non ante apparuere, quibus obviis ab iugo ipso consurgendum erat, quam circumiere, qui ab tergo intercluderent viam.

non ante appareo qui obvius ab iugum ipse consurgo sum quam circumeo qui ab tergum intercludo via


postremo, cum iam plus in mora periculi quam in ordinibus conservandis praesidii esset, omnes passim in fugam effusi sunt. tur tum vero instare dissipatis Galli et caedere; magnaque pars oppressa foret, ni statio pabulatorum, sescenti equites occurrissent.

postremo cum iam multus in mora periculum quam in ordo conservo praesidium sum omnis passim in fuga effundo sum tur tum verus insto dissipatis gallus et caedo magnus pars opprimo sum ni statio pabulator sescenti eques occurro


ibi referente P. Scipione senatus consultum factum est, ut, quos ludos inter seditionem militarem in Hispania vovisset, ex ea pecunia, quam ipse in aerarium detulisset, faceret.

ibi refero p scipio senatus consulo facio sum ut qui ludus inter seditio militaris in hispania vovisset ex is pecunia quam ipse in aerarius defero facio


unam spem fuisse, si qua admoventibus exercitum dissensio inter ipsos ac seditio excitari posset; cum signa portis prope inferri cernerent, neminem se movisse.

unus spes sum si qui admoventibus exercitus dissensio inter ipse atque seditio excito possum cum signum porta prope infero cerno nemo sui moveo


simul et imperator in tribunal escendit et reducti a portis armati inermi se contioni ab tergo circumfuderunt.

simul et imperator in tribunal escendo et reduco ab porta armatus inermis sui contio ab tergum circumfundo


deprecatus est deinde, ne in novo bello, tam propinquo Italiae, adversus regem potentissimum, aut tribunos militum dilectum habentis inpedirent, aut prohiberent consulem, quem cuique ordinem adsignari e re publica esset, eum adsignare.

deprecor sum deinde ne in novo bellum tam propinquo italia adverro rex potens aut tribunus miles dilectus habeo inpedirent aut prohibeo consul qui quisque ordo adsignaris e res publicus sum is adsignaris


rege Lacedaemoniorum iusto ac legitimo, facta est, cuius ius tyranni quoque, qui postea per vim tenuerunt Lacedaemone imperium, quia nos bella nunc Punica, nunc Gallica, nunc alia ex aliis occupaverant, usurparunt, sicut tu quoque hoc Macedonico bello fecisti.

rex lacedaemonius justus atque legitimus facio sum qui ius tyrannus quoque qui postea per vis teneo lacedaemon imperium quia nos bellum nunc punicus nunc gallicus nunc alius ex alius occupo usurpo sicut tu quoque hic macedonicus bellum facio


nequaquam pari fortuna per eos dies Tarenti res gesta. nam ad quattuor milia hominum frumentatum egressa cum in agris passim vagarentur, Livius,

nequaquam par fortuna per is dies tarentus res gero nam ad quattuor mille homo frumentas egredior cum in ager passim vago livius


Haec haec consilia cum apud cupidos rerum novandarum valuissent, ex iuventute quidam Lucanorum pretio adsciti, clari magis inter populares quam honestly, inter se mulcati ipsi virgis cum corpora nuda intulissent in civium coetum,

hic hic consilium cum apud cupidus res novandaris valeo ex iuventus quidam lucanus pretium ascio clarus magis inter popularis quam honestly inter sui mulco ipse virga cum corpus nudo infero in civis coitus


Caerites frumentum sociis navalibus commeatumque omnis generis, Populonienses ferrum, Tarquinienses lintea in vela, Volaterrani interamenta navium et frumentum,

caerites frumentum socius naval commeatus omnis genus populonienses ferrum tarquiniensis linteus in velo volaterranus interamenta navis et frumentum


lenta pugna et ex dictatoris magis quam Hannibalis fuit voluntate, ducenti ab Romanis, octingenti hostium cecidere.

lentus pugno et ex dictator magis quam hannibal sum voluntas ducenti ab romanus octingenti hostis cado


ad Antiochum aperta mandata erant; ad Eumenen per speciem captivorum redimendorum missus legatus erat; re vera occultiora quaedam agebantur, quae in praesentia invisum quidem et suspectum Romanis Eumenen falsis gravioribusque criminibus onerarunt; proditor enim ac prope hostis habitus,

ad antiochus apertus mandatum sum ad eumenes per species captivus redimo mitto legatus sum res verus occulo quidam ago qui in praesens invideo quidem et suspicio romanus eumenes falsum gravioribusque crimen onero proditor enim atque prope hostis habitus


Campanos campos, agmen demittunt, ibique primum castra in conspectum hostibus data, deinde levibus proeliis, equitum saepius quam peditum, utrimque periculum factum; nec aut eventus eorum Romanum aut morae, qua trahebant bellum, paenitebat.

campani campus agmen demitto ibi primus castrum in conspectus hostis do deinde levis proelium eques saepis quam pedes utrimque periculum facio neque aut evenio is romanus aut mora qui traho bellum paeniteo


iam prope erat, ut sinistrum cornu pelleretur Romanis, ni septima legio successisset. simul ab oppido Aebura, qui in praesidio relicti erant, in medio ardore pugnae advenerunt, et Acilius ab tergo erat.

iam prope sum ut sinister cornu pello romanus ni septimus legio succedo simul ab oppidum aebura qui in praesidium relinquo sum in medium ardor pugna advenio et acilius ab tergum sum


duo milia peditum Atilius ab Cn. Sicinio accersere ad eam rem agendam iussus.

duo mille pedes atilius ab cn sicinius arcesso ad is res ago iubeo


et Pontiae eodem anno coloniae deductae sunt. Suessa Auruncorum fuerat; Volsci Pontias, insulam sitam in conspectu litoris sui, incoluerant.

et pontia idem annus colonia deduco sum suessa auruncus sum volscus pontia insula sino in conspectus litor suus incolo


ceterum priusquam circumire castra hostium possent, pugnatum est; victique Dardani compelluntur in urbem, quae fere duodecim milia ab castris Bastarnarum aberat.

ceterum priusquam circumeo castrum hostis possum pugno sum vinco dardanus compello in urbs qui fere duodecim mille ab castrum bastarnaris absum


temeritatem, praeterquam quod stulta sit infelicem etiam ad id locorum fuisse.

temeritas praeterquam qui stultus sum infelix etiam ad is locus sum


et supplicationes decretae, quod is prospere rem publicam gessisset.

et supplicatio decerno qui is prosperus res publicus gero


multis equos ademerunt. in ea re cum equestrem ordinem offendissent, flammam invidiae adiecere edicto, quo edixerunt, ne quis eorum, qui Q. Fulvio A. Postumio censoribus publica vectigalia aut ultro tributa conduxissent, ad hastam suam accederet sociusve aut adfinis eius conductionis esset.

multus equus adimo in is res cum equester ordo offendo flamma invidia adicio edictum quo edico ne quis is qui q fulvius ab postumius censor publicus vectigalis aut ultro tribuo conduco ad hasta suus accedo sociusve aut affinis is conductio sum


quod Scipio abi vidit, receptui propere canere hastatis iussit et sauciis in postremam aciem subductis principes triariosque in cornua inducit, quo tutior firmiorque media hastatorum acies esset.

qui scipio abeo video receptus properus cano hastas iubeo et saucius in posterus acies subduco princeps triarii in cornu induco quo tueor firmus medius hastator acies sum


qui mos ille, quae licentia Cretensium esset, rogitantes conloquia serendi eum hoste iniussuque praetorum miscendi eos agmini suo, conprehendi inicique catenas iusserunt Hippocrati.

qui mos ille qui licentia cretensis sum rogito colloquium sero is hostis injussus praetor misceo is agmen suus comprehendo inicio cateno jubeo hippocrates


nuntiabant legati Labicanos arma cepisse et cum Aequorum exercitu depopulatos agrum Tusculanum castra in Algido posuisse.

nuntio legatus labicani arma capio et cum aequi exercitus depopulor ager tusculanus castrum in algidus pono


ea aegre patiens Gracchus, cum neque pugnam conserere dictatoris iniussu auderet — pugnandum autem esse, si palam frumentum inportaret, videbat — neque clam inportandi spes esset,

is aeger patior gracchus cum neque pugna consero dictator injussus audeo pugno autem sum si palam frumentum inportaret video neque clam inportandi spes sum


ita rebus divinis peractis tum de bello deque re publica dictator rettulit, quibus quotve legionibus victori hosti obviam eundum esse patres censerent.

ita res divinus perago tum de bellum de res publicus dictator refero qui quot legio victor hostis obvius eo sum pater censeo


multi utrimque cadunt. iam nox appetebat, cum proelio excedunt Thraeces, non fuga vulnerum aut mortis, sed quia satis praedae habebant.

multus utrimque cado iam nox appeto cum proelium excedo thraeces non fuga vulnus aut mors sed quia satis praeda habeo


ubi dies, quae edicta erat, advenit, arma equosque ostenderunt. tum Scipio renuntiari sibi dixit quosdam equites Siculorum tamquam gravem et duram horrere ear eam militiam;

ubi dies qui edico sum advenio arma equus ostendo tum scipio renuntiaris sui dico quidam eques siculus tamquam gravis et durus horreo ear is militia


ex conposito armata circumdatur Romana legio; centurionibus datum negotium erat, ut sine mora imperia exequerentur.

ex compositum armo circumdo romanus legio centurio do negotium sum ut sine mora imperium exequerentur


Eumenes, aliquamdiu Aeginae retentus periculosa et difficili curatione, cum primum tuto potuit, profectus Pergamum, praeter pristinum odium recenti etiam scelere Persei stimulante summa vi parabat bellum.

eumenes aliquamdiu aegina retendo periculosus et difficilis curatio cum primus tueor possum proficiscor pergamum praeter pristinus odium recens etiam scelus perseus stimulo summus vis paro bellum


hoc enim legatos utroque de pace mittendo consecuti sumus, ut ne ab utraque parte gratiam iniremus, ab altera etiam crimen et periculum esset.

hic enim legatus uterque de pax mitto consequor sum ut ne ab uter pars gratia ineo ab alter etiam crimen et periculum sum


triennio deinde nec certa pax nec bellum fuit. consules Q. Cloelius et T. Larcius, inde A. Sempronius et M. Minucius. his consulibus aedis Saturno dedicata, Saturnalia institutus festus dies.

triennium deinde neque certus pax neque bellum sum consul q cloelius et t larcius inde ab sempronius et m minucius hic consul aedes saturnus dedico saturnalis instituo festus dies


qui, quantum bellum iam profligatum in Hispania esset, senatu edocto postularunt simul, ut pro rebus tam prospere gestis diis immortalibus haberetur honos et ut praetoribus exercitum deportare liceret.

qui quantus bellum iam profligo in hispania sum senatus edoceo postulo simul ut pro res tam prosperus gero diuus immortalis habeo honor et ut praetor exercitus deportaris licet


arreptique armis praetores primum obtruncant, inde ad caedem Syracusanorum discurrunt quosque fors obtulit, irati interfecere atque omnia, quae in promptu erant, diripuerunt.

arreptique arma praetor primus obtrunco inde ad caedes syracusanus discurro quisque fors offero irascor interfacio atque omnis qui in promptus sum diripio


index unum ex coniuratis Theodotum, a quo ipse appellatus erat, nominare potuit; qui conprensus extemplo traditusque Adranodoro torquendus de se ipse baud haud cunctanter fassus conscios celabat.

index unus ex coniuratus theodotum ab quo ipse appello sum nominaris possum qui conprensus extemplo trado adranodoro torqueo de sui ipse baud haud cunctanter fateor conscius celo


haec cum renuntiata essent, solutis religione animis patres rogationem ad populum ferri iusserunt,

hic cum renuntio sum soluo religio animus pater rogatio ad populus fero jubeo


socios navalis dato annuo stipendio dimitti et cum iis omnes, qui in consulis verba iuraverant;

socius naval do annuo stipendium dimitto et cum is omnis qui in consul verbum juro


obviam effusis undique Boeotiae principibus Thebas venit. ibi in concilio gentis, quamquam et ad Delium impetu in praesidium Romanum facto et ad Chalcidem commiserat nec parvis nec dubiis principiis bellum, tamen eandem orationem est exorsus,

obvius effundo undique boeotia princeps thebae venio ibi in concilio gens quamquam et ad delius impetus in praesidium romanus facio et ad chalcis committo neque parvus neque dubius principia bellum tamen idem oratio sum exordior


Cn. Iulius consul aedem Apollinis absente collega sine sorte dedicavit. aegre id passus Quinctius, cum dimisso exercitu in urbem redisset, nequiquam in senatu est conquestus.

cn iulius consul aedes apollo absum collega sine sors dedico aeger is patior quintius cum dimitto exercitus in urbs redeo nequiquam in senatus sum conqueror


C = Colbertinus saec. XI.


haec una via et honesta et libera ad mortem. et ipsi virtutem mirabuntur hostes, et Hannibal fortis socios sciet ab se desertos ac proditos esse.”

hic unus via et honestus et liber ad mors et ipse virtus miror hostis et hannibal fortis socius scio ab sui desero atque prodeo sum


hoc quoque proelio ad duodecim milia hominum dicuntur caesa, prope tria capta cum signis militaribus septem et quinquaginta.

hic quoque proelium ad duodecim mille homo dico caedo prope tres capio cum signum militaris septem et quinquaginta


inde Epirum devecta ad Cleopatram uxorem sororemque Olympiadem, quarum mater magni Alexandri altera, soror altera fuit. Haec haec de Alexandri Epirensis tristi eventu,

inde epirus deveho ad cleopatra uxor soror olympias qui mater magnus alexander alter soror alter sum hic hic de alexander epirensis tristis evenio


tantus gemitus omnium subito exortus est tantaque maestitia incessit ut non gravius accepturi viderentur, si nuntiaretur omnibus eo loco mortem oppetendam esse.

tantus gemitus omnis subeo exorior sum tantus maestitia incedo ut non gravis accipio video si nuntio omnis is locus mors oppeto sum


et Clusinorum caesa amplius milia tria et signa militaria ad viginti capta.

et clusinus caedo amplus mille tres et signum militaris ad viginti capio


et num Aetolis quoque separatim indici iuberent bellum, et num prius societas et amicitia eis renuntianda esset quam bellum indicendum.

et num aetolus quoque separatim indico iubeo bellum et num prior societas et amicitia is renuntio sum quam bellum indico


ingens inde ait onus a populo Romano sibi, qui se iam quartum creasset, magnum a senatu talibus de se iudiciis eius ordinis, maxumum tam honorato collegarum obsequio iniungi.

ingens inde aio onus ab populus romanus sui qui sui iam quartus creo magnus ab senatus talis de sui iudicium is ordo magnus tam honoro collega obsequium injungo


nam neque validiores opibus ullae inter se civitates gentesque contulerunt arma neque his ipsis tantum umquam virium aut roboris fuit, et haud ignotas belli artes inter sese sed expertas primo Punico conferebant bello, et adeo varia fortuna belli ancepsque Mars fuit, ut propius periculum fuerint, qui vicerunt.

nam neque validus ops ullus inter sui civitas gens confero arma neque hic ipse tantus umquam vis aut robur sum et haud ignotus bellum ars inter sui sed experior primus punicus confero bellum et adeo vario fortuna bellum anceps mars sum ut propius periculum sum qui vinco


in quo et Epirotarum et Acarnanum fuere principes, statuit, quoniam satis et suorum a pudore maritimae ignominiae restituti animi et hostium conterriti essent, ad Lacedaemonem ducere, eo modo uno ratus ab obsidione Gythei hostem abduci posse.

in quo et epirotaris et acarnanum sum princeps statuo quoniam satis et suus ab pudor maritimus ignominia restitus animus et hostis conterreo sum ad lacedaemon duco is modo unus reor ab obsidio gytheum hostis abduco possum


Aelius Paetus. ii magna inter se concordia et senatum sine ullius nota legerunt et portoria venalicium Capuae Puteolisque, item Castrum portorium, quo in loco nunc oppidum est, fruendum locarunt colonosque eo trecentos — is enim numerus finitus ab senatu erat — adscripserunt et sub Tifatis Capuae agrum vendiderunt.

aelius paetus is magnus inter sui concordia et senatus sine ullus nosco lego et portorium venalicius capua puteoli item castra portorium quo in locus nunc oppidum sum fruor loco colonus is trecenti is enim numerus finio ab senatus sum adscribo et sub tifata capua ager vendo


nec, si causa reddenda sit, non vobis nec foederatis, sed iis, qui ne in servos quidem saeva atque iniusta imperia probant, plus aequo et bono saevisse in eos videri possum; quippe Euphranorem, praefectum a me inpositum, ita occiderunt, ut mors poenarum eius levissima fuerit.

neque si causa reddo sum non tu neque foedero sed is qui ne in servus quidem saevus atque iniustus imperium probo multus aequus et bonus saevisse in is video possum quippe euphranor praeficio ab ego inpono ita occido ut mors poena is levis sum


itaque convocatis legatis tribunisque militum consul absistendum temerario incepto ait: tutius sibi videri reduci eo die exercitum Beneventum, dein postero castra castris hostium iungi, ne exire inde Campani neve Hanno regredi posset;

itaque convoco legatus tribunus miles consul absisto temerarius inceptum aio tueor sui video reduco is dies exercitus beneventum deinde posterus castrum castrum hostis jungo ne exeo inde campanus neve hanno regredior possum


intermissa inde omnium aliarum rerum cura Fabius collegae funus omni honore laudibusque meritis celebrat.

intermissus inde omnis alius res cura fabius collega funus omnis honor laus meritum celebro


auderentne postulare, ut, cum bina iugera agri plebi dividerentur, ipsis plus quingenta iugera habere liceret, ut singuli prope trecentorum civium possiderent agros, plebeio homini vix ad tectum necessarium aut locum sepulturae suus pateret ager?

audeo postulo ut cum bini iugerum ager plebs divido ipse multus quingenti iugerum habeo licet ut singuli prope trecentor civis possideo ager plebeius homo vix ad tectum necessarius aut locus sepultura suus pateo ager


quid attinuisse Hernicis, paulo ante hostibus, capti agri partem tertiam reddi, nisi ut eae gentes pro Coriolano ducem Cassium habeant? popularis iam esse dissuasor

quis attineo hernicus paulus ante hostis capio ager pars tertius reddo nisi ut is gens pro coriolanus dux casseius habeo popularis iam sum dissuasor


haec vos, si Philippus in Italiam transmiserit, quietura aut mansura in fide creditis? manserunt enim Punico postea bello. numquam isti populi, nisi cum deerit,

hic tu si philippus in italia transmitto quiesco aut maneo in fides credo maneo enim punicus postea bellum numquam iste populus nisi cum desum


paucis milites adloquitur, Samnitium bella extollit, elevat Etruscos; nec hostem hosti nec multitudinem multitudini conparandam ait; esse praeterea telum aliud occultum; scituros in tempore; interea taceri opus esse. his ambagibus prodi simulabat hostes,

paucus miles alloquor samnites bellum extollo elevo etrusci neque hostis hostis neque multitudo multitudo conparo aio sum praeterea telis alius occulo scio in tempus interea taceo opus sum hic ambages prodo simulo hostis


exitu anni comitia Romae habita, quibus creati sunt consules L. Cornelius Scipio et C. Laelius Africanum intuentibus cunctis — ad finiendum cum Antiocho bellum. postero die praetores creati M. Tuccius L. Aurunculeius Cn. Fulvius L. Aemilius P. Iunius C. Atinius Labeo.

exeo annus comitium roma habeo qui creo sum consul l cornelius scipio et que laelius africanus intueor cunctus ad finio cum antiochus bellum posterus dies praetor creo m tuccius l aurunculeius cn fulvus l aemilius p junius que atinius labeo


sed silentium triste ac tacita maestitia ita defixit omnium animos, ut prae metu , quid relinquerent, quid secum ferrent, deficiente consilio rogitantesque alii alios nunc in liminibus starent, nunc errabundi domos suas ultimum illud visuri pervagarentur.

sed silentium tristis atque taceo maestitia ita defigo omnis animus ut prae metus quis relinquo quis sui fero deficio consilium rogito alius alius nunc in limen sto nunc errabundus domus suus ulter ille video pervagarentur


eo Misagenes Numida venit cum mille equitibus, pari peditum numero, ad hoc elephantis duobus et viginti.

is misagenes numida venio cum mille eques par pedes numerus ad hic elephantus duo et viginti


Hannibali alia in his locis bene gerendae rei fortuna oblata est. M. Centenius fuit cognomine Paenula, insignis inter primi pili centuriones et magnitudine corporis et animo.

hannibal alius in hic locus bene gero res fortuna offertor sum m centeni sum cognomen paenula insignis inter primus pilus centurio et magnitudo corpus et animus


postremo fatigatus consul et contumeliis singulorum et multitudinis — nam insuper inridebant — ludibriis, nave eadem, qua venerat, Aquileiam redit.

postremo fatigo consul et contumelia singulus et multitudo nam insuper irrideo ludibrium navus idem qui venio aquileia redeo


primo silentium erat inopia potioris subiciundi; deinde, cum aliquis omissa verecundia quempiam nominasset, multo maior extemplo clamor oriebatur,

primus silentium sum inopia potis subicio deinde cum aliquis omitto verecundia qui nomino multus magnus extemplo clamor orior


et cum omnibus locis posceretur pugna, “sustinere” inquit, “M. Furi, non possumus impetum militum, et hostis, cuius animos cunctando auximus, iam minime toleranda superbia insultat; cede unus omnibus et patere te vinci consilio, ut maturius bello vincas.”

et cum omnis locus posco pugno sustineo inquam m furius non possum impetus miles et hostis qui animus cuncto augeo iam paruus tolero superbia insulto cedo unus omnis et pateo tu vinco consilium ut maturus bellum vinco


iam omnium primum a senatu petit, ut legatos in Macedoniam mitterent ad exercitus visendos classemque et conperta referenda, quid aut terrestribus aut navalibus copiis opus esset;

iam omnis primus ab senatus peto ut legatus in macedonia mitto ad exercitus viso classis et conperta refero quis aut terrestris aut naval copia opus sum


Romani sociique ad mille et ducenti eo proelio ceciderunt, vulnerata amplius tria milia hominum. minus cruenta victoria fuisset, si patentiore campo et ad fugam capessendam facili foret pugnatum.

romanus socius ad mille et ducenti is proelium cado vulnero amplus tres mille homo paruus cruento victoria sum si pateo campus et ad fuga capesso facilis sum pugno


vere inde primo relicta secunda legione ad Clusium, quod Camars olm olim appellabant, praepositoque castris L. Scipione pro praetore Romam ipse ad consultandum de bello rediit,

verus inde primus relinquo secundus legio ad clusius qui camars olm olim appello praepono castrum l scipio pro praetor roma ipse ad consulto de bellum redeo


ceterum non posse dissimulare aegre pati civitatem Samnitium, quod Fregellas ex Volscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro inposuerint, quam coloni eorum Fregellas appellent;

ceterum non possum dissimulo aeger patior civitas samnites qui fregellae ex volscus capio diruo ab sui restituo romanus populus colonia in samnites ager inposuerint quam colonus is fregellae appello


manibus se demisisset, perpulit imperatorein, ut vino epulisque sopitos hostes adgrederetur. nec maiore certamine capti cum urbe Ausones sunt, quam acie fusi erant. praeda capta ingens est praesidioque inposito Calibus reductae Romam legiones. Consul consul ex senatus consulto triumphavit et,

manus sui demitto perpello imperatorein ut vinum epulum sopio hostis aggredior neque magnus certamen capio cum urbs auson sum quam acies fundo sum praeda capio ingens sum praesidium inpono cal reduco roma legio consul consul ex senatus consultum triumpho et


ut urbem circumirent aperirique tabernas et maestitiae publicae speciem urbi demi iuberent, tum Ti. Sempronius senatum habuit consolatusque patres est et adhortatus,

ut urbs circumeo aperio taberna et maestitia publicus species urbs demo iubeo tum tiberius sempronius senatus habeo consolo pater sum et adhortor


decrevitque frequens senatus, ut P. Aelius consul quem videretur ei cum imperio mitteret, qui classe accepta, quam ex Sicilia Cn. Octavius reduceret, in Macedoniam traiceret.

decerno frequens senatus ut p aelius consul qui video is cum imperium mitto qui classis accipio quam ex sicilia cn octavus reduco in macedonia traicio


non praeteribo id, quod gravissimum est in hoc bello crimen civitatis nostrae: legatos eodem tempore et ad vos et ad Persea de pace misimus; quod infelix consilium furiosus, ut postea audivimus,

non praetereo is qui gravis sum in hic bellum crimen civitas noster legatus idem tempus et ad tu et ad perseus de pax mitto qui infelix consilium furiosus ut postea audio


Elatiam obsidenti consuli rei maioris spes adfulsit, Achaeorum gentem ab societate regia in Romanam amicitiam avertendi.

elatiam obsido consul res magnus spes affulgeo achaeus gens ab societas regius in romanus amicitia avertendi


quia et quod ad supplicium attinet Campanorum et pleraque alia de Flacci unius sententia acta erant, mortuum Ap. Claudium sub deditionem Capuae quidam tradunt.

quia et qui ad supplicium attineo campanus et plerusque alius de flaccus unus sententia ago sum mortuus ap claudius sub deditio capua quidam trado


bina iugera et semisses agri adsignati. quod cum et parvum et paucis datum et mercedem esse prodendi M. Manli interpretarentur, remedio inritatur seditio.

bini iugerum et semis ager adsigno qui cum et parvus et paucus do et merces sum prodo m manlius interpretor remedium irrito seditio


nunc per deos, nunc per memoriam Hieronis patris Gelonisque fratris, ne se innoxiam invidia Hieronymi conflagrare sinerent:

nunc per deus nunc per memoria hiero pater gelonus frater ne sui innoxius invidia hieronymus conflagraris sino


mille acies graviores quam Macedonum atque Alexandri avertit avertetque, modo sit perpetuus huius, qua vivimus, pacis amor et civilis cura concordiae.

mille acies gravis quam macedones atque alexander averto avertetque modo sum perpetuus hic qui vivo pax amor et civilis cura concordia


a Lilybaeo consul Hierone cum classe regia dimisso relictoue praetore ad tuendam Siciliae oram ipse in insulam Melitam, quae a Carthaginiensibus tenebatur, traiecit.

ab lilybaeum consul hiero cum classis regius dimitto relictoue praetor ad tueor sicilia ora ipse in insula melita qui ab carthaginiensis teneo transiacio


C. Servilium Ahalam, L. Papirium Mugilanum Mugillanum consules, dilatae sunt.

que servilius ahala l papirius mugilanum mugillanus consul differo sum


nec enim temporum modo vitiis ac violentia et licentia regia turbati erant, sed inquieto etiam ingenio gentis, nec comitia nec conventum nec concilium ullum non per seditionem ac tumultum iam inde a principio ad nostram usque aetatem traducentis.

neque enim tempus modo vitium atque violens et licentia regius turbo sum sed inquieto etiam ingenium gens neque comitium neque convenio neque concilium ullus non per seditio atque tumultus iam inde ab principium ad noster usque aetas traduco


duos ex legatis Bilistagi atque Ilergetibus nuntiare ea iubet;

duo ex legatus bilistagi atque ilergetes nuntiaris is iubeo


ubi conlaudata gente, quod constanter vetus decretum de arcendis aditu finium regibus Macedonum tenuissent, insigne adversus Persea odium Romanorum fecit;

ubi conlaudo gens qui consto vetus decretum de arceo aditus finis rex macedones teneo insignis adverro perseus odium romanus facio


ceterum ab ignaris militibus, omissam ab hoste pugnam et quid imperator vellet, impetus in eos est factus, et primis caesis ceteri in fugam dissipati sunt.

ceterum ab ignaris miles omitto ab hostis pugna et quis imperator volo impetus in is sum facio et primus caedo ceterus in fuga dissipati sum


silvae tunc circa viam erant plerisque incultis. ibi inexplorato profectus in insidias praecipitatur multaque cum caede suorum aegre in apertos campos emersit.

silva tunc circa via sum plerusque incultus ibi inexploratus proficiscor in insidiae praecipito multo cum caedes suus aeger in aperio campus emergo


“Romulus” inquit, “Quirites, parens urbis huius, prima hodierna luce caelo repente delapus delapsus se mihi obvium dedit. cum perfusus horrore venerabundus adstitissem, petens precibus, ut contra intueri fas esset,

romulus inquam quiris parens urbs hic primus hodiernus lux caelum repens delapus delabor sui ego obvius do cum perfundo horror venerabundus assisto peto prex ut contra intueor fas sum


in medium sarcinas coniciunt; armati suis quisque ordinibus instruunt aciem.

in medius sarcina conicio armatus suus quisque ordo instruo acies


his orationibus cum diu certatum esset, postremo ita inter dictatorem ac tribunos convenit, ut eo, quod censuisset senatus, staretur.

hic oratio cum diu certas sum postremo ita inter dictator atque tribunus convenio ut is qui censeo senatus sto


ex composito repente opera est adgressus. id inceptum conatu quam effectu gravius fuit, quia nulla ab exteriore parte vis admota est,

ex compono repens opus sum aggredior is incipio conatus quam effectus gravis sum quia nullus ab exter pars volo admoueo sum


adiciebant etiam periti rerum Hispaniae, baud haud cum ignoto eum duce C. Nerone congressurum, sed quem in saltu impedito deprensus forte baud haud secus quam puerum conscribendis fallacibus condicionibus pacis frustratus elusisset.

adicio etiam pereo res hispania baud haud cum ignosco is dux que nero congredior sed qui in saltus impedio deprensus fors baud haud secus quam puer conscribo fallax condicio pax frustro eludo


transactumque ea temeritate bellum foret, ni duces continuissent impetum militum. ceterum, quia multitudo sua commeatibus gravis et prius sedendo ad Suessulam et tur tum certaminis mora baud haud procul ab rerum omnium inopia esset, placuit, dum inclusus paveret hostis, frumentatum per agros militem duci:

transigo is temeritas bellum sum ni dux contineo impetus miles ceterum quia multitudo suus commeatus gravis et prior sedeo ad suessula et tur tum certamen mora baud haud procul ab res omnis inopia sum placeo dum includo paveret hostis frumentas per ager miles duco


inde per Oetaeos montes transgressus, religionibus quibusdam animo obiectis, oraclum aditurus Delphos escendit. cum in media repente Graecia apparuisset, magnum non finitimis modo urbibus terrorem praebuit, sed in Asiam quoque ad regem Eumenen nuntios tumultuosos misit.

inde per oetaeus mons transgredior religio quidam animus objecta oraclum adeo delphi escendo cum in medius repens graecia appareo magnus non finitimus modo urbs terror praebeo sed in asia quoque ad rex eumenes nuntius tumultuosus mitto


inde namque in animo esse exercitum in Italiam traicere. et L. Quinctio fratri, legato et praefecto classis, scribit, ut onerarias ex omni Graeciae ora eodem contraheret.

inde namque in animus sum exercitus in italia traicio et l quintius frater legatus et praeficio classis scribo ut oneraria ex omnis graecia os idem contraho


cum antea semper prius senatus de bello consultus esset, deinde ex auctoritate patrum ad populum latum,

cum antea semper prior senatus de bellum consulo sum deinde ex auctoritas pater ad populus latus


pugnatum maiore parte diei magna utrimque caede; nox incertis, qua data victoria esset, intervenit. lux insequens victorem victumque ostendit; nam Etrusci silentio noctis castra reliquerunt.

pugno magnus pars dies magnus utrimque caedes nox incertus qui do victoria sum intervenio lux insequor victor vinco ostendo nam etruscus silentium nox castrum relinquo


nolite, quia ultro Romani petunt amicitiam, id quod optandum vobis ac summopere petendum erat,

nolo quia ultro romanus peto amicitia is qui opto tu atque summopere peto sum


in cassum missae preces. infelici via, dextro Iano portae Carmentalis, profecti ad Cremeram flumen perveniunt. is opportunus visus locus communiendo praesidio. L. Aemilius inde et C. Servilius consules facti.

in cassus mitto prex infelix via dexter janus porta carmental proficiscor ad cremera flumen pervenio is opportunus video locus communio praesidium l aemilius inde et que servilis consul facio


neque Hasdrubal alium quemquam praeficere malle, ubi quid fortiter ac strenue agendum esset, neque milites alio duce plus confidere aut audere.

neque hasdrubal alius quisquam praeficio malo ubi quis fortis atque strenuus ago sum neque miles alius dux multus confido aut audeo


eodem anno C. Popilius et Cn. Octavius legati, qui in Graeciam missi erant, senatus consultum Thebis primum recitatum per omnes Peloponnesi urbes circumtulerunt, ne quis ullam rem in bellum magistratibus Romanis conferret, praeterquam quod senatus censuisset.

idem annus que popilius et cn octavus legatus qui in graecia mitto sum senatus consulo thebae primus recitas per omnis peloponnesius urbs circumfero ne quis ullus res in bellum magistratus romanus confero praeterquam qui senatus censeo


mirari magis adeo discrepare inter auctores quam, quid veri sit, discernere queas. quanto autem maior ea clades superioribus cladibus fuerit, vel ea res indicio est, quod fides sociorum, quae ad eam diem firma steterat, tum labare coepit, nulla profecto alia de re, quam quod desperaverant de imperio.

miror magis adeo discreparis inter auctor quam quis verus sum discerno queo quantus autem magnus is clades superus clades sum vel is res indicium sum qui fides socius qui ad is dies firmo sto tum labaris coepio nullus profecto alius de res quam qui despero de imperium


excepti sermonibus de industria compositis, laetum opportunumque adventum eorum imperatori esse, quod sub ipsam profectionem alterius exercitus venissent, corpora curant.

excipio sermo de industria compono laetus opportunus advenio is imperator sum qui sub ipse profectio alter exercitus venio corpus curo


veniebant decem milia equitum, par numerus peditum et ipsorum iungentium cursum equis et in vicem prolapsorum equitum vacuos capientium ad pugnam equos.

venio decem mille eques par numerus pedes et ipse jungo cursus equus et in vicis prolapsor eques vacuus capio ad pugna equus


nec Fundanum Formianumve a se sollicitatos; quippe minime paenitere se virium suarum, si bellum placeat.

neque fundanus formianumve ab sui sollicito quippe paruus paeniteo sui vis suus si bellum placeo


an gentilicia sacra ne in bello quidem intermitti, publica sacra et Romanos deos etiam in pace deseri placet et pontifices flaminesque neglegentiores publicarum religionum esse, quam privatus in sollemni gentis fuerit?

an gentilicius sacer ne in bellum quidem intermitto publicus sacer et romanus deus etiam in pax desero placeo et pontifex flamen neglego publicaris religio sum quam privo in sollemnis gens sum


ibi duo milia Samnitium et centum pugnantes circumventi captique, et alia praeda ingens capta est. quae ne impedimentis gravibus agmen oneraret, convocari milites Decius iubet.

ibi duo mille samnites et centum pugno circumvenio capio et alius praeda ingens capio sum qui ne impedimentum gravis agmen onero convocaris miles decius iubeo


in hoc tumultu actuariae naves instructae iam ante circumvectaeque ad Nasum armatos exponunt, qui inproviso adorti semiplenas stationes et adapertas fores portae, qua paulo ante excurrerant armati, haud niagno magno certamine Nasum cepere desertam trepidatione et fuga custodum.

in hic tumultus actuaria navo instruo iam ante circumvectaeque ad nasos armatus expono qui improvide adorior semiplenus statio et adaperio foris porta qui paulus ante excurro armatus haud niagno magnus certamen nasos capio desero trepidatio et fuga custos


agite,. nominis Romani ac virtutis patrum vestraeque memores vertite incendium hoc in hostium urbem et suis flammis delete Fidenas, quas vestris beneficiis placare non potuistis. legatorum hoc vos vestrorum colonorumque sanguis vastatique fines monent.” ad imperium dictatoris mota cuncta acies.

ago nomen romanus atque virtus pater vester memor verto incendium hic in hostis urbs et suus flamma deleo fidena qui vester beneficium placo non possum legatus hic tu vester colonus sanguis vastatique finis moneo ad imperium dictator moueo cunctus acies


consul, qua ferocia animi usus erat in Liguribus, eandem ad non parendum senatui habuit.

consul qui ferocia animus utor sum in ligur idem ad non pareo senatus habeo


sed aliquotiens dicere incipientem cum lacrimae praepedissent, quia ipse hiscere nequiit, Euandro Cretensi editis, quae agi cum multitudine vellet, de templo descendit.

sed aliquoties dico incipio cum lacrima praepedissent quia ipse hisco nequeo euander cretensis edo qui ago cum multitudo volo de templum descendo


ut equum tenacem, non parentem frenis asperioribus castigandum esse. haec acerbe postremi,

ut equus tenax non parens frenum asper castigo sum hic acerbus posterus


taetra ibi luctatio erat via lubrica non recipiente vestigium et in prono citius pedes fallente, ut, seu manibus in adsurgendo seu genu se adiuvissent, ipsis adminiculis prolapsis iterum corruerent; nec stirpes circa radicesve, ad quas pede aut manu quisquam eniti posset, erant; ita in levi tantum glacie tabidaque nive volutabantur.

taeter ibi luctatio sum via lubricus non recipio vestigium et in pronus cieo pes fallo ut seu manus in assurgo seu genu sui adjuvo ipse adminiculis prolabor iterum corruo neque stirps circa radicesve ad qui pes aut manus quisquam enitor possum sum ita in levis tantus glacies tabidus nivit volutabantur


post ipsorum regum legati venerunt: Antiochi legati referentes omni victoria potiorem pacem regi, senatui quae placuisset, visam, eumque haud secus quam deorum imperio legatorum Romanorum iussis paruisse;

post ipse rex legatus venio antiochus legatus refero omnis victoria potis pax rex senatus qui placeo video is haud secus quam deus imperium legatus romanus iussum pareo


earn eam rem minus aegre, quam dignum erat, tulisse Romulum ferunt, seu ob infidam societatem regni, seu quia haud iniuria caesum credebat. itaque bello quidem abstinuit; ut tamen expiarentur legatorum iniuriae regisque caedes, foedus inter Romam Laviniumque urbes renovatum est. et cum his quidem insperata pax erat;

earn is res paruus aeger quam dignus sum fero romulis fero seu ob infidus societas regnum seu quia haud iniuria caedo credo itaque bellum quidem abstineo ut tamen expio legatus iniuria rego caedes foedus inter roma laviniumque urbs renovo sum et cum hic quidem insperatus pax sum


et Frusinone inter noctem lux orta, et Aefulae agnus biceps cum quinque pedibus natus, et Formiis duo lupi oppidum ingressi obvios aliquot laniaverant, Romae non in urbem solum sed in Capitolium penetraverat lupus.

et frusino inter nox lux orior et aefulae agnus biceps cum quinque pes nascor et formiae duo lupus oppidum ingredior obvius aliquot laniaverant roma non in urbs solus sed in capitolium penetro lupus


Macedonum civitates, quas regni mei fuisse fatemini, non restituuntur. Eumenes, tamquam ad Antiochum spoliandum me venit, et si diis placet, decem legatorum decretum calumniae impudentissimae praetendit, quo maxime et refelli et coargui potest.

macedones civitas qui regnum meus sum fateor non restituo eumenes tamquam ad antiochus spolio ego venio et si diuus placeo decem legatus decretum calumnia impudens praetendo quo magnus et refello et coarguo possum


quae libertas ut laetior esset, proxumi regis superbia fecerat. nam priores ita regnarunt, ut baud haud inmerito omnes deinceps conditores partium certe urbis, quas novas ipsi sedes ab se auctae multitudinis addiderunt, numerentur.

qui libertas ut laetus sum proximus rex superbia facio nam prior ita regno ut baud haud immeritus omnis deinceps conditor pars certus urbs qui novo ipse sedes ab sui augeo multitudo addo numero


praetores inde facti N. Fabius Buteo C. Matienus C. Cicereius M. Furius Crassupes iterum A. Atilius Serranus iterum C. Cluvius Saxula iterum.

praetor inde facio n fabius buteo que matienus que cicereius m furius crassupes iterum ab atilius serranus iterum que cluvius saxulum iterum


non per occasionem raptam habere. adversus quae respondebatur, nihil neque mirari neque suscensere Antiochum debere, si spem libertatis differri non satis aequo animo paterentur.

non per occasio rapio habeo adverro qui respondeo nihil neque miror neque suscenseo antiochus debeo si spes libertas differo non satis aequus animus pateo


novato clamore signa inferuntur, et, quidquid progrediebantur, magis magisque turbatos hostes cernebant. eques ipse iam primis erat in conspectu,

novo clamor signum infero et quisquis progredio magis magus turbo hostis cerno eques ipse iam primus sum in conspectus


qua iturus Hannibal esset, tectis prius incensis ac frugibus corruptis, ne cuius rei copia esset, ipse via Flaminia profectus obviam consuli exercituique cum ad Tiberim circa Ocriculum prospexisset agmen consulemque cum equitibus ad se progredientem, viatorem misit, qui consuli nuntiaret, ut sine lictoribus ad dictatorer dictatorem veniret.

qui eo hannibal sum tectum prior incendo atque frugis corruptus ne qui res copia sum ipse via flaminius proficiscor obvius consul exercitus cum ad tiberis circa ocriculis prospicio agmen consul cum eques ad sui progredio viator mitto qui consul nuntio ut sine lictor ad dictatorer dictator venio


Abrupolim, socium atque amicum populi Romani, regno expulisti; Arthetauri interfectores, ut caede, ne quid ultra dicam, te laetatum appareret, recepisti, qui omnium Illyriorum fidissimum Romanis regulum occiderant;

abrupolim socius atque amicus populus romanus regnum expello arthetauri interfector ut caedes ne quis ultra dico tu laetas appareo recipio qui omnis illyrius fidus romanus regulis occido


qui cum in senatu res ab se per multos annos fortiter feliciterque gestas exposuisset postulassetque, ut triumphanti sibi invehi liceret in urbem,

qui cum in senatus res ab sui per multus annus fortis felicito gero expono postulo ut triumpho sui inveho licet in urbs


ita res per cunctationem omissa. ad Chalcidis auxilium, ubi signum accepit, impigre est motus; nam et ipsa Chalcis quamquam eiusdem insulae urbs est, tamen adeo arto interscinditur freto, ut ponte continenti iungatur terraque aditum faciliorem quam mari habeat.

ita res per cunctatio omitto ad chalcis auxilium ubi signum accipio impiger sum moueo nam et ipse chalcis quamquam idem insula urbs sum tamen adeo artus interscindo fretus ut pons contineo jungo terra aditus facilis quam mare habeo


prioris anni magistratibus, C. Laelio cum suo exercitu prorogatum in annum imperium est; prorogatum et P. Iunio propraetori in Etruria cum eo exercitu, qui in provincia esset, et M. Tuccio propraetori in Bruttiis et Apulia.

prior annus magistratus que laelius cum suus exercitus prorogo in annus imperium sum prorogo et p junius propraetor in etruria cum is exercitus qui in provincia sum et m tuccius propraetor in bruttius et appulia


praeterea ut explorarent copias regias, quantum possent, qua provincia nostra, qua hostium foret; utrum intra saltus castra Romani haberent, an iam omnes angustiae exsuperatae, et in aequa loca pervenissent;

praeterea ut exploro copia regia quantus possum qui provincia noster qui hostis sum utrum intra saltus castrum romanus habeo an iam omnis angustia exsupero et in aequus locum pervenio


tum clamore sublato sub ortum ferme lucis nullo obvio armato in forum perveniunt, omnesque undique, qui ad arcem portumque pugnabant, in se converterunt.

tum clamor tollo sub orior ferme lucus nullus obvius armo in forum pervenio omnes undique qui ad arx portus pugno in sui converto


ubi ut in numero scriptori parum fidei sit, quia in augendo eo non alius intemperantior est, magnam tamen victoriam fuisse apparet, quod et castra capta sunt et Boi post ear eam pugnam extemplo dediderunt sese, et quod supplicatio eius victoriae causa decreta ab senatu victimaeque maiores caesae.

ubi ut in numerus scriptor parum fides sum quia in augeo is non alius intempero sum magnus tamen victoria sum appareo qui et castrum capio sum et boo post ear is pugna extemplo dedo sui et qui supplicatio is victoria causa decretum ab senatus victima magnus caedo


anno octavo, postquam in Hispaniam venerat, Cn. Scipio undetricensimo undetricesimo die post fratris mortem est interfectus. luctus ex morte eorum non Romae maior quam per totam Hispaniam fuit;

annus octavus postquam in hispania venio cn scipio undetricensimo undetricesimus dies post frater mors sum interficio luctus ex mors is non roma magnus quam per totus hispania sum


nihil praeterea tactum violatumve.


turm tum primum lex agraria promulgata est, numquam deinde usaue ad hanc memoriam sine maximis motibus rerum agitata.

turm tum primus lex agrarius promulgo sum numquam deinde usaue ad hic memoria sine magnus motus res agito


pars maxima captivorum ex Latinis atque Hernicis fuit, nec hominum de plebe, ut credi posset mercede militasse, sed principes quidam iuventutis inventi, manifesta fides publica ope Volscos hostes adiutos.

pars maximus captivus ex latinum atque hernicus sum neque homo de plebs ut credo possum merces milito sed princeps quidam iuventus invenio manifestus fides publicus ops volsci hostis adjuvo


post diem tertium eius diei praetorum comitia habita. praetores creati L. Porcius Licinus C. Mamilius C. et A. Hostilii Catones. comitiis perfectis ludisque factis dictator et magister equitum magistratu abierunt.

post dies tertius is dies praetor comitium habeo praetor creo l porcius licinus que mamilius que et ab hostilius cato comitium perficio ludo facio dictator et magister eques magistratus abeo


nec nominis homines tum pertaesum esse, quippe quo Iovem appellari fas sit, quo Romulum, conditorem urbis, deincepsque reges, quod sacris etiam ut sollemne retentum sit;

neque nomen homo tum pertaedet sum quippe quo iuppiter appello fas sum quo romulis conditor urbs deinceps rex qui sacrum etiam ut sollemnis retendo sum


peditum acies inter perculsos inpavida sola erat videbaturque, si iusta ac recta pugna esset, haudquaquam inpar futura: tantum animorum fecerat prospere ante paucos dies res gesta;

pedes acies inter percello inpavida solus sum video si iustus atque recta pugno sum haudquaquam impar sum tantus animus facio prosperus ante paucus dies res gero


cum ob haec taliaque speraret propinquum certamen et facere, si cessaretur, cuperet, speculatoresque Galli, ad ea exploranda, quae vellet, tutiores, quia in utrisque castris militabant, paratos pugnae esse Romanos rettulissent, locum insidiis circumspectare Poenus coepit.

cum ob hic talis spero propinquus certamen et facio si cesso cupio speculator gallus ad is exploro qui volo tueor quia in uterque castrum milito paro pugna sum romanus refero locus insidiae circumspectaris poenus coepio


sub idem tempus M. Baebius et Philippus rex, iam ante per hiemem in Dassaretiis congressi, cum Ap. Claudium, ut obsidione Larisam eximeret, in Thessaliam misissent,

sub idem tempus m baebius et philippus rex iam ante per hiems in dassaretiis congredior cum ap claudius ut obsidio larisam eximo in thessalia mitto


postero die cum eadem deliberatio teneret, ex praedatoribus vagis quidam conpertum attulerunt T. Quinctium in Tusculano agrum colere, urbis honorumque inmemorem.

posterus dies cum idem deliberatio teneo ex praedator vagus quidam conpertum affero t quintius in tusculanus ager colo urbs honor immemor


ibi delecti primum, qui, ubi caesam aciem suorum pro diruto muro pugnantem vidissent, extemplo coniuges liberosque interficerent, aurum argentum vestemque,

ibi deligo primus qui ubi caedo acies suus pro diruo murus pugno video extemplo coniunx liber interficio aurum argentum vestis


huic interpreti arbitroque concordiae civium, legato patrum ad plebem, reductori plebis Romanae in urbem sumptus funeri defuit; extulit eum plebs sextantibus conlatis in capita.

hic interpres arbiter concordia civis legatus pater ad plebs reductor plebs romanus in urbs sumptus funus desum effero is plebs sextantibus confero in caput


sed tamen metu Himilconis Poenorumque, ut quibus nequaquam eis copiis, quas habebat, par esset, quam poterat maxime intentus atque agmine ad omnes casus coraposito composito ibat.

sed tamen metus himilconis poenus ut qui nequaquam is copia qui habeo par sum quam possum magnus intendo atque agmen ad omnis casus coraposito compono eo


laeta civitas celeberrimum festorum dierum ac nobile ludicrum Nemeorum, die stata propter belli mala praetermissum, in adventum Romani exercitus ducisque indixerunt praefeceruntque ludis ipsum imperatorem.

laetus civitas celeber festor dies atque nobilis ludicrum nemea dies sto propter bellum malus praetermitto in advenio romanus exercitus duco indico praeficio ludus ipse imperator


primo uterque vociferari et certatim alter alteri obstrepere; coerciti ab lictore et iussi in vicem dicere tandem obloqui desistunt;

primus uterque vociferaris et certatim alter alter obstrepo coerceo ab lictor et iubeo in vicis dico tandem obloquor desisto


inde alia spes ab reo temptata est, si adesse in iudicio Q. Fulvius frater posset, florens tum et fama rerum gestarum et propinqua spe Capuae potiundae.

inde alius spes ab reor tento sum si adsum in iudicium q fulvus frater possum floreo tum et fama res gero et propinquus spes capua potio


Bacchanalia tota iam pridem Italia et nunc per urbem etiam multis locis esse, non fama solum accepisse vos sed crepitibus etiam ululatibusque nocturnis, qui personant tota urbe, certum habeo, ceterum quae ea res sit, ignorare:

bacchanalis totus iam pridem italia et nunc per urbs etiam multus locus sum non fama solus accipio tu sed crepitus etiam ululatus nocturnus qui persono totus urbs certus habeo ceterum qui is res sum ignoro


vel segnem ducem tot excitare tumultus circumfusi poterant. legationes dimittit pollicitus, prout tempus ac res sineret, omnibus laturum se auxilium;

vel segnis dux tot excitaris tumultus circumfundo possum legatio dimitto polliceor prout tempus atque res sino omnis fero sui auxilium


caput centurionis ante pedes eius abiecit, mirantique, cuiusnam id caput hominis aut quod id facinus haudquaquam muliebre esset, et iniuriam corporis et ultionem violatae per vim pudicitiae confessa viro est,

caput centurio ante pes is abicio miro quisnam is caput homo aut qui is facinus haudquaquam muliebris sum et iniuria corpus et ultio violo per vis pudicitia confiteor vir sum


desideretur atque expectetur. alia enim allis aliis et honesta et probabilis est causa armorum; illi agrum, hi vicos, hi oppida, hi portus oramque aliquam maris ut possideant; vos nec cupistis haec antequam haberetis, nec nune, nunc, cum orbis terrarium terrarum in dicione vestra sit, cupere potestis.

desidero atque expecto alius enim allus alius et honestus et probabilis sum causa armus ille ager hic vicus hic oppidum hic portus ora aliqui mare ut possideo tu neque cupio hic antequam habeo neque nunc nunc cum orbis terrarium terra in dicio vester sum cupio possum


omne inde tempus suspensos ita tenuit animos usque ad lucem alteram, ut identidem iam in urbem futurus videretur impetus; primo adventus, quia accesserant ad urbem — mansuros enim ad Aliam fuisse, nisi hoc consilii foret — ;

omnis inde tempus suspendo ita teneo animus usque ad lux alter ut identidem iam in urbs sum video impetus primus advenio quia accedo ad urbs maneo enim ad alius sum nisi hic consilium sum


maius additum defectioni scelus: Q. C. Fulcinium, Cloelium Tullum, Sp. Antium, L. Roscium, legatos Romanos, causam novi consilii quaerentes, iussu Tolumni interfecerunt.

magnus addo defectio scelus q que fulcinius cloelium tullus spurius antius l roscius legatus romanus causa nosco consilium quaero iussus tolumnius interfacio


luce prima iam circumvallati ab dictatore erant et vix adversus unum exercitum pugnam sustinebant. tum a Quinctiano exercitu, qui confestim a perfecto opere ad arma rediit, invaditur vallum. hic instabat nova pugna; illa nihil remiserat prior.

lux primus iam circumvallo ab dictator sum et vix adverro unus exercitus pugna sustineo tum ab quintianus exercitus qui confestim ab perficio opus ad arma redeo invado valles hic insto novo pugno ille nihil remitto prior


iam primum omnium” inquit, “Quirites, in Volscos et Aequos mihi atque collegae legiones ducere in animo est. nescio quo fato magis bellantes quam pacati propitios habemus deos. quantum periculum ab illis populis fuerit, si Capitolium ab exulibus obsessum scissent, suspicari de praeterito quam re ipsa experiri est melius.”

iam primus omnis inquam quiris in volsci et aequi ego atque collega legio duco in animus sum nescio quo fatum magis bellor quam pacatum propitius habeo deus quantus periculum ab ille populus sum si capitolium ab exulis obsedeo scio suspicaris de praetereo quam res ipse experior sum bonus


haud procul iam Carthagine aberant, cum ex obviis auditum postero die omnem exercitum cum M. Silano in Lacetanos proficisci non metu modo omni, qui tacitus insidebat animis, liberavit eos, sed laetitiam ingentem fecit, quod magis habituri solum imperatorem quam ipsi futuri in potestate eius essent.

haud procul iam carthago absum cum ex obvius audio posterus dies omnis exercitus cum m silanus in lacetani proficisco non metus modo omnis qui taceo insideo animus libero is sed laetitia ingens facio qui magis habeo solus imperator quam ipse sum in potestas is sum


Alabandenses templum Urbis Romae se fecisse commemoravere ludosque anniversarios ei divae instituisse;

alabandensis templum urbs roma sui facio commemoravere ludus anniversarius is diva instituo


unus nec dominorum invitatione nec ipsius interdum Hannibalis Calavius filius perlici ad vinum potuit, ipse valetudinem excusans, patre animi quoque eius haud mirabilem perturbationem causante.

unus neque dominus invitatio neque ipse interdum hannibal calavius filius perlici ad vinum possum ipse valetudo excuso pater animus quoque is haud mirabilis perturbatio causor


ignarus. navis erat quadriremis vetus, capta annis LXXX ante, cum Crateri uxorem Nicaeam a Naupacto Corinthum veheret.

ignarus navus sum quadriremis vetus capio annus lxxx ante cum craterus uxor nicaea ab naupactus corinthus veho


vias patentes inter manipulos antesignanorum velitibus — ea tunc levis armatura erat — complevit, dato praecepto, ut ad impetum elephantorum aut post directos refugerent ordines aut in dextram laevamque discursu applicantes se antesignanis viam, qua inruerent in ancipitia tela, beluis darent.

via pateo inter manipulus antesignanus veles is tunc levis armo sum compleo do praeceptum ut ad impetus elephantor aut post dirigo refugio ordo aut in dexter laeva discursus applico sui antesignanus via qui inruo in ancipitia telum belua do


comitia inde creandis consulibus habuit L. Veturius Philo, centuriaeque ones omnes ingenti favore P. Scipionem consulem dixerunt;

comitium inde creo consul habeo l veturius philus centuria ones omnis ingens favor p scipio consul dico


conferti in portis obstando magis quam pugnaudo pugnando castra tutabantur. sub occasum solis cum recessissent hostes, duos equites ad Cn. Baebium proconsulem cum litteris Pisas mittit, ut obsesso per indutias sibi quam primum subsidio veniret.

confercio in porta obsto magis quam pugnaudo pugno castrum tuto sub occasus sol cum recedo hostis duo eques ad cn baebius proconsulis cum littera pisae mitto ut obsedeo per indutiae sui quam primus subsidium venio


cum aliud alii censerent, tum Annius: “quamquam ipse ego rettuli, quid responderi placeret, tamen magis ad summam rerum nostrarunl nostrarum pertinere arbitror, quid agendum nobis, quam quid loquendum sit. facile erit explicatis consiliis accommodare rebus verba.

cum alius alius censeo tum annius quamquam ipse ego rettulis quis respondeo placeo tamen magis ad summa res nostrarunl nostraris pertineo arbitror quis ago nos quam quis loquor sum facilis sum explico consilium accommodaris res verbum


Philippei nummi duodecim milia trecenti viginti duo, signa aenea septingenta octoginta quinque, signa marmorea ducenta triginta, arma tela cetera spolia hostium, magnus numerus,

philippeus nummus duodecim mille trecenti viginti duo signum aeneas septingenti octoginta quinque signum marmoreus ducenti triginta arma telum ceterus spolium hostis magnus numerus


sextante sal et Romae et per totam Italiam erat Romae pretio eodem, pluris in foris et conciliabulis, et alio alibi pretio praebendum locaverunt.

sextante sal et roma et per totus italia sum roma pretium idem multus in foris et conciliabulis et alius alibi pretium praebeo loco


qui urbem Romam incolerent, senatumque et populum Romanum salutatum se dixit venisse et gratulatum, quod Persea Gentiumque reges vicissent, Macedonibusque et Illyriis in dicionem redactis auxissent imperium.

qui urbs roma incolo senatus et populus romanus saluto sui dico venio et gratulor qui perseus gentius rex vinco macedones et illyrius in dicio redigo augeo imperium


volgo etiam veteranis fatentibus se illo primum die, tamquam tirones, quid agendum esset in re militari, didicisse.

vulgo etiam veteranus fateor sui ille primus dies tamquam tiro quis ago sum in res militaris disco


quando vi pelli non poterant, equitibus inmissis turbare prima signa hostium conatur.

quando vis pello non possum eques inmitto turbo primus signum hostis conor


Romani nocte per arcem, quam † Cyneatidem vocant — nam urbs in mare devexa in occidentem vergit — , muro superato in forum pervenerunt.

romanus nox per arx quam cyneatidem voco nam urbs in mare devexus in occaedes vergo murus supero in forum pervenio


militum deinde virtutem conlaudavit, quod eos non eruptio hostium, non altitudo moenium, non inexplorata stagni vada, non castellum in alto tumulo situm, non munitissima arx deterruisset, quo minus transcenderent omnia perrumperentque.

miles deinde virtus conlaudo qui is non eruptio hostis non altitudo moenia non inexploratus stagnum vado non castellum in altus tumulus sino non munio arx deterreo quo paruus transcendo omnis perrumpo


odi odioque sum Romanis. id me verum dicere pater Hamilcar et dii testes sunt. proinde cum de bello Romano cogitabis, inter primos amicos Hannibalem habeto; si qua res te ad pacem compellet, in id consilium alium, cum quo deliberes, quaerito.”

odi odium sum romanus is ego verus dico pater hamilcar et dius testis sum proinde cum de bellum romanus cogito inter primus amicus hannibal habeo si qui res tu ad pax compello in is consilium alius cum quo delibero quaero


cum Romani auxilii adventus turn tum Camilli nomen celeberrimum apud hostes sociosque et in praesentia rem inclinatam sustinuit et spatium ad opem ferendam dedit.

cum romanus auxilium advenio turn tum camillus nomen celeber apud hostis socius et in praesens res inclino sustineo et spatium ad ops fero do


consulibus Italiam Macedoniamque sortiri parantibus L. Oppius et Q. Fulvius tribuni plebis impedimento erant, quod longinqua provincia Macedonia esset,

consul italia macedonia sortior paro l oppius et q fulvus tribunus plebs impedimentum sum qui longinquus provincia macedonius sum


quorum alterum ad nos consules reliquosque magistratus, alterum ad vos, Quirites, magis pertinet. nam utrum e re publica sit necne id, quod ad vos fertur, vestra existimatio est, qui in suffragium ituri estis;

qui alter ad nos consul reliquus magistratus alter ad tu quiris magis pertineo nam utrum e res publicus sum necne is qui ad tu fero vester existimatio sum qui in suffragium eo sum


rapiente fato Marcellum ad Hannibalem, facta est, ut, ex quo primus post adversa omniasecundae pugnae gloriam ceperat, in eius laudem postremus Romanorum imperatorum, prosperis tum maxime bellicis rebus, caderet.

rapio fatum marcellus ad hannibal facio sum ut ex quo primus post adverso omniasecundae pugna gloria capio in is laus posterus romanus imperator prosper tum magnus bellicus res cado


magistro equitum praecipit, ne iniussu pugnam incipiat: se, cum opus sit equestri auxilio, signum daturum; tur tum ut memor regiae pugnae, memor opimi doni Romulique ac Iovis Feretrii rem gereret.

magister eques praecipio ne injussus pugna incipio sui cum opus sum equester auxilium signum do tur tum ut memor regia pugna memor opimus donum romulus atque iuppiter feretrius res gero


priusquam consules proficiscerentur, novendiale sacrum fuit, quia Veis de caelo lapidaverat.

priusquam consul proficisco novendial sacer sum quia via de caelum lapidaverat


his ut maior apud suos caritas, ita minor ad externos gratia erat. secundis rebus elati Romanorum partis eius fautores soli tum in magistratibus, soli in legationibus erant.

hic ut magnus apud suus careo ita paruus ad externus gratia sum secundus res effero romanus pars is fautor solus tum in magistratus solus in legatio sum


Dardani cum Bastarnas non modo non excedere finibus suis, quod speraverant, sed graviores fieri in dies cernerent, subnixos Thracum accolarum et Scordiscorum auxiliis, audendum aliquid vel temere rati, omnes undique armati ad oppidum, quod proximum castris Bastarnarum erat, conveniunt.

dardanus cum bastarnae non modo non excedo finis suus qui spero sed gravis fio in dies cerno subnixus thracus accolaris et scordisci auxilium audeo aliquis vel temere reor omnis undique armatus ad oppidum qui propior castrum bastarnaris sum convenio


Scipio quamquam magno momento rerum in Africa gerendarum magnaque spe destitutus erat,

scipio quamquam magnus momentum res in africanus gerendaris magnus spes destituo sum


ceterum cum delectis ipse egregium facinus ausus per medios erumpit hostes et ducem Lucanorum comminus congressum obtruncat;

ceterum cum deligo ipse egregius facinus audeo per medius erumpo hostis et dux lucanus comminus congredior obtrunco


nec diutius tenuisset, ni ex subsidiis tertia decuma legio in primam aciem inducta proelium dubium excepisset. Mago quoque ex subsidiis Gallos integrae legioni opposuit.

neque diu teneo ni ex subsidium tertius decimus legio in primus acies induco proelium dubius excipio magus quoque ex subsidium galli integer legio oppono


ut conspecta inter se agmina sunt et neutra pars detrectavit pugnam, extemplo instructae acies. pugnatum tamen, ut in nulla pari re, diu: duas amplius horas constitit pugna spe concitante, donec dux stetit, Romanam aciem.

ut conspicio inter sui agmen sum et neuter pars detrectavit pugna extemplo instruo acies pugno tamen ut in nullus par res diu duo amplus hora consto pugno spes concito donec dux sto romanus acies


clamor in portis auditus et primus impetus castra ceperit. tum inter torpidos somno paventisque ad necopinatum tumultum et inermis in cubilibus suis oppresses illa caedes edatur, a qua vos hesterno die revocatos aegre ferebatis.

clamor in porta audio et primus impetus castrum capio tum inter torpidus somnus paveo ad necopinatus tumultus et inermis in cubilis suus oppresses ille caedes edo ab qui tu hesternus dies revoco aeger fero


suffectus in Aemili locum decemvir M. Valerius Messalla; in Fulvi pontifex Cn. Domitius Ahenobarbus, oppido adulescens sacerdos, est lectus.

sufficio in aemilis locus decemvir m valerius messalla in fulvius pontifex cn domitius ahenobarbus oppidum adulescens sacerdos sum lego


responsum est antea se id Veientibus negasse, quia, unde consilium non petissent super tanta re, auxilium petere non deberent; nunc iam pro se fortunam suam illis negare.

responsum sum antea sui is veiens nego quia unde consilium non peto super tantus res auxilium peto non debeo nunc iam pro sui fortuna suus ille nego


rebus divinis rite perpetratis vocataque ad concilium multitudine, quae coalescere in populi unius corpus nulla re praeterquam legibus poterat, iura dedit;

res divinus rite perpetro vocataque ad concilium multitudo qui coalesco in populus unus corpus nullus res praeterquam lex possum ius do


haud parvam rem esse ab totiens victore hoste vinci desisse ac respirasse ab continuis cladibus — haec nequiquam praemonito magistro equitum Romame Romam est profectus.

haud parvus res sum ab totiens victor hostis vinco desino atque respiro ab continuus clades hic nequiquam praemoneo magister eques romame roma sum proficiscor


nisi quae libera ante bellum fuissent, Telmessum item nominatim et castra Telmessium, praeter agrum, qui Ptolemaei Telmessii fuisset. haec omnia, quae supra sunt scripta, regi Eumeni iussa dari.

nisi qui liber ante bellum sum telmessus item nominatim et castrum telmesses praeter ager qui ptolemaeus telmessii sum hic omnis qui supra sum scribo rex eumenes iubeo do


ad hunc vanua vanum et sine auctore ullo rumorem Bergistanorum civitatis septem castella defecerunt. eos educto exercitu consul sine memorando proelio in potestatem redegit.

ad hic vanua vanus et sine auctor ullus rumor bergistani civitas septem castellum deficio is educo exercitus consul sine memoro proelium in potestas redigo


parva disceptatio de Attali auxiliaribus orta est, quod Romano tantum militi pactum Antiochum ut daretur frumentur frumentum Seleucus dicebat.

parvus disceptatio de attal auxiliaris orior sum qui romanus tantus miles paciscor antiochus ut do frumentur frumentum seleucus dico


sunt qui non ex oppido proficiscentem bellum gessisse tyrannum tradant,

sum qui non ex oppidum proficisco bellum gero tyrannus trado


hoc unum bellum prius perpetratum quam coeptum Romae auditum est. quibus diebus haec agebantur, Perseus quoque in magno terrore erat propter adventum simul Aemili novi consulis, quem cum ingentibus minis adventare audiebat, simul Octavi praetoris.

hic unus bellum prior perpetro quam coepio roma audio sum qui dies hic ago perseus quoque in magnus terror sum propter advenio simul aemilis nosco consul qui cum ingens minae adventaris audio simul octavius praetor


adhortandos milites ratus, multa iam saepe memorata de maiorum virtutibus simul de militari laude Macedonum cum disseruisset, ad ea, quae tur tum maxime animos terrebant quibusque erigi ad aliquam spem poterant, venit.

adhortor miles reor multus iam saepe memoro de magnus virtus simul de militaris laus macedones cum disservio ad is qui tur tum magnus animus terreo quisque erigo ad aliqui spes possum venio


cur dignior patris fortunae successor quibusdam videris quam ego? cur spem meam, quae, si tu non esses, certa erat, dubiam et sollicitam facis?”

cur dignus pater fortuna successor quidam video quam ego cur spes meus qui si tu non sum certus sum dubius et sollicitus facio


quidquid enim libertati plebis caveretur, id suis decedere opibus credebant.

quisquis enim libertas plebs caveo is suus decedo ops credo


circumibant enim senatorum domos cum veste sordida adfirmantes se non modo suam quosque patriam sed totam Siciliam relicturos, si eo Marcellus iterum cum imperio redisset.

circumeo enim senator domus cum vestis sordidus adfirmo sui non modo suus quisque patria sed totus sicilia relinquo si is marcellus iterum cum imperium redeo


id cum Perseus animadvertisset, conprensis omnibus litterae . ceterum ne similis fuga servorum postea fieret, cogitandum et illis esse.

is cum perseus animadverto conprensis omnis littera ceterum ne similis fuga servus postea fio cogito et ille sum


ita magna pars absenti hosti cessit; quos intra vallum egerat pavor — fuere autem ad triginta milia — omnes caesi, castra direpta.

ita magnus pars absum hostis cedo qui intra valles ago pavor sum autem ad triginta mille omnis caedo castrum direptor


tum consul ingenio hostis usus, quo minus in tam apertis collibus timeri insidiae poterant, quinque cohortes additis quinque manipulis nocte iugum superare et in aversis vallibus considere iubet.

tum consul ingenium hostis utor quo paruus in tam apertus collis timeo insidiae possum quinque cohors addo quinque manipulis nox iugum supero et in averto valles consido iubeo


tribuni festinationem praetoris ante tempus intercedendo in adventum imperatoris

tribunus festinatio praetor ante tempus intercedo in advenio imperator


tum quoque fuga ingens facta est; et erant, qui legatos mittendos ad pacem precibus petendam censerent; civitatesque conplures eo nuntio audito in deditionem venerunt.

tum quoque fuga ingens facio sum et sum qui legatus mitto ad pax prex peto censeo civitas conplures is nuntio audio in deditio venio


diversique integri atque intacti abissent, ni cedenti instaturum alterum timuissent. sua sponte inter invitos tergiversantisque segnis pugna clamore incerto atque inpari coepit; nec vestigio quisquam movebatur.

diversique integer atque intactus abeo ni cedo insto alter timeo suus sponte inter invitus tergiversantisque segnis pugno clamor incertum atque inparis coepio neque vestigium quisquam moveo


legati Gallorum cum ea, sicut erant mandata, exposuissent, senatui nec factum placebat Fabiorum, et ius postulare barbari videbantur; sed ne id, quod placebat, decerneret in tantae nobilitatis viris, ambitio obstabat.

legatus gallus cum is sicut sum mandatum expono senatus neque facio placeo fabius et ius postulo barbaris video sed ne is qui placeo decerno in tantus nobilitas vis ambitio obsto


neque transilire armati ex humilioribus in altiorem navem, et defendebatur egregie, quoad tela suppeditarunt. quis deficientibus iam nulla alia res eam quam propinquitas terrae multitudoque a castris in litus effusa tueri potuit.

neque transeo armatus ex humilis in alo navo et defendo egregius quoad telum suppedito quis deficio iam nullus alius res is quam propinquitas terra multitudo ab castrum in litus effundo tueor possum


exemplaque in ear eam rem se habere vetus L. Postumi Megelli, qui interrex iis comitiis, quae ipse habuisset, consul cum C. Iunio Bubulco creatus esset; recens Q. Fabii, qui sibi continuari consulatum, nisi id bono publico fieret, profecto numquam sisset.

exemplum in ear is res sui habeo vetus l postumius megelli qui interrex is comitium qui ipse habeo consul cum que junius bubulcus creo sum recens q fabius qui sui continuaris consulatus nisi is bonus publicus fio profecto numquam sino


et cum ab omni parte haudquaquam par pugna erat, tum quod turba Baliarium tironumque Hispanorum Romano Latinoque militi obiecta erat;

et cum ab omnis pars haudquaquam par pugno sum tum qui turba baliaris tiro hispanus romanus latinum miles objecto sum


alii baud haud dubie Samnites victos ac viginti milia hominum capta tradunt, alii Marte aequo discessum,

alius baud haud dubius samnites vinco atque viginti mille homo capio trado alius mars aequus discedo


tunc Aetolorum vana promissa incusare et Thoantem, Hannibalem vero non ut prudentem tantum virum sed prope vatem omnium, quae tur tum evenirent, admirari. ne tamen temere coepta segnitia insuper everteret,

tunc aetolus vanus promitto incuso et thoas hannibal verus non ut prudens tantus vir sed prope vates omnis qui tur tum evenio admiraris ne tamen temere coepio segnitia insuper everto


iuniores, cum sine provocatione imperium esset, ad nomina respondent. legionibus scriptis inter se decemviri conparant, quos ire ad bellum, quos praeesse exercitibus oporteret. principes inter decemviros erant Q. Fabius

iuniores cum sine provocatio imperium sum ad nomen respondeo legio scribo inter sui decemviri conparo qui eo ad bellum qui praesum exercitus oportet princeps inter decemviri sum q fabius


adversus quos C. Sulpicius et M. Claudius praetores plebis causam egerunt: non consulibus, sed ambitiosis consulibus dilectum difficilem esse; neminem invitum militem ab iis fieri.

adverro qui que sulpicius et m claudus praetor plebs causa egero non consul sed ambitiosus consul dilectus difficilis sum nemo invitus miles ab is fio


laeti milites cum frequenti adsensu consulem audiverunt, partem virium Antiochi fuisse Gallos credentes;

laetus miles cum frequens assensus consul audio pars vis antiochus sum galli credo


inter haec senex iuvenem amplexus, spolia Curiatiorum fixa eo loco, qui nunc pila Horatia appellatur, ostentans “huncine” aiebat, “quem modo decoratum ovantemque victoria incedentem vidistis, Quirites, eum sub furca vinctum inter verbera et cruciatus videre potestis? quod vix Albanorum oculi tam deforme spectaculum ferre possent.

inter hic senex juvenis amplector spolium curiatii figo is locus qui nunc pilum horatius appello ostento huncine aio qui modo decoro ovantemque victoria incedo video quiris is sub furca vincio inter verbero et cruciatus video possum qui vix albanus oculus tam deformis spectaculum fero possum


qui ubi subiere, extemplo Latini, tamquam idem adversarii fecissent, triarios suos excitaverunt; qui aliquamdiu pugna atroci cum et semet ipsi fatigassent et hastas aut praefregissent aut hebetassent, pellerent vi tamen hostem, debellatum iam rati perventumque ad extremam aciem,

qui ubi subeo extemplo latinum tamquam idem adversarius facio triarii suus excito qui aliquamdiu pugno atrox cum et sui ipse fatigo et hasta aut praefringo aut hebeto pello vis tamen hostis debello iam reor pervenio ad extremus acies


aequi Latinum agrum invaserant. oratores Latinorum ab senatu petebant, ut aut mitterent subsidium aut se ipsos tuendorum finium causa capere arma sinerent.

aequum latinus ager invado orator latinum ab senatus peto ut aut mitto subsidium aut sui ipse tueor finis causa capio arma sino


Rhodii longo agmine veniebant; prima praetoria navis Eudami erat; cogebat agmen Chariclitus; Pamphilidas mediae classi praeerat.

rhodius longus agmen venio primus praetorius navus eudami sum cogo agmen chariclitus pamphilidas medius classis praesum


vetera omitto, Porsinam, Gallos Samnites; a Punicis bellis incipiam. quot classes, quot duces, quot exercitus priore bello amissi sunt!

vetero omitto porsinam galli samnites ab punicus bellum incipio quot classis quot dux quot exercitus prior bellum amitto sum


Brutus ex senatus consulto ad populum tulit, ut omnes Tarquiniae gentis exules essent. collegam sibi comitiis centuriatis creavit P. Valerium, quo adiutore reges eiecerat.

brutus ex senatus consultum ad populus fero ut omnis tarquinius gens exulis sum collega sui comitium centurio creo p valerius quo adiutor rex eicio


qui, tamquam non pugnandum cum tot milibus hostium, sed par numerus pecorum trucidandus esset, per fossas, per vallum castra invadere parati erant,

qui tamquam non pugno cum tot mille hostis sed par numerus pecus trucido sum per fossa per valles castrum invado paro sum


arx Phacus in ipsa palude, qua proxima urbi est, velut insula eminet, aggeri operis ingentis imposita, qui et murum sustineat et umore circumfusae paludis nihil laedatur.

arx phacus in ipse palus qui propior urbs sum velut insula emineo aggero opus ingens impono qui et murus sustineo et umor circumfundo palus nihil laedo


quocumque in loco fuisset obvius, obsisteret ac moraretur manumque, si forte ita res posceret, conferret, modo ne ad Cominium eae copiae admoveri possent.

quicumque in locus sum obvius obsisto atque moror manon si fors ita res posco confero modo ne ad cominium is copia admoveo possum


idem dies P. Scipionem propiore etiam religione, quia salius erat, diiunxerant ab exercitu; causaque et is ipse morae erat, dum consequeretur.

idem dies p scipio propior etiam religio quia salius sum diiunxerant ab exercitus causa et is ipse mora sum dum consequor


at vero curia maesta ac trepida ancipiti metu et ab cive et ab hoste Servilium consulem, cui ingenium magis populare erat, orare, ut tantis circumventam terroribus expediret rem publicam.

at verus curia maestus atque trepido anceps metus et ab civis et ab hostis servilius consul qui ingenium magis popularis sum oro ut tantus circumvenio terror expedio res publicus


itaque patefacta repente porta frequentes ex oppido sese eiecerunt, scuta prae se tenentes, ne tela procul coicerentur, dextras nudas ostentantes, ut gladios abiecisse appareret.

itaque patefacio repens porto frequens ex oppidum sui eicio scutum prae sui teneo ne telum procul cojacio dexter nudo ostento ut gladius abicio appareo


quod ab se cuiquam periculum, a sola ac prope vidua et puellis in orbitate degentibus esse? at enim periculi quidem nihil ab se timeri, invisam tamen stirpem regiam esse. ablegarent ergo procul ab Syracusis Siciliaque

qui ab sui quisquam periculum ab solus atque prope viduo et puella in orbitas dego sum at enim periculum quidem nihil ab sui timeo invideo tamen stirps regia sum ablego ergo procul ab syracusae sicilia


collegae funus quanto turn tum potuit apparatu fecit; sed multo maius morti decus publica fruit fuit maestitia, eo ante omnia insignis, quia matronae annum ut parentem eum luxerunt, quod tam acer ultor violatae pudicitiae fuisset.

collega funus quantus turn tum possum apparatus facio sed multus magnus mors decus publicus sum sum maestitia is ante omnis insignis quia matrona annus ut parens is luceo qui tam acer ultor violo pudicitia sum


post occasum solis signum receptui datum est; nocte utroque in castra reditum.

post occasus sol signum receptus do sum nox uterque in castrum redeo


Venientibus iis Syracusas Scipio res, non verba ad purgandum sese paravit. exercitum omnem eo convenire, classem expediri iussit, tamquam dimicandum eo die terra marique cum Carthaginiensibus esset.

venio is syracusae scipio res non verbum ad purgo sui paro exercitus omnis is convenio classis expedio iubeo tamquam dimico is dies terra mare cum carthaginiensis sum


nunc cum vir gravissimus, consul M. Porcius, non auctoritate solum, quae tacita satis momenti habuisset, sed oratione etiam longa et accurata insectatus sit rogationem nostram, necesse est paucis respondere.

nunc cum vir gravis consul m porcius non auctoritas solus qui taceo satis momentum habeo sed oratio etiam longus et accuro insector sum rogatio noster necesse sum paucus respondeo


tertio inde die ad Casum amnem perventum; inde profecti Erizam urbem primo impetu ceperunt.

tertius inde dies ad casus amnis pervenio inde proficiscor eriza urbs primus impetus capio


binae singulis decretae — et socium Latini nominis dena milia peditum et sescenos equites, et supplementum Hispaniae tria milia peditum Romanorum scriberent et ducentos equites.

bini singuli decerno et socius latinum nomen deni mille pedes et sexceni eques et supplementum hispania tres mille pedes romanus scribo et ducenti eques


reliqua consultatio est, quoniam rebellando saepius nos sollicitant, quonam modo perpetua pace quietos obtineamus.

reliquus consultatio sum quoniam rebello saepis nos sollicito quonam modo perpetuus pax quiesco obtineo


nec ex iuventute Aetolorur Aetolorum quemquam reliquisset, ni Damocritus nunc belli, quod instaret,

neque ex iuventus aetolorur aetolus quisquam relinquo ni damocritus nunc bellum qui insto


primi omnium Thraces, haud secus quam diu claustris retentae ferae, ita concitati cum ingenti clamore in dextrum cornu, Italicos equites, incurrerunt,

primus omnis thraces haud secus quam diu claustra retendo fera ita concitas cum ingens clamor in dexter cornu italicus eques incurro


legati aegre effugerunt. et iam non modo pacis sed ne belli quidem iura relicta erant, cum Romanus exercitus ad Olympium — Iovis id templum est — mille et quingentos passus ab urbe castra posuit. inde quoque legatos praemitti placuit;

legatus aeger effugio et iam non modo pax sed ne bellum quidem ius relinquo sum cum romanus exercitus ad olympius iuppiter is templum sum mille et quingenti patior ab urbs castrum pono inde quoque legatus praemitto placeo


satius multo fuisse non moveri bellum adversus eum quam omitti motum;

sero multus sum non moveo bellum adverro is quam omitto motus


tum, ubi sensit hostem adventare, copias intra moenia tenuit; per muros inambulare senatores Nolanos iussit et omnia circa explorare, quae apud hostes fierent.

tum ubi sentio hostis adventaris copia intra moenia teneo per murus inambularis senator nolani iubeo et omnis circa exploraris qui apud hostis fio


ibi in medio spectantibus utrimque ex vallo castrorum hinc rege, hinc consule cum suis legionibus pugnatum est.

ibi in medium specto utrimque ex vallo castrum hinc rex hinc consul cum suus legio pugno sum


“si me” inquit “omnes Quirites aedilem facere volunt, satis annorum habeo.” tanto inde favore ad suffragium ferendum in tribus discursum est, ut tribuni repente incepto destiterint.

si ego inquam omnis quiris aedilis facio volo satis annus habeo tantus inde favor ad suffragium fero in tres discursus sum ut tribunus repens inceptum desisto


venisse enim eos in populi Romani potestatem, qui beneficio quam metu obligare homines malit exterasque gentis fide ac societate iunctas habere quam tristi subiectas servitio.

venio enim is in populus romanus potestas qui beneficium quam metus obligaris homo malo exter gens fides atque societas jungo habeo quam tristis subjecto servitium


quis dubitat, quin in aeternum urbe condita, in inmensum crescente nova imperia, sacerdotia, iura gentium hominumque instituantur? hoc ipsum,

quis dubito quin in aeternus urbs condio in immensus cresco novo imperium sacerdotium ius gens homo instituo hic ipse


tempus adgrediendi aptissimum visum est, et iam lux adpetebat; itaque signa canere iussit agmenque hostium adgreditur.

tempus aggredior aptus video sum et iam lux adpeto itaque signum cano iubeo agmen hostis aggredior


dum haec alia aliis locis, ab Romanis geruntur, iam Tarentum pervenerat Hannibal cum maxima omnium, quacumque ierat, clade;

dum hic alius alius locus ab romanus gero iam tarentus pervenio hannibal cum maximus omnis quicumque eo clades


sed in purpura, quae teritur absumitur, iniustam quidem, sed aliquam tamen causam tenacitatis video; in auro vero, in quo praeter manupretium Uihil nihil intertrimenti fit, quae malignitas est? praesidium potius in eo est et ad privatos et ad publicos usus,

sed in purpura qui tero absumo injustus quidem sed aliqui tamen causa tenacitas video in aurum verus in quo praeter manupretium uihil nihil intertrimentum fio qui malignitas sum praesidium potis in is sum et ad privo et ad publicus utor


acciperet, ipse ab Tarracone profectus protinus ab sociis, qui accolunt viam, modica contrahendo auxilia Castulonem pervenit.

accipio ipse ab tarraco proficiscor protinus ab socius qui accolo via modicus contraho auxilium castulo pervenio


hunc regem in triumpho ductum Polybius, haudquaquam spernendus auctor, tradit. secutus Scipionem triumphantem est pilleo capiti inposito Q. Terentius Culleo, omnique deinde vita, ut dignum erat, libertatis auctorem coluit.

hic rex in triumphus duco polybius haudquaquam sperno auctor trado sequor scipio triumpho sum pilleus caput inpono q tero culleus omne deinde vito ut dignus sum libertas auctor colo


iam dimisso Laelio legatisque Masinissae cum Carthaginiensium legatos de pace ad senatum venientes Puteolis visos, inde terra venturos adlatum esset, revocari C. Laelium placuit, ut coram eo de pace ageretur.

iam dimitto laelius lego masinissa cum carthaginiensis legatus de pax ad senatus venio puteoli video inde terra venio affero sum revocaris que laelius placeo ut coram is de pax ago


inter multitudinem sociorum Italici generis, qui ad Trasumennum capti ab Hannibale dimissique fuerant, tres Campani equites erant, multis iam tum inlecti donis promissisque Hannibalis ad conciliandos popularium animos.

inter multitudo socius italicus genus qui ad trasumennum capio ab hannibal dimitto sum tres campanus eques sum multus iam tum illectus donum promitto hannibal ad concilio popularis animus


visi etiam audire vocem ingentem ex summi cacuminis luco, ut patrio ritu sacra Albani facerent, quae velut diis quoque simul cum patria relictis oblivioni dederant, et aut Romana sacra susceperant aut fortunae, ut fit, obirati cultum reliquerant deum.

video etiam audio voco ingens ex superus cacumen lucus ut patrius ritus sacer albanus facio qui velut diuus quoque simul cum patria relinquo oblivio do et aut romanus sacer suscipio aut fortuna ut fio obirascor cultus relinquo deus


rogatio inde a Plataeensi Dicaearcho lata recitataque de societate cum Romanis iungenda nullo contra dicere audente omnium Boeotiae civitatum suffragiis accipitur iubeturque.

rogatio inde ab plataeensi dicaearchus fero recito de societas cum romanus jungo nullus contra dico audeo omnis boeotia civitas suffragium accipio jubeo


non de possessione Siciliae ac Sardiniae, de quibus quondam agebatur, sed pro Italia vobis est pugnandum.

non de possessio sicilia atque sardinia de qui quondam ago sed pro italia tu sum pugno


deinde, postquam interrumpi agmen vidit periculumque esse, ne exutum inpedimentis exercitum nequiquam incolumem traduxisset, decurrit ex superiore loco et, cum impetu ipso fudisset hostem, suis quoque tumultum auxit.

deinde postquam interrumpo agmen video periculum sum ne exuo impedimentum exercitus nequiquam incolumis traduco decurro ex superus locus et cum impetus ipse fundo hostis suus quoque tumultus augeo


maiori mihi curae est, ut omnes locupletes reducam, quam ut multis rem geram militibus.” profectus apto exercitu

magnus ego cura sum ut omnis locuples reduco quam ut multus res gero miles proficiscor apto exercitus


et ipse infensus aderat, postquam conperit profectum ex castris, cum expedito equitatu secutus. iterata deinde contentio, et prendi Fabium Papirius iussit.

et ipse infensus adsum postquam conperit proficiscor ex castrum cum expedio equitatus sequor itero deinde contentio et prehendo fabius papirius iubeo


omnium namque malorum in Sergio Verginioque causas esse; nec id accusatores magis arguere quam fateri reos, qui noxii ambo alter in alterum causam conferant, fugam Sergi Verginius, Sergius proditionem increpans Vergini.

omnis namque malus in sergius verginioque causa sum neque is accusator magis arguo quam fateor reus qui noxius ambo alter in alter causa confero fuga sergius verginius sergius proditio increpo vergo


sed collegas eosdem reficitis, etiam usu meliores factos, me iam non eundem, sed umbram nomenque P. Licini relictum videtis. vires corporis adfectae, sensus oculorum atque aurium hebetes, memoria labat, vigor animi obtunsus.

sed collega idem reficio etiam usus bonus facio ego iam non idem sed umbra nomen p licinius relinquo video vireo corpus afficio sensus oculus atque auris hebeto memoria labo vigor animus obtundo


pulverem maiorem quam pro numero excitabant; insidentes mulis calones frondosos ramos per terram trahebant. arma signaque per turbidam lucem in primo apparebant; post altior densiorque pulvis equitum speciem cogentium agmen dabat

pulvis magnus quam pro numerus excito insideo mulis calo frondosus ramus per terra traho arma signo per turbidus lux in primus appareo post alo densus pulvis eques species cogo agmen do


quid enim vobiscum, patres conscripti, quid cuni cum populo Romano actum est? quis vos appellare potest, quis se a vobis dicere deceptum? hostis an civis? hosti nihil spopondistis, civem neminem spondere pro vobis iussistis.

quis enim tu pater conscribo quis cuni cum populus romanus ago sum quis tu appello possum quis sui ab tu dico decipio hostis an civis hostis nihil spopondistis civis nemo spondeo pro tu jubeo


aegrius, quam dignum erat, tulere Valeri necessarii dedicationem tam incliti templi Horatio dari. id omnibus modis inpedire conati, postquam alia frustra temptata erant, postem iam tenenti consuli foedum inter precationem deum nuntium incutiunt mortuum eius filium esse, funestaque familia dedicare eum templum non posse.

aeger quam dignus sum fero valerius necessarius dedicatio tam inclutus templum horatius do is omnis modus inpedire conor postquam alius frustra tento sum postis iam teneo consul foedus inter precatio deus nuntius incutio mortuus is filius sum funestus familia dedicaris is templum non possum


consulum alter T. Quinctius Crispinus ad exercitum, quem Q. Fulvius Flaccus habuerat, cum supplemento in Lucanos est profectus.

consul alter t quintius crispinus ad exercitus qui q fulvus flaccus habeo cum supplementum in lucani sum proficiscor


postremo ita adsuetudine mali efferaverant: animos, ut non modo lacrimis iustoque conploratu. prosequerentur mortuos, sed ne efferrent quidem aut sepelirent, iacerentque strata exanima corpora in conspectu similem mortem expectantium mortuique aegros, aegri validos cum metu,

postremo ita adsuetudo malus efferaverant animus ut non modo lacrima justus conploratu prosequor mortuus sed ne effero quidem aut sepelio jaceo sterno exanimo corpus in conspectus similis mors expectantium morior aeger aeger validus cum metus


cum Fabius Gurges consul male adversus Samnites pugnasset et senatus de removendo eo ab exercitu ageret, Fabius Maximus pater deprecatus hanc filii ignominiam eo maxime senatum movit, quod iturum se filio legatum pollicitus est, idque praestitit. eius consiliis et opera filius consul adiutus caesis Samnitibus triumphavit; C. Pontium, imperatorem Samnitium, ductum in triumpho securi percussit. cum pestilentia civitas laboraret, missi legati, ut Aesculapi signum Romam ab Epidauro transferrent, anguem, qui se in navem eorum contulerat, in quo ipsum numen esse constabat, deportaverunt; eoque in insulam Tiberis egresso eodem loco aedes Aesculapio constituta est. L. Postumius consularis, quoniam, cum exercitui praeesset. opera, militum in agro suo mus erat, damatus et. pacem petentibus Samnitibus foedus quarto renovatus est. Curius Dentatus consul Samnitibus caesis et Sabinis, qui rebellaverant, victis et in deditionem acceptis bis in eodem magistratu triumphavit. coloniae deductae sunt Castrum, Sena, Hadria. triumviri capitales tunc primum creati sunt. censu acto lustrum conditum est: censa sunt civium capita C_C_L_X_X_I_I_. plebs propter aes alienum post graves et longas seditiones ad ultimum secessit in Ianiculum, unde a Q. Hortensio dictator deducta est; isque in ipso magistratu decessit. res praeterea contra Vulsinienses gestas continet, item adversus Lucanos, contra quos auxilium Thurinis ferre placuerat.

cum fabius gurges consul malus adverro samnites pugno et senatus de removeo is ab exercitus ago fabius magnus pater deprecor hic filius ignominia is magnus senatus moveo qui eo sui filius legatus polliceor sum is praesto is consilium et opus filius consul adiutus caedo samnites triumpho que pontius imperator samnites duco in triumphus securus percutio cum pestilentia civitas laboro mitto legatus ut aesculapius signum roma ab epidaurus transfero anguis qui sui in navo is confero in quo ipse numen sum consto deporto eo in insula tiberis egredior idem locus aedes aesculapius constituo sum l postumus consularis quoniam cum exercitus praesum opus miles in ager suus mus sum damatus et pax peto samnites foedus quartum renovo sum curius dentatus consul samnites caedo et sabinum qui rebello vinco et in deditio accipio bis in idem magistratus triumpho colonia deduco sum castra seni hadria triumviri capital tunc primus creo sum census ago lustrum condio sum censeo sum civis caput que que l decem decem eo eo plebs propter aes alienus post gravis et longus seditio ad ulter secedo in ianiculis unde ab q hortensius dictator deduco sum eo in ipse magistratus decedo res praeterea contra volsiniensis gero contineo item adverro lucani contra qui auxilium thurinus fero placeo


classis postero die foedissima tempestate lacerata, omnesque naves, quae sacram pecuniam habuerunt, in litora nostra eiectae sunt. qua tanta clade edoctus tandem deos esse superbissimus rex pecuniam omnem conquisitam in thensauros Proserpinae referri iussit. nec tamen illi umquam postea prosperi quicquam evenit, pulsusque Italia ignobili atque inhonesta morte temere nocte ingressus Argos occubuit.

classis posterus dies foedus tempestas lacero omnes navo qui sacer pecunia habeo in litus noster eicio sum qui tantus clades edoceo tandem deus sum superbus rex pecunia omnis conquaero in thesaurus proserpina refero iubeo neque tamen ille umquam postea prosper quisquam evenio pello italia ignobilis atque inhonestus mors temere nox ingredior argi occumbo


postquam ab ea parte satis tutam Siciliam censebat consul, ad insulas Vulcani, quia fama erat stare ibi Punicam classem, traiecit; nec quisquam hostium circa eas insulas inventus.

postquam ab is pars satis tueor sicilia censeo consul ad insula volcanus quia fama sum sto ibi punicus classis transiacio neque quisquam hostis circa is insula invenio


exercitus, qui corona contionem circumdederat, gladiis ad scuta concrepuit;

exercitus qui corona contio circumdo gladius ad scutum concrepo


Heraclia erat filia Hieronis, uxor Zoippi, qui legatus ab Hieronymo ad regem Ptolomaeum missus voluntarium consciverat exilium.

heracleus sum filia hiero uxor zoippi qui legatus ab hieronymus ad rex ptolomaeus mitto voluntarius consciverat exsilium


et Aequis venerunt, inpetrataque pax, magis ut fessa tam diutino bello adquiesceret civitas, quam quod digni peterent.

et aequi venio inpetrataque pax magis ut fessus tam diutinus bellum adquiesco civitas quam qui dignus peto


metalli quoque Macedonici, quod ingens vectigal erat, locationes praediorumque rusticorum tolli placebat;

metallum quoque macedonicus qui ingens vectigal sum locatio praedium rusticus tollo placeo


haec simul iurgans, querens, deum hominumque fidem obtestans et conplexus complexus filium plurimis cum lacrumis agebat.

hic simul jurgo queror deus homo fides obtestor et complector complexus filius multus cum lacrima ago


et crudeliter habiti Locrenses ab Carthaginiensibus post defectionem ab Romanis fuerant, ut modicas iniurias non aequo modo animo pati sed prope libenti possent;

et crudeliter habeo locrensis ab carthaginiensis post defectio ab romanus sum ut modicus injuria non aequus modo animus patior sed prope libet possum


nec Philippus, quamquam, ne opprimerentur Acarnanes, itineribus magnis ierat, ultra Dium est progressus. inde, cum audisset reditum Aetolorum ex Acarnania, et ipse Pellam rediit.

neque philippus quamquam ne opprimo acarnanes iter magnus eo ultra dius sum progredior inde cum audio redeo aetolus ex acarnania et ipse pella redeo


aedis Vestae vix defensa est tredecim maxime servorum opera, qui in publicum redempti ac manu missi sunt.

aedes vesta vix defendo sum tredecim magnus servus opus qui in publicus reemo atque manus mitto sum


tu, quaeso, placatus me magisterium equitum, hos ordines suos quemque tenere iubeas.”

tu quaeso placo ego magisterius eques hic ordo suus quisque teneo jubeo


cum Romanus imperator, maior sexaginta annis et praegravis corpore, omnia militaria munera ipse inpigre obiret.

cum romanus imperator magnus sexaginta annus et praegravis corpus omnis militaris munus ipse impiger obeo


nunc ab nobis et confessio culpae exprimitur et ut a confessis res extemplo repetuntur.

nunc ab nos et confessio culpa exprimo et ut ab confessum res extemplo repeto


sententia eius ura una atque eadem semper erat, ut in Italia bellum geieretur; gereretur:

sententia is ura unus atque idem semper sum ut in italia bellum geieretur gero


“quid igitur? nihilne factum neque dictum est in civitate vestra, Rhodii, quod nolletis, quo merito offenderetur populus Romanus?” hinc iam non, quod factum est, sum defensurus — non adeo insanio — , sed publicam causam a privatorum culpa segregaturus.

quis igitur nihil facio neque dico sum in civitas vester rhodius qui nolo quo mereo offendo populus romanus hinc iam non qui facio sum sum defendo non adeo insanio sed publicus causa ab privator culpa segrego


iis quoque enim prorogatum in Sicilia imperium — Cannensis exercitus datus, euinque supplere ex militibus, qui ex legionibus Cn. Fulvi superessent, iussi.

is quoque enim prorogo in sicilia imperium cannensis exercitus do euinque suppleo ex miles qui ex legio cn fulvius supersum iubeo


mors Marcelli cum alioqui miserabilis fuit, tum quod nec pro aetate — iam enim maior sexaginta annis erat — neque pro veteris prudentia ducis tam inprovide se conlegamque et prope totam rem publicam in praeceps dederat.

mors marcellus cum alioqui miserabilis sum tum qui neque pro aetas iam enim magnus sexaginta annus sum neque pro veto prudentia dux tam improvide sui conlegamque et prope totus res publicus in praeceps do


itaque sicut priore anno per indignissimos ex plebeis candidatos omnium, etiam dignorum, taedium fecerant, sic tur tum primoribus patrumm patrum splendore gratiaque ad petendum praeparatis omnia loca obtinuere, ne cui plebeio aditus esset.

itaque sicut prior annus per indignus ex plebeis candido omnis etiam dignus taedium facio sic tur tum primoris patrumm pater splendor gratia ad peto praeparo omnis locum obtineo ne qui plebeius aditus sum


tum ipsius Persei numquam, ex quo regnum accepisset, desitum belli expectatione celebrari nomen.

tum ipse perseus numquam ex quo regnum accipio desino bellum expectatio celebraris nomen


senatus in aede Apollinis legatorum verbis auditis supplicationem in biduum decrevit, et quadraginta maioribus hostiis consules sacrificare iussit, Ti. Sempronium proconsulem exercitumque eo anno in provincia manere.

senatus in aedes apollo legatus verbum audio supplicatio in biduus decerno et quadraginta magnus hostia consul sacrificaris iubeo tiberius sempronius proconsulis exerceo is annus in provincia maneo


laetus eum Scipio vidit audivitque, cum caput rerum in omni hostium equitatu Masinissam fuisse sciret, et ipse iuvenis specimen animi prae se ferret. fide data acceptaque profectus retro Tarraconem est.

laetus is scipio video audio cum caput res in omnis hostis equitatus masinissa sum scio et ipse juvenis specimen animus prae sui fero fides do accipio proficiscor retro tarraco sum


recusantibus id munus aedilibus plebis, conclamatum a patriciis est iuvenibus se id honoris deum inmortalium causa libenter facturos, ut aediles fierent.

recuso is munus aedilis plebs conclamo ab patricius sum juvenis sui is honor deus immortalis causa libet facio ut aedilis fio


paulisper aversi turbatique sunt; deinde et ipsi utroque versis signis resistunt, et eques ab consule inmissus Tuscos fundit fugatque; eademque hora duo exercitus, duae potentissimae et maximae finitimae gentes superatae sunt.

paulisper averto turbo sum deinde et ipse uterque verro signum resisto et eques ab consul immissus tusci fundo fugo idem hora duo exercitus duo potens et magnus finitimus gens supero sum


prorogatum et M. Marcello, ut pro consule in Sicilia reliqua belli perficeret eo exercitu, quem haberet;

prorogo et m marcellus ut pro consul in sicilia reliquus bellum perficio is exercitus qui habeo


huic classi M. Pomponius, prioris anni praetor, prorogato imperio praepositus novos milites ex Italia advectos in naves imposuit.

hic classis m pomponius prior annus praetor prorogo imperium praepono novi miles ex italia adveho in navo impono


nam quod deditione nostra negant exsolvi religione populum, id istos magis, ne dedantur, quam quia ita se res habeat, dicere quis adeo iuris fetialium expers est, qui ignoret?

nam qui deditio noster nego exsolvo religio populus is iste magis ne dedo quam quia ita sui res habeo dico quis adeo ius fetialis expers sum qui ignoro


proelium non solito modo clamore ac tumultu est coeptum, sed ad alium virorum, equorum armorumque sonum disposita in muris Campanorum inbellis multitudo tantum cum aeris crepitu, qualis in defectu lunae silenti nocte cieri solet, edidit clamorem, ut averteret etiam pugnantium animos.

proelium non soleo modo clamor atque tumultus sum coepio sed ad alius vir equus armus sonus dispono in murus campanus imbellis multitudo tantus cum aer crepo qualis in deficio luna sileo nox cieo soleo edo clamor ut averto etiam pugno animus


tres erant et omnes acerrimi viri generosique iam, ut inter plebeios. duo singuli singulos sibi consules adservandos adsidua opera desumunt; uni contionibus data nunc detinenda, nunc concienda plebs.

tres sum et omnis acer vir generosus iam ut inter plebeius duo singuli singuli sui consul adservo assiduus opus desumo unus contio do nunc detineo nunc concieo plebs


Attalus quoque celerius, quam dignum concordia fraterna erat, credidit; nam et cum uxore fratris et praefecto arcis tamquam iam haud dubius regni heres est locutus.

attalus quoque celer quam dignus concordia fraternus sum credo nam et cum uxor frater et praeficio arx tamquam iam haud dubius regnum heres sum loquor


neque in senatu solum per eos legatio inpedita est, sed magna pars plebis incitata, ut praedatum in agrum Romanum exirent. haec nova iniuria exturbavit omnem spem pacis.

neque in senatus solus per is legatio inpedito sum sed magnus pars plebs incito ut praedor in ager romanus exeo hic novo iniuria exturbo omnis spes pax