annus felicitate populi Romani periculo potius ingenti quam clade insignis. servitia, urbem ut incenderent distantibus locis, coniurarunt, populoque ad opem passim ferendam tectis intento ut arcem Capitoliumque armati occuparent.

annus felicitas populus romanus periculum potis ingens quam clades insignis servitium urbs ut incendo disto locus conjuro populo ad ops passim fero tectum intendo ut arx capitolium armatus occupo


huius triumphi minuit laetitiam nuntius ex Hispania tristis, adversa pugna in ad Bastetanis ductu L. Aemilii proconsulis apud oppidum Lyconem cum Lusitanis sex milia de Romano exercitu cecidisse,

hic triumphus minuo laetitia nuntius ex hispania tristis adverso pugno in ad bastetanis ductus l aemilius proconsulis apud oppidum lyco cum lusitanus sex mille de romanus exercitus cado


ac primo temporis ac loci vitio et aegri erant et moriebantur. postea curatio ipsa et contactus aegrorum volgabat morbos, ut aut neglecti desertique, qui incidissent, morerentur, aut adsidentis curantisque eadem vi morbid morbi repletos secum traherent cotidianaque funera

atque primus tempus atque locus vitio et aeger sum et morior postea curatio ipse et contingo aeger volgabat morbus ut aut neglego desero qui incido morior aut adsidentis curantisque idem vis morbid morbus repletos sui traho cottidianus funero


iam Sora capta erat, cum consules prima luce advenere et, quos reliquos fortuna ex nocturna caede ac fuga fecerat, in deditionem accipiunt.

iam sora capio sum cum consul primus lux advenio et qui reliquus fortuna ex nocturnus caedes atque fuga facio in deditio accipio


de praeda militibus in singulos quadragenos quinos denarios, duplex centurioni, triplex equiti, sociis nominis Latini quantum civibus, et sociis navalibus dedit quantum militibus.

de praeda miles in singuli quadrageni quini denarius duplex centurio triplex equio socius nomen latinum quantus civis et socius naval do quantus miles


C. Claudio consuli prorogatum in annum imperium et Gallia provincia; et ne Histri idem, quod et Ligures, facerent, socios nominis Latini in Histriam mitteret, quos triumphi causa de provincia deduxisset.

que claudius consul prorogo in annus imperium et gallia provincia et ne histrus idem qui et ligur facio socius nomen latinum in histria mitto qui triumphus causa de provincia deduco


his satis compertis consul militibus edicit, signa tantum armaque in proximam noctem expedirent: castra Punica oppugnanda esse.

hic satis comperio consul miles edico signum tantus armo in propior nox expedio castrum punicus oppugno sum


igitur fatalis dux ad excidium illius urbis servandaeque patriae M. Furius Camillus dictator dictus magistrum equitum P. Cornelium Scipionem dixit. Omnia omnia repente mutaverat imperator mutatus:

igitur fatal dux ad excidium ille urbs servandaeque patria m furius camillus dictator dico magister eques p cornelius scipio dico omnis omnis repens muto imperator muto


quas quantasque res C. Canuleium adgressum! adgressum. conluvionem conluuionem gentium, perturbationem auspiciorum publicorum privatorumque adferre, ne quid sinceri, ne quid incontaminati sit, ut discrimine omni sublato nec se quisquam nec suos noverit.

qui quantus res que canuleius aggredior aggredior conluvio conluuio gens perturbatio auspicium publicus privo affero ne quis sincerus ne quis incontaminatus sum ut discrimen omnis tollo neque sui quisquam neque suus nosco


Syphacem in castra adduci cum esset nuntiatum, omnis velut ad spectaculum triumphi multitudo effusa est.

syphacem in castrum adduco cum sum nuntio omnis velut ad spectaculum triumphus multitudo effundo sum


pugna Romana stabilis et suo et armorum pondere incumbentium in hostem, concursatio et velocitas illinc maior quam vis.

pugno romanus stabilis et suus et armus pondus incumbo in hostis concursatio et velocitas illinc magnus quam volo


ipse cum ceteris copiis septuagensimis castris protinus causis regulorum civitatiumque cognoscendis, ut praemia ad veram meritorum aestimationem tribui possent, Tarraconem rediit.

ipse cum ceterus copia septuagensimis castrum protinus causa regulus civitatiumque cognosco ut praemium ad verus meritor aestimatio tribuo possum tarraco redeo


omnes deinde alias curas una occupavit postquam Locrensium clades, quae ignoratae ad eam diem fuerant, legatorum adventu vulgatae sunt.

omnis deinde alius cura unus occupo postquam locrensis clades qui ignoro ad is dies sum legatus advenio vulgo sum


et consul capto iam Heracleo castra eo promovit, tamquam Dium atque inde summoto rege in Pieriam etiam progressurus.

et consul capio iam heracleus castrum is promoveo tamquam dius atque inde summoveo rex in pieria etiam progredior


ut, qui plebem Romanam tribunos plebi rogaret, is usque eo rogaret, dum decem tribunos plebi faceret; insectandisque patribus, unde Aspero etiam inditum est cognomen, tribunatum gessit. inde M. Geganius Macerinus

ut qui plebs romanus tribunus plebs rogo is usque is rogo dum decem tribunus plebs facio insecto pater unde asper etiam indo sum cognomen tribunatus gero inde m geganius macerinus


“non ego ignarus, quid responsurus facturusve esses, quaesivi, quippe cum prae te feras temptare te magis quam consulere senatum, et, ni provinciam tibi, quam volueris, extemplo decernamus, paratam rogationem habeas.

non ego ignarus quis respondeo facturusve sum quaero quippe cum prae tu ferus tento tu magis quam consulo senatus et ni provincia tu quam volo extemplo decerno paro rogatio habeo


namque postero die, seu ignari venisse dictatorem, seu, adesset an abesset, parvi facientes, instructa acie ad castra accesserunt. ceterum tantum momenti in uno viro L. Papirio fuit,

namque posterus dies seu ignaris venio dictator seu adsum an absum parvus facio instruo acies ad castrum accedo ceterum tantus momentum in unus vir l papirius sum


et Macedonas Illyriosque liberos esse, ut audimus, iubetis, cum servierint, antequam vobiscum bellarent —

et macedonas illyrii liber sum ut audio jubeo cum servio antequam tu bellarent


item, quia fama erat multos ex Macedonicis legionibus incertis commeatibus per ambitionem imperatorum ab exercitu abesse, edixerunt de militibus P. Aelio C. Popilio consulibus postve eos consules in Macedoniam scriptis, ut, qui eorum in Italia essent, intra dies triginta, censi prius apud sese, in provinciam redirent;

item quia fama sum multus ex macedonicus legio incertus commeatus per ambitio imperator ab exercitus absum edico de miles p aelius que popilius consul post is consul in macedonia scribo ut qui is in italia sum intra dies triginta censeo prior apud sui in provincia redeo


contione adveniens de Manlio et Iunio habita, non ultra triduum moratus Romae, paludatis lictoribus votisque in Capitolio nuncupatis, in provinciam aeque ac prius praecipiti celeritate abit.

contio advenio de manlius et junius habeo non ultra triduum moror roma paludatus lictor voveo in capitolium nuncupo in provincia aequus atque prior praeceps celeritas abeo


die ac nocte intenti reficere quassata muri, obstruere, quae patefacta ruinis erant, proelia inpigre inire et armis magis muros quam se ipsos moenibus tutari;

dies atque nox intendo reficio quasso murus obstruo qui patefacio ruina sum proelio impiger ineo et arma magis murus quam sui ipse moenia tutaris


eo legati tres ab Ilergetum regulo Bilistage, in quibus unus filius eius erat, venerunt, querentes castella sua oppugnari nec spem ullam esse resistendi, nisi praesidium Romanus misisset;

is legatus tres ab ilergetes regulus bilistage in qui unus filius is sum venio queror castellum suus oppugnaris neque spes ullus sum resisto nisi praesidium romanus mitto


quin ea arte aequasset superiores reges, ni degeneratum in aliis huic quoque decori offecisset. is primus Volscis bellum in ducentos amplius post suam aetatem annos movit Suessamque Pometiam ex his vi cepit.

quin is ars aequo superus rex ni degenero in alius hic quoque decorus officio is primus volscus bellum in ducenti amplus post suus aetas annus moveo suessa pometia ex hic vis capio


tamen morte tristius ratus Macedoniae etiam possessione pelli, dilectu raptim per urbes Macedonum habito cum sex milibus peditum et quingentis equitibus circa Stobos Paeoniae improviso hostes oppressit magna multitude multitudo hominum in proelio, maior cupidine;

tamen mors tristis reor macedonia etiam possessio pello delectus raptim per urbs macedones habeo cum sex mille pedes et quingenti eques circa stobi paeonia improvide hostis opprimo magnus multitudo multitudo homo in proelium magnus cupido


Minucius usque ad lucem intra vallum militem instructum tenuit intentus,

minucius usque ad lux intra valles miles instruo teneo intendo


Philippus magis regio animo est usus; qui cum Attalum Rhodiosque hostis non sustinuisset, ne Romano quidem,

philippus magis regius animus sum utor qui cum attal rhodii hostis non sustineo ne romanus quidem


Athenienses quidem litteris verbisque, quibus solis valent, bellum adversus Philippum gerebant;

atheniensis quidem littera verbum qui sol valeo bellum adverro philippus gero


nec incruenta victoria fuit: amplius tria milia militum amissa, cum cedentibus neutris ex parte utraque primores caderent.

neque incruentus victoria sum amplus tres mille miles amitto cum cedo neuter ex pars uter primoris cado


initium erat rixae, cum discedere populum iussissent tribuni, quod patres se submoveri baud haud sinebant. nec fere seniores rei intererant, quippe quae non consilio regenda, sed permissa temeritati audaciaeque esset.

initium sum rixa cum discedo populus jubeo tribunus qui pater sui submoveo baud haud sino neque fere senex res intersum quippe qui non consilium rego sed permitto temeritas audacia sum


vincere ego prohibui Hannibalem ut a vobis, quorum vigent nunc vires, etiam vinci posset.

vinco ego prohibeo hannibal ut ab tu qui vigeo nunc vireo etiam vinco possum


priusquam in provincias novi magistratus proficiscerentur, supplicatio triduum pro collegio decemvirorum imperata fuit in omnibus compitis, quod luce inter horam tertiam ferme et quartam tenebrae obortae fuerant. et novemdiale sacrificium indictum est, quod in Aventino lapidibus pluvisset.

priusquam in provincia nosco magistratus proficisco supplicatio triduum pro collegium decemviri impero sum in omnis compitum qui lux inter hora tertius ferme et quartus tenebra oborior sum et novemdial sacrificium indico sum qui in aventinus lapis pluvisset


priusquam dimicaretur ad Cynoscephalas, L. Quinctius Corcyram excitis Acarnanum principibus, quae sola Graeciae gentium in societate Macedonum manserat, initium quoddam ibi motus fecit.

priusquam dimico ad cynoscephalae l quintius corcyra excio acarnanum princeps qui solus graecia gens in societas macedones maneo initium quidam ibi moueo facio


cuius amore deperiret, in convivium arcessitam scribit. ibi iactantem sese scorto inter cetera rettulisse, quam acriter quaestiones exercuisset, et quam multos capitis damnatos in vinculis haberet, quos securi percussurus esset.

qui amor depereo in convivium arcesso scribo ibi jacto sui scortum inter ceterus refero quam acer quaestio exerceo et quam multus capio damno in vinculis habeo qui securus percutio sum


Philippopolin urbem fuga desertam oppidanorum, qui in proxima montium iuga cum familiis receperant sese, cepit, campestresque barbaros, depopulatus agros eorum, in deditionem accepit.

philippopolis urbs fuga desero oppidanus qui in propior mons iugum cum familia recipio sui capio campestres barbarus depopulor ager is in deditio accipio


id ubi Romam allatum est, senatus C. Claudium consulem comitia primo quoque tempore habere iussit creatisque in annum magistratibus in provinciam redire et coloniam ex hostibus eripere.

is ubi roma affero sum senatus que claudius consul comitium primus quoque tempus habeo iubeo creo in annus magistratus in provincia redeo et colonia ex hostis eripio


quae is gerens bellum victorque egisset, rata habenda esse; in relicum curae senatui fore rem Syracusanam mandaturosque consuli Laevino, ut, quod sine iactura rei publicae fieri posset, fortunis eius civitatis consuleret.

qui is gero bellum victor ago reor habeo sum in relicum cura senatus sum res syracusanus mando consul laevinus ut qui sine iactura res publicus fio possum fortuna is civitas consulo


haec lenitas praetoris, qua sine sanguine ferocissimam gentem domuerat, eo gratior plebi patribusque fuit, quo crudelius avariusque in Graecia bellatum et ab consule Licinio et ab Lucretio praetore erat.

hic lenio praetor qui sine sanguis ferox gens domo is gratus plebs pater sum quo crudelis avariusque in graecia bello et ab consul licinius et ab lucretius praetor sum


viginti milia armatorum fuisse Valerius scribit, duodecim milia ex iis caesa,

viginti mille armator sum valerius scribo duodecim mille ex is caedo


sed ubi omnes copias coniunxerunt, derectaque acies est, Claudius dextro in cornu, Livius ab sinistro pugnam instruit, media acies praetori tuenda data.

sed ubi omnis copia conjungo derectaque acies sum claudus dexter in cornu livius ab sinister pugna instruo medius acies praetor tueor do


et hinc amnis, Artatus nomine, hinc mons praealtus et aditu difficilis cingebat.

et hinc amnis arto nomen hinc mons praealtus et aditus difficilis cingo


tur tum consularis exercitus egregia pugna consulis vulnus, legati et cohortium ultus est caedem. magnae clades ultro citroque illis diebus et inlatae et acceptae.

tur tum consularis exercitus egregius pugno consul vulnus legatus et cohors ulciscor sum caedes magnus clades ultro citer ille dies et infero et accipio


per uim vim occupassent, Chalcidem terra marique oppugnatum issent, regem Antiochum in Europam ad bellum populo Romano inferendum traduxissent.

per uis vis occupo chalcis terra mare oppugno eo rex antiochus in europa ad bellum populus romanus infero traduco


haud aeque laeta patribus insequenti anno C. Marcio Cn. Manlio consulibus de unciario faenore a M. Duillio L. Menenio tribunis plebis rogatio est perlata; et plebs aliquanto ear eam cupidius scivit.

haud aequus laetus pater insequor annus que marcius cn manlius consul de unciarius faenus ab m duellius l menenius tribunus plebs rogatio sum perfero et plebs aliquantus ear is cupidus scio


Indibilis abiectis belli consiliis nihil tutius in adflictis rebus experta fide et clementia Scipionis ratus, Mandonium fratrem ad eum mittit;

indibilis abicio bellum consilium nihil tueor in affligo res experior fides et clemens scipio reor mandonius frater ad is mitto


omnium eo sententiae decurrererunt, ut pax, si posset, aequis, si minus, tolerandis condicionibus peteretur; Antiochi fiducia bellum susceptum;

omnis is sententia decurrererunt ut pax si possum aequus si paruus tolero condicio peto antiochus fiducia bellum suscipio


tandem maiore gratia quam venerat classis dimissa est. annona haud multum laxaverat, quia remoto maritimo praesidio subvehi frumentum non poterat.

tandem magnus gratia quam venio classis dimitto sum annona haud multus laxo quia removeo maritimus praesidium subveho frumentum non possum


expulissent, sua deinde merita malle eos ex imperatoribus suis legatisque quam se commemorante cognoscere dixit.

expello suus deinde mereo malo is ex imperator suus lego quam sui commemoro cognosco dico


insigni magnis rebus anno additur nihil tum ad rem Romanam pertinere visum, quod Carthaginienses, tanti hostes futuri, tum primum per seditiones Siculorum ad partis alterius auxilium in Siciliam exercitum traiecere.

insignio magnus res annus addo nihil tum ad res romanus pertineo video qui carthaginiensis tantus hostis sum tum primus per seditio siculus ad pars alter auxilium in sicilia exercitus transjacio


neque in se aliud quam nimiam ditandi ex hoste militis curam reprehendi posse; ab eo se dedecore nullam rem aliam quam virtutem militum vindicaturam.

neque in sui alius quam nimius dito ex hostis miles cura reprehendo possum ab is sui dedecor nullus res alius quam virtus miles vindico


deletam urbem cernimus eorum, quorum in gratiam Saguntum deleverat Hannibal; vectigal ex agro eorum capimus, quod nobis non fructu iucundius est quam ultione.

deleo urbs cerno is qui in gratia saguntus deleo hannibal vectigal ex ager is capio qui nos non fructus jucundus sum quam ultio


nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suomet ipsorum certamine in turba inpedientium fugam.

neque ullus caedes pugno sum tergum caedo suo ipse certamen in turba inpedientium fuga


inde exercitum per oppida dispertit; frumentum Siculorum civitatibus imperat, ex Italia advecto parcit; veteres naves reficit et cum iis C. Laelium in Africam praedatum mittit; novas Panhormi subducit, quia ex viridi materia raptim factae erant, ut in sicco hibernarent.

inde exercitus per oppidum dispertit frumentum siculus civitas impero ex italia adveho parco vetus navo reficio et cum is que laelius in africa praedor mitto novo panhormus subduco quia ex viridis materia raptim facio sum ut in sicco hiberno


et Histros atque Illyrios lacessisse magis quam exercuisse Romana arma, et cum Gallis tumultuatum verius quam belligeratum;

et histri atque illyrii lacesso magis quam exerceo romanus arma et cum gallus tumultuor verus quam belligero


pari fortuna consul alter cum Satricanis, qui cives Romani post Caudinam cladem ad Samnites defecerant praesidiumque eorum in urbem acceperant, rem gessit.

par fortuna consul alter cum satricani qui civis romanus post caudinus clades ad samnites deficio praesidium is in urbs accipio res gero


haec ubi dicta dedit, stringit gladium cuneoque facto per medios vadit hostis: et cum in latus dextrum,

hic ubi dictum do stringo gladius cuneus facio per medius vado hostis et cum in latus dexter


itaque turmatim equites, in vicem manipulos levis armaturae aquatum ire et prandere iubet,

itaque turmatim eques in vicis manipulus levis armo aquor eo et prandeo iubeo


consules edixerunt, quotiens in senatum vocassent, uti senatores quibusque in senatu dicere sententiam liceret ad portam Capenam convenirent.

consul edico quotiens in senatus voco uti senator quisque in senatus dico sententia licet ad porta capena convenio


non cunctandum in tali occasione ratus Hannibal totis viribus adgressus urbem momento cepit, signo dato, ut omnes puberes interficerentur. quod imperium crudele, ceterum prope necessarium cognitum ipso eventu est:

non cuncto in talis occasio reor hannibal totus vis aggredior urbs momentum capio signum do ut omnis pubes interfacio qui imperium crudelis ceterum prope necessarius cognosco ipse evenio sum


Q. Mucium, qui successisset sibi, gravitate caeli aquarumque advenientem exceptum, non tam in periculosum quam longum morbum inplicitum, diu ad belli munia sustinenda inutilem fore,

q mucius qui succedo sui gravitas caelum aqua advenio excipio non tam in periculosus quam longus morbus implico diu ad bellum munia sustineo inutilis sum


iuvenes per mediam contionem agmine ingressi cum avum regem salutassent, secuta ex omni multitudine consentiens vox ratum nomen imperiumque regi efficit.

juvenis per medius contio agmen ingredior cum avus rex saluto sequor ex omnis multitudo consentio vox reor nomen imperium rex efficio


ut averteret reygm regem ab suspicione, biduo insecluenti insequenti lacessere hostem dispositis ab omni ,arte parte copiis succedentibusque integris in locum defessorum non destitit.

ut averto reygm rex ab suspicio biduus insecluenti insequor lacesso hostis dispono ab omnis ars pars copia succedo integer in locus defessor non desisto


item Masinissae legati tritici eandem summam polliciti et mille et ducentos equites, duodecim elephantos; et si quid aliud opus esset, uti inperaret senatus: aeque propenso animo et, quae ipse ultro pollicitus sit, praestaturum esse.

item masinissa legatus triticum idem summa polliceor et mille et ducenti eques duodecim elephantus et si quis alius opus sum uti impero senatus aequus propendeo animus et qui ipse ultro polliceor sum praesto sum


quae ubi vidit audivitque senex, velut si iam agendis,

qui ubi video audio senex velut si iam ago


forte lustrandi exercitus venit tempus, cuius sollemne est tale: caput mediae canis praecisae et pars ad dexteram, cum extis posterior ad laevam viae ponitur:

fors lustro exercitus venio tempus qui sollemnis sum talis caput medius canis praecido et pars ad dexter cum exta posterus ad laeva via pono


dies inde dicta pugnae; Samnitibus Gallisque delegata pugna; inter ipsum certamen Etrusci Vmbrique Umbrique iussi castra Romana oppugnare.

dies inde dictum pugna samnites gallus delego pugno inter ipse certamen etruscus vmbrique umber iubeo castrum romanus oppugnaris


alia sententia, asperior in speciem, vim minorem aliquanto habuit, quae patricios coire ad prodendum interregem iubebat. censendo enim quodcumque magistratus esse qui senatum haberent iudicabant, quos privatos fecerat auctor nullius senatus consulti faciendi.

alius sententia asper in species vis paruus aliquantus habeo qui patricius coeo ad prodo interregem jubeo censeo enim quicumque magistratus sum qui senatus habeo judico qui privo facio auctor nullus senatus consulo facio


operum fuit omnium longe maximum ac laboriosissimum cuniculus in arcem hostium agi coeptus.

opus sum omnis longus magnus atque laboriosus cuniculus in arx hostis ago coepio


curam posse, et eam classem, quae in Cilicia compararetur, intercludi, ne Polyxenidae coniungatur.

cura possum et is classis qui in cilicium comparo intercludo ne polyxenidae conjungo


qui concilium indixerit, non adesse. temptari profecto patientiam, ut, si iugum acceperint, obnoxios premat. cui enim non apparere, adfectare eum imperium in Latinos?

qui concilium indico non adsum temptaris profecto patientia ut si iugum accipio obnoxius premo qui enim non appareo adfectaris is imperium in latini


L. Lucretio consuli ea provincia evenit. is cum exercitu profectus acie hostes vicit victorque Romam ad maius aliquanto certamen rediit.

l lucretius consul is provincia evenio is cum exercitus proficiscor acies hostis vinco victor roma ad magnus aliquantus certamen redeo


fuga cuncta conplentur portaeque ab semisomnis ac maxima parte inermibus refringuntur, quarum per unam praesidium Romanum clamore excitatum inrumpit et concursantes per vias pavidos caedit.

fuga cunctus conpleo porta ab semisomnus atque maximus pars inermis refringo qui per unus praesidium romanus clamor excitas irrumpo et concurso per via pavidus caedo


cum magno adsensu auditus est, non magis eo, quod multitudinem noxa levabat, quam quod culpam in auctores verterat.

cum magnus assensus audio sum non magis is qui multitudo noxa levo quam qui culpa in auctor verto


nune nunc ad triumphum frequentandum deductos esse milites, qui egregiam navare operam rei publicae potuissent, possent etiam, si senatus, quod festinatione triumphi praetermissum esset, id restituere differendo triumpho vellet.

nunc nunc ad triumphus frequento deduco sum miles qui egregius navaris opera res publicus possum possum etiam si senatus qui festinatio triumphus praetermitto sum is restituo differo triumphus volo


M. Folius Flaccina inde et L. Plautius Venox consules facti.

m folius flaccina inde et l plautus venox consul facio


Vulg. = lectio vulgata.


veritatem laborare nimis saepe aiunt, extingui numquam: vanam gloriam qui spreverit, veram habebit sine,

veritas laboro nimis saepe aio extingui numquam vanus gloria qui sperno verus habeo sine


operae pretium est audire, qui omnia prae divitiis humana spernunt neque honori magno locum neque virtuti putant esse, nisi ubi effuse afluant opes. spes unica imperii populi Romani,

opera pretium sum audio qui omnis prae divitiae humanus sperno neque honor magnus locus neque virtus puto sum nisi ubi effuse afluo ops spes unicus imperium populus romanus


inter priorem dictaturam abdicatam novamque a Manlio initam ab tribunis velut per interregnum concilio plebis habito apparuit, quae ex promulgatis plebi, quae latoribus gratiora essent.

inter prior dictatura abdico novus ab manlius ineo ab tribunus velut per interregnum concilio plebs habeo appareo qui ex promulgo plebs qui lator gratus sum


consul quia ingressos in castra ab direptione abstrahere non poterat, eos, qui in cornibus fuerant, protinus ad sequendos hostis misit.

consul quia ingredior in castrum ab direptio abstraho non possum is qui in cornu sum protinus ad sequor hostis mitto


Murgantiam primum prodito ab ipsis prasidio praesidio Romano recipit, ubi frumenti magna vis commeatusque omnis generis convecti erant Romanis.

murgantia primus prodeo ab ipse prasidio praesidium romanus recipio ubi frumentum magnus volo commeatus omnis genus convecti sum romanus


Scipio ipse gravi morbo implicitus, graviore tamen fama, cum ad id quisque quod audierat insita hominibus libidine alendi de industria rumores adiceret aliquid, provinciam omnem ac maxime longinqua eius turbavit;

scipio ipse gravis morbus implico gravis tamen fama cum ad is quisque qui audio inquiro homo libido alo de industria rumor adicio aliquis provincia omnis atque magnus longinquus is turbo


contione itaque advocata rem publicam foris gerendam ait tutaque omnia praestanda deos inmortales suscepisse; se, quod intra muros agendum esset, libertati populi Romani consulturum. maximam autem eius custodiam esse, si magna imperia diuturna non essent et temporis. modus inponeretur, quibus iuris inponi non posset. alios magistratus annuos esse, quinquennalem censuram.

contio itaque advoco res publicus foris gero aio tueor omnis praesto deus inmortal suscipio sui qui intra murus ago sum libertas populus romanus consulo maximus autem is custodia sum si magnus imperium diuturnus non sum et tempus modus inponeretur qui ius inpono non possum alius magistratus annuus sum quinquennal censeo


proximo anno Samnites in Sentinati agro, Paelignis, ad Tifernum, Stellatibus campis, suis ipsi legionibus, mixti alienis, ab quattuor exercitibus, quattuor ducibus Romanis caesi fuerant;

propior annus samnites in sentino ager peligni ad tifernus stellatibus campus suus ipse legio misceo alienus ab quattuor exercitus quattuor dux romanus caedo sum


eumque docet rem sine modo ac modestia agi, ac prope esse, ut manus inter se conferant. ceterum etiam si vis absit, nihilo minus detestabili exemplo rem agi, quippe ubi fraude ac periurio decus petatur virtutis.

is doceo res sine modo atque modestia ago atque prope sum ut manus inter sui confero ceterum etiam si volo absum nihilum paruus detestabilis exemplum res ago quippe ubi fraus atque periurium decus peto virtus


nolite ad vestras leges atque instituta exigere ea, quae Lacedaemone fiunt. nihil comparare singula necesse est. vos a censu equitem, a censu peditem legitis, et paucos excellere opibus, plebem subiectam esse illis vultis;

nolo ad vester lex atque institutum exigo is qui lacedaemon fio nihil comparo singulus necesse sum tu ab census eques ab census pedito lego et paucus excello ops plebs subicio sum ille volo


obsidio deinde per paucos dies magis quam oppugnatio fuit, dum vulnus ducis curaretur. per quod tempus ut quies certaminum erat, ita ab apparatu operum ac munitionum nihil cessatum.

obsidio deinde per paucus dies magis quam oppugnatio sum dum vulnus dux curo per qui tempus ut quies certamen sum ita ab apparatus opus atque munitio nihil cesso


in concilium ut ventum est, aegre a Phaenea praetore principibusque aliis introductus facto silentio dicere orsus rex.

in concilium ut venio sum aeger ab phaenea praetor princeps alius introduco facio silentium dico ordior rex


Asiae regibus ac Rhodiis responsum est legatos ad eas res visendas senatum missurum.

asia rex atque rhodius responsum sum legatus ad is res visendas senatus mitto


aliam deinde inflatus adsentationibus eorum, qui eum non Hieronis tantum sed Pyrrhi etiam regis, materni avi, iubebant meminisse, legationem misit, qua aecum censebat Sicilia sibi omni cedi, Italiae imperium proprium quaeri Carthaginiensi populo.

alius deinde inflo adsentatio is qui is non hiero tantus sed pyrrhus etiam rex maternus avus jubeo memini legatio mitto qui aequus censeo sicilia sui omnis cedo italia imperium proprius quaero carthaginiensis populus


eae legationes a C. Scribonio praetore urbano in senatum introductae sunt,

is legatio ab que scribonius praetor urbanus in senatus introduco sum


ceterum priusquam signa ab urbe novae legiones moverent, decemviri libros adire atque inspicere iussi ; propter territos vulgo homines novis prodigiis.

ceterum priusquam signum ab urbs novus legio moveo decemviri liber adeo atque inspicio iubeo propter terreo vulgo homo novus prodigium


et Philippum Nicander haud dissimili oratione incitabat; erat etiam maior orationis materia, quo ex altiore fastigio rex quam tyrannus detractus erat, quoque plures ademptae res.

et philippus nicander haud dissimilis oratio incito sum etiam magnus oratio materia quo ex alo fastigium rex quam tyrannus detraho sum quoque multus adimo res


et per nuntios quidem haec; ut vero reguli Gallorum castris ad Iiberrim Iliberrim extemplo motis haud gravate ad Poenum venerunt, capti donis cum bona pace exercitum per finis suos praeter Ruscinonem oppidum transmiserunt.

et per nuntius quidem hic ut verus regulis gallus castrum ad iiberrim iliberrim extemplo moveo haud gravo ad poenus venio capio donum cum bonus pax exercitus per finis suus praeter ruscino oppidum transmitto


neque captivi ulli ante currum ducti neque spolia praelata neque milites secuti. omnia praeter victoriam penes consulem esse apparebat.

neque captivus ullus ante currus duco neque spolium praefero neque miles sequor omnis praeter victoria penis consul sum appareo


patres et ad haruspices referri et decemviros adire libros iusserunt.

pater et ad haruspex refero et decemviri adeo liber jubeo


modicus primo labor in imis collibus fuit. quantum in altitudinem egrediebantur, magis magisque silvestria et pleraque invia loca excipiebant:

modicus primus labor in imus collis sum quantus in altitudo egredior magis magus silvestris et plerusque invius locum excipio


postquam vulgata est atrocitas supplicii, suam quoque noxam pari poena aestimatam rati,

postquam vulgo sum atrocitas supplicium suus quoque noxa par poena aestimo reor


cui turn tum Ficulensi nomen fuit, profecti castra in monte Sacro locavere modestiam patrum snorum suorum nihil violando imitati. secuta exercitum plebs nullo, qui per aetatem ire posset, retractante.

qui turn tum ficulensis nomen sum proficiscor castrum in mons sacro locavere modestia pater snorum suus nihil violo imitor sequor exercitus plebs nullus qui per aetas eo possum retracto


ipse Hamis vacua ab hostibus castra nec quicquam praeter recentis vestigia caedis strataque passim corpora sociorum invenit.

ipse hamae vacuus ab hostis castrum neque quisquam praeter recens vestigium caedes sterno passim corpus socius invenio


veteres hostes, ceterum per multos annos sub specie infidae pacis quietos, versa arma Romana, quod incolumi Hernico nomine missitaverant simul cum iis Samniti auxilia

vetus hostis ceterum per multus annus sub species infidus pax quiesco verso arma romanus qui incolumis hernicus nomen missitaverant simul cum is samniti auxilium


itaque haud magni certaminis fuit proelium; primus clamor atque inpetus rem decrevit. Numidae cum in concursu quieti stetissent in cornibus, ut terga dantis suos viderunt, fugae tantum parumper comites facti,

itaque haud magnus certamen sum proelium primus clamor atque impetus res decerno numida cum in concursus quiesco sto in cornu ut tergum do suus video fuga tantus parumper comes facio


cum hic status rerum in Asia Graeciaque et Macedonia esset, vixdum terminate terminato cum Philippo bello, pace certe nondum perpetrata, ingens in Hispania ulteriore coortum est bellum.

cum hic status res in asia graecia et macedonius sum vixdum termino termino cum philippus bellum pax certus nondum perpetro ingens in hispania ulterior coorior sum bellum


aestate ea qua haec in Africa gesta sunt, P. Sempronius consul, cui Bruttii provincia erat, in agro Crotoniensi cum Hannibale in ipso itinere tumultuario proelio conflixit.

aestas is qui hic in africanus gero sum p sempronius consul qui bruttius provincia sum in ager crotoniensi cum hannibal in ipse iter tumultuarius proelium confligo


quid, si moriendum pro patria esset, faceretis? quinquaginta milia civium sociorumque circa vos eo ipso die caesa iacent. si tot exempla virtutis non movent, nihil umquam movebit; si tanta clades vilem vitam non fecit, nulla faciet. liberi atque incolumes desiderate patriam;

quis si morior pro patria sum facio quinquaginta mille civis socius circa tu is ipse dies caedo iaceo si tot exemplum virtus non moveo nihil umquam moveo si tantus clades vilis vita non facio nullus facio liber atque incolumis desidero patria


conflagraret, eo infensioribus in se quam in illum iudicibus, quod disciplinam militarem severe ab eo conservatam successorem ipsum omni genere licentiae corrupisse fama attulerat.

conflagro is infensus in sui quam in ille judex qui disciplina militaris sero ab is conservo successor ipse omnis genus licentia conrumpo fama affero


Galli et Pisuetae et Nisuetae et Tamiani et Arei ex Africa et Laudiceni ex Asia erant.

gallus et pisuetae et nisuetae et tamiani et areus ex africanus et laodiceni ex asia sum


illud alterum pro me maioribusque meis contendere ausim, Quirites, nisi, quae pro universa re publica fiant, ea plebi tamquam aliam incolenti urbem adversa quis putet, nihil nos neque privatos neque in magistratibus, quod incommodum plebi esset, scientes fecisse, nec ullum factum dictumve nostrum contra utilitatem vestram, etsi quaedam contra voluntatem fuerint, vere referri posse.

ille alter pro ego magnus meus contendo audeo quiris nisi qui pro universus res publicus fio is plebs tamquam alius incolo urbs adverso quis puto nihil nos neque privo neque in magistratus qui incommodus plebs sum scio facio neque ullus facio dico nos contra utilitas vester etsi quidam contra voluntas sum verus refero possum


tum Aristaenus praetor rursus: “non magis consilium vobis, principes Achaeorum, deest quam lingua; sed suo quisque periculo in commune consultum non vult. forsitan ego quoque tacerem, si privatus essem; nunc praetori video aut non dandum concilium legatis fuisse,

tum aristaenus praetor rursus non magis consilium tu princeps achaeus desum quam lingua sed suus quisque periculum in communis consulo non volo forsitan ego quoque taceo si privo sum nunc praetor video aut non do concilium legatus sum


secutus est annus nulla re belli domive insignis, P. Plautio Proculo P. Cornelio Scapula consulibus, praeterquam quod Fregellas —

sequor sum annus nullus res bellum domive insignis p plautius proculus p cornelius scapula consul praeterquam qui fregellae


quo creati sunt die, eo — sic enim placuerat patribus — magistratum inierunt, sollemnibusque senatus consultis perfectis de pace Caudina rettulerunt; et Publilius,

quo creo sum dies is sic enim placeo pater magistratus ineo sollemne senatus consulo perficio de pax caudinus refero et publilius


inde varios vultus digredientium ab nuntiis cerneres, ut cuique laeta aut tristia nuntiabantur, gratulantisque aut consolantis redeuntibus domos circumfusos. feminarum praecipue et gaudia insignia erant et luctus.

inde varius vultus digredior ab nuntius cerno ut quisque laetus aut tristis nuntio gratulantisque aut consolo redeo domus circumfundo femina praecipuus et gaudium insigne sum et luctus


in hostili est terra, inter omnia inimica infestaque, procul ab domo, ab patria; neque illi terra neque mari est pax; nullae eum urbes accipiunt, nulla moenia;

in hostilis sum terra inter omnis inimicus infesto procul ab domus ab patria neque ille terra neque mare sum pax nullus is urbs accipio nullus moenia


an postmodo, cremata et diruta urbe, ante ora captarum coniugum liberorumque, inter verbera et vincula, omnia foeda atque indigna passi exspirarent.

an postmodo cremo et diruo urbs ante os captaris conjunx liber inter verbero et vinculum omnis foedus atque indignus patior exspiro


cum C. Mucius, adulescens nobilis, cui indignum videbatur populum Romanum servientem, cum sub regibus esset, nullo bello nec ab hostibus ullis obsessum esse, liberum eundem populum ab iisdem Etruscis obsideri,

cum que mucius adulescens nobilis qui indignus video populus romanus servio cum sub rex sum nullus bellum neque ab hostis ullus obsedeo sum liber idem populus ab idem etruscus obsideri


senatus tumultuose vocatus tumultuosius consulitur quaestionem postulantibus iis, qui pulsati fuerant, decernente ferocissimo quoque non sententiis magis quam clamore et strepitu.

senatus tumultuosus voco tumultuosus consulo quaestio postulo is qui pulso sum decerno ferox quoque non sententia magis quam clamor et strepitus


illa dubitatio erat singulaene cohortes an universi ad stipendium petendum irent. inclinavit sententia, quod tutius censebant, universos ire.

ille dubitatio sum singulus cohors an universus ad stipendium peto eo inclino sententia qui tueor censeo universi eo


de agro deinde cum regis legatis disceptari coeptum.

de ager deinde cum rex legatus disceptaris coepio


repetenti Siciliam consuli escensio hostium in agrum Viboniensem Uibonensem facta nuntiatur, litteraeque ab senatu de transitu in Italiam Hannibalis, et ut primo quoque tempore collegae ferret auxilium, missae traditntur. traduntur.

repeto sicilia consul escensio hostis in ager viboniensem vibonensis facio nuntio littera ab senatus de transeo in italia hannibal et ut primus quoque tempus collega fero auxilium mitto traditntur trado


si possessio haud ambigua regni maneret, multa diem tempusque adferre posse, quibus non amissa modo reciperare, sed timendus ultro iis esse, quos nunc timeret, posset.

si possessio haud ambiguus regnum maneo multus dies tempus affero possum qui non amitto modo reciperaris sed timeo ultro is sum qui nunc timeo possum


Q. Fabius ut profectum in Apuliam Hannibalem audivit, frumento ab Nola Neapolique in ea castra convecto, quae super Suessulam erant, munimentisque firmatis et praesidio, quod per hiberna ad tenendum locum satis esset, relicto ipse Capuam propius movit castra agrumque Campanum ferro ignique est depopulatus,

q fabius ut proficiscor in appulia hannibal audio frumentum ab nola neapolis in is castrum conveho qui super suessula sum munimentum firmo et praesidium qui per hibernus ad teneo locus satis sum relinquo ipse capua propius moveo castrum ager campanus ferrum ignis sum depopulor


Cum Philippus liberos eorum, quos in vinculis habebat, nobilissimorum hominum conquiri ad mortem iussisset, Theoxena verita pro liberis suis admodum pueris regis libidinem, prolatis in medium gladiis et poculo, in quo venenum erat, suasit his, ut imminens ludibrium morte effugerent. et cum persuasisset, et ipsa se interemit. certamina inter filios Philippi Macedoniae regis Persen et Demetrium referuntur; et ut fraude fratris sui Demetrius fictis criminibus, inter quae accusatione parricidii et adfectati regni, primum petitus, ad ultimum, quoniam populi Romani amicus erat, veneno necatus est, regnumque Macedoniae mortuo Philippo ad Persen devenit. item res in Liguribus et Hispania contra Celtiberos a compluribus feliciter gestas continet. colonia Aquileia deducta est. libri Numae Pompili in agro L. Petilli scribae sub Ianiculo a cultoribus agri arca lapidea clusi inventi sunt et Graeci et Latini; in quibus cum pleraque dissolvendarum religionum praetor, ad quem delati erant, legisset, iuravit senatui contra rem publicam esse, ut legerentur servarenturque. ex senatus consulto in comitio exusti sunt. Philippus aegritudine animi confectus, quod Demetrium filium falsis alterius filii in eundem delationibus impulsus veneno sustulisset, de poena Persei cogitavit voluitque Antigonum potius amicum suum successorem regni sui relinquere, sed in hac cogitatione morte raptus est. Perseus regnum accepit.

cos philippus liber is qui in vinculis habeo nobilis homo conquaero ad mors iubeo theoxena vereor pro liber suus admodum puer rex libido profero in medius gladius et poculum in quo venenum sum suadeo hic ut immineo ludibrium mors effugio et cum persuadeo et ipse sui interimo certamen inter filius philippus macedonia rex perses et demetrius refero et ut fraus frater suus demetrius fingo crimen inter qui accusatio parricidium et adfectas regnum primus peto ad ulter quoniam populus romanus amicus sum veneno neco sum regnum macedonia mortuus philippus ad perses devenio item res in ligur et hispania contra celtiberi ab complures feliciter gero contineo colonia aquileia deduco sum liber numa pompilis in ager l petilli scriba sub janiculum ab cultor ager arca lapideus clusi invenio sum et graecum et latinum in qui cum plerusque dissolvendaris religio praetor ad qui defero sum lego juro senatus contra res publicus sum ut lego servo ex senatus consultum in comitium exuro sum philippus aegritudo animus conficio qui demetrius filius falsum alter filius in idem delatio impello veneno tollo de poena perseus cogito volo antigonus potis amicus suus successor regnum suus relinquo sed in hic cogitatio mors rapio sum perseus regnum accipio


ubi in hostium fines ventum est, uterque populabundus effuso agmine incedit. explorant tamen latius quam populantur;

ubi in hostis finis venio sum uterque populabundus effundo agmen incedo exploro tamen fero quam populo


utique consules praetoresque, qui nunc essent quive postea futuri essent, curarent, ne quid ei mulieri iniuriae fieret, utique tuto esset. id senatum velle et aequum censere, ut ita fieret.

utique consul praetor qui nunc sum qui postea sum sum curo ne quis is mulier iniuria fio utique tueor sum is senatus volo et aequus censeo ut ita fio


si gladium in Asia non strinxissem, si hostem non vidissem, tamen triumphum in Thracia duobus proeliis merueram. sed iam dictum satis est;

si gladius in asia non stringo si hostis non video tamen triumphus in thracia duo proelium mereo sed iam dico satis sum


deinde Samnites per aperta loca brevi circuitu in loca plana,

deinde samnites per apertus locum brevis circuitus in locum planum


postquam nullum ex composite composito signum a suis accipiebant et crescere numerum hostium cernebant, destituti segnius instare; postremo re omissa iam vix tuto receptu fugientes in urbem compelluntur, parte opernm operum incensa et pluribus aliquanto, quam ab ipsis ceciderant, interfectis. (uodsi quodsi ex composito acta res fuisset, hand haud dubium erat expugnari una utique parte opera cum magna caede hostium potuisse.

postquam nullus ex compono compono signum ab suus accipio et cresco numerus hostis cerno destitus segnis insto postremo res omitto iam vix tueor recipio fugio in urbs compello pars opernm opus incensum et multus aliquantus quam ab ipse cado interficio uodsi quodsi ex compono ago res sum hand haud dubius sum expugnaris unus utique pars opus cum magnus caedes hostis possum


sub idem fere tempus et legati, qui redierant ab Carthagine, Romam rettulerunt omnia hostilia esse, et Sagunti excidium nuntiatum est;

sub idem fere tempus et legatus qui redeo ab carthago roma refero omnis hostilis sum et saguntus excidium nuntio sum


Ilienses adiunctis Balarorum auxiliis pacatam provinciam invaserant, nec eis invalido exercitu et magna parte pestilentia absumpto resisti poterat.

ilienses adjungo balarorum auxilium pacatam provincia invado neque is invalidus exercitus et magnus pars pestilentia absumo requiro possum


quod id bellum grave atque incommodum Graeciae omni, sumptuosum ac damnosum ipsis Romanis esset.

qui is bellum gravis atque incommodus graecia omnis sumptuosus atque damnosus ipse romanus sum


Thracas quoque rumpiae, ingentis et ipsae longitudinis, inter obiectos undique ramos impediebant.

thraca quoque rumpia ingens et ipse longitudo inter objacio undique ramus impedio


id, quod gerendis rebus superesset, quieti datum; ea neque molli strato neque silentio accersita; multi saepe militari sagulo opertum humi iacentem inter custodias stationesque militum conspexerunt.

is qui gero res supersum quiesco do is neque mollis stratum neque silentium arcesso multus saepe militaris sagulum operio humus iaceo inter custodio statio miles conspicio


pace redintegrata Romani novam in femina virtutem novo genere honoris, statua equestri, donavere: in summa sacra via posita virgo insidens equo.

pax redintegro romanus novus in femina virtus novo genus honor statua equester dono in summus sacer via pono virgo insideo equus


nihil novi factum purgare satis est. ceterum quod in rebus ad omnis pariter, viros feminas, pertinentibus fecisse eas nemo miratus est, in causa proprie ad ipsas pertinente miramur fecisse? quid autem fecerunt?

nihil nosco facio purgaris satis sum ceterum qui in res ad omnis pariter vir femina pertineo facio is nemo miror sum in causa proprius ad ipse pertineo miror facio quis autem facio


item, si populus Romanus foedere iungeretur regi, ut caveret, ne ius ei belli inferendi Aetolis sociisque eorum esset.

item si populus romanus foedus jungo rex ut caveo ne ius is bellum infero aetolus socius is sum


quid porro, si satis confisi Carthaginienses consensu Africae, fide sociorum regum, moenibus suis, cum tuo exercitusque tui praesidio nudatam Italiam viderint, ultro ipsi novum exercitum in Italiam aut ex Africa miserint,

quis porro si satis confido carthaginiensis consensus africa fides socius rex moenia suus cum tuus exerceo tuus praesidium nudo italia video ultro ipse novus exercitus in italia aut ex africanus mitto


Aetoli consilium cum rei, tum spei quoque non audacis modo sed etiam impudentis ceperunt, Demetriadem Chalcidem Lacedaemonem occupandi.

aetolus consilium cum res tum spes quoque non audax modo sed etiam impudens capio demetrias chalcis lacedaemon occupo


tertio nec ab se nec ab ullo creatus privatus fasces et imperium obtinuit nec ante continuando abstitit magistratu, quam obruerent eum male parta, male gesta, male retenta imperia.

tertius neque ab sui neque ab ullus creo privo fascis et imperium obtineo neque ante continuo absisto magistratus quam obruo is malus pario malus gero malus retineo imperium


Proernam inde recepit et quae circa eam castella erant. ducere tur tum porro in sinum Maliacum coepit. appropinquanti faucibus, super quas siti Thaumaci sunt, deserta urbe iuventus omnis armata silvas et itinera insedit et in agmen Romanum ex superioribus locis incursavit.

proerna inde recipio et qui circa is castellum sum duco tur tum porro in sinum maliacum coepio appropinquo fauces super qui sitis thaumaci sum desero urbs juventus omnis armo silva et iter insedeo et in agmen romanus ex superus locus incurso


quarto die cum et scalae undique ad muros erigerentur et porta vi maiore oppugnaretur, oppidani depulsa vi muris ad portam tuendam concurrunt eruptionemque repentinam in hostis faciunt;

quartum dies cum et scala undique ad murus erigo et porto vis magnus oppugno oppidanus depello vis murus ad porta tueor concurro eruptio repentinus in hostis facio


censuram summa contentione petebant L. Valerius Flaccus P. et L. Scipiones Cn. Manlius Vulso L. Furius Purpurio patricii,

censeo summus contentio peto l valerius flaccus p et l scipio cn manlius vello l furius purpurio patricius


et Hernicis legati gratulatum de concordia patrum ac plebis Romam venerunt donumque ob eam Iovi optumo maximo coronam auream in Capitolium tulere parvi ponderis, prout res baud haud opulentae erant colebanturque religiones pie magis quam magnifice.

et hernicus legatus gratulor de concordia pater atque plebs roma venio donum ob is iuppiter bonus maximus corona aureus in capitolium fero parvus pondus prout res baud haud opulentus sum colo religio pius magis quam magnificus


his curis cogitationibusque ita ab ineunte aetate animum agitaverat, ut nulla ei nova in tali re cogitatio esset.

hic cura cogitatio ita ab ineo aetas animus agito ut nullus is novo in talis res cogitatio sum


pulset tur tum mihi lictorem, qui sciet ius de tergo vitaque sua penes unum illum esse, cuius maiesataam maiestatem violarit.”

pulso tur tum ego lictor qui scio ius de tergum vito suus penis unus ille sum qui maiesataam maiestas violo


dictatori ac Romanis, quod detractasset pugnam hostis, animi accessere; posteroque die, iam militibus castra urbemque se oppugnaturos frementibus, ni copia pugnae fiat, utrimque acies inter bina castra in medium campi procedunt.

dictator atque romanus qui detracto pugna hostis animus accedo posterus dies iam miles castrum urbs sui oppugno fremo ni copia pugna fio utrimque acies inter bini castrum in medius campus procedo


et parari singula acquirendo facilius potuisse quam universa teneri posse;

et paro singulus acquiro facilis possum quam universus teneo possum


ille pugnantes hortando pariterque obeundo pericula sustinuit, ille fessos abnuentesque taedio et labore nunc precando nunc castigando accendit; ille fugientes revocavit omissamque pugnam aliquot locis restituit;

ille pugno horto parito obeo periculum sustineo ille fatisco abnuo taedium et labor nunc preco nunc castigo accendo ille fugio revoco omitto pugna aliquot locus restituo


omnia perculsa metu non in Asia modo sed etiam in Syria esse; reges Aegypti ad ea,

omnis percello metus non in asia modo sed etiam in syria sum rex aegyptius ad is


ad id cum necessaria petitio indutiarum videretur cuperetque Marcius neque aliud conloquio petisset, gravate et in magnam gratiam petentis concessit.

ad is cum necessarius petitio indutiaris video cupio marcius neque alius colloquium peto gravo et in magnus gratia peto concedo


auin quin igitur ad hoc accingeris nec per istos circumitus, ut, cum in Africam traieceris, secuturum te illuc Hannibalem speres potius quam recto hinc itinere, ubi Hannibal est, eo bellum intendis, si egregiam istam palmam belli Punici patrati petis?

auin quin igitur ad hic accingo neque per iste circumeo ut cum in africa transjacio sequor tu illic hannibal spero potis quam recingo hinc iter ubi hannibal sum is bellum intendo si egregius iste palma bellum punicus patro peto


Ligures multitudine freti et in aciem exibant, parati de summa rerum decernere, et abundantes militum numero passim multas manus per extrema finium ad praedandum mittebant,

ligur multitudo fretus et in acies exeo paro de summus res decerno et abundo miles numerus passim multus manus per exter finis ad praedor mitto


eo namque omnem belli molem inclinaturam censebant — occurrunt; simul in Campanos stimulabat ira, tam promptos nunc ad ferenda nunc ad accersenda adversus se auxilia. ut vero castra Romana viderunt,

is namque omnis bellum moles inclino censeo occurro simul in campani stimulo ira tam promptus nunc ad fero nunc ad arcesso adverro sui auxilium ut verus castrum romanus video


si parum publicis foederibus ruptis dirempta simul et privata iura esse putet, Badium Campanum T. Quinctio Crispino Romano palam duobus exercitibus audientibus renuntiare hospitium.

si parum publicus foedus rumpo disredimo simul et privo ius sum puto badius campanus t quintius crispinus romanus palam duo exercitus audio renuntiaris hospitium


excussit equitem, quem cuspide parmaque innixum attollentem se ab gravi casu Manlius ab iugulo, ita ut per costas ferrum emineret, terrae adfixit;

excutio eques qui cuspis parma innitor attollo sui ab gravis casus manlius ab jugulo ita ut per costa ferrum emineo terra affigo


Gallorum Roma esset, quam vereor ne sic cunctantibus nobis Hannibali ac Poenis totiens servaverint maiores nostri.

gallus roma sum quam vereor ne sic cuncto nos hannibal atque poenus totiens servaverint magnus noster


quo cum subire Bastarnae vellent, quali tempestate Gallos spoliantes Delphos fama est peremptos esse, talis turn tum Bastarnas nequiquam ad iuga montium appropinquantes oppressit.

quo cum subeo bastarnae volo qual tempestas galli spolio delphi fama sum peremo sum talis turn tum bastarnae nequiquam ad iugum mons appropinquo opprimo


ut quam primum ea mittantur, sibique, si ita videatur, ex novis praetoribus successorem mittant.

ut quam primus is mitto sui si ita video ex novus praetor successor mitto


Achaico concilio Aegi iis dato benigne locuti auditique, egregia spe futuri status fidissima gente relicta, in Aetoliam traiecerunt.

achaicus concilio aegium is do benignus loquor audio egregius spes sum status fidus gens relinquo in aetolia transjacio


aegre id Marcellum tulisse sepulturaeque curam habitam, et propinquis etiam inquisitis honori praesidioque nomen ac memoriam eius fuisse.

aeger is marcellus fero sepelio cura habeo et propinquus etiam inquisitus honor praesidium nomen atque memoria is sum


sunt, qui duos tantum in Sacro monte creatos tribunos esse dicant ibique sacratam legem latam. per secessionem plebis Sp. Cassius et Postumus Cominius consulatum inierant.

sum qui duo tantus in sacro mons creo tribunus sum dico ibi sacro lex fero per secessio plebs spurius casseius et postumus cominius consulatus ineo


vos quaeso, consules, si vobis datum ab senatu negotium fuerit, in me primum et hunc M. Folium quaestiones exerceatis, ut appareat innocentia nostra nos, non maiestate honoris tutos a criminationibus istis esse.” abdicat inde se dictatura

tu quaeso consul si tu do ab senatus negotium sum in ego primus et hic m folium quaestio exerceo ut appareo innocens noster nos non maiestas honor tueor ab criminatio iste sum abdico inde sui dicto


parantibus Achaeis Aetolisque ad ea respondere, cum prope occasum sol esset, dilato in posterum diem colloquio Philippus in stationem,

paro achaeus aetolus ad is respondeo cum prope occasus sol sum differo in posterus dies colloquium philippus in statio


et postquam non tam ira erat satiata quam irae exercendae materia deerat, agro hostium in Boeotiam excessit nec aliud quicquam dignum memoria in Graecia egit.

et postquam non tam ira sum satio quam ira exerceo materia desum ager hostis in boeotia excedo neque alius quisquam dignus memoria in graecia ago


decem legati more maiorum, quorum ex consilio T. Quinctius imperator leges pacis Philippo daret, decreti, adiectumque, ut in eo numero legatorum P. Sulpicius et P. Villius essent, qui consules provinciam Macedoniam obtinuissent.

decem legatus mos magnus qui ex consilium t quintius imperator lex pax philippus do decerno adicio ut in is numerus legatus p sulpicius et p villius sum qui consul provincia macedonia obtineo


Gallis Hispanisque scuta eiusdem formae fere erant, dispares ac dissimiles gladii, Gallis praelongi ac sine mucronibus, Hispano, punctim magis quam caesim adsueto petere hostem, brevitate habiles et cum mucronibus. ante alios habitus gentium harum cum magnitudine corporum tum specie terribilis erat: Galli super umbilicum erant nudi;

gallus hispanus scutum idem forma fere sum disparis atque dissimilis gladius gallus praelongus atque sine mucro hispanus punctim magis quam caesim assuesco peto hostis brevitas habilis et cum mucro ante alius habitus gens haris cum magnitudo corpus tum species terribilis sum gallus super umbilicus sum nudus


post hanc orationem claves portarum pecuniaeque regiae ante pedes eorum posuit. atque illo quidem die dimissi ex contione laeti circa fana omnia deum supplicaverunt cum coniugibus ac liberis, postero die comitia praetoribus creandis habita.

post hic oratio clavo portaris pecunia regia ante pes is pono atque ille quidem dies dimitto ex contio laetus circa fanum omnis deus supplico cum conjunx atque liber posterus dies comitium praetor creo habeo


litterae quoque de re prospere gesta ad senatum, non ad dictatorem missae argumentum fuere minime cum eo communicantis laudes. ita certe dictator id factum accepit, ut laetis aliis victoria parta prae se ferret iram tristitiamque. misso itaque repente senatu se ex curia proripuit,

littera quoque de res prosperus gero ad senatus non ad dictator mitto argumentum sum paruus cum is communico laus ita certus dictator is facio accipio ut laetus alius victoria pario prae sui fero ira tristitia mitto itaque repens senatus sui ex curia proripio


partim brevi circuitu cum in iugum collis evasissent, trepidos ex praesidiis stationibusque Macedonas deturant deturbant et, ut in locis impeditis difficili fuga, plerosque etiam obtruncant.

pars brevis circuitus cum in iugum collis evado trepidus ex praesidium statio macedonas deturant deturbo et ut in locus impedio difficilis fuga plerus etiam obtrunco


ibi ex fuga dissipata locum, quem tumultuario opere communirent, capiunt, ne, si intra moenia se recepissent, extemplo ureretur ager depopulatisque omnibus obsidio urbi inferretur.

ibi ex fuga dissipata locus qui tumultuarius opus communio capio ne si intra moenia sui recipio extemplo uro ager depopulor omnis obsidio urbs infero


Romae interim plerumque obsidio segnis et utrimque silentium esse ad id tantum intentis Gallis, ne quis hostium evadere inter stationes posset, cum repente iuvenis Romanus admiratione in se civis hostesque convertit.

roma interim plerusque obsidio segnis et utrimque silentium sum ad is tantus intendo gallus ne quis hostis evado inter statio possum cum repens juvenis romanus admiratio in sui civis hostis converto


aliud integer populous, fautor et cultor bonorum, aliud forensis factio tendebat, done donec Q. Fabius et P. Decius censores facti,

alius integer populous fautor et cultor bonus alius forensis factio tendo donec donec q fabius et p decius censor facio


Eumenes igitur ut Romam venit, exceptus cum tanto honore, quantum non meritis tantum eius, sed beneficiis etiam suis, ingentia quae in eum congesta erant, existimabant deberi, a praetore in senatum est introductus.

eumenes igitur ut roma venio excipio cum tantus honor quantus non meritum tantus is sed beneficium etiam suus ingens qui in is congero sum existimo debeo ab praetor in senatus sum introduco


deinde auxiliares ante Carthaginiensium aciem, ne homines mixti ex conluvione conluuione omnium gentium, quos non fides teneret, sed merces,

deinde auxiliaris ante carthaginiensis acies ne homo misceo ex conluvio conluuio omnis gens qui non fides teneo sed merces


Rhodii Peraeam — regio est continentis adversus insulam, vetustae eorum dicionis — repetebant postulabantque praesidia deduci ab Iaso et a Bargyliis et Euromensium urbe et in Hellesponto Sesto atque Abydo,

rhodius peraea regius sum contineo adverro insula vetustus is dicio repeto postulo praesidium deduco ab iassus et ab bargyliae et euromensium urbs et in hellespontus sestus atque abydo


vos si quo insigni magis imperii honorisve nomine vestrum appellabitis ducem, eo utemini potentiore ad obtinenda ea, quae vultis.” inde de regno agendi ortum initium dicitur;

tu si quo insignio magis imperium honorisve nomen vester appello dux is uto potens ad obtineo is qui volo inde de regnum ago orior initium dico


cum filius aliique principes percunctando exsequerentur, “quid, si media via consilii caperetur, ut et dimitterentur incolumes et leges iis iure belli victis inponerentur,”

cum filius alius princeps percuncto exsequor quis si medius via consilium capio ut et dimitto incolumis et lex is ius bellum vinco inpono


tribuni vobis amissa reddent ac restituent? vocis verborumque quantum voletis ingerent et criminum in principes et legum aliarum super alias et contionum; sed ex illis contionibus numquam vestrum quisquam re, fortuna domum auctior rediit.

tribunus tu amitto reddo atque restituo vox verbum quantus volo ingero et crimen in princeps et lex alius super alius et contio sed ex ille contio numquam vester quisquam res fortuna domus augeo redeo


hinc patre, hinc Catulo lateri circumdatis privato magis quam publico decore insignis Romam rediit.

hinc pater hinc catulus lateo circumdo privo magis quam publicus decus insignis roma redeo


nihil, ne bellum haberent, priusquam paene in conspectu hostis erat, praemeditati.

nihil ne bellum habeo priusquam paene in conspectus hostis sum praemeditas


tot regulos, tot saevas gentes, post receptam totam Hispaniam ita, ut vestigium belli nullum reliquum sit, elevare meas res gestas, tam hercule,

tot regulus tot saevus gens post recipio totus hispania ita ut vestigium bellum nullus reliquus sum elevaris meus res gero tam herculis


quod secundum trunca et turpia exta nimis laeta apparuissent.

qui secundus truncus et turpis exta nimis laetus appareo


tur tum primum referri pedem atque inclinari rem in fugam apparuit; tur tum capi, occidi Samnis; nec superfuissent multi, ni nox victoriam magis quam proelium diremisset.

tur tum primus refero pedis atque inclinaris res in fuga appareo tur tum capio occido samnis neque supersum multus ni nox victoria magis quam proelium disredimo


Hieronymus legatos Carthaginem misit ad foedus ex societate cum Hannibale pacta faciendum. convenit, ut, cum Romanos Sicilia expulissent — id autem brevi fore, si naves atque exercitum misissent — , Himera amnis, qui ferme dividit insulam, finis regni Syracusani ac Punici imperii esset.

hieronymus legatus carthago mitto ad foedus ex societas cum hannibal paciscor facio convenio ut cum romanus sicilia expello is autem brevis sum si navo atque exercitus mitto himera amnis qui ferme divido insula finis regnum syracusanus atque punicus imperium sum


sunt enim Tempe saltus, etiamsi non bello fiat infestus, transitu difficilis.

sum enim tempe saltus etiamsi non bellum fio infestus transeo difficilis


multi ea nocte, quae diem insecuta est, quo in contione res palam facta est, custodiis circa portas positis fugientes a triumviris comprehensi et reducti sunt: multorum delata nomina. quidam ex iis viri feminaeque mortem sibi consciverunt.

multus is nox qui dies insequor sum quo in contio res palam facio sum custodia circa porta pono fugio ab triumviri comprehendo et reduco sum multus defero nomen quidam ex is vir femina mors sui conscio


castra relinquentem nulla alia re tutiora quam errore hostis, qui ducem inde atque exercitus partem abesse ignoraret.

castrum relinquo nullus alius res tueor quam error hostis qui dux inde atque exercitus pars absum ignoro


extremo aestatis eius, qua haec in Graecia gesta sunt, cum Q. Fabius Maximus legatus ab M. Livio consule Romam ad senatum missus nuntiasset consulem satis praesidii Galliae provinciae credere L. Porcium cum suis legionibus esse, decedere se inde ac deduci exercitum consularem posse,

exter aestas is qui hic in graecia gero sum cum q fabius magnus legatus ab m livius consul roma ad senatus mitto nuntio consul satis praesidium gallia provincia credo l porcius cum suus legio sum decedo sui inde atque deduco exercitus consularis possum


Asiae civitates in fidem consulis dicionemque populi Romani sese tradebant. Sardibus iam consul erat; eo et P. Scipio ab Elaea, cum primum pati laborem viae potuit, venit.

asia civitas in fides consul dicio populus romanus sui trado sardibus iam consul sum is et p scipio ab elaea cum primus patior labor via possum venio


quod primo velut temere iactum sperni; agitari deinde sermonibus coeptum est, donec unus ex statione Romana percunctatus proximum oppidanorum, iam per longinquitatem belli commercio sermonum facto,

qui primus velut temere jacio sperno agitaris deinde sermo coepio sum donec unus ex statio romanus percuncto propior oppidanus iam per longinquitas bellum commercium sermo facio


Hannibal infesto exercitu ingressus finis pervastatis passim agris urbem tripertito adgreditur.

hannibal infesto exercitus ingredior finis pervastas passim ager urbs tripertito aggredior


“sub condicione” inquit “nos reficietis decimum tribunos.” quid est aliud dicere “quod petunt alii, nos adeo fastidimus, ut sine mercede magna non accipiamus?” sed quae tandem ista merces est,

sub condicio inquam nos reficio decimus tribunus quis sum alius dico qui peto alius nos adeo fastidio ut sine merces magnus non accipio sed qui tandem iste merces sum


et supplicationem unum diem habere.


magnam vim frumenti, pecuniae absumi, et tot acies ut hostium exercitus delesse ita victoris etiam copias parte aliqua minuisse:

magnus vis frumentum pecunia absumo et tot acies ut hostis exercitus deleo ita victor etiam copia pars aliqui minuo


postero die simul instrui Romanam aciem Sabini videre et ipsi, iam pridem avidi certaminis procedunt. proelium fuit, quale inter fidentes sibimet ambo exercitus, veteris perpetuaeque alterum gloriae, alterum nova nuper victoria elatum.

posterus dies simul instruo romanus acies sabinum video et ipse iam pridem avidus certamen procedo proelium sum qualis inter fido sui ambo exercitus veto perpetuus alter gloria alter novo nuper victoria effero


auctores erant quidam, ut protinus inde Cumas duceret urbemque oppugnaret.

auctor sum quidam ut protinus inde cumae duco urbs oppugno


Calibus eum interdiu solutum custodes sequebantur, nocte clausum adservabant.

cal is interdiu soluo custos sequor nox claudo adservo


Baliares locat ante signa levemque aliam armaturam, octo ferme milia hominum, dein graviorem armis peditem, quod virium, quod roboris erat; in cornibus circumfudit decem milia equitum, et ab cornibus in utramque partem divisos elephantos statuit.

baliaris loco ante signum levo alius armo octo ferme mille homo deinde gravis arma pedito qui vis qui robur sum in cornu circumfundo decem mille eques et ab cornu in uter pars divido elephantus statuo


una natura freti aestusque, totius certaminis potens, suis, alienis navibus nequiquam remigio in contrarium tendentes invehebat; et fugientem navem videres vertice retro intortam victoribus inlatam, et sequentem, si in contrarium tractum incidisset maris, fugientis modo sese avertentem.

unus natura fretus aestus totus certamen possum suus alienus navis nequiquam remigium in contrarius tendo invehebat et fugio navo video vertex retro intorqueo victor infero et sequor si in contrarius traho incido mare fugio modo sui averto


ingentem vim peditum equitumque venire, ex India elephantos accitos, ante omnia, quo maxime credebant moveri multitudinis animos, tantum

ingens vis pedes equio venio ex india elephantus accio ante omnis quo magnus credo moveo multitudo animus tantus


non tamquam in viros aut armatos incurrunt; mirabilia dictu, signa primo eripi coepta signiferis, deinde ipsi signiferi trahi ad consulem, armatique milites ex acie in aciem transferri, et, sicubi est certamen, scutis magis quam gladiis geritur res; umbonibus incussaque ala sternuntur hostes.

non tamquam in vir aut armatus incurro mirabile dico signum primus eripio coepio signifer deinde ipse signifer traho ad consul armo miles ex acies in acies transfero et sicubi sum certamen scutum magis quam gladius gero res umbo incutio ala sterno hostis


egregie cum ab dictatore tum ab consule res gesta est. et consul alter Fabius proeliis primum parvis, postremo una insigni pugna, cum hostes totis adorti copiis essent, Hernicos devincit.

egregius cum ab dictator tum ab consul res gero sum et consul alter fabius proelium primus parvus postremo unus insignio pugno cum hostis totus adorior copia sum hernici devincio


Romani ut in re trepida, ne ad unam concurrendo partem aliquid indefensi relinquerent, ita inter sese copias partiti sunt:

romanus ut in res trepido ne ad unus concurro pars aliquis indefensus relinquo ita inter sui copia partio sum


quos cum advenientis salutasset dextramque Popilio porrigeret, tabellas ei Popilius senatus consultum scriptum habentis tradit atque omnium primum id legere iubet.

qui cum advenio saluto dexter popilius porrigo tabella is popilius senatus consulo scribo habeo trado atque omnis primus is lego iubeo


“me quoque” inquit, “milites, si quis usus mei est, meliorem pacis quam belli habetis ducem.

ego quoque inquam miles si quis utor meus sum bonus pax quam bellum habeo dux


cum in malis sicuti ingentibus ita ignotis ne consilium quidem satis expedirent, obstreperetque clamor lamentantium mulierum, et nondum palam facto vivi mortuique per omnes paene domos promiscue conplorarentur,

cum in malus sicut ingens ita ignosco ne consilium quidem satis expedio obstrepo clamor lamento mulier et nondum palam facio vivo morior per omnis paene domus promiscuus conplorarentur


Hannibal undique contracto exercitu, quem in hibernis aut in praesidiis agri Bruttii habuerat, in Lucanos ad Grumentum venit spe recipiendi oppida, quae per metum ad Romanos defecissent.

hannibal undique contraho exercitus qui in hibernus aut in praesidium ager bruttius habeo in lucani ad grumentum venio spes recipio oppidum qui per metus ad romanus deficio


nunc deteriore condicione sumus, quam apud patres nostros fuerant captivi. quippe illis arma tantum atque ordo militandi locusque, in quo tenderent in castris, est mutatus, quae tamen semel navata rei publicae opera et uno felici proelio recuperarunt:

nunc deterior condicio sum quam apud pater noster sum captivus quippe ille arma tantus atque ordo milito locus in quo tendo in castrum sum muto qui tamen semel navata res publicus opus et unus felix proelium recipero


duplici circumdato vallo, mansit. postero die prius explorato saltu, quam moverent, primis se coniungunt.

duplex circumdo vallo maneo posterus dies prior exploro saltus quam moveo primus sui conjungo


nunc domi vieta victa libertas nostra impotentia muliebri hic quoque in foro obteritur et calcatur, et, quia singulas non continuimus,

nunc domus vieta vinco libertas noster impotens muliebris hic quoque in forum obtero et calceo et quia singulus non contineo


se, ni referatur pecunia in publicum, quae iudicata sit, nihil habere quod faciat, nisi ut prendi damnatum et in vincula duci iubeat.

sui ni refero pecunia in publicus qui judico sum nihil habeo qui facio nisi ut prehendo damno et in vinculum duco jubeo


et ne tum quidem, ubi, quonam modo has reliquias duorum exercituum patriae conservare possim, cogitandum est, avertere animum ab assiduo maerore licet.

et ne tum quidem ubi quonam modo hic reliquiae duo exercitus patria conservaris possum cogito sum averto animus ab assiduus maeror licet


creati consules Cn. Cornelius Lentulus, P. Aelius Paetus; praetores M. Iunius Pennus, cui sors urbana evenit, M. Valerius Falto Bruttios, M. Fabius Buteo Sardiniam, P. Aelius Tubero Siciliam est sortitus.

creo consul cn cornelius lentulus p aelius paetus praetor m junius pennus qui sors urbanus evenio m valerius falto bruttii m fabius buteo sardinia p aelius tubero sicilia sum sortior


ibi de Aetolico finiendo bello actum, ne causa aut Romanis aut Attalo intrandi Graeciam esset.

ibi de aetolicus finio bellum ago ne causa aut romanus aut attalus intro graecia sum


responsum a Q. Fabio praetore est Liguribus iussu senatus orationem earn eam non novam Liguribus esse: mens vero ut nova et orationi conveniens esset, ipsorum id plurimum referre.

responsum ab q fabius praetor sum ligur iussus senatus oratio earn is non novus ligur sum mens verus ut novo et oratio convenio sum ipse is multus refero


si hoc bene fixum omnibus destinatumque animo est, iterum dicam, vicistis: nullum contemptu mortis telum ad vincendum homini ab dis immortalibus acrius datum est.”

si hic bene figo omnis destino animus sum iterum dico vinco nullus contemptus mors telis ad vinco homo ab deus immortalis acer do sum


haec conscripta castris propius urbem motis Lacedaemonem mittuntur.

hic conscribo castrum propius urbs moveo lacedaemon mitto


contionantis in modum, sermones pleni criminum in patres; inter quos, omisso discrimine, vera an vana iaceret, thensauros Gallici auri occultari a patribus iecit, nec iam possidendis publicis agris contentos esse, nisi pecuniam quoque publicam avertant; ea res si palam fiat, exsolvi plebem aere alieno posse.

contionor in modus sermo plenus crimen in pater inter qui omitto discrimen verus an vanus iaceo thesaurus gallicus aurum occultaris ab pater jacio neque iam possideo publicus ager contendo sum nisi pecunia quoque publicus averto is res si palam fio exsolvo plebs aer alienus possum


comitiorum ipsorum diebus sollicita civitas de Etruriae defectione fuit.

comitium ipse dies sollicito civitas de etruria defectio sum


milites aedificiis emotos, simul ut cum agro tecta urbis fruenda locarentur, simul metuens, ne suum quoque exercitum sicut Hannibalis nimia urbis amoenitas emolliret, in portis murisque sibimet ipsos tecta militariter coegerat aedificare.

miles aedificium emoveo simul ut cum ager tectum urbs fruor loco simul metuo ne suus quoque exercitus sicut hannibal nimius urbs amoenitas emollio in porta murus sui ipse tectum militaris cogo aedificaris


legati Larisam ad concilium Thessalorum sunt missi, et Aetolis Amynandroque dies ad conveniendum exercitui Pheras est dictus; eodem et rex cum suis copiis confestim venit.

legatus larisam ad concilium thessalus sum mitto et aetolus amynandroque dies ad convenio exercitus pherae sum dico idem et rex cum suus copia confestim venio


ne quis ullum magistratum sine provocatione crearet; qui creasset, eum ius fasque esset occidi, neve ea caedes capitalis noxae haberetur.

ne quis ullus magistratus sine provocatio creo qui creo is ius for sum occido neve is caedes capital noxa habeo


trepidique rerum suarum, cum iam ager effuso exercitu passim ureretur castraque prope urbem poni viderent, legatos Chalcidem ad T. Quinctium, auctorem libertatis, miserunt, qui nuntiarent Messenios Romanis, non Achaeis et aperire portas et dedere urbem paratos esse.

trepidus res suus cum iam ager effundo exercitus passim uro castro prope urbs pono video legatus chalcis ad t quintius auctor libertas mitto qui nuntio messenii romanus non achaeus et aperio porta et do urbs paro sum


adversus Samnites Q. Fabius primam ac tertiam legionem pro dextro cornu, adversus Gallos pro sinistro Decius quintam et sextam instruxit;

adverro samnites q fabius primus atque tertius legio pro dexter cornu adverro galli pro sinister decius quintus et sextus instruo


forte ibi tum seges farris dicitur fuisse matura messi. quem campi fructum quia religiosum erat consumere, desectam cum stramento segetem magna vis hominum simul inmissi corbibus fudere in Tiberim tenui fluentem aqua, ut mediis caloribus solet.

fors ibi tum seges far dico sum maturo meto qui campus fructus quia religiosus sum consumo deseco cum stramentum seges magnus volo homo simul inmitto corbis fundo in tiberis tenuis fluo aqua ut medius calor soleo


quibus oppugnandis quia baud haud dubie Romana arma movebantur, in Olcadum prius fines — ultra Hiberum ea gens in parte magis quam in dicione Carthaginiensium erat — induxit exercitum, ut non petisse Saguntinos, sed rerum serie finitimis domitis gentibus iungendoque tractus ad id bellun bellum videri posset.

qui oppugno quia baud haud dubius romanus arma moveo in olcades prior finis ultra hiberus is gens in pars magis quam in dicio carthaginiensis sum induco exercitus ut non peto saguntini sed res series finitimus domo gens jungo traho ad is bellun bellum video possum


comitiis tribunorum militum patres summa ope evicerunt, ut M. Furius Camillus crearetur.

comitium tribunus miles pater summus ops evinco ut m furius camillus creo


L. Scipionem, de quo agatur, ut, quae in Hispania, quae in Africa, cum legatus fratris esset, gessisset, praetereantur, consulem et ab senatu dignum habitum, cui extra sortem Asia provincia et bellum cum Antiocho rege decerneretur, et a fratre, cui post duos consulatus censuramque et triumphum legatus in Asiam iret.

l scipio de quo ago ut qui in hispania qui in africanus cum legatus frater sum gero praetereo consul et ab senatus dignus habitus qui extra sors asia provincia et bellum cum antiochus rex decerno et ab frater qui post duo consulatus censeo et triumphus legatus in asia eo


Herdoneam quia et defecturam fuisse ad Romanos comperit nec mansuram in fide, si inde abscessisset, multitudine omni Metapontum ac Thurios traducta incendit; occidit principes, qui cum Fulvio conloquia occulta habuisse comperti sunt.

herdonea quia et deficio sum ad romanus comperio neque mando in fides si inde abscedo multitudo omnis metapontum atque thurii traduco incendo occido princeps qui cum fulvius colloquium occulo habeo comperio sum


quo profectus est ab Lysimachia die, ad amnem Melana quem vocant, inde postero die Cypsela pervenit.

quo proficiscor sum ab lysimachia dies ad amnis melana qui voco inde posterus dies cypsela pervenio


eorum amici cognatique litteras ac nuntios ad Hannonem Magonemque, qui in propinquo in Bruttiis erant, miserunt, si exercitum ad moenia admovissent, se in potestatem eorum urbem tradituros esse. M. Atinius Thuriis cum modico praesidio praeerat,

is amicus cognatus littera atque nuntius ad hanno mago qui in propinquo in bruttius sum mitto si exercitus ad moenia admoveo sui in potestas is urbs trado sum m atinius thurium cum modicus praesidium praesum


itaque insequenti anno M. Popilio Laenate Cn. Manlio consulibus primo silentio noctis ab Tibure agmine infesto profecti ad urbem Romam venerunt.

itaque insequor annus m popilius laenate cn manlius consul primus silentium nox ab tibur agmen infesto proficiscor ad urbs roma venio


eiusdem rei causa ludi magni voti aeris trecentis triginta tribus milibus trecentis triginta tribus triente, praeterea bubus Iovi trecentis, multis aliisi aliis divis bubus albis atque ceteris hostiis.

idem res causa ludo magnus voveo aer trecenti triginta tres mille trecenti triginta tres triens praeterea bos iuppiter trecenti multus aliisi alius divus bos albus atque ceterus hostia


tunc iam cum Attalo rege propter commune adversus Philippum bellum coeptam amicitiam esse, facturum eum, quae posset, populi Romani causa, legatos ad eum decernunt,

tunc iam cum attalus rex propter communis adverro philippus bellum coepio amicitia sum facio is qui possum populus romanus causa legatus ad is decerno


et regia classis, binis in ordinem navibus longo agmine veniens, et ipsa aciem adversam explicuit laevo tantum evecta cornu, ut amplecti et circuire dextrum cornu Romanorum posset.

et regius classis bini in ordo navis longus agmen venio et ipse acies adverro explico laevus tantus eveho cornu ut amplector et circumeo dexter cornu romanus possum


patria altera militaris est haec sedes, vallumque pro moenibus et tentorium suum cuique militi domus ac penates sunt. sine ulla sede vagi dimicassemus, ut quo victi, quo victores nos reciperemus?

patria alter militaris sum hic sedes valles pro moenia et tentorius suus quisque miles domus atque penates sum sine ullus sedes vagus dimico ut quo vinco quo victor nos recipio


dilata eo die res est. Aristo Punico ingenio inter Poenos usus tabellas conscriptas celeberrimo loco super sedem cotidianam magistratuum prima vespera suspendit, ipse de tertia vigilia navem conscendit et profugit.

differo is dies res sum aristo punicus ingenium inter poeni utor tabella conscribo celeber locus super sedes cottidianus magistratus primus vesperus suspendo ipse de tertius vigil navo conscendo et profugio


Crév. = Crévier.


inclinatis omnium ad pacem animis Cn. Lentulus consul, cui classis provincia erat, senatus consulto intercessit.

inclino omnis ad pax animus cn lentulus consul qui classis provincia sum senatus consultum intercedo


H vel Harl. = Harleianus prior saec. X (XI?)

h vel harl harleianus prior saec decem xi


“dic agedum” inquit, “ Ap. Appi Claudi, quidnam facturus fueris, si eo tempore, quo C. Furius et M. Geganius censores fuerunt, censor fuisses.”

dico agedum inquam ap appius claudius quisnam facio sum si is tempus quo que furius et m geganius censor sum censor sum


sed Claudius consul sine lictoribus cum fratre toto foro volitando,

sed claudus consul sine lictor cum frater totus forum volitando


et de Latino Hernicoque bello mentio facta in senatu maioris belli cura, quod Etruria in armis erat, dilata est.

et de latinum hernicus bellum mentior facio in senatus magnus bellum cura qui etruria in arma sum differo sum


modico deinde intervallo relicto subsidiariam aciem Italicorum militum — Bruttii plerique erant, vi ac necessitate plures quam sua voluntate decedentem ex Italia secuti — instruxit.

modicus deinde intervallum relinquo subsidiarius acies italicus miles bruttius plerusque sum vis atque necessitas multus quam suus voluntas decedo ex italia sequor instruo


Hannibal convocatis principibus Tarentinis omnes praesentis difficultates exposuit: neque arcis tam munitae expugnandae cernere viam neque in obsidione quicquam habere spei, donec mari hostes potiantur.

hannibal convoco princeps tarentinus omnis praesum difficultas expono neque arx tam munio expugno cerno via neque in obsidio quisquam habeo spes donec mare hostis potio


id et fratrem eius Hannibalem — nam ad eum quoque isse legatos eadem iubentes — facturum; non in eo esse Carthaginiensium res, ut Galliam atque Italiam armis obtineant.

is et frater is hannibal nam ad is quoque eo legatus idem jubeo facio non in is sum carthaginiensis res ut gallia atque italia arma obtineo


ibi omnia ab sociis inquisita cum cura ac fide cognita: praeoccupatos iam ante ab Hannibale Gallorum animos esse; sed ne illi quidem ipsi satis mitem gentem fore — adeo ferocia atque indomita ingenia esse — , ni subinde auro, cuius avidissima gens est, principum animi concilientur.

ibi omnis ab socius inquisitus cum cura atque fides cognosco praeoccupo iam ante ab hannibal gallus animus sum sed ne ille quidem ipse satis mitis gens sum adeo ferocia atque indomitus ingenium sum ni subinde aurum qui avidus gens sum princeps animus concilio


quin tu, Spuri Postumi, si deos esse censes, aut omnia inrita facis aut pacto stas?

quin tu spurius postumius si deus sum censeo aut omnis irrito facio aut pacisco sto


et hostes levis armatura erat, promptissimum genus ad lacessendum certamen.

et hostis levis armo sum promptus genus ad lacesso certamen


finibus sociorum non excessisse, dedisse operam, ne impune in agros eorum populatores transcenderent. Sopatrum ex purpuratis et propinquis regis esse; eum cum quattuor milibus Macedonum et pecunia missum nuper in Africam esse Hannibali et Carthaginiensibus auxilio.

finis socius non excedo do opera ne impunis in ager is populator transcendo sopater ex purpuro et propinquus rex sum is cum quattuor mille macedones et pecunia mitto nuper in africa sum hannibal et carthaginiensis auxilium


nam populi quidem, penes quem potestas omnium rerum esset, ne iram quidem umquam atrociorem fuisse in eos, qui temeritate atque inscitia exercitus amisissent, quam ut pecunia eos multaret; capite anquisitum ob rem bello male gestam de imperatore nullo ad eam diem esse. nunc ducibus populi Romani,

nam populus quidem penis qui potestas omnis res sum ne ira quidem umquam atrox sum in is qui temeritas atque inscitia exercitus amitto quam ut pecunia is multo caput anquisitum ob res bellum malus gero de imperator nullus ad is dies sum nunc dux populus romanus


coniecto in carcerem Manlio satis constat magnam partem plebis vestem mutasse, multos mortales capillum ac barbam promisisse obversatamque vestibulo carceris maestam turbam. Dictator dictator de Volscis triumphavit,

conicio in carcer manlius satis consto magnus pars plebs vestis muto multus mortalis capillus atque barba promitto obversatamque vestibulum carcer maestus turba dictator dictator de volscus triumpho


his, quae praesentis disceptationis essent, libera mandata; de summa rerum senatus constituit.

hic qui praesum disceptatio sum liber mandatum de summus res senatus constituo


ea P. Cornelio consuli causa fuit, cum Pisas navibus venisset, exercitu a Manlio Atilioque accepto tirone et in novis ignominiis trepido ad Padum festinandi, ut cum hoste nondum refecto manus consereret.

is p cornelius consul causa sum cum pisae navis venio exercitus ab manlius atilius accipio tiro et in novus ignominia trepido ad padus festino ut cum hostis nondum reficio manus consero


necopinato pavore ac tumultu non esse desperandum aliquam partem urbis occupari posse;

necopinatus pavor atque tumultus non sum despero aliqui pars urbs occuparis possum


milite atque equite scire nisi Romano Latinique nominis non uti populum Romanum; levium armorum auxilia etiam externa vidisse in castris Romanis:

miles atque eques scio nisi romanus latinum nomen non uti populus romanus levis armus auxilium etiam externus video in castrum romanus


neque enim se illos timere dixit, sed exules Argivorum. inde ubi de condicionibus amicitiae coeptum agi est, Romanus duas postulare res, unam, ut bellum cumn cum Achaeis finiret, alteram, ut adversus Philippum mitteret secum auxilia. ea se missurum dixit; pro pace cum Achaeis indutiae impetratae, donec bellum cum Philippo finiretur.

neque enim sui ille timeo dico sed exulis argivus inde ubi de condicio amicitia coepio ago sum romanus duo postulo res unus ut bellum cumn cum achaeus finio alter ut adverro philippus mitto sui auxilium is sui mitto dico pro pax cum achaeus indutiae impetro donec bellum cum philippus finio


qui cum fessum agmen carperent ab omni parte incursarentque, et iam omisso itinere, quod fugae simile erat, castra metari Poenus in tumulo super fluminis ripam vellet,

qui cum fatisco agmen carpo ab omnis pars incurso et iam omitto iter qui fuga similis sum castrum metaris poenus in tumulus super flumen ripa volo


ubi et in fano lucoque ea religione et eo iure sancto, quo sunt templa, quae asyla Graeci appellant, et nondum aut indicto bello aut ita commisso, ut strictos gladios aut sanguinem usquam factum audissent,

ubi et in fanum lucus is religio et is ius sancio quo sum templum qui asylum graecum appello et nondum aut indico bellum aut ita committo ut stringo gladius aut sanguis usquam facio audio


et auri argentique relata ad imperatorem magna vis: paterae aureae fuerunt ducentae septuaginta sex, librae ferme omnes pondo; argenti infecti signatique decem et octo milia et trecenta pondo, vasorum argenteorum magnus numerus.

et aurum argentum refero ad imperator magnus volo patera aureus sum ducenti septuaginta sex libra ferme omnis pondo argentum inficio signo decem et octo mille et trecenti pondo vasor argenteus magnus numerus


votis rite nuncupatis supplicatio edicta; supplicatumque iere cum coniugibus ac liberis non urbana multitudo tantuln, sed agrestium etiam quos in aliqua sua fortuna publica quoque contingebat cura.

voveo rite nuncupo supplicatio edico supplico eo cum conjunx atque liber non urbanus multitudo tantuln sed agrestis etiam qui in aliqui suus fortuna publicus quoque contingo cura


ab Quinctio legatisque aliis fiens flens petit, ne unius amentiam civitati adsignarent; suo quemqlue quemque periculo furere; Magnetas non libertatem modo, sed omnia, quae hominibus sancta caraque sint, T. Quinctio et populo Romano debere; nihil quemquam ab diis immortalibus precari posse,

ab quintius lego alius fiens fleo peto ne unus amentia civitas adsigno suus quemqlue quisque periculum furo magnetas non libertas modo sed omnis qui homo sancio carus sum t quintius et populus romanus debeo nihil quisquam ab diuus immortalis precor possum


ceterum illud memoriae traditur, non ferme alium ducem laetiorem in acie visum seu suopte ingenio seu fiducia bene gerundae rei.

ceterum ille memoria trado non ferme alius dux laetus in acies video seu suopte ingenium seu fiducia bene gero res


si ita Romam e ducibus alter et exercitus pars mitti posset, ut ab reliquo et duce et exercitu Capua recte obsideretur, inter se compararent Claudius Fulviusque,

si ita roma e dux alter et exercitus pars mitto possum ut ab reliquus et dux et exercitus capua rectus obsido inter sui comparo claudus fulviusque


primum diem, quo fines hostium ingressi sunt, populando absumpserunt. postero die acie instructa ad urbem accesserunt praemissis equitibus, qui obequitando portis promptum ad excursiones genus lacesserent Aetolorum.

primus dies quo finis hostis ingredior sum populo absumo posterus dies acies instruo ad urbs accedo praemitto eques qui obequito porta promptus ad excursio genus lacesso aetolus


an, nisi praesidia deduxisset Antiochus, quae quieta in suis arcibus erant, non putaretis liberatam Asiam; si Gallorum exercitus effusi vagarentur, rata dona vestra, quae dedistis, regi Eumeni, rata libertas civitatibus esset?

an nisi praesidium deduco antiochus qui quietus in suus arx sum non puto libero asia si gallus exercitus effundo vago reor donum vester qui do rex eumenes reor libertas civitas sum


causa autem haec est, quod neque tu defendis et nostra iuventus, quae, si domi esset, tutaretur, omnis sub signis militat tuis.

causa autem hic sum qui neque tu defendo et noster juventus qui si domus sum tuto omnis sub signum milito tuus


turbavit hunc ordinem pugnandi non acrior quam pertinacior impetus Romanorum;

turbo hic ordo pugno non acer quam pertinax impetus romanus


Aetolorum principes alii leniter questi sunt, quod non idem erga suam gentem Romanorum animus esset post victoriam,

aetolus princeps alius lenis queror sum qui non idem erga suus gens romanus animus sum post victoria


id omne populum Atheniensem iussurum; si quis contra ignominiam prove honore eius dixisset fecissetve, qui occidisset eum iure caesurum. postremo inclusum, ut omnia, quae adversus Pisistratidas decreta quondam erant, eadem in Philippo servarentur.

is omnis populus atheniensis jubeo si quis contra ignominia pro honor is dico fecissetve qui occido is ius caedo postremo includo ut omnis qui adverro pisistratidae decretum quondam sum idem in philippus servo


quod ubi nuntiatum est Scipioni, ne quid aeger animi ferox iuvenis gravius consuleret, accitum eum extemplo nunc solatur nunc,

qui ubi nuntio sum scipio ne quis aeger animus ferox juvenis gravis consulo accio is extemplo nunc solo nunc


coutione contione advocata cum egisset consul, ne turn tum quidem de sententia motus gratias populo Romano egit, quod tailto tanto studio, quotienscumque declarandae voluntatis potestas facta esset, praetorem se voluisset facere:

coutio contio advoco cum ago consul ne turn tum quidem de sententia moueo gratia populus romanus ago qui tailto tantus studium quotienscumque declaro voluntas potestas facio sum praetor sui volo facio


tamen, quia non copiis modo sed etiam auctoritate opus erat ad tenendos sociorum animos, T. Quinctium et Cn. Octavium et Cn. Servilium et P. Villium legatos in Graeciam misit et,

tamen quia non copia modo sed etiam auctoritas opus sum ad teneo socius animus t quintius et cn octavius et cn servilius et p villius legatus in graecia mitto et


simul circumvehi procul castra iubet specularique, num auctum aliqua part parte sit vallum, et ut attendant, semel bisne signum canat in castris.

simul circumvehor procul castrum iubeo speculor num augeo aliqui part pars sum valles et ut attendo semel bis signum cano in castrum


et haec legatio magnum ad conciliandos animos civitatium Asiae momentum fuit. Decimius unus sine ullo effectu, captarum etiam pecuniarum ab regibus Illyriorum suspicione infamis, Romam redit.

et hic legatio magnus ad concilio animus civitas asia momentum sum decimus unus sine ullus effectus captaris etiam pecunia ab rex illyrius suspicio infamis roma redeo


mollirent modo iras et, quibus fors corpora dedisset, darent animos. saepe ex iniuria postmodum gratiam ortam, eoque melioribus usuras viris, quod adnisurus pro se quisque sit, ut, cum suam vicern uicem functus officio sit, parentium etiam patriaeque expleat desiderium.

mollio modo ira et qui fors corpus do do animus saepe ex iniuria postmodum gratia orior eo bonus utor vis qui annitor pro sui quisque sum ut cum suus vicern uicis fungor officium sum pareo etiam patria expleo desiderium


quae temptata eo die inter ipsum pugnae tempus ab Aetolis, Heracleam obtinentibus praesidio, sine ullo haud parum audacis incepti effectu fuerant.

qui tento is dies inter ipse pugna tempus ab aetolus heraclea obtineo praesidium sine ullus haud parum audax incipio effectus sum


luce prima proelium ingens accensum est. nec vallum modo tutantur Poeni, sed, ut quibus locus aequior esset, deturbant nitentis per ardua hostes.

lux primus proelium ingens accendo sum neque valles modo tuto poenus sed ut qui locus aequus sum deturbo niteo per arduus hostis


cum iam prope esset ut optabilem ex miserrima fortunam haberemus, P. et Cn. Cornelii imperatores vestri luctuosius nobis prope quam vobis perierunt.

cum iam prope sum ut optabilis ex miser fortuna habeo p et cn cornelius imperator vester luctuosus nos prope quam tu pereo


quae censebat reddenda bona, eamque ipsam causam morae in urbe haberent legati, quod spatium ad vehicula conparanda a consulibus sumpsissent, quibus regum asportarent res, omne id tempus cum coniuratis consultando absumunt evincuntque instando, ut litterae sibi ad Tarquinios darentur:

qui censeo reddo bonus eo ipse causa mora in urbs habeo legatus qui spatium ad vehiculum conparo ab consul sumo qui rex asporto res omnis is tempus cum coniuratus consulto absumo evincuntque insto ut littera sui ad tarquinii do


hoc maxime modo in Italiam perventum est, quinto mense a Carthagine Nova, ut quidam auctores sunt, quinto decimo die Alpibus superatis. quantae copiae transgresso in Italiam Hannibali fuerint,

hic magnus modo in italia pervenio sum quintus mensis ab carthago novo ut quidam auctor sum quintus decimus dies alpis supero quantus copia transgredior in italia hannibal sum


maiorum merita in rem publicam domi militiaeque commemorabat, suum infelix erga plebem Romanam studium, quo aequandarum legum causa cum maxima offensione patrum consulatu abisset, suas leges, quibus manentibus lator earum in vincla ducatur.

magnus mereo in res publicus domus militia commemoro suus infelix erga plebs romanus studium quo aequandaris lex causa cum maximus offensio pater consulatus abeo suus lex qui maneo lator is in vinclum duco


quod nec in fuga salus ulla ostendebatur locis ignotis, neque spes veniae ab Scipione erat, quem bene meritum de se et gente sua mercennariis armis oppugnatum in Africam venissent.

qui neque in fuga salus ullus ostendo locus ignosco neque spes venia ab scipio sum qui bene mereo de sui et gens suus mercenarius arma oppugno in africa venio


ea quanta regio orbis terrarum sit, a Tauro monte in Aegaeum usque prominens mare, quot non urbes modo sed gentes amplectatur,

is quantus regius orbis terra sum ab taurus mons in aegaeus usque promineo mare quot non urbs modo sed gens amplector


inter haec consul a Phila Popilium cum duobus milibus armatorum Heracleum mittit.

inter hic consul ab philus popilius cum duo mille armator heracleus mitto


tum Saguntinorum legatos in senatum introduxit. ex eis maximus natu: “etsi nihil ultra malorum est, patres conscripti, quam quod passi sumus, ut ad ultimum fidem vobis praestaremus, tamen ea vestra merita imperatorumque vestrorum erga nos fuerunt, ut nos cladium nostrarum non paeniteat.

tum saguntinus legatus in senatus introduco ex is magnus natus etsi nihil ultra malus sum pater conscribo quam qui patior sum ut ad ulter fides tu praesto tamen is vester mereo impero vester erga nos sum ut nos cladium nostraris non paeniteo


quin ipsi sibi Galli si offerantur illo loco, se ita pugnaturos, ut Romae pugnaverint in repetenda patria, ut postero die ad Gabios, tunc cum effecerint, ne quis hostis, qui moenia Romana intrasset, nuntium secundae adversaeque fortunae domum perferret.

quin ipse sui gallus si offertor ille locus sui ita pugno ut roma pugno in repeto patria ut posterus dies ad gabii tunc cum efficio ne quis hostis qui moenia romanus intro nuntius secundus adverro fortuna domus perfero


in praesentia, ut coepisset, leniter agi placuit et missis circa stipendiarias civitates exactoribus stipendii spem propinquam facere;

in praesens ut coepio lenis ago placeo et mitto circa stipendiarius civitas exactor stipendium spes propinqua facio


stipendium scitote pependisse socios vestros Gallis et nunc, liberatos per vos regio imperio, fuisse pensuros, si a me foret cessatum.

stipendium scio pendeo socius vester gallus et nunc libero per tu regius imperium sum pendo si ab ego sum cesso


turn tum tota simul exsurgere aedificiis et re publica inpensas adiuvante et aedilibus velut publicum exigentibus opus et ipsis privatis — admonebat enim desiderium usus — festinantibus ad effectum operis; intraque annum nova urbs stetit.

turn tum totus simul exsurgo aedificium et res publicus impensa adjuvo et aedilis velut publicus exigo opus et ipse privo admoneo enim desiderium utor festino ad efficio opus intro annus novo urbs sto


Inter inter cetera tristia eius anni consul alter Ap. Claudius in ipso belli apparatu moritur, redieratque res ad Camillum,

inter inter ceterus tristis is annus consul alter ap claudus in ipse bellum apparatus morior redeo res ad camillus


scipione abnuente aut privatim sibi ullum cum Poeno odium esse, quod conloquendo finiret, aut de re publica sc quicquam cum hoste agere iniussu senatus posse.

scipio abnuo aut privatim sui ullus cum poenus odium sum qui conloquor finio aut de res publicus sc quisquam cum hostis ago injussus senatus possum


plus enim dignitatis comitiis ipsis detractum est patribus ex concilio submovendis, quam virium aut plebi additum est aut demptum patribus.

multus enim dignitas comitium ipse detraho sum pater ex concilio submovendis quam vis aut plebs addo sum aut demptum pater


id praetoribus magna patrum approbatione, non sine suggillatione consulum mandatum est. censores, ut eam rem adiuvarent, ita in contione edixerunt: legem censui censendo dicturos esse, ut praeter commune omnium civium ius iurandum haec adiurarent:

is praetor magnus pater approbatio non sine suggillatio consul mando sum censor ut is res adjuvo ita in contio edico lex censeo censeo dico sum ut praeter communis omnis civis ius iuro hic adjuro


eo referente de P. Aebutii et Hispalae Faeceniae Feceniae praemio, quod eorum opera indicata Bacchanalia essent,

is refero de p aebutius et hispalae faeceniae feceniae praemium qui is opus indico bacchanalis sum


postquam periculo evaserunt, visa, quippe qui inermes nulla rerum suarum non relicta inter hostes, ludibrium non externis modo sed etiam popularibus, spoliati atque egentes domos rediere. Haud haud ignarus opinionis alterius,

postquam periculum evado video quippe qui inermis nullus res suus non relinquo inter hostis ludibrium non externus modo sed etiam popularis spolio atque egeo domus redeo haud haud ignarus opinio alter


fetiales responderunt, iam ante sese, cum de Philippo consulerentur, decreuisse decrevisse nihil referre, ipsi coram an ad praesidium nuntiaretur;

fetial respondeo iam ante sui cum de philippus consulo decerno decerno nihil refero ipse coram an ad praesidium nuntio


dictator exercitu consulis accepto a Fulvio Flacco legato per agrum Sabinum Tibur, quo diem ad conveniendum edixerat novis militibus, venit.

dictator exercitus consul accipio ab fulvius flaccus legatus per ager sabinus tibur quo dies ad convenio edico novus miles venio


sibi vitam filiae sua cariorem fuisse, si liberae ac pudicae vivere licitum fuisset; cum velut servam ad stuprum rapi videret, morte amitti melius ratum quam contumelia liberos, misericordia se in speciem crudelitatis lapsum.

sui vita filia suus carus sum si liber atque pudicus vivo liceo sum cum velut serva ad stuprum rapio video mors amitto bonus reor quam contumelia liber misericordia sui in species crudelitas labor


ut in carcere inter fures nocturnos et latrones vir clarissimus includatur et in robore et tenebris exspiret, deinde nudus ante carcerem proiciatur.

ut in carcer inter furo nocturnus et latro vir clarus includo et in robur et tenebrae exspiro deinde nudus ante carcer proicio


re publica felicissume gesta atque liberatis sociis, vectigalibus restitutis, exercitum salvom atque incolumem plenissimum praeda domum reportavit; iterum triumphans in urbem Romam redit.

res publicus felix gero atque libero socius vectigal restitus exercitus salvus atque incolumis plenus praeda domus reporto iterum triumpho in urbs roma redeo