Brutus iure iurando populum adstrinxit neminem Romae regnare passuros. Tarquinium Collatinum collegam suum propter adfinitatem Tarquiniorum suspectum coegit consulatu se abdicare et civitate cedere. bona regum diripi iussit, agrum Marti consecravit, qui campus Martius nominatus est. adulescentes nobiles, in quibus suos quoque et fratris filios, quia coniuraverant de recipiendis regibus, securi percussit. servo indici, cui Vindicio nomen fuit, libertatem dedit; ex cuius nomine vindicta appellata. cum adversus reges, qui contractis Veientum et Tarquiniensium copiis bellum intulerant, exercitum duxisset, in acie cum Arrunte filio Superbi commortuus est; eumque matronae anno luxerunt. L. Valerius consul legem de provocatione ad populum tulit. Capitolium dedicatum est. Porsenna, Clusinorum rex, bello pro Tarquiniis suscepto cum ad Ianiculum venisset, ne Tiberim transiret, virtute Coclitis Horati prohibitus est, qui, dum alii pontem sublicium rescindunt, solus Etruscos sustinuit et ponte rupto armatus in flumen se misit et ad suos transnavit. accessit alterum virtutis exemplum in Mucio, qui cum ad feriendum Porsennam castra hostium intrasset, occiso scriba, quem regem esse existimaverat, conprehensus inpositam manum altaribus, in quibus sacrificatum erat, exuri passus est dixitque tales trecentos esse. quorum admiratione coactus Porsenna pacis condiciones ferre bellum omisit acceptis obsidibus. ex quibus virgo una Cloelia deceptis custodibus per Tiberim ad suos transnavit et cum reddita esset, a Porsenna honorifice remissa, equestri statua donata est. adversus Tarquinium Superbum cum Latinorum exercitu bellum inferentem Aulus Postumius dictator prospere pugnavit. Ap. Claudius ex Sabinis Romam transfugit; ob hoc Claudia tribus adiecta est numerusque tribuum ampliatus est, ut essent viginti una. plebs cum propter nexos ob aes alienum in Sacrum montem secessisset, consilio Meneni Agrippae a seditione revocata est. idem Agrippa cum decessisset, propter paupertatem publico inpendio elatus est. tribuni plebis quinque creati sunt. oppidum Vulscorum Corioli captum est virtute et opera Cn. Marci, qui ob hoc Coriolanus vocatus est. T. Latinius, vir de plebe, cum in visu admonitus, ut de quibusdam religionibus ad senatum perferret, id neglexisset, amisso filio pedibus debilis factus, postquam delatus ad senatum lectica eadem illa indicaverat, usu pedum recepto domum reversus est. cum Cn. Marcius Coriolanus, qui in exilium erat pulsus, dux Vulscorum factus exercitum hostium urbi admovisset, et missi ad eum primum legati, postea sacerdotes frustra deprecati essent, ne bellum patriae inferret, Veturia mater et Volumnia uxor impetraverunt ab eo, ut recederet. lex agraria primum lata est. Spurius Cassius consularis regni crimine damnatus est necatusque. Popillia virgo Vestalis ob incestum viva defossa est. cum vicini Veientes incommodi magis quam graves essent, familia Fabiorum id bellum gerendum depoposcit misitque in id trecentos sex armatos, qui ad Cremeram praeter unum ab hostibus caesi sunt. Appius Claudius consul, cum adversus Vulscos contumacia exercitus male pugnatum esset, decimum quemque militum fuste percussit. res praeterea adversus Vulscos et Hernicos et Veientes gestas et seditiones inter patres plebemque continet.

brutus ius iuro populus astringo nemo roma regno patior tarquinius collatinus collega suus propter adfinitas tarquinius suspicio cogo consulatus sui abdicaris et civitas cedo bonus rex diripio iubeo ager martius consecro qui campus martius nomino sum adulescens nobilis in qui suus quoque et frater filius quia conjuro de recipio rex securus percutio servo indico qui vindicius nomen sum libertas do ex qui nomen vindicta appello cum adverro rex qui contraho veiens et tarquiniensis copia bellum infero exercitus duco in acies cum arrunte filius superbus commorior sum is matrona annus luceo l valerius consul lex de provocatio ad populus fero capitolium dedico sum porsenna clusinus rex bellum pro tarquinius suscepto cum ad ianiculis venio ne tiberis transeo virtus cocles horatius prohibeo sum qui dum alius pons sublicius rescindo solus etrusci sustineo et pons rumpo armo in flumen sui mitto et ad suus transno accedo alter virtus exemplum in mucius qui cum ad ferio porsennam castrum hostis intro occido scriba qui rex sum existimo comprehendo inpono manus altar in qui sacrifico sum exuro patior sum dico talis trecenti sum qui admiratio cogo porsenna pax condicio fero bellum omitto accipio obsidibus ex qui virgo unus cloelia decipio custos per tiberis ad suus transno et cum reddo sum ab porsenna honorificus remitto equester statua dono sum adverro tarquinius superbus cum latinum exercitus bellum infero aulus postumus dictator prosperus pugno ap claudus ex sabinum roma transfugio ob hic claudius tres adiicio sum numerus tribus amplio sum ut sum viginti unus plebs cum propter necto ob aes alienus in sacer mons secedo consilium menenius agrippa ab seditio revoco sum idem agrippa cum decedo propter paupertas publicus impendium effero sum tribunus plebs quinque creo sum oppidum vulscorum corioli capio sum virtus et opus cn marcius qui ob hic coriolanus voco sum t latinus vir de plebs cum in video admonitus ut de quidam religio ad senatus perfero is neglego amitto filius pes debilis facio postquam defero ad senatus lectica idem ille indico usus pes recipio domus revorto sum cum cn marcius coriolanus qui in exsilium sum pello dux vulscorum facio exercitus hostis urbs admoveo et mitto ad is primus legatus postea sacerdos frustra deprecor sum ne bellum patria infero veturia mater et volumnia uxor impetro ab is ut recedo lex agrarius primus fero sum spurius casseius consularis regnum crimen damno sum neco popilia virgo vestal ob incestus vivus defodio sum cum vicinus veiens incommodus magis quam gravis sum familia fabius is bellum gero deposco mitto in is trecenti sex armatus qui ad cremera praeter unus ab hostis caedo sum appius claudus consul cum adverro vulscos contumacia exercitus malus pugno sum decimus quisque miles fustis percutio res praeterea adverro vulscos et hernici et veiens gero et seditio inter pater plebs contineo


erant, qui Magonem cum classe ea copiisque omissa Italia in Hispaniam averterent, cum Sardiniae recipiendae repentina spes adfulsit:

sum qui mago cum classis is copia omitto italia in hispania averto cum sardinia recipio repentinus spes affulgeo


dicebantur enim ab eo eodem animo ingenioque, quo gesta erant, et aurium fastidium aberat, quia pro periculo, non in gloriam referebantur.

dico enim ab is idem animus ingenium quo gero sum et auris fastidium absum quia pro periculum non in gloria refero


necdum enim agnoverat eum, qui postea regnavit. quid adtinere vim adferre rei sua sponte ad eum mox venturae? accessisse etiam novam tempestatem regno tumultus Gallici, cui vix consensu et concordia regum resisti queat;

necdum enim anosco is qui postea regno quis adteneo vis affero res suus sponte ad is mox venio accedo etiam novus tempestas regnum tumultus gallicus qui vix consensus et concordia rex requiro queo


sacrificiis rite perfectis provincias sortiti sunt; Claudio Histria, Sempronio Sardinia obvenit.

sacrificium rite perficio provincia sortio sum claudius histria sempronius sardinia obvenio


cum maxime agmen e castris explicaretur, Volsci, ut eodem signo excitati, novissimos adoriuntur. a quibus perlatus ad primos tumultus eo pavore signaque et ordines turbavit, ut neque imperia exaudiri neque instrui acies posset. nemo ullius nisi fugae memor.

cum magnus agmen e castrum explico volscus ut idem signum excitas novus adorio ab qui perfero ad primus tumultus is pavor signo et ordo turbo ut neque imperium exaudio neque instruo acies possum nemo ullus nisi fuga memor


consulibus Ligures cum iisdem exercitibus, quos P. Claudius et L. Porcius habuerant, provincia decreta est.

consul ligur cum idem exercitus qui p claudus et l porcius habeo provincia decretum sum


atrox in principio pugna fuit, et Hispanis recenti victoria ferocibus et insueta ignominia milite Romano accenso.

atrox in principium pugno sum et hispanus recens victoria ferox et insuetus ignominia miles romanus accendo


compositum autem sic fuerat, transitum per Thraciam tutum et commeatus Bastarnis ut Philippus praestaret. id ut facere posset, regionum principes donis coluerat, fide sua obligata pacato agmine transituros Bastarnas.

compono autem sic sum transeo per thracia tueor et commeatus bastarnae ut philippus praesto is ut facio possum regio princeps donum colo fides suus obligo pacatum agmen transeo bastarnae


qui postquam evanuit rumor, tertio post die navem eandem secundo amni Scodram demisit; praemissisque nuntiis, ut sibi appellandi praetoris potestas fieret, copia facta in castra venit.

qui postquam evanesco rumor tertius post dies navo idem secundus amnis scodra demitto praemitto nuntius ut sui appello praetor potestas fio copia facio in castrum venio


Polyphantam cum modica manu in Boeotiam, Menippum item quendam ex regiis ducibus cum mille peltastis — pelta caetrae baud haud dissimilis est — Chalcidem mittit;

polyphantam cum modicus manus in boeotia menippus item quidam ex regius dux cum mille peltastis pelta caetra baud haud dissimilis sum chalcis mitto


litterae deinde e Macedonia allatae, quae victoriae laetitiam geminarent: Persea regem in potestatem consulis venisse.

littera deinde e macedonius affero qui victoria laetitia gemino perseus rex in potestas consul venio


ad haec peditum auxilia additi equites Libyphoenices, mixtum Punicum Afris genus, quadringenti quinquaginta et Numidae Maurique accolae Oceani ad mille octingenti et parva Ilergetum manus ex Hispania, trecenti equites, et, ne quod terrestris deesset auxilii genus, elephanti viginti unus.

ad hic pedes auxilium addo eques libyphoenices misceo punicus afris genus quadringenti quinquaginta et numida maurus accola oceanus ad mille octingenti et parvus ilergetes manus ex hispania trecenti eques et ne qui terrestris desum auxilium genus elephantus viginti unus


quae res Romanis auxit animos. Macedonibus regique eorum haud mediocrem attulit terrorem.

qui res romanus augeo animus macedones rego is haud mediocris affero terror


legationes deinde ceterae in senatum introductae auditaeque.

legatio deinde ceterus in senatus introduco audio


munera legatis ut ex instituto mittenda curaret, C. Papirio praetori mandatum.

munus legatus ut ex instituo mitto curo que papirius praetor mando


artiora omnia adventus Publili fecit, qui obsidione delegata in curam collegae vagus per agros cuncta infesta commeatibus hostium fecerat;

artus omnis advenio publilis facio qui obsidio delego in cura collega vagus per ager cunctus infestus commeatus hostis facio


ego te, Ap. Appi Claudi, pro istius magistratus maiestate ac verecundia, quem gessisti, non modo manu violatum, sed ne verbo quidem inclementiori a me appellatum vellem;

ego tu ap appius claudius pro iste magistratus maiestas atque verecundia qui gero non modo manus violo sed ne verbum quidem inclemens ab ego appello volo


“quod senatus populusque Romanus de re publica deque ineundo novo bello in animo haberet, ea res uti populo Romano sociisque ac nomini Latino bene ac feliciter eveniret;” secundum rem divinam precationemque ut de re publica deque provinciis senatum consulerent.

qui senatus populus romanus de res publicus de ineo novo bellum in animus habeo is res uti populus romanus socius atque nomen latinum bene atque feliciter evenio secundus res divina precatio ut de res publicus de provincia senatus consulo


Glar. = Glareanus.


poscentes, ut confestim inde ad castra hostium duceret — et in conspectu erant posita in piano — , nihil poenae recusabant, ni ea ante noctem expugnassent.

posco ut confestim inde ad castrum hostis duco et in conspectus sum pono in piano nihil poena recuso ni is ante nox expugno


quot iam ante ibi fuerant, mille Macedonium Macedonum eo miserat et mille ac ducentos Illyrios Thracasque et Cretenses, qui in utraque parte militabant, octingentos.

quot iam ante ibi sum mille macedonius macedones is mitto et mille atque ducenti illyrii thraca et cretensis qui in uter pars milito octingenti


prope Hexapylon est portula; ea magna vi refringi coepta et e muro ex composito tuba datum signnm signum erat et iam undique non furtim, sed vi aperte gerebatur res.

prope hexapylon sum portula is magnus vis refringo coepio et e murus ex compono tuba do signnm signum sum et iam undique non furtim sed vis apertus gero res


velut saginatus nuptialibus cenis, ad pugnam processit. summa virium speique eius in Aetolis fuit, gente vanissima et ingratissima, ut vos prius experti estis, nunc Antiochus experitur.

velut sagino nuptial cena ad pugna procedo summus vis spes is in aetolus sum gens vanus et ingratus ut tu prior experior sum nunc antiochus experior


duo professi sunt, Q. Tiberilius Trebellius centurio legionis quartae et Sex. Digitius sociju socius navalis. nec ipsi tam inter se acriter contendebanit contendebant quam studia excitaverant uterque sui corporis hominum.

duo profiteor sum q tiberilius trebellius centurio legio quarta et sex digitius sociju socius naval neque ipse tam inter sui acer contendebanit contendo quam studium excito uterque suus corpus homo


Campani, ubi censerentur, senatum consuluerunt; decretum, uti Romae censerentur. aquae ingentes eo anno fuerunt; Tiberis duodeciens campum Martium planaque urbis inundavit.

campanus ubi censeo senatus consulo decretum uti roma censeo aqua ingens is annus sum tiberis duodeciens campus martius planum urbs inundo


eo interregno, ut id actum videri posset, ambo patricii consules creati sunt M. Valerius Corvus tertium, A. Cornelius Cossus.

is interregnum ut is ago video possum ambo patricius consul creo sum m valerius corvus tertius ab cornelius cossus


itaque non iuvetis nos in bello oportet, Campani, sed paene bellum pro nobis suscipiatis.

itaque non iuvetis nos in bellum oportet campanus sed paene bellum pro nos suscipio


consules ad hostes transgressos Appenninum in agrum Sentinatem pervenerunt. ibi quattuor milium ferme intervallo castra posita.

consul ad hostis transgredior apenninus in ager sentinatem pervenio ibi quattuor mille ferme intervallum castrum pono


principio statim anni nihil prius quam de lege agebatur. sed ut inventor legis Volero, sic Laetorius, collega eius, auctor cum recentior, tum acrior erat. ferocem faciebat belli gloria ingens,

principium statim annus nihil prior quam de lex ago sed ut inventor lex volero sic laetorius collega is auctor cum recens tum acer sum ferox facio bellum gloria ingens


qui parati intentique et ipsi scalas ad id ipsum factas cum demisissent pluribusque simul locis scandentes accepissent, priusquam clamor oreretur, in vigiles Poenorum, ut in nullo tali lietu metu sopitos, impetus est factus.

qui paro intendo et ipse scala ad is ipse facio cum demitto multus simul locus scando accipio priusquam clamor orior in vigilis poenus ut in nullus talis lietu metus sopio impetus sum facio


tum de legatis Philippi et Carthaginienslum Carthaginiensium actum.

tum de legatus philippus et carthaginienslum carthaginiensis ago


haec dicenti fetiali Postumius genu femur quanta maxime poterat vi perculit et clara voce ait se Samnitem civem esse, illum legatum fetialem a se contra ius gentium violatum: eo iustius bellum gesturos.

hic dico fetial postumus genu femur quantus magnus possum vis percello et clarus vox aio sui samnitem civis sum ille legatus fetial ab sui contra ius gens violo is iustus bellum gero


qui proximus finem Megalopolitarum est, duxit et magna vi pecorum hominumque inde abrepta, priusquam a Gytheo tyrannus praesidium agris mitteret,

qui proximus finis megalopolitaris sum duco et magnus vis pecus homo inde arrepo priusquam ab gytheum tyrannus praesidium ager mitto


itaque ne ob eandem causam alia quoque sacra publica aut privata desererentur, senatus consulto diebus triginta luctus est finitus.

itaque ne ob idem causa alius quoque sacer publicus aut privo desero senatus consultum dies triginta luctus sum finio


cum ipsa cunctatio et his animos minuisset et auxisset hosti, inpulsi retro ruere alii super alios stragemque inter se caede ipsa foediorem dare; adeo praecipiti turba obtriti plures quam ferro necati.

cum ipse cunctatio et hic animus minuo et augeo hostis inpello retro ruo alius super alius strages inter sui caedes ipse foedus do adeo praeceps turba obtero multus quam ferrum neco


festinatio inprovida est et caeca.”


non negatum itaque tantum de captivis, sed, in quo ab sociis tamen temperaverant, denuntiatum senatus verbis, facesserent propere ex urbe ab ore atque oculis populi Romani, ne nihil eos legationis ius, externo non civi conparatum, tegeret.

non nego itaque tantus de captivus sed in quo ab socius tamen temperaverant denuntio senatus verbum facesso properus ex urbs ab os atque oculus populus romanus ne nihil is legatio ius externus non cieo conparo tego


ipsas fauces exercitus Ligurum insedit. qua cum exitus non pateret, converso agmine redire institit consul. et ab tergo fauces saltus occupatae a parte hostium erant, Caudinaeque cladis memoria non animis modo, sed prope oculis obversabatur.

ipse fauces exercitus ligur insedeo qui cum exitus non pateo converro agmen redeo insto consul et ab tergum fauces saltus occupo ab pars hostis sum caudinus clades memoria non animus modo sed prope oculus obverso


consul alter, seu forte seu consilio nulli fugientium insertus agmini, cum quinquaginta fere equitibus Venusiamn Uenusiam perfugit.

consul alter seu fors seu consilium nullus fugio insero agmen cum quinquaginta fere eques venusiamn venusia perfugio


quod ubi sensit consul, “Utrumque” inquit “e re publica fuit, patres conscripti, et M. Claudium ad permutandos exercitus in Campaniam proficisci et comitia non prius edici, quam is inde confecto, quod mandatum est, negotio revertisset, ut vos consulem, quem tempus rei publicae postularet, quem maxime voltis, haberetis.” ita de comitiis, donec rediit Marcellus, silentium fuit.

qui ubi sentio consul uterque inquam e res publicus sum pater conscribo et m claudius ad permuto exercitus in campania proficisco et comitium non prior edico quam is inde conficio qui mando sum negotium revorto ut tu consul qui tempus res publicus postulo qui magnus volo habeo ita de comitium donec redeo marcellus silentium sum


legationes sociorum, a M. Atilio praetore in senatum introductae, querebantur uri ac vastari agros a finitimis Etruscis, quod desciscere a populo Romano nollent,

legatio socius ab m atilius praetor in senatus introduco queror uro atque vastaris ager ab finitimus etruscus qui descisco ab populus romanus nolo


suberat et altera inferior summissa fastigio planities; eam quoque altera crepido baud haud faciliori ascensu ambibat.

subsum et alter inferus summitto fastigium planities is quoque alter crepido baud haud facilis ascensus ambeo


Romanus clamore prius undique orto quam satis cerneret, se circumventum esse sensit, et ante in frontem lateraque pugnari coeptum est, quam satis instrueretur acies aut expediri arma stringique gladii possent.

romanus clamor prior undique orior quam satis cerno sui circumvenio sum sentio et ante in frons latus pugno coepio sum quam satis instruo acies aut expedio arma stringo gladius possum


consules quoque dimittere exercitum voluerunt, ac de ea re patres consuluerunt. alterum ex iis dimisso exercitu ad magistratus in annum creandos venire Romam iusserunt, alterum cum legionibus suis Pisis hiemare.

consul quoque dimitto exercitus volo atque de is res pater consulo alter ex is dimitto exercitus ad magistratus in annus creo venio roma jubeo alter cum legio suus pisae hiemo


cum haud cuiquam in dubio esset bellum ab Tarquiniis inminere, id quidem spe omnium serius fuit; ceterum, id quod non timebant, per dolum ac proditionem prope libertas amissa est. erant in Romana iuventute adulescentes aliquot,

cum haud quisquam in dubius sum bellum ab tarquinius inmino is quidem spes omnis serus sum ceterum is qui non timeo per dolus atque proditio prope libertas amitto sum sum in romanus iuventus adulescens aliquot


itaque postero die Varro, cui sors eius diei imperii erat, nihil consulto collega signum proposuit instructasque copias flumen traduxit, sequente Paulo, quia magis non probare quam non adiuvare consilium poterat.

itaque posterus dies varro qui sors is dies imperium sum nihil consultum collega signum propono instruo copia flumen traduco sequor paulus quia magis non probaris quam non adiuvaris consilium possum


prohibuisse, ne decerneretur, ut imago sua triumphali ornatu e templo Iovis optimi maximi exiret,

prohibeo ne decerno ut imago suus triumphal orno e templum iuppiter bonus magnus exeo


aut, ut viro forti dignum sit, patiatur, quodcumque casus belli tulerit, aut victor liberet orbem terrarum ab imperio Romano.

aut ut vir fortis dignus sum patior quicumque casus bellum fero aut victor libero orbis terra ab imperium romanus


dum haec Romae atque in Italia geruntur nuntius victoriae ad Cannas Carthaginem venerat Mago Hamilcaris filius, non ex ipsa acie a fratre missus, sed retentus aliquot dies in recipiendis civitatibus Bruttiorum, quaeque aliae deficiebant.

dum hic roma atque in italia gero nuntius victoria ad cannae carthago venio magus hamilcaris filius non ex ipse acies ab frater mitto sed retendo aliquot dies in recipio civitas bruttius quisque alius deficio


sed inter haec agenda pavorem iniectum adventu Romanorum dissimulare haudquaquam poterat; et ad externum terrorem intestina etiam seditio accessit.

sed inter hic ago pavor injectus advenio romanus dissimulo haudquaquam possum et ad externus terror intestinum etiam seditio accedo


e saltu evasere, et cum in tumulo quodam constitissent, clamorem modo ac sonum armorum audientes, quae fortuna pugnae estet, neque scire nec perspicere prae caligine poterant.

e saltus evado et cum in tumulus quidam consto clamor modo atque sonus armus audio qui fortuna pugna estet neque scio neque perspicio prae caligo possum


decreto de exercitu parando adversus Nabim facto consilium fortiter ac libere habitum dimisit, inter adsentatores regios ante eam diem habitus.

decretum de exercitus paro adverro nabis facio consilium fortis atque libo habitus dimitto inter adsentator regius ante is dies habitus


litteris Latinis Graecisque utraque arca inscripta erat, in altera Numam Pompilium Pomponis filium, regem Romanorum, sepultum esse, in altera libros Numae Pompilii inesse.

littera latinum graecum uter arca inscribo sum in alter numa pompilius pomponis filius rex romanus sepelio sum in alter liber numa pompilius insum


nihile nihilo minus decemviros adire libros de portento eo iusserunt. decemviri ex libris res divinas easdem, quae proxime secundum id prodigium factae essent, imperarunt. carmen praeterea ab ter novenis virginibus cani per urbem iusserunt donumque Iunoni reginae ferri.

nihilis nihilum paruus decemviri adeo liber de portendo is jubeo decemviri ex liber res divino idem qui propior secundus is prodigium facio sum impero carmen praeterea ab ter noveni virgo canis per urbs jubeo donum juno regina fero


tandem relatum responsum quibusdam, quia nimis cupere Romanus pacem videbatur, iniquis per occasionem adiectis; quae peropportune cupienti tollere indutias Scipioni causam praebuere.

tandem refero responsum quidam quia nimis cupio romanus pax video iniquus per occasio adicio qui peropportunus cupio tollo indutiae scipio causa praebeo


postquam celeritate uavium, navium, utpote levium, suas commeatu onustas eludi frustra tendentis viderunt, tandem abstiterunt tredecim captis navibus cum milite ac remige,

postquam celeritas uavium navis utpote levis suus commeatus onustus eludo frustra tendo video tandem absisto tredecim capio navis cum miles atque remex


cuius voti si compos nunc fiat, nullam moram rebellandi facturum. tantum non cunctandum nec cessandum esse: in eo enim victoriam verti, si et loca opportuna et socii praeoccuparentur. Hannibalem quoque sine mora mittendum in Africam esse ad distringendos Romanos.

qui voveo si compos nunc fio nullus mora rebello facio tantus non cuncto neque cesso sum in is enim victoria verto si et locum opportunus et socius praeoccupo hannibal quoque sine mora mitto in africa sum ad distringo romanus


comitia inde habita; creati consules L. Aebutius, P. Servilius. kal. Sextilibus, ut tunc principium anni agebatur, consulatum ineunt.

comitium inde habeo creo consul l aebutius p servilis kal sextilis ut tunc principium annus ago consulatus ineo


ne nimium in metu alieno spei ponerent; graviora quae patiantur videri iam hominibus, quam quae metuant.

ne nimium in metus alienus spes pono gravis qui patior video iam homo quam qui metuo


quorum ubi arma signaque Lacetani cognovere, memores, quam saepe in agro eorum impune persultassent, quotiens ipsos signis collatis fudissent fugassentque, patefacta repente porta universi in eos erumpunt.

qui ubi arma signo lacetani cognosco memor quam saepe in ager is impunis persulto quotiens ipse signum confero fundo fugo patefacio repens porto universus in is erumpo


“Si aut pacem in Italia aut id bellum eumque hostem haberemus, in quo neglegentiae laxior locus esset, qui vestris studies, quae in campum ad mandandos, quibus velitis, honores adfertis, moram ullam offerret, is mihi parum meminisse videretur vestrae libertatis;

si aut pax in italia aut is bellum is hostis habeo in quo neglegentia laxus locus sum qui vester studies qui in campus ad mando qui volo honor affero mora ullus offertor is ego parum memini video vester libertas


ipsi per Taurinos saltus vallemque Duriae Alpis transcenderunt fusisque acie Tuscis haud procul Ticino flumine, cum, in quo consederant, agrum Insubrium appellari audissent, cognominem Insubribus, pago Haeduorum, ibi omen sequentes loci condidere urbem; Mediolanium appellarunt.

ipse per taurini saltus vallemque duria alpis transcendo fundo acies tuscus haud procul ticinus flumen cum in quo consido ager insuber appello audio cognomino insuber pagus aedui ibi omen sequor locus condo urbs mediolanum appello


non tamen effusa fuga Masinissa, sed cedendo sensim impetus eorum excipiebat, donec ad tumulos tegentes Romanum equitatum pertraxit.

non tamen effundo fuga masinissa sed cedo sensim impetus is excipio donec ad tumulus tego romanus equitas pertraho


cum triste responsum, non redimi captivos, redditum esset, novusque super veterem luctus tot iactura civium adiectus esset, cum magnis fletibus questibusque legatos ad portam prosecuti sunt.

cum tristis responsum non redimo captivus reddo sum novus super vetus luctus tot iactura civis adicio sum cum magnus fletus questibusque legatus ad porta prosequor sum


altera, quibus invitis descitum ad Samnites erat, eadem nocte portam etiam consuli aperuerunt armatosque clam nocte in urbem acceperunt.

alter qui invitus descio ad samnites sum idem nox porta etiam consul aperio armo clam nox in urbs accipio


foedus ea tempestate regi cum Carthaginiensibus erat;

foedus is tempestas rex cum carthaginiensis sum


frater eius verba in senatu fecit questus Alpinorum populorum agros, sociorum suorum, depopulatum C. Cassium esse et inde multa milia hominum in servitutem abripuisse.

frater is verbum in senatus facio queror alpinus populus ager socius suus depopulor que casseius sum et inde multus mille homo in servitus abripio


quod Aetolis, quod Thessalis, quod Epirotis, omni denique Graeciae cum Macedonibus iuris est, idem et nobis sit. cur execrabilis ista nobis solis velut dissertio iuris humani est?

qui aetolus qui thessal qui epirotes omnis denique graecia cum macedones ius sum idem et nos sum cur execrabilis iste nos sol velut dissertio ius humanus sum


responsum inde legatis Romanis est, bellum ortum ab Saguntinis, non ab Hannibale esse; populum Romanum iniuste facere, si Saguntinos vetustissimae Carthaginiensium societati praeponat. dum Romani tempus terunt legationibus mittendis,

responsum inde legatus romanus sum bellum orior ab saguntinus non ab hannibal sum populus romanus injustus facio si saguntini vetustus carthaginiensis societas praepono dum romanus tempus tero legatio mitto


his adhortationibus iterum coorti pellunt loco primos manipulos Gallorum; cuneis deinde in medium agmen perrumpunt.

hic adhortatio iterum coorior pello locus primus manipulus gallus cuneus deinde in medius agmen perrumpo


dispersosque et per invia atque ignotas rupes iter fugae non expedientis partim ceperunt partim interfecerunt. multi pavore in derupta praecipitati; perpauci cum Xenone ad regem evaserunt. postea per indutias sepeliendi caesos potestas facta est.

dispermulceo et per invius atque ignotus rupes iter fuga non expedio pars capio pars interfacio multus pavor in deruptus praecipitas perpaucus cum xeno ad rex evado postea per indutiae sepelio caedo potestas facio sum


ego P. Cornelium publicae nobisque, non sibi ipsi privatim creatum consulem existimo, exercitusque ad custodiam urbis atque Italiae scriptos esse, non quos regio more per superbiam consules, quo terrarum velint, traiciant.”

ego p cornelius publicus nos non sui ipse privatim creo consul existimo exerceo ad custodia urbs atque italia scribo sum non qui regius mos per superbia consul quo terra volo traicio


magistratu abiit creatis tribunis militaribus in insequentem annum L. et P. Valeriis, Lucio quintum, Publio tertium, et C. Sergio tertium, L. Menenio iterum, P. Papirio, Ser. Cornelio Maluginense.

magistratus abeo creo tribunus militaris in insequor annus l et p valeriis lucius quintus publius tertius et que sergius tertius l menenius iterum p papirius seruius cornelius maluginensis


interim Capitolinus exercitus stationibus vigiliisque fessus superatis tamen humanis omnibus malis, cum famem unam natura vinci non sineret,

interim capitolinus exercitus statio vigilia fessus supero tamen humanus omnis malus cum fames unus natura vinco non sino


Deversatus est apud Ninnios Celeres, Sthenium Pacuviumque, inclutos nobilitate ac divitiis.

deversor sum apud ninnius celer sthenius pacuviumque inclutus nobilitas atque divitiae


comitia consulibus rogandis fuerunt a. d.


cum Ap. Claudius ex Hispania Romam redisset, decrevit senatus, ut ovans urbem iniret.

cum ap claudus ex hispania roma redeo decerno senatus ut ovo urbs ineo


ita per variam fortunam diei maiore part parte exacta cum in castra reditum esset,

ita per varia fortuna dies magnus part pars exigo cum in castrum redeo sum


id ubi dixit, porcum saxo silice percussit. sua item carmina Albani suumque ius iurandum per suum dictatorem suosque sacerdotes peregerunt.

is ubi dico porcus saxum silex percutio suus item carmen albanus suum ius iuro per suus dictator suus sacerdos perago


his infandis pastos epulis, quas contingere etiam nefas sit, videre atque habere dominos et ex Africa et a Carthagine iura petere et Italiam Numidarum ac Maurorum pati provinciam esse, cui non, genito modo in Italia, detestabile sit?

hic infer pasco epulis qui contingo etiam nefas sum video atque habeo dominus et ex africanus et ab carthago ius peto et italia numidaris atque maurus patior provincia sum qui non gigno modo in italia detestabilis sum


milites veteres, periti hostium bellique, baud haud dubiam pugnam fecerunt. nec tamen ea pugna debellatum est; decem milia Celtiberum mercede Turduli conducunt alienisque armis parabant bellum.

miles vetus pereo hostis bellus baud haud dubius pugna facio neque tamen is pugno debello sum decem mille celtiberi merces turdulis conduco alienus arma paro bellum


ecce autem aliud minus dubium; quippe si lux expectetur, quae spes est non vallo perpetuo fossaque nos saepturum hostem, qui nunc corporibus suis subiectis undique cinxerit, ut videtis, collem? atqui si nox opportuna est eruptioni, sicut est, haec profecto noctis aptissima hora est.

ecce autem alius paruus dubius quippe si lux expecto qui spes sum non vallo perpetuus fodio nos saepio hostis qui nunc corpus suus subjectus undique cingo ut video collis atqui si nox opportunus sum eruptio sicut sum hic profecto nox aptus hora sum


transvolat inde in partem alteram suis victoriae nuntius; simul et in hostis iam pavidos, quippe fuso suae partis validiore cornu, impetum facit. non aliorum eo proelio virtus magis enituit.

transvolo inde in pars alter suus victoria nuntius simul et in hostis iam pavidus quippe fundo suus pars validus cornu impetus facio non alius is proelium virtus magis eniteo


haud dubie ratus hostis concursuros. Aetoli pars sopiti adfecta labore ac vigiliis corpora ex somno moliebantur, pars vigilantes adhuc ad strepitum pugnantium in tenebris currunt.

haud dubius reor hostis concurro aetolus pars sopio afficio labor atque vigilia corpus ex somnus molio pars vigilo adhuc ad strepitus pugno in tenebrae curro


et providens Scipio victus necessitatibus temerarium capit consilium, ut nocte Indibili obviam iret et, quocumque occurrisset loco, proelium consereret.

et provideo scipio vinco necessitas temerarius capio consilium ut nox indibilis obvius eo et quicumque occurro locus proelium consero


ibi virtutem bellicam, ibi militarem disciplinam, ibi praeteriti temporis famam, ibi spem futuri extinctam.

ibi virtus bellicus ibi militaris disciplina ibi praetereo tempus fama ibi spes sum extingo


sed qui in Romanis militaverit castris, non posse obscuram eius virtutem esse. multos sibi, qui cum eo stipendia fecerint, referre, qui vir esset ille, quaeque et quotiens pericula pro salute ac dignitate populi Romani adisset,

sed qui in romanus militaverit castrum non possum obscurus is virtus sum multus sui qui cum is stipendium facio refero qui vir sum ille quisque et quotiens periculum pro salus atque dignitas populus romanus adeo


postquam femine transfixo cadentem auferrique proelio prope exsanguem videre, extemplo in fugam omnes versi. ad quinque milia hostium eo die caesa et signa militaria duo et viginti capta.

postquam femine transfigo cado aufero proelium prope exsanguis video extemplo in fuga omnis verro ad quinque mille hostis is dies caedo et signum militaris duo et viginti capio


Carpetanorum cum adpendicibus Olcadum Vaccaeorumque centum milia fuere, invicta acies, si aequo dimicaretur campo.

carpesii cum adpendicibus olcades vaccaeorumque centum mille sum invictus acies si aequus dimico campus


idem consul cum Hannibale in agro Crotoniensi acie conflixit. obscura eius pugnae fama est. Valerius Antias quinque milia hostium caesa ait; quae tanta res est, ut aut impudenter ficta sit aut neglegenter praetermissa.

idem consul cum hannibal in ager crotoniensi acies confligo obscurus is pugna fama sum valerius antius quinque mille hostis caedo aio qui tantus res sum ut aut impudens fictum sum aut neglegenter praetermitto


erat forte brumae tempus et nivalis dies in locis Alpibus Appenninoque interiectis, propinquitate etiam fluminum ac paludum praegelidis.

sum fors bruma tempus et nival dies in locus alpis apenninus interjacio propinquitas etiam flumen atque palus praegelidus


Vorm. = Vormacensis.


se, quantum decem hominum ingeniis provideri potuerit, omnibus, summis infimisque, iura aequasse;

sui quantus decem homo ingenium provideo possum omnis summus infimus ius aequo


Vulg. = lectio vulgata.


datur signum infestisque armis velut acies terni iuvenes magnorum exercituum animos gerentes concurrunt. nec his nec illis periculum suum, publicum imperium servitiumque obversatur animo futuraque ea deinde patriae fortuna, quam ipsi fecissent.

do signum infestus arma velut acies terni juvenis magnus exercitus animus gero concurro neque hic neque ille periculum suus publicus imperium servitiumque obverso animus sum is deinde patria fortuna quam ipse facio


inclusus inde videri Hannibal via ad Casilinum obsessa, cum Capua et Samnium et tantum ab tergo divitum sociorum Romanis commeatus subveheret, Poenus inter Formiana saxa ac Literni arenas stagnaque et per horridas silvas hibernaturus esset.

includo inde video hannibal via ad casilinus obsedeo cum capua et samnium et tantus ab tergum dives socius romanus commeatus subveheret poenus inter formianus saxum atque liternum harena stagno et per horridus silva hiberno sum


hoc tumultuario dilectu duobus milibus ferme hominum armatis Setiam omnibus, quo pergeret, ignaris venit.

hic tumultuarius delectus duo mille ferme homo armo setia omnis quo pergo ignaris venio


cum Afros venderet iussu imperatoris quaestor, puerum adultum inter eos forma insigni cum audisset regii generis esse, ad Scipionem misit.

cum afros vendo iussus imperator quaestor puer adoleo inter is forma insignio cum audio regius genus sum ad scipio mitto


suo quemque iudicio et homines odisse aut diligere et res probare aut improbare debere, non pendere ex alterius vultu ac nutu nec alieni momentis animi circumagi, adstipularique irato consuli tribunum plebei; et quid privatim M. Aemilius mandaverit,

suus quisque iudicium et homo odi aut diligo et res probaris aut improbaris debeo non pendeo ex alter vultus atque nutus neque alienus momentum animus circumago adstipulo irascor consul tribunus plebes et quis privatim m aemilius mando


alterum Nautius contra Sabinos duxit castrisque ad Eretum positis per expeditiones parvas, plerumque nocturnis incursionibus, tantam vastitatem in Sabino agro reddidit, ut conparati ad ear eam prope intacti bello fines Romani viderentur.

alter nautius contra sabini duco castra ad exrepleo pono per expeditio parvus plerusque nocturnus incursio tantus vastitas in sabinum ager reddo ut conparo ad ear is prope intactus bellum finis romanus video


se populare incendium priore consulatu semustum effugisse; optare, ut omnia prospere evenirent; sed si quid adversi caderet, hostium se telis potius quam suffragiis iratorum civium caput obiecturum.

sui popularis incendium prior consulatus semustus effugio optaris ut omnis prosperus evenio sed si quis adverro cado hostis sui telum potis quam suffragium irator civis caput objacio


eo et Androclen praefectum mittit iussum sub ipsis navalibus castra habere.

is et androcles praeficio mitto jubeo sub ipse naval castrum habeo


deinde in custodiam C. Cassio tribuno militum traditus, vix gladiatorio accepto, decem talentis, ab rege rex, ut in eam fortunam recideret.

deinde in custodia que casseius tribunus miles trado vix gladiatorius accipio decem talentum ab rex rex ut in is fortuna recido


omnes absentes creati sunt, nec cuiquam eorum praeter Terentium consulem mandatus honos, quem non iam antea gessisset, praeteritis aliquot fortibus ac strenuis viris, quia in tali tempore nulli novus magistratus videbatur mandandus.

omnis absum creo sum neque quisquam is praeter terentius consul mando honor qui non iam antea gero praetereo aliquot fortis atque strenuus vis quia in talis tempus nullus novus magistratus video mando


Vix finem dicendi fecerat cum ex praeparato simul omnium rerum terror oculis auribusque est offusus.

vix finis dico facio cum ex praeparo simul omnis res terror oculus auris sum offundo


et trepidatio quidem, quantam necesse erat in nocturno effuso tam late incendio, orta est; ceterum fortuitum, non hostilem ac bellicum ignem rati esse, sine armis ad restinguendum incendium effusi in armatos incidere hostes,

et trepidatio quidem quantus necesse sum in nocturnus effundo tam latus incendium orior sum ceterum fortuitus non hostilis atque bellicus ignis reor sum sine arma ad restinguo incendium effundo in armatus incido hostis


tantusque ab inprudentia eventus utraque castra tenuit pavor, ut relictis sauciis et magna parte inpedimentorum ambo pro victis exercitus se in montes proximos reciperent.

tantus ab imprudens evenio uter castrum teneo pavor ut relinquo saucius et magnus pars inpedimentor ambo pro vinco exercitus sui in mons propior recipio


hoc nefas cum inter tot, ut fit, clades in prodigium versum esset, decemviri libros adire iussi sunt,

hic nefas cum inter tot ut fio clades in prodigium verro sum decemviri liber adeo iubeo sum


dicto paruerunt detractisque frenis bis ultro citroque cum magna strage hostium, infractis omnibus hastis, transcurrerunt. dissipato cuneo,

dico pareo detraho frenum bis ultro citer cum magnus strages hostis infringo omnis hasta transcurro dissipato cuneus


quod relicum peditum erat, obliquo constituerunt colle. Scipio, pro se esse loci angustias ratus, et quod in arto pugna Romano aptior quam Hispano militi futura videbatur, et quod in eum locum detracta hostium acies esset, qui non omnem multitudinem eorum caperet, novo etiam consilio adiecit animum:

qui relicum pedes sum obliquus constituo collis scipio pro sui sum locus angustiae reor et qui in artus pugno romanus aptus quam hispanus miles sum video et qui in is locus detraho hostis acies sum qui non omnis multitudo is capio novo etiam consilium adiicio animus


eodem tempore atque, ut quidam tradidere, eodem die ad Corinthum Achaei ducem regium Androsthenem iusto proelio fuderunt.

idem tempus atque ut quidam trado idem dies ad corinthus achaeus dux regius androsthenem justus proelium fundo


consules in sedem processere suam, missique lictores ad sumendum supplicium. nudatos virgis caedunt securique feriunt, cum inter omne tempus pater vultusque et os eius spectaculo esset eminente animo patrio inter publicae poenae ministerium.

consul in sedes procedo suus mitto lictor ad sumo supplicium nudo virga caedo securus ferio cum inter omnis tempus pater vultus et os is spectaculum sum emineo animus patrius inter publicus poena ministerium


sed vis potentior fuit; namque tutores inter suae partis homines de iniuria decreti palam in foro contionati manu facta virginem ex domo matris rapiunt;

sed volo possum sum namque tutor inter suus pars homo de iniuria decerno palam in forum contionor manus facio virgo ex domus mater rapio


tunc exercitus totius prope antesignani exules erant. hi venientibus Lacedaemoniis ad portam castrorum agmine facto occurrerunt; et primo lacessere iurgiis, deinde, altercatione orta, cum accenderentur irae, ferocissimi exulum impetum in Lacedaemonios fecerunt.

tunc exercitus totus prope antesignanus exulis sum hic venio lacedaemonius ad porta castrum agmen facio occurro et primus lacesso jurgium deinde altercatio orior cum accendo ira ferox exsul impetus in lacedaemonii facio


nos deinde aut fortuna populi Romani aut nostra virtus expediet.”

nos deinde aut fortuna populus romanus aut noster virtus expedio


quin eo processerat consuetudine capta, ut post patroni mortem, quia in nullius manu erat, tutore ab tribunis et praetore petito, cum testamentum faceret, unum Aebutium institueret heredem.

quin is procedo consuetudo capio ut post patronus mors quia in nullus manus sum tutor ab tribunus et praetor peto cum testamentum facio unus aebutius instituo heres


redirent itaque propere in colonias et tamquam integra re, locuti magis quam ausi tantum nefas, cum suis consulerent. admonerent non Campanos neque Tarentinos esse eos sed Romanos; inde oriundos,

redeo itaque properus in colonia et tamquam integer res loquor magis quam audeo tantus nefas cum suus consulo admoneo non campani neque tarentini sum is sed romanus inde orior


metuens enim Livius, ne successu tantae rei inflatus Polyxenidas classem, quae ad Canas erat, opprimeret, Abydi obsidione custodiaque Hellesponti extemplo relicta naves, quae subductae Canis erant,

metuo enim livius ne succedo tantus res inflo polyxenidas classis qui ad canae sum opprimo abydi obsidio custodia hellespontus extemplo relinquo navo qui subduco canis sum


et Ap. Claudius. bellum domi maius quam foris apparebat. Appi violentiam aptiorem rati ad conprimendos urbanos motus. in Fabio magis in bono non constans quam navam in malitia ingenium esse.

et ap claudus bellum domus magnus quam foris appareo appius violentia aptus reor ad conprimendos urbanus moueo in fabius magis in bonus non consto quam navam in malitia ingenium sum


et cum is vixdum serio adnuisset, ad nutum scorti consulem stricto gladio, qui super caput pendebat, loquenti Gallo caput primum percussisse, deinde, fugienti fidemque populi Romani atque eorum, qui aderant, imploranti latus transfodisse.

et cum is vixdum serius annuo ad nutus scortum consul stringo gladius qui super caput pendo loquor gallus caput primus percutio deinde fugio fides populus romanus atque is qui adsum imploro latus transfodio


inde, ne mora atque otium animos sollicitaret, cum reliquis copiis Pyrenaeum transgreditur et ad oppidum Iliberri castra locat.

inde ne mora atque otium animus sollicito cum reliquus copia pyrenaeus transgredior et ad oppidum iliberri castrum loco


non fefellit Achaeos, quo spectasset tam benigna pollicitatio auxiliumque oblatum adversus Lacedaemonios: id quaeri, ut obsidem Achaeorum iuventutem educeret ex Peloponneso ad inligandam Romano bello gentem.

non fallo achaeus quo specto tam benignus pollicitatio auxilium offertor adverro lacedaemonii is quaero ut obsidem achaeus iuventus educo ex peloponnesus ad inligo romanus bellum gens


oppidum longum, in latitudinem haudquaquam tantundem patens habebant. quadringentos inde ferme passus constituit signa.

oppidum longus in latitudo haudquaquam tantus pateo habeo quadringenti inde ferme patior constituo signum


nec Volscorum meliores res esse credere quam populi Romani; fortunam noctemque omnia erroris mutui inplesse. precantemque deinde. ne se fessum labore ac vulneribus tenerent, cum ingenti laude non virtutis magis quam moderationis dimiserunt.

neque volscus bonus res sum credo quam populus romanus fortuna nox omnis error mutuus inpleo preco deinde ne sui fatisco labor atque vulnus teneo cum ingens laus non virtus magis quam moderatio dimitto


cuius tam vicini belli metu Camillus motus extemplo se Romam captivos ducturum ait, ne patres ignari sint Tusculanos ab societate descisse; castris exercituique interim, si videater, praesit collega.

qui tam vicinus bellum metus camillus moueo extemplo sui roma captivus duco aio ne pater ignaris sum tusculani ab societas descio castrum exercitus interim si videater praesum collega


sacrificaret. — Per per eosdem dies et M. Fulvius Nobilior, qui biennio ante praetor in Hispaniam erat profectus, ovans urbem est ingressus;

sacrifico per per idem dies et m fulvus nobilior qui biennium ante praetor in hispania sum proficiscor ovo urbs sum ingredior


Anagnia duo prodigia eo anno sunt nuntiata, facem in caelo conspectam et bovem feminam locutam; eam publice ali. Menturnis quoque per eos dies caeli ardentis species affulserat.

anagnia duo prodigium is annus sum nuntio fax in caelum conspicio et bos femina loquor is publicus al minturnae quoque per is dies caelum ardeo species affulgeo


et P. Licinius Varus ludos Romanos diem unum instaurarunt. aediles plebei Q. Catius et L. Porcius Licinus ex multaticio argento signa aenea ad Cereris dedere, et ludos pro temporis eius copia magnifici apparatus fecerunt.

et p licinius varus ludus romanus dies unus instauro aedilis plebes q catus et l porcius licinus ex multaticius argentum signum aeneas ad ceres do et ludus pro tempus is copia magnificus apparatus facio


ubi urbem sine certamine intravere, pergunt inde, quanto maximo cursu poterant, ad ear eam portam, circa quam omne contractum certamen erat.

ubi urbs sine certamen intro pergo inde quantus maximus cursus possum ad ear is porta circa quam omnis contraho certamen sum


cum Thessalos in armis esse nuntiatum esset, Ap. Claudium legatum ad eas res aspiciendas conponendasque senatus misit.

cum thessali in arma sum nuntio sum ap claudius legatus ad is res aspicio conpono senatus mitto


parique terrore et castra sunt deserta et universa gens postero die in deditionem venit. nec diu in pacto mansit;

pario terror et castrum sum desero et universus gens posterus dies in deditio venio neque diu in pacisco maneo


hoc qnoque quoque ludibrium casus ediderit fortuna, ut, cum patre tuo consule ceperim arma, cum eodem primum Romano imperatore signa contulerim, ad filium eius inermis ad pacem petendam veniam.

hic qnoque quoque ludibrium casus edo fortuna ut cum pater tuus consul capio arma cum idem primus romanus imperator signum confero ad filius is inermis ad pax peto venio


cuius litteris senatus certior factus, eas ipsas litteras ad C. Claudium — nam alter consul iam in Sardiniam traiecerat —

qui littera senatus certus facio is ipse littera ad que claudius nam alter consul iam in sardinia transjacio


pacem petiere, vectigal, quantum Philippus pactus esset, daturum Persea Romanis pollicentes; urbibus, agris locisque, quibus Philippus cessisset, cessurum quam primum.

pax peto vectigal quantus philippus paciscor sum do perseus romanus polliceo urbs ager locus qui philippus cedo cedo quam primus


itaque crastino die aut vestro aut Hennensium sanguine Henna inundabitur. nec praeoccupati spem ullam nec occupantes periculi quicquam habebitis. qui prior strinxerit ferrum, eius victoria erit.

itaque crastinus dies aut vester aut hennensis sanguis henna inundo neque praeoccupo spes ullus neque occupo periculum quisquam habeo qui prior stringo ferrum is victoria sum


oppidanorum omnis multitudo cum coniugibus ac liberis in arcem confugit, deinde in deditionem venit. pecuniae aurique et argenti haud sane multum fuit;

oppidanus omnis multitudo cum conjunx atque liber in arx confugio deinde in deditio venio pecunia aurum et argentum haud sanus multus sum


et equitatus quidem cessit, duces caetratae cohortis non satis expectato signo ante tempus excitatis suis occasionem bene gerendae rei amisere. Roianus Romanus et aperto proelio victor et tutus a fraude insidiarum in castra sese recepit.

et equito quidem cedo dux caetratus cohors non satis expectato signum ante tempus excitas suus occasio bene gero res amitto roianus romanus et aperio proelium victor et tueor ab fraus insidiaris in castrum sui recipio


ei promptissimum quemque et proxime vallum atque in ipsos munitores primum invectum vixdum proelio inito fuderunt. cum ceteris, qui sub signis atque ordine agminis incesserant, longior et diu ambigua pugna fuit.

is promptus quisque et propior valles atque in ipse munitor primus inveho vixdum proelium ineo fundo cum ceterus qui sub signum atque ordo agmen incedo longus et diu ambiguus pugno sum


plures deinde in omnes partes eruptiones factae; et qui flumen petiere, aut gurgitibus absumpti sunt aut inter cunctationem ingrediendi ab hostibus oppressi;

multus deinde in omnis pars eruptio facio et qui flumen peto aut gurges absumo sum aut inter cunctatio ingredior ab hostis opprimo


secundum haec silentium fuit, cum Romanus eum aecum censeret priorem dicere, qui petisset colloquium, rex eius esse priorem orationem,

secundus hic silentium sum cum romanus is aequus censeo prior dico qui peto colloquium rex is sum prior oratio


haec adhortatio praetoris non modo quemquam unum elicuit ad suadendum, sed ne fremitum quidem aut murmur contionis tantae ex tot populis congregatae movit.

hic adhortatio praetor non modo quisquam unus elices ad suadeo sed ne fremo quidem aut murmur contio tantus ex tot populus congrego moveo


quod medium inter aecum et utile erat decreverunt, ut, quoniam magna pars eorum agros volgo venales esse diceret et sibimet emptis opus esse, agri publici, qui intra quinquagesimum lapidem esset, copia iis fieret:

qui medius inter aequus et utilis sum decerno ut quoniam magnus pars is ager vulgo venal sum dico et sui emo opus sum ager publicus qui intra quinquagesimus lapis sum copia is fio


quae post proximum lustrum decem milibus aeris aut pluris eo venissent, uti ea quoque deciens tanto pluris quam quanti essent aestimarentur, et his rebus omnibus terni in milia aeris attribuerentur.

qui post propior lustrum decem mille aer aut multus is venio uti is quoque decies tantus multus quam quantus sum aestimo et hic res omnis terni in mille aer attribuo


ea rata atque perpetua auctoritate vestra faciatis.” senatus legatis Saguntinis respondit et dirutum et restitutum Saguntum fidei socialis utrimque servatae documentum omnibus gentibus fore;

is reor atque perpetuus auctoritas vester facio senatus legatus saguntinus respondeo et diruo et restitus saguntus fides social utrimque servo documentum omnis gens sum


ab Corcyra in proxima Epiri quinqueremi traiecit et in castra Romana magnis itineribus contendit.

ab corcyra in propior epirus quinqueremis transiacio et in castrum romanus magnus iter contendo


quam qui ante portas Carthaginis bellum gereret, nullius alterius consilio quam Scipionis accipiendam abnuendamve pacem esse.

quam qui ante porta carthago bellum gero nullus alter consilium quam scipio accipio abnuendamve pax sum


mentio deinde ab senioribus facta est segnius homines bona quam mala sentire; transitu in Italiam Hannibalis quantum terroris pavorisque esse meminisse! meminisse;

mentior deinde ab senex facio sum segnis homo bonus quam malus sentio transeo in italia hannibal quantus terror pavorisque sum memini memini


alii purgare plebem, culpam in patres vertere: eorum ambitione artibusque fieri, ut obsaeptum plebi sit ad honorem iter. si plebi respirare ab eorum mixtis precibus minisque liceat, memorem earn eam suorum inituram suffragia esse et parto auxilio imperium quoque adscituram.

alius purgaris plebs culpa in pater verto is ambitio ars fio ut obsaepio plebs sum ad honor iter si plebs respiraris ab is misceo prex mina licet memoro earn is suus ineo suffragium sum et pario auxilium imperium quoque adscio


primo, ut in iugum evasit, et iacentibus ibi paucis armis corporibusque hostium proelum proelium eo loco fuisse pulsosque inde Romanos et pugrlari pugnari prope castra hostium vidit, ingenti gaudio est elatus.

primus ut in iugum evado et jaceo ibi paucus arma corpus hostis proelis proelium is locus sum pello inde romanus et pugrlaris pugno prope castrum hostis video ingens gaudium sum effero


Aemilius, cuius tur tum fasces erant, collegam dictatorem dixit; ab eo magister equitum Iunius Brutus dictus. dictatura popularis

aemilius qui tur tum fascis sum collega dictator dico ab is magister eques junius brutus dico dicto popularis


contrahit celeriter similitudo eos, ut fere fit: malum malo aptissimum; sed initium turbandi omnia a femina ortum est. ea secretis viri alieni adsuefacta sermonibus nullis verborum contumeliis parcere de viro ad fratrem, de sorore ad virum; et se rectius viduam et ilium illum caelibem futurum fuisse contendere, quam cum inpari iungi, ut elanguescendum aliena ignavia esset.

contraho celer similitudo is ut fere fio malus malus aptus sed initium turbo omnis ab femina orior sum is secerno vir alienus adsuefacta sermo nullus verbum contumelia parco de vir ad frater de soror ad vir et sui rectus vidua et ille ille caelibem sum sum contendo quam cum inparis jungo ut elanguesco alienus ignavia sum


principes senatus relationem consulis de summa rerum laudare, sed, cum aliorum causa alia esset, ita expediri posse consilium dicere, ut pro merito cuiusque statueretur, si de singulis nominatim referrent populis.

princeps senatus relatio consul de summus res laudo sed cum alius causa alius sum ita expedio possum consilium dico ut pro mereo quisque statuo si de singuli nominatim refero populus


ubi cum vasta desertaque omnia atque eandem, quam apud hostes, foeditatem invenisset, priusquam Volscos cognitus error reduceret, quibus poterat sauciis ductis secum ignarus, quam regionem consul petisset, ad urbem proximis itineribus pergit.

ubi cum vasto desero omnis atque idem quam apud hostis foeditas invenio priusquam volsci cognosco error reduco qui possum saucius duco sui ignarus quam regio consul peto ad urbs propior iter pergo


eo pergit ducere ad oppugnandum. postquam nulla moventur re, persoluto stipendio non suis modo sed etiam praetoris militibus relictoque omni exercitu in castris praetoris ipse cum septem cohortibus ad Hiberum est regressus.

is pergo duco ad oppugno postquam nullus moveo res persolvo stipendium non suus modo sed etiam praetor miles relinquo omnis exercitus in castrum praetor ipse cum septem cohors ad hiberus sum regredior


alia multitudo peditum equitumque deturbatis hostibus montis sine duce cepere. ad quinque milia Ligurum occisa; ex Romano exercitu duo et quinquaginta ceciderunt.

alius multitudo pedes equio deturbo hostis mons sine dux capio ad quinque mille ligur occaedes ex romanus exercitus duo et quinquaginta cado


id credo cognomen errorem in aedilibus fecisse secutamque fabulam mixtam ex aediliciis et consularibus comitiis, convenientem errori.

is credo cognomen error in aedilis facio sequor fabula misceo ex aedilicius et consularis comitium convenio error


“si tu is es, cui nuptam esse me arbitror, et virum et regem appello; sin minus, eo nunc peius mutata res est, quod istic cum ignavia est scelus.

si tu is sum qui nupta sum ego arbitror et vir et rex appello sin paruus is nunc malus muto res sum qui istic cum ignavia sum scelus


neque impunita temeritate inde recepissent sese, ni clamor primum ab tergo auditus, dein pugna etiam coepta amentis repentino terrore regios fecisset.

neque impunitus temeritas inde recipio sui ni clamor primus ab tergum audio deinde pugno etiam coepio amens repentinus terror regius facio


pugnatum haud procul Ilipa urbe est; eo victorem opulentum praeda exercitum P. Cornelius reduxit. ea omnis ante urbem exposita est,

pugno haud procul ilipa urbs sum is victor opulentus praeda exercitus p cornelius reduco is omnis ante urbs expono sum


senatus quo die primum est habitus, ludos magnos facere dictatorem iussit, quos M. Aemilius praetor urbanus C. Flaminio Cn. Servilio consulibus fecerat et in quinquennium voverat. tum dictator et fecit ludos et in insequens lustrum vovit.

senatus quo dies primus sum habitus ludus magnus facio dictator iubeo qui m aemilius praetor urbanus que flaminius cn servilius consul facio et in quinquennium voveo tum dictator et facio ludus et in insequor lustrum voveo


et Antium nova colonia missa cum eo, ut Antiatibus permitteretur, si et ipsi adscribi coloni vellent; naves inde longae abactae interdictumque mari Antiati populo est et civitas data.

et antius novo colonia mitto cum is ut antias permitto si et ipse adscribo colonus volo navo inde longus abigo interdictum mare antias populus sum et civitas do


et alia parte consul muro Ardeae bracchium iniunxerat, qua ex oppido sui commeare possent.

et alius pars consul murus ardea bracchium injungo qui ex oppidum suus commearis possum


eadem aestate et cum Philippo rege, quod iam ante suspectum fuerat, motum bellum est.

idem aestas et cum philippus rex qui iam ante suspicio sum motus bellum sum


“hanc ego aram” inquit “Pudicitiae plebeiae dedico vosque hortor, ut, quod certamen virtutis viros in hac civitate tenet,

hic ego ara inquam pudicitia plebeius dedico tu hortor ut qui certamen virtus vir in hic civitas teneo


is, quod eius ex populis abundabat, Bitariges, Arvernos, Senones, Haeduos, Ambarros, Carnutes, Aulercos excivit. profectus ingentibus peditum equitumque copiis in Tricastinos venit. Alpes inde oppositae erant;

is qui is ex populus abundo bitariges arverni senones aedui ambarros carnutes aulerci excio proficiscor ingens pedes equio copia in tricastinos venio alpis inde oppono sum


obsecro vos, venandi studium ac voluptas homines per nives ac pruinas in montes silvasque rapit; belli necessitatibus ear eam patientiam non adhibebimus, quam vel lusus ac voluptas elicere solet?

obsecro tu venor studium atque voluptas homo per nix atque pruina in mons silva rapio bellum necessitas ear is patientia non adhibeo quam vel lusus atque voluptas elices soleo


Hispanis duplicia cibaria dari iussa; operaque eorum forti ac fideli persaepe res publica usa est.

hispanus duplicium cibaria do iubeo opero is fortis atque fidelis persaepe res publicus utor sum


contra ea in Aequis inter consulem ac milites comitate ac beneficiis certatum est. et natura Quinctius erat lenior, et saevitia infelix collegae, quo is magis gauderet ingenio suo, effecerat.

contra is in aequi inter consul atque miles comitas atque beneficium certas sum et natura quintius sum lenio et saevitia infelix collega quo is magis gaudeo ingenium suus efficio


et ea vanitas promissorum non apud Philippum modo sed etiam apud Amynandrum valuit.

et is vanitas promissor non apud philippus modo sed etiam apud amynandrum valeo


et cum parte copiarui copiarum Ap. Claudio Acraephiam ire iusso ipse cum parte Coroneam circumsidit vastatis prius agris, qua ab Elatia duo diversa agmina iere.

et cum pars copiarui copia ap claudius acraephia eo jubeo ipse cum pars coronea circumsido vastas prior ager qui ab elatia duo diverto agmen eo


id tantum dissimile fuit, quod et in fronte extremi et ex lateribus soli non habebant super capita elata scuta, ne nudarent corpora, sed proiecta pugnantium more. ita nec ipsos tela ex muro missa subeuntis laeserunt et testudini iniecta imbris in modum lubrico fastigio innoxia ad imum labebantur.

is tantus dissimilis sum qui et in frons extremus et ex later solus non habeo super caput effero scutum ne nudo corpus sed projectum pugno mos ita neque ipse telum ex murus mitto subeo laedo et testudo inicio imber in modus lubricus fastigium innoxius ad imus labor


quos hieme saltem in domos ac tecta reduci oporteat et aliquo tempore anni parentis liberosque ac coniuges invisere et usurpare libertatem et creare magistratus.

qui hiems saltem in domus atque tectum reduco oportet et aliquis tempus annus parens liber atque coniunx inviso et usurparis libertas et crearis magistratus


utrum per insessum ab hoste saltum, quamquam labor ingens periculumqut periculumque proponeretur, transitum temptaret, an eodem itinere,

utrum per insessus ab hostis saltus quamquam labor ingens periculumqut periculum propono transeo tento an idem iter


non enim illa modo Volscus aut Samnis, sed Romanus verba fecit, vester consul, vester imperator, milites, cuius auspicia pro vobis experti nolite adversus vos velle experiri. qui pugnarent vobiscum infestius,

non enim ille modo volscus aut samnis sed romanus verbum facio vester consul vester imperator miles qui auspicium pro tu experior nolo adverro tu volo experior qui pugno tu infestus


is curu cum supercilio haud procul distantis tumuli ab urbe instructanr instructam aciem ostendisset, et ex altera parte L. Quinctius ab operibus suis terra marique instaret, tur tum vero desperatio Gorgopan quoque coegit id consilii,

is curu cum supercilium haud procul disto tumulis ab urbs instructanr instruo acies ostendo et ex alter pars l quintius ab opus suus terra mare insto tur tum verus desperatio gorgopan quoque cogo is consilium


maxime conspectus ipse est curru equis albis iuncto urbem invectus; parumque id non civile modo, sed humanum etiam visum.

magnus conspicio ipse sum currus equus albus jungo urbs inveho parus is non civilis modo sed humanus etiam video


auxere iras in plebem, non minuerunt animos; sed ibi plurimum profectum est, quod modo quodam temperavere impetus suos.

augeo ira in plebs non minuo animus sed ibi multus proficiscor sum qui modo quidam tempero impetus suus


dedemus ergo Hannibalem? dicet aliquis. scio meam levem esse in eo auctoritatem propter paternas inimicitias; sed et Hamilcarem eo perisse laetatus sum, quod, si ille viveret, bellum iam haberemus cum Romanis, et hunc iuvenem tamquam furiam facemque huius belli odi ac detestor;

dedo ergo hannibal dico aliquis scio meus levo sum in is auctoritas propter paternus inimicitia sed et hamilcaris is pereo laeto sum qui si ille vivo bellum iam habeo cum romanus et hic juvenis tamquam furio fax hic bellum odi atque detesto


ipse postero die, cum Etrusci pleni animorum ab pristini diei meliore occasione quam pugna in aciem processissent, cunctatus parumper, dum speculatores referrent Quinctium evasisse in iugum propinquum arci Fidenarum, signa profert peditumque aciem instructam pleno gradu in hostem inducit;

ipse posterus dies cum etruscus plenus animus ab pristinus dies bonus occasio quam pugno in acies procedo cunctor parumper dum speculator refero quintius evado in iugum propinquus arx fidenaris signum profero pedes acies instruo plenus gradus in hostis induco


erant autem pleraque ex cratibus ac tabuis tabulis facta, alia harundine texta, stramento intecta omnia, velut de industria alimentis ignis.

sum autem plerusque ex cratis atque tabuis tabula facio alius harundo textum stramentum intego omnis velut de industria alimentum ignis


postridie ad praescriptum consulis et consularia et praetoria comitia habita. consules creati Q. Fabius et P. Decius, Ap. Claudius praetor, omnes absentes. et L. Volumnio ex senatus consulto et scito plebis prorogatum in annum imperium est.

postridie ad praescribo consul et consularis et praetorius comitium habeo consul creo q fabius et p decius ap claudus praetor omnis absum et l volumnius ex senatus consultum et scio plebs prorogo in annus imperium sum


Amynander, quod sui maxime operis erat, impigre agebat, ut Ambracienses compelleret ad deditionem.

amynander qui suus magnus opus sum impiger ago ut ambraciensis compello ad deditio


quod fide publica decipi tribunos eos taciti tulissent, qui senatus auctoritatem secuti essent. haec propalam contionabundus in dies magis augebat iras hominum.

qui fides publicus decipio tribunus is taceo fero qui senatus auctoritas sequor sum hic propalam contionabundus in dies magis augeo ira homo


“accelera signifer!” “sequere miles!” inter se quoque gratificantes ducibus clamabant. media nocte in Algidum perveniunt et, ut sensere se iam prope hostes esse, signa constituunt.

accelero signifer sequor miles inter sui quoque gratificor dux clamo medius nox in algidus pervenio et ut sentio sui iam prope hostis sum signum constituo


inferentes aprum duos iuvenes secutus ipse cum expedito venatore vigilem incautius miraculo magnitudinis in eos, qui ferebant, versum venabulo traicit.

infero aper duo juvenis sequor ipse cum expedio venator vigilis incautus miraculum magnitudo in is qui fero verro venabulum traicio


nam cum ad moenia Satrici admotus esset exercitus legatisque missis ad pacem cum precibus petendam triste responsum ab consule redditum esset, nisi praesidio Samnitium interfecto aut tradito ne ad se remearent, plus ea voce quam armis inlatis terroris colonis iniectum.

nam cum ad moenia satrix admoveo sum exercitus lego mitto ad pax cum prex peto tristis responsum ab consul reddo sum nisi praesidium samnites interficio aut trado ne ad sui remeo multus is vox quam arma infero terror colonia injectus


et illa quidem contio sub occasum solis tot legatorum perpetuis orationibus die absumpto dimissa est.

et ille quidem contio sub occasus sol tot legatus perpetuus oratio dies absumo dimitto sum


quae luxuriae muliebris coercendae causa lata essetf esset. et illa communis pro legibus visa consularis oratio est, et haec adversus luxuriam severissimis moribus conveniebat;

qui luxuria muliebris coerceo causa fero essetf sum et ille communis pro lex video consularis oratio sum et hic adverro luxuria severus mos convenio


pugna abstineret, reciperetque sese, si hostium equitatum exeuntem vidisset. ita ut praeceptum erat fecit. per dies aliquot nihil ultra motum, quam ut hae duae turmae ostenderentur, deinde subducerentur, ubi equitatus hostium castris procucurrisset. postremo Celtiberi,

pugno abstineo recipio sui si hostis equitas exeo video ita ut praeceptum sum facio per dies aliquot nihil ultra motus quam ut hic duo turma ostendo deinde subduco ubi equito hostis castrum procurro postremo celtiberi


et auxit rerum suarum suique contemptum consul nimis detegendo cladem nudandoque.

et augeo res suus suo contemno consul nimis detego clades nudo


Romani, qui ex tanta clade evaserant, diversis itineribus semermes ad Marcellum consulem in Samnium perfugerunt.

romanus qui ex tantus clades evado diverto iter semermes ad marcellus consul in samnium perfugio


fugientes in castra equites persecuti sunt, et permixti turbae hostium intra vallum penetraverunt; ubi ab relictis in praesidio castrorum proelium instauratum, coactique sunt Romani equites descendere ex equis.

fugio in castrum eques persequor sum et permisceo turba hostis intra valles penetraverunt ubi ab relinquo in praesidium castrum proelium instauro cogo sum romanus eques descendo ex equus


per tot annos tributo exhaustos nihil reliqui praeter terram nudam ac vastam habere. tecta hosti, incendisse, servos agri cultores rem publicam abduxisse nunc ad militiam parvo aere emendo, nunc remiges imperando;

per tot annus tribuo exhaurio nihil reliquus praeter terra nudus atque vastus habeo tectum hostis incendo servus ager cultor res publicus abduco nunc ad militia parvus aer emo nunc remex impero


subtexit deinde fabulae huic legatos Aetolos in senatu inter cetera hoc quoque interrogatos esse, unde audissent imperatores Romanos in Asia captos ab Antiocho rege et exercitum deletum esse;

subtexo deinde fabula hic legatus aetoli in senatus inter ceterus hic quoque interrogo sum unde audio imperator romanus in asia capio ab antiochus rex et exercitus deleo sum


fors conglobabat et animus suus cuique ante aut post pugnandi ordinem dabat; tantusque fuit ardor animorum, adeo intentus pugnae animus, ut eum motum terrae, qui multarum urbium Italiae magnas partes prostravit avertitque cursu rapidos amnis, mare fluminibus invexit, montes lapsu ingenti proruit, nemo pugnantium senserit.

fors conglobabat et animus suus quisque ante aut post pugno ordo do tantus sum ardor animus adeo intendo pugna animus ut is motus terra qui multus urbs italia magnus pars prosterno averto cursus rapidus amnis mare flumen inveho mons lapsus ingens proruo nemo pugno sentio


his rebus actis ad triumphum decessit, ut minus clarum de Samnitibus, quam collegae triumphus fuerat, ita cumulo Etrusci belli aequatum.

hic res ago ad triumphus decedo ut paruus clarus de samnites quam collega triumphus sum ita cumulo etruscus bellum aequo


auguriis certe sacerdotioque augurum tantus honos accessit, ut nihil belli domique postea nisi auspicato gereretur, concilia populi, exercitus vocati, summa rerum, ubi aves non admisissent, dirimerentur.

augurium certus sacerdotium augur tantus honor accedo ut nihil bellum domus postea nisi auspico gero concilio populus exercitus voco summus res ubi aveo non admitto dirimo


hac virium accessione animus crevit praetori, ut Cassandream oppugnaret.

hic vis accessio animus cerno praetor ut cassandrea oppugno


Pausistratum praetorem cum octingentis Achaeis peditibus, mille et octingentis fere armatis, ex vario genere auxiliorum collectis, miserunt;

pausistratus praetor cum octingenti achaeus pedes mille et octingenti fere armo ex vario genus auxilia colligo mitto


haec mandata. cum expirasset, tutores testamento prolato pueroque in contionem producto — erat autem quindecim tum ferme annorum —

hic mandatum cum expirasset tutor testamentum profero puer in contio produco sum autem quindecim tum ferme annus


tur tum demum castra Etruscorum pro moenibus Fidenarum posita et dictator Romanus baud haud procul inde ad confluenti. consedit in utriusque ripis amnis, qua assequi munimento poterat, vallo interposito. postero die in aciem eduxit.

tur tum demum castrum etruscus pro moenia fidenaris pono et dictator romanus baud haud procul inde ad confluenti consido in uterque ripa amnis qui assequor munimentum possum vallo interpono posterus dies in acies educo


Romae cum tribuni plebis novi magistratum inissent, extemplo censoribus P. Furio et M. Atilio a M. Metello tribuno plebis dies dicta ad populum est.

roma cum tribunus plebs nosco magistratus ineo extemplo censor p furius et m atilius ab m metellus tribunus plebs dies dictum ad populus sum


haec Verginio vociferanti succlamabat multitudo nec illius dolori nec suae libertati se defuturos. et inmixti turbae militum togati eadem illa querendo docendoque, quanto visa quam audita indigniora oportuerit videri, simul profligatam iam rem nuntiando Romae esse,

hic verginio vociferanti succlamo multitudo neque ille dolor neque suus libertas sui desum et immixtus turba miles togatus idem ille queror doceo quantus video quam audio indignus oportet video simul profligo iam res nuntio roma sum


L. Baebius Dives Hispaniam ulterioremn. ulteriorem. Siciliae legio una et classis, quae in ea provincia erat, decreta, et ut duas decumas frumenti novus praetor imperaret Siculis; earum alteram in Asiam, alteram in Aetoliam mitteret.

l baebius dives hispania ulterioremn ulter sicilia legio unus et classis qui in is provincia sum decretum et ut duo decimus frumentum novus praetor impero siculis is alter in asia alter in aetolia mitto


Divendita praeda ultro adhortantes imperatorem ad Romuleam pergunt. ibi quoque sine opere, sine tormentis, simul admota sunt signa, nulla vi deterriti a muris, qua cuique proximum fuit, scalis raptim admotis in moenia evasere. captum oppidum ac direptum est;

divendo praeda ultro adhortor imperator ad romuleus pergo ibi quoque sine opus sine tormentum simul admoueo sum signum nullus vis deterreo ab murus qui quisque propior sum scalae raptim admoueo in moenia evado capio oppidum atque disrepo sum


ita angustiae minore certamine, quam quod animis proposuerant, superatae et in Eordaeam perventum, ubi pervastatis passim agris in Elimiam consul se recepit. inde impetum in Orestidem facit et oppidum Celetrum est adgressus in paene insula situm;

ita angustia paruus certamen quam qui animus propono supero et in eordaeam pervenio ubi pervastas passim ager in elimiam consul sui recipio inde impetus in orestis facio et oppidum celetrum sum aggredior in paene insula sino


silentio ingressi, ab sui quisque ordinis hominibus in tentoria abducti, cum summa omnium laetitia hospitaliter excipiuntur. postero die consilium habitum, cui et L. Porcius Licinus praetor adfuit.

silentium ingredior ab suus quisque ordo homo in tentorius abduco cum summus omnis laetitia hospitalis excipio posterus dies consilium habitus qui et l porcius licinus praetor adsum


Erythraeae triremes cum haud procul a Samo Rhodiis navibus, quibus ut essent praesidio veniebant, obviae fugientibus fuissent, in Hellespontum ad Romanos cursum averterunt.

erythraea triremis cum haud procul ab samos rhodius navis qui ut sum praesidium venio obvius fugio sum in hellespontus ad romanus cursus averto


pro numero cuiusque iuniorum, discripsit et inde ex Capitolio protinus ire ad portam et, ut maturaretur res, proficisci ad dilectum iussit.

pro numerus quisque iuniorum discribo et inde ex capitolium protinus eo ad porta et ut maturo res proficisco ad dilectus iubeo


inter haec tribuni plebis, cum in concordia hominum secundisque rebus civitatis inviti silentium tenuissent, feroces repente minari tribunis militum, nisi in auctoritate senatus essent, se in vincla eos duci iussuros esse.

inter hic tribunus plebs cum in concordia homo secundus res civitas invitus silentium teneo ferox repens mino tribunus miles nisi in auctoritas senatus sum sui in vinclum is duco jubeo sum


forma tamen Romanorum castrorum constabat una ea re, quod tribunos, ex contagione furoris baud haud expertes seditionis defectionisque rati fore, et iura reddere in principiis sinebant et signum ab eis petebant et in stationes ac vigilias ordine ibant;

forma tamen romanus castrum consto unus is res qui tribunus ex contagio furor baud haud expers seditio defectio reor sum et ius reddo in principia sino et signum ab is peto et in statio atque vigilia ordo eo


et Messanam et Syracusas et totam Siciliam ipsi habent vectigalemque provinciam securibus et fascibus subiecerunt.

et messana et syracusae et totus sicilia ipse habeo vectigalemque provincia securis et fascis subjacio


Thyrrei concilium legatis Acarnanes dederunt. ibi quoque inter factiones erat certamen: quidam principum postulare, ut praesidia in urbes suas inducerentur adversus amentiam eorum, qui ad Macedonas gentem trahebant;

thyrrei concilium legatus acarnanes do ibi quoque inter factio sum certamen quidam princeps postulo ut praesidium in urbs suus induco adverro amentia is qui ad macedonas gens traho


C. Hostilium cum cetero exercitu placuit totam provinciam peragrare et cavere, ne qua occasio novare cupientibus res daretur.

que hostilius cum ceterus exercitus placeo totus provincia peragraris et caveo ne qui occasio novaris cupio res do


non alias ad ullum spectaculum tanta multitudo occurrit. patrum aetate Syphax rex captus in castra Romana adductus erat; praeterquam quod nec sua nec gentis fama conparandus, † tunc quod accessio Punici belli fuerat, sicut Gentius Macedonici:

non alius ad ullus spectaculum tantus multitudo occurro pater aetas syphax rex capio in castrum romanus adduco sum praeterquam qui neque suus neque gens fama conparo tunc qui accessio punicus bellum sum sicut gentius macedonicus


ita, quod unum vinculum cum Romanis societatis erat, Thrasone sublato e medio extemplo baud haud dubie ad defectionem res spectabat;

ita qui unus vinculis cum romanus societas sum thraso tollo e medium extemplo baud haud dubius ad defectio res specto


sed oro vos, quantumlibet intersit inter Romanos et Achaeos, modo ne in aequo hostes vestri nostrique apud vos sint ac nos socii, immo ne meliore iure sint.

sed oro tu quantumlibet intersum inter romanus et achaeus modo ne in aequus hostis vester noster apud tu sum atque nos socius immo ne bonus ius sum


extra hanc velut iustam aciem a parte dextra consul Achaeorum caetratis immixtos auxiliares Eumenis, tria milia ferme peditum, aequata fronte instruxit; ultra eos equitum minus tria milia opposuit, ex quibus Eumenis octingenti, reliquus omnis Romanus equitatus erat;

extra hic velut iustus acies ab pars dextera consul achaeus caetratus immisceo auxiliaris eumenes tres mille ferme pedes aequo frons instruo ultra is eques paruus tres mille oppono ex qui eumenes octingenti reliquus omnis romanus equito sum


quo cum paucis dictator, cum omni agmine principum magister equitum cum escendisset, deduci eum de rostris Papirius in partem inferiorem iussit.

quo cum paucus dictator cum omnis agmen princeps magister eques cum escendo deduco is de rostrum papirius in pars inferus iubeo


quantum Attali repens casus coegit, postquam non vitae praesens periculum vis morbi attulisse sed membrorum debilitatem visa est, relicto eo ad curationem necessariam corporis,

quantus attal repo casus cogo postquam non vita praesens periculum volo morbus affero sed membrum debilitas video sum relinquo is ad curatio necessaria corpus


insequens annus tribunos militum consulari potestate habuit C. Servilium Ahalam tertium, Q. Servilium, L. Verginium, Q. Sulpicium, A. Manlium iterum, M. Sergium iterum.

insequor annus tribunus miles consularis potestas habeo que servilius ahala tertius q servilius l verginium q sulpicius ab manlius iterum m sergius iterum


fomanus Romanus leves et bifurcos plerosque et trium aut aum cum plurimum quattuor ramorum vallos caedit, ut et suspensis ab tergo armis ferat pluris simul apte miles;

fomanus romanus levo et bifurcus plerus et tres aut aum cum multus quattuor ramus vallus caedo ut et suspendo ab tergum arma fero multus simul aptus miles


si P. Scipio iam in Africam traiecisset, tribuni plebis atque aedilis cum duobus legatis, quos maxime idoneos praetor censuisset, in Africam proficiscerentur, tribuni atque aedilis,

si p scipio iam in africa transjacio tribunus plebs atque aedilis cum duo legatus qui magnus idoneus praetor censeo in africa proficisco tribunus atque aedilis


sed arx Crotonis una parte imminens mari, altera vergente in agrum, situ tantum naturali quondam munita, postea et muro cincta est, qua per aversas rupes ab Dionysio Siciliae tyranno per dolum fuerat capta.

sed arx croto unus pars immineo mare alter vergo in ager sino tantus natural quondam munio postea et murus cingo sum qui per averto rupes ab dionysius sicilia tyrannus per dolus sum capio


L. Valerio imperat, ut parte una duarum legionum equites, altera sociorum equitatum in cornua hostium emittat nec circuire eos aciem patiatur;

l valerius impero ut pars unus duaris legio eques alter socius equitas in cornu hostis emitto neque circumeo is acies patior


multitudo avida novandi res Antiochi tota erat, et ne admittendos quidem in concilium Romanos censebant; principum maxime seniores auctoritate obtinuerunt ut daretur iis concilium.

multitudo avidus novo res antiochus totus sum et ne admitto quidem in concilium romanus censeo princeps magnus senex auctoritas obtineo ut do is concilium


is expositis, quas in Corsica res gessisset, postulatoque frustra triumpho, in monte Albano, quod iam in morem venerat, ut sine publica auctoritate fieret, triumphavit.

is expono qui in corsica res gero postulo frustra triumphus in mons albanus qui iam in mos venio ut sine publicus auctoritas fio triumpho


quingentos passus non plus a vallo aberant. itaque Flaccus ubi satis abstractos eos a praesidio castrorum suorum ratus est, intra vallum exercitu instructo tribus partibus simul erumpit, clamore non tantum ad ardorem pugnae excitandum sublato, sed etiam ut, qui in montibus erant, exaudirent.

quingenti patior non multus ab vallo absum itaque flaccus ubi satis abstraho is ab praesidium castrum suus reor sum intra valles exercitus instruo tres pars simul erumpo clamor non tantus ad ardor pugna excito tollo sed etiam ut qui in mons sum exaudio


ipse terrestris copias comparabat, magna se duo auxilia Romanis detraxisse credens, ex una parte Aetolos, ex altera Dardanos, faucibus ad Pelagoniam a filio Perseo interclusis.

ipse terrestris copia comparo magnus sui duo auxilium romanus detraho credo ex unus pars aetoli ex alter dardani fauces ad pelagonia ab filius perseus intercludo


pugnatum haud procul porta Collina est totius viribus urbis in conspectu parentum coniugumque ac liberorum, quae magna etiam absentibus hortamenta animi tum subiecta oculis simul verecundia misericordiaque militem accendebant.

pugno haud procul porto collina sum totus vis urbs in conspectus parens conjunx atque liberi qui magnus etiam absum hortamentum animus tum subiectum oculus simul verecundia misericordia miles accendo


legati Asiam petentes protinus Delphos cum escendissent, oraculum adierunt consulentes, ad quod negotium domo missi essent, perficiendi eius quam sibi spem populoque Romano portenderet.

legatus asia peto protinus delphi cum escendo oraculis adeo consulo ad qui negotium domus mitto sum perficio is quam sui spes populo romanus portendo


in auctoritate patrum fuere tribuni. creati consules Sex. Aelius Paetus et T. Quinctius Flamininus.

in auctoritas pater sum tribunus creo consul sex aelius paetus et t quintius flamininus


baud haud mirum id quidem esse, furere civitatem, quae damnata voti omnium rerum potiorem curam quam religione se exsolvendi habeat.

baud haud mirus is quidem sum furo civitas qui damno voveo omnis res potis cura quam religio sui exsolvendi habeo


venerant Rhodii legati ad purganda ea, quae volgo iactari de civitate sciebant; ceterum senatum iis non prius dari, quam novi consules magistratum inissent, placuit.

venio rhodius legatus ad purgo is qui vulgo iactaris de civitas scio ceterum senatus is non prior do quam nosco consul magistratus ineo placeo


quibus ille satis ferociter respondit vel Romanis vel Thessalis se crediturum fuisse, in Philippi se potestatem commissurum non esse.

qui ille satis ferociter respondeo vel romanus vel thessal sui credo sum in philippus sui potestas committo non sum


eum primo incertis inplicantes responsis, ut metus tormentorum admotus fateri vera coegit, edocuerunt litteras se ab Hasdrubale ad Hannibalem ferre.

is primus incertus inplicantes respondeo ut metus tormentum admoveo fateor verus cogo edoceo littera sui ab hasdrubal ad hannibal fero


Falisci Tarquiniensesque alterum consulem prima pugna fuderunt. inde terror maximus fuit, quod sacerdotes eorum facibus ardentibus anguibusque praelatis incessu furiali militem Romanum insueta turbaverunt specie. et tur tum quidem velut lymphati et attoniti munimentis suis trepido agmine inciderunt;

faliscus tarquiniensis alter consul primus pugno fundo inde terror magnus sum qui sacerdos is fax ardeo anguis praefero incedo furial miles romanus insuetus turbo species et tur tum quidem velut lympho et attono munimentum suus trepido agmen incido


rem mali exempli esse, imperatores legi ab exercitibus et sollemne auspicandorum comitiorum in castra et provincias procul ab legibus magistratibusque ad militarem temeritatem transferri.

res malus exemplum sum imperator lego ab exercitus et sollemnis auspico comitium in castrum et provincia procul ab lex magistratus ad militaris temeritas transfero


at hercule nunc non de ultimis Indiae oris, sed de ipsius Macedoniae possessione certamen fortunam indixisse. cum patre suo gerentis bellum Romanos speciosum Graeciae liberandae praetulisse titulum:

at herculis nunc non de ulter india ora sed de ipse macedonia possessio certamen fortuna indico cum pater suus gero bellum romanus speciosus graecia libero praefero titulis


ipse primum, quid peditum equitumque, quid civium, quid sociorum in exercitu esset dictatoris, disseruit; tum Marcellus suarum copiarum summam exposuit;

ipse primus quis pedes equio quis civis quis socius in exercitus sum dictator disseruio tum marcellus suus copia summa expono


vallum fossamque, ingentis utramque rem operis, per tantum spatii duxerunt; castella primo pauca, postea exercitu aucto creberrima fecerunt; munitiones non in urbem modo, sed in Etruriam etiam spectantes, si qua inde auxilia veniant, opposuere;

valles fodio ingens uter res opus per tantus spatium duco castellum primus paucus postea exercitus augeo creber facio munitio non in urbs modo sed in etruria etiam specto si qui inde auxilium venio oppono


transfugae Afri, qui tum inter auxilia Romana erant, et oppidanis in ea tuenda, unde periculum videbatur, versis et Romanis subeuntibus contra,

transfuga afri qui tum inter auxilium romanus sum et oppidanus in is tueor unde periculum video verro et romanus subeo contra


M. Valerius Laevinus qui bis consul fuerat, speculatores, non legatos venisse arguebat iubendosque Italia excedere et custodes cum iis usque ad naves mittendos Scipionique scribendum, ne bellum remitteret.

m valerius laevinus qui bis consul sum speculator non legatus venio arguo jubeo italia excedo et custos cum is usque ad navo mitto scipio scribo ne bellum remitto


Polyxenidas Samum petituros ratus hostis, ut se Rhodiae classi coniungerent, ab Epheso profectus primo ad Myonnesum stetit; inde ad Macrin, quam vocant, insulam traiecit, ut praetervehentis classis si quas aberrantis ex agmine naves posset aut postremum agmen opportune adoriretur.

polyxenidas samos peto reor hostis ut sui rhodius classis conjungo ab ephesus proficiscor primus ad myonnesum sto inde ad macra quam voco insula transiacio ut praetervehentis classis si qui aberro ex agmen navo possum aut posterus agmen opportunus adorio


extemplo datum signum ex speculis et in oppido ad arma conclamatum est et in naves conscensum; pars militum in muris portarumque stationibus, pars in navibus erant.

extemplo do signum ex speculis et in oppidum ad arma conclamo sum et in navo conscendo pars miles in murus porta statio pars in navis sum


consules inter se provincias partiti; Iunio Samnites, Aemilio novum bellum Etruria sorte obvenit.

consul inter sui provincia partio junius samnites aemilius novus bellum etruria sors obvenio


nocte deinde silentio, ut mos est, L. Papirium dictatorem dixit. cui cum ob animum egregie victum legati gratias agerent, obstinatum silentium obtinuit ac sine responso ac mentione facti sui legatos dimisit, ut appareret insignem dolorem ingenti conprimi animo.

nox deinde silentium ut mos sum l papirius dictator dico qui cum ob animus egregius vinco legatus gratia ago obstinatus silentium obtineo atque sine respondeo atque mentio facio suus legatus dimitto ut appareo insignis dolor ingens conprimi animus


caeduntur in portis, suomet ipsi agmine in arto haerentes. secundani terga hostium caedunt, ceteri castra diripiunt.

caedo in porta suo ipse agmen in artus haereo secundani tergum hostis caedo ceterus castrum diripio


ibi cum consedisset, “sedeo” inquit “miserrimus pater iudex inter duos filios, accusatorem parricidii et reum aut conficti aut admissi criminis labem apud meos inventurus.

ibi cum consido sedeo inquam miser pater iudex inter duo filius accusator parricidium et reus aut confingo aut admitto crimen labo apud meus invenio


pretium eorum ex aerario solutum est dominis. haud ita multo post ex eiusdem coniurationis reliquiis nuntiatum est servitia Praeneste occupatura.

pretium is ex aerarius soluo sum dominus haud ita multus post ex idem coniuratio reliquiae nuntio sum servitium praeneste occupo


petere, ut eum non sub hospitum modo privatorum custodia, sed publicae etiam curae ac velut tutelae vellent esse.

peto ut is non sub hospes modo privator custodia sed publicus etiam cura atque velut tutela volo sum


qua promulgata lege cum timerent patres, ne absentibus consulibus iugum acciperent, senatus a praefecto urbis Q. Fabio vocatur, qui adeo atrociter in rogationem latoremque ipsum est invectus, ut nihil, si ambo consules infesti circumstarent tribunum,

qui promulgo lex cum timeo pater ne absum consul iugum accipio senatus ab praeficio urbs q fabius voco qui adeo atrociter in rogatio lator ipse sum inveho ut nihil si ambo consul infestus circumsto tribunus


omnibus gratiae actae, remissum omnibus; satis regios apparatus ad ea dictum sufficere. vehicula tantum imperata, ut tormenta telorumque missilium ingentem vim praeparatam bellicumque aliud instrumentum veherent.

omnis gratia ago remitto omnis satis regius apparatus ad is dico sufficio vehiculum tantus impero ut tormentum telum missile ingens vis praeparo bellicus alius instrumentum veho


— milites nos esse, non servos vestros, ad bellum, non in exilium missos? si quis det signum, in aciem educat, ut viris ac Romanis dignum sit, pugnaturos; si nihil armis opus sit, otium Romae potius quam in castris acturos?

miles nos sum non servus vester ad bellum non in exsilium mitto si quis do signum in acies educo ut vis atque romanus dignus sum pugno si nihil arma opus sum otium roma potis quam in castrum ago


ad ea Quinctius: “quoniam vobis distincte agere libet et genera iungendarum amicitiarum enumerare, ego quoque duas condiciones ponam, extra quas nullam esse regi nuntietis amicitiae cum populo Romano iungendae,

ad is quintius quoniam tu distinguo ago libet et genus iungendaris amicitiaris enumero ego quoque duo condicio pono extra qui nullus sum rex nuntio amicitia cum populus romanus jungo


Nabis sicut primo adventu Romanae classis et traditione oppidorum maritimae orae conterritus erat,

no sicut primus advenio romanus classis et traditio oppidum maritimus ora conterreo sum


ipse coepta parum prospere pedestri pugna tantur tantum moratus, dum cedenti duodecimae legioni, quae in laevo cornu adversus Ilergetes locata erat, tertiam decumam legionem ex subsidiis in primam aciem firmamentum ducit, postquam aequata ibi pugna est,

ipse coepio parum prosperus pedestri pugno tantur tantus moror dum cedo duodecimus legio qui in laevus cornu adverro ilergetes loco sum tertius decimus legio ex subsidium in primus acies firmamentum duco postquam aequo ibi pugno sum


sibi exiguum vitae tempus superesse; non potuisse se tamen inducere in animum, quin, quem agrum miles pro parte virili manu cepisset, eum senex quoque voce, qua una posset, vindicaret. magnopere se suadere populo, ne inutili pudore suam ipse causam damnaret.

sui exiguus vita tempus supersum non possum sui tamen induco in animus quin qui ager miles pro pars virilis manus capio is senex quoque vox qui unus possum vindico magnopere sui suadeo populus ne inutilis pudor suus ipse causa damno


victor consul ingenti praeda potitus eodem in stativa rediit. tur tum consules castra coniungunt; et Volsci Aequique adflictas vires suas in unum contulere. tertia illa pugna eo anno fuit. eadem fortuna victoriam dedit; fusis hostibus etiam castra capta.

victor consul ingens praeda potior idem in stativus redeo tur tum consul castrum conjungo et volscus aequi affligo vireo suus in unus confero tertius ille pugno is annus sum idem fortuna victoria do fundo hostis etiam castrum capio


et ad Philippum Macedonum regem missi ad deposcendum Demetrium Pharium, qui bello victus ad eum fugisset,

et ad philippus macedones rex mitto ad deposco demetrius pharius qui bellum vinco ad is fugio


item equites pari numero ; sociumque et Latini nominis auxilia diviserunt. castris quoque se separari magister equitum voluit.

item eques par numerus socius et latinum nomen auxilium divido castrum quoque sui separaris magister eques volo


ubi obstinatam videbat et ne mortis quidem metu inclinari, addit ad metum dedecus: cum mortua iugulatum servum nudum positurum ait, ut in sordido adulterio necata dicatur.

ubi obstinatus video et ne mors quidem metus inclinaris addo ad metus dedecus cum morior jugulo servus nudus pono aio ut in sordidus adulterium neco dico


nunc imperare animo nequivi, quin, priusquam perirem, cur periturns periturus essem, scirem. et hercales, hercules,

nunc impero animus nequeo quin priusquam pereo cur periturns pereo sum scio et hercal herculis


Appius, truci ingenio et invidia praecipua, odium in se alioruin aliorum suo in eos metiens odio “haud ignaro” inquit “imminet fortuna.

appius trux ingenium et invidia praecipuus odium in sui alioruin alius suus in is metior odium haud ignarus inquam immineo fortuna


et quia P. Licinius, ut ceperat haud tumultuose magistratum maiore gaudio plebis quam indignatione patrum, ita etiam gessit, dulcedo invasit proximis comitiis tribunorum militum plebeios creandi. unus M. Veturius ex patriciis candidatis locum tenuit;

et quia p licinius ut capio haud tumultuosus magistratus magnus gaudium plebs quam indignatio pater ita etiam gero dulcedo invado propior comitium tribunus miles plebeius creo unus m veturius ex patricius candido locus teneo


ceterum ante omnia certamen accendebant fratres candidatorum, duo clarissimi aetatis suae imperatores. maior gloria Scipionis, et quo maior, eo propior invidiam; Quincti recentior,

ceterum ante omnis certamen accendo frater candidator duo clarus aetas suus imperator magnus gloria scipio et quo magnus is propior invidia quintius recens


nisi cui morbus causa erit, non aliter quam stantes cibum potionemque, quoad stipendia facient, capturos esse. hanc? multam ita aequo animo feretis, si reputabitis nulla ignaviae nota leviore vos designari potuisse.”

nisi qui morbus causa sum non aliter quam sto cibus potio quoad stipendium facio capio sum hic multa ita aequus animus fero si reputo nullus ignavia nosco levis tu designaris possum


Sabinos, Etruriam, Latinos, Hernicos, Aequos, Volscos, Auruncos — domita armis habeat, qui Gallos tot proeliis caesos postremo in mare ac naves fuga conpulerit?

sabini etruria latini hernici aequi volsci aurunci domo arma habeo qui galli tot proelium caedo postremo in mare atque navo fuga conpello


interea nuntiarent suis placere senatui dare operam Cretenses, ut, quos milites intra praesidia regis Persei haberent, eos primo quoque tempore domum revocarent.

interea nuntio suus placeo senatus do opera cretensis ut qui miles intra praesidium rex perseus habeo is primus quoque tempus domus revoco


et cum Carthaginiensibus eodem anno foedus tertio renovatum, legatisque eorum, qui ad id venerant, comiter munera missa.

et cum carthaginiensis idem annus foedus tertius renovo lego is qui ad is venio comis munus mitto


multis ferociter dictis sententiis vicere seniores, quibus ira patrum adversus temeritatem plebis certari non placuit.

multus ferociter dictum sententia vinco senex qui ira pater adverro temeritas plebs certaris non placeo


qui favore nominis moturum se aliquid ratus et Minucio diem dixerat et rogationem de publicandis bonis Servili Ahalae tulerat,

qui favor nomen moveo sui aliquis reor et minucius dies dico et rogatio de publico bonus servilis ahala fero


Q. Fabium P. Decium L. Postumius Megellus et M. Atilius Regulus consules secuti sunt. Samnium ambobus decreta provincia est,

q fabius p decius l postumus megellus et m atilius regulus consul sequor sum samnium ambo decretum provincia sum


patiendum huic infirmitati est, quodcumque vos censueritis. quo plus potestis, eo moderatius imperio uti debetis.”

patior hic infirmitas sum quicumque tu censeo quo multus possum is moderatus imperium uti debeo


ita rebus gestis consul advocata contione P. Deci non coeptas solum ante, sed cumulatas nova virtute laudes peragit et praeter militaria alia dona aurea corona eum et centum bubus eximioque uno albo opimo auratis cornibus donat.

ita res gero consul advoco contio p decius non coepio solus ante sed cumulo novo virtus laus perago et praeter militaris alius donum aureus corona is et centum bos eximius unus album opimus auro cornu dono


per idem tempus quinque legati ad regem missi, qui res in Macedonia aspicerent. Alexandriam iidem ad Ptolemaeum renovandae amicitiae causa proficisci iussi.

per idem tempus quinque legatus ad rex mitto qui res in macedonius aspicio alexandrea eo ad ptolemaeus renovo amicitia causa proficisco iubeo


ab Suessa nuntiatum est duas portas quodque inter eas muri erat de caelo tactum; et Formiani legati aedem Iovis, item Ostienses aedem Iovis, et Veliterni Apollinis et Sangus aedes, et in Herculis aede capillum enatum;

ab suessa nuntio sum duo porta quisque inter is murus sum de caelum tango et formiani legatus aedes iuppiter item ostiensis aedes iuppiter et veliternus apollo et sangus aedes et in hercules aedes capillus eno


Soranus transfuga clam ex oppido profectus, cum ad vigiles Romanos penetrasset, duci se extemplo ad consules iubet deductusque traditurum urbem promittit.

soranus transfuga clam ex oppidum proficiscor cum ad vigilis romanus penetro duco sui extemplo ad consul iubeo deduco trado urbs promitto


L. Stertinius ex ulteriore Hispania, ne temptata quidem triumphi spe, quinquaginta milia pondo argenti in aerarium intulit

l stertinius ex ulterior hispania ne tento quidem triumphus spes quinquaginta mille pondo argentum in aerarius infero


consules et armare plebem et inermem pati timebant incerti, quod malum repentinum, externum an intestinum, ab odio plebis an ab servili fraude, urbem invasisset. sedabant tumultus, sedando interdum movebant; nec enim poterat pavida et consternata multitude multitudo regi imperio.

consul et armaris plebs et inermis patior timeo incertus qui malus repentinus externus an intestinus ab odium plebs an ab servilis fraus urbs invado sedo tumultus sedo interdum moveo neque enim possum pavidus et consterno multitudo multitudo rex imperium


ubi rursus silvae intratae, tum postremos adorti cum magna trepidatione ac pavore omnium septingentos milites occiderunt, sex signa ademere.

ubi rursus silva intro tum posterus adorior cum magnus trepidatio atque pavor omnis septingenti miles occido sex signum adimo


et huic proelium cum Tuscis ad Ianiculum erat crimini. sed fervidi animi vir, ut in publico periculo ante, sic tum in suo, non tribunos modo, sed plebem oratione feroci refutando exprobrandoque T. Meneni damnationem mortemque, cuius patris munere restituta quondam plebs eos ipsos, quibus tum saeviret, magistratus, eas leges haberet, periculum audacia discussit. iuvit et Verginius collega,

et hic proelium cum tuscus ad ianiculis sum crimen sed fervidus animus vir ut in publicus periculum ante sic tum in suus non tribunus modo sed plebs oratio ferox refuto exprobro t menenius damnatio mors qui pater munus restituo quondam plebs is ipse qui tum saevio magistratus is lex habeo periculum audacia discutio juvo et verginius collega