inde protinus Poluscam, item Volscorum, cepit; tum magna vi adortus est Coriolos. erat tum in castris inter primores iuvenum Cn. Marcius, adulescens et consilio et manu promptus, cui cognomen postea Coriolano fuit.

inde protinus polusca item volscus capio tum magnus vis adorior sum corioli sum tum in castrum inter primoris juvenis cn marcius adulescens et consilium et manus promptus qui cognomen postea coriolanus sum


quo tempore armis captis urbes, a quibus abstinere iussi erant, nocturno impetu occupaverunt, si T. Quinctius, si exercitus Romanus, sicut antea, in Peloponneso fuisset, eo nimirum capti et oppressi confugissent.

quo tempus arma capio urbs ab qui abstineo iubeo sum nocturnus impetus occupo si t quintius si exercitus romanus sicut antea in peloponnesus sum is nimirum capio et opprimo confugio


vel reges, vel decemviros, vel si quod tristius sit imperii nomen, patiendum esse potius, quam ambos patricios consules videant,

vel rex vel decemviri vel si qui tristis sum imperium nomen patior sum potis quam ambo patricius consul video


dictator omnes luce prima extra portam Collinam adesse iubet. quibuscumque vires subpetebant ad arma ferenda, praesto fuere.

dictator omnis lux primus extra porta collina adsum iubeo quicumque vireo subpetebant ad arma fero praesto sum


Frob. 2 = ed. Frobeniana 1535.


conisusque cum trans vallum signum traiecisset, primus omnium portam intravit.

conitor cum trans valles signum transjacio primus omnis porta intro


pecora, quae inter festinationem abigi nequierant, sunt direpta et in naves conpulsa.

pecus qui inter festinatio abigo nequeo sum direptor et in navo conpello


caeso erat Quinctius, ferox iuvenis qua nobilitate gentis, qua corporis magnitudine et viribus. ad ea munera data a diis et ipse addiderat multa belli decora facundiamque in foro, ut nemo non lingua, non manu promptior in civitate haberetur.

caedo sum quintius ferox juvenis qui nobilitas gens qui corpus magnitudo et vis ad is munus do ab diuus et ipse addo multus bellum decus facundia in forum ut nemo non lingua non manus promptus in civitas habeo


et muri reficiebantur propugnaculisque armabantur, et pro se quisque, quae diutinae obsidionis tolerandae sunt, ex agris convehebat.

et murus reficio propugnaculum armo et pro sui quisque qui diutinus obsidio tolero sum ex ager convehebat


inde consedit, et nominibus in urnam coniectis citari quod primum sorte nomen excidit ipsumque e curia produci iussit.

inde consido et nomen in urna conicio citaris qui primus sors nomen excido ipse e curia produco iubeo


eaedem opes usque ad bellum Antiochi cum Romanis manserunt. tur tum quoque, pulso Antiocho, magnam spem habuerunt, quia procul mari incolerent, Romanum exercitum ad se non perventurum.

idem ops usque ad bellum antiochus cum romanus maneo tur tum quoque pulso antiochus magnus spes habeo quia procul mare incolo romanus exercitus ad sui non pervenio


non plus quinque milia occisa, minus dimidium eius hominum captum est impetu in castro facto, quo perculsa rege amisso multitudo se contulerat.

non multus quinque mille occaedes paruus dimidium is homo capio sum impetus in castro facio quo percello rex amitto multitudo sui confero


ad frangendas igitur vires vastare agros et urbem Iamphorynnam, caput arcemque Maedicae, oppugnare coepit.

ad frango igitur vireo vastaris ager et urbs iamphorynnam caput arx maedica oppugnaris coepio


cum L. Scipio excusasset morbum esse causae fratri, satis id sibi videri; se P. Scipionem, priusquam Romam redisset, accusari non passurum; tum quoque, si se appellet, auxilio ei futurum, ne causam dicat:

cum l scipio excuso morbus sum causa frater satis is sui video sui p scipio priusquam roma redeo accusaris non patior tum quoque si sui appello auxilium is sum ne causa dico


minus praedae, quam speraverant, fuit, quod Volsci, postquam spes tuendi exigua erat, sublatis rebus nocte oppidum reliquerant; postero die prope desertum capitur. Hernicis ipsum agerque dono datus.

paruus praeda quam spero sum qui volscus postquam spes tueor exiguus sum tollo res nox oppidum relinquo posterus dies prope desertum capio hernicus ipse ager donum do


et adeo acuti aliusque per alium inmissi rami locum ad inserendam manum non relincunt,

et adeo acuo alius per alius inmitto ramus locus ad insero manus non relincunt


quattuor victores exercitus in Hispaniam isse, neminem Carthaginiensem in iis terris reliquisse.

quattuor victor exercitus in hispania eo nemo carthaginiensis in is terra relinquo


quibus legendi, quid mallent, copia non fuerit, pro poena necessariam civitatem fore. ob haec vulgo in conciliis iactata populus Romanus bellum fieri Aequis iussit;

qui lego quis malo copia non sum pro poena necessaria civitas sum ob hic vulgo in concilium jacto populus romanus bellum fio aequi iubeo


C. Flaminius consul, cum Friniatibus Liguribus in agro eorum pluribus proeliis secundis factis, in deditionem gentem accepit et arma ademit.

que flaminius consul cum friniates ligur in ager is multus proelium secundus facio in deditio gens accipio et arma adimo


ut in castra venerunt, permixto novo exercitu ac vetere castris bifariam factis, ut nova minora essent propius Hannibalem, in veteribus maior pars et omne robur virium esset,

ut in castrum venio permisceo novo exercitus atque veto castrum bifarius facio ut novo parvus sum propius hannibal in vetus magnus pars et omnis robur vis sum


adversus ea respondere, ne in altercationem excederet res, cum supersedisset Romanus, omnia eos aequa impetraturos, si Romam misissent, dixit. itaque ex auctoritate eius decreti legati sunt. hunc finem bellum cum Philippo habuit.

adverro is respondeo ne in altercatio excedo res cum supersedeo romanus omnis is aequus impetro si roma mitto dico itaque ex auctoritas is decerno legatus sum hic finis bellum cum philippus habeo


duces suarum gentium inter populares, pleraque per interpretes inter immixtos alienigenas agerent, tubae cornuaque ab Romanis cecinerunt, tantusque clamor ortus,

dux suus gens inter popularis plerusque per interpres inter immisceo alienigenus ago tuba cornu ab romanus cano tantus clamor ortus


nec huius voluntatis eius ignarus Ptolemaeus, dum conterritum obsidionis metu minorem fratrem haberet, posse se recipi Alexandreae et sorore adiuvante et non repugnantibus fratris amicis ratus primum ad sororem,

neque hic voluntas is ignarus ptolemaeus dum conterreo obsidio metus paruus frater habeo possum sui recipio alexandrea et soror adjuvo et non repugno frater amicus reor primus ad soror


Ap. Claudius agmen cogebat; qui ad id, quod futurum erat, ne inopinatum accideret, praeparatis suorum animis signa extemplo convertit totumque in hostem agmen circumegit.

ap claudus agmen cogo qui ad is qui sum sum ne inopinor accido praeparo suus animus signum extemplo converto totus in hostis agmen circumago


ferocissimus quisque iuvenum cum armis voluntarius adest; sequitur et cetera iuventus. inde parte praesidio relicta Collatiae custodibusque ad portas locatis, ne quis eum motum regibus nuntiaret, ceteri armati duce Bruto Romam profecti.

ferox quisque juvenis cum arma voluntarius adsum sequor et ceterus juventus inde pars praesidium relinquo collatia custos ad porta loco ne quis is motus rex nuntio ceterus armatus dux brutus roma proficiscor


“non erit melius” inquit, “nisi de quo consulimus vocem misisse” et ad Valerium, negantem se privato reticere, lictorem accedere iussit. iam Quiritium fidem inplorante Valerio a curiae limine,

non sum bonus inquam nisi de quo consulo voco mitto et ad valerius nego sui privo reticeo lictor accedo iubeo iam quiris fides inploro valerius ab curia limen


decemviri, simul iis, quae videbant, iisque quae acta Romae audierant, perturbati, alius in aliam partem castrorum ad sedandos motus discurrunt. et leniter agentibus responsum non redditur; imperium si quis inhiberet, et viros et armatos se esse respondetur.

decemviri simul is qui video is qui ago roma audio perturbo alius in alius pars castrum ad sedo moueo discurro et lenis ago responsum non reddo imperium si quis inhibeo et vir et armatus sui sum respondeo


exitu anni comitia tribunorum militum consulari potestate habita. creati T. Quinctius Cincinnatus, Q. Servilius Fidenas quintum, L. Iulius Iulus, L. Aquilius Corvus, L. Lucretius Tricipitinus, Ser. Sulpicius Rufus. exercitum alterum in Aequos non ad bellum —

exeo annus comitium tribunus miles consularis potestas habeo creo t quintius cincinnatus q servilis fidena quintus l iulius iulus l aquilius corvus l lucretius tricipitinus seruius sulpicius rufus exercitus alter in aequi non ad bellum


deinde a magistratibus de re nova vocato senatu tanta mutatio animis est iniecta, ut qui modo efferati odio iraque Veientium exitum paene quam Capenatium pacem mallent, apud eos pacem universa posceret civitas. fides Romana,

deinde ab magistratus de res novo voco senatus tantus mutatio animus sum inicio ut qui modo effero odium ira veiens exitus paene quam capenatium pax malo apud is pax universus posco civitas fides romanus


Etrusci pro victis. nam postquam inluxit, nec quisquam hostium in conspectu erat, P. Valerius consul spolia legit triumphansque inde Romam rediit.

etruscus pro vinco nam postquam inluceo neque quisquam hostis in conspectus sum p valerius consul spolium lego triumpho inde roma redeo


exanimem eum Mago extemplo ad Hannibalem misit ponique cum captis simul fascibus ante tribunal imperatoris iussit.

exanimis is magus extemplo ad hannibal mitto pono cum capio simul fascis ante tribunal imperator iubeo


tum de exercitibus consulum praetorumque actum. consules binas legiones scribere iussi, veteres dimittere exercitus.

tum de exercitus consul praetor ago consul bini legio scribo iubeo vetus dimitto exercitus


expressit hoc necessitas patribus; id modo excepere, ne postea eosdem tribunos viderent. tribunicia comitia, ne id quoque post bellum ut cetera vanum esset, extemplo habita.

exprimo hic necessitas pater is modo excipio ne postea idem tribunus video tribunicius comitium ne is quoque post bellum ut ceterus vanus sum extemplo habeo


ipse Hannibal, aeger oculis ex verna primum intemperie variante calores frigoraque, elephanto qui unus superfuerat,

ipse hannibal aeger oculus ex vernus primus intemperies vario calor frigus elephantus qui unus supersum


ducentis quadraginta septem cum plures Romanus quam Poenus recepisset argentumque pro eis debitum saepe iactata in senatu re,

ducenti quadraginta septem cum multus romanus quam poenus recipio argentum pro is debeo saepe jacto in senatus res


cum per magnum otium milites alii ad spectaculum templi lucique versi, alii in littore inermes vagarentur, magna pars per agros lignatum pabulatumque dilapsa esset,

cum per magnus otium miles alius ad spectaculum templum lucus verro alius in littor inermis vago magnus pars per ager lignor pabulor dilabor sum


et Maroneam quidem primo impetu expugnavit; Aenum inde cum magno labore nequiquam oppugnasset, postremo per proditionem Callimedis, praefecti Ptolomaei, cepit. deinceps alia castelll, castella, Cypsela et Dorlscon Doriscon et Serrheum, occupat.

et maronea quidem primus impetus expugno aenus inde cum magnus labor nequiquam oppugno postremo per proditio callimedis praefectus ptolomaeus capio deinceps alius castelll castellum cypsela et dorlscon doriscon et serrheum occupo


magnum in omnia momentum Syphax adfectanti res Africae erat, opulentissimus eius terrae rex, bello iam expertus ipsos Carthaginienses, finibus etiam regni apte ad Hispaniam, quod freto exiguo dirimuntur, positis.

magnus in omnis momentum syphax adfectanti res africa sum opulens is terra rex bellum iam experior ipse carthaginiensis finis etiam regnum aptus ad hispania qui fretus exiguus dirimo pono


profectus ab Ambracia consul in mediterranea Aetoliae ad Argos Amphilochium — viginti duo milia ab Ambracia abest — castra posuit.

proficiscor ab ambracius consul in mediterraneus aetolia ad argi amphilochius viginti duo mille ab ambracius absum castrum pono


neminem praeter Cn. Fulvium ante conrupisse omnibus vitiis legiones suas, quam proderet. itaque vere dici posse prius eos perisse, quam viderent hostem, nec ab Hannibale, sed ab imperatore suo victos esse.

nemo praeter cn fulvius ante conrumpo omnis vitium legio suus quam prodo itaque verus dico possum prior is pereo quam video hostis neque ab hannibal sed ab imperator suus vinco sum


praedatores ex praesidio per neglegentiam dilapsi occasionem aperuere ad invadendum. praedae ex adsiduis populationibus, quod omnia in locum tutum congesta erant, fuit aliquantum. venditum sub hasta consul in aerarium redigere quaestores iussit tum praedicans participem praedae fore exercitum, cum militiam non abnuisset.

praedator ex praesidium per neglegentia dilabor occasio aperio ad invado praeda ex assiduus populatio qui omnis in locus tueor congero sum sum aliquantus vendo sub hasta consul in aerarius redigo quaestor iubeo tum praedico participo praeda sum exercitus cum militia non abnuo


oportuit autem, Perseu, si proditor ego patris regnique eram, si cum Romanis, si cum aliis inimicis patris inieram consilia, non exspectatam fabulam esse noctis huius, sed proditionis me ante accusatum:

oportet autem perseu si proditor ego pater regnum sum si cum romanus si cum alius inimicus pater ineo consilium non exspecto fabula sum nox hic sed proditio ego ante accuso


classem in statione versa in Africam habentem atque timentem navale proelium, non tam quod impar viribus aut numero navium esset — quippe etiam plures habebat — , quam quod venti aptiores Romanae quam suae classi flarent, perpulit tamen, ut fortunam navalis certaminis experiri vellet.

classis in statio verso in africa habeo atque timeo naval proelium non tam qui impar vis aut numerus navis sum quippe etiam multus habeo quam qui venio aptus romanus quam suus classis flo perpello tamen ut fortuna naval certamen experior volo


interrogando expectandoque responsum nuntius fessus, ut re inperfecta, redit Gabios; quae dixerit ipse quaeque viderit, refert: seu ira seu odio seu superbia insita ingenio nullam eum vocem emisisse.

interrogo expectandoque responsum nuntius fessus ut res imperfectus redeo gabii qui dico ipse quisque video refero seu ira seu odium seu superbia inquiro ingenium nullus is voco emitto


Macedones et maxime omnium frequentes ad signa fuerant et diu ancipitem victoriae spem fecerunt;

macedones et magnus omnis frequens ad signum sum et diu anceps victoria spes facio


maris pericula timere coepi in tanta pecunia regia in Italiam traicienda et victore exercitu transportando.

mare periculum timeo coepio in tantus pecunia regius in italia traicio et victor exercitus transporto


cum Romani sub ipso constitissent vallo haud dubie aequiore loco, successit tamen Poenus cum expeditis equitibusque ad lacessendum hostem. carptim Poeni et procursando recipiendoque sese pugnavere; restitit suo loco Romana acies.

cum romanus sub ipse consto vallo haud dubius aequus locus succedo tamen poenus cum expeditus eques ad lacesso hostis carptim poenus et procurso recipio sui pugno resto suus locus romanus acies


quadriduum circa rupem consumptum iumentis prope fame absumptis; nuda enim fere cacumina sunt et, si quid est pabuli, obruunt nives.

quadriduum circa rupes consumo jumentum prope fames absumo nudo enim fere cacumen sum et si quis sum pabulum obruo nix


tum trium mensum frurento frumento imperato et annuo stipendio ac singulis in militem tunicis ad senatum pacis oratores missi. Cornelius in Samnio relictus;

tum tres metior frurento frumentum impero et annuo stipendium atque singuli in miles tunica ad senatus pax orator mitto cornelius in samnium relinquo


ob eius gratiam meriti rem Nolanam in ius dicionemque dare voluerat Poeno, anxiumque eum et sollicitum cura novandi res praetor cernebat.

ob is gratia mereo res nolanus in ius dicio do volo poenus anxius is et sollicitus cura novo res praetor cerno


sed vir ac vere Romanus, quo die dictatorem eum ex auctoritate patrum iussuque populi dictum Veios allatum est, cum esset satis altum Ianiculum, ubi sedens prospectaret hostem, descendit in aequum atque illo ipso die media in urbe, qua nunc busta Gallica sunt, et postero die citra Gabios cecidit Gallorum legiones.

sed vir atque verus romanus quo dies dictator is ex auctoritas pater jubeo populus dico veii affero sum cum sum satis altus ianiculis ubi sedeo prospecto hostis descendo in aequus atque ille ipse dies medius in urbs qui nunc bustum gallicus sum et posterus dies citer gabii cado gallus legio


Samothracae praeterea per multos dies occultum consilium cum legationibus civitatium Asiae regem habuisse.

samothraca praeterea per multus dies occulo consilium cum legatio civitas asia rex habeo


auctore ac duce perfuga Bruttii corona cinxerunt urbem acceptique ab plebe primo impetu omnem praeter arcem cepere.

auctor atque dux perfuga bruttius corona cingo urbs accipio ab plebs primus impetus omnis praeter arx capio


, atrox res visa senatui, Statellates, qui uni ex Ligurum gente non tulissent arma adversus Romanos, tum quoque oppugnatos, non ultro inferentis bellum, deditos in fidem populi Romani omni ultimae crudelitatis exemplo laceratos ac deletos esse,

atrox res video senatus statellates qui unus ex ligur gens non fero arma adverro romanus tum quoque oppugno non ultro infero bellum dedo in fides populus romanus omnis ulter crudelitas exemplum lacero atque deleo sum


nam subinde ab Carthagine allatum est, ut Hasdrubal primo quoque tempore in Italiam exercitum duceret, quae volgata res per Hispaniam omnium ferme animos ad Romanos avertit.

nam subinde ab carthago affero sum ut hasdrubal primus quoque tempus in italia exercitus duco qui vulgo res per hispania omnis ferme animus ad romanus averto


Eumeni regi talenta trecenta quinquaginta intra quinquennium dato, et pro frumento, quod aestimatione fit, talenta centum viginti septem.

eumenes rex talentum trecenti quinquaginta intra quinquennium do et pro frumentum qui aestimatio fio talentum centum viginti septem


studio etiam videndae novae urbis, maxime proximi quique, Caeninenses, Crustumini, Antemnates;

studium etiam video novus urbs magnus propior quisque caeninensis crustuminus antemnates


ς = codices recentes (vel omnes vel singuli) vel editiones veteres.

codico recens vel omnis vel singuli vel editio vetus


Hannibal ad terrorem primos elephantos — octoginta autem erant, quot nulla umquam in acie ante habuerat — instruxit,

hannibal ad terror primus elephantus octoginta autem sum quot nullus umquam in acies ante habeo instruo


A. Cornelius dictatorem Mam. Aemilium dixit et ipse ab eo magister equitum est dictus; adeo, simul fortuna civitatis virtute vera eguit, nihil censoria animadversio effecit, quo minus regimen rerum ex notata indigne domo peteretur.

ab cornelius dictator mam aemilius dico et ipse ab is magister eques sum dico adeo simul fortuna civitas virtus verus egeo nihil censorius animadversio efficio quo paruus regimen res ex noto indignus domus peto


ceterum praeda oppidi parvi pretii rerum fuit, supellex barbarica, ac vilium mancipiorum;

ceterum praeda oppidum parvus pretium res sum supellex barbaricus atque vilis mancipium


bona malaque hostium ex propinquo ingressus fines aspicias.

bonus malum hostis ex propinquo ingredior finis aspicio


egressi haud procul urbe, sicut praedictum erat, castra Gallorum intuta neglectaque ab omni parte nacti cum ingenti clamore invadunt.

egredior haud procul urbs sicut praedico sum castrum gallus intutus neglego ab omnis pars nanciscor cum ingens clamor invado


hostium sunt caesa. per eos dies collega eius M. Porcius Cato ex Hispania triumphavit. tulit in eo triumpho argenti infecti viginti quinque milia pondo, bigati centum viginti tria milia, Oscensis quingenta quadraginta, auri pondo mille quadringenta.

hostis sum caedo per is dies collega is m porcius cato ex hispania triumpho fero in is triumphus argentum inficio viginti quinque mille pondo bigatus centum viginti tres mille oscensis quingenti quadraginta aurum pondo mille quadringenti


“neque novum neque inopinatum mihi sit, Quirites, si, quod unum familiae nostrae semper obiectum est ab seditiosis tribunis, id nunc ego quoque audiam, Claudiae genti iam inde ab initio nihil antiquius in re publica patrum maiestate fuisse, semper plebis commodis adversatos esse.

neque novus neque inopinor ego sum quiris si qui unus familia noster semper obicio sum ab seditiosus tribunus is nunc ego quoque audio claudia gens iam inde ab initium nihil antiquus in res publicus pater maiestas sum semper plebs commodus adversatos sum


eodem tempore in Boeotia summa vi Haliartum Lucretius praetor oppugnabat; et quamquam nec habebant externa auxilia obsessi praeter Coronaeorum iuniores, qui prima obsidione moenia intraverant, neque sperabant, tamen ipsi animis magis quam viribus resistebant.

idem tempus in boeotius summus vis haliartus lucretius praetor oppugno et quamquam neque habeo externus auxilium obsedeo praeter coronaeus iuniores qui primus obsidio moenia intro neque spero tamen ipse animus magis quam vis resisto


consulem alterum Roma, alterum ex Latio creari oportet, senatus partem aequam ex utraque gente esse, unum populum, unam rem publicam fieri;

consul alter roma alter ex latius creo oportet senatus pars aequus ex uter gens sum unus populus unus res publicus fio


sicut Veios expugnabit, nisi auxilio hostibus tribuni plebis fuerint et Romae invenerint praesidia Veientes, quae nequiquam in Etnruria Etruria quaerunt. An an est quicquam,

sicut veii expugno nisi auxilium hostis tribunus plebs sum et roma invenio praesidium veiens qui nequiquam in etnruria etruria quaero an an sum quisquam


in hac trepidatione Decius consul M. Valerium magna voce inclamat: “deorum” inquit “ope, M. Valeri, opus est; agedum, pontifex publicus populi Romani praei verba, quibus me pro legionibus devoveam.” Pontifex pontifex eum togam praetextam sumere iussit

in hic trepidatio decius consul m valerius magnus vox inclamo deus inquam ops m valerius opus sum agedum pontifex publicus populus romanus praeeo verbum qui ego pro legio devoveam pontifex pontifex is toga praetexta sumo iubeo


legatis propere, priusquam res vulgaretur, remissis in Africam litteras dat ad regem, quibus etiam atque etiam monet eum, ne iura hospitii secum neu cum populo Romano initae societatis neu fas, fidem, dexteras, deos testes atque arbitros conventorum fallat.

legatus properus priusquam res vulgo remitto in africa littera do ad rex qui etiam atque etiam moneo is ne ius hospitium sui neu cum populus romanus ineo societas neu fas fides dexter deus testis atque arbiter conventor fallo


petenti Masgabae, ut Hanno, Hamilcaris filius, obses in locum exigeretur, responsum est haud aequum videri senatum a Carthaginiensibus obsides arbitrio Masinissae exigere.

peto masgaba ut hanno hamilcaris filius obses in locus exigo responsum sum haud aequus video senatus ab carthaginiensis obses arbitrium masinissa exigo


intercalatum eo anno; postridie Terminalia kal. intercalariae fuerunt. augur eo anno mortuus est C. Claudius; in eius locum augures legerunt T. Quinctium Flamininum. et flamen Quirinalis mortuus Q. Fabius Pictor.

intercalo is annus postridie terminalis kal intercalarius sum augur is annus mortuus sum que claudus in is locus auguro lego t quintius flamininus et flamen quirinal mortuus q fabius pictor


ab neutra parte sescentis plus peditibus et dimidium eius equitum cecidit; sed maior Romanis quam pro numero iactura fuit, quia equestris ordinis aliquot et tribuni militum quinque et praefecti sociorum tres sunt interfecti.

ab neuter pars sescenti multus pedes et dimidium is eques cado sed magnus romanus quam pro numerus iactura sum quia equester ordo aliquot et tribunus miles quinque et praefectus socius tres sum interfacio


nam ex quo fama per gentes, quae Macedoniam accolunt, vulgata est crimina querimoniasque de Philippo non neglegenter ab Romanis audiri, multis operae pretium fuisse queri,

nam ex quo fama per gens qui macedonia accolo vulgo sum crimen querimonia de philippus non neglegenter ab romanus audio multus opera pretium sum queror


aliis annalibus proditum est neque dictatorem Valerium dictum, sed per consules omnem rem actam, neque antequam Romam veniretur, sed Romae ear eam multitudinem coniuratorum ad arma consternatam esse

alius annal prodeo sum neque dictator valerius dico sed per consul omnis res ago neque antequam roma venio sed roma ear is multitudo coniurati ad arma consterno sum


ad hoc vitio quoque ingenii vehemens et inpotens, postquam inter patres non,

ad hic vitio quoque ingenium vehemens et impotens postquam inter pater non


et iam ne fugae quidem patebat locus; nam et stationes utrimque Romanae dextra laevaque insederant vias, et porta castrorum ducis principumque fuga clausa erat, addita trepidatione elephantorum, quos territos aeque atque hostes timebant. caesa igitur ad octo milia hominum.

et iam ne fuga quidem pateo locus nam et statio utrimque romanus dextera laeva insedeo via et porto castrum dux princeps fuga claudo sum addo trepidatio elephantor qui terreo aequus atque hostis timeo caedo igitur ad octo mille homo


duo securi percussi viri insignes, Andronicus, Andronici filius, Aetolus, quod patrem secutus arma contra populum Romanum tulisset, et Neo Thebanus, quo auctore societatem cum Perseo iunxerant.

duo securus percutio vir insignis andronicus andronicus filius aetolus qui pater sequor arma contra populus romanus fero et neo thebanus quo auctor societas cum perseus jungo


ibi Philippus perquam prudenter iis, sine quibus pax impetrari non poterat, sua potius voluntate omissis quam altercando extorquerentur,

ibi philippus perquam prudens is sine qui pax impetraris non possum suus potis voluntas omitto quam alterco extorqueo


duae urbanae legiones, quae priore anno conscriptae erant, M. Tuccio praetori datae et socium ac Latini nominis peditum quindecim milia et equites sexcenti ad Apuliam Bruttiosque obtinendos.

duo urbanus legio qui prior annus conscribo sum m tuccius praetor do et socius atque latinum nomen pedes quindecim mille et eques sexcenti ad appulia bruttii obtineo


hos portus tutissimos cum occupasset Romana classis, priusquam aut scalis aut operibus moenia adgrederetur, mittendos censuit praetor, qui principum magistratuumque animos temptarent. postquam obstinatos vidit, duobus simul locis oppugnare est adortus.

hic portus tueor cum occupo romanus classis priusquam aut scalae aut opus moenia aggredior mitto censeo praetor qui princeps magistratus animus tento postquam obstinatus video duo simul locus oppugnaris sum adorior


revocatis igitur in naves militibus omissaque Thessalonicae oppugnatione Aeniam inde petunt. quindecim milia passuum ea urbs abest, adversus Pydnam posita, fertilis agro.

revoco igitur in navo miles omitto thessalonica oppugnatio aenea inde peto quindecim mille passus is urbs absum adverro pydna pono fertilis ager


non pro scelere id magis quam pro monstro habendum, nec satis esse sanguine eius expiatum, nisi tecta parietesque, intra quae tantum amentiae conceptum esset, dissiparentur bonaque contacta pretiis regni mercandi publicarentur. iubere itaque quaestores vendere ea bona atque in publicum redigere.

non pro scelus is magis quam pro monstrum habeo neque satis sum sanguis is expio nisi tectum paries intra qui tantus amentia concipio sum dissiparentur bonus contingo pretium regnum mercor publico iubeo itaque quaestor vendo is bonus atque in publicus redigo


erat e tribus Achradinae praefectis Hispanus, Moericus nominee. nomine. ad eum inter comites legatorum de industria unus ex Hispanorum auxiliaribus est missus, qui sine arbitris_ arbitris Moericum nanctus primum, quo in statu reliquisset! reliquisset Hispaniam — et nuper inde venerat — , exponit: omnia Romanis ibi obtineri armis.

sum e tres achradina praefectus hispanus moericus nominee nomen ad is inter comes legatus de industria unus ex hispanus auxiliaris sum mitto qui sine arbiter arbiter moericum nanciscor primus quo in status relinquo relinquo hispania et nuper inde venio expono omnis romanus ibi obtineo arma


inter haec Phocaeae seditio orta quibusdam ad Antiochum multitudinis animos avocantibus.

inter hic phocaea seditio orior quidam ad antiochus multitudo animus avocantibus


Lamptera ipsi appellant. mille et ducentos passus ibi latitudo patet; inde lingua in altum mille passuum excurrens medium fere sinum velut nota distinguit; ubi cohaeret faucibus angustis, duos in utramque regionem versos portus tutissimos habet.

lamptera ipse appello mille et ducenti patior ibi latitudo pateo inde lingua in altus mille passus excurro medius fere sinum velut nosco distinguo ubi cohaereo fauces angustus duo in uter regio verro portus tueor habeo


C. Mucium vocant. hostis hostem occidere volui, nec ad mortem minus animi est, quam fuit ad caedem:

que mucius voco hostis hostis occaedes volo neque ad mors paruus animus sum quam sum ad caedes


Ti. Sempronius consul in provinciam profectus in Boiorum primum agrum legiones duxit. Boiorix tur tum regulus eorum cum duobus fratribus tota gente concitata ad rebellandum castra locis apertis posuit, ut appartet appareret dimicaturos, si hostis finis intrasset.

tiberius sempronius consul in provincia proficiscor in boii primus ager legio duco boiorix tur tum regulus is cum duo frater totus gens concito ad rebello castrum locus apertus pono ut appartet appareo dimico si hostis finis intro


aliae angustiae circa Tempyra excipiunt — hoc loco nomen est — , nec minus confragosae quam priores; sed, quia nihil silvestre circa est, ne latebras quidem ad insidiandum praebent.

alius angustia circa tempyra excipio hic locus nomen sum neque paruus confragosus quam prior sed quia nihil silvestris circa sum ne latebra quidem ad insidior praebeo


consules ob ea irati senatui, Latinis feriis in primam quamque diem indictis, in provinciam abituros esse denuntiarunt, nec quicquam rei publicae acturos, praeterquam quod ad provinciarum administrationem adtineret.

consul ob is irascor senatus latinum feriae in primus quisque dies indico in provincia abeo sum denuntio neque quisquam res publicus ago praeterquam qui ad provinciaris administratio adteneo


coloniae civium Romanorum eo anno deductae sunt Puteolos, Volturnum, Liternum, treceni homines in singulas.

colonia civis romanus is annus deduco sum puteoli vulturnus liternum treceni homo in singulus


Marcius Figulus praetor parte classis in hiberna Sciathum missa cum reliquis navibus Oreum Euboeae petit, eam urbem aptissimam ratus, unde exercitibus, qui in Macedonia quique in Thessalia erant, mitti commeatus possent.

marcius figulus praetor pars classis in hibernus sciathos mitto cum reliquus navis oreus euboea peto is urbs aptus reor unde exercitus qui in macedonius quisque in thessalia sum mitto commeatus possum


ea cum universa occurrerent animo subiretque cogitatio, iam illa momento horae arsura omnia et ad cineres reditura, priusquam signa Achradinam admoveret,

is cum universus occurro animus subeo cogitatio iam ille momentum hora ardeo omnis et ad cinis redeo priusquam signum achradina admoveo


“victor” inquit, “M. Fabi, revertar ex acie.” si fallat, Iovem patrem Gradivumque Martem aliosque iratos invocat deos. idem deinceps omnis exercitus in se quisque iurat. iuratis datur signum; arma capiunt; eunt in pugnam irarum speique pleni. nunc iubent Etruscos probra iacere,

victor inquam m fabius revorto ex acies si fallo iuppiter pater gradivus mars alius irascor invoco deus idem deinceps omnis exercitus in sui quisque juro juro do signum arma capio eo in pugna ira spes plenus nunc iubeo etrusci probrum iacio


nisi quod, quae in Asia sint, liberentur, longinquitate ipsa tutiores, quae in Graecia sint, ne nominatae quidem intercipiantur, Corinthus et Chalcis et Oreus cum Eretria et Demetriade?

nisi qui qui in asia sum libero longinquitas ipse tueor qui in graecia sum ne nomino quidem intercipio corinthus et chalcis et oreus cum eretria et demetrias


clarissimi imperatoris, prope natum, certe eductum, domitorem Hispaniae Galliaeque, victorem eundem non Alpinarum modo gentium sed ipsarum, quod multo maius est, Alpium, cum semenstri hoc conferam duce, desertore exercitus sui?

clarus imperator prope natus certus educo domitor hispania gallia victor idem non alpinaris modo gens sed ipsaris qui multus magnus sum alpis cum semenstri hic confero dux desertor exercitus suus


ut suae potius clementiae quam regis culpae, qui satis superque poenarum dedisset, memores consulerent; postremo pacem datam a L. Scipione imperatore, quibus legibus dedisset, confirmarent auctoritate sua.

ut suus potis clementia quam rex culpa qui satis supo poena do memor consulo postremo pax do ab l scipio imperator qui lex do confirmo auctoritas suus


sub idem fere tempus caduceator ab Antiocho per P. Scipionem a consule petit impetravitque, ut oratores mittere liceret regi.

sub idem fere tempus caduceator ab antiochus per p scipio ab consul peto impetro ut orator mitto licet rex


quos ubi ad omnia paratos esse vidit, certiores suos inde facit, quo die cum exercitu Athamaniam ingressurus esset.

qui ubi ad omnis paro sum video certus suus inde facio quo dies cum exercitus athamania ingredior sum


concitati homines veluti ad proelium se expediunt; apparebatque omne discrimen adesse, nihil cuiquam sanctum non publici fore, non privati iuris. huic tantae tempestati cum se consules obtulissent,

concitas homo velut ad proelium sui expedio appareo omnis discrimen adsum nihil quisquam sancio non publicus sum non privo ius hic tantus tempestas cum sui consul offertor


nam, ne vos falsa opinio teneat, iniussu meo Albani subiere ad montes, nec imperium illud meum, sed consilium et imperii simulatio fuit, ut nec vobis ignorantibus deseri vos averteretur a certamine animus et hostibus circumveniri se ab tergo ratis terror ac fuga iniceretur.

nam ne tu fallo opinio teneo injussus meus albanus subeo ad mons neque imperium ille meus sed consilium et imperium simulatio sum ut neque tu ignoro desero tu averto ab certamen animus et hostis circumvenio sui ab tergum ratis terror atque fuga inicio


quid autem est nobis optatius quam ut, quorum castra praealta fluminis ripa tuta, vallo insuper saepta crebrisque turribus oppugnare adorti sumus, eos relictis munimentis, agmine effuso abeuntis in patentibus campis ab tergo adoriamur? hae dilatae pugnae ex hesterno die in hodiernum causae fuerunt.

quis autem sum nos opto quam ut qui castrum praealtus flumen ripa tueor vallo insuper saeptum creber turris oppugnaris adorior sum is relinquo munimentum agmen effundo abeo in pateo campus ab tergum adorio hic differo pugna ex hesternus dies in hodiernus causa sum


sedato tandem Histrico tumultu senatus consultum factum est, ut consules inter se compararent, uter eorum ad comitia habenda Romam rediret.

sedo tandem histricus tumultus senatus consulo facio sum ut consul inter sui comparo uter is ad comitium habeo roma redeo


nocte una audito perfectoque bello Sabino postero die in magna iam spe undique partae pacis legati Aurunci senatum adeunt, ni decedatur Volsco agro, bellum indicentes.

nox unus audio perficio bellum sabinum posterus dies in magnus iam spes undique pario pax legatus auruncus senatus adeo ni decedo volscus ager bellum indico


quid enim adhortari referret aut eos equites, qui equitatum hostium ad Rhodanum flumen egregie vicissent, aut eas legiones, cum quibus fugientem hunc ipsum hostem secutus confessionem cedentis ac detractantis certamen pro victoria habui?

quis enim adhortaris refero aut is eques qui equitas hostis ad rhodanus flumen egregius vinco aut is legio cum qui fugio hic ipse hostis sequor confessio cedo atque detracto certamen pro victoria habeo


et cum in exercitu tum Romae constans omnium fama erat, cum varia fortuna in Volscis gesta res esset, adversae pugnae fugaeque in L. Furio culpam, secundae decus omne penes M. Furium esse.

et cum in exercitus tum roma consto omnis fama sum cum vario fortuna in volscus gero res sum adverro pugna fuga in l furius culpa secundus decus omnis penis m furius sum


ad Onomastum quidem quid ear eam rem pertinere, qui non modo Maroneae, sed ne in regione quidem propinqua fuisset?

ad onomastus quidem quis ear is res pertineo qui non modo maronea sed ne in regio quidem propinquus sum


effecerat. et quia simul ad purganda crimina et questum de se Romam eos ituros comperit, qui et illa onerarent suspicionibus et de iure vectigalium disceptarent, legatos et ipse Romam mittit.

efficio et quia simul ad purgo crimen et queror de sui roma is eo comperio qui et ille onero suspicio et de ius vectigalis discepto legatus et ipse roma mitto


datur negotium militibus, quos miserant expeditionis eius comites, ut eum opporttno opportuno adorti loco interficerent.

do negotium miles qui mitto expeditio is comes ut is opporttno opportunus adorior locus interficio


militum quidem propria est causa, qui et ipsi laureati et quisque donis, quibus donati sunt, insignes Triumphum nomine cientes suasque et imperatoris laudes canentes per urbem incedunt.

miles quidem proprius sum causa qui et ipse laureatus et quisque donum qui dono sum insignis triumphus nomen cieo suo et imperator laus caneo per urbs incedo


et imperio dimicantes domi a civibus captos et oppressos esse, tutioremque in bello quam in pace et inter hostis quam inter civis libertatem plebis esse; invidiamque earn eam sua sponte gliscentem insignis unius calamitas accendit.

et imperium dimico domus ab civis capio et opprimo sum tueor in bellum quam in pax et inter hostis quam inter civis libertas plebs sum invidia earn is suus sponte glisco insignis unus calamitas accendo


civitatem eo tempore repens religio invaserat invento carmine in libris Sibyllinis propter crebrius eo anno de caelo lapidatum inspectis,

civitas is tempus repo religio invado invenio carmen in liber sibyllinus propter creber is annus de caelum lapido inspicio


bellum nostro nomine cuin Paelignis gessimus; qui ne nostrorum quidem finium nobis per nos tuendorum ius antea dabant, nihil intercesserunt. Sidicinos in fidem receptos,

bellum noster nomen cuin peligni gero qui ne noster quidem finis nos per nos tueor ius antea do nihil intercedo sidicini in fides recipio


hinc spes, hinc desperatio animos inritat, Poeno cepisse iam se urbem, si paulum adnitatur, credente, Saguntinis pro nudata moenibus patria corpora opponentibus nec ullo pedem referente, ne in relictum a se locum hostem inmitteret.

hinc spes hinc desperatio animus irrito poenus capio iam sui urbs si paulus annitor credo saguntinus pro nudo moenia patria corpus oppono neque ullus pedis refero ne in relinquo ab sui locus hostis inmitto


Sextius Liciniusque cum parte collegarum et uno ex tribunis militum Fabio, artifices iam tot annorum usu tractandi animos plebis, primores patrum productos interrogando de singulis, quae ferebantur ad populum, fatigabant:

sestius licinius cum pars collega et unus ex tribunus miles fabius artifex iam tot annus usus tracto animus plebs primoris pater produco interrogo de singuli qui fero ad populus fatigo


et quamquam eo proelio aliquantum et Romanis aucti et deminuti hostibus animi erant, tamen numquam per aliquot insequentes dies ab excursionibus equitum levisque armaturae cessatum est.

et quamquam is proelium aliquantus et romanus augeo et deminuo hostis animus sum tamen numquam per aliquot insequor dies ab excursio eques levis armo cesso sum


non legionibus legiones eorum solum experti sumus, sed vir unus cum viro congrediendo T. Manlius, M. Valerius, quantum Gallicam rabiem vinceret Romana virtus, docuerunt.

non legio legio is solus experior sum sed vir unus cum vir congredior t manlius m valerius quantus gallicus rabies vinco romanus virtus doceo


itaque armis virisque ad opprimendum C. Marcium consulem concurrunt, protinus inde Etruriam per Marsos ac Sabinos petituri, si Marcius dimicandi potestatem non faciat.

itaque arma vis ad opprimo que marcius consul concurro protinus inde etruria per marsi atque sabini peto si marcius dimico potestas non facio


horrebant Romana arma; Macedonum beneficiis et veteribus et recentibus obligati erant; regem ipsum suspectum habebant pro eius crudelitate perfidiaque,

horreo romanus arma macedones beneficium et vetus et recens obligo sum rex ipse suspicio habeo pro is crudelitas perfidia


clamor ex parte utraque sublatus proximos ex cohortibus iis, quae in agros praedatum exierant, ad proelium iam commissum revocavit.

clamor ex pars uter tollo propior ex cohors is qui in ager praedor exeo ad proelium iam committo revoco


rtrum utrum momento illo horae accusatorem audirem an defensionem meditarer? attonitus repentino atque inopinato malo, vix, quid obiceretur, intellegere potui, nedum satis sciam, quo modo me tuear.

rtrum utrum momentum ille hora accusator audio an defensio meditor attono repentinus atque inopinor malus vix quis obicio intellego possum nedum satis scio quo modo ego tueor


facto deinde egregio magnifica verba adauxit: in vico Longo, ubi habitabat, extrema parte aedium, quod satis esset loci modico sacello, exclusit aramque ibi posuit et convocatis plebeis matronis conquesta iniuriam patriciarum

facio deinde egregius magnificus verbum adaugeo in vicus longus ubi habito exter pars aedes qui satis sum locus modicus sacellum excludo ara ibi pono et convoco plebeis matrona conqueror iniuria patriciaris


eorum paucitate contempta Galli universi ex castris eruperunt; fusi inde Romani, quae imperio consulis noluerant, suo pavore ac terrore castra repetunt. ita varia hinc atque illinc nunc fuga, nunc victoria fuit;

is paucitas contemno gallus universus ex castrum erumpo fundo inde romanus qui imperium consul nolo suus pavor atque terror castrum repeto ita vario hinc atque illinc nunc fuga nunc victoria sum


cuius principio anni et patribus et plebi peropportune externa pax data: plebi, quod non avocata dilectu spem cepit, dum tam potentem haberet ducem, faenoris expugnandi, patribus, ne quo externo terrore avocarentur animi ab sanandis domesticis malis.

qui principium annus et pater et plebs peropportunus externus pax do plebs qui non avoco delectus spes capio dum tam potens habeo dux faenus expugno pater ne quo externus terror avocarentur animus ab sano domesticus malus


Masinissa permissu Romanorum, ne sine causa traiecisse in continentem videretur, populatus proximos agros Gades rediit.

masinissa permitto romanus ne sine causa transjacio in contineo video populo propior ager gades redeo


haec est eadem familia, Quirites, cuius vi atque iniuriis conpulsi extorres patria Sacrum montem cepistis;

hic sum idem familia quiris qui vis atque iniuria conpello extorris patria sacer mons capio


praeda alia militi concessa, exercitusque Luceriam reductus.

praeda alius miles concedo exerceo luceria reduco


T. Tatius et Romulus, in cuius urbis medio foro acie hostes concurrerant, ibi concordes regnarunt.

t tatius et romulus in qui urbs medium forum acies hostis concurro ibi concordo regno


clamor inde oppidanorum mixtus muliebri puerilique ploratu ad terrorem, ut solet, primum orto et Romanis auxit animum et turbavit Volscos, utpote capta urbe, cui ad ferendam opem venerant.

clamor inde oppidanus misceo muliebris puerilis ploro ad terror ut soleo primus orior et romanus augeo animus et turbo volsci utpote capio urbs qui ad fero ops venio


eodem anno M. Caedicius de plebe nuntiavit tribunis se in Nova via, ubi nunc sacellum est supra aedem Vestae, vocem noctis silentio audisse clariorem humana, quae magistratibus dici iuberet Gallos adventare.

idem annus m caedicius de plebs nuntio tribunus sui in novo via ubi nunc sacellum sum supra aedes vesta voco nox silentium audio clarus humanus qui magistratus dico iubeo galli adventaris


Quinctius satis iam omnibus paratis profectus ab stativis die altero ad Sellasiam super Oenunta fluvium pervenit, quo in loco Antigonus, Macedonum rex, cum Cleomene, Lacedaemoniorum tyranno, signis conlatis dimicasse dicebatur.

quintius satis iam omnis paro proficiscor ab stativus dies alter ad sellasia super oenunta fluvius pervenio quo in locus antigonus macedones rex cum cleomenes lacedaemonius tyrannus signum confero dimico dico


cingunt paludes inexsuperabilis altitudinis aestate et hieme, quas restagnantes faciunt amnes.

cingo palus inexsuperabilis altitudo aestas et hiems qui restagno facio amnis


inde primo turbata acies est, dum ad circumsonantem undique clamorem flectere cornua et obvertere ordines volunt.

inde primus turbo acies sum dum ad circumsono undique clamor flecto cornu et obverto ordo volo


rogationem Marciam de Liguribus magno consensu plebes scivit iussitque. ex eo plebiscito C. Licinius praetor consuluit senatum, quem quaerere ea rogatione vellet. patres ipsum eum quaerere iusserunt.

rogatio marcius de ligur magnus consensus plebs scio jubeo ex is plebiscito que licinius praetor consulo senatus qui quaero is rogatio volo pater ipse is quaero jubeo


et porticum extra portam Trigeminam, et aliam post navalia et ad fanum Herculis et post Spei ad Tiberim et ad aedem Apollinis medici.

et porticus extra porta trigeminus et alius post navale et ad fanum hercules et post spes ad tiberis et ad aedes apollo medicus


consul Romanus, per eosdem dies Thessaliam cum exercitu petens, iter expeditum primo per Epirum habuit;

consul romanus per idem dies thessalia cum exercitus peto iter expedio primus per epirus habeo


fetialis erat M. Valerius; is patrem patratum Sp. Fusium fecit verbena caput capillosque tangens. pater patratus ad ius iurandum patrandum id est sanciendum fit foedus multisque id verbis, quae longo effata carmine non operae est referre, peragit.

fetialis sum m valerius is pater patro spurius furius facio verbena caput capillus tango pater patro ad ius iuro patro is sum sancio fio foedus multa is verbum qui longus effor carmen non opera sum refero perago


consul obtestabatur milites, ut paulum adniterentur; victoriam in manibus esse; dum turbatos et trepidantis viderent, instarent; si restitui ordines sivissent, integro rursus eos proelio et dubio dimicaturos.

consul obtestor miles ut paulus adnitendus victoria in manus sum dum turbo et trepido video insto si restituo ordo sino integer rursus is proelium et dubius dimico


quibus tumultuariis certaminibus haud ferme plures Saguntini cadebant quam Poeni.

qui tumultuarius certamen haud ferme multus saguntinus cado quam poenus


ita peragrata Graecia, ut nihil eorum, quae quisque Persei bello privatim aut publice sensisset, inquireret, ne cuius metu sollicitaret animos sociorum, Demetriadem cum comitatu revertit. in itinere sordidata turba Aetolorum occurrit;

ita peragro graecia ut nihil is qui quisque perseus bellum privatim aut publicus sentio inquiro ne qui metus sollicito animus socius demetrias cum comito revorto in iter sordido turba aetolus occurro


sed Veiens hostis, adsiduus magis quam gravis, contumeliis saepius quam periculo animos agitabat, quod nullo tempore neglegi poterat aut averti alio sinebat. Tum Fabia gens senatum adiit.

sed veiens hostis assiduus magis quam gravis contumelia saepis quam periculum animus agito qui nullus tempus neglego possum aut averto alius sino tum fabius gens senatus adeo


igitur non patrum magis quam plebis studiis K. Fabius cum T. Verginio consul factus neque belli neque dilectus neque ullam aliam priorem curam agere, quam ut iam aliqua ex parte inchoata concordiae spe primo quoque tempore cum patribus coalescerent animi plebis.

igitur non pater magis quam plebs studium k fabius cum t verginio consul facio neque bellum neque delectus neque ullus alius prior cura ago quam ut iam aliqui ex pars incoho concordia spes primus quoque tempus cum pater coalesco animus plebs


L. Quinctius trans Tiberim, contra eum ipsum locum, ubi nunc navalia sunt, quattuor iugerum colebat agrum, quae prata Quinctia vocantur.

l quintius trans tiberis contra is ipse locus ubi nunc navale sum quattuor jugerum colo ager qui pratum quintius voco


nihil tamen palam gravius pronuntiatum de eo est, ut dolo potius interficeretur, nec id cura ipsius, sed ne poena eius consilia adversus Romanos nudaret.

nihil tamen palam gravis pronuntio de is sum ut dolus potis interfacio neque is cura ipse sed ne poena is consilium adverro romanus nudo


quisnam is esset, qui per ambages de lacu Albano iaceret, postquam audivit haruspicem esse, vir haud intacti religione animi, causatus de privati portenti procuratione, si operae illi esset, consulere velle, ad conloquium vatem elicuit.

quisnam is sum qui per ambages de lacus albanus iaceo postquam audio haruspex sum vir haud intactus religio animus causor de privo portendo procuratio si opera ille sum consulo volo ad colloquium vates elices


quamquam, et si priore foedere staretur, satis cautum erat Saguntinis sociis utrorumque exceptis. nam neque additum erat “iis qui tunc essent” nec

quamquam et si prior foedus sto satis caueo sum saguntinus socius uter excipio nam neque addo sum is qui tunc sum neque


tum vero, insidias rati esse, cum maiore tumultu concitant se in fugam. levi quoque armaturae hostium incurrere; ceterum nox aequato timore neutros pugnam incipientis ad lucem tenuit.

tum verus insidiae reor sum cum magnus tumultus concito sui in fuga levis quoque armo hostis incurro ceterum nox aequo timor neuter pugna incipio ad lux teneo


qui cum, ignorans nurum ventrem ferre, inmemor in testando nepotis decessisset, puero post avi mortem in nullam sortem bonorum nato ab inopia Egerio inditum nomen. Lucumoni contra omnium heredi bonorum cum divitiae iam animos facerent,

qui cum ignoro nurum venter fero immemor in testo nepos decedo puer post avus mors in nullus sors bonus natus ab inopia egerio indo nomen lucumonius contra omnis heres bonus cum divitiae iam animus facio


Hannibal non Capuam neglectam neque in tanto discrimine desertos volebat socios; sed prospero ex temeritate unius Romani ducis successu in alterius ducis exercitusque opprimendi occasionem imminebat.

hannibal non capua neglego neque in tantus discrimen desero volo socius sed prosper ex temeritas unus romanus dux succedo in alter dux exerceo opprimo occasio immineo


ut ex Campania in Bruttios reditum est, Hanno adiutoribus et ducibus Bruttiis Graecas urbes temptavit, eo facilius in societate manentes Romana, quod Bruttios, quos et oderant et metuebant, Carthaginiensium partis factos cernebant.

ut ex campaneus in bruttii redeo sum hanno adiutor et dux bruttius graece urbs tento is facilis in societas maneo romanus qui bruttii qui et odi et metuo carthaginiensis pars facio cerno


inde Praeneste ac transversis limitibus in viam Latinam est egressus, unde itineribus summa cum cura exploratis ad hostem ducit, nullo loco, nisi quantum necessitas cogeret, fortunae se commissurus.

inde praeneste atque transverto limes in via latinus sum egredior unde iter summus cum cura exploro ad hostis duco nullus locus nisi quantus necessitas cogo fortuna sui committo


nam et eruptiones in opera crebro faciebant, et arietem admotum nunc saxis ingentibus, nunc libramento plumbi gravatum ad terram urguebant, et si qua declinare nequiverant ictum, pro diruto muro novum tumultuario opere, raptim ex ipsa ruinae strage congestis saxis, extruebant.

nam et eruptio in opus creber facio et aries admoveo nunc saxum ingens nunc libramentum plumbum gravo ad terra urgeo et si qui declinaris nequeo ictus pro diruo murus novus tumultuarius opus raptim ex ipse ruina strages congero saxum extruebant


tum solis ortus erat. deinde ut plurium clamore et cursu a portis dubitatio exempta est, tumultus ingens oboritur. tribuni praefectique et centuriones in praetorium, miles ad sua quisque tentoria discurrit.

tum sol ortus sum deinde ut multus clamor et cursus ab porta dubitatio eximo sum tumultus ingens oborior tribunus praeficio et centurio in praetorium miles ad suus quisque tentorius discurro


minuere etiam spem eius duae aliae, parva magnaque, res: magna illa, quod, cum ipse ad moenia urbis Romae armatus sederet, milites sub vexillis in supplementum Hispaniae profectos audiit; parva autem,

minuo etiam spes is duo alius parvus magnus res magnus ille qui cum ipse ad moenia urbs roma armo sedeo miles sub vexillum in supplementum hispania proficio audio parvus autem


creati consules sunt C. Sempronius Atratinus, Q. Fabius Vibulanus. peregrina res, sed memoria digna traditur eo anno facta, Vulturnum, Etruscorum urbem, quae nunc Capua est, ab Samnitibus captam Capuamque ab duce eorum Capye vel, quod propius vero est, a campestri agro appellatam.

creo consul sum que sempronius atratinus q fabius vibulanus peregrinus res sed memoria dignus trado is annus facio vulturnus etruscus urbs qui nunc capua sum ab samnites capio capua ab dux is capys vel qui propius verus sum ab campestre ager appello


inde eruptione subita peditum equitumque inter angustias semiruti muri, qui bracchiis duobus Piraeum Athenis iungit, repulsus,

inde eruptio subeo pedes equio inter angustiae semirutus murus qui bracchium duo piraceus athenae jungo repello


magna vis homilnur hominum ibi interiit, non remigum modo militumque ignotae turbae sed etiam insignium regis amicorum.

magnus volo homilnur homo ibi intereo non remex modo miles ignosco turba sed etiam insignis rex amicus


sed factione respectuque rerum privatarum, quae semper offecere officientque publicis consiliis, Appius vicit, ac prope fuit, ut dictator ille idem crearetur;

sed factio respicio res privataris qui semper officio officio publicus consilium appius vinco atque prope sum ut dictator ille idem creo


ratus deinde prodita conloquia esse metuque resides factos, partem militum in castra remittit iussos propere adparatum omnem oppugnandae urbis in primam aciem adferre, satis fidens, si cunctantibus instaret, tumultum aliquem in urbe plebem moturam.

reor deinde prodeo colloquium sum metus resideo facio pars miles in castrum remitto iubeo properus apparatus omnis oppugno urbs in primus acies affero satis fido si cuncto insto tumultus aliquis in urbs plebs moveo


in deditionem acceptis, audita oppugnatione Tarenti dies noctesque cursim agmine acto, cum festinans ad opem ferendam captam urbem audisset, “et Romani suum Hannibalem” inquit “habent:

in deditio accipio audio oppugnatio tarentus dies nox cursim agmen ago cum festino ad ops fero capio urbs audio et romanus suus hannibal inquam habeo


an servas et vectigalis facere? si sibi Antiochus pulchrum esse censet, quas urbes proavus belli iure habuerit, avus paterque numquam usurpaverint pro suis,

an servo et vectigal facio si sui antiochus pulcher sum censeo qui urbs proavus bellum ius habeo avus pater numquam usurpaverint pro suus


per operculi foramina praelongae hastae, quas sarisas vocant, ad summovendos hostes eminebant. scintillam levem ignis inditam plumae folle fabrili ad caput fistulae imposito flando accenderunt.

per operculis foramen praelongus hasta qui sarisa voco ad summovendos hostis emineo scintilla levo ignis indo pluma follis fabrilis ad caput fistula impono flo accendo


tempore, quo in homine non, ut nunc, omnia in unum consentientia, sed singulis membris suum cuique consilium, suus sermo fuerit, indignatas reliquas partes sua cura, suo labore ac ministerio ventri omnia quaeri, ventrem in medio quietum nihil aliud quam datis voluptatibus frui;

tempus quo in homo non ut nunc omnis in unus consentientia sed singuli membrum suus quisque consilium suus sermo sum indignor reliquus pars suus cura suus labor atque ministerium venter omnis quaero venter in medium quiesco nihil alius quam do voluptas fruor


et comitibus omnibus, liberis servisque, vestimenta data.

et comes omnis liber servio vestimentum do


Sempronio datae legiones duae — ea quaterna milia erant peditum et treceni equites — et sociorum sedecim milia peditum, equites mille octingenti, naves longae centum sexaginta, celoces duodecim.

sempronius do legio duo is quaterni mille sum pedes et treceni eques et socius sedecim mille pedes eques mille octingenti navo longus centum sexaginta celoces duodecim


contra fauces portus instructa in frontem navium acie stetere. postquam nemo adversus ibat, classe divisa pars in salo ad ostium portus in ancoris stetit, pars in terrain terram milites exposuit.

contra fauces portus instruo in frons navis acies sto postquam nemo adverro eo classis divido pars in salum ad ostium portus in ancora sto pars in terrain terra miles expono


consules velut deliberabundi capita conferunt, diu conlocuntur. conloquuntur. pugnare cupiebant, sed retro revocanda et abdenda cupiditas erat, ut adversando remorandoque incitato semel militi adderent impetum.

consul velut deliberabundus caput confero diu conlocuntur conloquor pugno cupio sed retro revoco et abdenda cupiditas sum ut adverso remoror incito semel miles addo impetus


et illi magnam auctoritatem apud populares habuerunt, clementiam erga se regis munificentiamque commemorantes,

et ille magnus auctoritas apud popularis habeo clementia erga sui rex munificentia commemoro


Nero primum cum omni equitatu advenit, Porcius deinde adsecutus cum levi armatura.

nero primus cum omnis equitatus advenio porcius deinde assequor cum levis armo


Scipionem et cum eo P. Africanum in colloquium evocatos regis et ipsos comprehensos esse, et ducibus captis confestim ad castra Romana exercitum ductum, eaque expugnata et deletas omnis copias Romanorum esse.

scipio et cum is p africanus in colloquium evoco rex et ipse comprehendo sum et dux capio confestim ad castrum romanus exercitus duco is expugno et deleo omnis copia romanus sum


iaculis maxime aperta corpora Romanorum, et cum undique ex altioribus locis in cavam vallem coniectus esset, transfiguntur.

iaculis magnus apertus corpus romanus et cum undique ex alo locus in caveo vallo coniectus sum transfigo


ne transitus Romanis liber ac tutus pateat, partem ad litus Italiae, quod Sardiniam Africamque spectat, traicies; ipse cum omnibus terrestribus copiis in Bullinum agrum procedes;

ne transitus romanus liber atque tueor pateo pars ad litus italia qui sardinia africa specto traicio ipse cum omnis terrestris copia in bullinum ager procedo


his praeparatis advocatoque consilio et dicere exploratoribus iussis, quae conperta adferrent, Masinissaque, cui omnia hostium nota erant, postremo ipse, quid pararet in proximam noctem, proponit; tribunis edicit,

hic praeparo advocatoque consilium et dico explorator iussum qui conperta affero masinissa qui omnis hostis nosco sum postremo ipse quis paro in propior nox propono tribunus edico


defecissetque ab Romanis ulterior Hispania, ni P. Cornelius raptim traducto exercitu Hiberum dubiis sociorum animis in tempore advenisset.

deficio ab romanus ulterior hispania ni p cornelius raptim traduco exercitus hiberus dubius socius animus in tempus advenio


ego ita censeo, legatos extemplo Romam mittendos, qui senatui satisfaciant, alios, qui Hannibali nuntient, ut exercitum ab Sagunto abducat, ipsumque Hannibalem ex foedere Romanis dedant; tertiam legationem ad res Saguntinis reddendas decerno.”

ego ita censeo legatus extemplo roma mitto qui senatus satisfaciant alius qui hannibal nuntio ut exercitus ab saguntus abduco ipse hannibal ex foedus romanus dedo tertius legatio ad res saguntinus reddo decerno


quod ita res per hos annos in Hispania atque Italia gessistis, uti Hispaniam non Hibero amnne amne tenus, sed qua terrarum ultimus finis Oceanus, domitam armis habeatis, Italiae, nisi quatenus vallum castrorum cingit, nihil reliqueritis Poeno.

qui ita res per hic annus in hispania atque italia gero uti hispania non hiberus amnne amnis tenus sed qui terra ulter finis oceanus domo arma habeo italia nisi quatenus valles castrum cingo nihil relinquo poenus


nihil tanta sociorum clade avocati sunt; ad ipsam urbem Romam infesta signa ferri iussit: earm eam quoque tempestatem imminentem spreverunt; transgressus Anienem amnem tria milia passum ab urbe castra posuit, postremo ad moenia ipsa et ad portas accessit, Romam se adempturum eis, nisi omitterent Capuam, ostendit:

nihil tantus socius clades avoco sum ad ipse urbs roma infestus signum fero iubeo earm is quoque tempestas immineo sperno transgredior anienem amnis tres mille patior ab urbs castrum pono postremo ad moenia ipse et ad porta accedo roma sui adimo is nisi omitto capua ostendo


L. Valerium Potitum proditum memoriae est post relationem Ap. Claudii, priusquam ordine sententiae rogarentur, postulando, ut de re publica liceret dicere, prohibentibus minaciter decemviris proditurum se ad plebem denuntiantem tumultum excivisse.

l valerius potitus prodeo memoria sum post relatio ap claudius priusquam ordo sententia rogo postulo ut de res publicus licet dico prohibeo minax decemviri prodeo sui ad plebs denuntio tumultus excivisse


Ap. Appi Claudius censor circumactis decem et octo mensibus, quod Aemilia lege finitum censurae spatium temporis erat, cum C. Plautius, collega eius, magistratu se abdicasset, nulla vi conpelli, ut abdicaret, potuit.

ap appius claudus censor circumago decem et octo mensis qui aemilius lex finio censeo spatium tempus sum cum que plautus collega is magistratus sui abdico nullus vis conpello ut abdico possum


“amicitia regi Antiocho cum populo Romano his legibus et condicionibus esto: ne quem exercitum, qui cum populo Romano sociisve bellum gesturus erit, rex per fines regni sui eorumve, qui sub dicione eius erunt, transire sinito, neu commeatu neu qua alia ope iuvato;

amicitia rex antiochus cum populus romanus hic lex et condicio sum ne qui exercitus qui cum populus romanus sociisve bellum gero sum rex per finis regnum suus is qui sub dicio is sum transeo sino neu commeatus neu qui alius ops iuvato


fuit enim vere vir unicus in omni fortuna, princeps pace belloque, priusquam exulatum iret, clarior in exilio vel desiderio civitatis, quae capta absentis inploravit opem, vel felicitate, qua restitutus in patriam secum patriam ipsam restituit;

sum enim verus vir unicus in omnis fortuna princeps pax bellus priusquam exsulatus eo clarus in exsilium vel desiderium civitas qui capio absum inploro ops vel felicitas qui restituo in patria sui patria ipse restituo


† et tu, centurio, miles, quibus ab imperatore Paulo donatus decrevit potius quam Servius Galba fabulentur audis et hoc dicere me potius quam illum audi.

et tu centurio miles qui ab imperator paulus dono decerno potis quam servus galba fabulor audio et hic dico ego potis quam ille audio


cum senatus biduum ad considerandum peteret, aut ipsos extemplo dare aut se postero die senatorum omnes liberos sumpturum edixit. inde portas custodire iussit tribunos militum praefectosque socium 4 et centuriones, ne quis nocte urbe exiret.

cum senatus biduus ad considero peto aut ipse extemplo do aut sui posterus dies senator omnis liber sumo edico inde porta custodio iubeo tribunus miles praeficio socius et centurio ne quis nox urbs exeo


praetor is tur tum erat et omnis eo tempore et prudentia et auctoritate anteibat. is praefatus bene comparatum apud Aetolos esse, ne praetor, cum de bello consuluisset, ipse sententiam diceret, statuere quam primum ipsos, quid vellent, iussit:

praetor is tur tum sum et omnis is tempus et prudentia et auctoritas anteeo is praefor bene comparo apud aetoli sum ne praetor cum de bellum consulo ipse sententia dico statuo quam primus ipse quis volo iubeo


praecipue convertit omnes subtractus Numida mortuo superincubanti Romano uivus naso auribusque laceratis, cum ille manibus ad capiendum telum inutilibus in rabiemi rabiem ira versa laniando dentibus hostem expirasset.

praecipuus converto omnis subtraho numida mortuus superincubanti romanus uivus naso auris lacero cum ille manus ad capio telis inutilis in rabiemi rabies ira verso lanio dens hostis expirasset


ne sint vera, quae Atheniensis modo legatus de crudelitate, avaritia, libidine regis disseruit; nihil ad nos pertineant, quae in terra Attica scelera in superos inferosque deos sunt admissa,

ne sum verus qui atheniensis modo legatus de crudelitas avaritia libido rex disseruio nihil ad nos pertineo qui in terra atticus scelus in superus inferi deus sum admitto


quam qui eo extollunt, quod populus Romanus, etsi nullo bello, multis tamen proeliis victus sit, Alexandro nullius pugnae non secunda fortuna fuerit, non intellegunt se hominis res gestas, et eius iuvenis, cum populi iam quadringentesimum bellantis annum rebus conferre.

quam qui is extollo qui populus romanus etsi nullus bellum multus tamen proelium vinco sum alexander nullus pugna non secundus fortuna sum non intellego sui homo res gero et is juvenis cum populus iam quadringentesimus bellor annus res confero


vocato senatu cum sibi defectionis ab Romanis consilium placiturum nullo modo,

voco senatus cum sui defectio ab romanus consilium placeo nullus modo


P. Cornelius consul triduo fere post, quam Hannibal a ripa Rhodani movit, quadrato agmine ad castra hostium venerat, nullam dimicandi moram facturs. facturus;

p cornelius consul triduum fere post quam hannibal ab ripa rhodanus moveo quadro agmen ad castrum hostis venio nullus dimico mora facturs facio


qua laetitia, quo lusu apud me celebratum hesternum convivium sit, illo etiam — pravo forsitan — gaudio provehente, quod in iuvenali armorum certamine pars nostra non inferior fuerat. miseria haec et metus crapulam facile excusserunt;

qui laetitia quo lusus apud ego celebro hesternus convivium sum ille etiam pravus forsitan gaudium provehente qui in iuvenal armus certamen pars noster non inferus sum miseria hic et metus crapula facilis excutio


adversus hunc hostem cum, quantum ex quaque civitate militum scriberetur, consultarent, Philippus dempturum se eis curam, quod ad Nabim et Lacedaemonios attineret, est pollicitus nec tantum agros sociorum populationibus prohibiturum,

adverro hic hostis cum quantus ex quisque civitas miles scribo consulto philippus dempturum sui is cura qui ad nabis et lacedaemonii attineo sum polliceor neque tantus ager socius populatio prohibeo


is et in contione senatus consultum recitavit et edixit, ut, quicunque libros vaticinios precationesve aut artem sacrificandi conscriptam haberet, eos libros omnis litterasque ad se ante kal. Apriles deferret, neu quis in publico sacrove loco novo aut externo ritu sacrificaret.

is et in contio senatus consulo recito et edico ut quicumque liber vaticinios precationesve aut ars sacrifico conscribo habeo is liber omnis littera ad sui ante kal aprilis defero neu quis in publicus sacrove locus novo aut externus ritus sacrifico


quem senatus maritimae orae praefecerat, in Campaniam acta cum adpulsa Pompeios esset, socii inde navales ad depopulandum agrum Nucerinum profecti, proximis raptim vastatis, unde reditus tutus ad naves esset, dulcedine, ut fit, praedae longius progressi excivere hostes.

qui senatus maritimus ora praeficio in campania ago cum adpello pompeji sum socius inde naval ad depopulor ager nucerinus proficiscor propior raptim vastas unde redeo tueor ad navo sum dulcedo ut fio praeda longus progredior excio hostis


ibi ei praesto fuere Atheniensium legati orantes, ut se obsidione eximeret. missus extemplo Athenas est C. Claudius Cento cum viginti longis navibus et mille militum. neque enim ipse rex Athenas obsidebat;

ibi is praesto sum atheniensis legatus oro ut sui obsidio eximo mitto extemplo athenae sum que claudus cento cum viginti longus navis et mille miles neque enim ipse rex athenae obsido


Perusinorum casus obscurior fama est, quia nec ipsorum monumento ullo est inlustratus nec decreto Romanorum.

perusinum casus obscurus fama sum quia neque ipse monumentum ullus sum inlustro neque decretum romanus


Id id spatium Samnitibus datum est Romam legatos mittendi; qui cum adissent senatum, conquesti eadem se foederatos pati, quae hostes essent passi, precibus infimis petiere,

is is spatium samnites do sum roma legatus mitto qui cum adeo senatus conqueror idem sui foedero patior qui hostis sum patior prex infimus peto


exercitus propter pestilentiam non eductus; eaque cunctatio colonis spatium dederat deprecandi senatum; et magna hominum pars eo,

exercitus propter pestilentia non educo is cunctatio colonia spatium do deprecor senatus et magnus homo pars is


ipse, ut ei nuntiatum est aestum decedere, quod per piscatores Tarraconenses nunc levibus cumbis, nunc, ubi eae slueren;, vauls uadis pervaga;os peruagatos stagnum conpertum habebat, facilem pedibus ad murum transitum dari, eo secum armatos quingentos duxit.

ipse ut is nuntio sum aestus decedo qui per piscator tarraconensis nunc levis cumbis nunc ubi is slueren vauls uadum pervaga os pervagor stagnum conpertum habeo facilis pes ad murus transeo do is sui armatus quingenti duco


iudicum ordo Carthagine ea tempestate dominabatur, eo maxime, quod iidem perpetui iudices erant.

iudex ordo carthago is tempestas dominor is magnus qui eo perpetuus iudex sum


ibi commissis operibus, cum e fossa in cuniculum pateret iter, primo ipsis ferramentis, quibus in opere usi erant, deinde celeriter armati etiam subeuntes occultam sub terra ediderunt pugnam; segnior deinde ea facta est intersaepientibus cuniculum, ubi vellent, nunc ciliciis praetentis nunc foribus raptim obiectis.

ibi committo opus cum e fossa in cuniculis pateo iter primus ipse ferramentum qui in opus utor sum deinde celer armatus etiam subeo occulo sub terra edo pugna segnis deinde is facio sum intersaepio cuniculis ubi volo nunc cilicium praetendo nunc foris raptim objecta


iam ne a legatis quidem, qui iure gentium sancti sint. violandis abstinere: insidias positas euntibus ad T. Quinctium.

iam ne ab legatus quidem qui ius gens sanctus sum violo abstineo insidiae pono eo ad t quintius


itaque cum aperta vi parum procederet consuli res, cuniculum occultum vineis ante contecto loco agere instituit; et aliquamdiu, cum dies noctesque in opere essent, non solum sub terra fodientes sed egerentes etiam humum fefellere hostem.

itaque cum apertus vis parum procedo consul res cuniculis occulo vinea ante contego locus ago instituo et aliquamdiu cum dies nox in opus sum non solus sub terra fodio sed egero etiam humus fallo hostis


et iam cum Heraeam venisset audito Machanidam fama adventus sui territum refugisse Lacedaemonem, Aegium se ad concilium Achaeorum recepit, simul classem Punicam, ut mari quoque aliquid posset, accitam ibi ratus se inventurum.

et iam cum heraea venio audio machanidam fama advenio suus terreo refugio lacedaemon aegium sui ad concilium achaeus recipio simul classis punicus ut mare quoque aliquis possum accio ibi reor sui invenio


quod ad me attinet, et humanae infirmitatis memini et vim fortunae reputo et omnia, quaecumque agimus, subiecta esse mille casibus scio;

qui ad ego attineo et humanus infirmitas memini et vis fortuna reputo et omnis quicumque ago subiectum sum mille casus scio


Latini, Sabini in civitatem accepti. vulgatum illud, quia verum erat, in proverbium venit, amicitias immortales, mortales inimicitias debere esse.”

latinum sabinum in civitas accipio vulgo ille quia verus sum in proverbium venio amicitia immortalis mortalis inimicitia debeo sum


quo ubi, sicut edictum erat, taciti convenerunt: “hoc silentium, milites,” inquit “omisso militari adsensu in me audiendo servandum est. ubi sententiam meam vobis peregero, turn tum quibus eadem placebunt in dextram partem taciti transibitis; quae pars maior erit, eo stabitur consilio.

quo ubi sicut edictum sum taceo convenio hic silentium miles inquam omitto militaris assensus in ego audio servo sum ubi sententia meus tu perago turn tum qui idem placeo in dexter pars taceo transeo qui pars magnus sum is sto consilium


qualem terram Atticam fecerit, exornatam quondam opulentamque, talem eum, si liceat, Aetoliam Graeciamque omnem facturum.

qual terra attica facio exorno quondam opulentus talis is si licet aetolia graecia omnis facio


simul et peditum legio duodecima, magna ex parte caesa, pudore magis quam viribus tenebat locum;

simul et pedes legio duodecimus magnus ex pars caedo pudor magis quam vis teneo locus


ne patrem suum patriamque proderet isdemque flammis Carthaginem, quibus castra conflagrassent, absumi sineret.

ne pater suus patria prodo idem flamma carthago qui castrum conflagro absumo sino


Castulo cum prosperis rebus socii fuissent, post caesos cum exercitibus Scipiones defecerat ad Poenos; Iliturgitani prodendis, qui ex illa clade ad eos perfugerant, interficiendisque scelus etiam defectioni addiderant.

castulo cum prosper res socius sum post caedo cum exercitus scipio deficio ad poeni iliturgitani prodo qui ex ille clades ad is perfugio interfacio scelus etiam defectio addo


consules hortari et consolari senatum et dicere alias colonias in fide atque officio pristino fore; eas quoque ipsas, quae officio decesserint, si legati circa eas colonias mittantur, qui castigent, non qui precentur, verecundiam imperii habituras esse.

consul hortor et consolaris senatus et dico alius colonia in fides atque officium pristinus sum is quoque ipse qui officium decedo si legatus circa is colonia mitto qui castigo non qui preco verecundia imperium habeo sum


regalem animum in se esse, si id in hominis ingenio amplissimum ducerent, taciti iudicarent, vocis usurpatione abstinerent.

regalis animus in sui sum si is in homo ingenium amplus duco taceo judico vox usurpatio abstineo


et cum ego et Perseus nunc nobilia maxime sortis mortalium exempla spectemur, illi, qui ante se captivos captivus ipse duci liberos vidit, incolumes tamen eos habet:

et cum ego et perseus nunc nobilis magnus sors mortalis exemplum specto ille qui ante sui captivus captivus ipse duco liber video incolumis tamen is habeo


Rhodiis Lycia data extra eundem Telmessum et castra Telmessium et agrum, qui Ptolemaei Telmessii fuisset; hic et ab Eumene et Rhodiis exceptus.

rhodius lycia do extra idem telmessus et castrum telmesses et ager qui ptolemaeus telmessii sum hic et ab eumenes et rhodius excipio


ventum quidem erat eo, ut, si hostem similem antiquis Macedonum regibus habuisset consul, magna clades accipi potuerit. sed cum ad Dium per litora cum equitibus vagaretur rex et ab duodecim milibus prope clamorem et strepitum pugnantium audiret, nec auxit copias integros fessis summittendo neque ipse, quod plurimum intererat, certamini adfuit,

venio quidem sum is ut si hostis similis antiquus macedones rex habeo consul magnus clades accipio possum sed cum ad dius per litus cum eques vago rex et ab duodecim mille prope clamor et strepitus pugno audio neque augeo copia integer fatisco summitto neque ipse qui multus intersum certamen adsum


ut haud quoquam inprobante sic magno motu animorum, cum tanti viri supplicio suamet plebi iam nimia libertas videretur, in carcerem est coniectus. tribunus ei diem prodixit. inter haec ab Latinis

ut haud quoquam inprobo sic magnus motus animus cum tantus vir supplicium suus plebs iam nimius libertas video in carcer sum coniectus tribunus is dies prodico inter hic ab latinum


pacatum ab se tamquam ad aliud bellum gerendum abisse. inde ex medio regressum itinere hostiliter peragrasse fines suos; caedes passim rapinasque et incendia facta; nec se ad id locorum scire, propter quam causam consuli pro hostibus fuerint.

pacatum ab sui tamquam ad alius bellum gero abeo inde ex medium regredior iter hostilis peragro finis suus caedes passim rapina et incendium facio neque sui ad is locus scio propter quam causa consul pro hostis sum


per idem tempus cum in arce Tarentina vix inopia tolerabilis esset, spem omnem praesidium, quod ibi erat, Romanum praefectusque praesidii atque arcis M. Livius in commeatibus ab Sicilia missis habebant,

per idem tempus cum in arx tarentinus vix inopia tolerabilis sum spes omnis praesidium qui ibi sum romanus praeficio praesidium atque arx m livius in commeatus ab sicilia mitto habeo


ea res primo tumultum praebuit; nam nec sic in altum evectus erat, ut ordo omnium navium ad terram explicari posset, et festinans ipse praepropere cum quinque solis navibus Hannibali occurrit; ceteri quia in frontem derigere iussi erant,

is res primus tumultus praebeo nam neque sic in altus eveho sum ut ordo omnis navis ad terra explicaris possum et festino ipse praeproperus cum quinque sol navis hannibal occurro ceterus quia in frons derigeo iubeo sum


hoc dimisso concilio postero die rex ad fauces,

hic dimitto concilio posterus dies rex ad fauces


eum clavum, quia rarae per ea tempora litterae erant, notam numeri annorum fuisse ferunt eoque Minervae templo dicatam legem, quia numerus Minervae inventurn inuentum sit.

is clavus quia rarus per is tempus littera sum nota numerus annus sum fero eo minerva templum dico lex quia numerus minerva inventurn inuenio sum


en numquam creditis fando auditum esse Numam Pompilium, non modo non patricium sed ne civem quidem Romanum, ex Sabino agro accitum, populi iussu patribus auctoribus Romae regnasse? L. deinde Tarquinium non Romanae modo,

en numquam credo for audio sum numa pompilius non modo non patricius sed ne civis quidem romanus ex sabinum ager accio populus iussus pater auctor roma regno l deinde tarquinius non romanus modo


postquam profectam inde classem audivit, nihil morandum ratus, cum ad Samen insulam adsecutus esset,

postquam proficio inde classis audio nihil moror reor cum ad samos insula assequor sum


Thessalorum genti praeter libertatem concessam Achaei Phthiotae dati Thebis Phthioticis et Pharsalo excepta. Aetolos de Pharsalo et Leucade postulantes, ut ex foedere sibi restituerentur, ad senatum reiecerunt.

thessalus gens praeter libertas concedo achaeus phthiotes do thebae phthioticus et pharsalos excipio aetoli de pharsalos et leucas postulo ut ex foedus sui restituo ad senatus reicio


vicerunt ergo dii homines, et id de quo verbis ambigebatur, uter populus foedus rupisset, eventus belli velut aequus iudex, unde ius stabat, ei victoriam dedit.

vinco ergo dius homo et is de quo verbum ambago uter populus foedus rumpo evenio bellum velut aequus iudex unde ius sto is victoria do


quid rem parvam et apertam magnam et suspectam facimus?

quis res parvus et aperio magnus et suspicio facio


quattuor extraordinariis cohortibus duas adiunxit praeposito M. Valerio legato, erumpere praetoria porta iussit.

quattuor extraordinarius cohors duo adjungo praepono m valerius legatus erumpo praetorius porto iubeo


inmiscerique militibus centuriones, nec in circulis modo fremere, sed iam in principiis ac praetorio in unum sermones confundi, atque in contionis magnitudinem crescere turba et vociferari ex omnibus locis, ut extemplo ad dictatorem iretur; verba pro exercitu faceret Sex. Tullius, ut virtute eius dignum esset.

inmiscerique miles centurio neque in circulus modo fremo sed iam in principia atque praetorius in unus sermo confundo atque in contio magnitudo cresco turba et vociferaris ex omnis locus ut extemplo ad dictator iretur verbum pro exercitus facio sex tullius ut virtus is dignus sum


quod ad multitudinem servis liberatis auctam et egentibus divisum agrum attinet, possum quidem et in hoc me iure temporis tutari:

qui ad multitudo servio libero augeo et egeo divido ager attineo possum quidem et in hic ego ius tempus tutaris


Romani multi fuissent Alexandro vel gloria vel rerum magnitudine pares, quorum suo quisque fato sine publico discrimine viveret morereturque.

romanus multus sum alexander vel gloria vel res magnitudo par qui suus quisque fatum sine publicus discrimen vivo morior


igitur Poenus Savone, oppido Alpino, praeda deposita et decem longis navibus in statione ad praesidium relictis, ceteris Carthaginem missis ad tuendam maritumam oram, quia fama erat Scipionem traiecturum,

igitur poenus savone oppidum alpinus praeda depono et decem longus navis in statio ad praesidium relinquo ceterus carthago mitto ad tueor maritumam ora quia fama sum scipio transjacio


et alios duces senatus habuit; qui maxime vobis, suis militibus, parceret, cui plurimum vos, imperatori vestro, crederetis, eum elegit.

et alius dux senatus habeo qui magnus tu suus miles parco qui multus tu imperator vester credo is eligo


primo die legiones in armis quattuor milium spatio decurrerunt; secundo die arma curare et tergere ante tentoria iussi; tertio die rudibus inter se in modum iustae pugnae concurrerunt praepilatisque missilibus iaculati sunt; quarto die quies data;

primus dies legio in arma quattuor mille spatium decurro secundus dies arma curo et tergeo ante tentorius iubeo tertius dies rudis inter sui in modus iustus pugna concurro praepilatus missilis jaculor sum quartum dies quies do


utram vellet praetor muneris parter partem proconsule accipiente, Quinctilius praetor cum filio, cui Marco praenomen erat, inpigro iuvene ad equites pergit iussosque escendere in equos repente in hostem emittit.

uter volo praetor munus parter pars proconsulis accipio quintilius praetor cum filius qui marcus praenomen sum impiger juvenis ad eques pergo jubeo escendo in equus repens in hostis emitto


multae quassatae armamentisque spoliatae naves, quaedam fractae. ita vexata ac lacerata classis Carales tenuit. ubi dum subductae reficiuntur naves, hiems oppressit, circumactumque anni tempus, et nullo prorogante imperium privatus Ti. Claudius classem Romam reduxit. M. Servilius,

multus quasso armamenta spolio navo quidam frango ita vexo atque lacero classis caral teneo ubi dum subduco reficio navo hiems opprimo circumago annus tempus et nullus prorogo imperium privo tiberius claudus classis roma reduco m servilis


quam putarent continuatae militiae causam esse? nullam profecto aliam inventuros, quam ne quid per frequentiam iuvenum eorum, in quibus vires omnes plebis essent, agi de commodis eorum posset.

quam puto continuo militia causa sum nullus profecto alius invenio quam ne quis per frequentia juvenis is in qui vireo omnis plebs sum ago de commodus is possum


nondum maturus imperio Ascanius, Aeneae filius, erat; tamen id imperium ei ad puberem aetatem incolume mansit; tantisper tutela muliebri — tanta indoles in Lavinia erat — res Latina et regnum avitum paternumque puero stetit.

nondum maturus imperium ascanius aeneas filius sum tamen is imperium is ad pubes aetas incolumis maneo tantisper tutela muliebris tantus indoles in lavinium sum res latinum et regnum avitus paternus puer sto


media aestas forte erat — cenantibus in litore fieret.

medius aestas fors sum ceno in litus fio


si confideret Euander innoxium se rei capitalis argui, veniret ad causam dicendam; si committere se iudicio non auderet, liberaret religione templum ac sibimet ipse consuleret.

si confido euander innoxius sui res capital arguo venio ad causa dico si committo sui iudicium non audeo libero religio templum atque sui ipse consulo


infra eum locum duo milia et consul Cornelius eidem flumini castra applicuit.

infra is locus duo mille et consul cornelius idem flumen castrum applico


aciem pedite tutam fore. consulum Sulpicius in dextro, Poetelius in laevo cornu consistunt. dextra pars, qua et Samnites raris ordinibus aut ad circumeundos hostes aut ne ipsi circumirentur constiterant, latius patefacta stetit;

acies pedo tueor sum consul sulpicius in dexter poetelius in laevus cornu consisto dextera pars qui et samnites raris ordo aut ad circumeo hostis aut ne ipse circumeo consto fero patefacio sto


pauci stabant impavidi equi; eos ipsos non sternere, non infrenare aut escendere facile poterant multo maiorem quam pro numero equitum terrorem Achaeis inferentibus.

paucus sto impavidi equus is ipse non sterno non infrenaris aut escendo facilis possum multus magnus quam pro numerus eques terror achaeus infero


neque his contentus consul fuit, sed postea per infrequentiam adiecit senatus consultum, Ambraciam vi captam esse non videri.

neque hic contineo consul sum sed postea per infrequentia adiicio senatus consulo ambracia vis capio sum non video


postremo Hannibal castris ante ipsa moenia positis parvam urbem parvumque praesidium summa vi atque omnibus copiis oppugnare parat, ac dum instat lacessitque, corona undique circumdatis moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit.

postremo hannibal castrum ante ipse moenia pono parvus urbs parvus praesidium summus vis atque omnis copia oppugnaris paro atque dum insto lacesso corona undique circumdo moenia aliquot miles et promptus quisque e murus turris ictos amitto


sacrificuli ac vates ceperant hominum mentes; quorum numerum auxit rustica plebs, ex incultis diutino bello infestisque agris egestate et metu in urbem conpulsa, et quaestus ex alieno errore facilis, quem velut concessae artis usu exercebant.

sacrificulis atque vates capio homo mens qui numerus augeo rusticus plebs ex incultus diutinus bellum infestus ager egestas et metus in urbs conpello et quaestus ex alienus error facilis qui velut concedo ars usus exerceo


ne id praestare ei per Antiochum regem ultra non liceret; vacuum namque praesidiis navalibus terrestribusque regnum Attali Antiochum invasisse.

ne is praesto is per antiochus rex ultra non licet vacuus namque praesidium naval terrestris regnum attal antiochus invado


decem legatos hos decreverunt: Q. Minucium Rufum L. Furium Purpurionem Q. Minucium Thermum Ap. Claudium Neronem Cn. Cornelium Merulam M. lunium Iunium Brutum L. Aurunculeium L. Aemilium Paulum P. Cornelium Lentulum P. Aelium Tuberonem.

decem legatus hic decerno q minucius rufus l furius purpurio q minucius thermus ap claudius nero cn cornelius merula m lunium junius brutus l aurunculeius l aemilius paulis p cornelius lentulis p aelius tubero


ut Macedones duxque eorum Sopater, qui apud Hannibalem mercede militassent, tum capti in vinclis essent, sibi restituerentur.

ut macedones dux is sopater qui apud hannibal merces milito tum capio in vinclum sum sui restituo


Romani quoque imperatores L. Lentulus et L. Manlius Acidinus, ne glisceret prima neglegendo bellum,

romanus quoque imperator l lentulus et l manlius acidinus ne glisco primus neglego bellum


et quatientium scuta in patrium quendam modum horrendus armorum crepitus, omnia de industria composita ad terrorem. sed haec, quibus insolita atque insueta sunt, Graeci et Phryges et Cares timeant; Romanis Gallici tumultus adsueti, etiam vanitates notae sunt.

et quatio scutum in patrius quidam modus horreo armus crepo omnis de industria compono ad terror sed hic qui insolitus atque insuetus sum graecum et phryges et caris timeo romanus gallicus tumultus assuesco etiam vanitas nosco sum


nihil accepit; quae necessaria ad cultum erant, redempta ei a proximis cognatis sunt; verteratque Scipionum invidia in praetorem et consilium eius et accusatores.

nihil accipio qui necessarius ad cultus sum redempto is ab propior cognatus sum verteratque scipio invidia in praetor et consilium is et accusator


omnia fastigio leni subvexa. ut tamen aliquam imaginem valli obicerent, clitellas inligatas oneribus velut struentes ad altitudinem solitam circunmdabant circumdabant cumulo sarcinarum omnis generis obiecto, ubi ad moliendum clitellae defuerant.

omnis fastigium lenis subvexa ut tamen aliqui imago valles obicio clitellae inligo onus velut struo ad altitudo soleo circunmdabant circumdo cumulo sarcinaris omnis genus obicio ubi ad molio clitellae desum


hoc iugum ab Leucate et mari ad occidentem verso per Aetoliam ad alterum mare orienti obiectum tendens ea aspreta rupesque interiectas habet, ut non modo exercitus sed ne expediti quidem facile ullas ad transitum calles inveniant.

hic iugum ab leucates et mare ad occaedes verso per aetolia ad alter mare orior obicio tendo is aspretum rupes interjacio habeo ut non modo exercitus sed ne expedio quidem facilis ullus ad transeo calleo invenio


prodigiumque id ad matronas pertinere haruspices cum respondissent

prodigium is ad matrona pertineo haruspex cum respondeo


ita pedites equitibus cum levi armatura ante aciem hosti oppositis sine tumultu abducti, nec ante, quam prima frons valli ac fossa perducta est, ex statione equites revocati sunt.

ita pedito eques cum levis armo ante acies hostis oppono sine tumultus abduco neque ante quam primus frons valles atque fossa perduco sum ex statio eques revoco sum


itaque egrossi egressi navibus super portum loco munito castra locant; ac sine certamine urbe agroque potiti, duobus milibus auxiliarium inde conscriptis missisque Carthaginem, ad hibernandum naves subduxerunt.

itaque egrossi egredior navis super portus locus munio castrum loco atque sine certamen urbs ager potior duo mille auxiliaris inde conscribo mitto carthago ad hiberno navo subduco


dies me deficiat, si reges imperatoresque temere in hostium terram transgressos cum maximis cladibus suis exercituumque suorum enumerare velim.

dies ego deficio si rex imperator temere in hostis terra transgredior cum magnus clades suus exercitus suus enumero volo


ut, priusquam moveretur aliquid in nova possessione regni, praeveniret in Aegyptum, et Antiochus suam fore Aegyptum, si tur tum occupasset, censebat.

ut priusquam moveo aliquis in novo possessio regnum praevenio in aegyptus et antiochus suus sum aegyptus si tur tum occupo censeo


Hasdrubal clauso transitu fluminis ad Oceanum flectit, et iam inde fugientium modo effusi abibant. itaque ab legionibus Romanis aliquantum intervalli fecit,

hasdrubal claudo transeo flumen ad oceanus flecto et iam inde fugio modo effundo abeo itaque ab legio romanus aliquantus intervallum facio


haec noctis una hora omnia ut incenderent centumn centum . septuaginta Campani principibus fratribus Blossiis coniuraverant.

hic nox unus hora omnis ut incendo centumn centum septuaginta campanus princeps frater blossius conjuro


Octavium retinuit secum, Popilium cum mille ferme militibus in hiberna Ambraciam misit.

octavius retineo sui popilius cum mille ferme miles in hibernus ambracia mitto


consulum alteri primam hostiam immolanti caput iocineris defuit. ea prodigia maioribus hostiis procurata; editi a collegio pontificum dei, quibus sacrificaretur.

consul alter primus hostio immolo caput iocineris desum is prodigium magnus hostia procuro edo ab collegium pontifex deus qui sacrifico


Xenonem inde cum mile mille peditibus praemissum Aethopiam occupare iubet, opportune Argitheae imminentem;

xeno inde cum milis mille pedes praemitto aethopiam occuparis iubeo opportunus argithea immineo


omnium animis in bellum Macedonicum versis repente, nihil minus eo tempore timentibus, Gallici tumultus fama exorta.

omnis animus in bellum macedonicus verro repens nihil paruus is tempus timeo gallicus tumultus fama exorior


tum ex omnibus tribunis militum uti L. Aemilius in duas legiones in Macedoniam, quos eorum velit, eligat, et ut sollemni Latinarum perfecto L. Aemilius consul, Cn. Octavius praetor, cui classis obtigisset, in provinciam proficiscantur.

tum ex omnis tribunus miles uti l aemilius in duo legio in macedonia qui is volo eligo et ut sollemnis latinaris perficio l aemilius consul cn octavus praetor qui classis obtingo in provincia proficiscor


frater, non comisantium in vicem animis iam diu vivimus inter nos. regnare utique vis. huic spei tuae obstat aetas mea, obstat gentium ins, obstat vetustus Macedoniae mos, obstat vero etiam patris iudicium.

frater non comisantium in vicis animus iam diu vivo inter nos regno utique volo hic spes tuus obsto aetas meus obsto gens ins obsto vetustus macedonia mos obsto verus etiam pater iudicium


his ego gratiora dictu alia esse scio; sed me vera pro gratis loqui, etsi meum ingenium non moneret, necessitas cogit. vellem equidem vobis placere, Quirites; sed multo malo vos salvos esse, qualicumque erga me animo futuri estis.

hic ego gratus dico alius sum scio sed ego verus pro gratus loquor etsi meus ingenium non moneo necessitas cogo volo equidem tu placeo quiris sed multus malus tu salvus sum qualiscumque erga ego animus sum sum


eo plura vulgabantur: duos soles visos, et nocte interluxisse, et facem Setiae ab ortu solis ad occidentem porrigi visam; Tarracinae portam, Anagniae et portam et multis locis murum de caelo tactum; in aede Iunonis Sospitae Lanuvi cum horrendo fragore strepitum editum.

is multus vulgo duo soleo video et nox interluceo et fax setia ab ortus sol ad occaedes porrigo video tarracina porta anagnia et porta et multus locus murus de caelum tango in aedes juno sospitae lanuvium cum horreo fragor strepitus edo


quibus poterat Popilius aut suis aut Eumenis navibus succurrebat;

qui possum popilius aut suus aut eumenes navis succurro


sunt, qui Vmbros Umbros fuisse, non Gallos tradant, nec tantum cladis acceptum et circumventis pabulatoribus cum L. Manlio Torquato legato Scipionem propraetorem subsidium e castris tulisse victoresque Vmbros Umbros redintegrato proelio victos esse captivosque eis ac praedam ademptam.

sum qui vmbros umber sum non galli trado neque tantus clades accipio et circumvenio pabulator cum l manlius torquatus legatus scipio propraetor subsidium e castrum fero victor vmbros umber redintegro proelium vinco sum captivus is atque praeda adimo


itaque cum fremitus aperte esset et quaestor P. Sestius eadem violentia coerceri putaret seditionem posse, qua mota erat, misso ad vociferantem quendam militem lictore, cum inde clamor et iurgium oreretur, saxo ictus turba excedit insuper increpante,

itaque cum fremo apertus sum et quaestor p sestius idem violens coerceo puto seditio possum qui moueo sum mitto ad vocifero quidam miles lictor cum inde clamor et iurgium orior saxum iacio turba excedo insuper increpo


nam alias auxiliis iuverunt, alias providendo ac praemonendo conatus hostis, causaque libertatis fuerunt Cauniis, Myndiis, Halicarnassensibus Samiisque.

nam alius auxilium juvo alius provideo atque praemoneo conor hostis causa libertas sum cauniis myndii halicarnassensibus samia


cum utrumque Mago negasset, “Hostium quidem ergo” inquit “adhuc nimis multum superest. sed multitudo ea quid animorum quidve spei habeat, scire velim.”

cum uterque magus nego hostius quidem ergo inquam adhuc nimis multus supersum sed multitudo is quis animus quis spes habeo scio volo


volui interdiu eum post lustrationem, cum concurrimus, et quidem, si diis placet, lustrationum die occidere; volui, cum ad cenam invitavi, veneno scilicet tollere; volui, cum comisatum gladiis succincti me secuti sunt, ferro interficere.

volo interdiu is post lustratio cum concurro et quidem si diuus placeo lustratio dies occaedes volo cum ad cena invito veneno scilicet tollo volo cum comisatum gladius succingo ego sequor sum ferrum interficio


haec ira indignatioque ferocem animum ad vexandum saevo imperio exercitum stimulabat. nec ulla vi domari poterat; tantum certamen animis inbiberant.

hic ira indignatio ferox animus ad vexo saevus imperium exercitus stimulo neque ullus vis domaris possum tantus certamen animus inbiberant


magna tamen clades in urbe agrisque promiscua hominum pecorumque pernicie accepta famem quoque ex pestilentia, morbo inplicitis cultoribus agrorum, timentes in Etruriam Pomptinumque agrum et Cumas, postremo in Siciliam quoque frumenti causa misere. consularium comitiorum nulla mentio habita est;

magnus tamen clades in urbs ager promiscuus homo pecus pernicies accipio fames quoque ex pestilentia morbus implico cultor ager timeo in etruria pomptinus ager et cumae postremo in sicilia quoque frumentum causa mitto consularis comitium nullus mentior habeo sum


equidem, si nobis cum urbe simul positae traditaeque per manus religiones nullae essent, tamen tam evidens numen hac tempestate rebus adfuit Romanis, ut omnem neglegentiam divini cultus exemptam hominibus putem.

equidem si nos cum urbs simul pono trado per manus religio nullus sum tamen tam evidens numen hic tempestas res adsum romanus ut omnis neglegentia divinus cultus eximo homo puto


ante omnia pravitas consulum discordiaque inter ipsos et certamina in consiliis omnibus terrebant. sunt qui male pugnatum ab his consulibus in Algido auctores sint eamque causam dictatoris creandi fuisse.

ante omnis pravitas consul discordia inter ipse et certamen in consilium omnis terreo sum qui malus pugno ab hic consul in algidus auctor sum eo causa dictator creo sum


satis est aut diem aut mensem censurae adicere? triennium, inquit, et sex menses ultra, quam licet Aemilia lege, censuram geram et solus geram.

satis sum aut dies aut mensis censeo adicio triennium inquam et sex mensis ultra quam licet aemilius lex censeo gero et solus gero


legibus deinde recitatis “audi” inquit, “Iuppiter, audi, pater patrate populi Albani, audi tu, populus Albanus: ut illa palam prima postrema ex illis tabulis cerave recitata sunt sine dolo malo utique ea hic hodie rectissime, intellecta sunt, illis legibus populus Romanus prior non deficiet.

lex deinde recitas audio inquam iuppiter audio pater patro populus albanus audio tu populus albanus ut ille palam primus postremo ex ille tabula cerave recito sum sine dolus malus utique is hic hodie recingo intellego sum ille lex populus romanus prior non deficio


nihil praeter hostem metuunt; itaque plerique, praecipites per vastam altitudinem prolapsi, contusi aut debilitati exanimantur. consul captis castris direptione praedaque abstinet militem; sequi pro se quemque et instare et perculsis pavorem addere iubet.

nihil praeter hostis metuo itaque plerusque praeceps per vastus altitudo prolabor contundo aut debilito exanimo consul capio castrum direptio praeda abstineo miles sequor pro sui quisque et insto et percello pavor addo iubeo


dein, postquam Dardani conversis signis direxere aciem, aequa pugna iusto proelio erat. ubi rursus procedere Dardani coepissent, equite et levi armatura regii nullum tale auxilii genus habentes Dardanos oneratosque inmobilibus armis vexabant;

deinde postquam dardanus converro signum dirigo acies aequus pugno justus proelium sum ubi rursus procedo dardanus coepio eques et levis armo regius nullus talis auxilium genus habeo dardani onero inmobilis arma vexo


nam Romanas naves cum ipsas inscite factas immobiles esse, tum etiam, ut quae in terram hostium veniant, oneratas commeatu venire;

nam romanus navo cum ipse inscitus facio immobilis sum tum etiam ut qui in terra hostis venio onero commeatus venio


Claudius, qui bis pugnatum in Olympo monte scribit, ad quadraginta milia hominum auctor est caesa, Valerius Antias, qui magis immodicus in numero augendo esse solet, non plus decem milia.

claudus qui bis pugno in olympus mons scribo ad quadraginta mille homo auctor sum caedo valerius antius qui magis immodicus in numerus augeo sum soleo non multus decem mille


Tarentum provinciam L. Postumius praetor habebat.

tarentus provincia l postumus praetor habeo


quod istud consilium est, ibi malle decernere, ubi tuae dimidio minores copiae sint, hostium multo maiores, quam ubi duobus exercitibus adversus unum tot proeliis et tam diuturna ac gravi militia fessum pugnandum sit?

qui iste consilium sum ibi malo decerno ubi tuus dimidio paruus copia sum hostis multus magnus quam ubi duo exercitus adverro unus tot proelium et tam diuturnus atque gravis militia fatisco pugno sum


Submotis deinde legatis cum consultus senatus esset, etsi magnae parti urbs maxima opulentissimaque Italiae, uberrimus ager marique propinquus ad varietates annonae horreum populi Romani fore videbatur, tamen tanta utilitate fides antiquior fuit, responditque ita ex auctoritate senatus consul:

submoveo deinde legatus cum consulo senatus sum etsi magnus pario urbs maximus opulens italia uber ager mare propinquus ad varietas annona horreum populus romanus sum video tamen tantus utilitas fides antiquus sum respondeo ita ex auctoritas senatus consul


an hoc dicis, Appi, non teneri Aemilia lege populum? an populum teneri, te unum exlegem esse?

an hic dico appius non teneo aemilius lex populus an populus teneo tu unus exlego sum