius in thermopylae eo praecipio mandatum idem cura peloponnenses scio nemo bonus omnis qui injungo sum curo hic ex regio dardanica do miles ducenti ex cataphractariis centum ex eques sexaginta ex sagittarius creticus sexaginta ex tiro bene armatus mille nam bene ille nosco credo exercitus neque enim ille quisquam devoveo fortis gravis invenio


text: Quoniam res bellicas diximus, de Claudii genere et familia saltem pauca dicenda sunt, ne ea quae scienda sunt praeterisse videamur: Claudius, Quintillus et Crispus fratres fuerunt. Crispi filia Claudia; ex ea et Eutropio, nobilissimo gentis Dardanae viro, Constantius Caesar est genitus, fuerunt etiam sorores, quarum una, Constantina nomine, nupta tribuno Assyriorum, in primis annis defecit, de avis nobis parum cognitum ; varia enim plerique prodiderunt. Ipse Claudius insignis morum gravitate, insignis vita singulari et unica castimonia, vini parcus, ad cibum promptus, statura procerus, oculis ardentibus, lato et pleno vultu, digitis usque adeo fortibus, ut saepe equis et mulis ictu pugni dentes excusserit. fecerat hoc etiam adulescens in militia, cum ludicro Martiali in Campo luctamen inter fortissimos quosque monstraret. nam iratus ei, qui non balteum sed genitalia sibi contorserat, omnes dentes uno pugno excussit, quae res indulgentiam meruit pudoris vindictae, si quidem tunc Decius imperator, quo praesente fuerat perpetratum, et virtutem et verecundiam Claudii publice praedicavit donatumque armillis et torquibus a militum congressu facessere praecepit, ne quid atrocius quam luctamen exigit faceret. Ipsi Claudio liberi nulli fuerunt, Quintillus duos reliquit, Crispus, ut diximus, filiam.

lemmas: quoniam res bellicus dico de claudius genus et familia saltem paucus dico sum ne is qui scio sum praetereo video claudus quintillus et crispus frater sum crispus filia claudius ex is et eutropius nobilis gens dardanus vir consto caesar sum gigno sum etiam soror qui unus constantina nomen nubo tribunus assyrius in primus annus deficio de avus nos parum cognosco vario enim plerusque prodo ipse claudus insignis mos gravitas insignis vito singularis et unicus castimonia vinum parcus ad cibus promptus sto procerus oculus ardeo fero et plenus vultus digitus usque adeo fortis ut saepe equus et mulis ictus pugnus dens excutio facio hic etiam adulescens in militia cum ludicer martial in campus luctamen inter fortis quisque monstro nam irascor is qui non balteus sed genitale sui contorqueo omnis dens unus pugno excutio qui res indulgentia mereo pudor vindicta si quidem tunc decius imperator quo praesens sum perpetro et virtus et verecundia claudius publicus praedico dono armilla et torquibus ab miles congredior facesso praecipio ne quis atrox quam luctamen exigo facio ipse claudius liber nullus sum quintillus duo relinquo crispus ut dico filia


text: In gratiam me quispiam putet Constantii Caesaris loqui, sed testis est et tua conscientia et vita mea me nihil umquam cogitasse, dixisse, fecisse gratiosum. Claudium principem loquor, cuius vita, probitas, et omnia quae in re publica gessit tantam posteris famam dedere ut senatus populusque Romanus novis eum honoribus post mortem adfecerit: illi clipeus aureus, vel, ut grammatici loquuntur, clipeum aureum, senatus totius iudicio in Romana Curia conlocatum est, et etiam nunc videtur expresso thorace vultus eius. illi, quod nulli antea, populus Romanus sumptu suo in Capitolio ante Iovis Optimi Maximi Templum statuam auream decem pedum conlocavit, illi totius orbis iudicio in Rostris posita est columna palmata statua superfixa librarum argenti mille quingentarum. ille, velut futurorum memor, Gentes Flavias, quae Vespasiani quoque et Titi, nolo autem dicere Domitiani, fuerant, propagavit. ille bellum Gothicum brevi tempore implevit, adulator igitur senatus, adulator populus Romanus, adulatrices exterae gentes, adulatrices provinciae, si quidem omnes ordines, omnis aetas, omnis civitas statuis, vexillis, coronis, fanis, arcubus, aris ac templis bonum principem honoraverit.

lemmas: in gratia ego quispiam puto constantius caesar loquor sed testis sum et tuus conscientia et vito meus ego nihil umquam cogito dico facio gratiosus claudius princeps loquor qui vito probitas et omnis qui in res publicus gero tantus posterus fama do ut senatus populus romanus novus is honor post mors afficio ille clipeus aureus vel ut grammaticus loquor clipeus aureus senatus totus iudicium in romanus curius conloco sum et etiam nunc video exprimo thorace vultus is ille qui nullus antea populus romanus sumo suus in capitolium ante iuppiter bonus magnus templum statua aureus decem pes conloco ille totus orbis iudicium in rostrum pono sum columna palmo statua superfigo libra argentum mille quingentaris ille velut sum memor gens flavius qui vespasianus quoque et titius nolo autem dico domitianus sum propago ille bellum gothicus brevis tempus impleo adulator igitur senatus adulator populus romanus adulatrix exter gens adulatrix provincia si quidem omnis ordo omnis aetas omnis civitas statuo vexillum corona fanum arcus ara atque templum bonus princeps honoro


text: Item epistula Gallieni, cum nuntiatum esset per frumentarios Claudium irasci, quod ille mollius viveret: Nihil me gravius accepit quam quod notaria tua intimasti Claudium, parentem amicumque nostrum, insinuatis sibi falsis plerisque graviter irasci. quaeso igitur, mi Venuste, si mihi fidem exhibes, ut eum facias a Grato et Herenniano placari, nescientibus hoc militibus Daciscianis, qui iam saeviunt, ne graviter res erumpant. ipse ad eum dona misi, quae ut libenter accipiat tu facies, curandum praeterea est, ne me hoc scire intellegat ac sibi suscensere iudicet et pro necessitate ultimum consilium capiat, misi autem ad eum pateras gemmatas trilibres duas, scyphos aureos gemmatos trilibres duos, discum corymbiatum argenteum librarum viginti, lancem argenteam pampinatam librarum triginta, patenam argenteam hederaciam librarum viginti et trium, boletar halieuticum argenteum librarum viginti, urceos duos auro inclusos argenteos librarum sex et in vasis minoribus argenti libras viginti quinque, calices Aegyptios operisque diversi decem, chlamydes veri luminis limbatas duas, vestes diversas sedecim, albam subsericam, paragaudem triuncem unam, zanchas de nostris Parthicas paria tria, singiliones Dalmatenses decem, chlamydem Dardanicam mantuelem unam, paenulam Illyricianam unam, bardocucullum unum, cucutia villosa duo, oraria Sarabdena quattuor, aureos Valerianos centum quinquaginta, trientes Saloninianos trecentos.

lemmas: item epistula gallieni cum nuntio sum per frumentarius claudius irascor qui ille mollis vivo nihil ego gravis accipio quam qui notarius tuus intimo claudius parens amicus nos insinuo sui falsum plerusque gravis irascor quaeso igitur ego venustus si ego fides exhibeo ut is facio ab gratus et herennianus placaris nescio hic miles daciscianis qui iam saevio ne gravis res erumpo ipse ad is donum mitto qui ut libet accipio tu facies curo praeterea sum ne ego hic scio intellego atque sui suscenseo iudico et pro necessitas ulter consilium capio mitto autem ad is patera gemmo trilibris duo scyphus aureus gemmo trilibris duo discus corymbiatus argenteus libra viginti lanx argenteus pampino libra triginta patenam argenteus hederaciam libra viginti et tres boletar halieuticum argenteus libra viginti urceus duo aurum includo argenteus libra sex et in vasum paruus argentum libro viginti quinque calix aegyptius operio diverto decem chlamys verus lumen limbatas duo vestis diverto sedecim alba subsericus paragaudis triuncis unus zanchas de noster parthicus par tres singilio dalmatensis decem chlamys dardanicam mantuelis unus paenula illyricianus unus bardocucullus unus cucutium villosus duo orarius sarabdena quattuor aureus valerianus centum quinquaginta triens saloninianos trecenti


text: Sed redeamus ad Claudium, nam, ut superius diximus, illi Gothi, qui evaserant eo tempore quo illos Marcianus est persecutus, quosque Claudius emitti non siverat, ne id fieret quod effectum est, omnes gentes suorum ad Romanas incitaverunt praedas. denique Scytharum diversi populi, Peucini, Greuthungi, Austrogothi, Tervingi, Visi, Gepedes, Celtae etiam et Eruli, praedae cupiditate in Romanum solum inruperunt atque illic pleraque vastarunt, dum aliis occupatus est Claudius dumque se ad id bellum quod confecit imperatorie instruit, ut videantur fata Romana boni principis occupatione lentata, sed credo, ut Claudii gloria adcresceret eiusque fieret gloriosior toto penitus orbe victoria, armatarum denique gentium trecenta viginti milia tunc fuere, dicat nunc qui nos adulationis accusat Claudium minus esse amabilem, armatorum trecenta viginti milia. quis tandem Xerxes hoc habuit? quae fabella istum numerum ad- finxit? quis poeta composuit? trecenta viginti milia armatorum fuerunt, adde servos, adde familias, adde carraginem et epotata flumina consumptasque silvas, laborasse denique terram ipsam, quae tantum barbarici tumoris excepit.

lemmas: sed redeo ad claudius nam ut superus dico ille gothi qui evado is tempus quo ille marcianus sum persequor quisque claudus emitto non sino ne is fio qui efficio sum omnis gens suus ad romanus incito praeda denique scytharis diverto populus peucini greuthungi austrogothi tervingi video gepedes celtae etiam et erulis praeda cupiditas in romanus solus irrumpo atque illic plerusque vasto dum alius occupo sum claudus dum sui ad is bellum qui confacio imperatorie instruo ut video fatum romanus bonus princeps occupatio lento sed credo ut claudius gloria adcresco is fio gloriosus totus penitus orbis victoria armataris denique gens trecenti viginti mille tunc sum dico nunc qui nos adulatio accuso claudius paruus sum amabilis armator trecenti viginti mille quis tandem xerxes hic habeo qui fabella iste numerus ad fingo quis poeta compono trecenti viginti mille armator sum addo servus addo familia addo carrago et epoto flumen consumo silva laboro denique terra ipse qui tantus barbaricus tumor excipio


text: Item ex epistula eiusdem alia inter cetera ad Ablavium Murenam praefectum praetorii: Desine autem conqueri, quod adhuc Claudius est tribunus nec exercitus ducis loco accipit, unde etiam senatum et populum conqueri iactabas. dux factus est et dux totius Illyrici, habet in potestatem Thracios, Moesos, Dalmatas, Pannonios, Dacos exercitus, vir ille summus nostro quoque iudicio speret consulatum et, si eius animo commodum est, quando voluerit, accipiat praetorianam praefecturam. sane scias tantum ei a nobis decretum salarii quantum habet Aegypti praefectura, tantum vestium quantum proconsulatui Africano detulimus, tantum argenti quantum accipit curator Illyrici metallarius, tantum ministeriorum quantum nos ipsi nobis per singulas quasque decernimus civitates, ut intellegant omnes quae sit nostra de viro tali sententia.

lemmas: item ex epistula idem alius inter ceterus ad ablavium murena praeficio praetorius desino autem conqueror qui adhuc claudus sum tribunus neque exercitus dux locus accipio unde etiam senatus et populus conqueror jacto dux facio sum et dux totus illyricus habeo in potestas thracius moesi dalmatae pannonius daci exercitus vir ille summus noster quoque iudicium spero consulatus et si is animus commodus sum quando volo accipio praetorianus praefectura sanus scio tantus is ab nos decretum salarius quantus habeo aegyptius praeficio tantus vestis quantus proconsulatus africanus defero tantus argentum quantus accipio curator illyricus metallarius tantus ministerium quantus nos ipse nos per singulus quisque decerno civitas ut intellego omnis qui sum noster de vir talis sententia


text: Habuerunt praeterea duo milia navium, duplicem scilicet numerum quam illum, quo tota pariter Graecia omnisque Thessalia urbes Asiae quondam expugnare conata est. sed illud poeticus stilus fingit, hoc vera continet historia. Claudio igitur scriptores adulamur, qui duo milia navium barbararum et trecenta viginti milia armatorum delevit, oppressit, adtrivit, qui carraginem tantam, quantam numerus hic armatorum sibimet aptare potuit et parare, nunc incendi fecit, nunc cum omnibus familiis Romano servitio deputavit. ut docetur eiusdem epistula, quam ad Iunium Brocchum scripsit Illyricum tuentem: Claudius Broccho. dele vim us trecenta viginti milia Gothorum, duo milia navium mersimus. tecta sunt flumina scutis, spathis et lanceolis omnia litora operiuntur. campi ossibus latent tecti, nullum iter purum est, ingens carrago deserta est. tantum mulierum cepimus ut binas et ternas mulieres victor sibi

lemmas: habeo praeterea duo mille navis duplico scilicet numerus quam ille quo totus pariter graecia omne thessalia urbs asia quondam expugnaris conor sum sed ille poeticus stilus fingo hic verus contineo historia claudius igitur scriptor adulo qui duo mille navis barbararis et trecenti viginti mille armator deleo opprimo adtero qui carrago tantus quantus numerus hic armator sui aptaris possum et paro nunc incendo facio nunc cum omnis familia romanus servitium deputo ut doceo idem epistula quam ad junius brocchus scribo illyricus tueor claudus brocchus delis vis us trecenti viginti mille gothi duo mille navis mergo tectum sum flumen scutum spatha et lanceola omnis litus operio campus os lateo tectum nullus iter purus sum ingens carrago desero sum tantus mulier capio ut bini et terni mulier victor sui


text: Fuerunt per ea tempora et apud Cretam Scythae et Cyprum vastare temptarunt, sed ubique morbo aeque exercitu laborante superati sunt. Finito sane bello Gothico gravissimus morbus increbruit, tunc cum etiam Claudius adfectus morbo mortalis reliquit et familiare virtutibus suis petiit caelum, quo ad deos atque ad sidera demigrante Quintillus frater eiusdem, vir sanctus et sui fratris, ut vere dixerim, frater, delatum sibi omnium iudicio suscepit imperium, non hereditarium sed merito virtutum, qui factus esset imperator, etiamsi frater Claudii principis non fuisset, sub hoc barbari qui superfuerant Anchialum vastare conati sunt, Nicopolim etiam obtinere, sed illi provincialium virtute obtriti sunt. Quintillus autem ob brevitatem temporis nihil dignum imperio gerere potuit, nam septima decima die, quod se gravem et serium contra milites ostenderat ac verum principem pollicebatur, eo genere, quo Galba, quo Pertinax interemptus est. et Dexippus quidem Quintilium non dicit occisum, sed tantum mortuum, nec tamen addit morbo, ut dubium sentire videatur.

lemmas: sum per is tempus et apud creta scytha et cyprus vastaris tento sed ubique morbus aequus exercitus laboro supero sum finio sanus bellum gothicus gravis morbus increbesco tunc cum etiam claudus affectus morbus mortalis relinquo et familiaris virtus suus peto caelum quo ad deus atque ad sidus demigro quintillus frater idem vir sancio et suus frater ut verus dico frater defero sui omnis iudicium suscipio imperium non hereditarius sed mereo virtus qui facio sum imperator etiamsi frater claudius princeps non sum sub hic barbaris qui supersum anchial vastaris conor sum nicopolis etiam obtineo sed ille provincialis virtus obtero sum quintillus autem ob brevitas tempus nihil dignus imperium gero possum nam septimus decimus dies qui sui gravis et serius contra miles ostendo atque verus princeps polliceo is genus quo galba quo pertinax interimo sum et dexippus quidem quintilius non dico occido sed tantus mortuus neque tamen addo morbus ut dubius sentio video


text: Breve illius, negare 2 non possum, in imperio fuit tempus, sed breve fuisset, etiamsi quantum hominum vita suppetit, tantum vir talis imperare potuisset. quid enim in illo non mirabile? quid non conspicuum? quid non triumphalibus vetustissimis praeferendum? in quo Traiani virtus, Antonini pietas, Augusti moderatio, et magnorum principum bona sic fuerunt, ut non ille ab aliis exemplum caperet, sed, etiamsi illi non fuissent, hic ceteris reliquisset exemplum. doctissimi mathematicorum centum viginti annos homini ad vivendum datos iudicant neque amplius cuiquam iactitant esse concessos, etiam illud addentes Mosen solum, dei, ut Iudaeorum libri loquuntur, familiarem, centum viginti quinque annos vixisse; qui cum quereretur quod iuvenis interiret, responsum ei ab incerto ferunt numine neminem plus esse victurum, quare etiamsi centum et viginti quinque annos Claudius vixisset, ne necessariam quidem mortem eius exspectandam fuisse, ut Tullius de Scipione loquitur, stupenda et mirabilis docet vita. quid enim magnum vir ille domi forisque non habuit? amavit parentes; quid mirum? amavit et fratres ; iam potest dignum esse miraculo, amavit propinquos ; res nostris temporibus comparanda miraculo, invidit nulli, malos persecutus est, fures iudices palam aperteque dam- navit ; stultis quasi neglegenter indulsit. leges optimas dedit, talis in re publica fuit, ut eius stirpem ad imperium summi principes eligerent, emendatior senatus optaret.

lemmas: brevis ille nego non possum in imperium sum tempus sed brevis sum etiamsi quantus homo vito suppeto tantus vir talis impero possum quis enim in ille non mirabilis quis non conspicuus quis non triumphalis vetustus praefero in quo trajanus virtus antoninus pietas augustus moderatio et magnus princeps bonus sic sum ut non ille ab alius exemplum capio sed etiamsi ille non sum hic ceterus relinquo exemplum doceo mathematicus centum viginti annus homo ad vivo do judico neque amplus quisquam jactito sum concedo etiam ille addo mosen solus deus ut judaeus liber loquor familiaris centum viginti quinque annus vivo qui cum queror qui juvenis intereo responsum is ab incertum fero numen nemo multus sum vinco quare etiamsi centum et viginti quinque annus claudus vivo ne necessaria quidem mors is exspecto sum ut tullius de scipio loquor stupeo et mirabilis doceo vito quis enim magnus vir ille domus foris non habeo amo parens quis mirus amo et frater iam possum dignus sum miraculum amo propinquus res noster tempus comparo miraculum invideo nullus malus persequor sum furo iudex palam aperio dam no stultus quasi neglegenter indulgeo lex bonus do talis in res publicus sum ut is stirps ad imperium superus princeps eligo emendo senatus opto


text: Interest et eorum qui bonos imitantur principes et totius orbis humani cognoscere quae de illo viro senatus consulta sint condita, ut omnes iudicium publicae mentis adnoscant. nam cum esset nuntiatum IX kal. Aprilis ipso in Sacrario Matris sanguinis die Claudium imperatorem factum, neque cogi senatus sacrorum celebrandorum causa posset, sumptis togis itum est ad Apollinis Templum, ac lectis litteris Claudii principis haec in Claudium dicta sunt: Auguste Claudi, di te praestent, dictum sexagies. Claudi Auguste, te principem aut qualis tu es semper optavimus, dictum quadragies. Claudi Auguste, te res publica requirebat, dictum quadragies. Claudi Auguste, tu frater, tu pater, tu amicus, tu bonus senator, tu vere princeps, dictum octogies. Claudi Auguste, tu nos ab Aureolo vindica, dictum quinquies. Claudi Auguste, tu nos a Palmyrenis vindica, dictum quinquies. Claudi Auguste, tu nos a Zenobia et a Vitruvia libera, dictum septies. Claudi Auguste, Tetricus nihil fecit, dictum septies.

lemmas: intersum et is qui bonus imito princeps et totus orbis humanus cognosco qui de ille vir senatus consulo sum condio ut omnis iudicium publicus mens agnosco nam cum sum nuntio ix kal aprilis ipse in sacrarium matrae sanguis dies claudius imperator facio neque cogo senatus sacer celebro causa possum sumo toga eo sum ad apollo templum atque lectus littera claudius princeps hic in claudius dictum sum augustus claudius deus tu praesto dico sexagies claudius augustus tu princeps aut qualis tu sum semper opto dico quadragies claudius augustus tu res publicus requiro dico quadragies claudius augustus tu frater tu pater tu amicus tu bonus senator tu verus princeps dico octogies claudius augustus tu nos ab aureolus vindico dico quinquies claudius augustus tu nos ab palmyrenus vindico dico quinquies claudius augustus tu nos ab zenobia et ab vitruvia liber dico septies claudius augustus taetricus nihil facio dico septies


text: Sed dum haec a divo Claudio aguntur, Palmyreni ducibus Saba et Timagene contra Aegyptios bellum sumunt atque ab his Aegyptia pervicacia et indefessa pugnandi continuatione vincuntur. dux tamen Aegyptiorum Probatus Timagenis insidiis interemptus est. Aegyptii vero omnes se Romano imperatori dederunt in absentis Claudii verba iurantes. Antiochiano et Orfito consulibus auspicia Claudiana favor divinus adiuvit, nam cum se Haemimontum multitudo barbararum gentium, quae superfuerant, contulisset, illic ita fame ac pestilentia laboravit ut iam Claudius dedignaretur et vincere, denique finitum est asperrimum bellum, terroresque Romani nominis sunt depulsi. Vera dici fides cogit, simul ut sciant ii qui adulatores nos aestimari cupiunt, id quod historia dici postulat nos non tacere: eo tempore, quo parta est plena victoria, plerique milites Claudii secundis rebus elati, quae "sapientium quoque animos fatigant, " ita in praedam versi sunt ut non cogitarent a paucissimis se posse fugari, dum occupati animo atque corporibus avertendis praedis inserviunt. denique in ipsa victoria prope duo milia militum a paucis barbaris et iis qui fugerant interempta sunt. sed ubi hoc comperit Claudius, omnes qui rebelles animos extulerant conducto exercitu rapit atque in vincula Romam etiam mittit ludo publico deputandos. ita id, quod vel fortuna vel miles egerat, virtute boni principis antiquatum est. nec sola de hoste victoria, sed etiam vindicta praesumpta est. in quo bello, quoad gestum est, equitum Dalmatarum ingens exstitit virtus, quod originem ex ea provincia Claudius videbatur ostendere, quamvis alii Dardanum et ab Ilo Troianorum rege atque ab ipso Dardano sanguinem dicerent trahere.

lemmas: sed dum hic ab divus claudius ago palmyrenus dux saba et timagenes contra aegyptius bellum sumo atque ab hic aegyptius pervicacia et indefessus pugno continuatio vinco dux tamen aegyptius probo timagenes insidiae interimo sum aegyptius verus omnis sui romanus imperator do in absum claudius verbum juro antiochiano et orfito consul auspicium claudianus favor divinus adjuvo nam cum sui haemimontum multitudo barbararis gens qui supersum confero illic ita fames atque pestilentia laboro ut iam claudus dedigno et vinco denique finio sum asper bellum terror romanus nomen sum depello verus dico fides cogo simul ut scio is qui adulator nos aestimaris cupio is qui historia dico postulo nos non taceo is tempus quo pario sum plenus victoria plerusque miles claudius secundus res effero qui sapiens quoque animus fatigo ita in praeda verro sum ut non cogito ab paucus sui possum fugaris dum occupo animus atque corpus averto praedium inservio denique in ipse victoria prope duo mille miles ab paucus barbaris et is qui fugio interimo sum sed ubi hic comperio claudus omnis qui rebello animus effero conduco exercitus rapio atque in vinculum roma etiam mitto ludo publicus deputo ita is qui vel fortuna vel miles ago virtus bonus princeps antiquo sum neque solus de hostis victoria sed etiam vindicta praesumo sum in quo bellum quoad gero sum eques dalmataris ingens exsisto virtus qui origo ex is provincia claudus video ostendo quivis alius dardanus et ab ilus trojanum rex atque ab ipse dardanus sanguis dico traho


text: Ventum est ad principem Claudium, qui nobis intuitu Constantii Caesaris cum cura in litteras digerendus est. de quo ego idcirco recusare non potui quod alios, tumultuarios videlicet imperatores ac regulos, scripseram eo libro quem de triginta tyrannis edidi, qui Cleopatranam etiam stirpem Victoriamque nunc detinet; si quidem eo res processit ut mulierum etiam vitas scribi Gallieni comparatio effecerit. neque enim fas erat eum tacere principem, qui tantam generis sui prolem reliquit, qui bellum Gothicum sua virtute confecit, qui manum publicis cladibus victor imposuit, qui Gallienum, prodigiosum imperatorem, etiamsi non auctor consilii fuit, tamen ipse imperaturus bono generis humani, a gubernaculis publicis depulit, qui, si diutius in hac esset commoratus re publica, Scipiones nobis et Camillos omnesque illos veteres suis viribus, suis consiliis, sua providentia reddidisset

lemmas: venio sum ad princeps claudius qui nos intueor constantius caesar cum cura in littera digero sum de quo ego idcirco recusaris non possum qui alius tumultuarius videlicet imperator atque regulus scribo is liber qui de triginta tyrannus edo qui cleopatranam etiam stirps victoria nunc detineo si quidem is res procedo ut mulier etiam vito scribo gallieni comparatio efficio neque enim fas sum is taceo princeps qui tantus genus suus proles relinquo qui bellum gothicus suus virtus confacio qui manus publicus clades victor impono qui gallienum prodigiosus imperator etiamsi non auctor consilium sum tamen ipse impero bonus genus humanus ab gubernaculis publicus depello qui si diu in hic sum commoro res publicus scipio nos et camillus omnes ille vetus suus vis suus consilium suus provideo reddo