Hannibal per continuas vigilias in paludibus oculo amisso in Etruriam venit; per quas paludes quatriduo et tribus noctibus sine ulla requie iter fecit. C. Flaminius consul, homo temerarius, contra auspicia profectus, signis militaribus effossis, quae tolli non poterant, et ab equo, quem conscenderat, per caput devolutus, insidiis ab Hannibale circumventus ad Thrasymennum lacum cum exercitu caesus est. sex milia, quae eruperant, fide ab Adherbale data perfidia Hannibalis vincta sunt. cum ad nuntium cladis Romae luctus esset, duae matres ex insperato receptis filiis gaudio mortuae sunt. ob hanc cladem ex Sibyllinis libris ver sacrum votum. cum deinde Q. Fabius Maximus dictator adversus Hannibalem missus nollet acie cum eo confligere, ne contra ferocem tot victoriis hostem territos adversis proeliis milites pugnae committeret, et opponendo se tantum conatus Hannibalis impediret, M. Minucius magister equitum, ferox et temerarius, criminando dictatorem tamquam segnem et timidum effecit, ut populi iussu aequaretur ei cum dictatore imperium; divisoque exercitu cum iniquo loco conflixisset et in magno discrimine legiones eius essent, superveniente cum exercitu Fabio Maximo liberatus est. quo beneficio victus castra cum eo lunxit et patrem eum salutavit idemque facere milites iussit. Hannibal vastata Campania inter Casilinum oppidum et Calliculam montem a Fabio clusus, sarmentis ad cornua bour alligatis et incensis praesidium Romanorum, quod Calliculam insidebat, fugavit et sic transgressus est saltum. idemque Fabi Maximi dictatoris, cum circumposita ureret, agro pepercit, ut illum tamquam proditorem suspectum faceret. Aemilio deinde Paulo et Terentio Varrone consulibus ducibus cum magna clade adversus Hannibalem ad Cannas pugnatum est, caesaque eo proelio Romanorum XLV cum Paulo consule et senatoribus xc et consularibus aut praetoriis aut aediliciis xxx. post quae cum a nobilibus adulescentibus propter desperationem consilium de relinquenda Italia iniretur, P. Cornelius Scipio tribunus nilitum, qui Africanus postea vocatus est, stricto supra capita deliberantium ferro iuravit pro hoste se habiturum eum, qui in verba sua non iurasset, effecitque, ut omnes non relictum iri a se Italiam iure iurando adstringerentur. propter paucitatem militum vIII servorum armata sunt. captivi, cum potestas esset redimendi, redempti non sunt. praeterea trepidationem urbis et luctum et res in Hispania meliore eventu gestas continet. Opimia et Florentia virgines Vestales incesti damnatae sunt. Varroni obviam itum et gratiae actae, quod de re publica non desperasset.

hannibal per continuo vigilia in palus oculus amitto in etruria venio per qui palus quatriduo et tres nox sine ullus requie iter facio que flaminius consul homo temerarius contra auspicium proficiscor signum militaris effodio qui tollo non possum et ab equus qui conscendo per caput devolvo insidiae ab hannibal circumvenio ad thrasymennum lacus cum exercitus caedo sum sex mille qui erumpo fides ab adherbal do perfidia hannibal vincio sum cum ad nuntius clades roma luctus sum duo mater ex insperatus recipio filius gaudium morior sum ob hic clades ex sibyllinus liber ver sacer voveo cum deinde q fabius magnus dictator adverro hannibal mitto nolo acies cum is confligo ne contra ferox tot victoria hostis terreo adverro proelium miles pugna committo et oppono sui tantus conor hannibal impedio m minucius magister eques ferox et temerarius criminor dictator tamquam segnis et timidus efficio ut populus iussus aequo is cum dictator imperium divido exercitus cum iniquus locus confligo et in magnus discrimen legio is sum supervenio cum exercitus fabius maximus libero sum quo beneficium vinco castrum cum is lunxit et pater is saluto idem facio miles iubeo hannibal vasto campaneus inter casilinus oppidum et callicula mons ab fabius clusus sarmentum ad cornu bour alligo et incendo praesidium romanus qui callicula insideo fugo et sic transgredior sum saltus idem fabius magnus dictator cum circumpono uro ager parco ut ille tamquam proditor suspicio facio aemilius deinde paulus et terentius varro consul dux cum magnus clades adverro hannibal ad cannae pugno sum caedo is proelium romanus xlv cum paulus consul et senator xc et consularis aut praetorius aut aedilicius xxx post qui cum ab nobilis adulescens propter desperatio consilium de relinquo italia ineo p cornelius scipio tribunus nilitum qui africanus postea voco sum stringo supra caput delibero ferrum juro pro hostis sui habeo is qui in verbum suus non juro efficio ut omnis non relinquo eo ab sui italia ius iuro adstringo propter paucitas miles viii servus armo sum captivus cum potestas sum redimo reemo non sum praeterea trepidatio urbs et luctus et res in hispania bonus evenio gero contineo opimius et floreo virgo vestal incestus damno sum varro obvius eo et gratia ago qui de res publicus non despero


ne id ipsum impedimentum incepto foret, dimittens praetorium tribunis militum ac praefectis socium imperavit, uti duobus milibus equitum delectis denuntiarent, ut ad tertiam bucinam praesto essent.

ne is ipse impedimentum inceptum sum dimitto praetorium tribunus miles atque praefectus socius impero uti duo mille eques deligo denuntio ut ad tertius bucina praesto sum


faces undique ex agris collectae fascesque virgarum atque aridi sarmenti praeligantur cornibus bour boum , quos domitos indomitosque multos inter ceteram agrestem praedam agebat;

fax undique ex ager colligo fascis virgaris atque aridus sarmentum praeligo cornu bour bos qui domo indomitus multus inter ceter agrestis praeda ago


inde profectum eum ad capita quae vocant Sari fluminis foeda tempestas adorta prope cum omni classe demersit. multae fractae, multae eiectae naves, multae ita haustae mari, ut nemo in terram enaverit.

inde proficiscor is ad caput qui voco saris flumen foedus tempestas adorior prope cum omnis classis demergo multus frango multus eicio navo multus ita haurio mare ut nemo in terra eno


si quid in ea re dubium esset, ad senatum reicerent.

si quis in is res dubius sum ad senatus reicio


castra tamnen tamen ab Romanis inpigre permunita retentaque, cum hostes prospera pugna elati nequiquam oppugnassent.

castrum tamnen tamen ab romanus impiger permunio retendo cum hostis prosper pugno effero nequiquam oppugno


iis quinque naves quinqueremes, ut ex dignitate populi Romani adirent eas terras, ad quas concilianda maiestas nomini Romano esset, decernunt.

is quinque navo quinqueremis ut ex dignitas populus romanus adeo is terra ad qui concilio maiestas nomen romanus sum decerno


tunc adorti peditum aciem nuntios ad consules rei gestae mittunt, ubi iam inclinabatur hostium acies. nuntius deinde et vincentibus Romanis animos auxit et referentes gradum perculit Aequos.

tunc adorior pedes acies nuntius ad consul res gero mitto ubi iam inclino hostis acies nuntius deinde et vinco romanus animus augeo et refero gradus percello aequi


Rhen.= Rhenanus


haec prima frons in acie florem iuvenum pubescentium ad militiam habebat. robustior inde aetas totidem manipulorum, quibus principibus est nomen, hos sequebantur, scutati omnes, insignibus maxime armis.

hic primus frons in acies flos juvenis pubesco ad militia habeo robustus inde aetas totidem manipulus qui princeps sum nomen hic sequor scutas omnis insignis magnus arma


pugnam ipsam eventumque pugnae spectari debere. fusos caesosque hostis, castra capta ac direpta, coloniam liberatam obsidione, alterius coloniae captivos recuperatos restitutosque suis, debellatum uno proelio esse.

pugna ipse eventumque pugna specto debeo fundo caedo hostis castrum capio atque direptor colonia libero obsidio alter colonia captivus recipero restituo suus debello unus proelium sum


Etruriam et Samnium provincias esse; utram mallet eligeret: suo exercitu se vel in Etruria vel in Samnio rem gesturum.

etruria et samnium provincia sum uter malo eligo suus exercitus sui vel in etruria vel in samnium res gero


ceterum ne Beneventum sine praesidio esset, et ut ad subita belli, si Hannibal, quod facturuln facturum haud dubitabant, ad opem ferendam sociis Capuan Capuam venisset, equitis vim sustinere possent, Ti. Gracchum ex Lucanis cum equitatu ac levi armatura Beneventuml Beneuentum venire iubent: legionibus stativisque ad obtinendas res in Lucanis aliquem praeficeret.

ceterum ne beneventum sine praesidium sum et ut ad subeo bellum si hannibal qui facturuln facio haud dubito ad ops fero socius capuan capua venio equio vis sustineo possum tiberius gracchus ex lucanus cum equitatus atque levis armo beneventuml beneventum venio iubeo legio stativisque ad obtineo res in lucanus aliquis praeficio


tertio die cum pervenisset ad Citium montem, vix transgressus propter altitudinem nivis locum quoque castris aegre invenit.

tertius dies cum pervenio ad citius mons vix transgredior propter altitudo nix locus quoque castrum aeger invenio


benigne responsum Lucanis ictumque foedus; fetiales missi, qui Samnitem decedere agro sociorum ac deducere exercitum finibus Lucanis iuberent, quibus obviam missi ab Samnitibus, qui denuntiarent, si quod adissent in Samnio concilium, haud inviolatos abituros.

benignus responsum lucanus ictus foedus fetial mitto qui samnitem decedo ager socius atque deduco exercitus finis lucanus iubeo qui obvius mitto ab samnites qui denuntio si qui adeo in samnium concilium haud inviolo abeo


ab his simul custodes trucidari coepti, simul datum signum armatis, ut ex insidiis consurgerent. ita portae occupatae triaque oppida eadem hora eodemque consilio capta.

ab hic simul custos trucido coepio simul do signum armo ut ex insidiae consurgo ita porta occupo tres oppidum idem hora idem consilium capio


quod a Philippo liberavimus Graeciam, et repetant posteri eius Corinthum Chalcidem Demetriadem et Thessalorum totam gentem?

qui ab philippus liberavimus graecia et repeto posterus is corinthus chalcis demetrias et thessalus totus gens


ex decreto eorum diem unum supplicatio fuit, et Q. Marcio Philippo verba praeeunte populus in foro votum concepit, si morbus pestilentiaque ex agro Romano emota esset, biduum ferias ac supplicationem se habiturum.

ex decretum is dies unus supplicatio sum et q marcius philippus verbum praeeo populus in forum voveo concipio si morbus pestilens ex ager romanus emoveo sum biduus ferio atque supplicatio sui habeo


Fabius, ubi nulla ex parte hostem loco moveri vidit, Maximum filium et M. Valerium tribunos militum, cum quibus ad primam aciem procurrerat, ire ad equites iubet et adhortari,

fabius ubi nullus ex pars hostis locus moveo video magnus filius et m valerius tribunus miles cum qui ad primus acies procurro eo ad eques iubeo et adhortaris


itaque subinde exsequntur exsequentes quaerendo a consule legati, quonam se pacto paucos et infirmos crederet praesidio tam valido et armato vim adlaturos. ab iisdem consilium petere iussi, quibus auctoribus praesidium in urbem accepissent, discedunt aegreque impetrato,

itaque subinde exsequntur exsequor quaero ab consul legatus quonam sui pacisco paucus et infirmus credo praesidium tam validus et armo vis affero ab idem consilium peto iubeo qui auctor praesidium in urbs accipio discedo aeger impetro


Bolis insequente anno receptis Aequi coloniaque eo deducta novis viribus oppidum firmarunt tribunis militum Romae consulari potestate Cn. Cornelio Cosso, L. Valerio Potito, Q. Fabio Vibulano iterum, M. Postumio Regillensi.

bola insequor annus recipio aequum colonia is deduco novus vis oppidum firmo tribunus miles roma consularis potestas cn cornelius cossus l valerius potitus q fabius vibulano iterum m postumius regillensis


et id quidem impetrari nequiit; in id fides data consuli est, ut in acie aut quiescerent aut, si qua etiam occasio fuisset, adiuvarent Romanos.

et is quidem impetraris nequeo in is fides do consul sum ut in acies aut quiesco aut si qui etiam occasio sum adjuvo romanus


ne minores quattuordecim annis neu triginta maiores. indutias ita se daturum, si per priores indutias naves onerariae captae, quaeque fuissent in navibus, restituerentur; aliter nec indutias nec spem pacis ullam esse.

ne paruus quattuordecim annus neu triginta magnus indutiae ita sui do si per prior indutiae navo oneraria capio quisque sum in navis restituo aliter neque indutiae neque spes pax ullus sum


ad hoc saxa erant et temere iacentia, ut fit in aspretis, et de industria etiam, quo locus tutior esset, ab oppidanis congesta.

ad hic saxum sum et temere iaceo ut fio in aspretum et de industria etiam quo locus tueor sum ab oppidanus congero


itaque id oppidum vi pulso praesidio Punico receperunt cultoribusque antiquis, quos ex iis vis reliquerat belli, restituerunt;

itaque is oppidum vis pulso praesidium punicus recipio cultor antiquus qui ex is volo relinquo bellum restituo


Sig. vel Sigon. = Sigonius.


cum abisset magistratu, posset, huic rogationi Q. Aelius collega intercessit magnisque contentionibus obtinuit, ne perferretur.

cum abeo magistratus possum hic rogatio q aelius collega intercedo magnus contentio obtineo ne perfero


exercitus alter cum Papirio consule locis maritimis pervenerat Arpos per omnia pacata Samnitium magis iniuriis et odio quam beneficio ullo populi Romani;

exercitus alter cum papirius consul locus maritimus pervenio arpi per omnis paco samnites magis iniuria et odium quam beneficium ullus populus romanus


cognoscendis causis eorum, qui nomina non dedissent, bello perfecto se daturos tempus; pro desertore futurum, cuius non probassent causam: omnis iuventus adfuit postero die.

cognosco causa is qui nomen non do bellum perficio sui do tempus pro desertor sum qui non probo causa omnis juventus adsum posterus dies


initia erant, quae primo paucis tradita sunt, deinde vulgari coepta sunt per viros mulieresque. additae voluptates religioni vini et epularum, quo plurium animi illicerentur.

initium sum qui primus paucus trado sum deinde vulgaris coepio sum per vir mulier addo voluptas religio vinum et epularis quo multus animus illicio


si quis extra ordinem avidius procurrit, et ipse interequitans sparo percutit et tribunos centurionesque castigare iubet.

si quis extra ordo avidus procurro et ipse interequito sparus percutio et tribunus centurio castigaris iubeo


hine hinc ex certamine, Volsci Aequine imperatorem coniuncto exercitui darent, seditio, deinde atrox proelium ortum. ibi fortuna populi Romani duos hostium exercitus haud minus pernicioso quam pertinaci certamine confecit.

hic hinc ex certamen volscus aequi imperator conjungo exercitus do seditio deinde atrox proelium orior ibi fortuna populus romanus duo hostis exercitus haud paruus perniciosus quam pertinax certamen confacio


ergo ita honorata virtute feminae quoque ad publica decora excitatae, et Cloelia virgo, una ex obsidibus, cum castra Etruscorum forte baud haud procul ripa Tiberis locata essent, frustrata custodes, dux agminis virginum inter tela hostium Tiberim tranavit sospitesque omnes Romam ad propinquos restituit.

ergo ita honoro virtus femina quoque ad publicus decus excito et cloelia virgo unus ex obsidibus cum castrum etruscus fors baud haud procul ripa tiberis loco sum frustro custos dux agmen virgo inter telum hostis tiberis trano sospes omnis roma ad propinquus restituo


R = Romanus saec. XI.


armorum hostilium magnam vim transtulit, nullam pecuniam admodum. divisit tamen in singulos milites trecenos aeris, duplex centurionibus, triplex equiti.

armus hostilis magnus vis transfero nullus pecunia admodum divido tamen in singuli miles treceni aer duplex centurio triplex equio


quem ad modum pedites equitesque optamus ut validiores, si minus, ut pares hosti habeamus, ita duci hostium parem imperatorem quaeramus.

qui ad modus pedito equito opto ut validus si paruus ut par hostis habeo ita duco hostis par imperator quaero


neque eum, de quo agitur, probare eos posse, non modo semper, ex quo coeperint, sed ne diu quidem possedisse. per opportunitates nunc illos, nunc reges Numidarum usurpasse ius, semperque penes eum possessionem fuisse, qui plus armis potuisset.

neque is de quo ago probaris is possum non modo semper ex quo coepio sed ne diu quidem possedisse per opportunitas nunc ille nunc rex numidaris usurpo ius semper penis is possessio sum qui multus arma possum


oppidum Iliturgi receptum et puberes omnis interfectos. inde ad castra Catonis Helvius pervenit et, quia tuta iam ab hostibus regio erat, praesidio in ulteriorem Hispaniam remisso Romam est profectus et ob rem feliciter gestam ovans urbem est ingressus.

oppidum iliturgi recipio et pubes omnis interfacio inde ad castrum cato helvus pervenio et quia tueor iam ab hostis regius sum praesidium in ulter hispania remitto roma sum proficiscor et ob res feliciter gero ovo urbs sum ingredior


principio eius anni cum de litteris L. Marcii referretur, res gestae magnificae senatui visae; titulus. honoris, quod imperio non populi iussu, non ex auctoritate patrum dato “propraetor senatui” scripserat, magnam partem horinurn hominum offendebat:

principium is annus cum de littera l marcius refero res gero magnificus senatus video titulus honor qui imperium non populus iussus non ex auctoritas pater do propraetor senatus scribo magnus pars horinurn homo offendo


primo expectaverant, ut, qui se tanto imperio dignos crederent, nomina profiterentur. quae ut destituta expectatio est, redintegratus luctus acceptae cladis desideriumque imperatorum amissorum.

primus expectaverant ut qui sui tantus imperium dignus credo nomen profiteor qui ut destituo expectatio sum redintegro luctus accipio clades desiderium imperator amissor


is quoque modico ibi praesidio ad tenendum locum relicto ceteris omnibus copiis ad Capuam descendit. ita tria praetoria circa Capuam erecta; tres exercitus diversis partibus opus adgressi fossa valloque circumdare urbem parant et castella excitant modicis intervallis multisque simul locis cum prohibentibus opera Campanis eo eventu pugnant,

is quoque modicus ibi praesidium ad teneo locus relinquo ceterus omnis copia ad capua descendo ita tres praetorius circa capua erigo tres exercitus diverto pars opus aggredior fossa vallo circumdo urbs paro et castellum excito modicus intervallum multa simul locus cum prohibeo opus campanus is evenio pugno


itaque Herodorus extemplo diu excruciatus sine indicio rei ullius in tormentis moritur.

itaque herodorus extemplo diu excrucio sine indicium res ullus in tormentum morior


provinciae iis non permixtae regionibus, sicut superioribus annis, sed diversae extremis Italiae finibus, alteri adversus Hannibalem Bruttii et Lucani, alteri Gallia adversus Hasdrubalem, quem iam Alpibus adpropinquare fama erat, decreta.

provincia is non permisceo regio sicut superus annus sed diverto exter italia finis alter adverro hannibal bruttius et lucanus alter gallia adverro hasdrubal qui iam alpis adpropinquaris fama sum decretum


id erat forte tempus anni, ut frumentum in areis Hispani haberent; itaque redemptoribus vetitis frumentum parare ac Romam dimissis “bellum” inquit “se ipsum alet.”

is sum fors tempus annus ut frumentum in areis hispanus habeo itaque redemptor veto frumentum paro atque roma dimitto bellum inquam sui ipse alo


extremo anni, quia Sp. Postumius consul renuntiaverat peragrantem se propter quaestiones utrumque litus Italiae desertas colonias Sipontum supero, Buxentum infero maria mari invenisse,

exter annus quia spurius postumus consul renuntiaverat peragro sui propter quaestio uterque litus italia desero colonia sipontum supero buxentum infero mare mare invenio


medios mixta ex plurilus pluribus gentibus auxilia, equites levisque armaturae quod erat cornibus circumiectum.

medius misceo ex plurilus multus gens auxilium eques levis armo qui sum cornu circumjacio


quia in Capitolio non fuit, minus supplicii quam Ap. Herdonius meruit? plus hercule aliquanto, qui vere rem aestimare velit. Herdonius, si nihil aliud, hostem se fatendo prope denuntiavit, ut arma caperetis; hic negando bellum esse arma vobis ademit nudosque servis vestris et exulibus obiecit.

quia in capitolium non sum paruus supplicium quam ap herdonius mereo multus herculis aliquantus qui verus res aestimaris volo herdonius si nihil alius hostis sui fateor prope denuntio ut arma capio hic nego bellum sum arma tu adimo nudus servio vester et exulis obiacio


lectum quoque senatus consultum, priusquam securi feriret, quidam auctores sunt; sed quia adscriptum in senatus consulto fuerit, si ei videretur, integram rem ad senatur reiceret, interpretatum esse, quid magis e re publica duceret, aestimationem sibi permissam.

lectus quoque senatus consulo priusquam securus ferio quidam auctor sum sed quia adscribo in senatus consultum sum si is video integer res ad senatur reicio interpretas sum quis magis e res publicus duco aestimatio sui permitto


quod ubi animadvertit Scipio, nimia paucitate suorum exaequatum certamen esse, et iam eo superare hostem, quod ex muro pugnaret,

qui ubi animadverto scipio nimius paucitas suus exaequo certamen sum et iam is supero hostis qui ex murus pugno


qui, ne quam opem ab inimico videretur petisse, vinci ab hoste quam vincere per civem maluit.

qui ne quam ops ab inimicus video peto vinco ab hostis quam vinco per civis malo


quippe si et culpa defectionis procul a publico consilio absit, et reditum in vestram dicionem appareat non voluntate solum, sed ope etiam ac virtute nostra, magis indignemini bonis ac fidelibus sociis tam indignas iniurias ab legato vestro militibusque fieri.

quippe si et culpa defectio procul ab publicus consilium absum et redeo in vester dicio appareo non voluntas solus sed ops etiam atque virtus noster magis indignor bonus atque fidelis socius tam indignus injuria ab legatus vester miles fio


dum se temere magis quam satis caute in mediam dimicationem infert, vulnere accepto aegre ab circumstantibus ereptus et suorum animos turbavit et ferociores hostes fecit;

dum sui temere magis quam satis caveo in medius dimicatio infero vulnus accipio aeger ab circumsto eripio et suus animus turbo et ferox hostis facio


ut ex tanta caede, multis potitus spoliis congesta in ingentem acervum hostilia arma subdito igne concremavit, seu votum id deorum cuipiam fuit,

ut ex tantus caedes multus potior spolium congero in ingens acervus hostilis arma subdo ignis concremavit seu voveo is deus qui sum


ut, ubi signum datum esset, ne quid moram conscendendi faceret; perque omnem oram, qui ex speculis prospicerent adventantem hostium classem, missi.

ut ubi signum do sum ne quis mora conscendo facio per omnis ora qui ex speculis prospicio advento hostis classis mitto


deinde postquam resedit terror et prodi et deseri non patriam modo sed etiam Romanorum societatem cernebant, consilio tali animum adiecerunt.

deinde postquam resedeo terror et prodo et desero non patria modo sed etiam romanus societas cerno consilium talis animus adicio


quin contra illos, tutissimo portu, opulentissima urbe fruentis, omnia Asia praebente quieta aestiva acturos; Romanos aperto in mari fluctibus tempestatibusque obiectos, omnium inopes, in adsidua statione futures, futuros, ipsos magis adligatos impeditosque,

quin contra ille tueor portus opulens urbs fruor omnis asia praebeo quietus aestivus ago romanus aperio in mare fluctus tempestas objacio omnis inops in assiduus statio futures sum ipse magis adligo impedio


nominat quoque tribunos, Cn. Siccium, L. Numitorium, M. Duillium, Sp. Icilium, L. Mecilium.

nomino quoque tribunus cn siccium l numitorius m duellius spurius icilius l mecilium


has copias partim Carthagini praesidio esse, partim distribui per Africam iubet. simul conquisitoribus in civitates missis quattuor milia conscripta delectae iuventutis, praesidium eosdem et obsides, duci Carthaginem iubet.

hic copia pars carthago praesidium sum pars distribuo per africa iubeo simul conquisitor in civitas mitto quattuor mille conscribo deligo iuventus praesidium idem et obses duco carthago iubeo


P. Scipionem, quod de provincia decessisset iniussu senatus, revocari, agique cum tribunis plebis, ut de imperio eius abrogando ferrent ad populum;

p scipio qui de provincia decedo injussus senatus revocaris ago cum tribunus plebs ut de imperium is abrogo fero ad populus


aliquanto ante lucem ad castra accessit gnarosque Oscae linguae exploratum, quid agatur, mittit. intermixti hostibus, quod facile erat in nocturna trepidatione, cognoscunt infrequentia armatis signa egressa, praedam praedaeque custodes exire, inmobile agmen et sua quemque molientem nullo inter ullos consensu nec satis certo imperio.

aliquantus ante lux ad castrum accedo gnarus osca lingua exploro quis ago mitto intermisceo hostis qui facilis sum in nocturnus trepidatio cognosco infrequentia armo signum egredior praeda praeda custos exeo inmobilis agmen et suus quisque molior nullus inter ullus consensus neque satis certus imperium


cum Appius non Verginiam defendi ab Icilio, sed inquietum hominem et tribunatum etiam nunc spirantem locum seditionis quaerere diceret.

cum appius non verginiam defendo ab icilius sed inquietus homo et tribunatus etiam nunc spiro locus seditio quaero dico


“L. Valeri, socium imperii consiliique legiones mecum adversus Antiatem hostem ducere placet;

l valerius socius imperium consilium legio ego adverro antias hostis duco placeo


premebat reum praeter vulgatam invidiam crimen unum, quod M. Volscius Fictor, qui ante aliquot annos tribunus plebis fuerat, testis extiterat se haud multo post,

premo reus praeter vulgo invidia crimen unus qui m volscius fictor qui ante aliquot annus tribunus plebs sum testis exsto sui haud multus post


inter quos Philippus, Macedonum rex, eo magis, quod propior Italiae ac mari tantumn tantum Ionio discretus erat.

inter qui philippus macedones rex is magis qui propior italia atque mare tantumn tantus ionius discerno sum


quibus haud magno certamine fusis hastati legionis undecimae conglobant sese atque elephantos iam etiam peditum aciem turbantes invadunt.

qui haud magnus certamen fundo hastas legio undecimus conglobo sui atque elephantus iam etiam pedes acies turbo invado


haec locutus M. Livium pontificem, quem descendens in aciem digredi vetuerat ab se, praeire iussit verba, quibus se legionesque hostium pro exercitu populi Romani Quiritium devoveret.

hic loquor m livius pontifex qui descendo in acies digredior veto ab sui praeeo iubeo verbum qui sui legio hostis pro exercitus populus romanus quiris devoveret


quantum navium numerum comparasset rex, quem ad modum circa omnis non continentis modo urbes sed etiam insulas partim ipse adeundo, partim per legatos conciret homines ad arma:

quantus navis numerus comparo rex qui ad modus circa omnis non contineo modo urbs sed etiam insula pars ipse adeo pars per legatus concieo homo ad arma


quo cum Perseus obviam Amphipoli omni solutus custodia processisset — id diei iter est — , ipsum quidem benigne adlocutus est; ceterum postquam in castra ad Amphipolim venit, graviter increpuisse traditur C. Sulpicium,

quo cum perseus obvius amphipolis omnis soluo custodia procedo is dies iter sum ipse quidem benignus alloquor sum ceterum postquam in castrum ad amphipolis venio gravis increpo trado que sulpicius


simul et illud quaesivit, ut repentina et minime praeparata accusatio videretur, quippe ex noctis huius metu et tumultu repentino exorta.

simul et ille quaero ut repentinus et paruus praeparo accusatio video quippe ex nox hic metus et tumultus repentinus exorior


eorum dilectum habere L. Quinctius consul iussus, ne quid moraretur, quo minus consul novus, quo senatus censuisset, extemplo proficisci posset.

is dilectus habeo l quintius consul iubeo ne quis moror quo paruus consul novus quo senatus censeo extemplo proficisco possum


inde, ubi incipiendae iam pugnae tempus erat, Hispanos — ea media acies fuit — presso gradu incedere iubet;

inde ubi incipio iam pugna tempus sum hispani is medius acies sum premo gradus incedo iubeo


exercitus quoque multiplicati sunt; quantae autem copiae peditum equitumque additae sint, adeo et numero et genere copiarum variant auctores, ut vix quicquam satis certum adfirmare ausus sim.

exercitus quoque multiplico sum quantus autem copia pedes equio addo sum adeo et numerus et genus copia vario auctor ut vix quisquam satis certus adfirmaris audeo sum


creati autem hi: L. Manlius Volso, C. Sempronius Tuditanus, M. Sergius Silus, M. Helvius, M. Minucius Rufus, Rufus. L. Atilius — Sempronius et Helvius ex iis aediles plebis erant — ;

creo autem hic l manlius vulso que sempronius tuditanus m sergius silus m helvus m minucius rufus rufus l atilius sempronius et helvus ex is aedilis plebs sum


non inseram simulacrum veri copiose, quae dixerit, referendo: ipsius oratio scripta extat, Originum quinto libro inclusa.

non insero simulacrum verus copiosus qui dico refero ipse oratio scribo extat origo quintus liber includo


senatum in aede Bellonae habuit expositisque rebus gestis, ut triumphanti sibi in urbem invehi liceret, petit.

senatus in aedes bellona habeo expono res gero ut triumpho sui in urbs inveho licet peto


non tulere qui in arce erant Aetoli primum eorum, qui rupem ceperant, clamorem, deinde impetum ab urbe Romanorum et fractis iam animis et nulla ibi praeparata re ad obsidionem diutius tolerandam,

non fero qui in arx sum aetolus primus is qui rupes capio clamor deinde impetus ab urbs romanus et frango iam animus et nullus ibi praeparo res ad obsidio diu tolero


eorum autem, quae obiecta sunt mihi, partim ea sunt, quibus nescio an gloriari debeam, neque quae fateri erubescam, partim quae verbo obiecta verbo negare satis sit.

is autem qui objecto sum ego pars is sum qui nescio an glorior debeo neque qui fateor erubesco pars qui verbum objecto verbum nego satis sum


caesa eo die qui huius pugnae auctores sunt: octo milia hominum de Hannibalis exercitu, tria ex, Campanis tradunt, signaque Carthaginiensibus quindecim adempta, duodeviginti Campanis.

caedo is dies qui hic pugna auctor sum octo mille homo de hannibal exercitus tres ex campanus trado signo carthaginiensis quindecim adimo duodeviginti campanus


eodem ferme tempore et Antiochus ab Apamea profectus Sardibus primum, deinde haud procul Seleuci castris ad caput Caici amnis stativa habuit cum magno exercitu mixto variis ex gentibus.

idem ferme tempus et antiochus ab apamea proficiscor sardibus primus deinde haud procul seleucus castrum ad caput caicus amnis stativus habeo cum magnus exercitus misceo varius ex gens


sed eos, qui oppugnaverint Clusium, non fuisse, qui primi Alpes transierint, satis constat. ducentis quippe annis ante, quam Clusium oppugnarent urbemque Romam caperent, in Italiam Galli transcenderunt;

sed is qui oppugnaverint clusius non sum qui primus alpis transeo satis consto ducenti quippe annus ante quam clusius oppugno urbs roma capio in italia gallus transcendo


Aurunci a T. Manlio consule in deditionem accepti nihil deinde moverant; eo petendi auxilii ab Romanis causa iustior fuit.

auruncus ab t manlius consul in deditio accipio nihil deinde moveo is peto auxilium ab romanus causa justus sum


ac mihi quidem minime conveniens inter se oratio Cleomedontis visa est. elevabat Romanum bellum eventumque eius eundem fore, qui prioris belli,

atque ego quidem paruus convenio inter sui oratio cleomedontis video sum elevo romanus bellum eventumque is idem sum qui prior bellum


inde admiratione paventibus cunctis cum omnium in se vertisset oculos, et spatium consuli dedit ad subducendum agmen in aequiorem locum et ipse in summo constitit vertice. Samnites,

inde admiratio paveo cunctus cum omnis in sui verto oculus et spatium consul do ad subduco agmen in aequus locus et ipse in superus consto vertex samnites


principio veris exercitum in Carpetaniam duxit, et castra locavit ad oppidum Aeburam, modico praesidio in urbe posito.

principium verus exercitus in carpetania duco et castrum loco ad oppidum aebura modicus praesidium in urbs pono


P. Cornelius Scipio Africanus, priusquam proficisceretur, fornicem in Capitolio adversus viam, qua in Capitolium escenditur, cum signis septem auratis et equis duobus et marmorea duo labra ante fornicem posuit.

p cornelius scipio africanus priusquam proficiscor fornix in capitolium adverro via qui in capitolium escendo cum signum septem auro et equus duo et marmoreus duo labrum ante fornix pono


eodem fere tempore P. Aelius consul in Gallia, cum audisset a Boiis ante suum adventum incursiones in agros sociorum factas,

idem fere tempus p aelius consul in gallia cum audio ab boii ante suus advenio incursio in ager socius facio


aliquot tamen eo proelio nobiles iuvenes capti caesique, inter quos et Hegeas, praefectus equitum, intemperantius cedentes secutus cecidit.

aliquot tamen is proelium nobilis juvenis capio caedo inter qui et hegeas praefectus eques intempero cedo sequor cado


unus adgressurus es Hannibalem? quid illa turba tot liberorum servorumque? quid in unum intenti omnium oculi? quid tot dextrae? torpescent in amentia illa?

unus aggredior sum hannibal quis ille turba tot liberi servus quis in unus intendo omnis oculus quis tot dexter torpesco in amentia ille


id uti permittatis quaesumus, utique, si vobis ita videretur, quae nobis imperatores vestri commoda tribuerunt,

is uti permittas quaesumus utique si tu ita video qui nos imperator vester commodus tribuo


deinde quod amissam tanta clade provinciae possessionem integram et populo Romano et successori mihi virtute vestra obtinuistis.

deinde qui amitto tantus clades provincia possessio integer et populus romanus et successor ego virtus vester obtineo


hoc tribuno comitia quaestorum habente petentibusque inter aliquot plebeios filio A. Antisti tribuni plebis et fratre alterius tribuni plebis Sex. Pompili nec potestas nec suffragatio horum valuit, quin, quorum patres avosque consules viderant, eos nobilitate praeferrent. furere omnes tribuni plebi,

hic tribunus comitium quaestor habeo peto inter aliquot plebeius filius ab antistius tribunus plebs et frater alter tribunus plebs sex pompilis neque potestas neque suffragatio hic valeo quin qui pater avus consul video is nobilitas praefero furo omnis tribunus plebs


collega additus Corvo M. Atilius Regulus; et ne forte casu erraretur, petitum ab consulibus, ut extra sortem Corvi ea provincia esset. exercitu victore a superioribus consulibus accepto,

collega addo corvus m atilius regulus et ne fors casus erro peto ab consul ut extra sors corvus is provincia sum exercitus victor ab superus consul accipio


ut omnia, quae in eos decreta erant, frequentes tollerent neque eo minus redeundum in societatem Philippi abnuendamque Romanorum amicitiam censerent.

ut omnis qui in is decretum sum frequens tollo neque is paruus redeo in societas philippus abnuo romanus amicitia censeo


quattuor gentes conferre arma, Etruscos, Samnites, Vmbros Umbros , Gallos; iam castra bifariam facta esse, quia unus locus capere tantam multitudinem non possit.

quattuor gens confero arma etrusci samnites vmbros umber galli iam castrum bifarius facio sum quia unus locus capio tantus multitudo non possum


non enim in acie per timorem rnna arma tradidimus, sed cum prope ad noctem superstantes cumulis caesorum corporum proelium extraxissemus, in castra recepimus nos;

non enim in acies per timor rnna arma trado sed cum prope ad nox supersto cumulis caesor corpus proelium extraho in castrum recipio nos


scripto deinde exercitu de remigum supplemento agi coeptum; in quam rem cum neque hominum satis, nec, ex qua pararentur stipendiumque acciperent, pecuniae quicquam ea tempestate in publico esset, edixerunt consules,

scribo deinde exercitus de remex supplementum ago coepio in quam res cum neque homo satis neque ex qui paro stipendium accipio pecunia quisquam is tempestas in publicus sum edico consul


quod nisi pater postero die adfuisset, denuntiare se Icilio similibusque Icili, neque legi suae latorem neque decemviro constantiam defore. nec se utique collegarum lictores convocaturum ad coercendos seditionis auctores; contentum se suis lictoribus fore.

qui nisi pater posterus dies adsum denuntiaris sui icilius similis icilis neque lego suus lator neque decemviro constantia desum neque sui utique collega lictor convocaturum ad coerceo seditio auctor contineo sui suus lictor sum


deinde, ut qui a principio mitis omnibus Italicis praeter Romanos videri vellet, praemia atque honores, qui remanserint ac militare secum voluissent, proposuit.

deinde ut qui ab principium mitis omnis italicus praeter romanus video volo praemium atque honor qui remaneo atque militaris sui volo propono


postremo multum ac diu vociferatum reverti postero die iussisse: scriptum se responsum dare velle.

postremo multus atque diu vociferatum revorto posterus dies iubeo scribo sui responsum do volo


parva Romanis visa: nam et impensam, quae in bellum facta esset,

parvus romanus video nam et impendo qui in bellum facio sum


ceterum iter multo, quam in ascensu fuerat, ut pleraque Alpium ab Italia sicut breviora ita adrectiora sunt, difficilius fuit. omnis enim ferme via praeceps, angusta,

ceterum iter multus quam in ascensus sum ut plerusque alpis ab italia sicut brevis ita adrectiora sum difficilis sum omnis enim ferme via praeceps angustus


abisse illam vim vigoremque, dilapsa esse robora corporum animorumque, quibus Pyrenaei Alpiumque superata sint iuga. reliquias illorum virorum vix arma membraque sustinentis pugnare. Capuam Hannibali Cannas fuisse.

abeo ille vis vigor dilabor sum robur corpus animus qui pyrenaeus alpis supero sum iugum reliquiae ille vir vix arma membrum sustineo pugno capua hannibal cannae sum


qui Iovis optimi maximi ornatu decoratus curru aurato per urbem vectus in Capitolium ascenderit, is non conspicietur cum capide ac lituo, non capite velato victimam caedet auguriumve ex arce capiet?

qui iuppiter bonus magnus orno decoro currus auro per urbs veho in capitolium ascenderit is non conspicio cum capis atque lituus non caput velo victima caedo auguriumve ex arx capio


consul paludatus egrediens in vestibulo gentem omnem suam instructo agmine videt; acceptus in medium signa ferri iubet. numquam exercitus neque minor numero neque clarior fama et admiratione hominum per urbem incessit:

consul paludatus egredior in vestibulum gens omnis suus instruo agmen video accipio in medius signum fero iubeo numquam exercitus neque paruus numerus neque clarus fama et admiratio homo per urbs incedo


quae ferunt in Tempe — is datus erat locus conloquio — , venit; tertio die datur ei Romanorum ac sociorum frequens concilium.

qui fero in tempe is do sum locus colloquium venio tertius dies do is romanus atque socius frequens concilium


Baebius exercitum M. Pinario praetori eunti in Sardiniam tradiderat: ceterum et senatum litteris certiorem fecit obsideri a Liguribus L. Aemilium,

baebius exercitus m pinarius praetor eo in sardinia trado ceterum et senatus littera certus facio obsideri ab ligur l aemilius


nec quicquam eos, quae terra marique agerentur, fallebat.

neque quisquam is qui terra mare ago fallo


et extemplo, priusquam inirent magistratum, sortiri iussi. Ser. Sulpicius urbanam, Q. Terentius peregrinam est sortitus, L. Terentius Siciliam, Q. Fulvius Sardiniam, Ap. Claudius Tarentum, M. Furius Galliam.

et extemplo priusquam ineo magistratus sortior iubeo seruius sulpicius urbanus q tero peregrinus sum sortior l tero sicilia q fulvus sardinia ap claudus tarentus m furius gallia


eodem anno Privernas bellum initum, cuius socii Fundani, dux etiam fuit Fundanus Vitruvius Vaccus, vir non domi solum sed etiam Romae clarus; aedes fuere in Palatio eius, qua Vacci prata diruto aedificio publicatoque solo appellata.

idem annus privernas bellum ineo qui socius fundanus dux etiam sum fundanus vitruvius vaccus vir non domus solus sed etiam roma clarus aedes sum in palatium is qui vaccus pratum diruo aedificium publico solum appello


leges Macedoniae dedit cum tanta cura, ut non hostibus victis, sed sociis bene meritis dare videretur, et quas ne usus quidem longo tempore, qui unus est legum corrector, experiendo argueret.

lex macedonia do cum tantus cura ut non hostis vinco sed socius bene meritum do video et qui ne utor quidem longus tempus qui unus sum lex corrector experior arguo


Cotta in senatu primum, deinde in contione iussu patrum, quae acta in Asia essent, exposuit. supplicatio inde in triduum decreta est, et quadraginta maiores hostiae immolari iussae.

cotta in senatus primus deinde in contio iussus pater qui ago in asia sum expono supplicatio inde in triduum decretum sum et quadraginta magnus hostia immolaris jubeo


accipere se omen cum dixisset consul, castra eo ipso loco posuit.

accipio sui omen cum dico consul castrum is ipse locus pono


creatus Cn. Quinctilius magistrum equitum L. Valerium dixit, qui fixo clavo magistratu se abdicaverunt.

creo cn quintilius magister eques l valerius dico qui figo clavus magistratus sui abdico


an, si sana mens fuisset, difficile illis fuit, dum senes ab domo ad consultandum accersunt, mittere Romam legatos? cum senatu, cum populo de pace ac foedere agere? tridui iter expeditis erat;

an si sano mens sum difficilis ille sum dum senex ab domus ad consulto arcesso mitto roma legatus cum senatus cum populus de pax atque foedus ago triduum iter expeditus sum


si hoc et vos recusabitis et omnes aliae gentes, ego quoque inter ceteros ero. et hercule, quid adtinet cuiquam exilium patere, si nusquam exuli futurus locus est? ego tamen istos,

si hic et tu recuso et omnis alius gens ego quoque inter ceterus sum et herculis quis adteneo quisquam exsilium pateo si nusquam exulis sum locus sum ego tamen iste


si M. Pomponius et decem legati comperissent neque iussu neque voluntate P. Scipionis ea facta esse, ut ad exercitum Scipio maneret bellumque, ut proposuisset, gereret.

si m pomponius et decem legatus comperio neque iussus neque voluntas p scipio is facio sum ut ad exercitus scipio maneo bellus ut propono gero


itaque primo statim proelio cum dictator equitatu inmisso antesignanos hostium turbasset, legionum inde signa inferri propere iussit signiferumque ex suis unum cunctantem occidit.

itaque primus statim proelium cum dictator equitatus immitto antesignanus hostis turbo legio inde signum infero properus iubeo signifer ex suus unus cunctor occido


P. Licinio C. Cassio consulibus non urbs tantum Roma nec terra Italia, sed omnes reges civitatesque, quae in Europa quaeque in Asia erant, converterant animos in curam Macedonici ac Romani belli.

p licinius que casseius consul non urbs tantus roma neque terra italia sed omnis rex civitas qui in europa quisque in asia sum converto animus in cura macedonicus atque romanus bellum


hostes simul ignis, clamor, caedes velut alienatos sensibus nec audire nec providere quicquam sinunt.

hostis simul ignis clamor caedes velut alieno sensus neque audio neque provideo quisquam sino


consules infesto exercitu in agrum Sabinum profecti cum ita vastatione, dein proelio adflixissent opes hostium, ut diu nihil inde rebellionis timeri posset. triumphantes Romam redierunt.

consul infesto exercitus in ager sabinus proficiscor cum ita vastatio deinde proelium affligo ops hostis ut diu nihil inde rebellio timeo possum triumpho roma redeo


de Philippo meam sententiam habes; de ratione universi belli quid sentirem, iam ab initio non ignorasti. quod si tur tum auditus forem, non in Euboea Chalcidem captam et castellum Euripi expugnatum Romani, sed Etruriam Ligurumque et Galliae Cisalpinae oram bello ardere, et, qui maximus iis terror est, Hannibalem in Italia esse audirent.

de philippus meus sententia habeo de ratio universus bellum quis sentio iam ab initium non ignoro qui si tur tum audio sum non in euboea chalcis capio et castellum euripus expugno romanus sed etruria ligur et gallia cisalpinus ora bellum ardeo et qui magnus is terror sum hannibal in italia sum audio


comitiis perfectis Ap. Claudius Cento ex Celtiberis ovans cum in urbem iniret, decem milia pondo argenti, quinque milia auri in aerarium tulit.

comitium perficio ap claudus cento ex celtiberi ovo cum in urbs ineo decem mille pondo argentum quinque mille aurum in aerarius fero


Potitii ab Euandro edocti antistites sacri eius per multas aetates fuerunt, done donec tradito servis publicis sollemni familiae ministerio genus omne Potitiorum interiit.

potitius ab euander edoceo antistes sacer is per multus aetas sum donec donec trado servio publicus sollemnis familia ministerium genus omnis potitius intereo


paucis, qui per contionem ad excitandos clamores dispositi erant, adprobantibus testamentum, ceteris velut patre amisso in orba civitate omnia timentibus munus suscipiunt. funus fit regium,

paucus qui per contio ad excito clamor dispono sum adprobo testamentum ceterus velut pater amitto in orbo civitas omnis timeo munus suscipio funus fio regius


Capitolinos ludos sollemnibus aliis addidimus collegiumque ad id novum auctore senatu condidimus; quid horum opus fuit suscipi, si una cum Gallis urbem Romanam relicturi fuimus, si non voluntate mansimus in Capitolio per tot menses obsidionis, sed ab hostibus metu retenti sumus? De de sacris loquimur et de templis;

capitolini ludus sollemne alius addo collegium ad is novus auctor senatus condo quis hic opus sum suscipio si unus cum gallus urbs romanus relinquo sum si non voluntas maneo in capitolium per tot mensis obsidio sed ab hostis metus retendo sum de de sacrum loquor et de templum


neque tam armati inrumpentibus Romanis resistebant, quam porta ballistis scorpionibusque instructa missilibus procul hostis arcebat.

neque tam armatus irrumpo romanus resisto quam porto ballista scorpionibusque instruo missilis procul hostis arceo


pecuniam ex aerario scribae viatoresque aedilicii clam egessisse per indicem comperti damnati sunt, non sine infamia Luculli aedilis. P. Aelius Tubero

pecunia ex aerarius scriba viatoresque aedilicius clam egero per index comperio damno sum non sine infamia lucullus aedilis p aelius tubero


cum coniurasse duodecim populos fama esset, dictatorem dici coegit; dictus in castris — eo enim ad consules missum senatus consultum est — C. Iulius, cui magister equitum adiectus L. Aemilius. ceterum foris tranquilla omnia fuere.

cum coniuro duodecim populus fama sum dictator dico cogo dico in castrum is enim ad consul mitto senatus consulo sum que iulius qui magister eques adicio l aemilius ceterum foris tranquillus omnis sum


nullum annum esse, quo non acie dimicetur; et tamquam paeniteat laboris, novum bellum cum finitimo populo et potentissimo parari, qui omnem Etruriam sit concitaturus.

nullus annus sum quo non acies dimico et tamquam paeniteo labor novus bellum cum finitimus populus et potens paro qui omnis etruria sum concito


amiserant, multis nobilibus secutis inter cetera auctoritatem Pausistrati, quae inter suos merito maxima erat; deinde, quod fraude capti, quod a cive potissimum suo forent, in iram luctus vertit.

amitto multus nobilis sequor inter ceterus auctoritas pausistratus qui inter suus mereo maximus sum deinde qui fraus capio qui ab civis potis suus sum in ira luctus verto


tum dictator, postquam sine magno incommodo progredi non poterat, eum ipsum, in quo constiterat, locum castris dimetari iussit. id vero, circumfuso undique equitatu, ut vallum peteretur opusque inciperet, fieri non poterat.

tum dictator postquam sine magnus incommodus progredior non possum is ipse in quo consto locus castrum dimetaris iubeo is verus circumfundo undique equitatus ut valles peto opus incipio fio non possum


et ut loca diversa, sic dispari modo etiam oppugnabant: Romanus testudinibus et vineis et ariete admovendo muris, regii ballistis catapultisque et alio omni genere tormentorum tela ingerentes et pondere kngenti ingenti saxa; faciebant et cuniculos et quidquid aliud priore oppugnatione expertum profuerat.

et ut locum diverto sic disparus modo etiam oppugno romanus testudo et vinea et aries admovendo murus regius ballista catapulta et alius omnis genus tormentum telum ingero et pondus kngenti ingens saxum facio et cuniculus et quisquis alius prior oppugnatio experior prosum


conclamare omnes vocari Aristonem debere, et quaeri, quid venisset, et, nisi expromeret, cum legatis Romam mitti; satis pro temeritate unius hominis suppliciorum pensum esse;

conclamaris omnis vocaris aristo debeo et quaero quis venio et nisi expromo cum legatus roma mitto satis pro temeritas unus homo supplicium pendo sum


ea natura multitudinis est: aut servit humiliter aut superbe dominatur; libertatem, quae media est, nec sibi parare modice nec habere sciunt.

is natura multitudo sum aut servio humilis aut superbus dominor libertas qui medius sum neque sui paro modicus neque habeo scio


egregium enim, ut fabulis traditus impiorum fratrum eventus taceatur, Persei exitum videri, qui ex fraterna caede raptum diadema in templo Samothracum, velut praesentibus dis exigentibus poenas, ad pedes victoris hostis prostratus posuerit.

egregius enim ut fabula trado impii frater evenio taceo perseus exitus video qui ex fraternus caedes rapio diadema in templum samothraces velut praesens deus exigo poena ad pes victor hostis prosterno pono


cum omnes laudibus modo prosequentes virum in sententiam eius pedibus irent, temptata paulisper intercessio est ab L. Livio et Q. Maelio tribunis plebis,

cum omnis laus modo prosequor vir in sententia is pes eo tento paulisper intercessio sum ab l livius et q maelius tribunus plebs


et post paucos dies cum militibus, quos secum deduxerat, triumphans urbem est invectus.

et post paucus dies cum miles qui sui deduco triumpho urbs sum inveho


ceterum coeptum bellum adversus Philippum decem ferme ante annis triennio prius depositum erat, cum Aetoli et belli et pacis fuissent causa.

ceterum coepio bellum adverro philippus decem ferme ante annus triennium prior depono sum cum aetolus et bellum et pax sum causa


nec urbs tantum hoc rege crevit, sed etiam ager finesque: silva Mesia Maesia Veientibus adempta usque ad mare imperium prolatum et in ore Tiberis Ostia urbs condita, salinae circa factae egregieque rebus bello gestis aedis Iovis Feretrii amplificata.

neque urbs tantus hic rex cerno sed etiam ager finis silva mesia maesia veiens adimo usque ad mare imperium profero et in os tiberis ostium urbs condio salinae circa facio egregius res bellum gero aedes iuppiter feretrius amplifico


Paulus, cum ei sua sponte cunctanti pulli quoque auspicio non addixissent, nuntiari iam efferenti Dorta porta signa colleoae collegae iussit.

paulus cum is suus sponte cuncto pullus quoque auspicium non addico nuntiaris iam effero dorta porto signum colleoae collega iubeo


his muliebribus instinctus furiis Tarquinius circumire et prensare minorum maxime gentium patres; admonere paterni beneficii ac pro eo gratiam repetere; allicere donis iuvenes; cum de se ingentia pollicendo tur tum regis criminibus omnibus locis crescere.

hic muliebris instinguo furia tarquinius circumeo et prensaris paruus magnus gens pater admoneo paternus beneficium atque pro is gratia repeto allicio donum juvenis cum de sui ingens polliceor tur tum rex crimen omnis locus cresco


ibi cum dies aliquot suspecti Campanis timentesque cavendis ac struendis in vicem insidiis traduxissent, ut de Capuae defectione agi accipique Hannibalem satis pro certo habuere, interfectis nocte oppidanis partem urbis, quae cis Volturnum est — eo enim dividitur amni — , occupavere;

ibi cum dies aliquot suspicio campanus timeo caveo atque struo in vicis insidiae traduco ut de capua defectio ago accipio hannibal satis pro certus habeo interficio nox oppidanus pars urbs qui cis vulturnus sum is enim divido amnis occupo


sed quoniam vos, regno inpotenti finem ut inponatis, non inducitis in animum, nos, quamquam armis possumus adserere Latium in libertatem, consanguinitati tamen hoc dabimus, ut condiclones condiciones pacis feramus aequas utrisque, quoniam vires quoque aequari dis inmortalibus placuit.

sed quoniam tu regnum impotens finis ut inpono non induco in animus nos quamquam arma possum assero latius in libertas consanguinitas tamen hic do ut condiclones condicio pax fero aequo uterque quoniam vireo quoque aequaris deus immortalis placeo


ne quid sarcinarum raperetur, ne quod iumentum ex tanto agmine abstraheretur, ne quis vulneraretur, ne ex vulnere vir fortis ac strenuus Q. Minucius moreretur?

ne quis sarcinaris rapio ne qui jumentum ex tantus agmen abstraho ne quis vulnero ne ex vulnus vir fortis atque strenuus q minucius morior


ne postero die castra oppugnarentur silentio proximae noctis tacito signo exercitum abduxerunt.

ne posterus dies castrum oppugno silentium proximus nox taceo signum exercitus abduco


haec apud victos magis impetu animorum, quem ingenium suum cuique aut fors dabat, quam ex consilio ipsorum aut imperio cuiusquam agebantur.

hic apud vinco magis impetus animus qui ingenium suus quisque aut fors do quam ex consilium ipse aut imperium quisquam ago


eos, cum per aliquot annos in terra Hispania adversus multos Poenorum Hispanorumque et duces et exercitus nominis Romani famam auxissent non bello solum,

is cum per aliquot annus in terra hispania adverro multus poenus hispanus et dux et exercitus nomen romanus fama augeo non bellum solus


Corneliis Faliscum bellum, Valerio ac Servilio Capenas sorte evenit. ab iis non urbes vi aut operibus temptatae, sed ager est depopulatus praedaeque rerum agrestium actae; nulla felix arbor, nihil frugiferum in agro relictum.

cornelius faliscus bellum valerius atque servilius capena sors evenio ab is non urbs vis aut opus tento sed ager sum depopulor praeda res agrestis ago nullus felix arbor nihil frugifer in ager relinquo


Bucar ex praefectis regiis, vir acer et inpiger, ad id delectus. ei data quattuor milia peditum, duo equitum; praemiorumque ingentium spe oneratus, si caput Masinissae rettulisset aut vivum — id vero inaestimabile gaudium fore cepisset.

bucar ex praefectus regius vir acer et impiger ad is deligo is do quattuor mille pedes duo eques praemium ingens spes onero si caput masinissa refero aut vivus is verus inaestimabilis gaudium sum capio


ex his aliis arma insignia, aliis equos, quibusdam captivos dono dabat. scuta erant supra mille quingenta; loricae thoracesque mille amplius summam explebant; galearum gladiorumque et missilium omnis generis maior aliquanto numerus.

ex hic alius arma insigne alius equus quidam captivus donum do scutum sum supra mille quingenti lorica thoracesque mille amplus summa expleo galearis gladius et missile omnis genus magnus aliquantus numerus


Romae lunonis Iunonis Lucinae templum de caelo tactum erat ita, ut fastigium valvaeque deformarentur; Puteolis pluribus locis murus et porta fulmine icta et duo homines exanimati;

roma lunonis juno lucina templum de caelum tango sum ita ut fastigium valvaeque deformo puteoli multus locus murus et porto fulmen iacio et duo homo exanimo


pro ea summa pecuniae viginti quinque milia pondo argenti praesentia exacta; indutiaeque Carthaginiensibus datae in tres menses.

pro is summus pecunia viginti quinque mille pondo argentum praesens exigo indutiae carthaginiensis do in tres mensis


Gracchus, priusquam se hostes ab repentino pavore colligerent, receptui signum dedit ac suos intra muros recepit.

gracchus priusquam sui hostis ab repentinus pavor colligo receptus signum do atque suus intra murus recipio


eadem solitudo, quia Romae non respondebant nec inveniebantur, quorum nomina delata erant, coegit consules circa fora proficisci ibique quaerere et iudicia exercere.

idem solitudo quia roma non respondeo neque invenio qui nomen defero sum cogo consul circa foro proficisco ibi quaero et iudicium exerceo


quibus territi malis Colophonii oratores Samum ad L. Aemilium, fidem praetoris populique Romani implorantes, miserunt.

qui terreo malus colophonius orator samos ad l aemilius fides praetor populus romanus imploro mitto


urbi quoque Romae ingens praebitus terror, magis re subita quam quod ad arcendam vim parum virium esset. Q. Fabius praeerat urbi. is armata iuventute dispositisque praesidiis tuta omnia ac tranquilla fecit.

urbs quoque roma ingens praebeo terror magis res subeo quam qui ad arceo vis parum vis sum q fabius praesum urbs is armo iuventus dispono praesidium tueor omnis atque tranquillus facio


dictator cum iam in manibus videret victoriam esse, urbem opulentissimam capi tantumque praedae fore, quantum non omnibus in unum conlatis ante bellis fuisset,

dictator cum iam in manus video victoria sum urbs opulens capio tantus praeda sum quantus non omnis in unus confero ante bellum sum


de pecuniae summa, quam penderent, pensionibusque eius nihil ex eo, quod cum consule convenerat, mutatum; pro argento si aurum dare mallent, darent, convenit, dum pro argenteis decem aureus unus valeret.

de pecunia summus quam pendeo pensio is nihil ex is qui cum consul convenio muto pro argentum si aurum do malo do convenio dum pro argenteus decem aureus unus valeo


iubet bono animo esse: sopitum fuisse regem subito ictu; ferrum haud alte in corpus descendisse; iam ad se redisse; inspectum vulnus absterso cruore; omnia salubria esse; confidere prope diem ipsum eos visuros; interim Servio Tullio iubere populum dicto audientem esse; eum iura redditurum obiturumque alia regis munia esse.

iubeo bonus animus sum sopio sum rex subeo ictus ferrum haud altus in corpus descendo iam ad sui redeo inspicio vulnus abstergeo cruor omnis salubris sum confido prope dies ipse is video interim servius tullius iubeo populus dico audio sum is ius reddo obeo alius rex munia sum


iam exercitus consularis ab Arretio Ariminnum Ariminum transductus erat et quinque milia socium Latini nominis ex Gallia in Etruriam transierant.

iam exercitus consularis ab arretium ariminnum ariminum traduco sum et quinque mille socius latinum nomen ex gallia in etruria transeo


quam Romam pervenisset, se, quaecumque imperata sint, cum summa religione ac diligentia exsecutum coronam Romae in ara Apollinis deposuisse. senatus decrevit, ut eae res divinae supplicationesque primo quoque tempore cum cura fierent.

quam roma pervenio sui quicumque impero sum cum summus religio atque diligentia exsequor corona roma in ara apollo depono senatus decerno ut is res divina supplicatio primus quoque tempus cum cura fio


senatus inde consultum factum est, ut sociis gratiae agerentur, quod diu sollicitati ne obsidionis quidem metu fide decessissent;

senatus inde consulo facio sum ut socius gratia ago qui diu sollicitas ne obsidio quidem metus fides decedo


compares cladem ad Aegatis Aegates insulas Carthaginiensium proelio navali acceptam, qua fracti Sicilia ac Sardinia cessere et vectigalis ac stipendiarios fieri se passi sunt, aut pugnam adversam in Africa, cui postea hic ipse Hannibal succubuit: nulla ex parte conparandae sunt, nisi quod minore animo latae sunt.

comparis clades ad aegatis aegates insula carthaginiensis proelium naval accipio qui frango sicilia atque sardinia cedo et vectigal atque stipendiarii fio sui patior sum aut pugna adverro in africanus qui postea hic ipse hannibal succumbo nullus ex pars conparo sum nisi qui paruus animus fero sum


ita dimissis P. Licinio consuli mandatum, ut intra undecimum diem iuberet eos Italia excedere, et Sp. Carvilium mitteret, qui, donec navem conscendissent, custodiret.

ita dimitto p licinius consul mando ut intra undecimus dies iubeo is italia excedo et spurius carvilium mitto qui donec navo conscendo custodio


Q. Fabio Buteoni\' Buteoni et Q. Minucio, quibus Hispaniae provinciae evenerant; consules legiones singulas ex quattuor ab se scriptis,

q fabius buteo buteo et q minucius qui hispania provincia evenio consul legio singulus ex quattuor ab sui scribo


consul ex Samnio in Lucanos transgressus ad Numistronem in conspectu Hannibalis loco plano, cum Poenus collem teneret, posuit castra.

consul ex samnium in lucani transgredior ad numistro in conspectus hannibal locus planus cum poenus collis teneo pono castrum


liberum receptum fugae haberent, simul primum ardorem atque impetum hostium excipientes fatigarent ac, si nihil aliud, vulneribus suis ferrum hostile hebetarent;

liber recipio fuga habeo simul primus ardor atque impetus hostis excipio fatigo atque si nihil alius vulnus suus ferrum hostilis hebeto


ita innoxius adulescens, cum in eo ne simplici quidem genere mortis contenti inimici fuissent, interficitur.

ita innoxius adulescens cum in is ne simplex quidem genus mors contendo inimicus sum interfacio


te, Q. Servili, altero exercitu instructo paratoque ad urbem castra habere, intentum, sive Etruria se interim, ut nuper, sive nova haec cura, Latini atque Hernici moverint; pro certo habeo ita rem gesturum, ut patre, avo teque ipso ac sex tribunatibus dignum est.

tu q servilis alter exercitus instruo paro ad urbs castrum habeo intentus sive etruria sui interim ut nuper sive novo hic cura latinum atque hernicus moveo pro certus habeo ita res gero ut pater avus tu ipse atque sex tribunatus dignus sum


Herophon quoque, qui tum missus est, duabus ad eundem Eumenen iam ante legationibus functus erat.

herophon quoque qui tum mitto sum duo ad idem eumenes iam ante legatio fungor sum


castigatum enim quondam ab eo populum ait, quod eum perpetuum consulem et dictatorem vellet facere; prohibuisse statuas sibi in comitio, in Rostris, in curia, in Capitolio, in cella Iovis poni;

castigo enim quondam ab is populus aio qui is perpetuus consul et dictator volo facio prohibeo statua sui in comitium in rostrum in curia in capitolium in cella iuppiter pono


ob haec — et iam appetebat tempus comitiorum — L. Volumnius consul Romam revocatus; qui priusquam ad suffragium centurias vocaret, in contionem advocato populo multa de magnitudine belli Etrusci disseruit:

ob hic et iam appeto tempus comitium l volumnius consul roma revoco qui priusquam ad suffragium centurio voco in contio advoco populus multus de magnitudo bellum etruscus disseruio


erat autem ibi cum iuventute Illyriorum Romanum praesidium. postquam nihil pacati referebant, oppugnare est adortus et corona eam capere conatus est.

sum autem ibi cum iuventus illyrius romanus praesidium postquam nihil pacatum refero oppugnaris sum adorior et corona is capio conor sum


Samnitibus sponsores nos sumus rei satis locupletes in id, quod nostrum est, in id, quod praestare possumus, corpora nostra et animos: in haec saeviant, in haec ferrum, in haec iras acuant.

samnites sponsor nos sum res satis locuples in is qui nos sum in is qui praesto possum corpus noster et animus in hic saevio in hic ferrum in hic ira acuo


ita destituta eorum spe, qui fratre accusato partitionem regni petiturum crediderant, curia excessit. raro alias quisquam rex aut privatus tanto favore tantoque omnium adsensu est auditus: omnibus honoribus muneribusque et praesens est cultus et proficiscentem prosecuti sunt.

ita destituo is spes qui frater accuso partitio regnum peto credo curia excedo rarus alius quisquam rex aut privo tantus favor tantus omnis assensus sum audio omnis honor munus et praesens sum cultus et proficisco prosequor sum


excitus Romulus — neque enim dilationem pati tam vicinum bellum poterat — exercitum educit, castra a Fidenis mille passuum locat.

excio romulus neque enim dilatio patior tam vicinus bellum possum exercitus educo castrum ab fidena mille passus loco


ut et hoc, quod iam quale sit scies, suspectum alio vitae nostrae tenore faceret, et illam vanam criminationem spei voluntatis consiliorum meorum nocturno hoc ficto et composito argumento fulciret?

ut et hic qui iam qualis sum scio suspicio alius vita noster tenor facio et ille vanus criminatio spes voluntas consilium meus nocturnus hic fingo et compono argumentum fulcio


eadem qua ceperamus arte Tarentum amisimus.” ne tamen fugientis modo convertisse agmen videretur, quo constituerat loco, quinque milia ferme ab urbe posuit castra. ibi paucos moratus dies Metapontum sese recepit.

idem qui capio ars tarentus amitto ne tamen fugio modo converto agmen video quo constituo locus quinque mille ferme ab urbs pono castrum ibi paucus moror dies metapontum sui recipio


secundum Gallos Pamphylii legati coronam auream ex viginti milibus Philippicorum factam in curiam intulerunt, petentibusque iis, ut id donum in cella Iovis optimi maximi ponere et sacrificare in Capitolio liceret, permissum;

secundus galli pamphylius legatus corona aureus ex viginti mille philippicorum facio in curia infero peto is ut is donum in cella iuppiter bonus magnus pono et sacrificaris in capitolium licet permitto


ceterum quem ad modum nemo private consilio ad hostem transibat, ita nihil salutare in medium consulebatur.

ceterum qui ad modus nemo private consilium ad hostis transeo ita nihil salutaris in medius consulo


postquam relatum est, quantae copiae et in quo loco essent, totius agminis sarcinas in medium coici iussit et triarios vallum circumicere, cetero exercitu instructo ad hostem accessit.

postquam refero sum quantus copia et in quo locus sum totus agmen sarcina in medius coix iubeo et triarii valles circumicio ceterus exercitus instruo ad hostis accedo


primam urbem Thessaliae Phaloriam est adgressus. duo milia Macedonum in praesidio habebat, qui primo summa vi restiterunt, quantum arma, quantum moenia tueri poterant.

primus urbs thessalia phaloriam sum aggredior duo mille macedones in praesidium habeo qui primus summus vis resto quantus arma quantus moenia tueor possum


et Romana castra, ab neutris primo occupatus, quia Romani, qualis pars eius, quae vergeret ad hostium castra, esset, ignorabant, Hannibal insidiis quam castris aptiorem eum crediderat.

et romanus castrum ab neuter primus occupo quia romanus qualis pars is qui vergeret ad hostis castrum sum ignoro hannibal insidiae quam castrum aptus is credo


caloris ac frigoris patientia par; cibi potionisque desiderio naturali, non voluptate modus finitus; vigiliarum somnique nec die nec nocte discriminata tempora:

calor atque frigor patientia par cibus potio desiderium natural non voluptas modus finio vigiliaris somnus neque dies neque nox discrimino tempus


inde deletis hostium castris Beneventum reditum, praedamque ibi ambo consules — nam et Ap. Claudius eo post paucos dies venit — vendiderunt diviseruntque.

inde deleo hostis castrum beneventum redeo praeda ibi ambo consul nam et ap claudus is post paucus dies venio vendo divido


praetorem hunc ne in Sardiniam proficisceretur, P. Licinius tenuit. et in senatu et ad populum magnis contentionibus certatum,

praetor hic ne in sardinia proficiscor p licinius teneo et in senatus et ad populus magnus contentio certas


ubi primurn primum in conspectum ventum est et arnna arma signaque agnovere, extemplo omnibus memoria patriae iras permulsit.

ubi primurn primus in conspectus venio sum et arnna arma signo anosco extemplo omnis memoria patria ira permulceo


consulis latera tegunt Eumenes et Attalus et Misagenes, regulus Numidarum.

consul latus tego eumenes et attalus et misagenes regulus numidaris


Numidae adequitare, dein refugere, sed propius saltum paulatim evehi, velut quos impotentis regendi equi invitos efferrent. postremo subditis calcaribus per medias stationes hostium erupere,

numida adequitaris deinde refugio sed propius saltus paulatim eveho velut qui impotens rego equus invitus effero postremo subdo calcaris per medius statio hostis erumpo


iam omnium primum, quantum numero nos praestent, neminem vestrum nec ante ignorasse et hesterno die explicatam intuentis aciem animadvertisse certum habeo.

iam omnis primus quantus numerus nos praesto nemo vester neque ante ignoro et hesternus dies explicatam intueor acies animadverto certus habeo


hac classe et hoc exercitu Cn. Sicinius provinciam Macedoniam obtinere, donec successor veniret, iussus, prorogato in annum imperio. ea omnia, quae senatus censuit, inpigre facta sunt.

hic classis et hic exercitus cn sicinius provincia macedonia obtineo donec successor venio iubeo prorogo in annus imperium is omnis qui senatus censeo impiger facio sum


in Gallia L. Valerius Flaccus proconsul circa Mediolanium cum Gallis Insubribus et Bois, qui Dorulato duce ad concitandos Insubres Padum transgressi erant, signis collatis depugnavit. decem milia,

in gallia l valerius flaccus proconsul circa mediolanum cum gallus insuber et boo qui dorulato dux ad concito insuber padus transgredior sum signum confero depugno decem mille


nam si praetermittimus hoc tempus, quo magis dare quam accipere possumus videri pacem, vereor, ne haec quoque laetitia luxuriet nobis ac vana evadat.

nam si praetermitto hic tempus quo magis do quam accipio possum video pax vereor ne hic quoque laetitia luxurio nos atque vanus evado


interea duumviri creati sunt Q. Fabius Maximus et T. Otacilius Crassus aedibus dedicandis, Menti Otacilius, Fabius Veneri Erucinae; utraque in Capitolio est, canali uno discretae.

interea duoviri creo sum q fabius magnus et t otacilius crassus aedes dedico mens otacilius fabius venus erucinae uter in capitolium sum canal unus discerno


cum tam prosperae res in Hispania essent, verecundia Romanos tandem cepit, Saguntum oppidum, quae causa belli esset, octavum ism iam annum sub hostium potestate esse.

cum tam prosper res in hispania sum verecundia romanus tandem capio saguntus oppidum qui causa bellum sum octavus ism iam annus sub hostis potestas sum


Romani, quamquam circumventos hinc pedes, hinc eques urgebat, tamen aliquamdiu pugnam traxere. postremo et ipsi terga vertunt atque ad urbem fugiunt.

romanus quamquam circumvenio hinc pes hinc eques urgeo tamen aliquamdiu pugna traho postremo et ipse tergum verto atque ad urbs fugio


si decemviri finem pertinaciae non faciunt, ruere ac deflagrare omnia passuri estis? quod autem istud imperium est, decemviri, quod amplexi tenetis?

si decemviri finis pertinacia non facio ruo atque deflagraris omnis patior sum qui autem iste imperium sum decemviri qui amplector teneo


postquam apparuit vi agendum, quia videbatur et Limnaeum eodem tempore oppugnari posse, regem ad Limnaeum ire placuit, Baebius restitit ad Pellinaeum oppugnandum.

postquam appareo vis ago quia video et limnaeum idem tempus oppugnaris possum rex ad limnaeum eo placeo baebius resto ad pellinaeum oppugno


Hippias nuper ad tuendum saltum ab rege missus erat; qui ex quo castra Romana in tumulo conspexit, praeparatis ad certamen animis suorum venienti agmini consulis obvius fuit. et Romani expediti ad pugnam exierant,

hippias nuper ad tueor saltus ab rex mitto sum qui ex quo castrum romanus in tumulus conspicio praeparo ad certamen animus suus venio agmen consul obvius sum et romanus expedio ad pugna exeo


ut in Calenum agrum venit, et ipse cernit recentia cladis vestigia, et Caleni narrant tantum iam praedae hostis trahere, ut vix explicare agmen possint:

ut in calenus ager venio et ipse cerno recens clades vestigium et calenus narro tantus iam praeda hostis traho ut vix explicaris agmen possum


Eumenes, qui commisso certamine advenerat, ut animadvertit laevum cornu hostium ab Livio turbatum, dextrum ipse, ubi aequa pugna erat, invadit.

eumenes qui committo certamen advenio ut animadverto laevus cornu hostis ab livius turbo dexter ipse ubi aequus pugno sum invado


quod ita acceperant, coniunctis legionibus consules rem gesturos, ut et ipsi collatas in unum viris firmarent.

qui ita accipio conjungo legio consul res gero ut et ipse confero in unus vis firmo


ita effugere tantum equitum aequantiumque equos velocitate peditum vix poterant; caesique prope plures in fuga quam in pugna sunt, nec superfuisset quisquam, ni praecipiti iam ad vesperum die nox intervenisset.

ita effugio tantus eques aequo equus velocitas pedes vix possum caedo prope multus in fuga quam in pugno sum neque supersum quisquam ni praeceps iam ad vesperus dies nox intervenio


re inane animo adiecto. tumulus est in unum ossibus, quae passim strata erant, coacervatis factus, qui nullam gratiam ad Macedonas, odium ingens ad Philippum movit.

res inanis animus adicio tumulus sum in unus os qui passim sterno sum coacervo facio qui nullus gratia ad macedonas odium ingens ad philippus moveo


unus inventus est suasor legis C. Terentius Varro, qui priore anno praetor fuerat, loco non humili solum sed etiam sordido ortus.

unus invenio sum suasor lex que tero varro qui prior annus praetor sum locus non humilis solus sed etiam sordidus ortus


ne, qui Cannensi ruinae non succubuissent, ad minores calamitates animos summitterent. quod ad Carthaginienses hostes Hannibalemque attineret,

ne qui cannensis ruina non succumbo ad paruus calamitas animus summitto qui ad carthaginiensis hostis hannibal attineo


nunc ut id curem inpensius, vestra quoque virtues uirtus dignitasque facit, quae ne in malis quidem oblitae decoris matronalis estis.”

nunc ut is curo inpendo vester quoque virtues uirtus dignitas facio qui ne in malus quidem obliviscor decor matronal sum


ibi Ml. M. Aemilius frater praetoris decessit. Rhodii celebratis exsequiis adversus classem, quam fama erat ex Syria venire, tredecim suis navibus et una Coa quinqueremi, altera Cnidia Rhodum, ut ibi in statione essent, profecti sunt.

ibi ml m aemilius frater praetor decedo rhodius celebro exsequiae adverro classis quam fama sum ex syria venio tredecim suus navis et unus cous quinqueremis alter cnidia rhodos ut ibi in statio sum proficiscor sum


Ventum deinde ad multo angustiorem rupem atque ita rectis saxis, ut aegre expeditus miles temptabundus manibusque retinens virgulta ac stirpes circa eminentes demittere sese posset.

venio deinde ad multus angustus rupes atque ita rectus saxum ut aeger expedio miles temptabundus manus retineo virgultus atque stirps circa emineo demitto sui possum


praefectus praesidii Laconum erat Pythagoras, gener idern idem tyranni et uxoris eius frater, qui sub adventum Romanorum et utrasque arces — nam duas habent Argi — et loca alia, quae aut opportuna aut suspecta erant, validis praesidiis firmavit;

praefectus praesidium laco sum pythagoras gener idern idem tyrannus et uxor is frater qui sub advenio romanus et utrasque arx nam duo habeo argus et locum alius qui aut opportunus aut suspicio sum validus praesidium firmo


interim M. Atilius, vetus praetor, provinciam obtineret Sardiniam.

interim m atilius vetus praetor provincia obtineo sardinia


quid sperem, si plus in me audeant inimici? an exitum Cassi Maelique expectem? bene facitis, quod abominamini: “di prohibebunt haec;” sed numquam propter me de caelo descendent; vobis dent earn mentem oportet, ut prohibeatis, sicut mihi dederunt armato togatoque, ut vos a barbaris hostibus, a superbis defenderem civibus.

quis spero si multus in ego audeo inimicus an exitus casseius maelius expectem bene facio qui abominor deus prohibeo hic sed numquam propter ego de caelum descendo tu do earn mens oportet ut prohibeo sicut ego do armo togatus ut tu ab barbaris hostis ab superbus defendo civis


nihil hac oratione eius patres conscripti deterriti sunt, quo minus dicere ipsum iuberent, et, cum aliquamdiu hinc indulgentia hinc modestia inter permittentis in vicem non magis mutua quam inexplicabili facilitate certatum esset, Eumenes ex templo excessit.

nihil hic oratio is pater conscribo deterreo sum quo paruus dico ipse iubeo et cum aliquamdiu hinc indulgeo hinc modestia inter permitto in vicis non magis mutuus quam inexplicabilis facilitas certas sum eumenes ex templum excedo


patricii vi contra vim resistunt. T. Quinctius clamitat, cui rei capitalis dies dicta sit et de quo futurum prope diem iudicium, eum indemnatum indicta causa non debere violari.

patricius vis contra vis resisto t quintius clamito qui res capital dies dictum sum et de quo sum prope dies iudicium is indemnatus indico causa non debeo violaris


advehi auri, ut ipsos emere Romanos posset. apparebat, quid ea oratio in concilio motura esset; nam et venisse eos et, quae agerent, omnia legatis Romanis deferebantur;

adveho aurum ut ipse emo romanus possum appareo quis is oratio in concilio moveo sum nam et venio is et qui ago omnis legatus romanus defero


quod simulatum ad eam diem fuerat, de vi ac libidine Sex. Tarquinii, de stupro infando Lucretiae et miserabili caede, de orbitate Tricipitini, cui morte filiae causa mortis indignior ac miserabilior esset.

qui simulo ad is dies sum de vis atque libido sex tarquinius de stuprum infer lucretius et miserabilis caedes de orbitas tricipitinus qui mors filia causa mors indignus atque miserabilis sum


senatus consultum factum est, ut legati Romani ducentos ex captivis, quos Carthaginienses vellent, ad P. Cornelium in Africam deportarent nuntiarentque ei, ut, si pax convenisset, sine pretio eos Carthaginiensibus redderet.

senatus consulo facio sum ut legatus romanus ducenti ex captivus qui carthaginiensis volo ad p cornelius in africa deporto nuntio is ut si pax convenio sine pretium is carthaginiensis reddo


baud haud dubia res erat, quippe inter Hannibalem ducem et centurionem, exercitusque alterum vincendo veteranum, alterum novum totum, magna ex parte etiam tumultuarium ac semermem.

baud haud dubius res sum quippe inter hannibal dux et centurio exerceo alter vinco veteranus alter novus totus magnus ex pars etiam tumultuarius atque semermem


ceterum hoc gaudium magna prope clade in Samnio foedatum est. nam ab Saticula profectus Cornelius consul exercitum incaute in saltum cava valle pervium circaque insessum ab hoste induxit

ceterum hic gaudium magnus prope clades in samnium foedo sum nam ab saticula proficiscor cornelius consul exercitus incautus in saltus cavo valles pervius circo insessus ab hostis induco


Frusinone murus aliquot locis et porta de caelo tacta; et in Palatio lapidibus pluit. id prodigium more patrio novemdiali sacro, cetera hostiis maioribus expiata.

frusino murus aliquot locus et porto de caelum tango et in palatium lapis pluo is prodigium mos patrius novemdial sacro ceterus hostia magnus expio


intra vallum deinde caedes magis quam proelium esse. tumultus e castris et in urbem penetrat; tamquam Veis captis, ita pavidi Veientes ad arma currunt. pars Sabinis eunt subsidio, pars Romanos toto impetu intentos in castra adoriuntur.

intra valles deinde caedes magis quam proelium sum tumultus e castrum et in urbs penetro tamquam via capio ita pavidus veiens ad arma curro pars sabinum eo subsidium pars romanus totus impetus intendo in castrum adorio


his accensus miles, omnium inmemor difficultatium, vadit adversus inminentem hostium aciem. ibi paulum laboris fuit, dum in adversum clivum erigitur agmen;

hic accendo miles omnis immemor difficultas vado adverro inminentem hostis acies ibi paulus labor sum dum in adverro clivus erigo agmen


ceteros item ex reliquiis cladis eius, quos tribunos militum habuimus, honores petere et gerere et provincias obtinere audivimus.

ceterus item ex reliquiae clades is qui tribunus miles habeo honor peto et gero et provincia obtineo audio


itaque se baud haud inscium eius dimicationis cum armatis descendisse, non ut quemquam quietum violaret, sed ut turbantes civitatis otium pro maiestate imperii coerceret.

itaque sui baud haud inscius is dimicatio cum armo descendo non ut quisquam quiesco violo sed ut turbo civitas otium pro maiestas imperium coerceo


itaque ceteri pedites equitesque caesi aut capti; ducentos ferme equites Masinissa circa se conglobatos divisosque turmatim in tres partes erumpere iubet, loco praedicto, in quem ex dissipata convenirent fuga.

itaque ceterus pedito equito caedo aut capio ducenti ferme eques masinissa circa sui conglobo divido turmatim in tres pars erumpo iubeo locus praedico in qui ex dissipata convenio fuga


dictator bello ita gesto, ut tantum non defuisse fortunae videretur, felicitate quam gloria maior in urbem rediit magistratuque se abdicavit.

dictator bellum ita gero ut tantus non desum fortuna video felicitas quam gloria magnus in urbs redeo magistro sui abdico


novus omnis exercitus consulibus est decretus, binae legiones Romanae cum suo equitatu, et socium Latini nominis quantus semper numerus, quindecim milia peditum, octingenti equites.

novus omnis exercitus consul sum decerno bini legio romanus cum suus equitatus et socius latinum nomen quantus semper numerus quindecim mille pedes octingenti eques


Masinissa cum quinquaginta haud amplius equitibus per anfractus montis ignotos sequentibus se eripuit;

masinissa cum quinquaginta haud amplus eques per anfractus mons ignotus sequor sui eripio


iam et sinistro cornu Romano, ubi sociorum equites adversus Numidas steterant, consertum proelium erat, segne primo et a Punica coeptum fraude.

iam et sinister cornu romanus ubi socius eques adverro numida sto consero proelium sum segnis primus et ab punicus coepio fraus


iam comitiorum adpetebat tempus, cum a P. Licinio consule litterae Romam allatae, se exercitumque suum gravi norbo morbo adflictari, nec sisti potuisse, ni eadem vis mali aut gravior etiam in hostes ingruisset;

iam comitium adpeto tempus cum ab p licinius consul littera roma affero sui exerceo suus gravis norbo morbus adflictaris neque sino possum ni idem volo malus aut gravis etiam in hostis ingruisset


neque in ullis minus praesidii aut pertinaciae ad manendum quam in transfugis fuit, quia ne suis quidem satis credentes e medio certamine effagerunt. effugerunt.

neque in ullus paruus praesidium aut pertinacia ad maneo quam in transfugio sum quia ne suus quidem satis credo e medium certamen effagerunt effugio


huic sescenta talenta argenti sunt imperata; Gallis responsum, cum Eumenes rex venisset, tur tum daturum iis leges. civitatium legationes cum benignis responsis, laetiores etiam quam venerant, dimissae.

hic sescenti talentum argentum sum impero gallus responsum cum eumenes rex venio tur tum do is lex civitas legatio cum benignus respondeo laetus etiam quam venio dimitto


ceterum super eam cladem, quae in Lucanis accepta erat, volonum quoque exercitus, qui vivo Graccho summa fide stipendia fecerat, velut exauctoratus morte ducis ab signis discessit.

ceterum super is clades qui in lucanus accipio sum volo quoque exercitus qui vivo gracchus summus fides stipendium facio velut exauctoro mors dux ab signum discedo


carceres eo anno in circo primum statuti.


invisus etiam patribus erat ob novam legem, quam Q. Claudius tribunus plebis adversus senatum atque uno patrum adiuvante C. Flaminio tulerat, ne quis senator cuive senator pater fuisset maritimam navem, quae plus quam trecentarum amphorarum esset, haberet.

invideo etiam pater sum ob novus lex quam q claudus tribunus plebs adverro senatus atque unus pater adjuvo que flaminius fero ne quis senator qui senator pater sum maritimus navo qui multus quam trecentaris amphoraris sum habeo


itaque si manere ad signa et dicto parere velint, se de missione eorum ad senatum scripturum; modestia facilius quam pertinacia quod velint impetraturos.

itaque si maneo ad signum et dico pareo volo sui de missio is ad senatus scribo modestia facilis quam pertinacia qui volo impetro


in hunc inferiorem campum postero die Hasdrubal, postquam stantem pro castris hostium aciem vidit, equites Numidas leviumque armorum Baliares et Afros demisit.

in hic inferus campus posterus dies hasdrubal postquam sto pro castrum hostis acies video eques numida leviumque armus baliaris et afros demitto


id eos facilius facturos, si legatorum verba, qui ex universa Graecia et magna parte Asiae quique ab regibus venissent, audissent.

is is facilis facio si legatus verbum qui ex universus graecia et magnus pars asia quisque ab rex venio audio


multa ea aestate, qua haec facta sunt, ex propinquis urbibus agrisque nuntiata sunt prodigia: Tusculi agnum cum ubere lactenti natum, lovis Iouis aedis culmen fulmine ictum ac prope omni tecto nudatum;

multus is aestas qui hic facio sum ex propinquus urbs ager nuntio sum prodigium tusculis agnos cum uber lacteo natus lovis iuppiter aedes culmen fulmen ictus atque prope omnis tectum nudo


Op. pius quoque ductus in vincula est et ante iudicii diem finem ibi vitae fecit. bona Claudii Oppiique tribuni publicavere. collegae eorum exilii causa solum verterunt:

op pius quoque duco in vinculum sum et ante iudicium dies finis ibi vita facio bonus claudius oppiique tribunus publicavere collega is exsilium causa solus verto


quae in pace lata sunt, plerumque bellum abrogat, quae in bello, pax, ut in navis administratione alia in secunda, alia in adversa tempestate usui sunt.

qui in pax fero sum plerusque bellum abrogo qui in bellum pax ut in navus administratio alius in secundus alius in adverso tempestas usus sum


eo die commisso modico certamine atque inritatis animis in urbem Romani, Poeni in castra receperunt sese: nam Poenorum prima eruptione perculsi ceciderunt haud plus quam triginta, Romani quinquaginta.

is dies committo modicus certamen atque inritas animus in urbs romanus poenus in castrum recipio sui nam poenus primus eruptio percello cado haud multus quam triginta romanus quinquaginta


uti Hispania omni Poenos expulisset, sic Italia pulsurum esse, Africamque ei, perinde ac debellatum in Italia foret, provinciam destinabant.

uti hispania omnis poeni expello sic italia pello sum africa is perinde atque debello in italia sum provincia destino


Velitris in exercitu plebis magnam partem abesse; in adventum militum comitia differri debere, ut universa plebes de suis commodis suffragium ferret.

velitrae in exercitus plebs magnus pars absum in advenio miles comitium differo debeo ut universus plebs de suus commodus suffragium fero


et ut placatis dis omnia inciperent agerentque, ludos, quos M. Claudio Marcello, T. Quinctio consulibus T. Manlius dictator, quasque hostias maiores voverat, si per quinquennium res publica eodem statu fuisset, ut eos ludos consules, priusquam ad bellum proficiscerentur, facerent.

et ut placo deus omnis incipio ago ludus qui m claudius marcellus t quintius consul t manlius dictator quisque hostio magnus voveo si per quinquennium res publicus idem status sum ut is ludus consul priusquam ad bellum proficisco facio


haec dicentem cum multitudo sequeretur, Antinous et Theodotus in primam stationem hostium inruperunt atque ibi offerentes se ipsi volneribus interfecti; urbs dedita est Romanis.

hic dico cum multitudo sequor antinous et theodotus in primus statio hostis irrumpo atque ibi offertor sui ipse vulnus interfacio urbs dedo sum romanus


census enim instituit, rem saluberrimam tanto futuro imperio, ex quo belli pacisque munia non viritim, ut ante, sed pro habitu pecuniarum fierent; tur tum classes centuriasque et hunc ordinem ex censu discripsit vel paci decorum vel bello.

census enim instituo res saluberrimam tantus sum imperium ex quo bellum pax munia non viritim ut ante sed pro habitus pecunia fio tur tum classis centurio et hic ordo ex census discribo vel pax decorus vel bellum


tot milia capitum innoxiorum, fidem inplorantia populi Romani, ne quis umquam se postea dedere auderet, pessumo exemplo venisse, et distractos passim iustis quondam hostibus populi Romani pacatos servire.

tot mille caput innoxius fides inploro populus romanus ne quis umquam sui postea do audeo malus exemplum venio et distraho passim iustus quondam hostis populus romanus pacatos servio


omnibus fere visendi domos oblata ultro potestas grata erat, et iam desiderantibus suos et longius in futurum providentibus desiderium.

omnis fere viso domus offertor ultro potestas gratus sum et iam desidero suus et longus in sum provideo desiderium


Fabius in suos baud haud minus quam hostis intentus prius ab illis invictum animum praestat. quamquam probe scit non in castris modo suis sed iam etiam Romae infamem suam cunctationem esse, obstinatus tamen tenore eodem consiliorum aestatis reliquum extraxit,

fabius in suus baud haud paruus quam hostis intendo prior ab ille invictus animus praesto quamquam probus scio non in castrum modo suus sed iam etiam roma infamo suus cunctatio sum obstinatus tamen tenor idem consilium aestas reliquus extraho


cum alii alium nominarent, postremum eo decursum est, ut proconsuli creando in Hispaniam comitia haberentur; diemque comitiis consules edixerunt.

cum alius alius nomino posterus is decurro sum ut proconsulis creo in hispania comitium habeo dies comitium consul edico


huic detractationi eius tribuni plebis alterius rogationis denuntiatione occurrerunt, ut, si non ante idus Novembres in urbem Romam introisset, de absente eo C. Licinius statueret ac iudicaret.

hic detractatio is tribunus plebs alter rogatio denuntiatio occurro ut si non ante idus november in urbs roma introisset de absum is que licinius statuo atque iudico


Thebanos Marcius et Atilius laeti audierunt auctoresque et his et separatim singulis fuerunt ad renovandam amicitiam mittendi Romam legatos.

thebani marcius et atilius laetus audio auctoro et hic et separatim singuli sum ad renovandam amicitia mitto roma legatus


et Quinctius, postquam, quid rei esset, vidit, receptui canere iussit. ita iam capta prope urbe revocati in castra redierunt.

et quintius postquam quis res sum video receptus cano iubeo ita iam capio prope urbs revoco in castrum redeo


vestri quoque, ut audio, patres non nihil etiam ob hoc, quia parum dignitatis in legatione erat, negaverunt pacem:

vester quoque ut audio pater non nihil etiam ob hic quia parum dignitas in legatio sum nego pax


his ambobus civitas data et quingena iugera agri, Sosidi in agro Syracusano, qui aut regius aut hostium populi Romani fuisset, et aedes Syracusis cuius vellet eorum, in quos belli iure animadversum esset;

hic ambo civitas do et quingeni iugerum ager sosidi in ager syracusanus qui aut regius aut hostis populus romanus sum et aedes syracusae qui volo is in qui bellum ius animadverto sum


Cn. Manlius per Macedoniam in Thessaliam exercitum traduxit. inde per Epirum Apolloniam cum pervenisset, nondum adeo hiberno contempto mari, ut traicere auderet, Apolloniae hibernavit.

cn manlius per macedonia in thessalia exercitus traduco inde per epirus apollonia cum pervenio nondum adeo hiberno contemno mare ut traicio audeo apollonia hiberno


cum Q. Minucius utrique Italiam provinciam obtigisse diceret, communi animo consilioque se et collegam res gessisse,

cum q minucius uterque italia provincia obtingo dico communis animus consilior sui et collega res gero


quod rex recedens inde reliquerat, baud haud magno certamine recepit.

qui rex recedo inde relinquo baud haud magnus certamen recipio


“quid? vos” inquit “ear deditionem fore censetis, qua quondam, ut adversus Samnites auxilium impetraremus, nos nostraque omnia Romanis dedidimus?

quis tu inquam ear deditio sum censeo qui quondam ut adverro samnites auxilium impetro nos noster omnis romanus dedo


sed hostis detrectabat pugnam. levia tamen proelia inter extremum Punicum agmen praecursoresque Romanorum fiebant.

sed hostis detrectabat pugna levis tamen proelio inter exter punicus agmen praecursor romanus fio


itaque id quemquam mirari posse, cur victor exercitus, cum hostem in provincia neminem reliquisset, Romam venerit ad celebrandum consulis triumphum?

itaque is quisquam miror possum cur victor exercitus cum hostis in provincia nemo relinquo roma venio ad celebro consul triumphus


regiae copiae peditum equitumque vagae Pellenensem et Phliasium et Cleonaeum agrum depopulabantur;

regia copia pedes equio vagus pellenensis et phliasii et cleonaeus ager depopulor


itaque locum et tempus insidiis aptum se habere ratus, nocte proxima nihil praeter arma ferente secum milite

itaque locus et tempus insidiae aptus sui habeo reor nox propior nihil praeter arma fero sui miles


Appius decreto praefatur, quam libertati faverit, eam ipsam legem declarare, quam Vergini amici postulationi suae praetendant;

appius decretum praefor quam libertas faveo is ipse lex declararis quam vergo amicus postulatio suus praetendo


Cleuas cum praesidio inpigrorum iuvenum insecutus sub radicibus prope inviis montium ad mille hominum ex agmine inpedito occidit, ad ducentos cepit.

cleuas cum praesidium impiger juvenis insequor sub radix prope invius mons ad mille homo ex agmen inpedo occido ad ducenti capio


aurun aurum et argentum omne ab senatoribus eius rei initio orto in publicum conferebamus; viduae et pupilli pecunias suas in aerarium deferebant; cautum erat, quo ne plus auri et argenti facti, quo ne plus signati argenti et aeris domi haberemus —

aurun aurum et argentum omnis ab senator is res initium orior in publicus confero vidua et pupillus pecunia suus in aerarius defero caueo sum quo ne multus aurum et argentum facio quo ne multus signo argentum et aer domus habeo


pars eorum fusi sunt, alii propter gravitatem tegumentorum armorumque oppressi . totum deinde laevum cornu inclinavit, et turbatis auxiliaribus, qui inter equitem et quos appellant phalangitas erant,

pars is fundo sum alius propter gravitas tegumentor armus opprimo totus deinde laevus cornu inclino et turbo auxiliaris qui inter eques et qui appello phalangitae sum


Postumium Pyrgensem suffragium populo Romano extorsisse, concilium plebis sustulisse, tribunos in ordinem coegisse, contra populum Romanum aciem instruxisse, locum occupasse, ut tribunos a plebe intercluderet, tribus in suffragium vocari prohiberet.

postumius pyrgensis suffragium populus romanus extorqueo concilium plebs tollo tribunus in ordo cogo contra populus romanus acies instruo locus occupo ut tribunus ab plebs intercludo tres in suffragium vocaris prohibeo


instruit deinde aciem, ut loci natura patiebatur, in semirutae solo urbis et natura inaequali et omnia, quae arte belli secunda suis eligi praepararive poterant, providit.

instruo deinde acies ut locus natura patior in semirutus solum urbs et natura inaequal et omnis qui ars bellum secundus suus eligo praepararive possum provideo


ubi dies venit citarique absens est coeptus, L. Scipio morbum causae esse, cur abesset, excusabat.

ubi dies venio cito absum sum coepio l scipio morbus causa sum cur absum excuso


inde tumultu iniecto cum divellere se ab hoste cupientes inhiberent Rhodii, tractum ancorale et implicitun implicitum remis latus alterum detersit; debilitatam ea ipsa, quae icta cohaeserat, navis cepit. hoc maxime modo ad Myonnesum navali proelio pugnatum est.

inde tumultus injecto cum divello sui ab hostis cupio inhibeo rhodius traho ancoral et implicitun implico remi latus alter detergeo debilito is ipse qui iacio cohaereo navus capio hic magnus modo ad myonnesum naval proelium pugno sum


simul castra oppugnabantur, simul pars exercitus ad populandum agrum Romanum missa urbemque ipsam, si qua fortuna daret, temptandam.

simul castrum oppugno simul pars exercitus ad populo ager romanus mitto urbs ipse si qui fortuna do tento


qui nec Capuae nec in urbe Campana, quae a populo Romano defecisset, per bellum fnissent, eos cis Lirim amnem Romam versus;

qui neque capua neque in urbs campanus qui ab populus romanus deficio per bellum fnissent is cis liris amnis roma verro


nec prius, quam recipi tuto signa non poterant, inminenter imminentem capiti hostem vidit.

neque prior quam recipio tueor signum non possum inminenter immineo caput hostis video


ob haec Philippo in Graeciam descendenti ad Lamiam urbem Aetoli duce Pyrrhia, qui praetor in eum annum curn cum absente Attalo creatus erat, occurrerunt.

ob hic philippus in graecia descendo ad lamia urbs aetolus dux pyrrhias qui praetor in is annus curn cum absum attalus creo sum occurro


quantum enim interfluit fretum? — traicientem in Peloponnesum videamus, inmisceamur Macedonibus armantibus se adversus Romanos.

quantus enim interfluo fretus traicio in peloponnesus video inmisceo macedones armo sui adverro romanus


haec oratio primum animos omnium ad respicienda sua cuiusque domestica mala convertit, segnitiam, invidiam et obtrectationem domi manentium adversus militantis,

hic oratio primus animus omnis ad respicio suus quisque domesticus malus converto segnitiam invidia et obtrectatio domus maneo adverro milito


id praesidium ad Chalcidem tuendam, dum Romanus exercitus in Graeciam traiceretur, missum est. Marcius et Atilius peractis, quae agenda in Graecia erant, principio hiemis Romam redierunt.

is praesidium ad chalcis tueor dum romanus exercitus in graecia traicio mitto sum marcius et atilius perago qui ago in graecia sum principium hiems roma redeo


his vocibus cura et forum personat. Ap. Claudium, quia dissuaserat legem, maiore nunc auctoritate eventum reprehensi ab se consilii incusantem, dictatorem consensu patriciorum Servilius consul dicit, dilectusque et iustitium indictum.

hic vox cura et forum persono ap claudius quia dissuadeo lex magnus nunc auctoritas evenio reprehendo ab sui consilium incuso dictator consensus patricius servilis consul dico diligo et justitium indico


ob ea novos exercitus conscribi placuit, quattuor legiones in Ligures, uti singulae quina milia et ducenos pedites, trecenos haberent equites, sociorum iisdem Latini nominis quindecim milia peditum addita et octingenti equites. hi duo consulares exercitus essent.

ob is novi exercitus conscribo placeo quattuor legio in ligur uti singulus quini mille et duceni pedito treceni habeo eques socius idem latinum nomen quindecim mille pedes addo et octingenti eques hic duo consularis exercitus sum


missi deinde cum iis legati ab Roma Sex. Antistius et M. Raecius ad rem inspiciendam rettulerant misisse se cum Massiliensibus ducibus, qui per hospites eorum, principes Gallorum, omnia explorata referrent;

mitto deinde cum is legatus ab roma sex antistius et m raecius ad res inspicio refero mitto sui cum massiliensis dux qui per hospes is princeps gallus omnis exploro refero


sociis Latini nominis imperaret quindecim milia peditum, mille et ducentos equites; is exercitus uti paratus esset, quo senatus censuisset.

socius latinum nomen impero quindecim mille pedes mille et ducenti eques is exercitus uti paro sum quo senatus censeo


eadem aestate M. Valerius cum classe centum navium ex Sicilia in Africam tramisit et ad Clupeam urbem escensione facta agrum late nullo ferme obvio armato vastavit. inde ad naves raptim praedatores recepti, quia repente fama accidit classem Punicam adventare.

idem aestas m valerius cum classis centum navis ex sicilia in africa transmitto et ad clupea urbs escensio facio ager latus nullus ferme obvius armo vasto inde ad navo raptim praedator recipio quia repens fama accido classis punicus adventaris


consulares quoque ac seniores ab residuo tribuniciae potestatis odio, cuius desiderium plebi multo acrius quam consularis imperii rebantur esse, prope malebant postmodo ipsos decemviros voluntate abire magistratu quam invidia eorum exsurgere rursus plebem;

consularis quoque atque senex ab residuus tribunicius potestas odium qui desiderium plebs multus acer quam consularis imperium reor sum prope malo postmodo ipse decemviri voluntas abeo magistratus quam invidia is exsurgo rursus plebs


extemplo signum dandum et exeundum in aciem abutendumque errore hostium absentium praesentiumque, dum neque illi sciant cum paucioribus nec hi cum pluribus et validioribus rem esse.

extemplo signum do et exeo in acies abutor error hostis absentium praesens dum neque ille scio cum paucus neque hic cum multus et validus res sum


ne plus quinque milia armatorum haberet neve elephantum ullum; bellum extra Macedoniae fines ne iniussu senatus gereret;

ne multus quinque mille armator habeo neve elephantus ullus bellum extra macedonia finis ne injussus senatus gero


perfugas et captivos omnibus sociis populi Romani civitatibus redderet et Messeniis omnia, quae comparerent quaeque domini cognossent;

perfuga et captivus omnis socius populus romanus civitas reddo et messenius omnis qui compareo quisque dominus cognosco


missique cum iis ad regis ipsius firmandam fidem legati, Gisgo et Bostar et Mago. eodem ad Iunonis Laciniae, ubi navis occulta in statione erat, perveniunt.

mitto cum is ad rex ipse firmo fides legatus gisgo et bostar et magus idem ad juno lacinius ubi navus occulo in statio sum pervenio