Epistulae

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


non servastis,” ait, “cui sic extorta voluptas

non servo aio qui sic extorqueo voluptas


limitibus vicina refugit iurgia; tamquam


gratus Alexandro regi magno fuit ille


ludus enim genuit trepidum certamen et iram,

ludus enim gigno trepidus certamen et ira


Me quamvis Lamiae pietas et cura moratur,


prudens emisti vitiosum; dicta tibi est lex :


sed quadringentis sex septem milia desunt ;


incutiant aliena tibi peccata pudorem,


nec retinent patulae commissa fideliter aures,

neque retineo patulus committo fidelis auris


lenior et melior fis accedente senecta?


num pavor et rerum mediocriter utilium spes,


non erit emisso reditus tibi. “quid miser egi?


invitus, fuge magna: Meet sub paupere tecto

invitus fugio magnus meo sub pauper tectum


contuderit vitis oleamque momorderit aestus,


ut vinosa glomus furtivae Pyrria lanae,


adsciscet nova, quae genitor produxerit usus.


Roscia, dic sodes, melior lex an puerorum est


nil est iucundum, vivas in amore iocisque?.


quid vici prosunt aut horrea? quidve Calabris

quis vinco prosum aut horreum quis calabri


Pacuvius docti famam senis, Accius alti,


et quidquid chartis amicitur ineptis.


vemens et liquidus puroque simillimus amni

vehemens et liquidus purus similis amnis


(ut vineta egomet caedam mea), cum tibi librum


nec sponsae laqueum famoso carmine nectit,

neque sponsa laqueus famosus carmen necto


esse mala, exiguum censum turpemque repulsam,


tristia robustis luctantur funera plaustris,

tristis robustus luctor funero plaustrum


deme supercilio nubem: plerumque modestus

demo supercilium nubes plerusque modestus


furtivis nudata coloribus, ipse quid audes?


pane egeo iam mellitis potiore placentis.


cuilibet; argilla quidvis imitaberis uda;


quod si bruma nives Albanis illinet agris,


ne plus frumenti dotalibus emetat agris


deferar in vicum vendentem tus et odores et piper

defero in vicus vendo tus et odoro et piper


munera, quae multa dantis cum laude tulerunt


aspersus, volet in caupona vivere; nec qui


intendes animum studiis et rebus honestis,


esseda festinant, pilenta, petorrita, naves,


certius accipiet damnum propiusve medullis,


iniuste totum ducit venditque poema.


impensis cenarum et tritae munere vestis;


si recte facies. hic murus aeneus esto,


detrimenta, fugas servorum, incendia ridet;


balnea, tonsores, conducto navigio aeque


sed tacitus pasci si posset corvus, haberet


an pingues Asiae campi collesque morantur?


mirari secum tacitus, quid multa? benigne,


ludentis speciem dabit et torquebitur, ut qui


non tamen idcirco contemnas lippus inungui;

non tamen idcirco contemno lippus inungui


sincerum est nisi vas, quodcumque infundis acescit.

sincerus sum nisi vas quicumque infundo acescit


it, redit et narrat, Voltcium nomine Menam,


vis canere et contracta sequi vestigia vatum?

volo cano et contraho sequor vestigium vates


Non quo more piris vesci Calaber iubet hospes,

non quo mos pirus vesco calaber iubeo hospes


torquet nunc lapidem, nunc ingens machina tignum,

torqueo nunc lapis nunc ingens machina tignum


cur ita crediderim, nisi quid te distinet, audi.

cur ita credo nisi quis tu distineo audio


Maenius, ut rebus maternis atque paternis


si quis amicorum est ausus reprehendere versum;

si quis amicus sum audeo reprehendo verro


fasciculum portes librorum ut rusticus agnum,

fasciculis porto liber ut rusticus agnos


cum speramus eo rem venturam ut, simul atque


laevum discedens curru fugiente vaporet.


ne dominus pueri pulchri caraeve puellae


Romae Tibur amem ventosus, Tibure Romam.


strenua nos exercet inertia: navibus atque

strenuus nos exerceo inertia navis atque


rite cliens Bacchi somno gaudentis et umbra:

rite cliens bacchus somnus gaudeo et umbra


ut critici dicunt, leviter curare videtur,


aestimat et, nisi quae terris semota suisque


propugnat nugis armatus: “scilicet, ut non


componunt, agros assignant, oppida condunt,


subruit aut reficit. valeat res ludicra, si me

surruo aut reficio valeo res ludicrum si ego


scilicet ut ventres lamna candente nepotum


ponendaeque domo quaerenda est area primum,


verum equitis quoque iam migravit ab aure voluptas

verus equio quoque iam migro ab auris voluptas


an Lebedum laudas odio maris atque viarum?

an lebedus laudo odium mare atque viaris


si quis forte velit puerum tibi vendere natum


fratrem maerentis, rapto de fratre dolentis


cum Zephyris, si concedes, et hirundine prima.

cum zephyrus si concedo et hirundo primus


tendunt extorquere poemata: quid faciam vis?


captivum portatur ebur, captiva Corinthus.


Musa rogata refer, comiti scribaeque Neronis,


et nos, quod cures proprium fecisse, loquantur.


cum segetes occat tibi mox frumenta daturas,


quocirca mecum loquor haec tacitusque recordor:


dum licet ac voltum servat Fortuna benignum,

dum licet atque vultus servo fortuna benignus


non cessat laudare, videt ridetque Philippus,


Hic error tamen et levis haec insania quantas

hic error tamen et levis hic insania quantus


comis in uxorem, posset qui ignoscere servis


est vetus atque probus, centum qui perficit annos.

sum vetus atque probus centum qui perficio annus


sic quia perpetuus nulli datur usus, et heres

sic quia perpetuus nullus do utor et heres


vendere cum possis captivum, occidere noli;


quod timui mutare modos et carminis artem,


quantae conveniat Munatius; an male sarta

quantus convenio munatius an malus sarcio


qui possum tot? ait; “tamen et quaeram et quot habebo

qui possum tot aio tamen et quaero et quot habeo


fabula si dubitem, clament periisse pudorem


quod curas abigat, quod cum spe divite manet


repentis per humum quam res componere gestas,


ne studio nostri pecces odiumque libellis


scriptores autem narrare putaret asello


certare.” Eutrapelus, cuicumque nocere volebat,


prosiluit dicenda. “Forum Putealque Libonis


indignum coges?” Adimam bona. “Nempe pecus, rem,

indignus cogo adimo bonus nempe pecus res


occultum visus decurrere piscis ad hamum,


ibit eo, quo vis, qui zonam perdidit,” inquit.


dum cadat elusus ratione ruentis acervi,


adducit febris et testamenta resignat.


virtus est medium vitiorum et utrimque reductum.

virtus sum medius vitium et utrimque reduco


mille talenta rotundentur, totidem altera, porro et

mille talentum rotundo totidem alter porro et


vivere nec recte nec suaviter; haud quia grando

vivo neque rectus neque suavis haud quia grando


belua multorum es capitum, nam quid sequar aut quem?

belua multus sum caput nam quis sequor aut qui


caelestis implorat aquas docta prece blandus,

caelestis imploro aqua doceo prex blandus


quattuor aut pluris aulaea premuntur in horas,

quattuor aut multus aulaeum premo in hora


si cupidum timidumque minus te, nempe ruberes,

si cupidus timidus paruus tu nempe rubeo


Frater erat Romae consulti rhetor, ut alter


non fieret levius, fugeres radice vel herba


magna coronari contemnat Olympia, cui spes,

magnus coronarius contemno olympia qui spes


intulit agresti Latio, sic horridus ille

infero agrestis latius sic horridus ille


quid pure tranquillet, honos an dulce lucellum,

quis purus tranquillo honor an dulcis lucellum


hunc solem et stellas et decedentia certis


nil parvum sapias et adhuc sublimia cures:

nihil parvus sapio et adhuc sublime curo


cum loca iam recitata revolvimus irrevocati;


gaudeat an doleat, cupiat metuatne, quid ad rem,


iratus Grais quantum nocuisset Achilles.


Fructibus Agrippae Siculis, quos colligis, Ieci,

fructus agrippa siculis qui colligo jacio


dissimules, donec manibus tremor incidat unctis.

dissimulis donec manus tremor incido ungo


sed verae numerosque modosque ediscere vitae,


collectosne bibant imbres puteosne perennis


angulus iste feret piper et tus ocius uva,

angulus iste fero piper et tus ocior labrusca


stultitiam patiuntur opes; tibi parvola res est.

stultitia patior ops tu parvulus res sum


nemo hoc mangonum faceret tibi; non temere a me

nemo hic mango facio tu non temere ab ego


alter Mileti textam cane peius et angui

alter miletus textam canis malus et anguis


privatas ut quaerat opes et tangere vitet


si prodesse tuis pauloque benignius ipsum


servet in ambiguo, qui consulit et tibi et urbi,

servo in ambiguus qui consulo et tu et urbs


alter purpureum non exspectabit amictum,


divitiaeque peregrinae, quibus oblitus actor


Ut nox longa quibus mentitur amica, diesque


scilicet ut vellem curvo dinoscere rectum


tu quamcumque deus tibi fortunaverit horam


cultello proprios purgantem leniter unguis.


dormiet in lucem, scorto postponet honestum


laudet ametque domi, premat extra limen iniquus:

laudo amo domus premo extra limen iniquus


abicito potius, quam quo perferre iuberis


gaudent scribentes et se venerantur et ultro,


sedulitas autem stulte quem diligit urget,

sedulitas autem stultus qui diligo urgeo


Miramur, si Democriti pecus edit agellos


vos sapere et solos aio bene vivere, quorum


si dixi, rides, ait, “et Iovis auribus ista

si dico rideo aio et iuppiter auris iste


quid premat obscurum lunae, quid proferat orbem,

quis premo obscurus luna quis profero orbis


Si quis bella tibi terra pugnata marique


metiri se quemque suo modulo ae pede verum est.

metior sui quisque suus modulus ae pes verus sum


cognomen vertas in risum et fabula fias.


cum recte tractent alii, laudare maligne,


qui se credebat miros audire tragoedos


Quod si me populus Romanus forte roget, cur

qui si ego populus romanus fors rogo cur


ut placeat iuveni percontare utque cohorti,


hoc primus repetas opus, hoc postremus omittas.

hic primus repeto opus hic posterus omitto


spectat Roma potens; habet hos numeratque poetas

specto roma possum habeo hic numero poeta


esse reor, memini quae plagosum mihi parvo


aestivam sermone benigno tendere noctem.


utile proposuit nobis exemplar Ulixen,


tortum digna sequi potius quam ducere funem.

torqueo dignus sequor potis quam duco funis


sed vereor ne cui de te plus quam tibi credas,

sed vereor ne qui de tu multus quam tu credo


nodosa corpus nolis prohibere cheragra.


praeteragendus equus, “quo tendis? non mihi Cumas

praeterago equus quo tendo non ego cumae


durus, ait, “Voltei, nimis attentusque videris


vel cursu superare canem vel viribus aprum


bilem, saepe iocum vestri movere tumultus!


cena brevis iuvat et prope rivum somnus in herba;

cena brevis juvo et prope rivus somnus in herba


quem nisi mendosum et medicandum ? Vir bonus est quis?

qui nisi mendosus et medico vir bonus sum quis


Cervus equum pugna melior communibus herbis


hoc studium parvi properemus et ampli,


spectaret populum ludis attentius ipsis


et post Punica bella quietus quaerere coepit,

et post punicus bellum quiesco quaero coepio


stultus uterque locum immeritum causatur inique:

stultus uterque locus immeritus causor iniquus


hic extremo in Aventino, visendus uterque;


nec semel irrisus triviis attollere curat

neque semel irrisus trivius attollo curo


possis et magnam morbi deponere partem.


si versus paulo concinnior unus et alter,


fortis Alexandri voltum simulantia. quod si


fons etiam rivo dare nomen idoneus, ut nec

fons etiam rivus do nomen idoneus ut neque


pertulit, adversis rerum immersabilis undis.


militiam puer et Cantabrica bella tulisti


Incolumi Rhodos et Mytilene pulchra facit quod

incolumis rhodos et mytilene pulcher facio qui


festinat calidus mulis gerulisque redemptor,


lento Samnites ad lumina prima duello.


Quem damnosa Venus, quem praeceps alea nudat,

qui damnosus venus qui praeceps alea nudo


ne rubeam pingui donatus munere, et una


utere Pompeio Grospho et, si quid petet, ultro

utor pompejus grosphus et si quis peto ultro


in cute curanda plus aequo operata iuventus,

in cutis curo multus aequus opero juventus


nunc tibicinibus, nunc est gavisa tragoedis;

nunc tibicinibus nunc sum gaudeo tragoedus


Romulus et Liber pater et cum Castore Pollux,

romulus et liber pater et cum castor pollux


non ego ventosae plebis suffragia venor


ad te post paulo ventura pericula sentis?

ad tu post paulus venio periculum sentio


ad strepitum salias terrae gravis; et tamen urges

ad strepitus salio terra gravis et tamen urgeo


cui mustela procul, si vis, ait, “effugere istinc,

qui mustela procul si volo aio effugio istinc


promittit, persuadet uti mercetur agellum.


Iuppiter,” Augusti laudes agnoscere possis:


dissimilator opis propriae, mihi commodus uni.

dissimilator ops proprius ego commodus unus


in rabiem coepit verti iocus et per honestas

in rabies coepio verto iocus et per honestus


vel quia nil rectum, nisi quod placuit sibi, ducunt,

vel quia nihil recingo nisi qui placeo sui duco


pontificum libros, annosa volumina vatum


et fundus nec vendibilis nec pascere firmus,”

et fundus neque vendibilis neque pasco firmus


servas: fidis enim manare poetica mella


Interdum volgus rectum videt, est ubi peccat,

interdum vulgus recingo video sum ubi pecco


Si, quia Graiorum sunt antiquissima quaeque


qui minus argutos vexat furor iste poetas?


miraturque nihil nisi quod Libitina sacravit.


non aliena meo pressi pede. qui sibi fidet,


claustraque custodem pacis cohibentia Ianum,


exiguo gratoque fruaris tempore raptim,


scurra vagus, non qui certum praesepe teneret,

scurra vagus non qui certus praesaepe teneo


quem res plus nimio delectavere secundae,


exanimat lentus spectator, sedulus inflat: sic leve,

exanimo lentus spectator sedulus inflo sic levis


scilicet ut tibi se laudare et tradere coner,


describi: vertere modum, formidine fustis


ut nihil anteferat, nihil illis comparet, errat.

ut nihil antefero nihil ille comparo erro


quod mecum ignorat, solus volt scire videri,


cui placet alterius, sua nimirum est odio sors.

qui placeo alter suus nimirum sum odium sors


Cantaber Agrippae, Claudi virtute Neronis


evellas agro, et melior sit Horatius an res.

evello ager et bonus sum horatius an res


lucum ligna: cave ne portus occupet alter,

lucus lignum caveo ne portus occupo alter


quid Sophocles et Thespis et Aeschylus utile ferrent.

quis sophocles et thespis et aeschylus utilis fero


sic ego, maioris fugiens opprobria culpae,


introrsum turpem, speciosum pelle decora.


sedatum celeres, agilem navumque remissi;


te dominum sentit, das nummos, accipis uvam,

tu dominus sentio do nummus accipio labrusca


Inter spem curamque, timores inter et iras


scilicet ut prostes Sosiorum pumice mundus.


Quem tulit ad scaenam ventoso Gloria curru,

qui fero ad scaena ventosus gloria currus


iratus pariter, ieiunis dentibus acer,


sub duce qui templis Parthorum signa refigit

sub dux qui templum parthus signum refigo


nocturno certare mero, putere diurno,


sit mihi prima fides, et vere quod placet ut non

sum ego primus fides et verus qui placeo ut non


qui redit in fastos et virtutem aestimat annis

qui redeo in fasti et virtus aestimo annus


indocti stolidique et depugnare parati,


Quid tibi visa Chios, Bullati, notaque Lesbos,


Ridentur mala qui componunt carmina; verum


Cum tot sustineas et tanta negotia solus,

cos tot sustineo et tantus negotium solus


nec lusisse pudet, sed non incidere ludum,


ire poeta, meum qui pectus inaniter angit,


quidquid sub terra est, in apricum proferet aetas,

quisquis sub terra sum in apricus profero aetas


permutet dominos et cedat in altera iura.


maiores audire, minori dicere, per quae


Thraex erit aut holitoris aget mercede caballum.”

thraex sum aut holitor ago merces caballus


spectatum satis et donatum iam rude quaeris,


suspendit picta voltum mentemque tabella,


inter vina fugam Cinarae maerere protervae.

inter vinum fuga cinara maereo protervus


quaedam, si credis consultis, mancipat usus;


Albi, nostrorum sermonum candide iudex,


scire volam, quantum simplex hilarisque nepoti


spes iubet esse ratas, ad proelia trudit inertem,

spes iubeo sum reor ad proelio trudo iners


insani sapiens nomen ferat, aequus iniqui,


Naturam expelles furca, tamen usque recurret,

natura expello furca tamen usque recurro


quaere fugam morbi, vis recte vivere: quis non?

quaero fuga morbus volo rectus vivo quis non


tu quotus esse velis rescribe et rebus omissis

tu quotus sum velis rescribo et res omitto


instruit exemplis, inopem solatur et aegrum,


da mihi fallere, da iusto sanctoque videri,


obturem patulas impune legentibus auris.


libertate caret, dominum vehet improbus atque

libertas careo dominus veho improbus atque


irritat, mulcet, falsis terroribus implet,


frustis et pomis viduas venentur avaras


pernicies et tempestas barathrumque macelli,

pernicies et tempestas barathrum macellum


ne cures-ea, quae stulte miraris et optas,


et ludis et post decisa negotia Campo.

et ludus et post decisus negotium campus


insolabiliter, tamen istuc mens animusque


est huic diversum vitio vitium prope maius,

sum hic diverto vitio vitium prope magnus


fert et amat spatiis obstantia rumpere claustra,

fero et amo spatium obsto rumpo claustra


ut fortunatam plene praestantia vitam;


in venas animumque meum, quod verba ministret,


formido et, luctantis acuto ne secer ungui,


dilecti tibi Vergilius Variusque poetae,


dura sed emovere loco me tempora grato

durus sed emoveo locus ego tempus gratus


commissumque teges et vino tortus et ira.


de te pendentis, te respicientis amici.


tres mihi convivae prope dissentire videntur,


mordacem Cynicum sic eludebat, ut aiunt:


defer; nil Grosphus nisi verum orabit et aequum,

defero nihil grosphus nisi verus oro et aequus


des nummos, excepta nihil te si fuga laedit :”

do nummus excipio nihil tu si fuga laedo


nil oriturum alias, nil ortum tale fatentes.

nihil oriturum alius nihil orior talis fateor


non cuivis homini contingit adire Corinthum.


Augusto reddes signata volumina, Vini,


non fraudem socio puerove incogitat ullam


versibus alternis opprobria rustica fudit,

versus alternus opprobrium rusticus fundo


officiosaque sedulitas et opella forensis


aut fugies Uticam aut vinctus mitteris Ilerdam.


ad mare cum veni, generosum et lene requiro,

ad mare cum venio generosus et lenis requiro


nunc Satyrum, nunc agrestem Cyclopa movetur.

nunc satyrus nunc agrestis cyclopa moveo


non possis oculo quantum contendere Lynceus,

non possum oculus quantus contendo lynceus


dicat et his verbis vacuas permulceat auris:

dico et hic verbum vacuus permulceo auris


mane cliens et iam certus conviva, iubetur


derisor lecti sic nutum divitis horret,


pinguis ut inde domum possim Phaeaxque reverti,

pinguis ut inde domus possum phaeaxque revorto


quae poterunt umquam satis expurgare cicutae,

qui possum umquam satis expurgaris cicuta


invidia Siculi non invenere tyranni


nil melius turdo, nil vulva pulchrius ampla.”

nihil bonus turdus nihil volva pulcher amplus


nec modica cenare times holus omne patella,

neque modicus ceno timeo holus omnis patella


grandia cum parvis, non exorabilis auro?


Sed tuus hic populus sapiens et iustus in uno,

sed tuus hic populus sapio et iustus in unus


virtutes habeat, sic collige, vatis avarus


non invisa feres pueris munuscula parvis.


lusit amabiliter, donec iam saevus apertam


quem tenues decuere togae nitidique capilli,

qui tenuis decuere toga nitidus capillus


labitur et labetur in omne volubilis aevum


nec me dimittes incastigatum, ubi plura

neque ego dimitto incastigatus ubi multus


plebs eris. at pueri ludentes, rex eris, aiunt,


semper avarus eget; certum voto pete finem.

semper avarus egeo certus veto peto finis


cui sit condicio dulcis sine pulvere palmae?

qui sum condicio dulcis sine pulvis palma


Nimirum hic ego sum. nam tuta et parvola laudo,

nimirum hic ego sum nam tueor et parvulus laudo


exiguaeque togae simulet textore Catonem,


dum studet urbanus tenditque disertus haberi.


nenia, quae regnum recte facientibus offert,


dum tu declamas Romae, Praeneste relegi;


Haec tibi dictabam post fanum putre Vacunae,


iam Saliare Numae carmen qui laudat et illud,

iam saliaris numa carmen qui laudo et ille


percontatorem fugito: nam garrulus idem est,


ille Bioneis sermonibus et sale nigro.


sunt verba et voces, quibus hunc lenire dolorem


vina bibes iterum Tauro diffusa palustris

vinum bibo iterum taurus diffundo palustris


non locus effusi late maris arbiter aufert,

non locus effundo latus mare arbiter aufero


sed vacuum Tibur placet aut imbelle Tarentum.

sed vacuus tibur placeo aut imbellis tarentus


posces ante diem librum cum lumine, si non


dicet eques; sed equi frenato est auris in ore);

dico eques sed equus freno sum auris in os


inter Minturnas Sinuessanumque Petrinum.


quae nocuere sequar, fugiam quae profore credam;


hoc age deliciis. Virtutem verba putas et


pauperies immunda domus procul absit : ego, utrum

pauperies immundus domus procul absum ego utrum


carmine di superi placantur, carmine Manes.


aiebat, “si qui comedunt bona, cum sit obeso

aio si qui comedunt bonus cum sum obesus


decisis humilem pennis inopemque paterni


non tu corpus cras sine pectore: di tibi formam,

non tu corpus creo sine pectus deus tu forma


gratia, fama, valetudo contingat abunde,


nam neque divitibus contingunt gaudia solis,


scripta vel optima, Romani pensantur eadem


nostra sed impugnat, nos nostraque lividus odit.

noster sed impugno nos noster lividus odi


esse domi chlamydum; partem vel tolleret omnis,


invidus alterius macrescit rebus opimis;


nauseat ac locuples, quem ducit priva triremis.

nauseo atque locuples qui duco privo triremis


i nunc et versus tecum meditare canoros.


Quid studiosa cohors operum struit? hoc quoque curo.

quis studiosus cohors opus struo hic quoque curo


Fervet avaritia miseroque cupidine pectus:


semper in augenda festinat et obruitur re.


os tenerum pueri balbumque poeta figurat,


candidus imperti; si nil, his utere mecum.


pauper enim non est, cui rerum suppetit usus,

pauper enim non sum qui res suppeto utor


et redit ad sese: “pol, me occidistis, amici,


poenaque lata, malo quae nollet carmine quemquam

poena fero malus qui nolo carmen quisquam


imploravit opes hominis frenum que recepit;


quae tu pulchra putas, fornix tibi et uncta popina

qui tu pulcher puto fornix tu et unctus popina


rem di donarent, illi decedere pravam


condo et compono quae mox depromere possim.


quam non adstricto percurrat pulpita socco.

quam non adstringo percurro pulpitum soccus


porrecta negantem pocula, quamvis


quamvis nil extra numerum fecisse modumque


non equitem dorso, non frenum depulit ore.


restat ut his ego me ipse regam solerque elementis,

resto ut hic ego ego ipse rego solo elementum


scribere quod Cassi Parmensis opuscula vincat,

scribo qui casseius parma opusculum vinco


valle, sed ut veniens dextrum latus aspiciat sol,

valles sed ut venio dexter latus aspicio sol


clarorum apparent, nec sermones ego mallem


omnia te adversum spectantia, nulla retrorsum.”

omnis tu adverro specto nullus retrorsum


Si latus aut renes morbo temptantur acuto,


ut parvis animis et parvo corpore maius;

ut parvus animus et parvus corpus magnus


confestim liquidus Fortunae rivus inauret,


quod petis, id sane est invisum acidumque duobus.

qui peto is sanus sum invideo acidus duo


si dixit dives, lacus et mare sentit amorem


si non est, iurat bene solis esse maritis.


tandem dormitum dimittitur. Hic ubi saepe


porticus Agrippae, via te conspexerit Appi,

porticus agrippa via tu conspicio appius


sit proprium quicquam, puncto quod mobilis horae

sum proprius quisquam pungo qui mobilis hora


praestent, mature redeat repetatque relicta.


si, Mimnermus uti censet, sine amore iocisque


fastidiret holus qui me notat.” utrius horum


dictitet Albano Musas in monte locutas.


more, bonus sane vicinus, amabilis hospes,


Indignor quicquam reprehendi, non quia crasse

indignor quisquam reprehendo non quia crassus


notaque fatali portenta labore subegit,


te tractare voles, accedes siccus ad unctum.


contra, quem duplici panno patientia velat,


legibus emendes, in publica commoda peccem,


Res gerere et captos ostendere civibus hostis


vacuam Romanis vatibus aedem!


Ipse deus, simul atque volam, me solvet. opinor,

ipse deus simul atque volo ego solvo opinor


nil conscire sibi, nulla pallescere culpa.


si comportatis rebus bene cogitat uti.


detulerit fasces indigno, detrahet idem.


depositum laudas ob amici iussa pudorem,


somnia, terrores magicos, miracula, sagas,


et laris et fundi, paupertas impulit audax

et laris et fundo paupertas impello audax


oderunt hilarem tristes tristemque iocosi,


ut quocumque loco fueris vixisse libenter


narrares medicis: quod, quanto plura parasti,

narraris medicus qui quantus multus paro


tu me fecisti locupletem. vescere, sodes.


et mundus victus non deficiente crumina?


qui male parentem in rupes protrusit asellum

qui malus parens in rupes protrudo asellus


terrarumque situs et flumina dicere, et arces


grex avium plumas, moveat cornicula risum


inter quae verbum emicuit si forte decorum, et

inter qui verbum emico si fors decorus et


serviet utiliter; sine pascat durus aretque,


maior utrum populum frumenti copia pascat;

magnus utrum populus frumentum copia pasco


ingenium, sibi quod vacuas desumpsit Athenas


nec quia longinquis armentum aegrotet in agris;

neque quia longinquus armentum aegroto in ager


detinet, adsumam. locus est et pluribus umbris:

detineo adsumo locus sum et multus umbra


argentum, vestes Gaetulo murice tinctas


non eadem miramur; eo disconvenit inter


adscripsit Liber Satyris Faunisque poetas,


an secretum iter et fallentis semita vitae.


quam spectatoris fastidia ferre superbi,


scurrantis speciem praebere, professus amicum

scurror species praebeo profiteor amicus


carmine tu gaudes, hic delectatur iambis,


irasci celerem, tamen ut placabilis essem.


incutiunt urbis desiderium, video, et quod


dante minor, quamvis fers te nullius egentem.”


Fescennina per hunc inventa licentia morem

fescenninus per hic invenio licentia mos


quam qui non poterit vero distinguere falsum,

quam qui non possum verus distinguo falsus


quae scribuntur aquae potoribus. ut male sanos


stultorum incurata pudor malus ulcera celat.

stultor incuratus pudor malus ulcus celo


surge et inhumanae senium depone Camenae,


aeque pauperibus prodest, locupletibus aeque,


delectat, si te pulvis strepitusque rotarum,


hunc amor, ira quidem communiter urit utrumque,

hic amor ira quidem communis uro uterque


quem paupertatis pudor et fuga, dives amicus,

qui paupertas pudor et fuga dives amicus


scire velim, chartis pretium quotus arroget annus.

scio volo charta pretium quotus arrogo annus


idcirco navem trans Aegaeum mare vendas.


hac rabiosa fugit canis, hac lutulenta ruit sus:

hic rabiosus fugio canis hic lutulentus ruo sus


in vacuo laetus sessor plausorque theatro;

in vacuus laetus sessor plausor theatrum


perdidit arma, locum Virtutis deseruit, qui


tertia succedant et quae pars quadret acervum.

tertius succedo et qui pars quadro acervus


addit opus pigro rivus, si decidit imber,


improvisa simul species exterret utrumque.

improvide simul species exterreo uterque


Coram rege sua de paupertate tacentes


cum stetit in scaena, concurrit dextera laevae.

cum sto in scaena concurro dextera laeva


praesidium regale loco deiecit, ut aiunt,


quid placet aut odio est, quod non mutabile credas?

quis placeo aut odium sum qui non mutabilis credo


torquet ab obscenis iam nunc sermonibus aurem,

torqueo ab obscenus iam nunc sermo auris


Si tibi nulla sitim finiret copia lymphae,


vel quia turpe putant parere minoribus, et quae

vel quia turpis puto pareo paruus et qui


et dominum fallunt et prosunt furibus. ergo


“non est aptus equis Ithace locus, ut neque planis

non sum aptus equus ithacus locus ut neque planus


iungaturque pari. Butram tibi Septiciumque,


Luculli miles collecta viatica multis


proferet in lucem speciosa vocabula rerum,


et mores hominum inspexit, latumque per aequor,


quidquid erat nactus praedae maioris, ubi omne

quisquis sum nanciscor praeda magnus ubi omnis


forte latus, nigros angusta fronte capillos,

fors latus niger angustus frons capillus


ludicra quid, plausus et amici dona Quiritis,

ludicrum quis plaudo et amicus donum quiris


quae se commendat tonsa cute, dentibus atris,


proelia sustineas campestria; denique saevam

proelio sustineo campestre denique saevus


sponsi Penelopae nebulones, Alcinoique


utque sacerdotis fugitivus liba recuso;


volgavi fidicen. iuvat immemorata ferentem


aestuat et vitae disconvenit ordine toto,


hic est aut nusquam, quod quaerimus, hic onus horret,

hic sum aut nusquam qui quaero hic onus horreo


idem finitis studiis et mente recepta


attingit solium Iovis et caelestia temptat:

attingo solium iuppiter et caelestis tento


Laetus sorte tua vives sapienter, Aristi,

laetus sors tuus vivo sapienter aristius


saepe decem vitiis instructior, odit et horret,

saepe decem vitium instruo odi et horreo


si modo culturae patientem commodet aurem.


copia, neu fluitem dubiae spe pendulus horae.

copia neu fluito dubius spes pendulus hora


et tempestivum pueris concedere ludum,


Si bene qui cenat bene vivit, lucet, eamus


laudat venalis qui volt extrudere merces,


nec somnum plebis laudo satur altilium nec

neque somnus plebs laudo satur altilis neque


aegroto domini deduxit corpore febris,


Fidenis vicus; tamen illic vivere vellem,


fecerit auspicium, “cras ferramenta Teanum


defluxit numerus Saturnius, et grave virus

defluo numerus saturnius et gravis virus


ut patris attenti, lenonis ut insidiosi,


fallimur et quondam non dignum tradimus: ergo


ire tamen restat Numa quo devenit et Ancus.

eo tamen resto numa quo devenio et ancus


quod te per Genium dextramque deosque Penatis


vir bonus et sapiens dignis ait esse paratus,


hic ubi nequitiae fautoribus et timidis nil

hic ubi nequitia fautor et timidus nihil


et properare loco et cessare et quaerere et uti,

et properaris locus et cessaris et quaero et uti


dissignatorem decorat lictoribus atris,


frigida curarum fomenta relinquere posses,


quae mare compescant causae, quid temperet annum,

qui mare compesco causa quis tempero annus


sollicitis animis onus eximit, addocet artes.

sollicitus animus onus eximo addoceo ars


Nimirum sapere est abiectis utile nugis,


quidquid quaesierat, ventri donabat avaro.


quid maris extremos Arabas ditantis et Indos,


quam scit uterque libens censebo exerceat artem.

quam scio uterque libet censeo exerceo ars


sit qui dicta foras eliminet, ut coeat par

sum qui dictum foras elimino ut coeo par


Sextilem totum mendax desideror. atque


Si bene te novi, metues, liberrime Lolli,


quid? si quis voltu torvo ferus et pede nudo

quis si quis vultus torvus ferus et pes nudus


auspiciis totum confecta duclla per orbem,

auspicium totus conficio duclla per orbis


scripta pudet recitare et nugis addere pondus,”

scribo pudeo recitaris et nugae addo pondus


disce, docendus adhuc quae censet amiculus, ut si

disco doceo adhuc qui censeo amiculus ut si


tollam, nec metuam quid de me iudicet heres,

tollo neque metuo quis de ego iudico heres


qui metuens vivet, liber mihi non erit umquam,


si ventri bene, si lateri est pedibusque tuis, nil

si venter bene si lateo sum pes tuus nihil


Vivere Naturae si convenienter oportet,


extremi primorum, extremis usque priores.


splendidius multo est. equus ut me portet, alat rex,

splendidus multus sum equus ut ego porto alo rex


vilis atque novos? excludat iurgia finis.


sed videt hunc omnis domus et vicinia tota

sed video hic omnis domus et vicinia totus


Virtus, indigno non committenda poetae.


iam grandis natu queritur, conspexit, ut aiunt,

iam grandis natus queror conspicio ut aio


alter in obsequium plus aequo pronus et imi

alter in obsequium multus aequus pronus et imus


vilia vendentem tunicato scruta popello


vel quia naturam mutare pecunia nescit,


“qui consulta patrum, qui leges imaque servat,


post haec ille catus, quantumvis rusticus: “ibit,


nocturnos lemures portentaque Thessala rides?

nocturnus lemures portendo thessalus rideo


Quod si non odio peccantis desipit augur,


hae latebrae dulces, etiam, si credis, amoenae,

hic latebra dulcis etiam si credo amoenus


navus mane forum et vespertinus pete tectum,

navus mane forum et vespertinus peto tectum


Troiam belli scriptorem. Maxime Lolli,


me libertino natum patre et in tenui re

ego libertinus natus pater et in tenuis res


Ne tamen ignores, quo sit Romana loco res,

ne tamen ignoro quo sum romanus locus res


est Ulubris, animus si te non deficit aequus.

sum ulubrae animus si tu non deficio aequus


prima feres hederae victricis praemia, quod si

primus fero hedera victrix praemium qui si


Si curatus inaequali tonsore capillos


Agricolae prisci, fortes parvoque beati,


quis nisi Callimachus? si plus adposcere visus,

quis nisi callimachus si multus adposco video


sedulus importes opera vehemente minister.


mittam:” post paulo scribit sibi milia quinque

mitto post paulus scribo sui mille quinque


forte sub hoc tempus castellum evertere praetor

fors sub hic tempus castellum everto praetor


et nisi cena prior potiorque puella Sabinum


nec tamen ignorat quid distent aera lupinis.

neque tamen ignoro quis disto aes lupinus


hac ego si compellor imagine, cuncta resigno;

hic ego si compello imago cunctus resigno


aut decus et pretium recte petit experiens vir.

aut decus et pretium rectus peto experior vir


maiores pinnas nido extendisse loqueris,


sed vocat usque suum, qua populus adsita certis

sed voco usque suus qui populus assitus certus


reges et regum vita praecurrere amicos.


reddes dulce loqui, reddes ridere decorum et

reddo dulcis loquor reddo rideo decorus et


isne tibi melius suadet, qui “rem facias, rem,


mane domo vigilare, clienti promere iura,


quid deceat, quid non, obliti, Caerite cera

quis decet quis non obliuiscor caerite cero


adversarius est frater, lacus Hadria, donec

adversarius sum frater lacus hadria donec


in scalis latuit metuens pendentis habenae:


invitus, ne turpe toral, ne sordida mappa

invitus ne turpis toral ne sordidus mappa


nunc urbem et ludos et balnea vilicus optas:

nunc urbs et ludus et balneum vilicus opto


sole vigil calamum et chartas et scrinia posco,

sol vigil calamus et charta et scrinium posco


mercatur. ne te longis ambagibus ultra


tam teneor dono, quam si dimittar onustus.


an venit in votum Attalicis ex urbibus una,

an venio in voveo attalicus ex urbs unus


me tibi, si cenas hodie mecum.” ut libet. “ergo


caelatumque novem Musis opus! adspice primum,


porrigere: “hic multum in Fabia valet, ille Velina;

porrigo hic multus in fabius valeo ille velinus


quo res sponsore et quo causae teste tenentur.”

quo res sponsor et quo causa testis teneo


supremo te sole domi, Torquate, manebo,


Fingit equum tenera docilem cervice magister

fingo equus tener docilis cervix magister


pectore verba puer, nunc te melioribus offer,

pectus verbum puer nunc tu bonus offertor


verbis quae timido quoque possent addere mentem:

verbum qui timidus quoque possum addo mens


Herculis ad postem fixis latet abditus agro,


multa fero, ut placem genus irritabile vatum,

multus fero ut placo genus irritabilis vates


det vitam, det opes; aequum mi animum ipse parabo.

do vita do ops aequus ego animus ipse paro


Ennius ipse pater numquam nisi potus ad arma

ennius ipse pater numquam nisi potus ad arma


ad bene dicendum delectandumque redacti.


temperat Alcaeus, sed rebus et ordine dispar,


et sapit et mecum facit et Iove iudicat aequo,

et sapio et ego facio et iuppiter iudico aequus


nec magis expressi voltus per aenea signa,

neque magis exprimo vultus per aeneas signum


an qui Fortunae te responsare superbae


multum dissimiles, at cetera paene gemelli

multus dissimilis at ceterus paene gemellus


ni melius dormire putem quam scribere versus?


Italiae pleno defudit Copia cornu.


acriter elatrem! pretium aetas altera sordet.”


tolletis, fabri!” lectus genialis in aula est:


Singula de nobis anni praedantur euntes;


non video; nam qui cupiet, metuet quoque; porro,

non video nam qui cupio metuo quoque porro


scribetur tibi forma loquaciter et situs agri.


fit Mimnermus et optivo cognomine crescit.

fio mimnermus et optivus cognomen cresco


quid ferat et qua re sibi nectat uterque coronam.

quis fero et qui res sui necto uterque corona


pars hominum gestit conducere publica; sunt qui

pars homo gestio conduco publicus sum qui


Orbilium dictare; sed emendata videri


et neglecta solent incendia sumere vires.


arcessas et egere vetes et scribere cogas.


contracta quem non in paupertate solutum?


scilicet uxorem cum dote fidemque et amicos


si foret in terris, rideret Democritus, seu


disceret unde preces, vatem ni Musa dedisset?


sic iterat voces et verba cadentia tollit,


Thebanos aptare modos studet auspice Musa,

thebani aptaris modus studeo auspex musa


lusisti satis, edisti satis atque bibisti:


et mala perrumpet furtim fastidia victrix.

et malus perrumpo furtim fastidium victrix


Non es avarus: abi. quid? cetera iam simul isto

non sum avarus abeo quis ceterus iam simul iste


hic sponsum vocat, hic auditum scripta, relictis

hic sponsum voco hic audio scribo relinquo


neglegit aut horret.” Volteium mane Philippus

neglego aut horreo volteium mane philippus


quae laedunt oculum festinas demere; si quid


respondet. neget ille mihi? “negat improbus et te

respondeo nego ille ego nego improbus et tu


Quo mihi fortunam, si non conceditur uti?


nota refert meretricis acumina, saepe catellam,

nosco refero meretrix acumen saepe catella


verum ubi quid melius contingit et unctius, idem

verus ubi quis bonus contingo et unctus idem


hic ubi cognatorum opibus curisque refectus


quam nobis, quid nunc esset vetus? aut quid haberet

quam nos quis nunc sum vetus aut quis habeo


officium facio; tu poscis vilia, verum


iampridem non tacta ligonibus arva bovemque


paucis ostendi gemis et communia laudas,


omnem crede diem tibi diluxisse supremum,


excepto quod non simul esses, cetera laetus.

excipio qui non simul sum ceterus laetus


avertit morbos, metuenda pericula pellit,


dum sibi, dum sociis reditum parat, aspera multa

dum sui dum socius redeo paro asper multus


et studiis annos septem dedit insenuitque


virtutis verae custos rigidusque satelles;


luxuriantia compescet, nimis aspera sano


fracto crure planum, licet illi plurima manet

frango crus planus licet ille multus maneo


ne, si forte suas repetitum venerit olim


coepit et in vitium fortuna labier aequa,

coepio et in vitium fortuna labor aequus


utor permisso, caudaeque pilos ut equinae


ne Cibyratica, ne Bithyna negotia perdas;

ne cibyraticus ne bithynus negotium perdo


intervalla vides humane commoda. “verum

intervallum video humanus commodus verus


expertus metuit. tu, dum tua navis in alto est,

experior metuo tu dum tuus navus in altus sum


quae possit tibi, nec meretrix tibicina, cuius

qui possum tu neque meretrix tibicina qui


non ancilla tuum iecur ulceret ulla puerve

non ancilla tuus jecur ulcero ullus puer


ut cuique est aetas, ita quemque facetus adopta.

ut quisque sum aetas ita quisque facetus adopto


offensus damnis media de nocte caballum


peccet ad extremum ridendus et ilia ducat.”


Naevius in manibus non est et mentibus haeret


nocturnos iures te formidare tepores.


Flore, bono claraque fidelis amice Neroni,


corporis exigui, praecanum. solibus aptum,


respondit, referam: “quia me vestigia terrent,

respondeo refero quia ego vestigium terreo


non agimur tumidis velis Aquilone secundo:


dignum praestabo me etiam pro laude merentis.


tanto plura cupis, nulline faterier audes?


nescit Aquinatem potantia vellera fucum,


Ennius et sapiens et fortis et alter Homerus,

ennius et sapio et fortis et alter homerus


corruget naris, ne non et cantharus et lanx

corrugo naris ne non et cantharus et lanx


Armenius cecidit; ius imperiumque Phraates


clarus ob id factum donis ornatur honestis,


dum fugiunt equitum turmae peditumque catervae;


asperitatis et invidiae corrector et irae,


officium, nummos alienos pascet, ad imum


cur alter fratrum cessare et ludere et ungui

cur alter frater cessaris et ludo et unguis


principibus placuisse viris non ultima laus est.


mox trahitur manibus regum fortuna retortis,


tempore cervinam pellem latravit in aula,


si, quicquid vidit melius peiusve sua spe,


scribendi studio; pueri patresque severi


quem Mandela bibit, rugosus frigore pagus,


natalis grate numeras? ignoscis amicis?


quae gravis Aesopus, quae doctus Roscius egit;

qui gravis aesopus qui doceo roscius ago


Iliacos intra muros peccatur et extra.


nec furtum feci nec fugi, si mihi dicat

neque furtum facio neque fugio si ego dico


lignorum et pecoris tibi calo argutus et horti,


posset qui rupem et puteum vitare patentem.

possum qui rupes et puteus vitaris pateo


utra magis piscis et echinos aequora celent,

uter magis piscis et echinus aequor celo


candidus et talos a vertice pulcher ad imos

candidus et talus ab vertex pulcher ad imi


in breve te cogi, cum plenus languet amator.

in brevis tu cogo cum plenus langueo amator


urit enim fulgore suo, qui praegravat artis


quid sentire putas? quid credis, amice, precari?

quis sentio puto quis credo amicus precor


sedit qui timuit ne non succederet. “Esto.


sic positum servabis onus, ne forte sub ala


si taceas, laudant quidquid scripsere beati.


Quamvis, Scaeva, satis per te tibi consulis et scis,

quivis scaeva satis per tu tu consul et scio


cum ridere voles, Epicuri de grege porcum.


exilis domus est, ubi non et multa supersunt

exilis domus sum ubi non et multus supersum


scriptorum chorus omnis amat nemus et fugit urbem,

scriptor chorus omnis amo nemus et fugio urbs


dictitet, occultam febrem sub tempus edendi


arta decet sanum comitem toga; desine mecum


stultorum regum et populorum continet aestus.


temptavit quoque rem, si digne vertere posset,


quid, qui deperiit minor uno mense vel anno,

quis qui depereo paruus unus mensis vel annus


non istic obliquo oculo mea commoda quisquam

non istic obliquus oculus meus commodus quisquam


scis Lebedus quid sit: Gabiis desertior atque

scio lebedus quis sum gabii desero atque


longa videtur opus debentibus, ut piger annus


vilis amicorum est annona, bonis ubi quid deest.

vilis amicus sum annona bonus ubi quis desum


stultitia caruisse, vides, quae maxima credis


divitiae poterunt regales addere maius.


“tene magis salvum populus velit an populum tu,

teneo magis salvus populus volo an populus tu


me facit invisum, gelida cum perluor unda

ego facio invideo gelidus cum perluo unda


Virtus est vitium fugere et sapientia prima

virtus sum vitium fugio et sapientia primus


securus cadat an recto stet fabula talo.

securus cado an recingo sto fabula talus


si quaeret quid agam, dic multa et pulchra minantem

si quaero quis ago dico multus et pulcher mino


quinque bonos solitum Variam dimittere patres,


recte necne crocum floresque perambulet Attae

rectus necne crocum floreo perambulo atta


virtus post nummos!” haec Ianus summus ab imo

virtus post nummus hic janus summus ab imus


mutavit mentem populus levis et calet uno


hunc ego, non alio dictum prius ore, Latinus


si Virtus hoc una potest dare, fortis omissis

si virtus hic unus possum do fortis omitto


Boeotum in crasso iurares aere natum.


forte meum si quis te percontabitur aevum,


dum pueris omnis pater et matercula pallet,

dum puer omnis pater et matercula palleo


Ut primum positis nugari Graecia bellis


hoc paces habuere bonae ventique secundi.


discedo Alcaeus puncto illius; ille meo quis?

discedo alcaeus pungo ille ille meus quis


verba lyrae motura sonum conectere digner?


sed veluti tractata notam labemque remittunt


multa quidem dixi cur excusatus abirem;


quid nunc te dicam facere in regione Pedana?

quis nunc tu dico facio in regio pedanus


quid pauper? ride: mutat cenacula, lectos,


sic fautor veterum, ut tabulas peccare vetantis,

sic fautor vetus ut tabula peccaris veto


seditione, dolis, scelere atque libidine et ira

seditio dolus scelus atque libido et ira


laevo suspensi loculos tabulamque lacerto.


differtum transire forum populumque iubebat,


scit Genius, natale comes qui temperat astrum,

scio genius natal comes qui tempero astrum


quod si me noles usquam discedere, reddes


at qui legitimum cupiet fecisse poema,


Arcanum neque tu scrutaberis illius umquam,


Ut proficiscentem docui te saepe diuque,


munere cum fungi propioris censet amici,

munus cum fungor propioris censeo amicus


quid tum profeci, mecum facientia iura


quid refert, vivas numerato nuper an olim?


dat veniam somnumque dies; impune licebit


vestimenta dabat pretiosa: “beatus enim iam

vestimentum do pretiosus beatus enim iam


Verum age et his, qui se lectori credere malunt

verus ago et hic qui sui lector credo malo


“scurror ego ipse mihi, populo tu; rectius hoc et

scurror ego ipse ego populus tu rectus hic et


Antenor censet belli praecidere causam:


laudibus arguitur vini vinosus Homerus;


suspectos laqueos et opertum miluus hamum,


Claudius Augusti privignus, scire laboro.


ire foras pleno tendebat corpore frustra;


non eadem est aetas, non mens. Veianius armis

non idem sum aetas non mens veianius arma


invidus, iracundus, iners, vinosus, amator,


nescio quod cupiens hortari coepit eundem


per mare pauperiem fugiens, per saxa, per ignis:

per mare pauperies fugio per saxum per ignis


quid quaeris? vivo et regno, simul ista reliqui

quis quaero vivo et regnum simul iste reliquus


cuius fortunae, quo sit patre quove patrono.”


quid concinna Samos, quid Croesi regia Sardis,

quis concinno samos quis croesus regius sardus


marmoris aut eboris fabros aut aeris amavit,


paenula solstitio, campestre nivalibus auris,

paenula solstitium campestre nival auris


vixisset canis immundus vel amica luto sus.

vivo canis immundus vel amicus lutum sus


rure ego viventem, tu dicis in urbe beatum.


mancupiis locuples eget aeris Cappadocum rex:

mancupiis locuples egeo aer cappadocus rex


sulcos et vineta crepat mera, praeparat ulmos,

sulcus et vinetum crepo merus praeparo ulmus


iurgares ad te quod epistula nulla rediret.

iurgaris ad tu qui epistula nullus redeo


recte facta refert, orientia tempora notis


sunt qui non habeant, est qui non curat habere,

sum qui non habeo sum qui non curo habeo


venimus ad summum fortunae, pingimus atque


cui non conveniet sua res, ut calceus olim,

qui non convenio suus res ut calceus olim


Quinque dies tibi pollicitus me rure futurum,


saepe periscelidem raptam sibi flentis, uti mox


cuncti paene patres, ea cum reprehendere coner,

cunctus paene pater is cum reprehendo conor


nam spirat tragicum satis et feliciter audet,

nam spiro tragicus satis et feliciter audeo


plus dapis et rixae multo minus invidiaeque.

multus daps et rixa multus paruus invidia


si longo sermone morer tua tempora, Caesar.

si longus sermo moror tuus tempus caesar


mordear opprobriis falsis mutemque colores?


et sibi dum requiem, dum risus undique quaerit,

et sui dum requies dum rideo undique quaero


si tamen attemptas? quereris super hoc etiam, quod

si tamen attento queror super hic etiam qui


diruit, aedificat, mutat quadrata rotundis?


verum ubi oves furto, morbo periere capellae,

verus ubi ovo furtum morbus pereo capella


“iste quidem veteres inter ponetur honeste,


Garganum mugire putes nemus aut mare Tuscum;

garganus mugio puto nemus aut mare tuscus


Prima dicte mihi, summa dicende Camena,


hos ediscit et hos arto stipata theatro


ingenium, non incultum est et turpiter hirtum.

ingenium non incultus sum et turpis hirtus


et mihi! dividuo findetur munere quadra,


naviget ac mediis hiemet mercator in undis,

navigo atque medius hiemo mercator in unda


olim quod volpes aegroto cauta leoni


nec socerum quaerit, quem versibus oblinat atris,

neque socer quaero qui versus oblino ater


Si potes Archiacis conviva recumbere lectis

si possum archiacus conviva recumbo lectus


et maribus Curiis et decantata Camillis?


idem eadem possunt horam durare probantes?


leniat et rabiem Canis et momenta Leonis,


cum semel accepit Solem furibundus acutum?


ut penitus notum, si temptent crimina, serves


infra se positas; exstinctus amabitur idem.


ille per extentum funem mihi posse videtur


tuterisque tuo fidentem praesidio: qui


alter rixatur de lana saepe caprina,


fidis offendar medicis, irascar amicis,


diceret urendos correctus Bestius. idem,


virtutemne repraesentet moresque Catonis?


si pede maior erit, subvertet, si minor, uret.

si pes magnus sum subverto si paruus uro


ambigitur quotiens, uter utro sit prior, aufert

ambago quotiens uter uter sum prior aufero


pupillis, quos dura premit custodia matrum;


Septimius, Claudi, nimirum intellegit unus,

septimus claudius nimirum intellego unus


temptantem maiora, fere praesentibus aequum,


lectos, argentum: tollas licet.” “In manicis ot

lectus argentum tollo licet in manicae ot


rident vicini glaebas et saxa moventem.


qui cupit aut metuit, iuvat illum sic domus et res,

qui cupio aut metuo juvo ille sic domus et res


quem tenet argenti sitis importuna famesque,


comperit invidiam supremo fine domari,


Quaeritur argentum puerisque beata creandis


rettuleris pannum. refer et sine vivat ineptus.

refero pannus refero et sine vivo ineptus


est quadam prodire tenus, si non datur ultra.


si volnus tibi monstrata radice vel herba


adnuimus pariter vetuli notique columbi.


plus quam se sapere et virtutibus esse priorem

multus quam sui sapio et virtus sum prior


et semel emissum volat irrevocabile verbum,

et semel emitto volo irrevocabilis verbum


nunc athletarum studiis, nunc arsit equorum,


nec si te validus iactaverit Auster in alto,

neque si tu validus jacto auster in altus


si noles sanus, curres hydropicus; et ni


nave ferar magna an parva, ferar unus et idem.

navus fero magnus an parvus fero unus et idem


summe munito et multarum divite rerum,


si quantum cuperem possem quoque; sed neque parvum

si quantus cupio possum quoque sed neque parvus


nunc in Aristippi furtim praecepta relabor

nunc in aristippus furtim praecipio relabor


cogi posse negat. Nestor componere litis


per brumam Tiberis, Sextili mense caminus.

per bruma tiberis sextilis mensis caminus


quo semel est imbuta recens, servabit odorem


cultaque, dum peregre est animus sine corpore velox;

colo dum peregre sum animus sine corpus velox


ridebit monitor non exauditus, ut ille


maius tormentum, qui non moderabitur irae,


discere et audire et meliori credere non vis?


occupet extremis in vicis balba senectus.


damnum est, non facinus, mihi pacto lenius isto.

damnum sum non facinus ego pacisco lenis iste


ne populum extrema totiens exoret harena,


Sirenum voces et Circae pocula nosti;


Ut iugulent hominem, surgunt de nocte latrones;


Maecenas, veniam, dum ficus prima calorque


non tamen adversis aetatem ducimus Austris,


liberum et erectum praesens hortatur et aptat ?


stellae sponte sua iussaene vagentur et errent,


Ac ne te retrahas et inexcusabilis absis,

atque ne tu retraho et inexcusabilis absum


liber, honoratus, pulcher, rex denique regum,


ut tu fortunam, sic nos te, Celse, feremus.


mutandus locus est et deversoria nota


adiecere bonae paulo plus artis Athenae,


inter Peliden festinat et inter Atriden;


Haec ego procurare et idoneus imperor et non

hic ego procuro et idoneus impero et non


dum terras hominumque colunt genus, aspera bella


indomita cervice feros, ubicumque locorum


si das hoc, parvis quoque rebus magna iuvari.

si do hic parvus quoque res magnus iuvaris


uxor, et incultae pacantur vomere silvae:


cautus enim metuit foveam lupus accipiterque

caveo enim metuo foveo lupus accipiterque


meque et te. nam quae deserta et inhospita tesqua

ego et tu nam qui desero et inhospitus tesqua


scribimus indocti doctique poemata passim.


imperat aut servit collecta pecunia cuique,

impero aut servio colligo pecunia quisque


hic subit et perfert, aut virtus nomen inane est,

hic subeo et perfero aut virtus nomen inanis sum


aut, si non odit, regit ac veluti pia mater

aut si non odi rego atque velut pius mater


ambigitur quid enim? Castor sciat an Dolichos plus;

ambago quis enim castor scio an dolichos multus


qui queritur salebras et acerbum frigus et imbres,

qui queror salebra et acerbus frigus et imber


laudis amore tumes; sunt certa piacula, quae te

laus amor tumeo sum certus piaculum qui tu


At si divitiae prudentem reddere possent,


purior in vicis aqua tendit rumpere plumbum,


conticuit lyra. fraternis cessisse putatur


sive elephans albus volgi converteret ora;


unde simul primum me dimisere Philippi,


Clusinis Gabiosque petunt et frigida rura.


quo cupiens pacto: pavor est utrobique molestus,

quo cupio pacisco pavor sum utrobique molestus


Sed neque qui Capua Romam petit, imbre lutoque

sed neque qui capua roma peto imber luto


ac ne me foliis ideo brevi oribus ornes,


ut te ipsum serves, non expergisceris? atqui


verterat in fumum et cinerem, non hercule miror,

verto in fumus et cinis non herculis miro


scribere posse inter tot curas totque labores?


aut etiam supra nummorum milibus emptum.


munere te parvo beet aut incommodus angat.


excipiantque senes, quos in vivaria mittant;


mutatae quatient. si quid mirabere, pones


quo me cumque rapit tempestas, deferor hospes.

quo ego cum rapio tempestas defero hospes


quid Titius, Romana brevi venturus in ora?


vina fere dulces oluerunt mane Camenae.


tempus abire tibi est, ne potum largius aequo

tempus abeo tu sum ne potus largus aequus


quo multae magnaeque secantur iudice lites,


alterius sermone meros audiret honores,


rivos et musco circumlita saxa nemusque.


Si fortunatum species et gratia praestat,


dictaque cessantem nervis elidere morbum


ac ne forte putes me, quae facere ipse recusem,

atque ne fors puto ego qui facio ipse recuso


Non, qui Sidonio contendere callidus ostro

non qui sidonius contendo callidus ostrum


I nunc, argentum et marmor vetus aeraque et artes

eo nunc argentum et marmor vetus aera et ars


ille ferat pretium poenae securus, opinor,


serviet aeternum, quia parvo nesciet uti.


scribere te nobis, tibi nos accredere par est.


Brundisium Minuci melius via ducat an Appi.

brundisium minucius bonus via duco an appius


discit enim citius meminitque libentius illud


stultitiam; et cum sis nihilo sapientior ex quo

stultitia et cum sum nihilum sapio ex quo


sic mihi tarda fluunt ingrataque tempora, quae spem

sic ego tardus fluo ingratus tempus qui spes


me primis urbis belli placuisse domique,


dimidium facti qui coepit habet; sapere aude;

dimidium facio qui coepio habeo sapio audeo


mitte levis spes et certamina divitiarum


non equidem insector delendave carmina Livi


di tibi divitias dederunt artemque fruendi.


ingeniis non ille favet plauditque sepultis,


iugis aquae (nam vina nihil moror illius orae:

iugum aqua nam vinum nihil moror ille ora


Brundisium comes aut Surrentum ductus amoenum

brundisium comes aut surrentum duco amoenus


et Moschi causam: cras nato Caesare festus

et moschus causa creo natus caesaris festus


Post haec, ut valeat, quo pacto rem gerat et se,

post hic ut valeo quo pacisco res gero et sui


ut meminit nostri? fidibusne Latinis


cum scribo et supplex populi suffragia capto;

cum scribo et supplex populus suffragium capio


scribe tui gregis hunc et fortem crede bonumque.

scribo tuus grex hic et fortis credo bonus


rusticus exspectat dum defluat amnis; at ille

rusticus exspecto dum defluo amnis at ille


ira truces inimicitias et funebre bellum.


et mihi res, non me rebus, subiungere conor.


si dicet, recte, primum gaudere, subinde


distat enim, spargas tua prodigus, an neque sumptum

disto enim spargo tuus prodigus an neque sumo


digni, remigium vitiosum Ithacensis Ulixei,

dignus remigium vitiosus ithacensis ulixei


gaudentem parvisque sodalibus et lare certo


condita post frumenta levantes tempore festo

condio post frumentum levo tempus festus


proficiente nihil curarier: audieras, cui


carmina compono, hic elegos. mirabile visu

carmen compono hic elegi mirabilis video


vincere Caecilius gravitate, Terentius arte.


caedimur et totidem plagis consumimus hostem


incolumem tibi me praestant Septembribus horis.


Creditur, ex medio quia res accersit, habere


pellebat, donec minor in certamine longo


virtutem doctrina paret Naturane donet,


ut versus facerem: sed quod non desit habentem


plus oneris, quanto veniae minus, adspice, Plautus

multus onus quantus venia paruus adspecio plautus


ire domos impune minax, doluere cruento


collegam Lepidum quo duxit Lollius anno.


respondere paras seu condis amabile carmen,

respondeo paro seu condio amabilis carmen


perfectos veteresque referri debet an inter


Cum tibi sol tepidus pluris admoverit auris,


te solum, tibi pulcher.” ad haec ego naribus uti

tu solus tu pulcher ad hic ego naris uti


iratus: quis enim invitum servare laboret?

irascor quis enim invitus servaris laboro


ad nostrum tempus Livi scriptoris ab aevo.


ire viam qua monstret eques; venaticus, ex quo

eo via qui monstro eques venaticus ex quo


nec medici credis nec curatoris egere


Qui semel aspexit, quantum dimissa petitis


potores


quidquid delirant reges, plectuntur Achivi.


curantem quidquid dignum sapiente bonoque est?


praecipue cum se numeris commendat et arte;

praecipuus cum sui numerus commendo et ars


quod satis est cui contingit, nihil amplius optet.

qui satis sum qui contingo nihil amplus opto


aeque neglectum pueris senibusque nocebit,


ac non verba sequi fidibus modulanda Latinis,

atque non verbum sequor fides modulor latinum


qui vel mense brevi vel toto est iunior anno.”

qui vel mensis brevis vel totus sum iunior annus


occurri, rides; si forte subucula pexae


carmina rescieris nos fingere, commodus ultro


nollet Aristippus.” “si sciret regibus uti,


oblitusque meorum, obliviscendus et illis,


ut quantum generi demas virtutibus addas;


cur me funesto properent arcere veterno;


quae vos ad caelum effertis rumore secundo,

qui tu ad caelum effertis rumor secundus


personamque feret non inconcinnus utramque;


cetera nequaquam simili ratione modoque


rure meo possum quidvis perferre patique;


gaude quod spectant oculi te mille loquentem;

gaudeo qui specto oculus tu mille loquor


Ne perconteris, fundus meus, optime Quincti,


nos numerus sumus et fruges consumere nati,

nos numerus sum et frugis consumo nascor


accipiebat) “abi, quaere et refer, unde domo, quis,

accipio abeo quaero et refero unde domus quis


optat ephippia bos, piger optat arare caballus.

opto ephippium bos piger opto araris caballus


certemus, spinas animone ego fortius an tu


quam mihi das aegro, dabis aegrotare timenti,


emptum cenat holus, quamvis aliter putat; emptis


porrectus spatiis nec multae prodigus herbae:

porrigo spatium neque multus prodigus herba


Romae laudetur Samos et Chios et Rhodos absens,

roma laudo samos et chii et rhodos absum


Si te grata quies et primam somnus in horam

si tu gratus quies et primus somnus in hora


ingenuis oculisque legi manibusque teneri.


non domus et fundus, non aeris acervus et auri

non domus et fundus non aer acervus et aurum


horum tu in numerum voto ruis: invidet usum


fronde comas vincti cenant et carmina dictant.


te nostris ducibus, te Grais anteferendo,


“o cives, cives, quaerenda pecunia primum est;


ploravere suis non respondere favorem


si laedit caupona, Ferentinum ire iubebo,


carmen maiestas recipit tua, nec meus audet

carmen maiestas recipio tuus neque meus audeo


Praeter cetera me Romaene poemata censes


ambitione? caret mortis formidine et ira?


pascitur in vestrum reditum votiva iuvenca.


multa mole docendus aprico parcere prato.


ut lippum pictae tabulae, fomenta podagram,


Strenuus et fortis causisque Philippus agendis


vis complere libris et vatibus addere calcar,


qui caput et stomachum supponere fontibus audent

qui caput et stomachus suppono fons audeo


labra movet metuens audiri: “pulchra Laverna,

labrum moveo metuo audio pulcher laverna


qui te pascit ager tuus est, et vilicus Orbi,

qui tu pasco ager tuus sum et vilicus orbus


Qui melior servo, qui liberior sit avarus,


Verum seu piscis seu porrum et caepe trucidas,

verus seu piscis seu porrus et caepe trucido


qui tam ridiculum tam care prodigus emit,

qui tam ridiculus tam caris prodigus emo


scriptor abhinc annos centum qui decidit, inter

scriptor abhinc annus centum qui decido inter


nemo adeo ferus est, ut non mitescere possit,

nemo adeo ferus sum ut non mitesco possum


Pindarici fontis qui non expalluit haustus,

pindaricus fons qui non expallesco haurio


non temere est animus; versus amat, hocstudet unum;

non temere sum animus verro amo hocstudet unus


neu volgo narres te sudavisse ferendo


vitabit chlamydem, morietur frigore, si non


Me quotiens reficit gelidus Digentia rivus,

ego quotiens reficio gelidus digentia rivus


nil audire velim, nil discere, quod levet aegrum;

nihil audio volo nihil disco qui levo aeger


sit spes fallendi, miscebis sacra profanis.


Empedocles an Stertinium deliret acumen.


pupillo; vivit siliquis et pane secundo;


suspice, cum gemmis Tyrios mirare colores;


quod me Lucanae iuvenem commendet amicae);


quae priscis memorata Catonibus atque Cethegis


“solve senescentem mature sanus equum, ne


Inter cuncta leges et percontabere doctos,


discrepet et quantum discordet parcus avaro.

discrepo et quantus discordo parcus avarus


levabit cultu, virtute carenti tollet,


munditiae pepulere ; sed in longum tamen aevum

munditia pello sed in longus tamen aevum


non ego, nobilium scriptorum auditor et ultor,

non ego nobilis scriptor auditor et ultor


victor propositi simul ac perveneris illuc,

victor propono simul atque pervenio illic


immoritur studiis et amore senescit habendi.


ac bene nummatum decorat Suadela Venusque,

atque bene nummatus decoro suadela venus


grammaticas ambire tribus et pulpita dignor.


tempora momentis sunt qui formidine nulla


quod legeret tereretque viritim publicus usus?


Gracchus ut hic illi, foret huic ut Mucius ille.

gracchus ut hic ille sum hic ut mucius ille


adsidet insano, potare et spargere flores


quem simul aspexit scabrum intonsumque Philippus,

qui simul aspicio scabres intondeo philippus


naturae deus humanae, mortalis in unum


nil moror officium quod me gravat, ac neque ficto

nihil moror officium qui ego gravo atque neque fingo


moribus Amphion: tu cede potentis amici


fabellam surdo. nam quae pervincere voces


si quaedam nimis antique, si pleraque dure

si quidam nimis antiquus si plerusque durus


seu linguam causis acuis seu civica iura


quaere peregrinum, vicinia rauca reclamat.

quaero peregrinus vicinia raucus reclamo


planius ac melius Chrysippo et Crantore dicit,

planus atque bonus chrysippus et crantor dico


temperiem laudes, quid si rubicunda benigni

temperies laus quis si rubicundus benignus


dignum mente domoque legentis honesta Neronis,


si res sola potest facere et servare beatum,

si res solus possum facio et servaris beatus


Protinus ut moneam (si quid monitoris eges tu)

protinus ut moneo si quis monitor egeo tu


si patriae volumus, si nobis vivere cari.


ruris amatores, hac in re scilicet una


nulla placere diu nec vivere carmina possunt,

nullus placeo diu neque vivo carmen possum


militat in silvis catulus, nunc adhibe puro

milito in silva catulus nunc adhibeo purus


frigus collegit, furnos et balnea laudat


imbuti spectent: quid censes munera terrae,


unus ut e multis populo spectante referret


purae sunt plateae, nihil ut meditantibus obstet.”


dicere credit eos, ignave multa fatetur,


dente Theonino cum circumroditur, ecquid


Tu recte vivis, si curas esse quod audis,


tractus uter pluris lepores, uter educet apros;


quid Paris? ut salvus regnet vivatque beatus


qui sapere et fari possit quae sentiat, et cui

qui sapio et faris possum qui sentio et qui


perdiderat: post hoc vehemens lupus, et sibi et hosti

perdo post hic vehemens lupus et sui et hostis


quanto devites animi capitisque labore;


quem sua culpa premet, deceptus omitte tueri,

qui suus culpa premo decipio omitto tueor


temporibus defuncta videt, fastidit et odit;


est iter aut Baias,” laeva stomachosus habena

sum iter aut baiae laeva stomachosus habena


te dicas, nam si ratio et prudentia curas,


insanire putas sollemnia me neque rides,


sum bonus et frugi : renuit negitatque Sabellus.

sum bonus et frugi renuo negito sabellus


contrectatus ubi manibus sordeseere volgi


adrasum quendam vacua tonsoris in umbra


falsus honor iuvat et mendax infamia terret

falsus honor juvo et mendax infamia terreo


talibus officiis prope mancum, ne mea saevus

talis officium prope mancus ne meus saevus


sub nutrice puella velut si luderet infans,


Mutus et (indignum, quod sit peioribus ortus)


saltibus adiecti Lucani, si metit Orcus


quid verum atque decens curo et rogo et omnis in hoc sum;

quis verus atque decet curo et rogo et omnis in hic sum


ad libros et ad haec Musarum dona vocares,

ad liber et ad hic musaris donum vocaris


“i, bone, quo virtus tua te vocat, i pede fausto,

eo bonus quo virtus tuus tu voco eo pes faustus


nec vixit male, qui natus moriensque fefellit.

neque vivo malus qui nascor morior fallo


tu me inter strepitus nocturnos atque diurnos

tu ego inter strepitus nocturnus atque diurnus


impositus mannis arvum caelumque Sabinum


nec vicina subest vinum praebere taberna

neque vicinum subsum vinum praebeo taberna


carus eris Romae, donec te deserat aetas;


audebit, quaecumque parum splendoris habebunt


impetrat et pacem et locupletem frugibus annum,

impetro et pax et locupleto frugis annus


nulla fides damnis verisque doloribus adsit,


Tellurem porco, Silvanum lacte piabant,


inspice si possum donata reponere laetus.


invitus facias neque plura parare labores,


“Si pranderet holus patienter, regibus uti


vir bonus, omne forum quem spectat et omne tribunal,

vir bonus omnis forum qui specto et omnis tribunal


militiae quamquam piger et malus, utilis urbi,

militia quamquam piger et malus utilis urbs


o imitatores, servum pecus, ut mihi saepe


quod cupide petiit, mature plena reliquit.

qui cupidus peto maturus plenus relinquo


mercemur servum, qui dictet nomina, laevum


Tu nidum servas; ego laudo ruris amoeni


Plautus ad exemplar Siculi properare Epicharmi,

plautus ad exemplar siculis properaris epicharmus


Caesaris accepit genibus minor; aurea fruges

caesar accipio genu paruus aureus frugis


partitur lintres exercitus, Actia pugna


quo teneant voltus mutantem Protea nodo?


parvum parva decent: mihi iam non regia Roma,

parvus parvus decet ego iam non regius roma


emptor Aricini quondam Veientis et arvi


seu calidus sanguis seu rerum inscitia vexat

seu calidus sanguis seu res inscitia vexo


cum vitio fugere ? caret tibi pectus inani


ultra quam satis est Virtutem si petat ipsam.

ultra quam satis sum virtus si peto ipse


hinc illae lacrimae. “spissis indigna theatris

hinc ille lacrima spissus indignus theatrum


nec veniam antiquis, sed honorem et praemia posci,

neque venio antiquus sed honor et praemium posco


sit mihi quod nunc est, etiam minus, et mihi vivam

sum ego qui nunc sum etiam paruus et ego vivo


est ubi divellat somnos minus invida Cura?

sum ubi divello somnus paruus invidus cura


quo spectanda modo, quo sensu credis et ore?


Debes hoc etiam rescribere, sit tibi curae


macra cavum repetes artum, quem macra subisti.”

macra cavus repeto artus qui macra subeo


annonae prosit, portet frumenta penusque.


expulit elleboro morbum bilemque meraco,


quid velit et possit rerum concordia discors,

quis volo et possum res concordia discors


qualem commendes, etiam atque etiam aspice, ne mox

qual commendo etiam atque etiam aspicio ne mox


idem si clamet furem, neget esse pudicum,


Thracane vos Hebrusque nivali compede vinctus,


Graecia barbariae lento collisa duello,


“indotata mihi soror est, paupercula mater,

indotatus ego soror sum pauperculus mater


incipe! qui recte vivendi prorogat horam,


Archilochi, non res et agentia verba Lycamben.

archilochus non res et ago verbum lycambes


rector Thebarum, quid me perferre patique


in peius voltu proponi cereus usquam


cetera qui vitae servaret munia recto


cum tu inter scabiem tantam et contagia lucri

cum tu inter scabiem tantus et contagium lucrum


nam de mille fabae modiis cum surripis unum,

nam de mille faba modius cum surripio unus


cum sociis operum et pueris et coniuge fida.

cum socius opus et puer et coniunx fidus


reddere vel partis mimum tractare secundas.


curas, interdum nugaris rure paterno:


arvo pascat erum an bacis opulentet olivae,


praeceptum auriculis hoc instillare memento:

praeceptum auriculis hic instillaris memento


et placuit sibi, natura sublimis et acer:


praesenti tibi maturos largimur honores,


Continui montes, ni dissocientur opaca


aedituos habeat belli spectata domique


heredem alterius velut unda supervenit undam,


novistine locum potiorem rure beato?


atque inter silvas Academi quaerere verum.


quas bis quinque viri sanxerunt, foedera regum


Graecia capta ferum victorem cepit et artis


lacrima, per sanctum iuratus dicat Osirim:


aerumnis, lassus dum noctu stertit, ad assem


odisti clavis et grata sigilla pudico;


impransus non qui civem dinosceret hoste,


non ut porticibus sic iudiciis fruar isdem,


eripuere iocos, Venerem, convivia, ludum;


iam satis est. at tu quantum vis tolle. benigne.

iam satis sum at tu quantus volo tollo benignus


sollicito damus aut fesso; cum laedimur, unum


iamdudum splendet focus et tibi munda supellex,

jamdudum splendeo focus et tu mundo supellex


obsecro et obtestor, vitae me redde priori!”

obsecro et obtestor vita ego reddo prior


nostros et tenui deducta poemata filo;


Urbis amatorem Fuscum salvere iubemus


insequens tamen hunc et lite moraris iniqua?

insequor tamen hic et lis moraris iniquus


pulchraque et exactis minimum distantia miror,


invidia vel amore vigil torquebere. nam cur


gloria quem supra vires et vestit et unguit,

gloria qui supra vireo et vestio et unguit


pone, meum est inquit: pono tristisque recedo.


curam redde brevem, si munus Apolline dignum

cura reddo brevis si munus apollo dignus


mirabor, vitae via si conversa decebit.


quis sibi res gestas Augusti scribere sumit?


Libera per vacuum posui vestigia princeps,

liber per vacuus pono vestigium princeps


evaluere sonum, referunt quem nostra theatra?

evalesco sonus refero qui noster theatrum


cum scriptore meo, capsa porrectus operta,


qui quid sit pulchrum, quid turpe, quid utile, quid non,

qui quis sum pulcher quis turpis quis utilis quis non


saepe verecundum laudasti, rexque paterque


et signo laeso non insanire lagoenae,


in triviis fixum cum se demittit ob assem,

in trivius figo cum sui demitto ob assis


nam tua res agitur, paries cum proximus ardet,

nam tuus res ago pario cum proximus ardeo


sed nimis arta premunt olidae convivia caprae,

sed nimis artus premo olidus convivium capra


cum lamentamur non apparere labores


dives et importunus ad umbram lucis ab ortu

dives et importunus ad umbra lucus ab ortus


defodiet condetque nitentia, cum bene notum


parcus ob heredis curam nimiumque severus


mandabo siccis, adimam cantare severis :”


hoc simul edixi, non cessavere poetae


si posset centum scaenae praebere rogatus,


Vertumnum Ianumque, liber, spectare videris,


sed turpem putat inscite metuitque lituram.


Celso gaudere et bene rem gerere Albinovano

celsus gaudeo et bene res gero albinovanus


nil ait esse prius, melius nil caelibe vita;

nihil aio sum prior bonus nihil caelibe vito


hic tibi sit potius quam tu mirabilis illi.


fastidire lacus et rivos ausus apertos, ut valet?

fastidio lacus et rivus audeo aperio ut valeo


non audet nisi qui didicit dare; quod medicorum est

non audeo nisi qui disco do qui medicus sum


ac ne forte roges, quo me duce, quo lare tuter:

atque ne fors rogo quo ego dux quo laris tuto


poscentes vario multum diversa palato,


prodigus et stultus donat quae spernit et odit;

prodigus et stultus dono qui sperno et odi


paulatim mercaris agrum, fortasse trecentis

paulatim mercaris ager fortasse trecenti


poscit opem chorus et praesentia numina sentit,

posco ops chorus et praesens numen sentio


ac potius, puer ut festis Quinquatribus olim,

atque potis puer ut festus quinquatribus olim


quem bibulum liquidi media de luce Falerni,

qui bibulis liquidus medius de lux falernum


fraternis animis (quidquid negat alter, et alter)

fraternus animus quisquis nego alter et alter


contractusque leget; te, dulcis amice, reviset


quam sapere et ringi. fuit haud ignobilis Argis,

quam sapio et ringor sum haud ignobilis argus


solaque quae possit facere et servare beatum,

solo qui possum facio et servaris beatus


Neptunum procul e terra spectare furentem.


Romae dulce diu fuit et sollemne reclusa

roma dulcis diu sum et sollemnis recludo


esto aliis alios rebus studiisque teneri:


vel quia cuncta putas una virtute minora.

vel quia cunctus puto unus virtus parvus


quo tandem pacto deceat maioribus uti,


qui domitor Troiae multorum providus urbes


ut libet; haec porcis hodie comedenda relinques.

ut libet hic porcus hodie comedeor relinquo


denique non omnes eadem mirantur amantque:


At neque dedecorant tua de se iudicia atque

at neque dedecoro tuus de sui iudicium atque


Maecenas, iterum antiquo me includere ludo.

maecenas iterum antiquus ego includo ludo


si forte in medio positorum abstemius herbis

si fors in medium positor abstemius herba


serus enim Graecis admovit acumina chartis

serus enim graecum admoveo acumen charta


sed quia mente minus validus quam corpore toto

sed quia mens paruus validus quam corpus totus


si veteres ita miratur laudatque poetas,


quid, qui pervenit, fecitne viriliter?” atqui


exspectata tibi non mittam carmina mendax.


tu nihil admittes in te formidine poenae:


me quater undenos sciat implevisse Decembris,

ego quater undenos scio implevisse december


contendat laqueo collum pressisse paternum,


verna ministeriis ad nutus aptus erilis,

vernus ministerium ad nutus aptus erilis


infectum volet esse, dolor quod suaserit et mens,

inficio volo sum dolor qui suadeo et mens


rideat et pulset lasciva decentius aetas.


quid minuat curas, quid te tibi reddat amicum,


omnis ad incertos oculos et gaudia vana.

omnis ad incertus oculus et gaudium vanus


quid volui?” dices, ubi quis te laeserit, et scis

quis volo dico ubi quis tu laedo et scio


palma negata macrum, donata reducit opimum.


rettulit acceptos, regale nomisma, Philippos;


frigidior Thracam nec purior ambiat Hebrus,

frigidus thraca neque purus ambiat hebrus


quanti me facias, nam cum rogat et prece cogit

quantus ego facio nam cum rogo et prex cogo


quod non plura datis invenerit; et tamen idem


cum tabulis animum censoris sumet honesti;


clitellas ferus impingas, Asinaeque paternum


Demetri, (puer hic non laeve iussa Philippi

demetrius puer hic non laevus iubeo philippus


testa diu. quod si cessas aut strenuus anteis,

testa diu qui si cesso aut strenuus anteeo


dum redit atque Foro nimium distare Carinas

dum redeo atque forum nimium distaris carina


non est qui tractet; scis, quo clamore coronae

non sum qui tracto scio quo clamor corona


nunc situs informis premit et deserta vetustas;

nunc sino informis premo et desero vetustus


cui pulchrum fuit in medios dormire dies et

qui pulcher sum in medius dormio dies et


cum servis urbana diaria rodere mavis;


cum sis et prave sectum stomacheris ob unguem

cum sum et pravus seco stomachor ob unguis


prodocet, haec recinunt iuvenes dictata senesque,

prodoceo hic recino juvenis dictata senex


quantus sit Dossennus edacibus in parasitis,


grandia laturus meritorum praemia, quid stas? ”


dum poenas odio per vim festinat inulto,


verba movere loco, quamvis invita recedant


ad strepitum citharae cessatum ducere curam.


mox etiam, si forte vacas, sequere et procul audi,

mox etiam si fors vaco sequor et procul audio


dum volt libertas dici mera veraque virtus,

dum volo libertas dico merus verus virtus


pallorem casu, biberent exsangue cuminum.


est animum, differs curandi tempus in annum?


et versentur adhuc intra penetralia Vestae;


paulatim vello et demo unum, demo etiam unum,

paulatim vello et demeo unus demeo etiam unus


laudaturque domus longos quae prospicit agros.


cum pateris sapiens emendatusque vocari,


si me vivere vis sanum recteque valentem,


atramenta, fere scriptores carmine foedo


quorum hominum regio et qualis via (nam mihi Baias

qui homo regius et qualis via nam ego baiae


praeferat Herodis palmetis pinguibus, alter


Line pater! clare, clare cum dixit, Apollo!

linus pater claris claris cum dico apollo


alterutrum velox Victoria fronde coronet,


carmina, quae possint oculos aurisque morari


Multa quidem nobis facimus mala saepe poetae

multus quidem nos facio malus saepe poeta


fecundi calices quem non fecere disertum?


plerumque et risu populum quatit: hic ego rerum

plerusque et rideo populus quatio hic ego res


ostendi Latio, numeros animosque secutus


an rapias; atqui rerum caput hoc erat, hic fons.

an rapio atqui res caput hic sum hic fons


civilisque rudem belli tulit aestus in arma

civilis rudis bellum fero aestus in arma


Qui timet his adversa, fere miratur eodem


Tibure vel Gabiis, et tecum sic agat: “hic et


sed timui mea ne finxisse minora putarer,


litterulis Graecis imbutus, idoneus arti


rides: quid, mea cum pugnat sententia secum,


si validus, si laetus erit, si denique poscet;

si validus si laetus sum si denique posco


non animo curas; valeat possessor oportet,


volt et ait prope vera: “meae (contendere noli)

volo et aio prope verus meus contendo nolo


possis, adde virilia quod speciosius arma


quod non mane domum venisset, denique quod non

qui non mane domus venio denique qui non


dixi me pigrum proficiscenti tibi, dixi


multis occulto crescit res faenore. Verum


praecipue sanus, nisi cum pituita molesta est.

praecipuus sanus nisi cum pituita molestus sum


cautos nominibus rectis expendere nummos,


vivitis, indigni fraternum rumpere foedus,


quod superest aevi, si quid superesse volunt di;

qui supersum aevum si quis supersum volo deus


Musa supervacuas Antonius, et tamen illis


atria servantem postico falle clientem.


si discordet eques, media inter carmina poscunt

si discordo eques medius inter carmen posco


an quos et praesens et postera respuat aetas?

an qui et praesens et posterus respuo aetas


si proprium est, quod quis libra mercatus et aere est,

si proprius sum qui quis liber mercor et aer sum


Aetolis onerata plagis iumenta canesque,


quid voveat dulci nutricula maius alumno,

quis voveo dulcis nutricula magnus alumnus


utar et ex modico, quantum res poscet, acervo

uto et ex modicus quantus res posco acervus


psallimus et luctamur Achivis doctius unctis.


Vir bonus et sapiens audebit dicere: “Pentheu,


an freta vicinas inter currentia turris,


Gargilius, qui mane plagas, venabula, servos

gargilius qui mane plaga venabulum servus


nec sequar aut fugiam quae diligit ipse vel odit,

neque sequor aut fugio qui diligo ipse vel odi


neu, si te populus sanum recteque valentem


post ingentia facta deorum in templa recepti,

post ingens facio deus in templum recipio


ad cenam veniat.” non sane credere Mena,


quam satis est morer, ex nitido fit rusticus atque

quam satis sum moror ex nitidus fio rusticus atque


sic qui pauperiem veritus potiore metallis


non hominem occidi: non pasces in cruce corvos.

non homo occido non pasco in crux corvus


otia divitiis Arabum Uberrima muto.


montibus impositas et barbara regna, tuisque


floribus et vino Genium memorem brevis aevi,

flos et vinum genius memoro brevis aevum


iactamus iam pridem omnis te Roma beatum;


est ubi plus tepeant hiemes, ubi gratior aura

sum ubi multus tepeo hiemo ubi gratus aura


cenes ut pariter pulmenta laboribus empta:


Nunc itaque et versus et cetera ludicra pono;

nunc itaque et verro et ceterus ludicrum pono


et sine pondere erunt et honore indigna ferentur,

et sine pondus sum et honor indignus fero


Caesaris, oratus multa prece, nitere porro,


sed tamen est operae pretium cognoscere, qualis

sed tamen sum opera pretium cognosco qualis


quae circumvolitas agilis thyma? non tibi parvum

qui circumvolito agilis thymum non tu parvus


crescere res posset, minui damnosa libido.


Praetulerim scriptor delirus inersque videri,


ut matrona meretrici dispar erit atque


auriculas citharae collecta sorde dolentis.


me constare mihi scis et discedere tristem

ego constaris ego scio et discedo tristis


servus, habes pretium, loris non ureris, aio.


quid te exempta iuvat spinis de pluribus una?


quandocumque trahunt invisa negotia Romam,

quandocumque traho invideo negotium roma


Si meliora dies, ut vina, poemata reddit,


Iuli Flore, quibus terrarum militet oris


paene recens? adeo sanctum est vetus omne poema,

paene recens adeo sancio sum vetus omnis poema


si possis, recte, si non, quocumque modo, rem,”

si possum rectus si non quicumque modo res


edicto vetuit, ne quis se praeter Apellen

edictum veto ne quis sui praeter apelles


te duce per pueros hostili more refertur;


sudoris minimum, sed habet Comoedia tanto


ut ventum ad cenam est, dicenda tacenda locutus


qui dedit hoc hodie, cras, si volet, auferet, ut si

qui do hic hodie creo si volo aufero ut si


cum res deficiunt, satis inter vilia fortis :

cum res deficio satis inter vilis fortis


Fabula, qua Paridis propter narratur amorem


Vilius argentum est auro, virtutibus aurum.


neve putes alium sapiente bonoque beatum,


sic parvum est, animum quod laudis avarum


nec, cum venari volet ille, poemata panges.


ut magus, et modo me Thebis, modo ponit Athenis.

ut magus et modo ego thebae modo pono athenae


aut cistam effractam et subducta viatica plorat,

aut cista effringo et subduco viaticus ploro


discolor, infido scurrae distabit amicus,


aut ursum aut pugiles: his nam plebecula gaudet.

aut ursus aut pugil hic nam plebecula gaudeo


coeperis, aut tineas pasees taciturnus inertis

coepio aut tinea pasees taciturnus iners


et formidatam Parthis te principe Romam,


quis circum pagos et circum compita pugnax

quis circum pagus et circum compitum pugnax


intra marmoreum venerandi limen amici,


quandocumque deos vel porco vel bove placat,

quandocumque deus vel porcus vel bos placo


post nonam venies: nunc i, rem strenuus auge.”

post nona venio nunc eo res strenuus augeo


et genus et formam regina Pecunia donat,


decipit exemplar vitiis imitabile: quod si

decipio exemplar vitium imitabilis qui si


scripta Palatinus quaecumque recepit Apollo,

scribo palatinus quicumque recipio apollo


gratia sic fratrum geminorum, Amphionis atque


quid mihi Celsus agit? monitus multumque monendus,


ab Iove donari possit tibi. tolle querellas:

ab iuppiter dono possum tu tollo querela


occupat et salvere iubet prior, ille Philippo

occupo et salvo iubeo prior ille philippus


defixis oculis animoque et corpore torpet?


plus poscente ferent : distat, sumasne pudenter


Zethi, dissiluit, donec suspecta severo


quidlibet indutus celeberrima per loca vadet,


rupit Iarbitam Timagenis aemula lingua,


cogere quam satis est ac non cessare videbor,

cogo quam satis sum atque non cessaris video


qua ratione queas traducere leniter aevum,


nil intra est olea, nil extra est in nuce duri;

nihil intra sum olea nihil extra sum in nuce durus


cur sit Aristippi potior sententia, namque

cur sum aristippus potis sententia namque


omnibus officiis; cubat hic in colle Quirini,

omnis officium cubo hic in collis quirinus


imperat; hunc frenis, hunc tu compesce catena.

impero hic frenum hic tu compesco catena


Choerilus, incultis qui versibus et male natis

choerilus incultus qui versus et malus obstino


quo te caelestis sapientia duceret, ires. hoc opus,

quo tu caelestis sapientia duco eo hic opus


et demptus per vim mentis gratissimus error.”


infirmo capiti fluit utilis, utilis alvo.


pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo,


navem agere ignarus navis timet; habrotonum aegro

navo ago ignarus navus timeo habrotonum aeger


rem temptare pudor quam vires ferre recusent.


cum pulchris tunicis sumet nova consilia et spes,

cum pulcher tunica sumo novo consilium et spes


quod petiit spernit, repetit quod nuper omisit,


scriptores trutina, non est quod multa loquamur:

scriptor trutina non sum qui multus loquor


dum septem donat sestertia, mutua septem

dum septem dono sestertium mutuus septem


grata superveniet, quae non sperabitur hora.


me pinguem et nitidum bene curata cute vises,

ego pinguis et nitidus bene curo cutis viso


excusare laborem et mercennaria vincla,


res urget me nulla; meo sum pauper in aere.

res urgeo ego nullus meus sum pauper in aer


non ita nutritus, fuge quo descendere gestis.


Forte per angustam tenuis volpecula rimam


Vilice silvarum et milli me reddentis agelli,

vilicus silvaris et ego ego reddo agellus


credis, amoena vocat mecum qui sentit, et odit

credo amoenus voco ego qui sentio et odi


libris et curis, statua taciturnius exit


multa fruge pecus, multa dominum iuvet umbra?

multus frugis pecus multus dominus juvo umbra


per medium frigus, sane murteta relinqui

per medius frigus sanus murteta relinquo


aut paulum abstulerat, patinas cenabat omasi,


cunctane prae Campo et Tiberino flumine sordent?

cuncto prae campus et tiberinus flumen sordeo


cui potior patria fuit interdicta voluptas.


quadrigis petimus bene vivere, quod petis hic est,

quadrigae peto bene vivo qui peto hic sum


dicas adductum propius frondere Tarentum,


fortiter absumptis urbanus coepit haberi


quaelibet in quemvis opprobria fingere saevus,


rura suburbana indictis comes ire Latinis,


quid dem? quid non dem? renuis tu, quod iubet alter;

quis do quis non do renuo tu qui iubeo alter


sub noctem gelidam lignis calefactat aënum;


libertasque recurrentis accepta per annos


sulfura contemni vicus gemit, invidus aegris,

sulfur contemno vicus gemo invidus aeger


condicione super communi; quin etiam lex


nullius addictus iurare in verba magistri,


conspicitur nitidis fundata pecunia villis.


frontis ad urbanae descendi praemia, quod si

frons ad urbanus descendo praemium qui si


gestit enim nummum in loculos demittere, post hoc

gestio enim nummus in loculus demitto post hic


Ad summam: sapiens uno minor est Iove, dives,

ad summa sapio unus paruus sum iuppiter dives


hoc quoque te manet, ut pueros elementa docentem

hic quoque tu maneo ut puer elementum doceo


nec tua laudabis studia aut aliena reprendes,

neque tuus laudo studium aut alienus reprehendo


ipse ego, qui nullos me adfirmo scribere versus,

ipse ego qui nullus ego adfirmo scribo verro


ut sibi praebentem nimio spectacula plura:

ut sui praebeo nimius spectaculum multus


dente lacessiti; fuit intactis quoque cura


accipit et bis dena super sestertia nummum,

accipio et bis deni super sestertium nummus


Romanis sollemne viris opus, utile famae


Quae sit hiems Veliae, quod caelum, Vala, Salerni,

qui sum hiems velia qui caelum vala salernus


repserat in cumeram frumenti, pastaque rursus


bella quis et paces longum diffundit in aevum?

bellum quis et pax longus diffundo in aevum


pullos, ova, cadum temeti: nempe modo isto

pullus ovo cadus temetum nempe modo iste


est mihi purgatam crebro qui personet aurem:


esse mihi.” “pol, me miserum, patrone, vocares,


quid de quoque viro et cui dicas, saepe videto,

quis de quoque vir et qui dico saepe video


hoc sentit moriar. mors ultima linea rerum est.

hic sentio morior mors ulter lineus res sum


vir bonus et prudens dici delector ego ac tu.”

vir bonus et prudens dico delecto ego atque tu


praeconem, tenui censu, sine crimine, notum


speratum meritis, diram qui contudit hydram


quem tu fastidis, habitatum quinque focis et

qui tu fastidio habitas quinque focus et


quem scis immunem Cinarae placuisse rapaci,


Nil admirari prope res est una, Numici,

nihil admiraris prope res sum unus numicius


an tragica desaevit et ampullatur in arte?


Vive, vale! si quid novisti rectius istis,


nec quia desperes invicti membra Glyconis,

neque quia despero invictus membrum glycon


ut puerum saevo credas dictata magistro


est animus tibi, sunt mores, est lingua fidesque,


obscurata diu populo bonus eruet atque


trita subest tunicae, vel si toga dissidet impar,

tero subsum tunica vel si toga dissideo impar


incipiam, patiarque vel inconsultus haberi.


displicet iste locus, clamo et diludia posco,

displiceo iste locus clamo et diludium posco


Nunc age, quid nostrum concentum dividat audi.

nunc ago quis nos concentus divido audio


diversum confusa genus panthera camelo


res Italas armis tuteris, moribus ornes,


haud male Telemachus, proles parientis Ulixei:

haud malus telemachus proles pario ulixei


fluctibus in mediis et tempestatibus urbis


cui libet hic fasces dabit eripietque curule


num te semper inops agitet vexetque cupido,


noctem peccatis et fraudibus obice nubem.”


haec seges ingratos tulit et feret omnibus annis,

hic seges ingratus fero et fero omnis annus


dum mea delectent mala me vel denique fallant,

dum meus delecto malus ego vel denique fallo


spem mentita seges, bos est enectus arando,


quodque caput, voltu mutabilis, albus et ater.

quisque caput vultus mutabilis albus et ater


fautor utroque tuum laudabit pollice ludum.

fautor uterque tuus laudo polliceo ludus


nec tardum opperior nec praecedentibus insto.

neque tardus opperior neque praecedo insto


promittunt medici ; tractant fabrilia fabri:


quo pacto partis tutetur amantis ephebi,


silvestrem flammis et ferro mitiget agrum,


disiunctum curas et strictis frondibus exples;


consentire suis studiis qui crediderit te,


vitaeque et membris; praesertim cum valeas et


Tu mediastinus tacita prece rura petebas,


arripit iratusque Philippi tendit ad aedis.

arripio irascor philippus tendo ad aedes


temperat Archilochi Musam pede mascula Sappho,

tempero archilochus musa pes masculus sappho


sit bona librorum et provisae frugis in annum

sum bonus liber et provideo frugis in annus


dux reget examen. Parios ego primus iambos


quod quis deridet, quam quod probat et veneratur.

qui quis derideo quam qui probo et veneror


Saepe etiam audacem fugat hoc terretque poetam,


consiliumque morantur agendi naviter id quod


impiger extremos curris mercator ad Indos,


emptum mulus aprum, crudi tumidique lavemur,


compedibus saevo te sub custode tenebo.”


lenibus imperiis, quotiensque educet in agros

lenis imperium quotiensque educo in ager


a praetore dati, rerum tutela mearum


festinantis eri; cui si vitiosa libido


grata sume manu, neu dulcia differ in annum;

gratus sumo manus neu dulcis differo in annus


mox etiam pectus praeceptis format amicis,


limat, non odio obscuro morsuque venenat:


quin etiam canet indoctum sed dulce bibenti.

quin etiam cano indoctus sed dulcis bibo


vivis et urtica, sic vives protinus, ut te


“scitari libet ex ipso quodcumque refers: dic

scitaris libet ex ipse quicumque refero dico


Romae nutriri mihi contigit atque doceri


pingeret, aut alius Lysippo duceret aera


quo promissa cadant et somnia Pythagorea.


ne fueris hic tu. chlamydes Lucullus, ut aiunt,


invenior Parthis mendacior, et prius orto

invenio parthus mendacior et prior orior


lana Tarentino violas imitata veneno.


occupat obscuri speciem, taciturnus acerbi.

occupo obscurus species taciturnus acerbus


Viribus uteris per divos, flumina, lamas.


sub domina meretrice fuisset turpis et excors,

sub domina meretrix sum turpis et excors


ad mare descendet vates tuus et sibi parcet

ad mare descendo vates tuus et sui parco


hoc age, ne mutata retrorsum te ferat aura.


Scire velis, mea cur ingratus opuscula lector

scio velis meus cur ingratus opusculum lector


nec prave factis decorari versibus opto,

neque pravus facio decoraris versus opto


qui fodicet latus et cogat trans pondera dextram

qui fodicet latus et cogo trans pondero dexter


vivere si recte nescis, decede peritis,


dicitur Afrani toga convenisse Menandro,


nempe inter varias nutritur silva columnas,


fiet eritque tuus nummorum milibus octo,


Caesaris Augusti non responsura lacertis.


Zmyrna quid et Colophon? maiora minorave fama,

smyrna quis et colophon magnus minorave fama


si velles,” inquit, “verum mihi ponere nomen.


Quod si tam Graecis novitas invisa fuisset


in culpa est animus, qui se non effugit umquam.

in culpa sum animus qui sui non effugio umquam


an tacitum silvas inter reptare salubris,


ira furor brevis est: animum rege; qui nisi paret

ira furor brevis sum animus rex qui nisi pareo


si recte frueris, non est ut copia maior


ut cum pilleolo soleas conviva tribulis.


caecus iter monstrare velit; tamen aspice si quid

caecus iter monstraris volo tamen aspicio si quis


nunc agilis fio et mersor civilibus undis,


ut studio maiore petant Helicona virentem.


viveret in terris te si quis avari or uno.


omnis Aristippum decuit color et status et res,

omnis aristippus decet color et status et res


deterius Libycis olet aut nitet herba lapillis?

deterior libycus oleo aut niteo herba lapillus


Prisco si credis, Maecenas docte, Cratino,

priscus si credo maecenas doceo cratinus


vilis et agninae, tribus ursis quod satis esset;

vilis et agnina tres ursus qui satis sum


si melius quid habes, arcesse, vel imperium fer.

si bonus quis habeo arcesso vel imperium fero


Dulcis inexpertis cultura potentis amici:


quam quae per pronum trepidat cum murmure rivum?

quam qui per pronus trepido cum murmur rivus


vel Gabiis vel cum rigidis aequata Sabinis,


nullus in orbe sinus Bais praelucet amoenis,

nullus in orbis sinus baiae praeluceo amoenus


Atride, magis apta tibi tua dona relinquam.”

atrides magis apto tu tuus donum relinquo


plenior es, tamen uteris monitoribus isdem?


imberbes didicere senes perdenda fateri.


quid non ebrietas dissignat ? operta recludit,

quis non ebrietas dissigno operio recludo


nunc et, si quid abest. Italis adiudicat armis.

nunc et si quis absum ital adjudico arma


splendida facta linunt, idem rex ille, poema

splendidus facio linunt idem rex ille poema


quo ducit gula; piscemur, venemur, ut olim


vade; vale; cave ne titubes mandataque frangas.


quivis ferret idem. semel hic cessavit et, ut fit,

quivis fero idem semel hic cesso et ut fio


Sed satis est orare Iovem, qui ponit et aufert,

sed satis sum oro iuppiter qui pono et aufero


oderunt peccare boni virtutis amore,


viribus, ingenio, specie, virtute, loco, re


providisset eum. “sic ignovisse putato


verba probes et facta doce, vel iunior audi

verbum probo et facio doceo vel iunior audio


ut propius spectes lacrimosa poemata Pupi,

ut propius specto lacrimosus poema pupius


quid possim videt ac novit me valdius ipso.

quis possum video atque nosco ego valdius ipse


multa fidem promissa levant, ubi plenius aequo

multus fides promitto levo ubi plenus aequus


caelum, non animum, mutant, qui trans mare currunt,

caelum non animus muto qui trans mare curro


credite, non ludo; crudeles, tollite claudum!


clarus, ab officiis octavam circiter horam


manserunt hodieque manent vestigia ruris.


audisti coram nec verbo parcius absens:


qui dicit, clamat, victum date! succinit alter,


sed postquam victor violens discessit ab hoste,

sed postquam victor violens discedo ab hostis


iudicium subtile videndis artibus illud


ostendat tibi te, ne fidos inter amicos


quod numero plures, virtute et honore minores,

qui numerus multus virtus et honor paruus


compositum illepideve putetur, sed quia nuper,


gratia nequiquam coit et rescinditur? at vos


nunc prece, nunc pretio, nunc vi, nunc morte suprema

nunc prex nunc pretium nunc vis nunc mors superus


quam per vatis opus mores animique virorum


inter quos referendus erit? veteresne poetas,


si te forte meae gravis uret sarcina chartae,

si tu fors meus gravis uro sarcina charta


dixit adhuc aliquid? nil sane. quid placet ergo?

dico adhuc aliquis nihil sanus quis placeo ergo


quae si cum sociis stultus cupidusque bibisset,


cui volet importunus ebur.” frater, pater adde:

qui volo importunus ebur frater pater addo


corpus et ipsum animum spe finis dura ferentem,

corpus et ipse animus spes finis durus fero


fundet opes Latiumque beabit divite lingua;


castis cum pueris ignara puella mariti


iurandasque tuum per numen ponimus aras,


Gemmas, marmor, ebur, Tyrrhena sigilla, tabellas,

gemma marmor ebur tyrrhenus sigilla tabella


ter pure lecto poterunt recreare libello.

ter purus lectus possum recrearis libellus


respondesne tuo, dic sodes, nomine? “nempe


quanto cum fastu, quanto molimine circum-spectemus

quantus cum fastus quantus molimen circum specto


Sperne voluptates; nocet empta dolore voluptas,

sperno voluptas noceo emo dolor voluptas


Rursus, quid virtus et quid sapientia possit,

rursus quis virtus et quis sapientia possum


asperitas agrestis et inconcinna gravisque,

asperitas agrestis et inconcinnus gravis


corna vepres et pruna ferant? si quercus et ilex

cornum vepres et pruna fero si quercus et ilex


tanto cum strepitu ludi spectantur et artes