quem spoliatum maritimis oppidis ab Romanis, tunc intra moenia etiam Lacedaemonis ab Achaeis compulsum qui occupasset occidere, eum totius gratiam rei apud Lacedaemonios laturum.

qui spolio maritimus oppidum ab romanus tunc intra moenia etiam lacedaemon ab achaeus compello qui occupo occaedes is totus gratia res apud lacedaemonii fero


gravis iam is antea genti fuerat opibus superbiaque, quia sollemnia ludorum,

gravis iam is antea gens sum ops superbia quia sollemne ludus


qui interrogatus a quodam tristioris sententiae auctore, quam poenam meritos Privernates censeret, “eam” inquit, “quam merentur qui se libertate dignos censent.”

qui interrogo ab quidam tristis sententia auctor quam poena mereo privernates censeo is inquam quam mereo qui sui libertas dignus censeo


non haec furculas nec Caudium nec saltus invios esse, ubi errorem fraus superbe vicisset, sed Romanam virtutem, quam nec vallum nec fossae arcerent, memorantes caedunt pariter resistentes fusosque,

non hic furcula neque caudium neque saltus invius sum ubi error fraus superbus vinco sed romanus virtus quam neque valles neque fodio arceo memoro caedo pariter resisto fundo


quod ex muto atque elingui facundum etiam consulem haberent; priore consulatu, primis utique mensibus, hiscere eum nequisse, nunc iam popularis orationes serere,

qui ex muto atque elinguis facundus etiam consul habeo prior consulatus primus utique mensis hisco is nequeo nunc iam popularis oratio sero


id vero adeo indignum visum ab tumultuario auxilio iam etiam castra Romana terreri, ut ea modo una causa, ne extemplo transirent flumen derigerentque aciem, tenuerit Romanos, quod summa imperii eo die penes Paulum fuit.

is verus adeo indignus video ab tumultuarius auxilium iam etiam castrum romanus terreo ut is modo unus causa ne extemplo transeo flumen derigerentque acies teneo romanus qui summus imperium is dies penis paulis sum


litterae adlatae, se iam tria milia hominum damnasse, et crescere sibi quaestionem indiciis: aut earn eam sibi esse deserendam aut provinciam dimittendam.

littera affero sui iam tres mille homo damno et cresco sui quaestio indicium aut earn is sui sum desero aut provincia dimitto


eo maiorem, quod paucos post dies Marcellus, tradito exercitu Fabio Romam cum venisset, spem ademit eum, qui in Gallia esset, exercitum in Ligures posse traduci, quia bellum cum Histris esset prohibentibus coloniam Aquileiam deduci:

is magnus qui paucus post dies marcellus trado exercitus fabius roma cum venio spes adimo is qui in gallia sum exercitus in ligur possum traduco quia bellum cum histrus sum prohibeo colonia aquileia deduco


re vera omnia ad nutum Romanorum fieri. sub hanc vocem fremitus variantis multitudinis fuit partim adsensum partim indignationem, dicere id ausum eum; Quinctius quidem adeo exarsit ira, ut manus ad caelum tendens deos testes ingrati ac perfidi animi Magnetum invocaret.

res verus omnis ad nutus romanus fio sub hic voco fremo vario multitudo sum pars assensus pars indignatio dico is audeo is quintius quidem adeo exardeo ira ut manus ad caelum tendo deus testis ingratus atque perfidus animus magnes invoco


eamus, modo ad hostem pervenire liceat, quem per annos iam prope triginta vincimus;

eo modo ad hostis pervenio licet qui per annus iam prope triginta vincio


Ostia et Fregenae et Castrum Nouum Novum et Pyrgi et Antium et Tarracina et Minturnae et Sinuessa fuerunt, quae cum praetore de uacatione vacatione certarunt.

ostium et fregenae et castra nouus novus et pyrgus et antius et tarracina et minturnae et sinuessa sum qui cum praetor de uacatio vacatio certo


Philocles et Apelles, nulla super re, quae petenda ab senatu esset, speculatum magis inquisitumque missi de iis, quorum Perseus Demetrium insimulasset sermonum cum Romanis, maxime cum T. Quinctio, adversus fratrem de regno habitorum.

philocles et apello nullus super res qui peto ab senatus sum speculor magis inquisitus mitto de is qui perseus demetrius insimulo sermo cum romanus magnus cum t quintius adverro frater de regnum habitor


urbana C. Sulpicio, peregrina C. Decimio obtigerat; Hispaniam M. Claudius Marcellus, Siciliam Ser. Cornelius Lentulus, Sardiniam P. Fonteius Capito, classem C. Marcius Figulus erat sortitus. consulum Cn. Servilio Italia, Q. Marcio Macedonia obvenit; Latinisque actis Marcius extemplo est profectus.

urbanus que sulpicius peregrinus que decimio obtingo hispania m claudus marcellus sicilia seruius cornelius lentulus sardinia p fonteius capito classis que marcius figulus sum sortior consul cn servilius italia q marcius macedonius obvenio latinum ago marcius extemplo sum proficiscor


ubi eo venit, castra separatim Celtiberi et Turdetani habebant. cum Turdetanis extemplo levia proelia incursantes in stationes eorum Romani facere semperque victores ex quamvis temere coepto certamine abire.

ubi is venio castrum separatim celtiberi et turdetani habeo cum turdetani extemplo levis proelio incurso in statio is romanus facio semper victor ex quivis temere coepio certamen abeo


civitates Macedonum, quae a me inter indutias defecerant, reddi mihi aequum censebam, non quia magna accessio ea regni futura esset — sunt enim et parva oppida et in finibus extremis posita — sed quia multum ad reliquos Macedonas continendos exemplum pertinebat.

civitas macedones qui ab ego inter indutiae deficio reddo ego aequus censeo non quia magnus accessio is regnum sum sum sum enim et parvus oppidum et in finis exter pono sed quia multus ad reliquus macedonas contineo exemplum pertineo


et utique alteram tanti nominis regibus turpem ac sordidam et danti et magis accipienti mercedem esse aiebat;

et utique alter tantus nomen rex turpis atque sordidus et do et magis accipio merces sum aio


“quandoque” inquit “tu, T. Manli, neque imperium consulare neque maiestatem patriam veritus adversus edictum nostrum extra ordinem in hostem pugnasti et,

quandoque inquam tu t manlius neque imperium consularis neque maiestas patria vereor adverro edictum nos extra ordo in hostis pugno et


“ lam iam ego” inquit “sanguine Hannibalis sanciam Romanum foedus. te id prius scire volui, si forte abesse, dum facinus patratur, malles.”

lam iam ego inquam sanguis hannibal sancio romanus foedus tu is prior scio volo si fors absum dum facinus patro malo


iacere indolem illam Romanam, ablatosque cum armis animos; non reddere salutem salutantibus, non dare responsum, non hiscere quemquam prae metu potuisse, tamquam ferentibus adhuc cervicibus iugum, sub quod missi essent;

iacio indoles ille romanus aufero cum arma animus non reddo salus saluto non do responsum non hisco quisquam prae metus possum tamquam fero adhuc cervix iugum sub qui mitto sum


consules Ser. Sulpicius M’. Tullius; nihil dignum memoria actum;

consul seruius sulpicius m tullius nihil dignus memoria ago


nihil recusatum. septem milia militum sub iugum missa, praedaque ingens Luceriae capta receptis omnibus signis armisque, quae ad Caudium amissa erant, et, quod omnia superabat gaudia, equitibus recuperatis, quos pignora pacis custodiendos Luceriam Samnites dederant.

nihil recuso septem mille miles sub iugum mitto praeda ingens luceria capio recipio omnis signum armus qui ad caudium amitto sum et qui omnis supero gaudium eques recipero qui pignus pax custodio luceria samnites do


aeque foedum certamen inquinandi famam alterius cum suae famae damno factum est exitu censurae. cum in leges iurasset C. Claudius

aequus foedus certamen inquino fama alter cum suus fama damnum facio sum exeo censeo cum in lex juro que claudus


et Romani, quacumque data intervalla essent, insinuabant ordines suos.

et romanus quicumque do intervallum sum insinuo ordo suus


tum Iunoni reginae templum in Aventino locavit dedicavitque Matutae matris; atque his divinis humanisque rebus gestis dictatura se abdicavit. agi deinde de Apollinis dono coeptum.

tum juno regina templum in aventinus loco dedico matuta mater atque hic divinus humanus res gero dicto sui abdico ago deinde de apollo donum coepio


cum res peragi intra parietes nequisset, ventum in ius est. postulatu audito matris tutorumque magistratus secundum parentis arbitrium dant ius nuptiarum.

cum res perago intra paries nequeo venio in ius sum postulo audio mater tueor magistratus secundus parens arbitrium do ius nuptiae


eo Philocles, regius et ipse praefectus, mille et quingentos milites per Boeotiam duxit. praesto fuere ab Corintho lembi, qui praesidium id acceptum Lechaeum traicerent.

is philocles regius et ipse praefectus mille et quingenti miles per boeotia duco praesto sum ab corinthus lembus qui praesidium is accipio lechaeum traicio


non qllinto quinto inde mense, quem ad modum ab Sagunto Hannibal, sed quillto quinto die, quam ab Corintho solverit naves, in Italiam perveniet.

non qllinto quintus inde mensis qui ad modus ab saguntus hannibal sed quillto quintus dies quam ab corinthus solvo navo in italia pervenio


CIn. Cn. Fulvium praetorem Apuli legati nuntiabant primo, dum urbes quasdam Apulorum, quae ad Hannibalem descivissent, oppugnaret, intentius rem egisse; postea nimio successu et ipsum et milites praeda impletos in tantam licentiam socordiamque effusos, ut nulla disciplina militiae esset.

cichorium cn fulvius praetor apulis legatus nuntio primus dum urbs quidam appulus qui ad hannibal descio oppugno intendo res ago postea nimius succedo et ipse et miles praeda impleo in tantus licentia socordia effundo ut nullus disciplina militia sum


ceterum Hernicum bellum nequaquam pro praesenti terrore ac vetusta gentis gloria fuit.

ceterum hernicus bellum nequaquam pro praesens terror atque vetustus gens gloria sum


longe maximum triumphi spectaculum fuit Cossus spolia opima regis interfecti gerens. in eum milites carmina incondita aequantes eum Romulo canere. spolia in aede Iovis Feretrii prope Romuli spolia,

longus magnus triumphus spectaculum sum cossus spolium opimus rex interfacio gero in is miles carmen inconditus aequo is romulus cano spolium in aedes iuppiter feretrius prope romulis spolium


bina milia hominum in agro, qui proxime Boiorum, ante Tuscorum fuerat, octona iugera Parmae, quina Mutinae acceperunt.

bini mille homo in ager qui propior boii ante tuscus sum octoni iugerum parma quini mutina accipio


C. Licinius Stolo primus magister equitum, C. Marcius Rutilus primus et dictator et censor, Q. Publilius Philo primus praetor.

que licinius stolo primus magister eques que marcius rutilus primus et dictator et censor q publilius philus primus praetor


postero die quingenti equites, speculatum ad mare turbandosque egredientes ex navibus missi, in stationes Romanorum inciderunt.

posterus dies quingenti eques speculor ad mare turbo egredior ex navis mitto in statio romanus incido


in agrum senatorum coloni missi, quibus adscriptis speciem antiquae frequentiae Velitrae receperunt.

in ager senator colonus mitto qui adscribo species antiquus frequentia velitrae recipio


iam tur tum in Palatio monte Lupercal hoc fuisse ludicrum ferunt et a Pallanteo, urbe Arcadica, Pallantium, dein Palatium montem appellatum.

iam tur tum in palatium mons lupercal hic sum ludicrum fero et ab pallanteus urbs arcadicus pallantius deinde palatium mons appello


et Romae senatui populoque post receptam Capuam non Italiae iam maior quam Hispaniae cura erat. et exercitum augeri et imperatorem mitti placebat.

et roma senatus populo post recipio capua non italia iam magnus quam hispania cura sum et exercitus augeo et imperator mitto placeo


consul cum nocte media intermisisset oppugnationem, quarta vigilia rursus ab tribus partibus summa vi adgressus,

consul cum nox medius intermitto oppugnatio quartus vigil rursus ab tres pars summus vis aggredior


Ancyram in stativa oratores Tectosagum ad consulem venerunt petentes, ne ante castra moveret, quam collocutus cum suis regibus esset:

ancyra in stativus orator tectosages ad consul venio peto ne ante castrum moveo quam colloquor cum suus rex sum


magna pars tamen earum in arcem suos persecutae sunt nec prohibente ullo nec vocante, quia, quod utile obsessis ad minuendam inbellem multitudinem, id parum humanum erat.

magnus pars tamen is in arx suus persequor sum neque prohibeo ullus neque voco quia qui utilis obsedeo ad minuo imbellis multitudo is parum humanus sum


simulando se transire in eorum sententiam omnis in adsensum consilii sui traduxit. “bene vertat” inquit, “obsideamus Lacedaemonem, quando ita placet; illud modo ne fallat: cum res tam lenta, quam ipsi scitis, oppugnatio urbium sit et obsidentibus prius saepe quam obsessis taedium adferat, iam nunc hoc ita proponere vos animis oportet, hibernandum circa Lacedaemonis moenia esse.

simulo sui transeo in is sententia omnis in assensus consilium suus traduco bene verto inquam obsideamus lacedaemon quando ita placeo ille modo ne fallo cum res tam lentus quam ipse scio oppugnatio urbs sum et obsido prior saepe quam obsedeo taedium affero iam nunc hic ita propono tu animus oportet hiberno circa lacedaemon moenia sum


ibi Cn. Scipio cum quibus ante dictum est copiis substitit; P. Scipio profectus ad destinatam belli partem.

ibi cn scipio cum qui ante dico sum copia substo p scipio proficiscor ad destino bellum pars


ipsum regem tradunt volventem commentarios Numae, cum ibi quaedam occulta sollemnia sacrificia Iovi Elicio facta invenisset, operatum iis sacris se abdidisse; sed non rite initum aut curatum id sacrum esse, nec solum nullam ei oblatam caelestium speciem, sed ira Iovis sollicitati prava religione fulmine ictum cum domo conflagrasse. Tullus magna gloria belli regnavit annos duos et triginta.

ipse rex trado volvo commentarius numa cum ibi quidam occulo sollemne sacrificium iuppiter elicius facio invenio opero is sacrum sui abdo sed non rite ineo aut curo is sacer sum neque solus nullus is offertor caelestis species sed ira iuppiter sollicitas pravus religio fulmen ictus cum domus conflagro tullus magnus gloria bellum regno annus duo et triginta


negare vulgo milites se ad contionem ituros, passimque exaudiri voces postulantium, ut castra ex Volsco agro moveantur. hostem victorem paulo ante prope in portis ac vallo fuisse, ingentisque mali non suspicionem modo sed apertam speciem obversari ante oculos.

nego vulgo miles sui ad contio eo passim exaudio voco postulo ut castrum ex volscus ager moveo hostis victor paulus ante prope in porta atque vallo sum ingens malus non suspicio modo sed aperio species obversaris ante oculus


advenienti Hamilcar Gisgonis filius praefectus praesidii, cum paulo minus duobus milibus militum oppidumque cum insula traditur. inde post paucos dies reditum Lilybaeum, captivique et a consule et a praetore praeter insignes nobilitate viros sub corona venierunt.

advenio hamilcar gisgonis filius praefectus praesidium cum paulus paruus duo mille miles oppidum cum insula trado inde post paucus dies redeo lilybaeum captivus et ab consul et ab praetor praeter insignis nobilitas vir sub corona venierunt


simul omnibus copiis peditum equitumque castris egressi, acie derecta medio fere spatio inter bina castra constiterunt.

simul omnis copia pedes equio castrum egredior acies derecingo medium fere spatium inter bini castrum consto


erant, quos moveret sua magis pietate quam eius, pro quo agebat, causa; sed Verginius sui potius ut misererentur orabat filiaeque nec gentis Claudiae regnum in plebem sortitae, sed necessariorum Verginiae, trium tribunorum, preces audirent, qui ad auxilium plebis creati ipsi plebis fidem atque auxilium inplorarent.

sum qui moveo suus magis pietas quam is pro quo ago causa sed verginius suus potis ut misereo oro filia neque gens claudia regnum in plebs sortio sed necessarius verginiae tres tribunus prex audio qui ad auxilium plebs creo ipse plebs fides atque auxilium inplorarent


editumque ab decemviris est, et quibus diis quibusque hostiis sacrificaretur, et ut supplicatio prodigiis expiandis fieret, alteraque, quae priore anno valetudinis populi causa vota esset, ea uti fieret feriaeque essent.

edo ab decemviri sum et qui diuus quisque hostia sacrifico et ut supplicatio prodigium expio fio alter qui prior annus valetudo populus causa veto sum is uti fio feriae sum


Trocmos coniugibus ac liberis apud Tectosagos depositis armatorum agmine Tolostobogiis statuisse auxilium ferre. erant autem tunc trium populorum reguli Ortiago et Combolomarus et Gaulotus.

trocmi conjunx atque liber apud tectosagi depono armator agmen tolistobogii statuo auxilium fero sum autem tunc tres populus regulis ortiago et combolomarus et gaulotus


arripi unum insignem ducem seditionum iussit. ille cum a lictoribus iam traheretur, provocavit; nec cessisset provocationi consul, quia non dubium erat populi iudicilm, nisi aegre victa pertinacia foret consilio magis et auctoritate principum quam populi clamore; adeo supererant animi ad sustinendam invidiam.

arripio unus insignis dux seditio iubeo ille cum ab lictor iam traho provoco neque cedo provocatio consul quia non dubius sum populus iudicilm nisi aeger vinco pertinacia sum consilium magis et auctoritas princeps quam populus clamor adeo supersum animus ad sustineo invidia


quae cognomen etiam dedit; victoremque cursu omnium aetatis suae fuisse ferunt, seu crurum vi seu exercitatione multa, cibi vinique eundem capacissimum;

qui cognomen etiam do victor cursus omnis aetas suus sum fero seu crus vis seu exercitatio multus cibus vinum idem capax


postero die militibus navalibusque sociis convocatis primum dis immortalibus laudes gratesque egit, qui se non urbis solum opulentissimae omnium in Hispania uno die compotem fecissent, sed ante eo congessissent omnis Africae atque Hispaniae opes, ut neque hostibus quicquam relinqueretur, et sibi ac suis omnia superessent.

posterus dies miles navalis socius convoco primus deus immortalis laus grates ago qui sui non urbs solus opulens omnis in hispania unus dies compos facio sed ante is congero omnis africa atque hispania ops ut neque hostis quisquam relinquo et sui atque suus omnis supersum


praemisso Silano ad Culcham duodetriginta oppidis regnantem, ut equites peditesque ab eo, quos se per hiemem conscripturum pollicitus erat,

praemitto silanus ad culcham duodetriginta oppidum regno ut eques pedito ab is qui sui per hiems conscribo polliceor sum


post ludos contiones seditiosae tribunorum plebi fuerunt obiurgantium multitudinem, quod admiratione eorum, quos odisset, stupens in aeterno se ipsa teneret servitio

post ludus contio seditiosus tribunus plebs sum objurgo multitudo qui admiratio is qui odi stupeo in aeternus sui ipse teneo servitium


ingenti incremento rebus auctis cum in tanta multitudine hominum discrimine recte an perperam facti confuso facinora clandestina fierent, career carcer ad terrorem increscentis audaciae media urbe inminens foro aedificatur.

ingens incrementum res augeo cum in tantus multitudo homo discrimen rectus an perperam facio confundo facinus clandestinus fio career carcer ad terror incresco audacia medius urbs inminens forum aedifico


Celtiberi parumper incertis animis fluctuati sunt: ceterum postquam receptus pulsis nullus erat nec usquam nisi in certamine spes, pertinacius de integro capessunt pugnam.

celtiberi parumper incertus animus fluctuo sum ceterum postquam recipio pello nullus sum neque usquam nisi in certamen spes pertinax de integer capesso pugna


Claudium opposuit. horum magno certamine intra paucos dies turres arietesque et alius omnis apparatus oppugnandarum urbium perficitur.

claudius oppono hic magnus certamen intra paucus dies turris arieto et alius omnis apparatus oppugnandaris urbs perficio


Demetriadis maxime defectione ab Romanis ad Aetolos elatus non ultra differre profectionem in Graeciam constituit.

demetrias magnus defectio ab romanus ad aetoli effero non ultra differo profectio in graecia constituo


semel euntibus ad Quinctium insidias dici factas: sed quid iis accident, non adici. quaerentium quod falso obiciant, cum veri nihil habeant, ea crimina esse.

semel eo ad quintius insidiae dico facio sed quis is accido non adicio quaero qui fallo obicio cum verus nihil habeo is crimen sum


itaque vos ego, milites, non eo solum animo, quo adversus alios hostes soletis, pugnare velim, sed cum indignatione quadam atque ira, velut si servos videatis vestros arma repente contra vos ferentes. licuit ad Erycem clausos ultimo supplicio humanorum,

itaque tu ego miles non is solus animus quo adverro alius hostis solo pugno volo sed cum indignatio quidam atque ira velut si servus video vester arma repens contra tu fero licet ad erycem claudo ultimo supplicium humani


asperrima quaeque ad laborem periculumque deposcimus, ut, quod ad Cannas faciundum fuit, quam primum fiat, quoniam, quidquid postea viximus, id omne destinatum ignominiae est.”

asper quisque ad labor periculum deposco ut qui ad cannae facio sum quam primus fio quoniam quisquis postea vivo is omnis destino ignominia sum


cum Scipio rediens iam Tarraconem saltu Castulonensi excessisset, Hasdrubal Gisgonis filius et Mago imperatores ex ulteriore Hispania ad Hasdrubalem venere, serum post male gestam rem auxilium, consilio in cetera exequenda belli baud haud parum opportuni.

cum scipio redeo iam tarraco saltus castulonensis excedo hasdrubal gisgonis filius et magus imperator ex ulterior hispania ad hasdrubal venio serus post malus gero res auxilium consilium in ceterus exequenda bellum baud haud parum opportunus


Aetoli, postquam legati ab Roma rettulerunt nullam spem pacis esse, quamquam omnis ora — maritima eorum, quae in Peloponnesum versa est, depopulata ab Achaeis erat,

aetolus postquam legatus ab roma refero nullus spes pax sum quamquam omnis os maritimus is qui in peloponnesus verso sum depopulor ab achaeus sum


quam ab Roma revertissent legati, ut, quid senatui placeret, scirent, post reditum legatorum et Sicyonem concilium edixerunt et legatos ad T. Quinctium miserunt, qui consilium ab eo peterent.

quam ab roma revorto legatus ut quis senatus placeo scio post redeo legatus et sicyon concilium edico et legatus ad t quintius mitto qui consilium ab is peto


si sciens fallo, tun tum me Iuppiter optimus maximus, domum, familiam remque meam pessimo leto adficiat.

si scio fallo tu tum ego iuppiter bonus magnus domus familia res meus malus letum afficio


in trepidatione et nocturno tumultu duces parum intente adservati alter in destinatis iam ante animo latebris subsedit, alter per vada nota Metaurum flumen tranavit. ita desertum ab ducibus agmen primo per agros palatur, fessique aliquot itinere ac vigiliis sternunt somno corpora passim atque infrequentia relinquunt signa.

in trepidatio et nocturnus tumultus dux parum intendo adservo alter in destino iam ante animus latebra subsido alter per vado nosco metaurus flumen trano ita desertum ab dux agmen primus per ager palo fatisco aliquot iter atque vigilia sterno somnus corpus passim atque infrequentia relinquo signum


nihil prolatandum ratus, ne se quoque, ut patrem Hamilcarem, deinde Hasdrubalem, cunctantem casus aliquis opprimeret, Saguntinis inferre bellum statuit.

nihil prolato reor ne sui quoque ut pater hamilcaris deinde hasdrubal cunctor casus aliquis opprimo saguntinus infero bellum statuo


stare omnem multitudinem ad portas viam hinc ferentem prospectantes certum habeo. quid illis nos, patres conscripti, sollicitis ac pendentibus animi renuntiare iubetis?

sto omnis multitudo ad porta via hinc fero prospecto certus habeo quis ille nos pater conscribo sollicitus atque pendeo animus renuntiaris jubeo


ceterae civitates Asiae, quae Attali stipendiariae fuissent, eaedem vectigal Eumeni penderent; quae vectigales Antiochi fuissent, eae liberae atque immunes essent.

ceterus civitas asia qui attal stipendiarius sum idem vectigal eumenes pendeo qui vectigal antiochus sum is liber atque immunis sum


Q. Minucium confidere brevi subactis iis meritum triumphum postulaturum atque impetraturum esse;

q minucius confido brevis subigo is mereo triumphus postulo atque impetro sum


haec tum sacra Romulus una ex omnibus peregrina suscepit, iam tur tum inmortalitatis virtute partae, ad quam eum sua fata ducebant, fautor.

hic tum sacer romulus unus ex omnis peregrinus suscipio iam tur tum inmortalitas virtus pario ad quam is suus fatum duco fautor


pronuntiavit deinde neque conubium neque commercium agrorum aedificiorumque inter se placere cuiquam extra fines regionis suae esse.

pronuntio deinde neque conubium neque commercium ager aedificium inter sui placeo quisquam extra finis regio suus sum


sors, ut dictatorem diceret — nam ne id quidem inter collegas convenerat , T. Quinctio evenit. is A. Postumium Tubertum, socerum suum, severissimi imperil imperii virum, dictatorem dixit; ab eo L. Iulius magister equitum est dictus.

sors ut dictator dico nam ne is quidem inter collega convenio t quintius evenio is ab postumius tubertus socer suus severus imperil imperium vir dictator dico ab is l iulius magister eques sum dico


ferro ignique gesta res; ab duobus irrito incepto, cum temptassent magis quam inissent certamen, Aetoli abscesserunt; atrox pugna in unum inclinaverat locum.

ferrum ignis gero res ab duo irrito inceptum cum tento magis quam ineo certamen aetolus abscedo atrox pugno in unus inclino locus


Insubres negare se sua deserturos. ita divisae copiae, Boisque in agrum suum tutandum profectis Insubres cum Cenomanis super arnis amnis Mincii ripam consederunt.

insuber nego sui suus desero ita divido copia boo in ager suus tutor proficio insuber cum cenomani super arnis amnis mincius ripa consido


T. Quinctius alter consul maturius, quam priores soliti erant consulles, consules, a Brundisio cum tramisisset, Corcyram tenuit cum octo milibus peditum, equitibus octingentis.

t quintius alter consul maturus quam prior soleo sum consulles consul ab brundisium cum transmitto corcyra teneo cum octo mille pedes eques octingenti


universas horremus. equidem fabulam et fictam rem ducebam esse, virorum omne genus in aliqua insula coniuratione muliebri ab stirpe sublatum esse;

universus horreo equidem fabula et fingo res duco sum vir omnis genus in aliqui insula coniuratio muliebris ab stirps tollo sum


ut domum renuntiarent, potestas facta. ducere inde exercitum consul ad Pliten intendit; deinde ad Alyattos castra posita. eo missi ad Eposognatum redierunt, et legati reguli orantes, ne Tectosagis bellum inferret; ipsum in ear eam gentem iturum Eposognatum persuasurumque, ut imperata faciant.

ut domus renuntio potestas facio duco inde exercitus consul ad pliten intendo deinde ad alyattos castrum pono is mitto ad eposognatum redeo et legatus regulis oro ne tectosagi bellum infero ipse in ear is gens eo eposognatum persuadeo ut impero facio


Hanno ex Bruttiis profectus cum exercitu vitabundus castra hostium consulesque, qui in Samnio erant, cum Benevento iam adpropinquaret, tria milia passuum ab ipsa urbe loco edito castra posuit;

hanno ex bruttius proficiscor cum exercitus vitabundus castrum hostis consulo qui in samnium sum cum benevento iam appropinquo tres mille passus ab ipse urbs locus edo castrum pono


qui in praesidio erat, duci eo iusserunt.. iusserunt. ea ita futura per quosdam Thurinos conperta Hannibali cum essent, mittit ad insidendam ab Tarento viam. ibi sub tumulo Peteliae tria milia equitum, duo peditum in occulto locata;

qui in praesidium sum duco is jubeo jubeo is ita sum per quidam thurini conperta hannibal cum sum mitto ad insideo ab tarentus via ibi sub tumulus petelia tres mille eques duo pedes in occulo loco


tertia pars facta, quam Axius ab oriente, Peneus amnis ab occasu cingunt; ad septentrionem Bora mons obicitur; adiecta huic parti regio Paeoniae, qua ab occasu praeter Axium amnem porrigitur; Edessa quoque et Beroea eodem concesserunt.

tertius pars facio quam axius ab orior peneus amnis ab occasus cingo ad septentrio bora mons obicio adiicio hic pario regius paeonia qui ab occasus praeter axius amnis porrigo edessa quoque et beroea idem concedo


adversus iniuriam decreti cum multi magis fremerent, quam quisquam unus recusare auderet, P. Numitorius, puellae avus, et sponsus Icilius interveniunt; dataque inter turbam via,

adverro iniuria decerno cum multus magis fremo quam quisquam unus recusaris audeo p numitorius puella avus et sponsus icilius intervenio do inter turba via


Scipio gravem iam spoliis multarum urbium exercitum trahens, captivis aliaque praeda in vetera castra ad Uticam missis, iam in Carthaginem intentus occupat relictum fuga custodum Tyneta.

scipio gravis iam spolium multus urbs exercitus traho captivus alius praeda in vetero castrum ad utica mitto iam in carthago intendo occupo relinquo fuga custos tyneta


pudor primo tenuit effusos; inde, ut circumagi signa obvertique aciem viderunt in hostem, et dux, praeterquam quod tot insignis triumphis, etiam aetate venerabilis, inter prima signa, ubi plurimus labor periculumque erat, se offerebat, increpare singuli se quisque et alios, et adhortatio in vicem totam alacri clamore pervasit aciem.

pudor primus teneo effundo inde ut circumago signum obvertique acies video in hostis et dux praeterquam qui tot insignis triumphus etiam aetas venerabilis inter primus signum ubi multus labor periculum sum sui offero increparis singuli sui quisque et alius et adhortatio in vicis totus alacer clamor pervado acies


cur nemo de commodis plebis ageret; eo inpendi laborem ac periculum, unde emolumentum atque honos speretur; nihil non adgressuros homines, si magna conatis magna praemia proponantur;

cur nemo de commodus plebs ago is impendium labor atque periculum unde emolumentum atque honor spero nihil non aggredior homo si magnus conor magnus praemium propono


non credere populum Romanum solidam libertatem reciperatam esse; regium genus, regium nomen non solum in civitate, sed etiam in imperio esse; id officere, id obstare libertati.

non credo populus romanus solidus libertas recipero sum regius genus regius nomen non solus in civitas sed etiam in imperium sum is officio is obstaris libertas


invidiosis nominibus utebatur modo consul seditionem muliebrem et secessionem appellando. id enim periculum est, ne Sacrum montem, sicut quondam irata plebs, aut Aventinum capiant; —

invidiosus nomen utor modo consul seditio muliebris et secessio appello is enim periculum sum ne sacer mons sicut quondam irascor plebs aut aventinus capio


consentiente clamore militum in unum vigilem conicientium culpam deterritus a ceteris abstinuit, reum haud dubium eius noxae adprobantibus cunctis de saxo deiecit.

consentio clamor miles in unus vigilis conicio culpa deterreo ab ceterus abstineo reus haud dubius is noxa adprobo cunctus de saxum deicio


ita Henna aut malo aut necessario facinore retenta. Marcellus nec factum inprobavit et praedam Hennensium militibus concessit ratus timore deterritos a proditionibus praesidiorum Siculos.

ita henna aut malus aut necessarius facinus retineo marcellus neque facio inprobavit et praeda hennensis miles concedo reor timor deterreo ab proditio praesidium siculi


qua Romanos a me cultos ait atque eorum fiducia in spem regni me venisse?

qui romanus ab ego colo aio atque is fiducia in spes regnum ego venio


ut vero, postquam ad Vulturnum flumen castra sunt posita, exurebatur amoenissimus Italiae ager villaeque passim incendiis fumabant, per iuga Massici montis Fabio ducente, tum prope de integro seditio accensa;

ut verus postquam ad vulturnus flumen castrum sum pono exuro amoenus italia ager villa passim incendium fumo per iugum massicus mons fabius duco tum prope de integer seditio accendo


praedatum inde Numidae Maurique per Sallentinum agrum proximosque Apuliae saltus dimissi, unde ceterae praedae haud multum, equorum greges maxime abacti, e quibus ad quattuor milia domanda equitibus divisa.

praedor inde numida maurus per salentini ager proximi appulia saltus dimitto unde ceterus praeda haud multus equus grex magnus abigo e qui ad quattuor mille domo eques divido


ea introductus in curiam cum memorasset, senatus in formulam sociorum eum referri iussit, locum, lautia praeberi, agri Tarentini, qui publicus populi Romani esset, ducenta iugera dari, et aedes Tarenti emi.

is introduco in curia cum memoro senatus in formula socius is refero iubeo locus lautia praebeo ager tarentinus qui publicus populus romanus sum ducenti iugerum do et aedes tarentus emo


ne desperata venia hostes caecos in supplicia eorum ageret, perdere prius quam perire optantes.

ne despero venia hostis caecus in supplicium is ago perdo prior quam pereo opto


in hunc modum maxime instructae acies, par ferme utrimque numerus equitum ac levis armaturae, concurrunt, a funditoribus iaculatoribusque, qui praecesserant, proelio orto.

in hic modus magnus instruo acies par ferme utrimque numerus eques atque levis armo concurro ab funditor jaculator qui praecedo proelium orior


in Tarentino demum agro pacatur incedere agmen coepit. nihil ibi violatum neque usquam via excessum est; apparebatque non id modestia militum aut ducis *, sed ad conciliandos animos Tarentinorum fieri.

in tarentinus demum ager pacatur incedo agmen coepio nihil ibi violo neque usquam via excedo sum appareo non is modestia miles aut dux sed ad concilio animus tarentinus fio


haud ita multo post, cum iam consularium comitiorum appeteret tempus,

haud ita multus post cum iam consularis comitium appeto tempus


multitudini tamen gratior fuit quam patribus, longe ante alios acceptissimus militum animis; trecentosque armatos ad custodiam corporis, quos Celeres appellavit, non in bello solum sed etiam in pace habuit.

multitudo tamen gratus sum quam pater longus ante alius accipio miles animus trecenti armatus ad custodia corpus qui celer appello non in bellum solus sed etiam in pax habeo


et subtrahente se quoque, ut credidisse potius temere quam finxisse rem talem videri posset, destituti duces iam sua ipsi insignia et pro vana imagine imperil, quod gererent, veram iustamque mox in se versuram potestatem horrebant.

et subtraho sui quoque ut credo potis temere quam fingo res talis video possum destitus dux iam suus ipse insigne et pro vanus imago imperil qui gero verus justus mox in sui verro potestas horreo


laeta enim principia magistratus eius nimis luxuriavere; eo citius lapsa res est repetitumque, duobus uti mandaretur consulum nomen imperiumque.

laetus enim principia magistratus is nimis luxuriavere is cieo labor res sum repeto duo uti mando consul nomen imperium


M’. Acilius ex Aetolia. auditis utriusque rebus gestis Minucio negatus triumphus, Acilio magno consensu decretus; isque triumphans de rege Antiocho et Aetolis urbem est invectus.

m acilius ex aetolius audio uterque res gero minucius nego triumphus acilius magnus consensus decerno eo triumpho de rex antiochus et aetolus urbs sum inveho


discussa ea quoque est constantia consulis, qui misso tribuno edixit, ne Romani milites acciperent, priusquam Attali auxilia accepissent.

discutio is quoque sum constantia consul qui mitto tribunus edico ne romanus miles accipio priusquam attal auxilium accipio


petebant enim, ne se temere in causam deduceret, expositos adversus Italiam pro omni Graecia et primos impetus Romanorum excepturos;

peto enim ne sui temere in causa deduco expono adverro italia pro omnis graecia et primus impetus romanus excipio


vulgo fremere aut in perpetuum arma bellumque oblivioni danda iugumque accipiendum, aut iis, cum quibus de imperio certetur, nec virtute nec patientia nec disciplina rei militaris cedendum esse.

vulgo fremo aut in perpetuus arma bellus oblivio do jugus accipio aut is cum qui de imperium certo neque virtus neque patientia neque disciplina res militaris cedo sum


contione dimissa curm cum titulis notatae fores discrimen pacatae ab hostili douo domo fecissent, signo dato ad diripienda hospitia Romana passim discursum est. et fuit praedae aliquantum.

contio dimitto curm cum titulus noto foris discrimen pacatae ab hostilis douo domus facio signum do ad diripio hospitium romanus passim discursus sum et sum praeda aliquantus


“tempus erat” inquit, “T. Manli vosque patres conscripti, tandem iam vos nobiscum nihil pro imperio agere, cum florentissimum deum benignitate nunc Latium armis virisque, Samnitibus bello victis, Sidicinis Campanisque sociis, nunc etiam Volscis adiunctis, videretis, colonias quoque vestras Latinum Romano praetulisse imperium.

tempus sum inquam t manlius tu pater conscribo tandem iam tu nos nihil pro imperium ago cum floreo deus benignitas nunc latius arma vis samnites bellum vinco sidicinus campanus socius nunc etiam volscus adjungo video colonia quoque vester latinus romanus praefero imperium


ubi recepissent se in castra, mira serenitas cum tranquillitate oriebatur. in religionem ea res apud Poenos versa est, auditaque vox Hannibalis fertur, potiundae sibi urbis Romae modo mentem non dari, modo fortunam.

ubi recipio sui in castrum mirus serenitas cum tranquillitas orior in religio is res apud poeni verso sum audio vox hannibal fero potio sui urbs roma modo mens non do modo fortuna


cuius cum feroci responso infestiores factos videret consul eos, qui ante Privernatium causam inpugnabant, ut ipse benigna interrogatione mitius responsum eliceret, “quid?

qui cum ferox respondeo infestus facio video consul is qui ante privernatium causa inpugno ut ipse benignus interrogatio mitis responsum elices quis


recepti deinde ab is, ut necessarios hospitesque adloquerentur, expositis, quae pacta iam cum Marcello haberent, oblata spe salutis perpulere eos, ut secum praefectos Epicydis Polyclitum et Philistionem et Epicyden, cui Sindon cognomen erat, adgrederentur.

recipio deinde ab is ut necessarius hospes alloquor expono qui paciscor iam cum marcellus habeo offertor spes salus perpello is ut sui praeficio epicydis polyclitus et philistio et epicyden qui sindus cognomen sum aggredior


mures Antii coronam auream adrosere; circa Capuam omnem agrum locustarum vis ingens, ita ut, unde advenissent, parum constaret, complevit.

mus antius corona aureus adrodo circa capua omnis ager locustaris volo ingens ita ut unde advenio parum consto compleo


qui pro comperto adferret Achaeos statuisse postero die ad Eurotan amnem, qui prope ipsis adfluit moenibus, progredi, ut intercluderent iter, ne aut tyrannus, cum vellet,

qui pro comperio affero achaeus statuo posterus dies ad eurotas amnis qui prope ipse affluo moenia progredior ut intercludo iter ne aut tyrannus cum volo


Arruns ubi ex lictoribus procul consulem esse, deinde iam propius ac certius facie quoque Brutum cognovit, inflammatus ira “ille est vir” inquit, “qui nos extorres expulit patria. ipse en ille nostris decoratus insignibus magnifice incedit. di regum ultores adeste.”

arruns ubi ex lictor procul consul sum deinde iam propius atque certus facies quoque brutus cognosco inflammo ira ille sum vir inquam qui nos extorris expello patria ipse en ille noster decoro insignis magnificus incedo deus rex ultor adsum


et dicere viri et liberi vocem auditam; an credi posse ullum populum aut hominem denique in ea condicione, cuius eum paeniteat, diutius, quam necesse sit, mansurum?

et dico vir et liber voco audio an credo possum ullus populus aut homo denique in is condicio qui is paeniteo diu quam necesse sum mando


si virum bonum ducerent, quid ita pro malo ac noxio damnassent? si noxium comperissent, quid ita male credito priore consulatu alterum crederent?

si vir bonus duco quis ita pro malus atque noxius damno si noxius comperio quis ita malus credo prior consulatus alter credo


neque enim umquam defuturum, qui et ex collega victoriam sibi et gratiam melioris partis bono publico velit quaesitam; et plures, si pluribus opus sit, tribunos ad auxilium consulum paratos fore, et unum vel adversus omnes satis esse. darent modo et consules et primores patrum operam,

neque enim umquam desum qui et ex collega victoria sui et gratia bonus pars bonus publicus volo quaero et multus si multus opus sum tribunus ad auxilium consul paro sum et unus vel adverro omnis satis sum do modo et consul et primoris pater opera


et non ferme desunt irarum indulgentes ministri, qui avidos atque intemperantes suppliciorum animos ad sanguinem et caedes inritent;

et non ferme desum ira indulgeo minister qui avidus atque intempero supplicium animus ad sanguis et caedes irrito


nec nos in bello satis cavimus, et illi male partam victoriam male perdiderunt, dum vix locis, quibus vicerant, credunt, dum quacumque condicione arma viris in arma natis auferre festinant.

neque nos in bellum satis caveo et ille malus pario victoria malus perdo dum vix locus qui vinco credo dum quicumque condicio arma vis in arma obstino aufero festino


maxima ab tergo vis hominum urgebat. in eos versa peditum acies haud dubium fecit, quin, nisi firmata extrema agminis fuissent, ingens in eo saltu accipienda clades fuerit.

maximus ab tergum volo homo urgeo in is verso pedes acies haud dubius facio quin nisi firmo exter agmen sum ingens in is saltus accipio clades sum


profectus cum exercitu ab urbe expectatione hominum maiore quam spe in agro primum Nepesino cum Faliscis et Capenatibus signa confert.

proficiscor cum exercitus ab urbs expectatio homo magnus quam spes in ager primus nepesino cum faliscus et capenatibus signum confero


dum conscribitur Romae exercitus, castra interim hostium haud procul Alia flumine posita; inde agrum late populantes fatalem se urbi Romanae locum cepisse inter se iactabant:

dum conscribo roma exercitus castrum interim hostis haud procul alius flumen pono inde ager latus populo fatal sui urbs romanus locus capio inter sui jacto


et quamquam non nova res erat, tamen tanta cura patres incessit, ut pariter eam susceptam neglectamque timerent, ne aut inpunitas eorum lascivia superbiaque aut bello poenae expetitae metu propinquo atque ira concirent finitimos populos.

et quamquam non novo res sum tamen tantus cura pater incedo ut pariter is suscipio neglego timeo ne aut impunis is lascivia superbia aut bellum poena expeto metus propinquo atque ira concieo finitimi populus


haec vox audita quidem cum omnium gemitu est, sed metum iniecit imperata recusandi.

hic vox audio quidem cum omnis gemitus sum sed metus injacio impero recuso


nam de faenore atque agro rogationes iubebant, de plebeio consule antiquabant; et perfecta utraque res esset, ni tribuni se in omnia simul consulere plebem dixissent.

nam de faenus atque ager rogatio jubeo de plebeius consul antiquo et perficio uter res sum ni tribunus sui in omnis simul consulo plebs dico


Ab ab Ap. Claudio praetore retractum quidam videri volunt, cum in senatu et apud populum, id quod per litteras adsidue fecerat, terrorem belli Etrusci augeret: non suffecturum ducem unum nec exercitum unum adversus quattuor populos;

ab ab ap claudius praetor retraho quidam video volo cum in senatus et apud populus is qui per littera assiduus facio terror bellum etruscus augeo non sufficio dux unus neque exercitus unus adverro quattuor populus


cui ille: “tu quidem macte virtute diligentiaque esto! ceterum qui auspicio adest, si quid falsi nuntiat, in semet ipsum religionem recipit; mihi quidem tripudium nuntiatum, populo Romano exercituique egregium auspicium, est.”

qui ille tu quidem mactus virtus diligo sum ceterum qui auspicium adsum si quis fallo nuntio in sui ipse religio recipio ego quidem tripudium nuntio populus romanus exercitus egregius auspicium sum


dum haec Romae geruntur M. Valerius quinquaginta navibus cum ante lucem ad Africam accessisset, inproviso in ad agrum Uticensem escensionem fecit;

dum hic roma gero m valerius quinquaginta navis cum ante lux ad africa accedo improvide in ad ager uticensis escensio facio


Toletum ibi parva urbs erat, sed loco munito. ear eam cum oppugnaret, Vettonum magnus exercitus Toletanis subsidio venit. cum iis signis collatis prospere pugnavit et fusis Vettonibus operibus Toletum cepit.

toletum ibi parvus urbs sum sed locus munio ear is cum oppugno vectones magnus exercitus toletanus subsidium venio cum is signum confero prosperus pugno et fundo vectones opus toletum capio


quos pestilentia eius anni absumpsit, sacerdotes quoque aliquot mortui sunt. L. Valerius Flaccus pontifex mortuus est: in eius locum suffectus est Q. Fabius Labeo.

qui pestilentia is annus absumo sacerdos quoque aliquot mortuus sum l valerius flaccus pontifex mortuus sum in is locus sufficio sum q fabius labeo


cum vero Hannibal hostis incolumi exercitu quartum decimum annum Italiam obsideat, paenitebit te, P. Corneli, gloriae tuae, si hostem eum, qui tot funerum, tot cladium nobis causa fuit, tu consul Italia expuleris et, sicut penes C. Lutatium prioris Punici perpetrati belli titulus fuit, ita penes te huius fuerit?

cum verus hannibal hostis incolumis exercitus quartus decimus annus italia obsideat paeniteo tu p cornelis gloria tuus si hostis is qui tot funus tot cladium nos causa sum tu consul italia expello et sicut penis que lutatius prior punicus perpetro bellum titulus sum ita penis tu hic sum


in minorem inde Baliarium insulam traiecerunt fertilem agro, viris armis haud aeque validam.

in paruus inde baliaris insula transjacio fertilis ager vis arma haud aequus validus


Emotis deinde curia legatis sententiae interrogari coeptae. M. Livius C. Servilium consulem, qui propior esset, arcessendum, ut coram eo de pace ageretur, censebat;

emoveo deinde curia legatus sententia interrogo coepio m livius que servilius consul qui propior sum arcesso ut coram is de pax ago censeo


per hanc causam Thracibus ablegatis, simul transgressos eos Strymonem vidit, portas clausit.

per hic causa thrax ablego simul transgredior is strymonem video porta claudo


traditus inter ceteros princeps Aetolorum Damocritus est, qui principio belli decretum Aetolorum, quo accersendum Antiochum censuerant, T. Quinctio poscenti responderat, in Italia daturum, cum castra ibi Aetoli posuissent. ob eam ferociam maius victoribus gandium gaudium traditus fuit.

trado inter ceterus princeps aetolus damocritus sum qui principium bellum decretum aetolus quo arcesso antiochus censeo t quintius posco respondeo in italia do cum castrum ibi aetolus pono ob is ferocio magnus victor gandium gaudium trado sum


mox idem ceteri omnes, armorum hostiumque obliti, faciunt; et, ut quibus insuetus liberalior victus esset, avidius vino ciboque corpora onerant.

mox idem ceterus omnis armus hostis obliuiscor facio et ut qui insuetus liberalis vinco sum avidus vinum cibus corpus onero


eoque dilatam esse consultationem, ut praesentibus auctoribus earum litterarum disceptaretur. itaque expectasse sese, ut consul, qui sciret ab legato suo adversus se scriptum aliquid, cum ipsi veniendum esset, deduceret eum secum Romam,

eo differo sum consultatio ut praesens auctor is litteraris discepto itaque expectasse sui ut consul qui scio ab legatus suus adverro sui scribo aliquis cum ipse venio sum deduco is sui roma


cum a primoribus civitatis spretus honor esset, Papirium Semproniumque, quorum de consulatu dubitatur, ut eo magistratu parum solidum consulatum explerent, censui agendo populus suffragiis praefecit. censores ab re appellati sunt.

cum ab primoris civitas sperno honor sum papirius sempronius qui de consulatus dubito ut is magistratus parum solidus consulatus expleo censeo ago populus suffragium praeficio censor ab res appello sum


tur tum Codes Cocles “Tiberine pater” inquit, “te sancte precor, haec arma et hunc militem propitio flumine accipias.” ita sicut erat armatus in Tiberim desiluit multisque superincidentibus telis incolumis ad suos tranavit rem ausus plus famae habituram ad posteros quam fidei. grata erga tantam virtutem civitas fuit:

tur tum codes cocles tiberinus pater inquam tu sancio precor hic arma et hic miles propitio flumen accipio ita sicut sum armo in tiberis desileo multa superincido telum incolumis ad suus trano res audeo multus fama habeo ad posterus quam fides gratus erga tantus virtus civitas sum


petitum ex foedere ab Attalo est, ut lille mille milites praestaret; tantum enim numerum bellum gerentibus adversus Philippum debebat.

peto ex foedus ab attalus sum ut lille mille miles praesto tantus enim numerus bellum gero adverro philippus debeo


in haec verba, M. L. Cacili, iures postulo ceterique, qui adestis; qui non iuraverit, in se hunc gladium strictum esse sciat.”

in hic verbum m l cacilis juro postulo ceter qui adsum qui non juro in sui hic gladius stringo sum scio


petere, ut regium nomen ceteraque Scipionis beneficia et munera senatus decreto confirmaret;

peto ut regius nomen ceter scipio beneficium et munus senatus decretum confirmo


dein cum ea velut vana et sine effectu nihil proficeret, eo deducta est res, ut iis condicionibus, quae ex scripto paucis ante diebus editae erant, indutiae fierent, pecuniaque et obsides accepti.

deinde cum is velut vanus et sine effectus nihil proficio is deduco sum res ut is condicio qui ex scribo paucus ante dies edo sum indutiae fio pecunia et obses accipio


ea omnia vallo atque fossa ita iungere parat, ne exitus inclusis ab urbe neve aditus foris ad auxilia intromittenda esset. ad famam oppugnationis Ambraciae Stratum iam edicto Nicandri praetoris convenerant Aetoli.

is omnis vallo atque fossa ita iungo paro ne exitus includo ab urbs neve aditus foris ad auxilium intromitto sum ad fama oppugnatio ambracia stratos iam edictum nicander praetor convenio aetolus


is ubi accepit ad furculas Caudinas inter duos saltus clausos esse exercitus Romanos, consultus ab nuntio filii censuit omnes inde quam primum inviolatos dimittendos.

is ubi accipio ad furcula caudinus inter duo saltus claudo sum exercitus romanus consulo ab nuntio filius censeo omnis inde quam primus inviolo dimitto


victus igitur patientia hostium senatum eorum vocari iussit. “soli adhuc” inquit, “Tusculani, vera arma verasque vires, quibus ab ira Romanorum vestra tutaremini, invenistis.

vinco igitur patientia hostis senatus is vocaris iubeo solus adhuc inquam tusculanus verus arma verus vireo qui ab ira romanus vester tuto invenio


itaque se orare atque obsecrare Aetolos, ut miseriti Atheniensium ducibus diis immortalibus, deinde Romanis, qui secundum deos plurimum possent, bellum susciperent.

itaque sui oro atque obsecraris aetoli ut misereor atheniensis dux diuus immortalis deinde romanus qui secundus deus multus possum bellum suscipio


qui cum eadem ferme de iure patrum ac plebis, quae pro lege Licinia quondam contraque ear eam dicta erant, cum plebeis consulates consulatus rogabatur, disseruissent, rettulisse dicitur Decius parentis sui speciem, qualem eum multi,

qui cum idem ferme de ius pater atque plebs qui pro lex licinius quondam contra ear is dictum sum cum plebeis consulates consulatus rogo disservio refero dico decius parens suus species qual is multus


dum haec ab navali exercitu geruntur, consul in Phocide ad Elatiam castris positis primo colloquiis rem per principes Elatensium temptavit;

dum hic ab naval exercitus gero consul in phocis ad elatiam castrum pono primus colloquium res per princeps elatensium tento


itaque hercule non Samnium modo, quo iam tamquam trans Hiberum agro Poenis concessum sit, sed Campanum Calenumque et Falernum agrum pervastatos esse, sedente Casilini dictatore et legionibus populi Romani agrum suum tutante.

itaque herculis non samnium modo quo iam tamquam trans hiberus ager poenus concedo sum sed campanus calenus et falernum ager pervastatos sum sedeo casilinus dictator et legio populus romanus ager suus tuto


in eo verti puellae salutem, si postero die vindex iniuriae ad tempus praesto esset. iussi pergunt citatisque equis nuntium ad patrem perferunt. cum instaret adsertor puellae,

in is verto puella salus si posterus dies vindex iniuria ad tempus praesto sum iubeo pergo cito equus nuntius ad pater perfero cum insto assertor puella


nec, quid faciendum sit, modo statuunt, sed, quidquid aliter, quam ipsi censuere, factum est, consulem veluti dicta die accusant.

neque quis facio sum modo statuo sed quisquis aliter quam ipse censeo facio sum consul velut dictum dies accuso


Nursiae sereno satis constabat nimbum ortum; ibi quoque duos liberos homines exanimatos; terra apud se pluvisse Tusculani nuntiabant, et Reatini mulam in agro suo peperisse.

nursia serenus satis consto nimbus orior ibi quoque duo liber homo exanimo terra apud sui pluvisse tusculanus nuntio et reatinus mula in ager suus pario


His ita decretis usque ad triumphum Plauti silentium de Privernatibus fuit; post triumphum consul necato Vitruvio sociisque eius noxae apud satiatos iam suppliciis nocentium tutam mentionem de Privernatibus ratus

hic ita decretum usque ad triumphus plautius silentium de privernates sum post triumphus consul neco vitruvius socius is noxa apud satio iam supplicium noceo tueor mentio de privernates reor


Romani omnia acta eius, ex quo tempore ab Syria classem solvisset, displicere senatui non dissimulabant restituique et Ptolomaeo omnes civitates, quae dicionis eius fuissent,

romanus omnis ago is ex quo tempus ab syria classis solvo displiceo senatus non dissimulo restituo et ptolomaeus omnis civitas qui dicio is sum


pars altera, cum praesidium Samnitium, quia nihil satis praeparati erat ad obsidionem tolerandam, excessurum proxima nocte esset, enuntiare consuli satis habuit, qua noctis hora quaque porta et quam in viam egressurus hostis foret;

pars alter cum praesidium samnites quia nihil satis praeparo sum ad obsidio tolero excedo propior nox sum enuntiaris consul satis habeo qui nox hora quisque porto et quam in via egredior hostis sum


postremo ita de bello et pace quaeri, ut inter omnes conveniat, nec turpius quicquam esse quam sine certamine cessisse regno nec praeclarius quam pro dignitate ac maiestate omnem fortunam expertum esse.

postremo ita de bellum et pax quaero ut inter omnis convenio neque turpis quisquam sum quam sine certamen cedo regnum neque praeclarus quam pro dignitas atque maiestas omnis fortuna experior sum


quo animadverso consensu Volumnius “quoniam in collegae voluntate interpretanda” inquit “erravi, non committam, ut, quid vos velitis, obscurum sit:

quo animadverto consensus volumnius quoniam in collega voluntas interpretor inquam erro non committo ut quis tu volo obscurus sum


Tarenti triduo ante, quam Hannibal ad moenia accederet,

tarentus triduum ante quam hannibal ad moenia accedo


confestim inde victor ad Bergium castrum ducit. receptaculum id maxime praedonum erat, et inde incursiones in agros pacatos provinciae eius fiebant.

confestim inde victor ad bergium castra duco receptaculis is magnus praedo sum et inde incursio in ager pacatos provincia is fio


vineae inde omniaque alia operum machinationumque genera cum admoverentur Campanique Fabium orarent, ut abire Capuam tuto liceret, paucis egressis Marcellus portam, qua egrediebantur, occupavit,

vinea inde omne alius opus machinatio genus cum admoveo campanus fabius oro ut abeo capua tueor licet paucus egredior marcellus porta qui egredior occupo


baud haud negaverim propter non nimis sincere petitam aut expectatam nuper pacem suspectam esse vobis Punicam fidem. multum, per quos petita sit, ad fidem tuendae pacis pertinet, Scipio.

baud haud nego propter non nimis sincerus peto aut expectatam nuper pax suspicio sum tu punicus fides multus per qui peto sum ad fides tueor pax pertineo scipio


Acilius consul ab Thermopylis Heracleam ad Aetolos praemisit, ut tunc saltem, experti regiam vanitatem, resipiscerent traditaque Heraclea cogitarent de petenda ab senatu seu furoris sui seu enoris erroris venia.

acilius consul ab thermopylae heraclea ad aetoli praemitto ut tunc saltem experior regia vanitas resipisco trado heraclea cogito de peto ab senatus seu furor suus seu enoris error venia


iam convaluerat Sulpicius; itaque ambo Ephesum venerunt rex a Minnione excusatus, et absente eo agi res coepta est.

iam convaluerat sulpicius itaque ambo ephesus venio rex ab minnio excuso et absum is ago res coepio sum


ceterum parte curae exonerarunt senatum L. Volumni consulis litterae, quibus caesos fusosque populatores Campaniae cognitur cognitum est.

ceterum pars cura exonero senatus l volumnius consul littera qui caedo fundo populator campania cognitur cognosco sum


nam ut quisque hostem inpigre occiderat, primum capite aegre inter turbam tumultumque abscidendo terebat tempus; deinde occupata dextra tenendo caput fortissimus quisque pugnator esse desierat, segnibus ac timidis tradita pugna erat.

nam ut quisque hostis impiger occido primus caput aeger inter turba tumultus abscido tero tempus deinde occupo dextera teneo caput fortis quisque pugnator sum desino segnis atque timidus trado pugno sum


quis, pro deum fidem, ita conparatus, vel iners atque inbellis, fortissimum virum non vicerit?

quis pro deus fides ita conparo vel iners atque imbellis fortis vir non vinco


se, quod sit officium imperatoris, provisurum, ut bene gerendae rei occasionem iis praebeat: illos nihil, quid futurum sit, quaerere, ubi datum signum sit, tum militarem navare operam debere. ab his praeceptis contionem dimisit,

sui qui sum officium imperator provisurum ut bene gero res occasio is praebeo ille nihil quis sum sum quaero ubi do signum sum tum militaris navaris opera debeo ab hic praecipio contio dimitto


Archo Poridi cuidam, longe principi gentis Aenianum, nupsit et apud eum plures enixa partus, parvis admodum relictis omnibus, decessit.

archo poridi quidam longus princeps gens aenianes nubo et apud is multus enitor pario parvus admodum relinquo omnis decedo


“Ardeates” inquit, “veteres smici, novi etiam cives mei, quando et vestrum beneficium ita tulit et fortuna hoc eguit mea, nemo vestrum condicionis meae oblitum me huc processisse putet; sed res ac commune periculum cogit quod quisque possit in re trepida praesidii in medium conferre.

ardeates inquam vetus smici nosco etiam civis meus quando et vester beneficium ita fero et fortuna hic egeo meus nemo vester condicio meus obliuiscor ego huc procedo puto sed res atque communis periculum cogo qui quisque possum in res trepido praesidium in medius confero


fuit certe contentio in senatu. et postquam ibi Fabius plus poterat, revocata res ad populum est. in contione, ut inter militares viros et factis potius quam dictis fretos, pauca verba habita. Fabius,

sum certus contentio in senatus et postquam ibi fabius multus possum revoco res ad populus sum in contio ut inter militaris vir et facio potis quam dictum fretus paucus verbum habeo fabius


ante omnes insignis opera fuit C. Popili equitis; Sabello cognomen erat. is pede saucio relictus longe plurimos hostium occidit.

ante omnis insignis opus sum que popilis equio sabellus cognomen sum is pes saucius relinquo longus multus hostis occido


Mago proximae silentio noctis profectus, quantum pati viae per vulnus poterat itineribus extentis, ad mare in Ligures Ingaunos pervenit.

magus proximus silentium nox proficiscor quantus patior via per vulnus possum iter extendo ad mare in ligur ingauni pervenio


iactata per aliquot dies cum in senatu res, tur tum apud populum est.

jacto per aliquot dies cum in senatus res tur tum apud populus sum


victis deinde proelio uno Gallis, quae tum gens recenti adventu terribilior Asiae erat, regumn regium adscivit nomen, cuius magnitudini semper anirnlDI animum aequavit.

vinco deinde proelium unus gallus qui tum gens recens advenio terribilis asia sum regumn regius adscio nomen qui magnitudo semper anirnldi animus aequo


at enim cum Philippo Argivi senserunt. remittimus hoc tibi, ne nostram vicem irascaris. satis compertum habemus duorum aut summum trium in ea re, non civitatis culpam esse,

at enim cum philippus argivus sentio remitto hic tu ne noster vicis irascaris satis comperio habeo duo aut superus tres in is res non civitas culpa sum


prius circumactus est annus, quam a Velitris reducerentur legiones. ita suspensa de legibus res ad novos tribunos militum dilata; nam plebis tribunos eosdem, duos utique, qui legum latores erant, plebes reficiebat.

prior circumago sum annus quam ab velitrae reduco legio ita suspendo de lex res ad novi tribunus miles differo nam plebs tribunus idem duo utique qui lex lator sum plebs reficio


cum peterent, ut senatus curae haberet, quomodo ea colonia muniretur, interrogati, vellentne eam rem C. Cassio consuli mandari, responderunt Cassium Aquileiam indicto exercitu profectum per Illyricum in Macedoniam esse.

cum peto ut senatus cura habeo quomodo is colonia munio interrogo volo is res que casseius consul mandaris respondeo casseius aquileia indico exercitus proficiscor per illyricus in macedonia sum


profectus inde rex per Thessaliam Boeotiamque Chalcidem Euboeae venit, ut Attalum, quem classe Euboeam petiturum audierat, portibus et litorum adpulsu arceret.

proficiscor inde rex per thessalia boeotia chalcis euboea venio ut attal qui classis euboea peto audio portus et litor appulsus arceo


Hannibal, cum primum fallendi eos, qui in portu erant, tempus habuit, navem solvit.

hannibal cum primus fallo is qui in portus sum tempus habeo navo solvo


religio deinde incessit vitio eos creatos, magistratuque se abdicaverunt; et quia pestilentia insecuta est, velut omnibus eo vitio contactis auspiciis, res ad interregnum rediit.

religio deinde incedo vitio is creo magistro sui abdico et quia pestilentia insequor sum velut omnis is vitio contingo auspicium res ad interregnum redeo


iam pridem classem circa Maleam esse; audire sese nuper novas naves novumque imperatorem rei gerendae causa ex Italia venisse;

iam pridem classis circa malea sum audio sui nuper novo navo novus imperator res gero causa ex italia venio


Scopas, princeps gentis, ab Alexandrea magno cum pondere auri ab rege Ptolomaeo missus, sex milia peditum et quingentos equites mercede conductos Aegyptum vexit;

scopo princeps gens ab alexandrea magnus cum pondus aurum ab rex ptolomaeus mitto sex mille pedes et quingenti eques merces conduco aegyptus veho


“i, lictor, conliga manus.” accesserat lictor iniciebatque laqueum. turn tum Horatius auctore Tullo, clemente legis interprete, “provoco” inquit.

eo lictor conligo manus accedo lictor inicio laqueus turn tum horatius auctor tullus clemens lex interpres provoco inquam


spatium sumeret ad consultandum ab legatis; eo uteretur ad arcessendos ex Leontinis milites, quibus si pecuniam regiam pollicitus esset, omnia in potestate eius futura.

spatium sumo ad consulto ab legatus is uto ad arcesso ex leontinus miles qui si pecunia regia polliceor sum omnis in potestas is sum


et ducentos ferme Lucanorum exules circa se pro fidis habebat, ut pleraque eius generis ingenia sunt, cum fortuna mutabilem gerentes fidem.

et ducenti ferme lucanus exulis circa sui pro fido habeo ut plerusque is genus ingenium sum cum fortuna mutabilis gero fides


nec illos, etsi non adhortatio invisi ducis, suum saltem flagitium et publicum in praesentia dedecus, postmodo periculum, si animus hosti redisset, cogere potuit gradum accelerare aut, si aliud nihil, stare instructos.

neque ille etsi non adhortatio invideo dux suus saltem flagitium et publicus in praesens dedecus postmodo periculum si animus hostis redeo cogo possum gradus acceleraris aut si alius nihil sto instruo


suos in acervum conicere sarcinas et arma aptare ferroque, non auro recuperare patriam iubet in conspectu habentis fana deum et coniuges et liberos et solum patriae deforme belli malis et omnia, quae defendi repetique et ulcisci fas sit.

suus in acervus conicio sarcina et arma aptaris ferrum non aurum recuperaris patria iubeo in conspectus habeo fanum deus et coniunx et liber et solus patria deformis bellum malus et omnis qui defendo repeto et ulciscor fas sum


ibi rursus acie dimicatum; adversoque proelio Campani intra moenia conpulsi, cum robore iuventutis suae acciso nulla propinqua spes esset, coacti sunt ab Romanis petere auxilium.

ibi rursus acies dimico adversoque proelium campanus intra moenia conpello cum robur iuventus suus accido nullus propinquus spes sum cogo sum ab romanus peto auxilium


haud parvae rei iudicium senatum tenebat, qui vir optimus in civitate esset;

haud parvus res iudicium senatus teneo qui vir bonus in civitas sum


in quae inexplorato euntes Romani cum incidissent, ad duo milia armatorum caesa, mille et quingenti ferme vivi capti, alii dissupati fuga per agros saltusque Tarentum rediere. tumulus erat silvestris inter Punica

in qui inexploratus eo romanus cum incido ad duo mille armator caedo mille et quingenti ferme vivo capio alius dissupati fuga per ager saltus tarentus redeo tumulus sum silvestris inter punicus


sed omnibus circa civitatibus metuendum, haerentem visceribus nobilissimae civitatis.

sed omnis circa civitas metuo haereo viscera nobilis civitas


Q. Fabio, L. Cornelio consulibus principio statim anni res turbulentae. instigabant plebem tribuni; bellum ingens a Volscis et Aequis Latini atque Hernici nuntiabant: iam Antii Volscorum legiones esse. et ipsam coloniam ingens metus erat defecturam; aegreque impetratum a tribunis, ut bellum praeverti sinerent. consules inde partiti provincias:

q fabius l cornelius consul principium statim annus res turbulentus instigo plebs tribunus bellum ingens ab volscus et aequi latinum atque hernicus nuntio iam antius volscus legio sum et ipse colonia ingens metus sum deficio aeger impetro ab tribunus ut bellum praeverto sino consul inde partio provincia


Volscus effusis ad primum impetum missilibus telis saxa obiacentia pedibus ingerit in subeuntes turbatosque ictibus crebris urget ex superior loco. sic prope oneratum est sinistrum Romanis cornu, ni referentibus iam gradum consul increpando simul temeritatem simul ignaviam pudore metum excussisset.

volscus effundo ad primus impetus missilis telum saxum objaceo pes ingero in subeo turbo ictus creber urgeo ex superus locus sic prope onero sum sinister romanus cornu ni refero iam gradus consul increpo simul temeritas simul ignavio pudor metus excutio


L. Decimius missus est ad Gentium regem Illyriorum, quem si aliquem respectum amicitiae cum populo Romano habere cerneret, retentare aut etiam ad belli societatem perlicere iussus.

l decimus mitto sum ad gentius rex illyrius qui si aliquis respicio amicitia cum populus romanus habeo cerno retentaris aut etiam ad bellum societas perlicet iubeo


tum Maharbal: “non onmia omnia nimirum eidem di dedere: vincere scis, Hannibal, victoria uti nescis.” mora eius diei satis creditur saluti fuisse urbi atque imperio.

tum maharbal non onmia omnis nimirum idem deus do vinco scio hannibal victoria uti nescio mora is dies satis credo salus sum urbs atque imperium


Scipio, cum ad eum fama tanti comparati exercitus perlata esset, neque Romanis legionibus tantae se fore parem multitudini ratus, ut non in speciem saltem opponerentur barbarorum auxilia, neque in iis tamen tantum virium ponendum,

scipio cum ad is fama tantus comparo exercitus perfero sum neque romanus legio tantus sui sum par multitudo reor ut non in species saltem oppono barbarus auxilium neque in is tamen tantus vis pono


curam expiandae violationis eius templi prodigia etiam sub idem tempus pluribus locis nuntiata accenderunt. in Lucanis caelum arsisse adferebant, Priverni sereno per diem totum rubrum solem fuisse,

cura expio violatio is templum prodigium etiam sub idem tempus multus locus nuntio accendo in lucanus caelum ardeo affero priverni serenus per dies totus rubrus sol sum


frendens gemensque ac vix lacrimis temperans dicitur legatorum verba audisse.

frendo gemo atque vix lacrima tempero dico legatus verbum audio


L. Valerio Potito quartum, M. Furio Camillo iterum, M. Aemilio Mamerco tertium, Cn. Cornelio Cosso iterum, K. Fabio Ambusto, L. Iulio Iulo tribunis militum consulari potestate multa domi militiaeque gesta.

l valerius potitus quartus m furius camillus iterum m aemilius mamercus tertius cn cornelius cossus iterum k fabius amburo l julius iulus tribunus miles consularis potestas multus domus militia gero


recusantique id facere ob earn eam rem multa duumviro dicta a pontifice, deque ea, cum provocasset, certatuml certatum ad populum.

recuso is facio ob earn is res multus duumviro dictum ab pontifex de is cum provoco certatuml certas ad populus


rogitarent, missus ab dictatore Servilius magister equitum ad Maelium “vocat te” inquit “dictator.” cum pavidus ille, quid vellet, quaereret Serviliusque causam dicendam esse proponeret crimenque a Minucio delatum ad senatum diluendum,

rogito mitto ab dictator servilis magister eques ad maelius voco tu inquam dictator cum pavidus ille quis volo quaero servilius causa dico sum propono crimen ab minucius defero ad senatus diluo


Hernici et Latini iussi milites dare ex foedere; duaeque partes sociorum in exercitu, tertia civium fuit. postquam ad diem praestitutum venerunt socii, consul extra portam Capenam castra locat. inde lustrato exercitu Antium profectus baud haud procul oppido stativisque hostium consedit.

hernicus et latinum iubeo miles do ex foedus duo pars socius in exercitus tertius civis sum postquam ad dies praestitus venio socius consul extra porta capena castrum loco inde lustro exercitus antius proficiscor baud haud procul oppidum stativisque hostis consido


non unius in hoc Pauli . multi etiam, qui ab senatu non inpetrarunt triumphum, in monte Albano triumpharunt; nemo L. Paulo magis eripere decus perfecti belli Macedonici potest quam C. Lutatio primi Punici belli, quam P. Cornelio secundi, quam illi, qui triumphaverant;

non unus in hic paulis multus etiam qui ab senatus non impetro triumphus in mons albanus triumpho nemo l paulus magis eripio decus perficio bellum macedonicus possum quam que lutatius primus punicus bellum quam p cornelius secundus quam ille qui triumpho


quod in Piceno per triduum lapidibus pluerat, ignesque caelestes multifariam orti adussisse complurium levi adflatu vestimenta maxime dicebantur.

qui in picenus per triduum lapis pluerat ignis caelestis multifarius orior aduro complures levis afflo vestimentum magnus dico


Iovis Solisque equis aequiperatum dictatorem in religionem etiam trahebant, triumphusque ob eam unam maxime rem clarior quam gratior fuit.

iuppiter soli equus aequiperatum dictator in religio etiam traho triumphus ob is unus magnus res clarus quam gratus sum


ego nihil novi censeo decernendum servandaque omnia integra, donec ad certum redigatur, vanusne hic timor noster an verus fuerit.

ego nihil nosco censeo decerno servandaque omnis integer donec ad certus redigo vanusne hic timor noster an verus sum


quo maturius in provincias magistratus proficiscerentur, Latinae kalendis Iuniis fuere; eoque sollemni perfecto C. Lucretius praetor omnibus, quae ad classem opus erant, praemissis Brundisium est profectus.

quo maturus in provincia magistratus proficisco latinus kalendae junius sum eo sollemnis perficio que lucretius praetor omnis qui ad classis opus sum praemitto brundisium sum proficiscor


Q. Sulpicium legatum praeficit castris; M. Fabio legato adsignat equites nec ante lucem movere iubet manum inter nocturnos tumultus moderatu difficilem. omnia, quae vel alius imperator prudens et inpiger in tali re praeciperet ageretque, praecipit ordine atque agit;

q sulpicius legatus praeficio castrum m fabius legatus adsigno eques neque ante lux moveo iubeo manus inter nocturnus tumultus modero difficilis omnis qui vel alius imperator prudens et impiger in talis res praecipio ago praecipio ordo atque ago


haec cum audissent, quinque dierum spatio ad deliberandum sumpto, temptata interim spe auxilii ab Antiocho, postquam legati missi ad regem nihil in eo praesidii esse retulerant, tum portas aperuerunt, pacti, ne quid hostile paterentur.

hic cum audio quinque dies spatium ad delibero sumo tento interim spes auxilium ab antiochus postquam legatus mitto ad rex nihil in is praesidium sum refero tum porta aperio paciscor ne quis hostilis pateo


quia pervenire se ad eos videbat non posse,

quia pervenio sui ad is video non possum


ita enim obstinatos esse milites, ut non ultra retineri posse in provincia viderentur, iniussuque abituri inde essent, si non dimitterentur, aut in perniciosam, si quis impense retineret, seditionem exarsuri.

ita enim obstinatus sum miles ut non ultra retineo possum in provincia video injussus abeo inde sum si non dimitto aut in perniciosus si quis impendo retineo seditio exardeo


tamen tantum terroris omnibus quae cis Taurum incolunt gentibus iniecerunt, ut quas adissent quasque non adissent, pariter ultimae propinquis, imperio parerent.

tamen tantus terror omnis qui cis taurus incolo gens injacio ut qui adeo quisque non adeo pariter ulter propinquus imperium pario


ceterae provinciae ita divisae: praetoribus P. Licinio Varo urbana, P. Licinio Crasso pontifici maximo peregrina et quo senatus censuisset, Sex. Iulio Caesari Sicilia, Q. Claudio Flamini Tarentum.

ceterus provincia ita divido praetor p licinius varus urbanus p licinius crassus pontifex maximus peregrinus et quo senatus censeo sex julius caesaris sicilia q claudius flaminius tarentus


consul laetus auspicium egregium esse et deis auctoribus rem gesturos pronuntiat signumque pugnae proponit.

consul laetus auspicium egregius sum et deus auctor res gero pronuntio signum pugna propono


quid ultra quam quod fecerit, nisi ut deleret Syracusas, facere hostiliter Marcellum potuisse?

quis ultra quam qui facio nisi ut deleo syracusae facio hostilis marcellus possum


incendiis deinde non villarum modo sed etiam vicorum, quibus frequenter habitabatur, Sabini exciti cum praedatoribus occurrissent, ancipiti proelio digressi postero die rettulere castra in tutiora loca.

incendium deinde non villaris modo sed etiam vicus qui frequens habito sabinum excio cum praedator occurro anceps proelium digredior posterus dies refero castrum in tueor locum


clamore sublato procursum ab auxiliis et pugna levibus primum armis commissa; deinde equitum Gallorum Hispanorumque laevum cornu cur cum dextro Romano concurrit, minime equestris more pugnae; frontibus enim adversis concurrendum erat,

clamor tollo procursus ab auxilium et pugno levis primus arma committo deinde eques gallus hispanus laevus cornu cur cum dexter romanus concurro paruus equester mos pugna frons enim adverro concurro sum


sed non semper felicem esse fugam, nec pro difficili id bellum habendum, in quo si modo congressus cum hostibus sis, viceris.

sed non semper felix sum fuga neque pro difficilis is bellum habeo in quo si modo congredior cum hostis sum vinco


cum hinc Aetoli, haud dubii hostes, vocarent ad bellum, illinc Hannibal, Romanis cladibus insignis imperator, stimularet?

cum hinc aetolus haud dubius hostis voco ad bellum illinc hannibal romanus clades insignis imperator stimulo


ceterum incepto absistere eum coegit subitus Aetolorum adventus, qui Archidamo duce inter custodias Macedonum moenia ingressi nec nocte nec die finem ullum erumpendi nunc in stationes nunc in opera Macedonum faciebant. et adiuvabat eos natura ipsa loci.

ceterum inceptum absisto is cogo subeo aetolus advenio qui archidamo dux inter custodio macedones moenia ingredior neque nox neque dies finis ullus erumpo nunc in statio nunc in opus macedones facio et adjuvo is natura ipse locus


tantaque praeda fuit, ut in equitem quadringeni denarii, peditibus duceni dividerentur, centum quinquaginta milia capitum humanorum abducerentur.

tantus praeda sum ut in eques quadringeni denarius pedes duceni divido centum quinquaginta mille caput humani abduco


tribunis plebis negotium datum est, ut plebei scito iuberetur P. Sempronius praetor triumviros in ea loca colonis deducendis creare. nec qui nomina darent facile inveniebantur,

tribunus plebs negotium do sum ut plebes scio jubeo p sempronius praetor triumviri in is locum colonia deduco crearis neque qui nomen do facilis invenio


apud Romanos haudquaquam tanta alacritas erat, super cetera recentibus etiam territos prodigiis;

apud romanus haudquaquam tantus alacritas sum super ceterus recens etiam terreo prodigium


Romae nulla Macedonici belli suspicio erat. L. Manlius proconsul ex Hispania redierat; cui postulanti ab senatu in aede Bellonae triumphum rerum gestarum magnitudo impetrabilem faciebat;

roma nullus macedonicus bellum suspicio sum l manlius proconsul ex hispania redeo qui postulo ab senatus in aedes bellona triumphus res gero magnitudo impetrabilis facio


mota parumper acies, non iusto decursu tamen, ne stetisse tantum in armis viderentur; armatosque, sicut erant, ad contionem vocavit.

moueo parumper acies non justus decurro tamen ne sto tantus in arma video armo sicut sum ad contio voco


quodsi in secundis rebus bonam quoque mentem darent dei, non ea solum, quae evenissent, sed etiam ea, quae evenire possent, reputaremus. ut omnium obliviscaris aliorum, satis ego documenti in omnes casus sum,

quodsi in secundus res bonus quoque mens do deus non is solus qui evenio sed etiam is qui evenio possum reputo ut omnis obliviscaris alius satis ego documentum in omnis casus sum


sin aliquis respectus est mei ut socii atque amici regis, deprecor, ne me tanta iniuria dignum iudicetis.”

sin aliquis respicio sum meus ut socius atque amicus rex deprecor ne ego tantus iniuria dignus judico


nam etsi tenuerit lex Aemilia eos censores, quorum in magistratu lata esset, quia post illos censores creatos ear eam legem populus iussisset quodque postremum iussisset, id ius ratumque esset, non tamen aut se aut eorum quemquam, qui post earn eam legem latam creati censores essent, teneri ea lege potuisse.

nam etsi teneo lex aemilius is censor qui in magistratus fero sum quia post ille censor creo ear is lex populus iubeo quisque posterus iubeo is ius reor sum non tamen aut sui aut is quisquam qui post earn is lex fero creo censor sum teneo is lex possum


C. Atilio Serrano et Q. Aelio Paeto, quorum alter pontifex, alter augur erat, C. Terentius consul unus creatur, ut in manu eius essent comitia rogando collegae.

que atilius serranus et q aelius paetus qui alter pontifex alter augur sum que tero consul unus creo ut in manus is sum comitium rogo collega


Philippus omni genere laboris sine ullo effectu fatigatis militibus et fraude Didae praetoris auctis in filiurn filium suspicionibus in Macedoniam rediit.

philippus omnis genus labor sine ullus effectus fatigo miles et fraus didae praetor augeo in filiurn filius suspicio in macedonia redeo


postero die revocatis legatis et cum multa castigatione perfidiae monitis, ut tot cladibus edocti tandem deos et ius iurandum esse crederent, condiciones pacis dictae, ut liberi legibus suis viverent;

posterus dies revoco legatus et cum multus castigatio perfidia moneo ut tot clades edoceo tandem deus et ius iuro sum credo condicio pax dico ut liber lex suus vivo


eodem anno prodito hostibus Romano praesidio Luceria Samnitium facta.

idem annus prodeo hostis romanus praesidium luceria samnites facio


Aid. = Aldus.


difficile ad fidem est in tam antiqua re, quot pugnaverint ceciderintve, exacto adfirmare numero; audet tamen Antias Valerius concipere summas:

difficilis ad fides sum in tam antiquus res quot pugno ceciderintve exigo adfirmaris numerus audeo tamen antius valerius concipio superus


interfecti aliqui sunt, finge, a nobis: quid? vos senatores Campanos securi non percussistis?

interfacio aliqui sum fingo ab nos quis tu senator campani securus non percutio


tanti errores inplicant temporum rationem aliter apud alios ordinatis magistratibus, ut nec qui consules secundum quos, nec quid quoque anno actum sit, in tanta vetustate non rerum modo sed etiam auctorum digerere possis. Ap. Claudius deinde et P. Servilius consules facti.

tantus error implico tempus ratio aliter apud alius ordino magistratus ut neque qui consul secundus qui neque quis quoque annus ago sum in tantus vetustas non res modo sed etiam auctor digero possum ap claudus deinde et p servilis consul facio


potuisse enlin enim castris prope urbem positis tutanda colonia ita, ut acie non decerneret, in adventum eius rem extrahere; quod praetor non fecisset, senatui faciendum esse, ut consulem expectaret;

possum enlin enim castrum prope urbs pono tuto colonia ita ut acies non decerno in advenio is res extraho qui praetor non facio senatus facio sum ut consul expectaret


Veis captis sex tribunos militum consulari potestate insequens annus habuit, duos P. Cornelios, Cossum et Scipionem, M. Valerium Maximum iterum, K. Fabium Ambustum iterum, L. Furium Medullinum quintum, Q. Servilium tertium.

via capio sex tribunus miles consularis potestas insequor annus habeo duo p cornelius cossus et scipio m valerius magnus iterum k fabius amburo iterum l furius medullinus quintus q servilius tertius


palam vociferatus est, deinde, ut receptum aut eiceretur aut, si malum facinus, quod a vetustissimis sociis consanguineisque defecissent, forti ac memorabili facinore purgare vellent, ut interfecto Punico praesidio restituerent Romanis se.

palam vocifero sum deinde ut recipio aut eicio aut si malus facinus qui ab vetustus socius consanguineus deficio fortis atque memorabilis facinus purgaris volo ut interficio punicus praesidium restituo romanus sui


quingenti equites et duo milia peditum, maxime Aetolorum, cum duobus tribunis militum propere missa rem inclinatam restituerunt,

quingenti eques et duo mille pedes magnus aetolus cum duo tribunus miles properus mitto res inclino restituo


hac mutua commemoratione meritorum accensi animi multitudinis ad omnia decernenda, quae Romani vellent.

hic mutuus commemoratio meritor accendo animus multitudo ad omnis decerno qui romanus volo


responso tantum dato mane postero die fore copiam conveniendi, id quod quaesitum erat, nox dieique insequentis pars ad praecipiendum iter Philippo data est.

respondeo tantus do mane posterus dies sum copia convenio is qui quaero sum nox dies insequor pars ad praecipio iter philippus do sum


Latinorum etsi pariter accisae copiae sint, tamen supplemento vel Latium propius esse vel Volscos quam Romam;

latinum etsi pariter accido copia sum tamen supplementum vel latius propius sum vel volsci quam roma


nunc, quod instat, dis bene iuvantibus novum atque integrum de Samnitibus triumphum mecum petite.”

nunc qui insto deus bene juvo novus atque integer de samnites triumphus ego peto


certum habere, maiores quoque, si divinassent concedendo omnia non mitiorem in se plebem, sed asperiorem alia aliis iniquiora postulando, cum prima impetrasset, futuram, primo quamlibet dimicationem subituros fuisse potius, quam eas leges sibi inponi paterentur.

certus habeo magnus quoque si divinassent concedo omnis non mitis in sui plebs sed asper alius alius iniquus postulo cum primus impetro sum primus quamlibet dimicatio subeo sum potis quam is lex sui inpono pateo


oratio fuit precibus quam iurgio similior, orantis per sui fratris parentisque eius manes, ut civilis potius societatis,

oratio sum prex quam iurgium similis oro per suus frater pareo is manes ut civilis potis societas


ipse Ap. Claudius, et tribunos et plebem et suum iudicium pro nihilo habebat. ilium illum non minae plebis, non senatus preces perpellere umquam potuere, non modo ut vestem mutaret aut supplex prensaret homines, sed ne ut ex consueta quidem asperitate orationis, cum ad populum agenda causa esset, aliquid leniret atque submitteret.

ipse ap claudus et tribunus et plebs et suus iudicium pro nihilum habeo ille ille non minae plebs non senatus prex perpello umquam possum non modo ut vestis muto aut supplex prehenso homo sed ne ut ex consuesco quidem asperitas oratio cum ad populus ago causa sum aliquis lenio atque summitto


conferre, postremo sequi se utrarios ad mare, quod minus trecentos passus aberat, iussit et in litore alios alibi modicis intervallis fodere.

confero postremo sequor sui utrarius ad mare qui paruus trecenti patior absum iubeo et in litus alius alibi modicus intervallum fodio


fremitus deinde universi senatus ortus, cum ex omnibus partibus curiae tribuni appellarentur. tum silentio facto ii, qui praeparati erant gratia principum, quam rogationem a collegis promulgatam senatus censeat dissolvendae rei publicae esse, ei se intercessuros ostendunt. gratiae intercessoribus ab senate actae.

fremo deinde universus senatus ortus cum ex omnis pars curia tribunus appello tum silentium facio is qui praeparo sum gratia princeps quam rogatio ab collega promulgo senatus censeo dissolvo res publicus sum is sui intercedo ostendo gratia intercessor ab senate ago


excurrente, postquam semel, compulsi metu, se moenibus incluserunt, contemptus eorum et inde neglegentia apud regios oritur. non stratos,

excurro postquam semel compello metus sui moenia includo contemno is et inde neglegentia apud regius orior non sterno


is ludis faciendis praeerit praetor is, qui ius populo plebeique dabit summum. decemviri Graeco ritu hostiis sacra faciant. hoc si recte facietis, gaudebitis semper fietque res vestra melior; nam is divus extinguet perduellis vestros, qui vestros campos pascit placide.”

is ludus facio praesum praetor is qui ius populus plebeius do superus decemviri graecum ritus hostia sacer facio hic si rectus facio gaudeo semper fio res vester bonus nam is divus extinguet perduellis vester qui vester campus pasco placidus


dictator de se pauca ac modice locutus in magistrum equitum Ti. Sempronium Gracchum magnam partem gloriae vertit, comitiaque edixit, quibus L. Postumius tertium absens, qui tum Galliam provinciam obtinebat, et Ti. Sempronius Gracchus, qui tum magister equitum et aedilis curulis erat, consules creantur.

dictator de sui paucus atque modicus loquor in magister eques tiberius sempronius gracchus magnus pars gloria verto comitium edico qui l postumus tertius absum qui tum gallia provincia obtineo et tiberius sempronius gracchus qui tum magister eques et aedilis curulis sum consul creo


consules agrum aestimaturos et in iugera asses vectigal testandi causa publicum agrum esse imposituros,

consul ager aestimo et in iugerum asso vectigal testo causa publicus ager sum impono


ceterum ad Nequinum oppidum cum segni obsidione tempus tereretur, duo ex oppidanis, quorum erant aedificia iuncta muro, specu facto ad stationes Romanas itinere occulto perveniunt;

ceterum ad nequinum oppidum cum segnis obsidio tempus tero duo ex oppidanus qui sum aedificium iungo murus specus facio ad statio romanus iter occulo pervenio


quod reprenderet, matronae sua sponte an nobis auctoribus fecissent. rem defendam, non nos, in quos iecit magis hoc consul verbo tenus, quam ut re insimularet.

qui reprehendo matrona suus sponte an nos auctor facio res defendo non nos in qui jacio magis hic consul verbum tenus quam ut res insimulo


venisse tempus, quo et nefandam commilitonum necem et in semet ipsos, si eodem fuga delati forent, instructam fraudem ulciscerentur, et in omne tempus gravi documento sancirent, ne quis umquam Romanum civem militemve in ulla fortuna opportunum iniuriae duceret.

venio tempus quo et nefandus commilito nex et in sui ipse si idem fuga defero sum instruo fraudo ulciscor et in omnis tempus gravis documentum sancio ne quis umquam romanus civis militemve in ullus fortuna opportunus iniuria duco


itaque quamquam omnibus omnia deberet, praecipuum muralis coronae decus eius esse, qui primus murum ascendisset; profiteretur, qui se dignum eo duceret dono.

itaque quamquam omnis omnis debeo praecipuus mural corona decus is sum qui primus murus ascendisset profiteor qui sui dignus is duco donum


his ita conparatis, ut omnia iusta ante bellum fierent, legatos maiores natu Q. Fabium M. Livium L. Aemilium C. Licinium Q. Baebium in Africam mittunt ad percunctandos Carthaginienses, publicone consilio Hannibal Saguntum oppugnasset,

hic ita conparo ut omnis iustus ante bellum fio legatus magnus natus q fabius m livius l aemilius que licinius q baebius in africa mitto ad percunctandos carthaginiensis publico consilium hannibal saguntus oppugno


Ald.= Aldus.


et aetate et forma florentes circa eam Indibilis filiae erant aliaeque nobilitate pari, quae omnes eam pro parente colebant.

et aetas et forma floreo circa is indibilis filia sum alius nobilitas par qui omnis is pro pareo colo


triginta navium carinae, viginti quinqueremes, decem quadriremes, cum essent positae, ipse ita institit operi, ut die quadragesimo quinto, quam ex silvis detracta materia erat, naves instructae armataeque in aquam deductae sint.

triginta navis carina viginti quinqueremis decem quadriremis cum sum pono ipse ita insto operio ut dies quadragesimus quintus quam ex silva detraho materia sum navo instruo armo in aqua deduco sum


civitatibus omnibus, quasque ipse restituisset quaeque se suaque in fidem ac dicionem populi Romani tradidissent, omnia praesidia deduceret seque ipse suosque ab iis abstineret;

civitas omnis quisque ipse restituo quisque sui suum in fides atque dicio populus romanus trado omnis praesidium deduco sequor ipse suus ab is abstineo


Aulium quidam annales habent — consulibus ad defectionem Samnitium Apulum novum bellum accessit. utroque exercitus missi. Sulpicio Samnites, Apuli Aemilio sorte evenerunt. sunt,

aulis quidam annal habeo consul ad defectio samnites apulis novus bellum accedo uterque exercitus mitto sulpicius samnites apulis aemilius sors evenio sum


Beroea primum, deinde Thessalonica et Pella et deinceps omnis ferme Macedonia intra biduum dedita.

beroea primus deinde thessalonica et pella et deinceps omnis ferme macedonius intra biduus dedo


haec consultatio, ut videtis, tota de re pertinente ad vos est; Romanos nihil contingit, nisi quatenus liberatae Graeciae unius civitatis servitus non plenam nec integram gloriam esse sinit.

hic consultatio ut video totus de res pertineo ad tu sum romanus nihil contingo nisi quatenus libero graecia unus civitas servio non plenus neque integer gloria sum sino


ubi nomen patremque ac patriam accepit, “Iove nate, Hercules, salve” inquit; “te mihi mater, veridica interpres deum, aucturum caelestium numerum cecinit tibique aram hic dicatum iri, quam opulentissima olim in terris gens maximam vocet tuoque ritu colat.”

ubi nomen patro atque patria accipio iuppiter natus herculis salvus inquam tu ego mater veridica interpres deus augeo caelestis numerus cano tu ara hic dico eo quam opulens olim in terra gens maximus voco tuus ritus colo


Atinius peditum tantum agmine per exploratores comperto in aciem copias educit et fraudis intestinae et hostium insidiarum ignarus.

atinius pedes tantus agmen per explorator comperio in acies copia educo et fraus intestinus et hostis insidiaris ignarus


hae condiciones erant pacis; reliqua oratio fuit, ut memores rerum humanarum et suae fortunae moderarentur et alienam ne urgerent. finirent Europa imperium, id quoque immensum esse;

hic condicio sum pax reliquus oratio sum ut memor res humanus et suus fortuna modero et alienus ne urgeo finio europa imperium is quoque immensus sum


et primo supprimere in occulto famam eius rei est conatus, missis, qui Pantauchum inde venientem adpropinquare castris vetarent.

et primus supprimo in occulo fama is res sum conor mitto qui pantauchum inde venio adpropinquaris castrum veto


haec illis arx, hoc horreum, aerarium, armamentarium, hoc omnium rerum receptaculum est; huc rectus ex Africa cursus est; haec una inter Pyrenaeum et Gadis statio; hinc omni Hispaniae imminet Africa.” * * *

hic ille arx hic horreum aerarius armamentarium hic omnis res receptaculis sum huc rectus ex africanus curro sum hic unus inter pyrenaeus et gades statio hinc omnis hispania immineo africanus


Agesimbrotus praeerat. hae circa drumm Andrum insulam classes coniunctae Euboeam inde exiguo distantem freto traiecerunt.

agesimbrotus praesum hic circa drumm andros insula classis conjungo euboea inde exiguus disto fretus transjacio


senatus decrevit, ut in octo legiones parem numerum tribunorum consules et populus crearent; creari autem neminem eo anno placere, nisi qui honorem gessisset.

senatus decerno ut in octo legio par numerus tribunus consul et populus creo creo autem nemo is annus placeo nisi qui honor gero


in eos se impetum facturum et nihil prius quam flammam tectis iniecturum, ut is pavor cogeret Ligures excedere saltu, quem obsiderent,

in is sui impetus facio et nihil prior quam flamma tectum injacio ut is pavor cogo ligur excedo saltus qui obsido


orsi a beneficiis in populum Romanum et prope exprobrantes virtutem suam in Philippo bello et offenderunt aures insolentia sermonis et eo,

ordior ab beneficium in populus romanus et prope exprobro virtus suus in philippus bellum et offendo auris insolentia sermo et is


Phanas inde progressi sunt et spe celerius regressis decem lembis evecti Aegaeo mari Delum traiecerunt.

phanae inde progredior sum et spes celer regredior decem lembus eveho aegaeus mare delis transjacio


augur ad laevam eius capite velato sedem cepit, dextra manu baculum sine nodo aduncum tenens, quem lituum appellarunt. inde ubi prospectu in urbem agrumque capto deos precatus regiones ab oriente ad occasum determinavit, dextras ad meridiem partes, laevas ad septentrionem esse dixit,

augur ad laeva is caput velo sedes capio dextera manus baculis sine nodus aduncus teneo qui litus appello inde ubi prospectus in urbs ager capio deus preco regio ab orior ad occasus determino dexter ad meridio pars laeva ad septentrio sum dico


Hannibal quod agri est inter Cortonam urbem Trasumennumque lacum omni clade belli pervastat, quo magis iram hosti ad vindicandas sociorum iniurias acuat.

hannibal qui ager sum inter cortona urbs trasumennumque lacus omnis clades bellum pervasto quo magis ira hostis ad vindico socius injuria acuo


alii fugientes pugnantium globo inlati haerebant, alios redeuntes in pugnam avertebat fugientium agmen.

alius fugio pugno globus infero haereo alius redeo in pugna averto fugio agmen


contemni iam tribunos plebis, quippe quae potestas iam suam ipsa vim frangat intercedendo.

contemno iam tribunus plebs quippe qui potestas iam suus ipse vis frango intercedo


itaque Metapontini extemplo metu, quo tenebantur, liberati ad Hannibalem defecere.

itaque metapontinus extemplo metus quo teneo libero ad hannibal deficio


et, nisi molestum esset, illud quoque petere Masinissam, ut Numidas captivos, qui Romae in custodia essent, remitterent; id sibi amplum apud populares futurum esse.

et nisi molestus sum ille quoque peto masinissa ut numida captivus qui roma in custodia sum remitto is sui amplus apud popularis sum sum


et, cum militarent aliquot apud Romanos, maximum vinculum erant trecenti equites, nobilissimus quisque Campanorum, in praesidia Sicularum urbium delecti ab Romanis ac missi.

et cum milito aliquot apud romanus magnus vinculis sum trecenti eques nobilis quisque campanus in praesidium sicularis urbs deligo ab romanus atque mitto


eo accedebat, ut in caritate civium nihil spei reponenti metu regnum tutandum esset. quem ut pluribus incuteret, cognitiones capitalium rerum sine consiliis per se solus exercebat perque eam causam occidere,

is accedo ut in caritas civis nihil spes repono metus regnum tutor sum qui ut multus incutio cognitio capitalis res sine consilium per sui solus exerceo per is causa occaedes


exercitus ita divisi: consulum alteri, quem C. Claudius prioris anni consul, alteri, quem Q. Claudius propraetor — eae binae legiones erant — habuissent exercitum;

exercitus ita divido consul alter qui que claudus prior annus consul alter qui q claudus propraetor is bini legio sum habeo exercitus


deinde crescente in dies Philippi odio in Romanos, cui Perseus indulgeret, Demetrius summa ope adversaretur, prospicientes animo exitum incauti a fraude fraterna iuvenis, adiuvandum, quod futurum erat, rati fovendamque spem potentioris, Perseo se adiungunt.

deinde cresco in dies philippus odium in romanus qui perseus indulgeo demetrius summus ops adverso prospicio animus exitus incautus ab fraus fraternus juvenis adjuvo qui sum sum reor fovendamque spes potens perseus sui adjungo


perculsa erat plebes consulem habitura iratum, potentem favore patrum, virtute sua, tribus liberis, quorum nemo Caesoni cedebat magnitudine animi, consilium et modum adhibendo, ubi res posceret, priores erant.

percello sum plebs consul habeo irascor potens favor pater virtus suus tres liber qui nemo caeso cedo magnitudo animus consilium et modus adhibeo ubi res posco prior sum


hos ubi nocturnos visus inter se consules contulerunt, placuit averruncandae deum irae victimas caedi, simul ut, si extis eadem, quae in somnio visa fuerant, portenderentur, alteruter consulum fata inpleret.

hic ubi nocturnus video inter sui consul confero placeo averruncandae deus ira victima caedo simul ut si exta idem qui in somnio video sum portendo alteruter consul fatum inpleo


ea se legione — nam in Sex. Digiti exercitu baud haud multum spei esse — rem gesturum.

is sui legio nam in sex digitus exercitus baud haud multus spes sum res gero


tum primum tributis comitiis creati tribuni sunt. numero etiam additos tres, perinde ac duo antea fuerint, Piso auctor est.

tum primus tribuo comitium creo tribunus sum numerus etiam addo tres perinde atque duo antea sum piso auctor sum


itaque Hasdrubal extemplo litteras Carthaginem mittit indicans, quanto fama profectionis suae damno fuisset; si vero inde pergeret, priusquam Hiberum transiret, Romanorum Hispaniam fore:

itaque hasdrubal extemplo littera carthago mitto indico quantus fama profectio suus damnum sum si verus inde pergo priusquam hiberus transeo romanus hispania sum


haec ea aestate ab Romanis Philippoque gesta terra; classis a Corcyra eiusdem principio aestatis cum L. Apustio legato profecta Maleo superato circa Scyllaeum agri Hermionici Attalo regi coniuncta est.

hic is aestas ab romanus philippus gero terra classis ab corcyra idem principium aestas cum l apustio legatus proficio maleus supero circa scyllaeus ager hermionicus attalus rex conjungo sum


“hic siti sunt Acarnanes, qui adversus vim atque iniuriam Aetolorum pro patria pugnantes morter mortem occubuerunt.”

hic sitis sum acarnanes qui adverro vis atque iniuria aetolus pro patria pugno morter mors occumbo


qui, qua venturum hostem sciebat, gravem praeda eoque inpeditiore agmine incedentem adgressus funestam populationem fecit. pauci hostium evasere ex insidiis; praeda omnis recepta est. sic finem iustitio, quod quadriduum fuit, reditus Quincti consulis in urbem fecit. census deinde actus

qui qui venio hostis scio gravis praeda eo inpeditiore agmen incedo aggredior funestus populatio facio paucus hostis evado ex insidiae praeda omnis recipio sum sic finis justitium qui quadriduum sum redeo quintius consul in urbs facio census deinde ago


eadem fortuna ab altero consule ad Cominium gesta res. prima luce ad moenia omnibus copiis admotis corona cinxit urbem subsidiaque firma, ne qua eruptio fieret, portis opposuit.

idem fortuna ab alter consul ad cominium gero res primus lux ad moenia omnis copia admoueo corona cingo urbs subsidium firmo ne qui eruptio fio porta oppono


quos modo petisse pacem, intuentes Hannibalem ac rerum gestarum eius magnitudinem, paenitebat, modo, cum respicerent bis sese acie victos,

qui modo peto pax intueor hannibal atque res gero is magnitudo paeniteo modo cum respicio bis sui acies vinco


inter quos me ipse in re dubia poni malim. Coelius ut abstinet numero, ita ad inmensum multitudinis speciem auget:

inter qui ego ipse in res dubius pono malo caelius ut abstineo numerus ita ad immensus multitudo species augeo


miremur, si, cum ex hac parte saecula plura numerentur quam ex illa anni, plus in tam longo spatio quam in aetate tredecim annorum fortuna variaverit?

miro si cum ex hic pars saeculum multus numero quam ex ille annus multus in tam longus spatium quam in aetas tredecim annus fortuna vario