Quadringentesimo anno quam urbs Romana condita erat, quinto tricesimo quam a Gallis reciperata, ablato post undecimum annum a plebe consulatu patricii consules ambo ex interregno magistratum iniere, C. Sulpicius Peticus tertium M. Valerius Publicola.

quadringentesimus annus quam urbs romanus condio sum quintus tricesimo quam ab gallus recipero aufero post undecimus annus ab plebs consulatus patricius consul ambo ex interregnum magistratus ineo que sulpicius peticus tertius m valerius poplicula


Achradinam inde trinis castris per idonea dispositis loca spe ad inopiam omnium rerum inclusos redacturum circumsedit.

achradina inde terni castrum per idoneus dispono locum spes ad inopia omnis res includo redigo circumsedeo


pedestribus navalibusque copiis, ut nemo sociorum vestrorum me aequiperare posset, imperatores vestros adiuvi; commeatus terra marique suppeditavi; navalibus proeliis, quae multis locis facta sunt, omnibus adfui; nec labori meo nec periculo usquam peperci.

pedestribus navalis copia ut nemo socius vester ego aequiperaris possum imperator vester adjuvo commeatus terra mare suppeditavi naval proelium qui multus locus facio sum omnis adsum neque labor meus neque periculum usquam parco


esse aliquam in terris gentem,


sacerdotes eo anno mortui atque in locum eorum suffecti: Ti. Veturius Philo flamen Martialis in locun locum M. Aemili Regilli, qui priore anno mortuus erat, creatus inauguratusque;

sacerdos is annus mortuus atque in locus is sufficio tiberius veturius philus flamen martial in locun locus m aemilis regillus qui prior annus mortuus sum creo inauguro


recitato vetere senatu inde primos in demortuorum locum legit, qui post L. Aemilium C. Flaminium censores curulem magistratum cepissent necdum in senatum lecti essent, ut quisque eorum primus creatus erat;

recito veto senatus inde primus in demorior locus lego qui post l aemilius que flaminius censor curulis magistratus capio necdum in senatus lego sum ut quisque is primus creo sum


inde quingena pondo data consulibus et M. Marcello et P. Sulpicio proconsulibus et L. Veturio praetori,

inde quingeni pondo do consul et m marcellus et p sulpicius proconsul et l veturius praetor


itaque consules, qui eum annum secuti sunt, C. Iunius Bubulcus tertium et Q. Aemilius Barbula iterum, initio anni questi apud populum deformatunm deformatum ordinem prava lectione senatus,

itaque consul qui is annus sequor sum que junius bubulcus tertius et q aemilius barbula iterum initium annus queror apud populus deformatunm deformo ordo pravus lectio senatus


nihil contra ea de libertate urbium alii dicebant; ceterum ipsis tutius esse manere paulisper sub tutela praesidii Romani quam pro Philippo Antiochum dominum accipere.

nihil contra is de libertas urbs alius dico ceterum ipse tueor sum maneo paulisper sub tutela praesidium romanus quam pro philippus antiochus dominus accipio


qui nimius animi cum alios principes sperneret, uni invideret, eximio simul honoribus atque virtutibus, M. Furio, aegre ferebat solum eum in magistratibus, solum apud exercitus esse:

qui nimius animus cum alius princeps sperno unus invideo eximius simul honor atque virtus m furius aeger fero solus is in magistratus solus apud exercitus sum


Phocenses Locrensesque, sicut ante fuerant, adiecta decreti auctoritate iis contribuerunt.

phocenses locrensis sicut ante sum adiicio decerno auctoritas is contribuo


in praesentia legatos ad Adranodorum mitti placere, qui denuntient, ut in potestate senatus ac populi sit, portas Insulae aperiat, tradat praesidium.

in praesens legatus ad adranodorum mitto placeo qui denuntio ut in potestas senatus atque populus sum porta insula aperio trado praesidium


sed praeteritorum, quae magis reprehendi (quam quam corrigi possint, oblitum se non facturum, ut insultet adversis rebus eorum;

sed praeteritor qui magis reprehendo quam quam corrigo possum obliuiscor sui non facio ut insulto adverro res is


reliquo exercitu haud procul moenibus Tusculi considunt, ut distenderent hostium copias. haec celeriter Romam, ab Roma in castra Antium perlata movent Romanos haud secus, quam si Capitolium captum nuntiaretur; adeo et recens erat Tusculanorum meritum, et similitudo ipsa periculi reposcere latum auxilium videbatur.

reliquus exercitus haud procul moenia tusculis consido ut distendo hostis copia hic celer roma ab roma in castrum antius perfero moveo romanus haud secus quam si capitolium capio nuntio adeo et recens sum tusculanum mereo et similitudo ipse periculum reposco latus auxilium video


legati ad Hannibalem venerunt pacemque cum eo condicionibus his fecerunt, ne quis imperator magistratusve Poenorum ius ullum in civem Campanum haberet, neve civis Campanus invitus militaret munusve faceret;

legatus ad hannibal venio pax cum is condicio hic facio ne quis imperator magistratusve poenus ius ullus in civis campanus habeo neve civis campanus invitus milito munusve facio


ut, quodcumque superesset urbis, id pignus ad flectendos hostium animos haberent, — nequaquam perinde atque in capta urbe prima die aut passim aut late vagatus est ignis.

ut quicumque supersum urbs is pignus ad flecto hostis animus habeo nequaquam perinde atque in capio urbs primus dies aut passim aut latus vago sum ignis


rem integram ad senatum referrent. P. Cornelius ear eam rogationem pertulit; tum senatus decrevit, ut consules Italiam et Graeciam provincias sortirentur; cui Graecia evenisset, ut praeter eum numerum militum, quem L. Quinctius consul in ear eam provinciam ex auctoritate senatus scripsisset imperassetve,

res integer ad senatus refero p cornelius ear is rogatio perfero tum senatus decerno ut consul italia et graecia provincia sortio qui graecia evenio ut praeter is numerus miles qui l quintius consul in ear is provincia ex auctoritas senatus scribo imperassetve


tum a Mandonio evocati in concilium conquestique ibi clades suas increpitis auctoribus belli legatos mittendos ad arma tradenda deditionemque faciendam censuere.

tum ab mandonius evoco in concilium conqueror ibi clades suus increpo auctor bellum legatus mitto ad arma trado deditio facio censeo


quis umquam tam nocens reus fuit, cuius vitia vitae tot horis expromi non possent? quid interim obiecit, quod L. Paulus, si causam dicat, negatum velit?

quis umquam tam noceo reus sum qui vitio vita tot hora expromo non possum quis interim obiacio qui l paulus si causa dico nego volo


Furius consules erant. eos recensentes legiones, praesidia per muros aliaque, in quibus stationes vigiliasque esse placuerat, loca distribuentis multitudo ingens pacem poscentium primum seditioso clamore conterruit, deinde vocare senatum, referre de legatis ad Cn. Marcium mittendis coegit. acceperunt relationem patres,

furius consul sum is recenseo legio praesidium per murus alius in qui statio vigilia sum placeo locum distribuentis multitudo ingens pax posco primus seditiosus clamor conterreo deinde vocaris senatus refero de legatus ad cn marcius mitto cogo accipio relatio pater


id sacerdotium pontifici subiecere, ne additus nomini honos aliquid libertati, cuius tune tunc prima erat cura, officeret.

is sacerdotium pontifex subjacio ne addo nomen honor aliquis libertas qui tu tunc primus sum cura officio


si fractae essent opes Romanorum, quae tum protegerent Carthaginienses, suam omnem Africam fore.

si frango sum ops romanus qui tum protego carthaginiensis suus omnis africa sum


cum promptum hoc ius velut ex oraculo incorruptum pariter ab iis summi infimique ferrent, tum legibus condendis opera dabatur; ingentique hominum expectatione propositis decem tabulis populum ad contionem advocaverunt et,

cum promptus hic ius velut ex oraculum incorruptus pariter ab is superus infimus fero tum lex condo opus do ingens homo expectatio propono decem tabula populus ad contio advocaverunt et


nemini dubium erat, quin Q. Fabius omnium consensu destinaretur, eumque et praerogativae et primo vocatae omnes centuriae consulem cum L. Volumnio dicebant.

nemo dubius sum quin q fabius omnis consensus destino is et praerogativa et primus voco omnis centuria consul cum l volumnius dico


“quoniam auctores defectionis” inquit “meritas poenas et ab dis inmortalibus et a vobis habent, patres conscripti, quid placet de innoxia multitudine fieri? equidem,

quoniam auctor defectio inquam mereo poena et ab deus immortalis et ab tu habeo pater conscribo quis placeo de innoxius multitudo fio equidem


urbem ne quam formulae sui iuris facerent, quae post id tempus, quo T. Quinctius traiecisset in Graeciam, aut vi capta ab Romanis esset aut voluntate in amicitiam venisset; Cephallania insula ut extra ius foederis esset.

urbs ne quam formula suus ius facio qui post is tempus quo t quintius transjacio in graecia aut vis capio ab romanus sum aut voluntas in amicitia venio cephallania insula ut extra ius foedo sum


transacta re cum veterem exercitum Romam deduxissent, triumphus ab senatu est decretus.

transigo res cum vetus exercitus roma deduco triumphus ab senatus sum decerno


regimen totius magistratus penes Appium erat favore plebis; adeoque novum sibi ingenium induerat, ut plebicola repente omnisque aurae popularis captator evaderet pro truci saevoque insectatore plebis. decumo die ius populo singuli reddebant.

regimen totus magistratus penis appius sum favor plebs adeo novus sui ingenium induo ut plebicola repens omne aura popularis captator evado pro trux saevus insectator plebs decimus dies ius populus singuli reddo


dam haec consules diversis regionibus agunt, censores interim Romae M. Livius et C. Claudius senatum recitaverunt. princeps iterum lectus Q. Fabius Maximus; notati septem, nemo tamen, qui sella curuli sedisset.

dam hic consul diverto regio ago censor interim roma m livius et que claudus senatus recitaverunt princeps iterum lego q fabius magnus notas septem nemo tamen qui sella curulis sedeo


Vocare tribus extemplo populus iubebat, apparebatque accipi legem; ille tamen dies intercessione est sublatus;

vocaris tres extemplo populus jubeo appareo accipio lex ille tamen dies intercessio sum tollo


anno deinde insequenti lex Terentilia ab toto relata collegio novos adgressa consules est;

annus deinde insequor lex terentilia ab totus refero collegium novi aggredior consul sum


in castra Veios iret, altera Ap. Claudi, qui largitionem novam, prodigam, inaequalem, inconsultam arguens, si semel nefas ducerent captam ex hostibus in aerario exhausto bellis pecuniam esse, auctor erat stipendii ex ea pecunia militi numerandi, ut eo minus tributi plebes conferret;

in castrum veii eo alter ap claudius qui largitio novus prodigo inaequal inconsultus arguo si semel nefas duco capio ex hostis in aerarius exhaurio bellum pecunia sum auctor sum stipendium ex is pecunia miles numero ut is paruus tribuo plebs confero


etiam si quando metuendos vos praebituri estis, cum reciperatis magistratibus legibusque vestris iudicia penes vos erunt de capite nostro fortunisque, tune tunc ut quaeque causa erit statuetis; nunc libertatem repeti satis est.”

etiam si quando metuo tu praebeo sum cum recipero magistratus lex vester iudicium penis tu sum de caput noster fortuna tu tunc ut quisque causa sum statuo nunc libertas repeto satis sum


horum ferocia vocem Euandri clausit. rex inde domum se recepit pecuniaque et auro argentoque in lembos, qui in Strymone stabant, delatis et ipse ad flumen descendit.

hic ferocia voco euander claudo rex inde domus sui recipio pecunia et aurum argentum in lembus qui in strymone sto defero et ipse ad flumen descendo


non hostes patrem patruumque tuum armis prius quam Celtiberi socii fraude circumvenerunt; nec tibi ipsi a Magone et Hasdrubale, hostium ducibus, quantum ab Indibili et Mandonio, in fidem acceptis, periculi fuit.

non hostis pater patruus tuus arma prior quam celtiberi socius fraus circumvenio neque tu ipse ab mago et hasdrubal hostis dux quantus ab indibilis et mandonius in fides accipio periculum sum


dicto paruit Diophanes et soluta obsidione expeditus ipse praegressus agmen circa Andaniam, parvum oppidum inter Megalopolim Messenenque positum, Quinctio occurrit;

dico pareo diophanes et solvo obsidio expedio ipse praegredior agmen circa andania parvus oppidum inter megalopolis meto pono quintius occurro


a P. Sulpicio proconsule ex Macedonia litterae adlatae, in quibus inter cetera scriptum erat lauream in puppi navis longae enatam.

ab p sulpicius proconsulis ex macedonius littera affero in qui inter ceterus scribo sum laurea in puppis navus longus eno


fama deinde Punici belli, quo duodecimum annum Italia urebatur, satis edocuerat viam tantum Alpes esse, duas praevalidas urbes, magno inter se maris terrarumque spatio discretas, de imperio et opibus certare.

fama deinde punicus bellum quo duodecimus annus italia uro satis edoceo via tantus alpis sum duo praevalidus urbs magnus inter sui mare terra spatium discerno de imperium et ops certo


Italiam et commeatus et militem praebituram externo hosti; si nihil ibi moveatur, liceatque populo Romano viribus et copiis Italiae extra Italiam bellum gerere, neque regem neque gentem ullam parem Romanis esse.

italia et commeatus et miles praebeo externus hostis si nihil ibi moveo liceo populus romanus vis et copia italia extra italia bellum gero neque rex neque gens ullus par romanus sum


L vel Leid. = Leidensis saec. XII.


cum hi commeatus venerunt Iliturgi oppidum ab Hasdrubale ac Magone et Hannibale Bomilcaris filio ob defectionem ad Romanos oppugnabatur.

cum hic commeatus venio iliturgi oppidum ab hasdrubal atque mago et hannibal bomilcaris filius ob defectio ad romanus oppugno


non speraverat Hannibal fore, ut tot in Italia populi ad se deficerent, quot defecerunt post Cannensem cladem; quanto minus quicquam in Africa Carthaginiensibus firmum aut stabile sit, infidis sociis, gravibus ac superbis dominis! dominis.

non spero hannibal sum ut tot in italia populus ad sui deficio quot deficio post cannensis clades quantus paruus quisquam in africanus carthaginiensis firmum aut stabilis sum infidus socius gravis atque superbus dominus dominus


et M. Livio et Sp. Lucretio cum binis legionibus,

et m livius et spurius lucretius cum bini legio


hoc decreto consul armatus cum paucis appellantibus tribunum collum torsisset, metu ceteri sacramento dixere. Ductus ductus exercitus ad Carventanam Caruentanam arcem,

hic decretum consul armo cum paucus appello tribunus collum torqueo metus ceterus sacramentum dico duco duco exercitus ad carventanam caruentanam arx


vulgus Macedonum, quos belli ab Romanis imminentis metus terruerat, Demetrium ut pacis auctorem cum ingenti favore conspiciebant, simul et spe haud dubia regnum ei post mortem patris destinabant.

vulgus macedones qui bellum ab romanus immineo metus terreo demetrius ut pax auctor cum ingens favor conspicio simul et spes haud dubius regnum is post mors pater destino


ibi super campos patentes duo duces Poeni ea mente, ne detrectarent certamen, considerunt.

ibi super campus pateo duo dux poenus is mens ne detrectarent certamen considerunt


de exercitibus ita decreverunt, ut duabus legionibus urbanis Ti. Sempronius consul Cales ad conveniendum diem ediceret; inde eae legiones in castra Claudiana supra Suessulam deducerentur.

de exercitus ita decerno ut duo legio urbanus tiberius sempronius consul cal ad convenio dies edico inde is legio in castrum claudianus supra suessula deduco


“neminem equidem timeo praeter deos immortalis; non omnium autem credo fidei, quos circa te video,

nemo equidem timeo praeter deus immortal non omnis autem credo fides qui circa tu video


ipse velitibus ad firmanda levium armorum auxilia adiectis ad tumulum praecedit.

ipse veles ad firmo levis armus auxilium adicio ad tumulus praecedo


et Democrates fortiter pugnantes cecidere; Philemenus, qui proditionis ad Hannibalem auctor fuerat, cum citato equo ex proelio avectus esset,

et democrates fortis pugno cado philemenus qui proditio ad hannibal auctor sum cum cito equus ex proelium avectus sum


quo cum aliquanto pauciores quam umquam antea convenissent, et principes tantummodo cum paucis clientibus essent, atque ii dicerent omnia sedulo ab se facta, ut quam plurimos ex civitatibus suis evocarent;

quo cum aliquantus paucus quam umquam antea convenio et princeps tantummodo cum paucus cliens sum atque is dico omnis sedulus ab sui facio ut quam multus ex civitas suus evoco


is certior litteris sororis factus de nova consuetudine advenae locupletis atque inter popularis tam honorati, spem nactus per sororem quolibet inpelli amantem posse, quid speraret ad consulem detulit.

is certus littera soror facio de novo consuetudo advena locupletis atque inter popularis tam honoro spes nanciscor per soror quilibet inpello amo possum quis spero ad consul defero


ibi partem dimidiam exercitus, divisam trifariam, et omnes equites discurrere ad depopulandos simul Pellenensem Sicyoniumque agros et Phliasium iubet.

ibi pars dimidia exercitus divido trifariam et omnis eques discurro ad depopulor simul pellenensis sicyonius ager et phliasii iubeo


captus et apparatus ingens belli: catapultae maximae formae centum viginti, minores ducentae octoginta una,

capio et apparatus ingens bellum catapulta magnus forma centum viginti paruus ducenti octoginta unus


ante se statuit funditores iaculatoresque: quadringentorum manus utraque numerum explebat; Ionem Thessalonicensem et Artemona Dolopem iis praefecit. sic regii constiterant.

ante sui statuo funditor jaculator quadringentor manus uter numerus expleo ion thessalonicensem et artemona dolopem is praeficio sic regius consto


se ad causam cognoscendam consedisse, qua cognita habiturum fuisse Maelium similem causae fortunam; vim parantem, ne iudicio se committeret, vi coercitum esse.

sui ad causa cognosco consido qui cognosco habeo sum maelius similis causa fortuna vis paro ne iudicium sui committo vis coerceo sum


praefectis equitum iussis ad latus Samnitium circumducere alas, ut signo dato in transversos quanto maximo possent impetu incurrerent, sensim suos signa inferre iussit et commovere hostem.

praefectus eques iussum ad latus samnites circumduco ala ut signum do in transverto quantus maximus possum impetus incurro sensim suus signum infero iubeo et commoveo hostis


si absistere furore vellent, potestatem iis dari eadem condicione, qua prius C. Livii in fidem venissent, se tradendi.

si absisto furor volo potestas is do idem condicio qui prior que livius in fides venio sui trado


proinde si quid ad ea, in quae tum pax conventura videbatur, quasi multa navium cum commeatu per indutias expugnatarum legatorumque violatorum, adicitur, est quod referam ad consilium; sin illa quoque gravia videntur, bellum parate, quoniam pacem pati non potuistis.”

proinde si quis ad is in qui tum pax convenio video quasi multus navis cum commeatus per indutiae expugnataris lego violator adicio sum qui refero ad consilium sin ille quoque gravis video bellum paro quoniam pax patior non possum


restitueret agrum populo. laeti ear eam condicionem privati accepere; trientabulumque is ager, quia pro tertia parte pecuniae datus erat, appellatus.

restituo ager populus laetus ear is condicio privo accipio trientabulum is ager quia pro tertius pars pecunia do sum appello


itaque a Quinctio petit, ut rem totam in posterum diem differret: profecto aut persuasurum se aut persuaderi sibi passurum.

itaque ab quintius peto ut res totus in posterus dies differo profecto aut persuadeo sui aut persuadeo sui patior


nec hostes detractare visi pugnam. instructos deinde armatosque, cum ab neutris proelium inciperet, nox oppressit. quieti aliquamdiu,

neque hostis detractaris video pugna instruo deinde armo cum ab neuter proelium incipio nox opprimo quiesco aliquamdiu


quartum iam annum esse ab decreto Macedonico bello. quaerendo regem et exercitum eius Sulpicium maiorem partem anni absumpsisse. Villium congredientem cum hoste infecta re revocatum.

quartus iam annus sum ab decretum macedonicus bellum quaero rex et exercitus is sulpicius magnus pars annus absumo villius congredior cum hostis inficio res revoco


Vim uim ultimam apparebat futuram spectaculoque seditionem Romanam hostibus fore. nec lex tamen ferri nec ire in Capitolium consul potuit. nox certamina coepta oppressit. tribuni cessere nocti timentes consulum arma.

vis uis ulter appareo sum spectaculum seditio romanus hostis sum neque lex tamen fero neque eo in capitolium consul possum nox certamen coepio opprimo tribunus cedo nox timeo consul arma


Hannibal, quia fessum militem proeliis operibusque habebat, paucorum iis dierum quietem dedit stationibus ad custodiam vinearum aliorumque operum dispositis. interim animos eorum nunc ira in hostis stimulando, nunc spe praemiorum accendit;

hannibal quia fatisco miles proelium opus habeo paucus is dies quies do statio ad custodia vinearis alius opus dispono interim animus is nunc ira in hostis stimulo nunc spes praemium accendo


duas se ibi legiones Romanas reliquisse, et minus quinque milia peditum equitumque cum Fabio venisse. sibi placere P. Decium consulem primo quoque tempore in Etruriam ad collegam proficisci, L. Volumnio Samnium provinciam dari;

duo sui ibi legio romanus relinquo et paruus quinque mille pedes equio cum fabius venio sui placeo p decius consul primus quoque tempus in etruria ad collega proficisco l volumnius samnium provincia do


non dubia res fuit; extemplo terga vertere Macedones, terrore primo bestiarum aversi.

non dubius res sum extemplo tergum verto macedones terror primus bestia averto


ad hoc iam inde ab initio praeparans animos, ex quo togam virilem sumpsit, nullo die prius ullam publicam privatamque rem egit, quam in Capitolium iret ingressusque aedem consideret et plerumque solus in secreto ibi tempus tereret.

ad hic iam inde ab initium praeparo animus ex quo toga virilis sumo nullus dies prior ullus publicus privatamque res ago quam in capitolium eo ingredior aedes consido et plerusque solus in secretum ibi tempus tero


nono die in iugum Alpium perventum est per invia pleraque et errores, quos aut ducentium fraus aut, ubi fides iis non esset, temere initae valles a coniectantibus iter faciebant.

nonus dies in iugum alpis pervenio sum per invius plerusque et error qui aut duco fraus aut ubi fides is non sum temere ineo vallo ab conjecto iter facio


utcumque tamen res sese habet, magis verecundia nostra adversus regem nobis obstat, quam ipsa disceptatio aut nobis impedita est aut vobis perplexam deliberationem praebitura videtur.

utcumque tamen res sui habeo magis verecundia noster adverro rex nos obsto quam ipse disceptatio aut nos impedio sum aut tu perplexus deliberatio praebeo video


fusi et ab Sabinis ad Eretum et in Algido ab Aequis exercitus erant. ab Ereto per silentium noctis profugi propius urbem inter Fidenas Crustumeriamque loco edito castra cornmunierant; communierant;

fundo et ab sabinum ad exrepleo et in algidus ab aequi exercitus sum ab eretum per silentium nox profugio propius urbs inter fidena crustumeria locus edo castrum cornmunierant communio


a Metropoli, dum vastant agros, concursu oppidanorum ad tuenda moenia facto repulsi sunt. Callithera inde adgressi similem impetum oppidanorum pertinacius sustinuerunt;

ab metropolis dum vasto ager concursus oppidanus ad tueor moenia facio repello sum callithera inde aggredior similis impetus oppidanus pertinax sustineo


omnium rerum causa vobis antiquandas censeo istas rogationes. quod faxitis, deos velim fortunare.”

omnis res causa tu antiquo censeo iste rogatio qui faxitis deus volo fortunaris


regem autem legitimum, qui in Romanis fuerit castris, ceterosque nobilissimos cives in exilio victuros;

rex autem legitimus qui in romanus sum castrum ceter nobilis civis in exsilium vinco


mos erat lustrationis sacro peracto decurrere exercitum, et divisas bifariam acies concurrere ad simulacrum pugnae.

mos sum lustratio sacro perago decurro exercitus et divido bifarius acies concurro ad simulacrum pugna


cum undique primores patrum et prioris anni consules increparent, quod eas largitiones coetusque plebis in privata domo passi essent fieri, et novos consules, quod expectassent, donec a praefecto annonae tanta res ad senatum deferretur, quae consulem non auctorem solum desideraret, sed etiam vindicem;

cum undique primoris pater et prior annus consul increpo qui is largitio coitus plebs in privo domus patior sum fio et novi consul qui expectassent donec ab praeficio annona tantus res ad senatus defero qui consul non auctor solus desidero sed etiam vindico


te, L. Scipio, appello, cuius ego mihi, succedens in vicem imperil imperii tui, virtutem felicitatemque pariter non frustra ab diis immortalibus precatus sum, te, P. Scipio, qui legati ius, collegae maiestatem et apud fratrem consulem et apud exercitum habuisti, sciatisne in exercitu Antiochi Gallorum legiones fuisse,

tu l scipio appello qui ego ego succedo in vicis imperil imperium tuus virtus felicitas pariter non frustra ab diuus immortalis preco sum tu p scipio qui legatus ius collega maiestas et apud frater consul et apud exercitus habeo scio in exercitus antiochus gallus legio sum


varia inde pugna inter sequentes cedentesque; cumque ad extremum aequassent certamen, maior tamen hostium *, penes Romanos fama victoriae fuit.

vario inde pugno inter sequor cedo cum ad exter aequo certamen magnus tamen hostis penis romanus fama victoria sum


ita ut censuerant, in Capitolio vovit consul, ludos fieri donaque dari, quanta ex pecunia decresset senatus, cum centum et quinquaginta non minus adessent. praeeunte verba Lepido pontifice maxumo id votum susceptum est.

ita ut censeo in capitolium voveo consul ludus fio dono do quantus ex pecunia decerno senatus cum centum et quinquaginta non paruus adsum praeeo verbum lepidus pontifex magnus is voveo suscipio sum


quid abesset virium, detractavere pugnam, crevit extemplo Romanis animus, et pro victis habebant paventes intra vallum.

quis absum vis detracto pugna cerno extemplo romanus animus et pro vinco habeo paveo intra valles


et alioqui opportune situm, et transitus ea est in Labeates, ubi Gentius regnabat.

et alioqui opportunus sino et transitus is sum in labeates ubi gentius regno


una, quae pari Marte concurrerat, postquam captam alteram navem vidit, priusquam ab tribus simul circumveniretur, retro ad classem refugit.

unus qui par mars concurro postquam capio alter navo video priusquam ab tres simul circumvenio retro ad classis refugio


baud haud inmerito iratum, si nihil scripserat, inliberali et ingrato animo, si eguerat ope, dissimulantem.

baud haud immeritus irascor si nihil scribo inliberal et ingratus animus si egeo ops dissimulo


nec tela iam alia habebant praeter gladios, quorum, cum manum hostis non consereret, nullus usus erat.

neque telum iam alius habeo praeter gladius qui cum manus hostis non consero nullus utor sum


si qua eum numerum equitum explere non posset, pro equite uno tres pedites liceret dare; pedites equitesque quam locupletissimi legerentur mitterenturque, ubicumque extra Italiam supplemento opus esset;

si qui is numerus eques expleo non possum pro eques unus tres pedito licet do pedito equito quam locupletissimi lego mitto ubicumque extra italia supplementum opus sum


amnemque praeterfluentem moenia, qui et impedimento oppugnantibus erat et aquationem Histris praebebat, multorum dierum opere exceptum novo alveo avertit.

amnis praeterfluo moenia qui et impedimentum oppugno sum et aquatio histrus praebeo multus dies opus excipio novo alveus averto


et ad id sedulo diem extraxerat Scipio, ut sera pugna esset: nam ab septima demum hora peditum signa a cornibus concurrerunt, ad medias acies aliquanto serius pervenit pugna,

et ad is sedulus dies extraho scipio ut serus pugno sum nam ab septimus demum hora pedes signum ab cornu concurro ad medius acies aliquantus serus pervenio pugno


itaque legatos ad Hannibalem oratum miserunt, ut Capuam exercitum admoveret: ad ear eam oppugnandam novos exercitus scribi Romae, nec ullius urbis defectioni magis infensos eorum animos esse.

itaque legatus ad hannibal oro mitto ut capua exercitus admoveo ad ear is oppugno novi exercitus scribo roma neque ullus urbs defectio magis infensus is animus sum


qui quaestione habita, quorum opera defectio esset facta, quos sontes conperit virgis caesos securi percussit praesidioque valido inposito arma Satricanis ademit.

qui quaestio habeo qui opus defectio sum facio qui sons conperit virga caedo securus percutio praesidium validus inpono arma satricani adimo


seditio inter belli pacisque auctores orta in Sabinis aliquantum inde virium transtulit ad Romanos. namque Attius Clausus,

seditio inter bellum pax auctor orior in sabinum aliquantus inde vis transfero ad romanus namque attius clausus


consul interim omnium spe longiorem Atracis atrocioremque oppugnationem habuit, et ea, qua minimuum minimum credidisset, resistebant hostes.

consul interim omnis spes longus atracis atrox oppugnatio habeo et is qui minimuum paruus credo resisto hostis


cui cum pater “satin salve?” et, quaenam ea maestitia esset, interrogaret eum, “de lucro tibi” inquit “vivere me scito. iam non occultis a fratre petimur insidiis; nocte cum armatis domum ad ilnterficiendum interficiendum me venit, clausisque foribus parietum praesidio me a furore eius sum tutatus.”

qui cum pater sero salvus et quisnam is maestitia sum interrogo is de lucrum tu inquam vivo ego scio iam non occulo ab frater peto insidiae nox cum armo domus ad ilnterficiendum interfacio ego venio claudo foris paries praesidium ego ab furor is sum tuto


nec de Hispania quicquam mutatum, nisi quod non in annum Scipioni Silanoque, sed donec revocati ab senatu forent, prorogatum imperium est. ita provinciae exercituumque in eum annum partita imperia.

neque de hispania quisquam muto nisi qui non in annus scipio silanus sed donec revoco ab senatus sum prorogo imperium sum ita provincia exercitus in is annus partio imperium


tum primum, ut pro bonis ac fidelibus sociis facerent, oravit, ut duo legationem referrent ad imperatores suos, unus apud sese magister rei militaris resisteret. rudem ad pedestria bella Numidarum gentem esse, equis tautum tantum habilem;

tum primus ut pro bonus atque fidelis socius facio oro ut duo legatio refero ad imperator suus unus apud sui magister res militaris resisto rudis ad pedestria bellum numidaris gens sum equus tautum tantus habilis


cum illorum gloriam tueri posteris satis esset, P. Africanum tantum paternas superiecisse laudes, ut fidem fecerit non sanguine humano sed stirpe divina satum se esse.

cum ille gloria tueor posterus satis sum p africanus tantus paternus superjacio laus ut fides facio non sanguis humanus sed stirps divino sero sui sum


ut parem ferociae huius et Romani consulem T. Manlium haberent, qui adeo non tenuit iram, ut, si tanta dementia patres conscriptos cepisset, ut ab Setino homine leges acciperent, gladio cinctum in senatum venturum se esse palam diceret et, quemcumque in curia Latinum vidisset, sua manu interempturum.

ut par ferocia hic et romanus consul t manlius habeo qui adeo non teneo ira ut si tantus dementia pater conscribo capio ut ab setinum homo lex accipio gladius cingo in senatus venio sui sum palam dico et quicumque in curia latinus video suus manus interimo


Gracchus fraudem et sermoni et rei abesse ratus ac similitudine veri captus cum lictoribus ac turma equitum e castris profectus duce hospite in insidias praecipitatur.

gracchus fraudo et sermo et res absum reor atque similitudo verus capio cum lictor atque turma eques e castrum proficiscor dux hospes in insidiae praecipito


si tales essetis, qualis esse Carthaginienses fama est, apud quos nihil societatis fides sancti haberet, in me quoque vobis quid faceretis minus pensi esse non mirarer;

si talis edo qualis sum carthaginiensis fama sum apud qui nihil societas fides sanctus habeo in ego quoque tu quis facio paruus pensum sum non miro


bellum neve in Africa neve extra Africam iniussu populi Romani gererent;

bellum neve in africanus neve extra africa injussus populus romanus gero


ut qui primus censor ex iis, qui viverent, fuisset, eum principem legerent: is T. Manlius Torquatus erat;

ut qui primus censor ex is qui vivo sum is princeps lego is t manlius torquatus sum


ei conspexere purpuram ac diadema ac satellites armatos quadrigisque etiam alborum equorum interdum ex regia procedentem more Dionysi tyranni.

is conspicio purpura atque diadema atque satelles armatus quadrigae etiam album equus interdum ex regius procedo mos dionysius tyrannus


hostemque ei me esse prius etiam quam M’. Acilius exercitum in Graeciam traiceret praetuli. et cum eo consule belli partem, quamcumque mihi delegavit, gessi,

hostis is ego sum prior etiam quam m acilius exercitus in graecia traicio praetulis et cum is consul bellum pars quicumque ego delego gero


quia opportune opportuno loco urbs posita esset, timuisse se aiebant, ne demigrare cogerentur ab Romanis. ceterum ipsine sibi eum finxerint metum et timore vano quietum excitaverint malum,

quia opportunus opportunus locus urbs pono sum timeo sui aio ne demigraris cogo ab romanus ceterum ipse sui is fingo metus et timor vanus quiesco excito malus


hique primi apparuere hosti; Herminius ubi tumultum sensit, consurgit ex insidiis versisque in Lucretium Etruscis terga caedit; dextra laevaque, hinc a porta Collina, illinc ab Naevia, redditus clamor:

hic primus appareo hostis herminius ubi tumultus sentio consurgo ex insidiae versisque in lucretius etruscus tergum caedo dextera laeva hinc ab porto collina illinc ab naevius reddo clamor


aut enim moturum aliquid, aut omnis homines testes fore penes Aetolos culpam belli esse, Romanos iusta ac prope necessaria sumpturos arma.

aut enim moveo aliquis aut omnis homo testis sum penis aetoli culpa bellum sum romanus iustus atque prope necessarius sumo arma


tribuni plebis, si iis videretur, ad populum ferrent, ut, qui minores septemdecem septendecim annis sacramento dixissent, iis perinde stipendia procederent, ac si septemdecem septendecim annorum aut maiores milites facti essent.

tribunus plebs si is video ad populus fero ut qui paruus septemdecem septendecim annus sacramentum dico is perinde stipendium procedo atque si septemdecem septendecim annus aut magnus miles facio sum


Achaeos enim probe scire Aetolorum omnem ferociam in verbis, non in factis esse, et in conciliis magis contionibusque quam in acie apparere:

achaeus enim probus scio aetolus omnis ferocio in verbum non in facio sum et in concilium magis contio quam in acies appareo


duplex inde fama est: alii proelio victum Latinum pacem cum Aenea, deinde affinitatem iunxisse tradunt;

duplex inde fama sum alius proelium vinco latinus pax cum aeneas deinde affinitas jungo trado


itaque omnibus passim tectis agrorum vicisque etiam quibusdam exustis, non arbore frugifera, non satis in spem frugum relictis, omni, quae extra moenia fuit, hominum pecudumque praeda abacta, Romam utrimque exercitus reducti.

itaque omnis passim tectum ager vicus etiam quidam exuro non arbor frugifer non satis in spes frugum relinquo omnis qui extra moenia sum homo pecus praeda abigo roma utrimque exercitus reduco


cum iis mandatis ab rege legati ad Scipionem missi Syracusis eum convenerunt.

cum is mandatum ab rex legatus ad scipio mitto syracusae is convenio


magni roboris auxilia ex Hispania quoque a P. Scipione M. Livio missa quidam ad id bellum auctores sunt, octo milia Hispanorum Gallorumque et duo milia de legione militum, equitum mille, mixtos Numidas Hispanosque, M. Lucretium has copias navibus advexisse;

magnus robur auxilium ex hispania quoque ab p scipio m livius mitto quidam ad is bellum auctor sum octo mille hispanus gallus et duo mille de legio miles eques mille misceo numida hispani m lucretius hic copia navis adveho


pueri regii apud Macedonas vocabantur principum liberi ad ministerium electi regis; ea cohors persecuta regem fugientem ne tum quidem abscedebat, donec iussu Cn. Octavi pronuntiatum est per praeconem regios pueros Macedonasque alios,

puer regius apud macedonas voco princeps liber ad ministerium eligo rex is cohors persequor rex fugio ne tum quidem abscedo donec iussus cn octavius pronuntio sum per praeco regius puer macedonasque alius


erant autem magnae partis hominum ad favorem eius inclinati animi, et aliquanto quam in Eumenem propensiores, cum Eumenis beneficiis muneribusque omnes Graeciae civitates et plerique principum obligati essent, et ita se in regno suo gereret, ut, quae sub dicione eius urbes essent, nullius liberae civitatis fortunam secum mutatam vellent.

sum autem magnus pars homo ad favor is inclino animus et aliquantus quam in eumenes propendeo cum eumenes beneficium munus omnis graecia civitas et plerusque princeps obligo sum et ita sui in regnum suus gero ut qui sub dicio is urbs sum nullus liber civitas fortuna sui muto volo


cupidus belli adversus Antiochum Eumenes erat, gravem, si pax esset, accolam tanto potentiorem regem credens, eundem, si motum bellum esset, non magis parem Romanis fore, quam Philippus fuisset,

cupidus bellum adverro antiochus eumenes sum gravis si pax sum accolo tantus potens rex credo idem si motus bellum sum non magis par romanus sum quam philippus sum


haec sua sponte agitata;


inpulsa frons prima et trepidatio subsidiis inlata; et suum terrorem intulit eques; rupti inde multis locis ordines motaque omnia ct et fluctuanti similis acies erat. dein, postquam cadentibus primis iam ad se quisque perventuram caedem cernebat, terga vertunt.

impulsor frons primus et trepidatio subsidium infero et suus terror infero eques rumpo inde multus locus ordo moveo omnis ct et fluctuo similis acies sum deinde postquam cado primus iam ad sui quisque pervenio caedes cerno tergum verto


Q. Minucius Thermus citeriorem, C. Laelius Siciliam,n Siciliam, Ti. Sempronius Longus Sardiniam.

q minucius thermus citer que laelius sicilia n sicilia tiberius sempronius longus sardinia


quis enim non videt viam regiae societatis quaeri, qua Romanum foedus, quo nostra omnia continentur, violetur? nisi hoc dubium alicui est, bellandum Romanis cum Perseo esse et, quod vivo Philippo expectatum, morte eius interpellatum est, id post mortem Philippi futurum.

quis enim non video via regia societas quaero qui romanus foedus quo noster omnis contineo violetur nisi hic dubius aliqui sum bellor romanus cum perseus sum et qui vivo philippus expectas mors is interpello sum is post mors philippus sum


Aetolos quoque finire tandem adversus se odia debere, et Nicandrum privatim eius diei, quo servatus a se foret, meminisse.

aetoli quoque finio tandem adverro sui odium debeo et nicander privatim is dies quo servo ab sui sum memini


tum demum consules in provinciam profecti sunt exercitumque a M. Popilio acceperunt.

tum demum consul in provincia proficiscor sum exerceo ab m popilius accipio


dicto paretur. consul, ubi armatos paratosque vidit, signa extra vallum proferri iussit et baud haud procul hoste instruxit aciem. . aliquamdiu intenti utrimque steterunt expectantes, ut ab adversariis clamor et pugna inciperet;

dico paro consul ubi armatus paro video signum extra valles profero iubeo et baud haud procul hostis instruo acies aliquamdiu intendo utrimque sto exspecto ut ab adversarius clamor et pugno incipio


qui signo dato simul omnes e latebris existerent, et Magonem ac duo ferme milia equitum, qua fugam inclinaturam credebat, omnia itinera insidere iubet. his nocte praeparatis prima luce in aciem copias educit.

qui signum do simul omnis e latebra existerent et mago atque duo ferme mille eques qui fuga inclino credo omnis iter insideo iubeo hic nox praeparo primus lux in acies copia educo


ira deinde ex misericordia orta quod adeo festinatum ad supplicium neque locus paenitendi aut regressus ab ira relictus esset.

ira deinde ex misericordia orior qui adeo festino ad supplicium neque locus paeniteo aut regredior ab ira relinquo sum


postquam multis vulneratis interfectisque recepere se regii in loca ant aut munimento aut natural natura tuta, verterat periculum in Romanos temere in loca iniqua nec facilis ad receptur receptum angustias progressos.

postquam multus vulnero interfacio recipio sui regius in locum ant aut munimentum aut natural natura tueor verto periculum in romanus temere in locum iniquus neque facilis ad receptur recipio angustiae progredior


Poenus ubi, id quod petierat, clausurn clausum lacu ac montibus et circumfusum suis copiis habuit hostem, signum omnibus dat simul invadendi.

poenus ubi is qui peto clausurn claudo lacus atque mons et circumfundo suus copia habeo hostis signum omnis do simul invado


Galli summam ad id suam voluntatem esse dicere; sed curn cum una castra Romana intra fines, altera in finitima terra Etruria prope in conspectu habeant, si palam fiat auxiliis adiutum ab se esse Poenum, extemplo infestos utrimque exercitus in agrum suum incursuros: ea ab Gallis desideraret, quibus occulte adiuvari posset.

gallus summa ad is suus voluntas sum dico sed curn cum unus castrum romanus intra finis alter in finitimus terra etruria prope in conspectus habeo si palam fio auxilium adjuvo ab sui sum poenus extemplo infestus utrimque exercitus in ager suus incurro is ab gallus desidero qui occulte adiuvaris possum


et concilia inter se ademerunt. Campanis, equitum honoris causa, quia cum Latinis rebellare noluissent, Fundanisque et Formianis, quod per fines eorum tuta pacataque semper fuisset via, civitas sine suffragio data. Cumanos Suessulanosque eiusdem iuris condicionisque,

et concilio inter sui adimo campanus eques honor causa quia cum latinum rebellaris nolo fundanus et formiani qui per finis is tueor pacatum semper sum via civitas sine suffragium do cumani suessulani idem ius condicio


sed hiberna iam praeparans vias commeatibus subvehundis ex Thessalia muniri iubet et eligi horreis opportuna loca tectaque aedificari, ubi deversari portantes commeatus possent.

sed hibernus iam praeparo via commeatus subvehundis ex thessalia munio iubeo et eligo horreum opportunus locum tego aedificaris ubi deversaris porto commeatus possum


crescebat interim urbs munitionibus alia atque alia adpetendo loca, cum in spem magis futurae multitudinis quam ad id, quod tur tum hominum erat, munirent.

cresco interim urbs munitio alius atque alius adpeto locum cum in spes magis sum multitudo quam ad is qui tur tum homo sum munio


quas parando gerendoque bello edidit plurimas, ita instruxisset aciem, ut solo equitatu emisso exercitum hostium funderet, insequi fusos pedes noluit;

qui paro gero bellum edo multus ita instruo acies ut solum equitatus emitto exercitus hostis fundo insequor fundo pes nolo


inde ratio simulatae proditionis composita. omnium se rerum apparatum omissurum Polyxenidas dicere; non remigem, non socios navalis ad classem frequentis habiturum;

inde ratio simulo proditio compono omnis sui res appario omitto polyxenidas dico non remigo non socius naval ad classis frequens habeo


ut vero praesidium mitti ab Hannibale audivit, Pyrrhi superbam dominationem miserabilenlque miserabilemque Tarentinorum servitutem exempla referens, primo, ne reciperetur praesidium,

ut verus praesidium mitto ab hannibal audio pyrrhus superbus dominatio miserabilenlque miserabilis tarentinus servitus exemplum refero primus ne recipio praesidium


is finis orationi fuit; aversi omnes ad Tarquinium salutandum. qui silentio facto monitus a proximis, ut purgaret se, quod id temporis venisset, disceptatorem ait se sumptum inter patrem et filium, cura reconciliandi eos in gratiam moratum esse et, quia ea res exemisset illum diem, postero die acturum, quae constituisset.

is finis oratio sum averto omnis ad tarquinius saluto qui silentium facio moneo ab propior ut purgo sui qui is tempus venio disceptator aio sui sumo inter pater et filius cura reconcilio is in gratia moror sum et quia is res eximo ille dies posterus dies ago qui constituo


ita novum de integro proelium ortum est; quippe ad veros hostes perventum erat, et armorum genere et usu militiae et fama rerum gestarum et magnitudine vel spei vel periculi pares.

ita novus de integer proelium orior sum quippe ad verus hostis pervenio sum et armus genus et usus militia et fama res gero et magnitudo vel spes vel periculum par


“quod sequius sit, de meis civibus loquor, non tamen admissum quicquam ab iis criminatum venio, sed cautum, ne admittant.

qui sequius sum de meus civis loquor non tamen admitto quisquam ab is crimino venio sed caueo ne admitto


inter cetera obiecit ei Philippum Poenum, carum ac nobile scortum, ab Roma in Galliam provinciam spe ingentium donorum perductum.

inter ceterus obiacio is philippus poenus caris atque nobilis scortum ab roma in gallia provincia spes ingens donum perduco


creati consules L. Papirius Crassus iterum L. Plautius Venox. cuius principio anni legati ex Volscis Fabraterni et Lucani Romam venerunt orantes, ut in fidem reciperentur:

creo consul l papirius crassus iterum l plautus venox qui principium annus legatus ex volscus fabraterni et lucanus roma venio oro ut in fides recipio


Ti. Sempronium, cum ei servorum exercitus datus esset, brevi effecisse disciplina atque imperio, ut nemo eorum generis ac sanguinis sui memor in acie esset, praesidio sociis, hostibus terrori essent; Cumas, Beneventum aliasque urbes eos velut e faucibus Hannibalis ereptas populo Romano restituisse:

tiberius sempronius cum is servus exercitus do sum brevis efficio disciplina atque imperium ut nemo is genus atque sanguis suus memor in acies sum praesidium socius hostis terror sum cumae beneventum alius urbs is velut e fauces hannibal eripio populus romanus restituo


viae ad mortem hae sunt: qua quemque animus fert, effugite superbiam regiam. agite, iuvenes mei, primum, qui maiores estis, capite ferrum aut haurite poculum, si segnior mors iuvat.” et hostes aderant et auctor mortis instabat.

via ad mors hic sum qui quisque animus fero effugio superbia regia ago juvenis meus primus qui magnus sum caput ferrum aut haurio poculum si segnis mors juvo et hostis adsum et auctor mors insto


Phaeneas et Damoteles quod e re Aetolorum, ut in tali casu, fideque sua esse censerent, agerent; quod enim sibi consilium aut cuius rei electionem a fortuna relictam?

phaeneas et damotelis qui e res aetolus ut in talis casus fido suus sum censeo ago qui enim sui consilium aut qui res electio ab fortuna relinquo


Samnium quoque iam alterum annum turbari novis consiliis suspectum erat; eo ex agro Sidicino exercitus Romanus non deductus.

samnium quoque iam alter annus turbaris novus consilium suspicio sum is ex ager sidicinus exercitus romanus non deduco


ira magis accensa adverso proelio barbaris est, quam imminuti animi. itaque ne perculsi viderentur, prima luce postero die in aciem processere.

ira magis accendo adverso proelium barbaris sum quam imminuo animus itaque ne percello video primus lux posterus dies in acies procedo


addit verbis honorem: neque magnificentius quicquam triumpho apud Romanos neque triumphantibus ampliorem eo ornatum esse, quo unum omnium externorum dignum Masinissam populus Romanus ducat.

addo verbum honor neque magnificentius quisquam triumphus apud romanus neque triumpho amplus is orno sum quo unus omnis externus dignus masinissa populus romanus duco


duo baud haud amplius milia peditum et equitatus omnis vix inito proelio cum Magone effugerunt; Hanno, alter imperator, cum eis, qui postremi iam profligate proelio advenerant, vivus capitur.

duo baud haud amplus mille pedes et equito omnis vix ineo proelium cum mago effugio hanno alter imperator cum is qui posterus iam profligate proelium advenio vivus capio


inde cum profectum audisset, secutus vestigia citra Phrygium amnem, quattuor milia ab hoste posuit castra.

inde cum proficiscor audio sequor vestigium citer phrygius amnis quattuor mille ab hostis pono castrum


itaque et hi summa ope parabant se ad urbem defendendam, et rex ab omni parte simul oppugnare moenia est adgressus et, ut qui satis intellegeret —

itaque et hic summus ops paro sui ad urbs defendo et rex ab omnis pars simul oppugnaris moenia sum aggredior et ut qui satis intellego


neque id pulcherrimum eius victoriae fuit, sed quod una levi pugna toto eius orae mari potiti erant.

neque is pulcher is victoria sum sed qui unus levis pugno totus is ora mare potior sum


nequiquam postea, si tur tum cessassent, praetermissam occasionem quaesituros. Rhodii deinde iegati legati auditi sunt; quorum recens erat beneficium, quod naves longas quattuor Atheniensium, captas nuper ab Macedonibus recuperatasque, remiserant. itaque ingenti consensu bellum adversus Philippum decretum.

nequiquam postea si tur tum cesso praetermitto occasio quaero rhodius deinde iegati legatus audio sum qui recens sum beneficium qui navo longus quattuor atheniensis capio nuper ab macedones recuperatasque remitto itaque ingens consensus bellum adverro philippus decretum


primo sub adventum M. Popili consulis moenibus sese continebant; deinde, postquam oppidum oppugnaturum Romanum cernebant, progressi ante portas aciem struxerunt.

primus sub advenio m popilis consul moenia sui contineo deinde postquam oppidum oppugno romanus cerno progredior ante porta acies struo


qui, si ex eodem foedere ac iure iurando, cuius nobis religionem iniciebat, rogemus eum, ut nos Philippus et ab Nabide ac Lacedaemoniis et ab Romanis defendat, non modo praesidium, quo tueatur nos,

qui si ex idem foedus atque ius iuro qui nos religio inicio rogo is ut nos philippus et ab nabide atque lacedaemonius et ab romanus defendo non modo praesidium quo tueor nos


deinde, ut praeter spem stare muros viderunt, collectis rursus animis in arietes tollenonibus libramenta plumbi aut saxorum stipitesve robustos incutiebant; falces ancoris ferreis iniectis in interiorem partem muri trahentes asserem praefringebant;

deinde ut praeter spes sto murus video colligo rursus animus in aries tolleno libramentum plumbum aut saxum stipitesve robustus incutio falx ancora ferreus injacio in interior pars murus traho asser praefringo


publica prodendo tua nequiquam serves.” in haec tanto animo consensum est, ut gratiae ultro consulibus agerentur.

publicus prodo tuus nequiquam servo in hic tantus animus consensus sum ut gratia ultro consul ago


ex decem legatis, si diis placet, quod consilium dispensandae cohonestandaeque victoriae imperatoribus maiores dederunt nostri, adversarios habeo.

ex decem legatus si diuus placeo qui consilium dispenso cohonesto victoria imperator magnus do noster adversarius habeo


in iugum Cambuniorum montium — Volustana ipsi vocant — decem milia levis armaturae † iuvenum cum duce Asclepiodoto mittit;

in iugum cambuniorum mons volustana ipse voco decem mille levis armo juvenis cum dux asclepiodotus mitto


salutandos ibo, hisque gratias agam, quod mihi et hoc ipso die et saepe alias egregie gerendae rei publicae mentem facultatemque dederunt.

saluto eo hic gratia ago qui ego et hic ipse dies et saepe alius egregius gero res publicus mens facultas do


unum ex captivis nuntium ad suos mitteret locum prope flumen constituit, quo duo ne plus necessarii captivae cum auro venirent nocte insequenti ad ear eam accipiendam.

unus ex captivus nuntius ad suus mitto locus prope flumen constituo quo duo ne multus necessarius captiva cum aurum venio nox insequor ad ear is accipio


Arabas hinc Indiamque, qua terrarum ultumos finis rubrum mare amplectitur, peragravit.

arabus hinc india qui terra ultumos finis rubrus mare amplector peragro


quem ut de Rhodani quoque transitu agitare animadvertit, incertus, quonam ei loco occurreret, necdum satis refectis ab iactatione marituma militibus, trecentos interim delectos equites ducibus Massiliensibus et auxiliaribus Gallis ad exploranda omnia visendosque ex tuto hostes praemittit.

qui ut de rhodanus quoque transeo agito animadverto incertus quonam is locus occurro necdum satis reficio ab iactatio marituma miles trecenti interim deligo eques dux massiliensis et auxiliaris gallus ad exploro omnis visendosque ex tueor hostis praemitto


eorum prodigiorum causa libros Sibyllinos ex senatus consulto decemviri cum adissent, renuntiaverunt, ieiunium instituendum Cereri esse, et id quinto quoque anno servandum;

is prodigus causa liber sibyllinus ex senatus consultum decemviri cum adeo renuntio ieiunium instituo ceres sum et is quintus quoque annus servo


nam cum exanimati plerique essent arborum truncis fragmentisque ramorum, ceteram multitudinem inopinato malo trepidam Galli saltum omnem armati circumsedentes interfecerunt, paucis e tanto numero captis, qui pontem fluminis petentes, obsesso ante ab hostibus ponte, interclusi sunt.

nam cum exanimo plerusque sum arbor truncus fragmentum ramus ceter multitudo inopinor malus trepidus gallus saltus omnis armatus circumsedeo interfacio paucus e tantus numerus capio qui pons flumen peto obsedeo ante ab hostis pons intercludo sum


argenti tulit in aerarium pondo centlum centum triginta tria milia. militibus ex praeda quadringenos aeris divisit.

argentum fero in aerarius pondo centlum centum triginta tres mille miles ex praeda quadringeni aer divido


nec minus ferociter M. Horatium Barbatum isse in certamen decem Tarquinios appellantem admonentemque Valeriis et Horatiis ducibus pulsos reges.

neque paruus ferociter m horatius barbatus eo in certamen decem tarquinii appello admoneo valeriis et horatius dux pello rex


signo secundae vigiliae convenistis, quod tempus mortales somno altissimo premit; per corpora sopita vadetis vel silentio incautos fallentes vel sentientibus clamore subito pavorem iniecturi.

signum secundus vigilia convenio qui tempus mortalis somnus alo premo per corpus sopio vadetis vel silentium incautus fallo vel sentio clamor subeo pavor injacio


ab hac oratione 41missos dimissos ad iter se comparare in diem posterum iubet, profectusque decumis castris pervenit ad Hiberum flumen. inde superato amni die quarto in conspectu hostium posuit castra.

ab hic oratio mitto dimitto ad iter sui comparo in dies posterus iubeo proficio decimus castrum pervenio ad hiberus flumen inde supero amnis dies quartum in conspectus hostis pono castrum


neque segnius ad hostes bellum apparatur, qui et parti ante decoris memores neque ignari auctarum virium hostis suas quoque vires augent. omne Hernicum nomen, omnis militaris aetas excitur; quadringenariae octo cohortes, lecta robora virorum, scribuntur.

neque segnis ad hostis bellum appario qui et pario ante decor memor neque ignaris auctaris vis hostis suus quoque vireo augeo omnis hernicus nomen omnis militaris aetas excio quadringenarius octo cohors lego robur vir scribo


bina cis montes castra Ligurum erant. ex iis primis diebus sole orto pariter omnes compositi et instructi procedebant;

bini cis mons castrum ligur sum ex is primus dies sol orior pariter omnis compono et instruo procedo


Manlius navibus longis ad Caralis subductis navalibusque sociis armatis, ut terra rem gereret, et a praetore exercitu accepto duo et viginti milia peditum, mille ducentos equites confecit.

manlius navis longus ad caral subduco navalis socius armo ut terra res gero et ab praetor exercitus accipio duo et viginti mille pedes mille ducenti eques confacio


et quod tur tum maxime Abydum oppugnaret, cum rex ab Attalo et Rhodiis ultro se bello lacessitum diceret, “num Abydeni quoque” inquit “ultro tibi intulerunt arma?”

et qui tur tum magnus abydum oppugno cum rex ab attalus et rhodius ultro sui bellum lacesso dico num abydenus quoque inquam ultro tu infero arma


eadem paulo post, cum undique disserenasset, sublata; defunctosque vulgo ferebant quod inter fatalia vates cecinissent, necesse esse tabernacula in foro statui.

idem paulus post cum undique dissereno tollo defungor vulgo fero qui inter fatalis vates cano necesse sum tabernaculum in forum statuo


inpulsis deinde ac trepide referentibus pedem institere, ac tenore uno per praeceps pavore fugientium agmen in mediam primumn primum aciem inlati postremo nullo resistente ad subsidia Afrorum pervenerunt,

inpulsis deinde atque trepidus refero pedis insto atque tenor unus per praeceps pavor fugio agmen in medius primumn primus acies infero postremo nullus resisto ad subsidium afrorum pervenio


initium sermonis ab excusatione tyranni ortum, quod armatus ipse armatisque saeptus, cum inermes Romanum imperatorem regemque cerneret, in colloquium venisset:

initium sermo ab excusatio tyrannus orior qui armo ipse armo saepio cum inermis romanus imperator rex cerno in colloquium venio


is ubi cum lictoribus in rostra escendit, neque duos dictatores tempore uno, quod numquam antea factum esset,

is ubi cum lictor in rostrum escendo neque duo dictator tempus unus qui numquam antea facio sum


sparsi enim toto passim campo se diffuderunt, nec usquam confertos eos hostis circumvenit. tamen ad duodecim milia sunt caesa, capta plus quinque milia hominum, equi quadringenti, signa militaria sexaginta duo.

spargo enim totus passim campus sui diffundo neque usquam confercio is hostis circumvenio tamen ad duodecim mille sum caedo capio multus quinque mille homo equus quadringenti signum militaris sexaginta duo


iam omisso bello, quod simulatum sit, in se impetum fieri, iam dictatorem profiteri patrocinium faeneratorum adversus plebem, iam sibi ex favore multitudinis crimen et perniciem quaeri.

iam omitto bellum qui simulo sum in sui impetus fio iam dictator profiteor patrocinium faenerator adverro plebs iam sui ex favor multitudo crimen et pernicies quaero


ego si in ipsa arce Capitolioque habitarem, metui me crederem posse a civibus meis? tam levi momento mea apud vos fama pendet? adeone est fundata leviter fides, ut, ubi sim, quam qui sim, magis referat?

ego si in ipse arx capitolium habitaris metuo ego credo possum ab civis meus tam levis momentum meus apud tu fama pendeo adeo sum fundo levis fides ut ubi sum quam qui sum magis refero


placatis satis ut rebantur, deis M. Claudius Marcellus ab Ostia mille et quingentos milites, quos in classem scriptos habebat, Romam, ut urbi praesidio essent, mittit;

placo satis ut reor deus m claudus marcellus ab ostium mille et quingenti miles qui in classis scribo habeo roma ut urbs praesidium sum mitto


aut non sine responso eos dimittendos esse; respondere autem nisi ex vestro decreto qui possum? et quoniam nemo vestrum, qui in hoc concilium advocati estis, pro sententia quicquam dicere vult aut audet, orationes legatorum hesterno die uit ut pro sententiis dictas percenseamus perinde ac non postulaverint,

aut non sine respondeo is dimitto sum respondeo autem nisi ex vester decretum qui possum et quoniam nemo vester qui in hic concilium advoco sum pro sententia quisquam dico volo aut audeo oratio legatus hesternus dies uit ut pro sententia dico percenseo perinde atque non postulaverint


etiam si quid adversi casurum foret, satius esse Romanis sociis quamcumque fortunam subire,

etiam si quis adverro cado sum sero sum romanus socius quicumque fortuna subeo


eam gentem traditur fama dulcedine frugum maximeque vini, nova tum voluptate, captam Alpes transisse agrosque ab Etruscis ante cultos possedisse;

is gens trado fama dulcedo frugum magnus vinum novo tum voluptas capio alpis transeo ager ab etruscus ante colo possedisse


unam expiationem eorum esse, ut tribuni militum abdicarent se magistratu, auspicia de integro repeterentur et interregnum iniretur.

unus expiatio is sum ut tribunus miles abdico sui magistratus auspicium de integer repeto et interregnum ineo


ac primo sermones tantum occulti serebantur: si bellum in provincia esset, quid sese inter pacatos facere? si debellatum iam et confecta provincia esset, cur in Italiam non revehi?

atque primus sermo tantus occulo sero si bellum in provincia sum quis sui inter pacatos facio si debello iam et conficio provincia sum cur in italia non reveho


multis hominibus iumentisque foede amissis cum tandem de paludibus emersisset, ubi primum in sicco potuit, castra locat, certumque per praemissos exploratores habuit exercitum Romanum circa Arreti moenia esse.

multus homo jumentum foedus amitto cum tandem de palus emergo ubi primus in sicco possum castrum loco certus per praemitto explorator habeo exercitus romanus circa arretium moenia sum


exemploque eorum clades fuit, ut Marrucini, Marsi, Paeligni, Frentani mitterent Romam oratores pacis petendae amicitiaeque. his populis foedus petentibus datum.

exemplum is clades sum ut marrucinus marsus peligni frentanus mitto roma orator pax peto amicitia hic populus foedus peto do


Verginius viderit de filia, ubi venerit, quid agat; hoc tantum sciat, sibi, si huius vindiciis cesserit, condicionem filiae quaerendam esse. me vindicantem sponsam in libertatem vita citius deseret quam fides.”

verginius video de filia ubi venio quis ago hic tantus scio sui si hic vindicia cedo condicio filia quaero sum ego vindico sponsa in libertas vito cieo desero quam fides


Perseus potitus regno interfici Antigonum iussit; et dum firmaret res, legatos Romam ad amicitiam paternam renovandam petendumque, ut rex ab senatu appellaretur, misit. haec eo anno in Macedonia gesta.

perseus potior regnum interficio antigonus iubeo et dum firmo res legatus roma ad amicitia paternus renovandam peto ut rex ab senatus appello mitto hic is annus in macedonius gero


atque illo quidem die inritatis tantum ad certamen animis castra Romani posuerunt.

atque ille quidem dies inritas tantus ad certamen animus castrum romanus pono


redditur responsum inmaturam rem agi, nondum tempus pugnae esse; castris se tenerent. edicunt inde, ut abstineant pugna: si quis iniussu pugnaverit, ut in hostem animadversuros.

reddo responsum immaturus res ago nondum tempus pugna sum castrum sui teneo edico inde ut abstineo pugno si quis injussus pugno ut in hostis animadversuros


auxit ducta in matrimonium Tanaquil summo loco nata et quae baud haud facile iis, in quibus nata erat, humiliora sineret ea, quo innupsisset.

augeo duco in matrimonium tanaquil superus locus nata et qui baud haud facilis is in qui nata sum humilis sino is quo innubo


Decium Fabiumque uno animo, una mente vivere; esse praeterea viros natos militiae, factis magnos, ad verborum linguaeque certamina rudes:

decius fabius unus animus unus mens vivo sum praeterea vir nascor militia facio magnus ad verbum lingua certamen rudo


itaque, quos nulla mali vicerat vis, perdidere nimia bona ac voluptates inmodicae, et eo inpensius, quo avidius ex insolentia in eas se merserant.

itaque qui nullus malus vinco volo perdo nimius bonus atque voluptas immodicus et is inpendo quo avidus ex insolentia in is sui mergo


quibus vitio creatis suffecti M. Aemilius Papus dictator, L. Valerius Flaccus magister equitum. nec per eos comitia habita; et quia taedebat populum omnium magistratuum eius anni, res ad interregnum rediit. interreges Q. Fabius Maximus, M. Valerius Corvus.

qui vitio creo sufficio m aemilius papus dictator l valerius flaccus magister eques neque per is comitium habeo et quia taedet populus omnis magistratus is annus res ad interregnum redeo interrego q fabius magnus m valerius corvus


in provinciam nos morte regum turbatam ad grave bellum adversus Siculos simul Poenosque mitti et sanguine nostro vulneribusque nostris senatui satisfacturos esse, sicut patrum memoria, qui capti a Pyrrho ad Heracleam erant, adversus Pyrrhum ipsum pugnantes satisfecerunt.

in provincia nos mors rex turbo ad gravis bellum adverro siculi simul poeni mitto et sanguis noster vulnus noster senatus satisfacturos sum sicut pater memoria qui capio ab pyrrhus ad heraclea sum adverro pyrrhus ipse pugno satisfecerunt


quo spectare illas litteras ad te nune nunc missas l T. Quinctii credis, quibus et bene te consuluisse rebus tuis ait, quod Demetrium Romam miseris, et hortatur, ut iterum et cum pluribus legatis et primoribus eum remittas Macedonum?

quo specto ille littera ad tu nunc nunc mitto l t quintius credo qui et bene tu consulo res tuus aio qui demetrius roma miser et hortor ut iterum et cum multus legatus et primoris is remitto macedones


in derectum utrimque nitentes stantibus ac confertis postremo turba equis vir virum amplexus detrahebat equo. pedestre magna iam ex parte certamen factum erat; acrius tamen quam diutius pugnatum est, pulsique Romani equites terga vertunt.

in derectus utrimque niteo sto atque confero postremo turba equus vir vir amplector detraho equus pedestre magnus iam ex pars certamen facio sum acer tamen quam diu pugno sum pello romanus eques tergum verto


Ephesi regem est consecutus, fluctuantem adhuc animo incertumque de Romano bello;

ephesus rex sum consequor fluctuo adhuc animus incertus de romanus bellum


sacrificio adparando et inter id instruendae fraudi aliquanto intentior quam muniendis castris aut ulli militari operi.

sacrificium adparo et inter is instruo fraus aliquantus intendo quam munio castrum aut ullus militaris operio


L. Atilius et L. Furius Bibaculus, et undetriginta tribuni militum, consulares quidam praetoriique et aedilicii — inter eos Cn. Servilium Geminum et M. Minucium numerant, qui magister equitum priore anno, aliquot annis ante consul fuerat —

l atilius et l furius bibaculus et undetriginta tribunus miles consularis quidam praetorius et aedilicius inter is cn servilius geminus et m minucius numero qui magister eques prior annus aliquot annus ante consul sum


is tum, collega cunctante, equitatum suum, mille peditum iaculatoribus ferme admixtis, ad defendendum Gallicum agrum trans Trebiam mittit.

is tum collega cunctor equitas suus mille pedes iaculator ferme admisceo ad defendo gallicus ager trans trebia mitto


cui se decumam vovisse praedae partem cum diceret Camillus, pontifices solvendum religione populum censerent,

qui sui decimus voveo praeda pars cum dico camillus pontifex solvo religio populus censeo


C. Terentio Varroni, quem sui generis hominem, plebi insectatione principum popularibusque artibus conciliatum, ab Q. Fabi opibus et dictatorio imperio concusso aliena invidia splendentem, volgus extrahere ad consulatum nitebatur, patres summa ope obstabant, ne se insectando sibi aequari adsuescerent homines.

que terentius varro qui suus genus homo plebs insectatio princeps popularis ars concilio ab q fabius ops et dictatorius imperium concutio alienus invidia splendeo vulgus extraho ad consulatus nitor pater summus ops obsto ne sui insecto sui aequaris assuesco homo


inde Tarentum profectus in ipsis faucibus portus posuit castra. naves, quas Laevinus tutandis commeatibus habuerat, partim machinationibus onerat apparatuque moenium oppugnandorum, partim tormentis et saxis omnique missilium telorum genere instruit, onerarias quoque.

inde tarentus proficiscor in ipse fauces portus pono castrum navo qui laevinus tuto commeatus habeo pars machinatio onero appario moenia oppugno pars tormentum et saxum omne missile telum genus instruo oneraria quoque


“vel mea erga imperatores nostros vivos mortuosque pietas, vel praesens omnium nostrum, milites, fortuna fidem cuivis facere potest mihi hoc imperium, ut amplum iudicio vestro, ita re ipsa grave ac sollicitum esse. quo enim tempore,

vel meus erga imperator noster vivus morior pietas vel praesens omnis nos miles fortuna fides quivis facio possum ego hic imperium ut amplus iudicium vester ita res ipse gravis atque sollicitus sum quo enim tempus


nec huic tam pestilenti exemplo remedia ulla ab imperatore quaesita sunt; adeo excellentibus ingeniis citius defuerit ars, qua civem regant, quam qua hostem superent.

neque hic tam pestilens exemplum remedio ullus ab imperator quaero sum adeo excello ingenium cieo desum ars qui civis rego quam qui hostis supero


nec discrepat, quin dictator eo anno A. Cornelius fuerit;

neque discrepo quin dictator is annus ab cornelius sum


Marcellus cum omni exercitu profectus in Leontinos, Appio quoque accito, ut altera parte adgrederetur, tanto ardore militum est usus ab ira inter condiciones pacis interfectae stationis, ut primo impetu urbem expugnarent.

marcellus cum omnis exercitus proficiscor in leontini appius quoque accio ut alter pars aggredior tantus ardor miles sum utor ab ira inter condicio pax interfacio statio ut primus impetus urbs expugno


spatium deinde iis tridui se dare ad cogitandum dixerunt; quo ipsi ad rem inspiciendam et expediendam usi sunt.

spatium deinde is triduum sui do ad cogito dico quo ipse ad res inspicio et expedio utor sum


Boeoti quidem et interiores Graeciae populi Thermopylarum saltum, ubi angustae fauces coartant iter, fossa valloque intercludi ab Aetolis nuntiabant, ne transitum ad sociorum urbes tuendas Philippo darent.

boeotus quidem et interior graecia populus thermopylaris saltus ubi angustus fauces coarto iter fossa vallo intercludo ab aetolus nuntio ne transeo ad socius urbs tueor philippus do


“patres nostri circa moenia Carthaginis bellare soliti, si videant nos, progeniem suam, duos consules consularesque exercitus, in media Italia paventis intra castra, Poenum, quod inter Alpis Appenninumque agri sit, suae dicionis fecisse?”

pater noster circa moenia carthago bellaris soleo si video nos progenies suus duo consul consularis exercitus in medius italia paveo intra castrum poenus qui inter alpis apenninus ager sum suus dicio facio


“praeceps vestra, Romani, et prior legatio fuit, cum Hannibalem tamquam suo consilio Saguntum oppugnantem deposcebatis; ceterum haec legatio verbis adhuc lenior est, re asperior. tunc enim Hannibal et insimulabatur et deposcebatur;

praeceps vester romanus et prior legatio sum cum hannibal tamquam suus consilium saguntus oppugno deposco ceterum hic legatio verbum adhuc lenio sum res asper tunc enim hannibal et insimulo et deposco


tertio die proelio abstinuit, degressus ad imam partem castrorum, veluti per devexum in mare bracchium transitum temptaturus.

tertius dies proelium abstineo degredior ad imus pars castrum velut per devexus in mare bracchium transeo tento


ea urbs ceteraque circa castella et Boi fere omnes praeter iuventutem, quae praedandi causa in armis erat — tunc in devias silvas recesserat — , in deditionem venerunt. in Ligures inde traductus exercitus.

is urbs ceter circa castellum et boo fere omnis praeter iuventus qui praedor causa in arma sum tunc in devias silva recedo in deditio venio in ligur inde traduco exercitus


Galli et memoria Tolostobogiorum cladis territi et inhaerentia corporibus gerentes tela fessique et stando et vulneribus ne primum quidem impetum et clamored clamorem Romanorum tulerunt.

gallus et memoria tolistobogii clades terreo et inhaereo corpus gero telum fatisco et sto et vulnus ne primus quidem impetus et clamored clamor romanus fero


incerta victoria discessum est, nisi quod Celtiberi castra inde nocte proxima moverunt, Romanis et suos sepeliendi et spolia legendi ex hostibus potestas facta est.

incertus victoria discedo sum nisi qui celtiberi castrum inde nox propior moveo romanus et suus sepelio et spolium lego ex hostis potestas facio sum


haec dicta legatis renuntiataque in concilium. ibi Mandonius ceterique principes conprehensi et traditi ad supplicium.

hic dictum legatus renuntio in concilium ibi mandonius ceter princeps comprehendo et trado ad supplicium


ex Pamphylia rediens ad fluvium Taurum primo die, postero ad Xylinen quam vocant Comen posuit castra. profectus inde continentibus itineribus ad Cormasa urbem pervenit.

ex pamphylius redeo ad fluvius taurus primus dies posterus ad xyline quam voco come pono castrum proficiscor inde contineo iter ad cormasa urbs pervenio


ab hoc conloquio, fide indutiarum interposita, legati Romani in Boeotiam †

ab hic colloquium fides indutiaris interpono legatus romanus in boeotia


Alpes prope inexsuperabilem finem in medio esse: non utique iis melius fore quamn qui eas primi pervias fecissent.

alpis prope inexsuperabilis finis in medium sum non utique is bonus sum quamn qui is primus pervius facio


novi deinde consules a veteribus exercitu accepto ingressi hostium fines populando usque ad moenia atque urbem pervenerunt.

nosco deinde consul ab vetus exercitus accipio ingredior hostis finis populo usque ad moenia atque urbs pervenio


sita Anticyra est in Locride laeva parte sinum Corinthiacum intranti.

sino anticyra sum in locris laeva pars sinum corinthiacus intro


comitiis perfectis auctore Q. Fabio consule designati consules Romam accersiti magistratum inierunt senatumque de bello ac provinciis suis praetorumque et de exercitibus, quibus quique praeessent, consuluerunt.

comitium perficio auctor q fabius consul designo consul roma arcesso magistratus ineo senatus de bellum atque provincia suus praetor et de exercitus qui quisque praesum consulo


nec dubiumr dubium est, quin omnis Hispania sublatura animos fuerit, ni alter praetor P. Cornelius Cn. F. Scipio trans Iberum multa secunda proelia fecisset, quo terrore non minus quinquaginta oppida ad eum defecerunt.

neque dubiumr dubius sum quin omnis hispania suffero animus sum ni alter praetor p cornelius cn f scipio trans iberum multus secundus proelio facio quo terror non paruus quinquaginta oppidum ad is deficio


ingens ibi vexatio partis utriusque fuit, nullo expectante, dum utcumque explicaretur agmen, sed armatis deicientibus in praeceps inpedimenta — neque enim aliter via aperiri poterat — , iumentis, cum stimularentur, in turba saevientibus.

ingens ibi vexatio pars uterque sum nullus expectante dum utcumque explico agmen sed armo deicio in praeceps impedimentum neque enim aliter via aperio possum jumentum cum stimulo in turba saevio


servus unus exulum pro transfuga intromissus in urbem conventis paucis initium conloquendi de tali re fecit. deinde in piscatoria quidam nave retibus operti circumvectique ita ad castra Romana conlocutique cum transfugis, et iidem saepius eodem modo et alii atque alii. postremo ad octoginta facti.

servus unus exsul pro transfuga intromitto in urbs convenio paucus initium conloquor de talis res facio deinde in piscatorius quidam navus rete operio circumvectique ita ad castrum romanus conloquor cum transfugio et eo saepis idem modo et alius atque alius postremo ad octoginta facio


fastigia aliquot templorum a culminibus abrupta foede dissipavit. itaque in prodigium versa ea tempestas, procurarique haruspices iusserunt.

fastigium aliquot templum ab culmen abrumpo foedus dissipavit itaque in prodigium verso is tempestas procuro haruspex jubeo


eodem fere tempore duorum consulum litterae allatae sunt, L. Corneli de proelio ad Mutinam cum Bois facto et Q. Minuci a Pisis:

idem fere tempus duo consul littera affero sum l cornelis de proelium ad mutina cum boo facio et q minucius ab pisae


quos non adepti, Pado repente navibus traiecto Laevos Libuosque cum pervastassent, redeuntes inde per Ligurum extremos fines cum agresti praeda in agmen incident Romanum.

qui non adipiscor padus repens navis traicio laevus libui cum pervastassent redeo inde per ligur extremus finis cum agrestis praeda in agmen incido romanus


in consilio quamquam iusta ira omnes ad delendam stimulabat Carthaginem, tamen cum et quanta res esset et quam longi temporis obsidio tam munitae et tam validae urbis reputarent,

in consilium quamquam iustus ira omnis ad deleo stimulo carthago tamen cum et quantus res sum et quam longus tempus obsidio tam munio et tam validus urbs reputo


versa Romam interpretando res: non nominatim qui Capuae, sed in universum qui usquam coissent coniurassentve adversus rem publicam, quaeri senatum iussisse;

verso roma interpretor res non nominatim qui capua sed in universus qui usquam coeo coniurassentve adverro res publicus quaero senatus iubeo


domus tibi tua, pater patruusque intra triginta dies cum exercitibus caesi documento sint,

domus tu tuus pater patruus intra triginta dies cum exercitus caedo documentum sum


ad quod cum illi tum consulis imperio dicto audientes futuros esse dicerent, cum is more maiorum, secundum vota in Capitolio nuncupata, lictoribus paludatis profectus ab urbe esset,

ad qui cum ille tum consul imperium dico audio sum sum dico cum is mos magnus secundus veto in capitolium nuncupo lictor paludatus proficiscor ab urbs sum


dum consules novos dilectus Romae tenet, mors deinde alterius et creandi comitia consulis in locum eius omnia tardiora fecerunt,

dum consul novi delectus roma teneo mors deinde alter et creo comitium consul in locus is omnis tardus facio


quin etiam, cum medios forte ludos circus Tiberi superfuso inrigatus inpedisset, id vero, velut aversis iam dis aspernantibusque placamina irae, terrorem ingentem fecit.

quin etiam cum medius fors ludus circus tiberis superfundo inrigo inpedisset is verus velut averto iam deus aspernor placamen ira terror ingens facio


classis Romana incolumis, una tantum perforata navi, sed ea quoque ipsa reduce, in portum rediit.

classis romanus incolumis unus tantus perforo no sed is quoque ipse reduco in portus redeo


Rhodiis adfirmata, quae data priore decreto erant; Lycia et Caria datae usque ad Maeandrum amnem praeter Telmessum.

rhodius adfirmo qui do prior decretum sum lycia et caria do usque ad maeander amnis praeter telmessus


pauci iam supereraut supererant Gallorum, qui, postquam ab levi armatura superatos se viderunt et instare legionum signa, effusa fuga castra repetunt pavoris et tumultus iam plena, ut ubi feminae puerique et alia imbellis turba permixta esset.

paucus iam supereraut supersum gallus qui postquam ab levis armo supero sui video et insto legio signum effundo fuga castrum repeto pavor et tumultus iam plenus ut ubi femina puer et alius imbellis turba permisceo sum


eum et robora virorum sequebantur et ipse, quacumque in parte premi ac laborare senserat suos, inpigre ferebat opem;

is et robur vir sequor et ipse quicumque in pars premo atque laboro sentio suus impiger fero ops


inde legatio sub idem tempus in Asiam et circum insulas missa.

inde legatio sub idem tempus in asia et circum insula mitto


pro dignitate et gloria apud omne humanum genus, quod vestrum nomen imperiumque iuxta ac deos immortales iam pridem intuetur, pugnastis. quae parare et quaerere arduum fuit, nescio an tueri difficilius sit.

pro dignitas et gloria apud omnis humanus genus qui vester nomen imperium iuxta atque deus immortalis iam pridem intueor pugno qui paro et quaero arduus sum nescio an tueor difficilis sum


quas locationes cum senatus precibus et lacrimis victus publicanorum induci et de integro locari iussisset, censores, edicto summotis ab hasta qui ludificati priorem locationem erant, omnia eadem paulunmZZZ paululum imminutis pretiis locaverunt.

qui locatio cum senatus prex et lacrima vinco publicanus induco et de integer loco iubeo censor edictum summoveo ab hasta qui ludifico prior locatio sum omnis idem paulunmzzz paululum imminuo pretium loco


haec senatui scripta. praemissi item per agrum Larinatem Marrucinum Frentanum Praetutianum, qua exercitum ducturus erat, ut omnes ex agris urbibusque commeatus paratos militi ad vescendum in viam deferrent, equos iumentaque alia producerent, ut vehiculorum fessis copia esset.

hic senatus scribo praemitto item per ager larinatem marrucinus frentanus praetutianus qui exercitus duco sum ut omnis ex ager urbs commeatus paro miles ad vesco in via defero equus jumentum alius produco ut vehiculum fatisco copia sum


Carthalonem autem, praefectum Punici praesidii, cum commemoratione paterni hospitii positis armis venientem ad consulem miles obvius obtruncat.

carthalonem autem praeficio punicus praesidium cum commemoratio paternus hospitium pono arma venio ad consul miles obvius obtrunco


itaque plenus minarum iraeque profectus in castra cum maximis itineribus isset, non tamen praevenire famarm famam adrentus aduentus sui potuit;

itaque plenus minaris ira proficiscor in castrum cum magnus iter eo non tamen praevenio famarm fama adrentus advenio suus possum


ipse ab ea parte, qua duae turres quodque inter eas muri erat, corruerat, duo milia militum delectorum admovit, ut eodem tempore, quo ipse transcendere ruinas conaretur, concursu adversus se oppidanorum facto, scalis vacua defensoribus moenia capi parte aliqua possent.

ipse ab is pars qui duo turris quisque inter is murus sum conruo duo mille miles delector admoveo ut idem tempus quo ipse transcendo ruina conor concursus adverro sui oppidanus facio scalae vacuus defensor moenia capio pars aliqui possum


congressi cum Hannibale rursus fide sanxerunt liberos Tarentinos leges suas suaque omnia habituros neque ullum vectigal Poeno pensuros praesidiumve invitos recepturos; prodito praesidio hospitia Romana praedam Carthaginiensium fore.

congredior cum hannibal rursus fides sancio liber tarentini lex suus suum omnis habeo neque ullus vectigal poenus pendo praesidiumve invitus recipio prodeo praesidium hospitium romanus praeda carthaginiensis sum


fregerit, qui sextum et octogesimum tInnum annum agens causam dixerit, ipse pro se oraverit scripseritque, nonagesimo anno Ser. Galbam ad populi adduxerit iudicium.

frango qui sextus et octogesimus tinnum annus ago causa dico ipse pro sui oro scribo nonagesimus annus seruius galba ad populus adduco iudicium


satis scio, quibuscumque dis cordi fuit subigi nos ad necessitatem dedendi res, quae ab nobis ex foedere repetitae fuerant, iis non fuisse cordi tam superbe ab Romanis foederis expiationem spretam.

satis scio quicumque deus chordus sum subigo nos ad necessitas dedo res qui ab nos ex foedus repeto sum is non sum chordus tam superbus ab romanus foedo expiatio sperno


multosque turba, cum praecipites deruptaeque utrimque angustiae essent, in inmensum altitudinis deiecit, quosdam et armatos; sed ruinae maxime modo iumenta cum oneribus devolvebantur.

multi turba cum praeceps deruptus utrimque angustia sum in immensus altitudo deicio quidam et armatus sed ruina magnus modo iumentum cum onus devolvebantur


iam hi extra vallum pugnabant quarta legione in porta haerente, cum alius tumultus ex aversa parte castrorum est exortus.

iam hic extra valles pugno quartus legio in porto haereo cum alius tumultus ex averto pars castrum sum exorior


iam Argivi, praeterquam quod Macedonum reges ab se oriundos credunt, privatis etiam hospitiis familiarique amicitia plerique illigati Philippo erant.

iam argivus praeterquam qui macedones rex ab sui orior credo privo etiam hospitium familiaris amicitia plerusque illigati philippus sum


ego vero, si in medio ponitur, non agnosco. quem enim suo loco moveo, ut ipse in eius locum succedam? unus ante me pater est, et ut diu sit, deos rogo.

ego verus si in medium pono non agnosco qui enim suus locus moveo ut ipse in is locus succedo unus ante ego pater sum et ut diu sum deus rogo


si bello lacesserent, ipsa re intellecturos nequaquam idem esse Syracusas ac Leontinos oppugnare. ita legatis relictis portas clausit.

si bellum lacesso ipse res intellego nequaquam idem sum syracusae atque leontini oppugnaris ita legatus relinquo porta claudo


C. Decimi moderatior oratio fuit, qui in plerisque eorum, quae commemorata a Popilio essent, culpam non penes populum, sed penes paucos concitores volgi esse dixit:

que decimus moderatus oratio sum qui in plerusque is qui commemoro ab popilius sum culpa non penis populus sed penis paucus concitor vulgus sum dico


“ego quidem” inquit “quam patriae debeo pietatem, exsolvam patri. tuam doleo vicem, cui ter proditae patriae sustinendum est crimen,

ego quidem inquam quam patria debeo pietas exsolvo pater tuus doleo vicis qui ter prodeo patria sustineo sum crimen


instructo vani terroris apparatu, qui quidem terror plus paene veris viribus profuit, primo credere duces Gallorum non descensuros in aequum Romanos; deinde, ubi degressos repente viderunt, et ipsi avidi certaminis in proelium ruunt, priusque pugna coepit, quam signum ab ducibus daretur.

instruo vanus terror apparatus qui quidem terror multus paene verus vis prosum primus credo dux gallus non descendo in aequus romanus deinde ubi degredior repens video et ipse avidus certamen in proelium ruo prior pugno coepio quam signum ab dux do


quae captis acciderint, apud Hannibalem et Carthaginienses victos iustius quam apud victoris populi senatum quererentur.

qui capio accido apud hannibal et carthaginiensis vinco iustus quam apud victor populus senatus queror


flamen Quirinalis Ser. Cornelius mortuus, augur C. Horatius Pulvillus; in cuius locum C. Veturium eo cupidius, quia damnatus a plebe erat, augures legere.

flamen quirinal seruius cornelius mortuus augur que horatius pulvillus in qui locus que veturius is cupidus quia damno ab plebs sum auguro lego


contione dimissa, postero die profectus inde ad Mopselum posuit castra. tumulus hic ante Tempe eminet et Larisa medius abest Gonnum eunti.

contio dimitto posterus dies proficiscor inde ad mopselis pono castrum tumulus hic ante tempe emineo et larisa medius absum gonni eo


utramque in circo Flaminio, ludosque scaenicos triduum post dedicationem templi Iunonis, biduum post Dianae, et singulos dies fecit in circo. idem dedicavit aedem Larium Larum permarinum in Campo.

uter in circus flaminius ludus scaenicus triduum post dedicatio templum juno biduus post diana et singuli dies facio in circus idem dedico aedes lares laris permarinus in campus


erigentibus in primos agmen clivos apparuerunt inminentes tumulos insidentes montani, qui, si valles occultiores insedissent, coorti ad pugnam repente ingentem fugam stragemque dedissent.

erigo in primus agmen clivus appareo inminentes tumulus insideo montanus qui si vallo occulo insedeo coorior ad pugna repens ingens fuga strages do


tandem nequiquam iumentis atque hominibus fatigatis castra in iugo posita, aegerrime ad id ipsum loco purgato: tantum nivis fodiendum atque egerendum fuit.

tandem nequiquam jumentum atque homo fatigo castrum in iugum pono aeger ad is ipse locus purgo tantus nix fodio atque egero sum


inde consul ad Ambraciam egressus itinere terrestri petit Thessaliam; praetor superato Leucata Corinthium sinum invectus et Creusae relictis navibus terra et ipse per mediam Boeotiam — diei unius expedito iter est —

inde consul ad ambracia egredior iter terrestris peto thessalia praetor supero leucates corinthius sinum inveho et creusa relinquo navis terra et ipse per medius boeotia dies unus expedio iter sum


itaque Hannibal, postquam ipsi sententia stetit pergere ire atque Italiam petere, advocata contione militum versat animos castigando adhortandoque: mnirari mirari se,

itaque hannibal postquam ipse sententia sto pergo eo atque italia peto advoco contio miles verso animus castigo adhortor mniraris miror sui


inde postero die cum unius signi militibus et Attalo legationibusque, quae frequentes undique convenerant, pergit ire ad urbem, iussis legionis hastatis — ea duo milia militum erant — sequi se mille passuum intervallo distantibus.

inde posterus dies cum unus signum miles et attalus legatio qui frequens undique convenio pergo eo ad urbs iussum legio hastas is duo mille miles sum sequor sui mille passus intervallum disto


superbas, me dius fidius, aures habemus, si, cum domini servorum non fastidiant preces, nos rogari ab honestis feminis indignamur.

superbus ego dius fidus auris habeo si cum dominus servus non fastidio prex nos rogaris ab honestus femina indignor


de provinciis cum relatum esset, senatus frequens in eam sententiam ibat, ut, quoniam in Hispania et Macedonia debellatum foret, consulibus ambobus Italia provincia esset.

de provincia cum refero sum senatus frequens in is sententia eo ut quoniam in hispania et macedonius debello sum consul ambo italia provincia sum


huius fama motus — fuerat enim nobile in classe regia quondam navigium — deduci ab Aegio putrem iam admodum et vetustate dilabenter dilabentem iussit.

hic fama moueo sum enim nobilis in classis regius quondam navigium deduco ab aegium putrem iam admodum et vetustas dilabenter dilabor iubeo


ducem Poenorum, fuisse auctores sunt; ceterum magis in se convertit oculos Cremonensium Placentinorum. que colonorum turba, pilleatorum currum sequentium.

dux poenus sum auctor sum ceterum magis in sui converto oculus cremonensis placentinus que colonus turba pilleator currus sequor


extractum in tertium annum bellum est Q. Fabio et T. Quinctio consulibus. Fabio extra ordinem, quia is victor pacem Aequis dederat, ea provincia data.

extraho in tertius annus bellum sum q fabius et t quintius consul fabius extra ordo quia is victor pax aequi do is provincia do


Ancyram inde populatus Perseus in Penestas rursus exercitum reducit firmatisque Uscanae et circa eam per omnia castella, quae receperat, praesidiis in Macedoniam sese recipit.

ancyra inde populo perseus in penestae rursus exercitus reduco firmo uscana et circa is per omnis castellum qui recipio praesidium in macedonia sui recipio


militibus, qui ad Cannas commilitones suos pugnantis deseruissent, senatum nihil videre cur res publica committenda esset.

miles qui ad cannae commilito suus pugno desero senatus nihil video cur res publicus committo sum


: tali tempore in luxuria et ornatu matronae occupatae erant, ut ad ear eam coercendam Oppia lex desiderata sit, cum, quia Cereris sacrificium lugentibus omnibus matronis intermissum erat, senatus fiiri finiri luctum triginta diebus iussit?

talis tempus in luxuria et orno matrona occupo sum ut ad ear is coerceo oppius lex desidero sum cum quia ceres sacrificium lugeo omnis matrona intermissus sum senatus fiiri finio luctus triginta dies iubeo


quia pepercisse vobis volunt, committere vos, cur pereatis, non patiuntur. nam quod Cleomedon modo tamquam mediam et tutissimam vobis viam consilii, ut quiesceretis abstineretisque armis, ostendebat, ea non media, sed nulla via est.

quia parco tu volo committo tu cur pereo non patior nam qui cleomedon modo tamquam medius et tueor tu via consilium ut quiesco abstineo arma ostendo is non medius sed nullus via sum


quosque una secum dedidere, quaeque una secum dedidere, agrum urbemque, divina humanaque, utensiliaque sive quid aliud dediderunt, de iis rebus quid fieri velitis, vos rogo, Quirites.”

quisque unus sui dedo quisque unus sui dedo ager urbs divino humanus utensilia sive quis alius dedo de is res quis fio volo tu rogo quiris


et exceperunt et prosecuti cum donis legatos sunt. M. Claudius consul Gallis ex provincia exactis Histricum bellum moliri coepit litteris ad senatum missis, ut sibi in Histriam traducere legiones liceret.

et excipio et prosequor cum donum legatus sum m claudus consul gallus ex provincia exigo histrix bellum molior coepio littera ad senatus mitto ut sui in histria traduco legio licet


Romanos quoque, quia traheretur diutius spe ipsorum bellum, et ipsos duces et senatum, non abhorrere a finiendo tam incommodo ac difficili bello.

romanus quoque quia traho diu spes ipse bellum et ipse dux et senatus non abhorreo ab finio tam incommodus atque difficilis bellum


duarum coloniarum, quae ingentem illam tempestatem Punici belli subterfugissent, alteram captam ac direptam ab hostibus, alteram oppugnari;

duaris colonia qui ingens ille tempestas punicus bellum subterfugio alter capio atque disrepo ab hostis alter oppugnaris


ad ea Hannibal respondit, omnia simul facere Hirpinos Samnitesque, et indicare clades suas et petere praesidium et queri indefensos se neglectosque.

ad is hannibal respondeo omnis simul facio hirpini samnites et indico clades suus et peto praesidium et queror indefensus sui neglego


is se in eo saltu, qui regiis tur tum teneretur castris, armentum pascere solitum ait omnes montium eorum amfractus callesque nosse.

is sui in is saltus qui regius tur tum teneo castrum armentum pasco soleo aio omnis mons is anfractus calleo nosco


additum decreto, ut binas legiones novas scriberent et trecenos equites; et dena milia peditum sociis nominique Latino et sescenos imperarent equites.

addo decretum ut bini legio novo scribo et treceni eques et deni mille pedes socius nomen latinum et sexceni impero eques


iam perventum ad suos in ima valle stantes erat, qui adventu exercitus imperatorisque pugnam renovant impetuque facto rursus avertunt hostem.

iam pervenio ad suus in imus valles sto sum qui advenio exercitus imperator pugna renovo impetus facio rursus averto hostis


et ab navibus eodem tempore ea, quae mari adluitur, pars urbig urbis oppugnari coepta est. ceterum tumultus inde maior quam vis adhibere poterat.

et ab navis idem tempus is qui mare adluo pars urbig urbs oppugnaris coepio sum ceterum tumultus inde magnus quam volo adhibeo possum


paciscebantur autem, ut Rhodiam quadriremem cum sociis navalibus Attalique praesidium emitti liceret atque ipsis urbe excedere cum singulis vestimentis.

pacisco autem ut rhodius quadriremis cum socius naval attalus praesidium emitto licet atque ipse urbs excedo cum singuli vestimentum


nec ulla species cladesque belli abest velut contacta civitate rabie duorum iuvenum funestas nuptias ex occasu patriae petentium.

neque ullus species clades bellum absum velut contingo civitas rabies duo juvenis funestus nuptiae ex occasus patria peto


ponte raptim facto in ripam, in qua erant castra regia, transgressum acie conflixisse; fusum fugatumque regem, castris exutum;

pons raptim facio in ripa in qui sum castrum regius transgredior acies confligo fundo fugo rex castrum exuo


ceterum cum magis iure gentis quam auctoritate inter suos aut viribus obtineret regnum, extitit quidam Mazaetullus nomine, non alienus sanguine regibus, familiae semper inimicae ac de imperio varia fortuna cum iis, qui tum obtinebant, certantis.

ceterum cum magis ius gens quam auctoritas inter suus aut vis obtineo regnum extitit quidam mazaetullus nomen non alienus sanguis rex familia semper inimica atque de imperium vario fortuna cum is qui tum obtineo certo


requiescat aliquando vexata tam diu Italia, uratur evasteturque in vicem Africa;

requiesco aliquando vexo tam diu italia uro evasteturque in vicis africanus


expiatis omnibus religionibus — nam etiam Locris sacrilegium pervestigatum ab Q. Minucio erat, pecuniaque ex bonis noxiorum in thensauros reposita — cum consules in provincias proficisci vellent,

expio omnis religio nam etiam locri sacrilegium pervestigatum ab q minucius sum pecunia ex bonus noxius in thesaurus repono cum consul in provincia proficisco volo


inter ipsos plus belli ac periculi erat. namque transfugae tradi se Romanis rati mercennariorum quoqa quoque militum auxilia in eundem compulere metum;

inter ipse multus bellum atque periculum sum namque transfuga trado sui romanus reor mercenarius quoqa quoque miles auxilium in idem compello metus


postquam nos neque decernere id sibi praesidium neque velle illigari Romano bello vidit, oblitus societatis eius, quam nunc iactat, vastandos populandosque Nabidi ac Lacedaemoniis reliquit.

postquam nos neque decerno is sui praesidium neque volo illigaris romanus bellum video obliuiscor societas is quam nunc iacto vasto populandosque nabidi atque lacedaemonius relinquo


itaque ambo consules in Samnium missi cum diversas regiones, Tifernum Postumius, Bovianum Minucius petisset, Postumi prius ductu ad Tifernum pugnatum.

itaque ambo consul in samnium mitto cum diverto regio tifernus postumus bovianum minucius peto postumius prior ductus ad tifernus pugno


et ab altero mari Pontiani et Paestani et Cosani, et mediterranei Beneventani et Aesernini et Spoletini et Placentini et Cremonenses.

et ab alter mare pontiani et paestanus et cosanum et mediterraneus beneventani et aeserninus et spoletini et placentinus et cremonensis


ubi satis ad hunc modum et suorum et hostium animos est expertus, convocari tribunos praefectosque et equites omnis et centuriones iussit.

ubi satis ad hic modus et suus et hostis animus sum experior convocaris tribunus praeficio et eques omnis et centurio iubeo


tum omissis pro se precibus, puellis ut salter saltem parcerent orare institit, a qua aetate etiam hostes iratos abstinere; ne tyrannos ulciscendo quae odissent scelera ipsi imitarentur.

tum omitto pro sui prex puella ut salter saltem parco oro insto ab qui aetas etiam hostis irascor abstineo ne tyrannus ulciscor qui odi scelus ipse imito


cuius capti tumultum ubi ex pavido clamore fugientium accepit rex, traiecit ferro pectus, ne vivus caperetur;

qui capio tumultus ubi ex pavidus clamor fugio accipio rex transiacio ferrum pectus ne vivus capio


et ut vim imperil imperii abstulerant, ita speciem dicto parentiun, ultro ipsi imperantes, servabant.

et ut vis imperil imperium aufero ita species dico parentiun ultro ipse impero servo


nihil trepidavere Thessali ad primum adventum Romanorum; et Philippus sicut in Thessaliam ipse progredi non audebat, ita intra Tempe stativis positis, ut quisque locus ab hoste temptabatur, praesidia per occasiones summittebat.

nihil trepidavere thessal ad primus advenio romanus et philippus sicut in thessalia ipse progredior non audeo ita intra tempe stativus pono ut quisque locus ab hostis tento praesidium per occasio summitto


eodem anno ab Etruscis adversus indutias paratur bellum; sed eos talia molientis Gallorum ingens exercitus finis ingressus paulisper a proposito avertit. pecunia deinde,

idem annus ab etruscus adverro indutiae paro bellum sed is talis molior gallus ingens exercitus finis ingredior paulisper ab propono averto pecunia deinde


magna vis hominum conscripta Romae erat; libertini etiam, quibus liberi essent et aetas militaris, in verba iuraverant.

magnus volo homo conscribo roma sum libertinus etiam qui liber sum et aetas militaris in verbum juro


tandem fatigati stando ac nequiquam expectando certamen Aequi Volscique, postquam concessum propemodum de victoria credebant, pars in Hernicos, pars in Latinos praedatum abeunt; relinquitur magis castris praesidium quam satis virium ad certamen.

tandem fatigo sto atque nequiquam expectando certamen aequum volscique postquam concedo propemodum de victoria credo pars in hernici pars in latini praedor abeo relinquo magis castrum praesidium quam satis vis ad certamen


postquam periculum ab eo nullum erat, per se ipsas recordantem virtutes desiderium eius tenuit. pestilentia etiam brevi consecuta nullis occurrentibus tantae cladis causis ex Manliano supplicio magnae parti videri orta:

postquam periculum ab is nullus sum per sui ipse recordor virtus desiderium is teneo pestilentia etiam brevis consequor nullus occurro tantus clades causa ex manlianus supplicium magnus pario video orior


et Romani quidem ad honorem deum insignibus armis hostium usi sunt; Campani ab superbia et odio Samnitium gladiatores, quod spectaculum inter epulas erat, eo ornatu armarunt Samnitiumque nomine conpellarunt. compellarunt.

et romanus quidem ad honor deus insignis arma hostis utor sum campanus ab superbia et odium samnites gladiator qui spectaculum inter epulae sum is orno armo samnites nomen conpellarunt compello


miles,” clamitans “signum.” quod ubi videre ipsum Camillum, iam ad munera corporis senecta invalidum, vadentem in hostes, procurrunt pariter omnes clamore sublato “sequere imperatorem” pro se quisque clamantes.

miles clamito signum qui ubi video ipse camillus iam ad munus corpus senecta invalidus vado in hostis procurro pariter omnis clamor tollo sequor imperator pro sui quisque clamo


patres conscripti, neque difficilius neque molestius est,

pater conscribo neque difficilis neque molestus sum


disceptationem inter praetorem legatumque consulum relatio interrupit, qui suas ornari provincias, priusquam de praetoris exercitu ageretur, aequum censebant.

disceptatio inter praetor lego consul relatio interrumpo qui suus ornaris provincia priusquam de praetor exercitus ago aequus censeo