si Ardeates sua tempora expectare velint arbitriumque senatui levandae iniuriae suae permittant, fore ut postmodo gaudeant se irae moderatos sciantque patribus aeque curae fuisse, ne qua iniuria in eos oreretur, ac ne orta diuturna esset. ita legati, cum se rem integram relaturos dixissent, comiter dimissi.

si ardeates suus tempus expecto volo arbitrium senatus levo iniuria suus permitto sum ut postmodo gaudeo sui ira modero scio pater aequus cura sum ne qui iniuria in is orior atque ne orior diuturnus sum ita legatus cum sui res integer refero dico comis dimitto


infestissimi Rhodiis erant, qui consules praetoresve aut legati gesserant in Macedonia bellum. plurimum causam eorum adiuvit M. Porcius Cato, qui, asper ingenio, tum lenem mitemque senatorem egit.

infestus rhodius sum qui consul praetoresve aut legatus gero in macedonius bellum multus causa is adjuvo m porcius cato qui asper ingenium tum lenis mitis senator ago


interim per speciem auxilii Byzantiis ferendi, re ipsa ad terrorem regulis Thracum iniciendum profectus, perculsis iis uno proelio et Amadoco duce capto in Macedoniam rediit, missis ad accolas Histri fluminis barbaros, ut in Italiam irrumperent, sollicitandos.

interim per species auxilium byzantium fero res ipse ad terror regulis thracus inicio proficiscor percello is unus proelium et amadoco dux capio in macedonia redeo mitto ad accolo histrus flumen barbarus ut in italia irrumpo sollicito


deinde, postquam in Athamaniam est transgressus, asperi ac prope invii soli, cum ingenti difficultate parvis itineribus aegre Gomphos pervenit;

deinde postquam in athamania sum transgredior asper atque prope invius solus cum ingens difficultas parvus iter aeger gomphi pervenio


namque Gelo, maximus stirpis, contempta simul senectute patris simul post Cannensem cladem Romana societate ad Poenos defecit,

namque gelo magnus stirps contemno simul senectus pater simul post cannensis clades romanus societas ad poeni deficio


quippe duos pro uno dominos acceptos immoderata, infinita potestate, qui, soluti atque effrenati ipsi, omnis metus legum omniaque supplicia verterent in plebem.

quippe duo pro unus dominus accipio immoderatus infinitus potestas qui soluo atque effreno ipse omnis metus lex omne supplicium verto in plebs


paratis oboedienter servire imperaret, quae vellet. Scipio et venisse ea spe in Africam se ait et spem suam prospero belli eventu auctam, victoriam se, non pacem domum reportaturum esse;

paro oboedienter servio impero qui volo scipio et venio is spes in africa sui aio et spes suus prosper bellum evenio augeo victoria sui non pax domus reporto sum


cum hoc Hasdrubale, quia mirae artis in sollicitandis gentibus imperioque suo iungendis fuerat, foedus renovaverat populus Romanus, ut finis utriusque imperii esset arnis amnis Hiberus Saguntinisque mediis inter imperia duorum populorum libertas servaretur.

cum hic hasdrubal quia mirus ars in sollicito gens imperium suus jungo sum foedus renovo populus romanus ut finis uterque imperium sum arnis amnis hiberus saguntinus medius inter imperium duo populus libertas servo


moverunt maxime senatum demonstrando maris terrarumque regionis eius situm,

moveo magnus senatus demonstro mare terra regio is sino


ibi ceteri quidem data quanticunque quiete temporis simul animos corporaque remiserant;

ibi ceterus quidem do quanticunque quiesco tempus simul animus corpus remitto


sive ipse sponte sua, quia bellum ei maius in conspectu erat, quam quantum esse famae crediderat, sive senatus consulto accitus; nam in utrumque auctores sunt.

sive ipse sponte suus quia bellum is magnus in conspectus sum quam quantus sum fama credo sive senatus consultum accio nam in uterque auctor sum


cui enim parci potuit ex iis, qui aut inclusi cum coniugibus ac liberis domos super se ipsos concremaverunt aut armati nullum ante finem pugnae quam morientes fecerunt?

qui enim parcus possum ex is qui aut includo cum conjunx atque liber domus super sui ipse concremo aut armatus nullus ante finis pugna quam morior facio


si equitum, qui ceciderant in expeditione, sepeliendorum curam habuisset, adferri eos in castra iussit, ut conspiceretur ab omnibus funeris honos.

si eques qui cado in expeditio sepelio cura habeo affero is in castrum iubeo ut conspicio ab omnis funus honor


L. Ualerium, Valerium, si ita uideretur, videretur, pro praetore in prouincia provincia retinere et prouinciam provinciam ita diuidere, dividere, ut una ab Agrigento ad Pachynum esset, altera a Pachyno Tyndareum; eam maritimam oram L. Ualerius Valerius uiginti viginti nauibus navibus longis custodiret.

l valerius valerius si ita uideo video pro praetor in prouincia provincia retineo et prouincia provincia ita divido divido ut unus ab agrigentum ad pachynus sum alter ab pachynus tyndareus is maritimus ora l valerius valerius uiginti viginti nauis navis longus custodio


ex milibus septem armatorum sescenti extiterunt, qui erumpere auderent, qui in patriam liberi atque armati redirent, neque his sescentis hostes obstitere:

ex mille septem armator sescenti exsto qui erumpo audeo qui in patria liber atque armatus redeo neque hic sescenti hostis obsto


qui adveniens castra urbesque primo impetu capere sit solitus, eum residem intra vallum tempus terere, quid accessurum suis decessurumve hostium viribus sperantem,

qui advenio castrum urbs primus impetus capio sum soleo is residem intra valles tempus tero quis accedo suus decessurumve hostis vis spero


hoc primis diebus, dum integrae vires erant, et frequentes et inpigre fecerunt; in dies deinde pauciores et segnius.

hic primus dies dum integer vireo sum et frequens et impiger facio in dies deinde paucus et segnis


classi quoque ad Fidenas pugnatum cum Veientibus quidam in annales rettulere, rem aeque difficilem atque incredibilem nec nunc lato satis ad hoc amne et tur tum aliquanto,

classis quoque ad fidena pugno cum veiens quidam in annal refero res aequus difficilis atque incredibilis neque nunc fero satis ad hic amnis et tur tum aliquantus


et Fulvium Vulturnus tenuerat amnis navibus ab Hannibale incensis rates ad traiciendum exercitum in magna inopia materiae aegre comparantem.

et fulvius vulturnus teneo amnis navis ab hannibal incendo ratis ad traicio exercitus in magnus inopia materia aeger comparo


id et privatim parentibus, quorum maximum nomen in civitatibus est suis, et publice populis gratum erit.

is et privatim parens qui magnus nomen in civitas sum suus et publicus populus gratus sum


reminiscerentur, quam maiestatem senatus ipsi a patribus accepissent, quam liberis tradituri essent, et quem ad modum plebs gloriari posset auctiorem amplioremque se esse. finem ergo non fieri nec futuram, donec, quam felices seditiones, tam honorati seditionum auctores essent.

reminisco quam maiestas senatus ipse ab pater accipio quam liber trado sum et qui ad modus plebs glorior possum augeo amplus sui sum finis ergo non fio neque sum donec quam felix seditio tam honoro seditio auctor sum


per omnia nive oppleta cum signis prima luce motis segniter agmen incederet, pigritiaque et desperatio in omnium vultu emineret,

per omnis nivit oppleo cum signum primus lux moveo segnis agmen incedo pigritia et desperatio in omnis vultus emineo


huic rogationi primo Q. et L. Mummii intercedebant, senatum quaerere de pecunia non relata in publicum, ita ut antea semper factum esset, aequum censebant.

hic rogatio primus q et l mummius intercedo senatus quaero de pecunia non refero in publicus ita ut antea semper facio sum aequus censeo


cum trigeminis agunt reges, ut pro sua quisque patria dimicent ferro: ibi imperium fore, unde victoria fuerit. nihil recusatur; tempus et locus convenit.

cum trigeminus ago rex ut pro suus quisque patria dimico ferrum ibi imperium sum unde victoria sum nihil recuso tempus et locus convenio


in hanc dimicationem duorum opulentissimorum in terris populorum omnes reges gentesque animos intenderant,

in hic dimicatio duo opulens in terra populus omnis rex gens animus intendo


exsecrare nunc cupiditatem regni, et furias fraternas concita. sed ne sint caecae, pater, exsecrationes tuae, discerne, dispice insidiatorem et petitum insidiis: noxium incesse caput.

exsecraris nunc cupiditas regnum et furio fraternus concito sed ne sum caecus pater exsecratio tuus discerno dispicio insidiator et peto insidiae noxius incedo caput


Tranquillis rebus fama Gallici belli pro tumultu valuit, ut dictatorem dici placeret. dictus M. Papirius Crassus et magister equitum P. Valerius Publicola.

tranquillus res fama gallicus bellum pro tumultus valeo ut dictator dico placeo dico m papirius crassus et magister eques p valerius poplicula


Antiochus postquam et eos, quorum terga modo viderat, repetentis pugnam et aliam et a castris et ex acie adfluentem turbam conspexit, in fugam vertit equum.

antiochus postquam et is qui tergum modo video repeto pugna et alius et ab castrum et ex acies affluo turba conspicio in fuga verto equus


quantum peculatus averteret, omnibus residuis pecuniis exactis, tributo privatis remisso satis locupletem rem publicam fore ad vectigal praestandum Romanis pronuntiavit in contione et praestitit promissum.

quantus peculor averto omnis residuus pecunia exigo tribuo privo remitto satis locupleto res publicus sum ad vectigal praesto romanus pronuntio in contio et praesto promitto


cum erumpentibus a porta Lacedaemoniis proelium commiserunt atque eos haud magno certamine compulerunt in urbem. et castra eo ipso loco ubi pugnatum erat, imperator Romanus posuit.

cum erumpo ab porto lacedaemonius proelium committo atque is haud magnus certamen compello in urbs et castrum is ipse locus ubi pugno sum imperator romanus pono


interim equitatu auxiliisque levium armorum ab effusa praedandi licentia hostem cohibendum, iratus se ex consilio proripuit signumque simul itineris pugnaeque cum proposuisset, “immo Arreti ante moenia sedeamus inquit;

interim equitatus auxilia levis armus ab effundo praedor licentia hostis cohibeo irascor sui ex consilium proripio signum simul iter pugna cum propono immo arretium ante moenia sedeo inquam


simul ex litteris consulis, quas de rebus in Histria gestis scripserat, in biduum supplicatio decreta. et ab altero consule Ti. Sempronio in Sardinia prospere res gesta.

simul ex littera consul qui de res in histria gero scribo in biduus supplicatio decretum et ab alter consul tiberius sempronius in sardinia prosperus res gero


et Iovi ludos magnos et aedes Veneri Erycinae ac Menti vovendas esse, et supplicationem lectisterniumque habendum, et ver sacrum vovendum, si bellatum prospere esset resque publica in eodem, quo ante bellum fuisset, statu permansisset.

et iuppiter ludus magnus et aedes venus erycina atque mens vovendas sum et supplicatio lectisternium habeo et ver sacer vovendum si bello prosperus sum reor publicus in idem quo ante bellum sum status permaneo


quia nullo circa ad evagandum relicto spatio hinc amnis, hinc peditum acies claudebant.

quia nullus circa ad evagandum relinquo spatium hinc amnis hinc pedes acies claudo


quos dicere exorsos consul interfatus, cum alia sibi praevertenda esse dixisset, redire Hypatam eos datis dierum decem indutiis et L. Valerio Flacco cum iis misso iussit eique, quae secum acturi fuissent, exponere, et si qua vellent alia.

qui dico exordior consul interfor cum alius sui praevertenda sum dico redeo hypata is do dies decem indutiae et l valerius flaccus cum is mitto iubeo is qui sui ago sum expono et si qui volo alius


etiam apud vos fuisse audivi, qui adsentando multitudini grassarentur, et secessisse aliquando a vobis plebem nec in potestate vestra rem publicam fuisse.

etiam apud tu sum audio qui assentor multitudo grassor et secedo aliquando ab tu plebs neque in potestas vester res publicus sum


tamen ne prorsus inbellem agerent annum, parva expeditio in Vmbriam Umbria facta est, quod nuntiabatur ex spelunca quadam excursiones armatorum in agros fieri.

tamen ne prorsus imbellis ago annus parvus expeditio in vmbriam umbria facio sum qui nuntio ex spelunca quidam excursio armator in ager fio


deinde in senatu quidam ihil nihil actum esse dicere exilio Hannibalis, si absens quoque novas moliri res et sollicitando animos hominum turbare statum civitatis posset;

deinde in senatus quidam ihil nihil ago sum dico exsilium hannibal si absum quoque novo molior res et sollicito animus homo turbo status civitas possum


ita recessum ab Lamia est, et propinquae clade urbis ipsi, ne quid simile paterentur, effugerunt.

ita recedo ab lamia sum et propinqua clades urbs ipse ne quis similis pateo effugio


Sulpicio, cui novum ac magni nominis bellum decretum erat, permissum, ut de exercitu, quem P. Scipio ex Africa deportasset, voluntarios, quos posset, duceret; invitum ne quem militem veterem ducendi ius esset.

sulpicius qui novus atque magnus nomen bellum decretum sum permitto ut de exercitus qui p scipio ex africanus deporto voluntarii qui possum duco invitus ne qui miles vetus duco ius sum


expulso cive, quo manente, si quicquam humanorum certi est, capi Roma non potuerat, adventante fatal fatali urbi clade legati ab Clusinis veniunt auxilium adversus Gallos petentes.

expello civis quo maneo si quisquam humani certus sum capio roma non possum advento fatal fatal urbs clades legatus ab clusinus venio auxilium adverro galli peto


modiculm modicum fructum ex ingenio tali neque gravem neque inutilem fore; si summa petantur, et dantem et accipientem praegravatura.

modiculm modicus fructus ex ingenium talis neque gravis neque inutilis sum si summus peto et do et accipio praegravatura


legationibus dimissis cum Harpalus, quanta maxima celeritate poterat, regressus in Macedoniam nuntiasset regi, nondum quidem parantis bellum reliquisse se Romanos,

legatio dimitto cum harpalus quantus maximus celeritas possum regredior in macedonia nuntio rex nondum quidem paro bellum relinquo sui romanus


insequens annus tribunos militares consulari potestate habuit A. Sempronium Atratinum, L. Quinctium Cincinnatum, L. Furium Medullinum, L. Horatium Barbatum.

insequor annus tribunus militaris consularis potestas habeo ab sempronius atratinus l quintius cincinnatus l furius medullinus l horatius barbatus


dilationem nihil ad praesentia mala, quippe quae ultima essent, adiecturam; levari per multos casus tempore interposito praesentis clades posse.

dilatio nihil ad praesens malus quippe qui ulter sum adicio levaris per multus casus tempus interpono praesum clades possum


per annos centum cum populo Romano bellum gessimus nullo externo adiuti nec duce nec exercitu, nisi quod per biennium Pyrrhus nostro magis milite suas auxit vires quam suis viribus nos defendit.

per annus centum cum populus romanus bellum gero nullus externus adjuvo neque dux neque exercitus nisi qui per biennium pyrrhus noster magis miles suus augeo vireo quam suus vis nos defendo


Romanis conspicuum eum novitas divitiaeque faciebant; et ipse fortunam benigno adloquio, comitate invitandi beneficiisque, quos poterat, sibi conciliando adiuvabat, donec in regiam quoque de eo fama perlata est.

romanus conspicuus is novitas divitiae facio et ipse fortuna benignus alloquium comitas invito beneficium qui possum sui concilio adjuvo donec in regia quoque de is fama perfero sum


ceterum, ut primum signaque et arma ex propinquo cognita errorem aperuerunt, tantus repente pavor omnis cepit, ut abiectis armis fugerent.

ceterum ut primus signo et arma ex propinquo cognosco error aperio tantus repens pavor omnis capio ut abicio arma fugio


cum deleti exercitus amissaeque Hispaniae viderentur, vir unus res perditas restituit.

cum deleo exercitus amitto hispania video vir unus res perdo restituo


satis fidens numquam ea vim Romanum exercitum facturum, Aetolos ex quattuor milibus — tot enim convenerant — partim ad Heracleam praesidio obtinendam, quae ante ipsas fauces posita est,

satis fido numquam is vis romanus exercitus facio aetoli ex quattuor mille tot enim convenio pars ad heraclea praesidium obtineo qui ante ipse fauces pono sum


extra poenam fuere Latinorum Laurentes Campanorumque equites, quia non desciverant. cum Laurentibus renovari foedus iussum, renovaturque ex eo quotannis post diem decimum Latinarum.

extra poena sum latinum laurens campanus eques quia non descio cum laurens renovaris foedus jubeo renovaturque ex is quot post dies decimus latinaris


ii conscriptis ad Hannibalem litteris non libere modo sed etiam aspere, quibus non Capuam solam traditam in manum hostibus, sed se quoque et praesidium in omnis cruciatus proditos incusabant:

is conscribo ad hannibal littera non libo modo sed etiam asper qui non capua solus trado in manus hostis sed sui quoque et praesidium in omnis cruciatus prodeo incuso


magnum sibi metum deorum, quorum occulta initia enuntiaret, maiorem multo dixit hominum esse qui se indicem manibus suis discerpturi essent.

magnus sui metus deus qui occulo initium enuntio magnus multus dico homo sum qui sui index manus suus discerpo sum


sextus et vicesimus annus agebatur, ex quo petenti Philippo data pax erat;

sextus et vicesimus annus ago ex quo peto philippus do pax sum


huic generi militurn militum senatus eundem quem Cannensibus finem statuerat militiae. additum etiamr etiam utrorumque ignominiae est, ne in oppidis hibernarent neve hiberna propius ullam urbem decem milibus passuum aedificarent.

hic gener militurn miles senatus idem qui cannensis finis statuo militia addo etiamr etiam uter ignominia sum ne in oppidum hiberno neve hibernus propius ullus urbs decem mille passus aedifico


iam inclinata res erat, sed turba hostium et fugam inpediebat et longa caede conficienda multitudo tanta fesso militi erat, cum repente ingentibus procellis fusus imber certam magis victoriam quam proelium diremit.

iam inclino res sum sed turba hostis et fuga inpediebat et longus caedes confacio multitudo tantus fatisco miles sum cum repens ingens procella fundo imber certus magis victoria quam proelium disredimo


et in diversis causis cum sibi quisque consultum sine alterius respectu vellet, primo tacita suspicio, deinde aperta discordia secessionem inter Carthaginienses atque Hispanos fecit.

et in diverto causa cum sui quisque consulo sine alter respicio volo primus taceo suspicio deinde apertus discordia secessio inter carthaginiensis atque hispani facio


sub hanc pessimi exempli victoriam dilectus edicitur, paventibusque tribunis sine intercessione ulla consules rem peragunt.

sub hic malus exemplum victoria delectus edico paventibusque tribunus sine intercessio ullus consul res perago


item de provinciis praetorum decretum est, prima ut sors duae, urbanaque et inter civis ac peregrinos iurisdictio esset, secunda Bruttii, tertia classis, ut navigaret quo senatus censuisset, quarta Sicilia, quinta Sardinia, sexta Hispania ulterior.

item de provincia praetor decretum sum primus ut sors duo urbanus et inter civis atque peregrinus jurisdictio sum secundus bruttius tertius classis ut navigo quo senatus censeo quartus sicilia quintus sardinia sextus hispania ulterior


salvos incolumesque victis perduellibus victores, spoliis decorates, praeda onustos triumphantesque mecum domos reduces sistatis; inimicorum hostiumque ulciscendorum copiam faxitis;

salvus incolumis vinco perduellis victor spolium decorates praeda onustus triumpho ego domus reduco sistas inimicus hostis ulciscor copia faxitis


et postquam icto Romae cum Samnitibus foedere fetiales venerant res repetitum, temptationem aiebant esse, ut terrore incusso belli Romanos se fieri paterentur, quod quanto opere optandum foret, Hernicos docuisse, cum, quibus licuerit, suas leges Romanae civitati praeoptaverint;

et postquam icio roma cum samnites foedus fetial venio res repeto temptatio aio sum ut terror incutio bellum romanus sui fio pateo qui quantus opus opto sum hernici doceo cum qui liceo suus lex romanus civitas praeopto


senatui, ut scirent quam primum, quibus ducibus usura res publica esset, litteras mitti consulibus placuit, ut, uter eorum posset, Romam ad magistratus creandos veniret.

senatus ut scio quam primus qui dux utor res publicus sum littera mitto consul placeo ut uter is possum roma ad magistratus creo venio


ne sit cum Philippo res, cuius crudelitatis metu obmutuistis omnes — nam quae alia tacendi advocatis in concilium causa est? — ; cu, cum Antigono, mitissimo ac iustissimo rege et de nobis omnibus optime merito, existimemus disceptationem esse:

ne sum cum philippus res qui crudelitas metus obmutesco omnis nam qui alius taceo advoco in concilium causa sum cu cum antigonus mitis atque justus rex et de nos omnis optume mereo existimo disceptatio sum


si se atque Hannonem audissent Carthaginienses et ternpore tempore uti voluissent, daturos fuisse pacis condiciones, quas tune tunc peterent. raro simul hominibus bonam fortunam bonamque mentem dari;

si sui atque hanno audio carthaginiensis et ternpore tempus uti volo do sum pax condicio qui tu tunc peto rarus simul homo bonus fortuna bonus mens do


demetriadem quoque, urbem validam et ad omnia opportunam, et Magnetum gentem suae dicionis fecit.

demetriadem quoque urbs validus et ad omnis opportunus et magnes gens suus dicio facio


ruere in Romanos tecta, nec tegularum modo fragmenta sed etiam ambusta tigna ad armatos pervenire, et flamma late fundi, fumus terrorem etiam maiorem quam periculum facere.

ruo in romanus tectum neque tegularis modo fragmentum sed etiam amburo tignum ad armatus pervenio et flamma latus fundo fumus terror etiam magnus quam periculum facio


avertere omnes ab tanta foeditate spectaculi oculos. primum ultimumque illud supplicium apud Romanos exempli parum memoris legum humanarum fuit; in aliis gloriari licet nulli gentium mitiores placuisse poenas.

averto omnis ab tantus foeditas spectaculum oculus primus ulter ille supplicium apud romanus exemplum parum memor lex humanus sum in alius glorior licet nullus gens mitis placeo poena


agite, veteres milites, novum exercitum novumque ducem traducite Hiberum, traducite in terras cum multis fortibus factis saepe a vobis peragratas.

ago vetus miles novus exercitus novus dux traduco hiberus traduco in terra cum multus fortis facio saepe ab tu peragro


hic status rerum in Hispania erat. in Italia consul Marcellus Salapia per proditionem recepta Marmoreas et Meles de Samnitibus vi cepit.

hic status res in hispania sum in italia consul marcellus salapia per proditio recipio marmoreus et melis de samnites vis capio


Abydeni primo tormentis per muros dispositis non terra modo adeuntis aditu arcebant, sed navium quoque stationem infestam hosti faciebant;

abydenus primus tormentum per murus dispono non terra modo adeo aditus arceo sed navis quoque statio infestus hostis facio


qui undique criminandorum patrum apud plebem occasionibus quaesitis, postquam alia frustra temptata erant, ear eam actionem susceperunt, qua non infimam plebem accenderent, sed ipsa capita plebis,

qui undique crimino pater apud plebs occasio quaero postquam alius frustra tento sum ear is actio suscipio qui non infimam plebs accendo sed ipse caput plebs


Romanis quoque ab eodem prodigio novendiale sacrum publice susceptum est, seu voce caelesti ex Albano monte missa — nam id quoque traditur — seu haruspicum monitu; mansit certe sollemne, ut, quandoque idem prodigium nuntiaretur, feriae per novem dies agerentur. haud ita multo post pestilentia laboratum est.

romanus quoque ab idem prodigium novendial sacer publicus suscipio sum seu vox caelestis ex albanus mons mitto nam is quoque trado seu haruspex moneo maneo certus sollemnis ut quandoque idem prodigium nuntio feriae per novo dies ago haud ita multus post pestilentia laboro sum


Aristomachus unus quando nec suadendo ad deditionem satis valebat nec, sicut urbem prodiderat, locum prodendae arcis inveniebat, transfugit ad Hannonem.

aristomachus unus quando neque suadeo ad deditio satis valeo neque sicut urbs prodo locus prodo arx invenio transfugio ad hanno


ipse ab eo concilio Argos regressus; iam enim Nemeorum adpetebat tempus, quae celebrari volebat praesentia sua.

ipse ab is concilio argi regredior iam enim nemea adpeto tempus qui celebraris volo praesens suus


palam ac vi rati agendum urbem arcemque suae potestatis aiunt debere esse, si liberi in societatem, non servi in custodiam traditi essent Romanis.

palam atque vis reor ago urbs arx suus potestas aio debeo sum si liber in societas non servio in custodia trado sum romanus


eos tu, quantum in te fuit, novo scelere vicisti; ego Romanis artibus, virtute, opere, armis,

is tu quantus in tu sum novo scelus vinco ego romanus ars virtus opus arma


iniussu signa referunt maestique — crederes victos — , execrantes exsecrantes nunc imperatorem nunc navatam ab equite operam, redeunt in castra.

injussus signum refero maestus credo vinco execrantes exsecror nunc imperator nunc navatam ab eques opera redeo in castrum


ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duo versi praebuerit; sed baud haud facile alia infestior classi statio est.

ex pateo utrimque cogo in angustiae mare species intueor primus geminus portus in os duo verro praebeo sed baud haud facilis alius infestus classis statio sum


deinde, ubi in omnis partis nequiquam impetus capti, et ab lateribus montes ac lacus, a fronte et ab tergo hostium acies claudebant, apparuitque nullam nisi in dextera ferroque salutis spem esse,

deinde ubi in omnis pars nequiquam impetus capio et ab later mons atque lacus ab frons et ab tergum hostis acies claudo appareo nullus nisi in dextera ferrum salus spes sum


censa cum iis ducenta decem quattuor milia hominum. condidit lustrum C. Claudius Nero.

censeo cum is ducenti decem quattuor mille homo condo lustrum que claudus nero


Hannibal non adhibitus est in consilium, propter conloquia cum Villio suspectus regi et in nullo postea honore habitus. primo earn eam contumeliam tacitus tulit;

hannibal non adhibeo sum in consilium propter colloquium cum villius suspicio rex et in nullus postea honor habitus primus earn is contumelia taceo fero


et ut quisque evaserat, protinus ad castra altera fugiunt, ubil ubi ab cohorte et equitibus ex occulto procurrentibus circumventi caesique ad unum omnes sunt;

et ut quisque evado protinus ad castrum alter fugio ubil ubi ab cohors et eques ex occulo procurro circumvenio caedo ad unus omnis sum


per quos satis conperta re trecenti armati transfuga duce in urbem ingressi nocte portam, quae proxima erat, cepere. qua refracta consul exercitusque Romanus sine certamine urbem invasere.

per qui satis conperta res trecenti armatus transfuga dux in urbs ingredior nox porta qui propior sum capio qui refringo consul exerceo romanus sine certamen urbs invado


nec deerat umquam cum iis vel materia belli vel causa, quia propter domesticam inopiam vicinos agros incursabant. nec tamen in discrimen summae rerum pugnabatur.

neque desum umquam cum is vel materia bellum vel causa quia propter domesticus inopia vicinus ager incurso neque tamen in discrimen summa res pugno


cum terga vertissent Lacedaemonii et fuga effusa superiora peterent loca, Nabis quidem, ut capta urbe trepidans, quanam ipse evaderet, circumspectabat;

cum tergum verto lacedaemonius et fuga effundo superus peto locum no quidem ut capio urbs trepido quisnam ipse evado circumspecto


adesse finem regnis, rei inter deos hominesque pulcherrimae. Porsinna cum regem esse Romae tum Etruscae gentis regem amplum Tuscis ratus Romam infesto exercitu venit.

adsum finis regnum res inter deus homo pulcher porsinna cum rex sum roma tum etruscus gens rex amplus tuscus reor roma infesto exercitus venio


his Cerdubelus, propalam deditionis auctor, Himilco Punicis auxiliaribus praeerat; quos urbemque clam fide accepta Cerdubelus Romano prodit.

hic cerdubelus propalam deditio auctor himilco punicus auxiliaris praesum qui urbs clam fides accipio cerdubelus romanus prodeo


additi quingenti Agrianum, ut omnes insulae partes tueri posset. ipse Scotussam est profectus, eodemque ab Larisa Macedonum copias traduci iussit.

addo quingenti agrianes ut omnis insula pars tueor possum ipse scotusa sum proficiscor idem ab larisa macedones copia traduco iubeo


specularentur moremque simul noscerent stationum vigiliarumque, nocte an interdiu opportuniores insidiantibus essent; et inter crebra conloquia alii atque alii de industria, quo pluribus omnia nota essent, mittebantur.

speculor mos simul nosco statio vigiliarumque nox an interdiu opportunus insidior sum et inter creber colloquium alius atque alius de industria quo multus omnis nosco sum mitto


pacata provincia vectigalia magna instituit ex ferrariis argentariisque, quibus tur tum institutis locupletior in dies provincia fuit.

paco provincia vectigalis magnus instituo ex ferraria argentarius qui tur tum institus locupletior in dies provincia sum


nec ut vivi solum habeant † tantum insigne, sed etiam ut cum eo crementur mortui: feminis dumtaxat purpurae usu interdicemus? et, cum tibi viro liceat purpura in vestem stragulam uti, matrem familiae tuam purpureum amiculum habere non sines, et equus tuus speciosius instratus erit quam uxor vestita?

neque ut vivo solus habeo tantus insignis sed etiam ut cum is cremo mortuus femina dumtaxat purpura usus interdico et cum tu vir licet purpura in vestis stragulus uti mater familia tuus purpureus amiculis habeo non sino et equus tuus speciosus insterno sum quam uxor vestio


quorum bonis multatis ex eo, quod in publicum redactum est, aenea in Capitolio limina et trium mensarum argentea vasa in cella Iovis lovemque Iouemque in culmine cum quadrigis, et ad ficum Ruminalem simulacra infantium conditorum urbis sub uberibus lupae posuerunt semitamque saxo quadrato a Capena porta ad Martis straverunt.

qui bonus multas ex is qui in publicus redigo sum aeneas in capitolium limen et tres mensaris argenteus vasum in cella iuppiter lovemque iuppiter in culmen cum quadrigae et ad ficus ruminal simulacrum infer conditor urbs sub uber lupa pono semita saxum quadro ab capena porto ad mars sterno


sed postquam direptis ad Aliam castris victor Romanus aderat, id quoque munimentum relictum, et vix moenia tuta rati oppido se Praeneste includunt.

sed postquam disrepo ad alius castrum victor romanus adsum is quoque munimentum relinquo et vix moenia tueor reor oppidum sui praeneste includo


et consilio etiam unius hominis addita rei dicitur fides. namque Proculus Iulius, sollicita civitate desiderio regis et infensa patribus, gravis, ut traditur, quamvis magnae rei auctor, in contionem prodit.

et consilium etiam unus homo addo res dico fides namque proculus iulius sollicito civitas desiderium rex et infensus pater gravis ut trado quivis magnus res auctor in contio prodeo


ab Tarracone deinde iter per praesidia Romana; circa Hiberum exercitus patris patruique tui post amissos imperatores ferociores calamitate ipsa facti, et dux tumultuarius quidem ille L. Marcius et militari suffragio ad tempus lectus, ceterum, si nobilitas ac iusti honores adornarent, claris imperatoribus qualibet arte belli par;

ab tarraco deinde iter per praesidium romanus circa hiberus exercitus pater patruus tuus post amitto imperator ferox calamitas ipse facio et dux tumultuarius quidem ille l marcius et militaris suffragium ad tempus lego ceterum si nobilitas atque justus honor adorno claris imperator qualibet ars bellum par


cum pergeret nihilo segnius referre, ut supplicationes decernerentur triumphantique sibi urbem invehi liceret, M. et C. Titinii tribuni plebis se intercessuros, si de ea re fieret senatus consultum, dixerunt.

cum pergo nihilum segnis refero ut supplicatio decerno triumpho sui urbs inveho licet m et que titinius tribunus plebs sui intercedo si de is res fio senatus consulo dico


quae ad bellum opus sunt et senatus decrevit, et, quoniam extemplo proficisci placet neque ego in mora sum, C. Licinius collega, vir egregius, aeque enixe parabit ac si ipse id bellum gesturus esset.

qui ad bellum opus sum et senatus decerno et quoniam extemplo proficisco placeo neque ego in mora sum que licinius collega vir egregius aequus enitor paro atque si ipse is bellum gero sum


Quinctius alter praetor suos equites catellis ac fibulis donavit. donati et centuriones ex utriusque exercitu permulti, maxime qui mediam aciem tenuerant.

quintius alter praetor suus eques catellus atque fibulis dono dono et centurio ex uterque exercitus permultus magnus qui medius acies teneo


Marcellus, ut tanta vis ingruebat mali, traduxerat in urbem suos infirmaque corpora tecta et umbrae recreaverant. multi tamen ex Romano exercitu eadem peste absumpti sunt.

marcellus ut tantus volo ingruo malus traduco in urbs suus infirmo corpus tectum et umbra recreaverant multus tamen ex romanus exercitus idem pestis absumo sum


et P. Scipionem recte atque ordine fecisse videri et facere, quod eos, qui arma contra populum Romanum ferentes capti sint, hostium numero in vinclis habeat,

et p scipio rectus atque ordo facio video et facio qui is qui arma contra populus romanus fero capio sum hostis numerus in vinclum habeo


faciebat. erant etiam eo tutiores, quod snb sub umbra, Romanae amicitiae latebant, quam sicut minoribus viribus quam Massilienses, pari colebant fide. tur tum quoque consulem exercitumque comiter ac benigne acceperunt.

facio sum etiam is tueor qui snb sub umbra romanus amicitia lateo quam sicut paruus vis quam massiliensis par colo fides tur tum quoque consul exerceo comis atque benignus accipio


ibi Laevinus, quo statu Macedonia et Graecia, Aetoli, Acarnanes Locrique essent, quasque ibi res ipse egisset terra marique, exposuit:

ibi laevinus quo status macedonius et graecia aetolus acarnanes locri sum quisque ibi res ipse ago terra mare expono


et praetoribus Q. Petilio et Q. Fabio imperatum est, ut Petilius duas legiones civium Romanorum tumultuarias scriberet et omnes minores quinquaginta annis sacramento rogaret, Fabio, ut sociis Latini nominis quindecim milia peditum, octingentos equites imperaret.

et praetor q petilius et q fabius impero sum ut petilus duo legio civis romanus tumultuarius scribo et omnis paruus quinquaginta annus sacramentum rogo fabius ut socius latinum nomen quindecim mille pedes octingenti eques impero


magna caedes fugientium et in urbe et per agros est facta plures a Furianis intra moenia caesi; Valeriani expeditiores ad persequendos fuere nec ante noctem, quae conspectum ademit, finem caedendi fecere.

magnus caedes fugio et in urbs et per ager sum facio multus ab furianus intra moenia caedo valerianus expedio ad persequor sum neque ante nox qui conspectus adimo finis caedo facio


priusquam agerent quicquam, terror Achaeis iniectus erat et cogitatio, quam non ex aequo disceptatio futura esset,

priusquam ago quisquam terror achaeus injectus sum et cogitatio quam non ex aequus disceptatio sum sum


in quis ingenuum infantem semestrem in foro olitorio triumphum clamasse,

in quis ingenuus infer semestrem in forum olitorio triumphus clamo


controversia inde fuit, utrum populi iussu indiceretur bellum, an satis esset senatus consultum. pervicere tribuni denuntiando inpedituros se dilectum, ut Quinctius consul de bello ad populum ferret. omnes centuriae iussere. in eo quoque plebs superior fuit,

controversia inde sum utrum populus iussus indico bellum an satis sum senatus consulo pervinco tribunus denuntio inpedituros sui dilectus ut quintius consul de bellum ad populus fero omnis centuria jubeo in is quoque plebs superus sum


revocati deinde castigationibus principum ad perseverandum in proposito, relicto exteriore circulo muri, deficientibus iam copiis in interiorem partem urbis concesserunt, cui brevior orbis munitionis circumiectus erat; postremo victi malis, cum timerent, ne vi captis nulla apud victorem venia esset, dediderunt sese.

revoco deinde castigatio princeps ad persevero in propono relinquo exter circulus murus deficio iam copia in interior pars urbs concedo qui brevis orbis munitio circumjacio sum postremo vinco malus cum timeo ne vis capio nullus apud victor venia sum dedo sui


non Appio duce rem geri, sed consule Valerio ab liberatoribus populi Romani orto, liberatore ipso. ostenderent prioribus proeliis per duces, non per milites stetisse, ne vincerent;

non appius dux res gero sed consul valerius ab liberator populus romanus orior liberator ipse ostendo prior proelium per dux non per miles sto ne vinco


quin pro eo, quod pluribus verbis vos quam vellem fatigavi, veniam a vobis petitam impetratamque velim, patres conscripti.”

quin pro is qui multus verbum tu quam volo fatigo venio ab tu peto impetro volo pater conscribo


castris deinde exutus ab L. Marcio, maxima parte militum inter tumultum captorum castrorum, quibusdam etiam in fuga amissis, palatos persequente equite, cum paucis ipse effugit.

castrum deinde exuo ab l marcius maximus pars miles inter tumultus capio castrum quidam etiam in fuga amitto palo persequor eques cum paucus ipse effugio


Antiochus rex erat, quem transgressurum in Europam, cum primum ei vires suae satis placuissent, non dubitabant; ei tap, tam

antiochus rex sum qui transgredior in europa cum primus is vireo suus satis placeo non dubito is tap tam


nec noenibus moenibus se tantum urbis aut finibus Romanis continuit, sed passim per totam Italiam, litteris hospitum de senatus consulto et contione et edicto consulum acceptis, trepidari coeptum est.

neque noenibus moenia sui tantus urbs aut finis romanus contineo sed passim per totus italia littera hospes de senatus consultum et contio et edictum consul accipio trepidaris coepio sum


dum haec in Hellesponto geruntur, Polyxenidas regius praefectus — erat autem exul Rhodius — cum audisset profectam ab domo popularium suorum classem,

dum hic in hellespontus gero polyxenidas regius praefectus sum autem exul rhodius cum audio proficio ab domus popularis suus classis


postero die ingentis tumultus ciere. Ti. Gracchi primum bona consecravit, quod in multa pignoribusque eius, qui tribunum appellasset, intercessioni non parendo se in ordinem coegisset;

posterus dies ingens tumultus cieo tiberius gracchus primus bonus consecro qui in multus pignus is qui tribunus appello intercessio non pareo sui in ordo cogo


Nabidis dominationis satellitem factum populum Romanum. Quinctius ab Argis Elatiam, unde ad bellum Spartanum profectus erat, copias reduxit.

nabidis dominatio satelles facio populus romanus quintius ab argus elatiam unde ad bellum spartanus proficiscor sum copia reduco


senatum eo die moris modo causa habuit, professus nihil se absente conlega neque de re publica neque de provinciis acturum.

senatus is dies mos modo causa habeo profiteor nihil sui absum collega neque de res publicus neque de provincia ago


alii responsum esse tradunt, populum Romanum et principio eius belli haud vanis auctoribus conpertum habuisse Rhodios cum Perseo rege adversus rem publicam suam occulta consilia inisse,

alius responsum sum trado populus romanus et principium is bellum haud vanus auctor conpertum habeo rhodii cum perseus rex adverro res publicus suus occulo consilium ineo


ad Gales Cales , unde bellum ortum erat, profectus cum hostes ab superioris etiam certaminis memoria providos clamore atque impetu primo fudisset, moenia ipsa oppugnare est adgressus.

ad gal cal unde bellum orior sum proficiscor cum hostis ab superus etiam certamen memoria providus clamor atque impetus primus fundo moenia ipse oppugnaris sum aggredior


salutatio non tamquam hostium, sed hospitalis ac benigna fuit, positisque sedibus consederunt.

salutatio non tamquam hostis sed hospital atque benignus sum pono sedes consido


utri Hispania provincia evenisset, eum duas legiones et quindecim milia socium Latini nominis et octingentos equites secum portare et naves longas viginti ducere;

uter hispania provincia evenio is duo legio et quindecim mille socius latinum nomen et octingenti eques sui porto et navo longus viginti duco


ut, quoniam Volscos in Hernicorum agros praedatum exisse fama esset, ad rem inspiciendam tribuni militum proficiscerentur consulariaque comitia haberentur.

ut quoniam volsci in hernicus ager praedor exeo fama sum ad res inspicio tribunus miles proficisco consularis comitium habeo


dilectum consules multo intentiore, quam alias, cura habebant. Licinius veteres quoque scribebat milites centurionesque; et multi voluntate nomina dabant, quia locupletes videbant, qui priore Macedonico bello aut adversus Antiochum in Asia stipendia fecerant.

dilectus consul multus intendo quam alius cura habeo licinius vetus quoque scribo miles centurio et multus voluntas nomen do quia locuples video qui prior macedonicus bellum aut adverro antiochus in asia stipendium facio


nec est alius ab tergo exercitus, qui, nisi nos vincimus, hosti obsistat, nec Alpes aliae sunt, quas dum superant, comparari nova possint praesidia. hic est obstandum, milites, velut si ante Romana moenia pugnemus.

neque sum alius ab tergum exercitus qui nisi nos vincio hostis obsisto neque alpis alius sum qui dum supero compararis novo possum praesidium hic sum obsto miles velut si ante romanus moenia pugno


una ea cura angebat ne, ubi abscessisset, extemplo dederentur Campani. Numidam promptum ad omnia audenda agendaque donis perlicit, ut litteris acceptis specie transfugae castra Romana ingressus altera parte clam Capuam pervadat.

unus is cura ango ne ubi abscedo extemplo dedo campanus numida promptus ad omnis audeo ago donum perlicit ut littera accipio species transfuga castrum romanus ingredior alter pars clam capua pervado


haec non hostili modo odio, sed amoris etiam stimulis, amatam apud aemulum cernens, cum dixisset, non mediocri cura Scipionis animum pepulit.

hic non hostilis modo odium sed amor etiam stimulus amo apud aemulis cerno cum dico non mediocris cura scipio animus pello


Sempronius a Pisis profectus in Apulaios Apuanos Ligures, vastando agros urendoque vicos et castella eorum aperuit saltum usque ad Macram fluvium et Lunae portum.

sempronius ab pisae proficiscor in apulaios apuanos ligur vastando ager uro vicus et castellum is aperio saltus usque ad macra fluvius et luna portus


inde ubi id temporis visum, quo de die epulatis iam vini satias principiumque somni esset, signi unius milites ferre scalas iussit; et ad mille fere armati tenui agmine per silentium eo deducti.

inde ubi is tempus video quo de dies epulor iam vinum satio principium somnium sum signum unus miles fero scala iubeo et ad mille fere armatus tenuis agmen per silentium is deduco


adeo quidquid tribunus plebi loquitur, etsi prodendae patriae dissolvendaeque rei publicae est, adsuestis quieti audire et dulcedine potestatis eius capti quaelubet quaelibet sub ea scelera latere sinitis.

adeo quisquis tribunus plebs loquor etsi prodo patria dissolvendaeque res publicus sum adsuestis quiesco audio et dulcedo potestas is capio quaelubet qui sub is scelus lateo sino


multo sanguine ac volneribus ea Poenis victoria stetit, nec ulla magis vis obsessos quam fames expugnavit.

multus sanguis atque vulnus is poenus victoria sto neque ullus magis volo obsedeo quam fames expugno


in hanc sententiam rex cum magno omnium adsensu locutus discessit.

in hic sententia rex cum magnus omnis assensus loquor discedo


cuius condicionis iniquitatem ita non sum recusaturus, si vos quoque accipitis, ut, quicumque exules in Italiam aut Romam se contulerunt, his facinorum, propter quae damnati sunt, auctores vos fuisse fateamini.

qui condicio iniquitas ita non sum recuso si tu quoque accipio ut quicumque exulis in italia aut roma sui confero hic facinus propter qui damno sum auctor tu sum fateor


Q. Claudio, ut Tarentum, C. Hostilio Tubulo, ut Capuam provinciam haberet, prorogatum in annum imperium est.

q claudius ut tarentus que hostilius tubulus ut capua provincia habeo prorogo in annus imperium sum


intellecturum eosdem, qui antea fuerint, et Romanos et Ligures esse.

intellego idem qui antea sum et romanus et ligur sum


Flaccus luce prima C. Scribonium praefectum socium ad vallum hostium cum equitibus extraordinariis sinistrae alae mittit;

flaccus lux primus que scribonius praeficio socius ad valles hostis cum eques extraordinarius sinister ala mitto


dum integra omnia essent, verbis potius de iis, quae ambigerentur, disceptarent quam Asiam Europamque ad funestum armarent bellum.

dum integer omnis sum verbum potis de is qui ambago discepto quam asia europa ad funestus armo bellum


ex Paelignis Poenus flexiti flexit iter retroqlle retroque Apuliam repetens Gereonium pervenit, urbem metu, quia conlapsa ruinis pars moenium erat, ab suis desertam;

ex peligni poenus flexiti flecto iter retroqlle retro appulia repeto gereonium pervenio urbs metus quia collabor ruina pars moenia sum ab suus desero


Convenit iam inde per consules reliqua belli perfecta. Aulius cum Frentanis uno secundo proelio debellavit urbemque ipsam, quo se fusa contulerat acies, obsidibus imperatis in deditionem accepit.

convenio iam inde per consul reliquus bellum perficio aulius cum frentanus unus secundus proelium debello urbs ipse quo sui fundo confero acies obsidibus impero in deditio accipio


dictatori magistrum equitum intolerabilem fuisse: quid consuli adversus collegam seditiosum ac temerarium virium atque auctoritatis fore?

dictator magister eques intolerabilis sum quis consul adverro collega seditiosus atque temerarius vis atque auctoritas sum


cum omnium animos oculosque id certamen avertisset, porta maritumae arcis Plator Romanos accepit, momentoque arx occupata est. oppidani pulsi inde in mediam urbem ad alteram tendere arcem.

cum omnis animus oculus is certamen averto porto maritumae arx plator romanus accipio momentum arx occupo sum oppidanus pello inde in medius urbs ad alter tendo arx


quod si modum in insequendo habuissent, non in praesentis modo certaminis gloriam, sed in summam etiam belli profectum foret;

qui si modus in insequor habeo non in praesum modo certamen gloria sed in summa etiam bellum proficiscor sum


is dictator C. Servilium Ahalam magistrum equitum dixit iustitioque indicto dilectum iuniorum habuit ita, ut seniores quoque, quibus aliquid roboris superesset, in verba sua iuratos centuriaret.

is dictator que servilius ahala magister eques dico justitium indico dilectus iuniorum habeo ita ut senex quoque qui aliquis robur supersum in verbum suus juro centurio


inde postero die septem milia progressi, tumulo haud procul hostium castris capto, nuntium ad consulem remittunt perventum ad hostem esse; loco se tuto et ad omnia opportuno consedisse; quantum extendere iter posset, consequeretur.

inde posterus dies septem mille progredior tumulus haud procul hostis castrum capio nuntius ad consul remitto pervenio ad hostis sum locus sui tueor et ad omnis opportunus consido quantus extendo iter possum consequor


et, si dis placet, cum has tantas opes affectabunt, dissimulabunt ulla parte id ad se pertinere; vos modo id decere et convenient esse ante factis dicent.

et si deus placeo cum hic tantus ops affecto dissimulo ullus pars is ad sui pertineo tu modo is decet et convenio sum ante facio dico


ubi nihil usquam moveri viderunt, agitandum aliquid miscendumque rati, ne cunctando senescerent consilia, concilium Naupactum indixerunt.

ubi nihil usquam moveo video agito aliquis misceo reor ne cuncto senesco consilium concilium naupactus indico


movit ea res Marcellum et conlegae “quin imus” inquit “ipsi cum equitibus paucis exploratum? subiecta res oculis nostris certius dabit consilium.”

moveo is res marcellus et collega quin imus inquam ipse cum eques paucus exploro subiectum res oculus noster certus do consilium


ne die initi magistratus Iovis optimi maximi templum adiret, ne senatum invisus ipse et sibi uni invisum videret consuleretque, ne Latinas indiceret Iovique Latiari sollemne sacrum in monte faceret,

ne dies ineo magistratus iuppiter bonus magnus templum adeo ne senatus invideo ipse et sui unus invideo video consulo ne latinae indico iuppiter latiaris sollemnis sacer in mons facio


namque Cn. Servilio consule, cum C. Flaminius alter consul ad Trasumennum cecidisset, ex auctoritate patrum ad plebem latum, plebemque scivisse, ut, quoad bellum in Italia esset, ex iis, qui consules fuissent, quos et quotiens vellet, reficiendi consules populo ius esset;

namque cn servilius consul cum que flaminius alter consul ad trasumennum cado ex auctoritas pater ad plebs latus plebs scio ut quoad bellum in italia sum ex is qui consul sum qui et quotiens volo reficio consul populus ius sum


duodecumo is die, quam conscenderat navem, in Aetoliam perfecta legatione rediens Phalara in sinu Maliaco tenuit.

duodecumo is dies quam conscendo navo in aetolia perficio legatio redeo phalara in sinus maliaco teneo


quo magis angebatur, et cum eo Antigonus Echecratis filius, nomen patrui Antigoni ferens, qui tutor Philippi fuerat, regiae vir maiestatis, nobili etiam pugna adversus Cleomenem Lacedaemonium clarus.

quo magis ango et cum is antigonus echecrates filius nomen patruus antigonus fero qui tuto philippus sum regia vir maiestas nobilis etiam pugno adverro cleomenem lacedaemonius clarus


sed aut Pleminio nimium, sibi parum creditum, aut natura insitum quibusdam esse, ut magis peccari nolint, quam satis animi ad vindicanda peccata habeant. et praetori et consilio baud haud mediocre onus demptum erat de Scipione cognoscendi;

sed aut pleminio nimium sui parum credo aut natura inquiro quidam sum ut magis peccaris nolo quam satis animus ad vindico pecco habeo et praetor et consilium baud haud mediocris onus demptum sum de scipio cognosco


erant et paucae naves Demetriade, quibus praeerat Isidorus; eae quoque cum praefecto suo dimissae sunt. inde Dolopiam et Aperantiam et Perrhaebiae quasdam civitates recipit.

sum et paucus navo demetrias qui praesum isidorus is quoque cum praeficio suus dimitto sum inde dolopia et aperantia et perrhaebia quidam civitas recipio


rogationem ergo promulgarunt, ut, cum quattuor augures, quattuor pontifices ea tempestate essent placeretque augeri sacerdotum numerum, quattuor pontifices, quinque augures de plebe omnes adlegerentur.

rogatio ergo promulgo ut cum quattuor auguro quattuor pontifex is tempestas sum placeo augeo sacerdos numerus quattuor pontifex quinque auguro de plebs omnis adlego


orsus ab inita primum Romanis amicitia cum Graecorum gente et imperatorum, qui ante se in Macedonia fuissent, suisque rebus gestis.

ordior ab ineo primus romanus amicitia cum graecum gens et imperator qui ante sui in macedonius sum suo res gero


et eam precari mentem hostibus, ut ne vallum quidem defendant.

et is precor mens hostis ut ne valles quidem defendo


at etiam Athenienses audiendi sunt, temere in Siciliam omisso domi bello transgressi: cur ergo,

at etiam atheniensis audio sum temere in sicilia omitto domus bellum transgredior cur ergo


Graccho, priusquam ex Lucanis moveret, sacrificanti triste prodigium factum est:

gracchus priusquam ex lucanus moveo sacrifico tristis prodigium facio sum


et ab Eumene rege legatio cum fratre eius Athenaeo venit ad querendum simul quod non deducerentur ex Thracia praesidia, simul quod in Bithyniam Prusiae bellum adversus Eumenem gerenti auxilia missa forent.

et ab eumenes rex legatio cum frater is athenaeus venio ad queror simul qui non deduco ex thracia praesidium simul qui in bithynia prusia bellum adverro eumenes gero auxilium mitto sum


deploraverunt vastationem populationemque miserabilem agrorum: neque id se queri, quod hostilia ab hoste passi forent; esse enim quaedam belli iura, quae ut facere, ita pati sit fas:

deploraverunt vastatio populatio miserabilis ager neque is sui queror qui hostilis ab hostis patior sum sum enim quidam bellum ius qui ut facio ita patior sum fas


Philippi quoque legati et Achaeorum et Lacedaemoniorum sub idem tempus venerunt. iis prius Marcio audito, qui ad res Graeciae Macedoniaeque visendas missus erat, responsa data sunt.

philippus quoque legatus et achaeus et lacedaemonius sub idem tempus venio is prior marcius audio qui ad res graecia macedonia visendas mitto sum respondeo do sum


vigiles etiam novo more scutum in vigiliam ferre vetuit: non enim in pugnam vigilem ire, ut armis utatur, sed ad vigilandum, ut, cum senserit hostium adventum, recipiat se excitetque ad arma alios.

vigilis etiam novo mos scutum in vigilia fero veto non enim in pugna vigilis eo ut arma uto sed ad vigilo ut cum sentio hostis advenio recipio sui excito ad arma alius


relucentem flammam primo vigiles Carthaginiensium, deinde excitati alii nocturno tumultu cum conspexissent, ab eodem errore credere et ipsi sua sponte incendium ortum,

reluceo flamma primus vigilis carthaginiensis deinde excitas alius nocturnus tumultus cum conspicio ab idem error credo et ipse suus sponte incendium orior


a Flacco inter ceteros, quos virtutis causa secum ex provincia ad triumphum deducebat, deductus sum; a Ti. Graccho rogatus in provinciam ii.

ab flaccus inter ceterus qui virtus causa sui ex provincia ad triumphus deduco deduco sum ab tiberius gracchus rogo in provincia is


patrum nostrorum memoria per legatum Cineam Pyrrhus non virorum modo sed etiam mulierum animos donis temptavit. nondum lex Oppia ad coercendam luxuriam muliebrem lata erat; tamea tamen nula nulla accepit.

pater noster memoria per legatus cineas pyrrhus non vir modo sed etiam mulier animus donum tento nondum lex oppius ad coerceo luxuria muliebris fero sum tamea tamen nula nullus accipio


eodem tempore Attalus rex aeger ab Thebis Pergamum advectus moritur altero et septuagesimo anno, cum quattuor et quadraginta annos regnasset.

idem tempus attalus rex aeger ab thebae pergamum adveho morior alter et septuagesimus annus cum quattuor et quadraginta annus regno


id vero si fieret, non vulgari modo cum infimis, sed prorsus auferri a primoribus ad plebem summum imperium credebant.

is verus si fio non vulgaris modo cum infimus sed prorsus aufero ab primoris ad plebs superus imperium credo


Hanno alterius factionis princeps “ Et et aequum postulare videtur” inquit “Hasdrubal,

hanno alter factio princeps et et aequus postulo video inquam hasdrubal


et loquimur de Alexandro nondum merso secundis rebus, quarum nemo intolerantior fuit.

et loquor de alexander nondum mergo secundus res qui nemo intolero sum


auctores fuisse tam liberi populo suffragii Icilios accipio, ex familia infestissima patribus tres in eum annum tribunos plebis creatos, multarum magnarumque rerum molem avidissimo ad ea populo ostentantes, cum adfirmassent nihil se moturos,

auctor sum tam liber populus suffragium icilius accipio ex familia infestus pater tres in is annus tribunus plebs creo multus magnus res moles avidus ad is populus ostento cum adfirmo nihil sui moveo


silva erat Ciminia magis tur tum invia atque horrenda, quam nuper fuere Germanici saltus, nulli ad earn eam diem ne mercatorum quidem adita. ear eam intrare haud fere quisquam praeter ducem ipsum audebat; aliis omnibus cladis Caudinae nondum memoria aboleverat.

silva sum ciminius magis tur tum invius atque horreo quam nuper sum germanicus saltus nullus ad earn is dies ne mercator quidem adeo ear is intro haud fere quisquam praeter dux ipse audeo alius omnis clades caudinus nondum memoria aboleverat


commeatum ab Roma consul Cornelius subvehit. aliquot menses Tusculi bellatum. parte exercitus consul castra Aequorum oppugnabat, partem Tusculanis dederat ad arcem recuperandam. vi numquam eo subiri potuit; fames postremo inde detraxit hostem.

commeatus ab roma consul cornelius subvehit aliquot mensis tusculis bello pars exercitus consul castrum aequi oppugno pars tusculanus do ad arx recipero vis numquam is subeo possum fames postremo inde detraho hostis


Cartalam urbem opulentam, caput gentis eius, expugnat diripitque; quo metu perculsae minores civitates stipendio inposito imperium accepere. victor exercitus opulentusque praeda Carthaginem Novam in hiberna est deductus.

cartalam urbs opulentus caput gens is expugno diripio quo metus percello paruus civitas stipendium inpono imperium accipio victor exercitus opulentus praeda carthago novus in hibernus sum deduco


his comminationibus compulsus tyrannus Pythagoraa Pythagoram rursus oratorem misit; quem Quinctius primo aspernatus excedere castris iussit, dein suppliciter orantei orantem advolutumque genibus tandem audivit.

hic comminatio compello tyrannus pythagoraa pythagoras rursus orator mitto qui quintius primus aspernor excedo castrum iubeo deinde supplex orantei oro advolutumque genu tandem audio


biduum nequiquam summo labore oppugnata ubi in spem inritam frustra teri tempus animadversum est,

biduus nequiquam superus labor oppugno ubi in spes irritus frustra tero tempus animadverto sum


postquam dilapsos ab ordinibus hostes vidit, peditibus, quantum accelerare possent, sequi iussis ipse princeps inter equites cum turma sua, quam potuit effusissimis habenis, clamore ab omni simul pedite atque equite sublato stationem hostium improvise improviso invadit.

postquam dilabor ab ordo hostis video pedes quantus acceleraris possum sequor iussum ipse princeps inter eques cum turma suus quam possum effundo habena clamor ab omnis simul pedo atque eques tollo statio hostis improvise improvide invado


vacuum homilibus hominibus et refertum rerum omnium copia oppidum diripuerunt. inde ad Lysis fluminis fontes,

vacuus homilis homo et refercio res omnis copia oppidum diripio inde ad lysis flumen fons


primo missilibus territavere, deinde missis levibus telis, quae inritare magis quam decernere pugnam poterant, gladios nudant, et conlato pede res coepta geri est;

primus missilis territavere deinde mitto levis telum qui irrito magis quam decerno pugna possum gladius nudo et confero pes res coepio gero sum


Boeotorum iuventute, quae pars cum Romanis stabat, eam rem adgressus legatus a moenibus abscessit.

boeotor iuventus qui pars cum romanus sto is res aggredior legatus ab moenia abscedo


ad haec Albana pubes inermis ab armatis saepta in variis voluntatibus communi tamen metu cogente silentium tenet.

ad hic albanus pubes inermis ab armo saeptum in varius voluntas communis tamen metus cogo silentium teneo


adversus ea oratio consulis baud sane laeta fuit, magis fatentis ea, quae diceret, vera quam facilia factu esse.

adverro is oratio consul baud sanus laetus sum magis fateor is qui dico verus quam facilis factus sum


maesta itaque civitas, prope inops consilii, comitiorum die tamen in campum descendit; atque in magistratus versi circumspectant ora principum aliorum alios intuentium fremuntque adeo perditas res desperatumque de re publica esse, ut nemo audeat in Hispaniam imperium accipere,

maestus itaque civitas prope inops consilium comitium dies tamen in campus descendo atque in magistratus verro circumspecto os princeps alius alius intueor fremo adeo perdo res despero de res publicus sum ut nemo audeo in hispania imperium accipio


non recusantibus censoribus, quominus primo quoque tempore iudicium de se populus faceret, in ante diem octavum et septimum kal. Octobres comitiis perduellionis dicta dies.

non recuso censor quominus primus quoque tempus iudicium de sui populus facio in ante dies octavus et septimus kal october comitium perduellio dictum dies


XII. Kal. Martias; creati M. Aemilius Lepidus C. Flaminius. postero die praetores facti Ap. Claudius Pulcher Ser.

duodecim kal martius creo m aemilius lepidus que flaminius posterus dies praetor facio ap claudus pulcher seruius


ad Herculaneum etiam signis conlatis ancipiti proelio et cum maiore sua quam hostium iactura dimicavit; castris deinde positis moenibus hostem inclusit;

ad herculaneus etiam signum confero anceps proelium et cum magnus suus quam hostis iactura dimico castrum deinde pono moenia hostis includo


in hanc sententiam litterae conscriptae Numidis proposita mercede eam professis operam dantur. ii specie transfugarum cum ad Flaccum in castra venissent, ut inde tempore capto abirent, famesque, quae iam diu Capuae erat, nulli non probabilem causam transitionis faceret,

in hic sententia littera conscribo numida propono merces is profiteor opera do is species transfugaris cum ad flaccus in castrum venio ut inde tempus capio abeo fames qui iam diu capua sum nullus non probabilis causa transitio facio


hoc et roboris in regiis copiis erat, et perinde cum alia specie tur tum eminentibus tantum inter armatos elephantis magnum terrorem praebebat.

hic et robur in regius copia sum et perinde cum alius species tur tum emineo tantus inter armatus elephantus magnus terror praebeo


primo concursu pulsus se intra castra recepit. neque is finis periculi fuit; namque et proxima nocte et postero die tanta vi castra sunt circumsessa atque oppugnata, ut ne nuntius quidem inde mitti Romam posset.

primus concursus pello sui intra castrum recipio neque is finis periculum sum namque et propior nox et posterus dies tantus vis castrum sum circumsedeo atque oppugno ut ne nuntius quidem inde mitto roma possum


velle ad gannibalem Hannibalem redire; ceterum, cum iter tutum non sit vagantibus passim per totam Siciliam Romanis, petere, ut praesidii dent aliquid, quo Locros in Italiam perducantur. gratiam magnam eos parva opera apud Hannibalem inituros.

volo ad gannibal hannibal redeo ceterum cum iter tueor non sum vago passim per totus sicilia romanus peto ut praesidium do aliquis quo locri in italia perduco gratia magnus is parvus opus apud hannibal ineo


quid enim aut sponsoribus in foedere opus esset aut obsidibus, ubi precatione res transigitur, per quem populum fiat, quo minus legibus dictis stetur, ut eum ita Iuppiter feriat, quem ad rodum a fetialibus porcus feriatur?

quis enim aut sponsor in foedus opus sum aut obsidibus ubi precatio res transigo per qui populus fio quo paruus lex dictum sto ut is ita iuppiter ferio qui ad rodum ab fetial porcus ferio


quorum adeo incredibilem amentiam fuisse, ut multo veri similius sit conpecto ear eam rem et communi fraude patriciorum actam.

qui adeo incredibilis amentia sum ut multus verus similis sum conpecto ear is res et communis fraus patricius ago


Gulussam placere extemplo in Numidiam proficisci et nuntiare patri, ut de iis, de quibus Carthaginienses querantur, legatos quam primum ad senatum mittat denuntietque Carthaginiensibus, ut ad disceptandum veniant.

gulussa placeo extemplo in numidia proficisco et nuntiaris pater ut de is de qui carthaginiensis queror legatus quam primus ad senatus mitto denuntio carthaginiensis ut ad discepto venio


haec iurganti increpantique respondebant confectos se pugna hesterna esse, nec virium quicquam nec sanguinis superesse; maiorem multitudinem hostium apparere, quam pridie fuerit. inter haec adpropinquabat agmen;

hic jurgo increpo respondeo confacio sui pugno hesternus sum neque vis quisquam neque sanguis supersum magnus multitudo hostis appareo quam pridie sum inter hic appropinquo agmen


enimvero indignum ratus Philippus victos victori sibi ultro condiciones ferre, ne antea quidem se aut de pace audisse aut indutias pepigisse dixit spem ullam habentem quieturos Aetolos, sed ut omnes socios testes haberet se pacis, illos belli causam quaesisse.

enimvero indignus reor philippus vinco victor sui ultro condicio fero ne antea quidem sui aut de pax audio aut indutiae pepigisse dico spes ullus habeo quiesco aetoli sed ut omnis socius testis habeo sui pax ille bellum causa quaero


in civitate tanto discrimine belli sollicita, cum omnium secundorum adversorumque causas in deos verterent, multa prodigia nuntiabantur:

in civitas tantus discrimen bellum sollicito cum omnis secundus adversorumque causa in deus verto multus prodigium nuntio


Antiatem auctorem refellit tribunus plebis M. Naevius, adversus quem oratio inscripta P. Africani est.

antias auctor refello tribunus plebs m naevius adverro qui oratio inscribo p africanus sum


si enim uno animo omnes vel ad Romanos vel ad Carthaginienses inclinent, nullius civitatis statum fortunatiorem ac beatiorem fore;

si enim unus animus omnis vel ad romanus vel ad carthaginiensis inclino nullus civitas status fortuno atque beatus sum


tranquillam seditionem iam per se languescentem repentina quies rebellantium Hispanorum fecit; redierant enim in fines omisso incepto Mandonius et Indibilis, postquam vivere Scipionem allatum est;

tranquillus seditio iam per sui languesco repentinus quies rebello hispanus facio redeo enim in finis omitto inceptum mandonius et indibilis postquam vivo scipio affero sum


sed hi censores neque senatum legerunt neque quicquam publicae rei egerunt: mors diremit L. Veturi; inde et Licinius censura se abdicavit. aediles curules L. Veturius

sed hic censor neque senatus lego neque quisquam publicus res egero mors disredimo l veturius inde et licinius censeo sui abdico aedilis curulis l veturius


quod celabatur, et alios specie transfugarum Numidas vagari in castris Romanis. ii supra septuaginta comprensi et cum transfugis novis mulcati virgis manibusque praecisis Capuam rediguntur. conspectum tam triste supplicium fregit animos Campanorum.

qui celo et alius species transfugaris numida vagaris in castrum romanus is supra septuaginta comprensi et cum transfugio novus mulco virga manus praecido capua redigo conspectus tam tristis supplicium frango animus campanus


donec Volsiniensibus fessis bello ea condicione, ut res populo Romano redderent stipendiumque eius anni exercitui praestarent, in viginti annos indutiae datae.

donec volsiniensibus fatisco bellum is condicio ut res populus romanus reddo stipendium is annus exercitus praesto in viginti annus indutiae do


dictator tamen, ut qui magis animis quam viribus fretus ad certamen descenderet, omnia circumspicere atque agitare coepit, ut arte aliqua terrorem hostibus incuteret. sollerti animo rem novam excogitat, qua deinde multi nostri atque externi imperatores, nostra quoque quidam aetate, usi sunt.

dictator tamen ut qui magis animus quam vis fretus ad certamen descendo omnis circumspicio atque agito coepio ut ars aliqui terror hostis incutio sollerti animus res novus excogito qui deinde multus noster atque externus imperator noster quoque quidam aetas utor sum


nobis quoniam prima animi ingeniique negata sors est, secundam ac mediam teneamus et, dum imperare discimus, parere prudenti in animum inducamus.

nos quoniam primus animus ingenium nego sors sum secundus atque medius teneo et dum impero disco pareo prudens in animus induco


quid? si urbem eo loco haberent et moenibus se tenerent? nempe oppugnandi erant. quid? ad Thermopylas aequone loco M’. Acilius cum rege Antiocho pugnavit?

quis si urbs is locus habeo et moenia sui teneo nempe oppugno sum quis ad thermopylae aequo locus m acilius cum rex antiochus pugno


item ex Sicilia exercitus, cui M. Cornelius praeesset, ubi consul in provinciam venisset, dimitti iussus.

item ex sicilia exercitus qui m cornelius praesum ubi consul in provincia venio dimitto iubeo


id quoque dubium est, legati ad expostulandum missi ad Boios violati sint, an in triumviros agrum metantis impetus sit factus.

is quoque dubius sum legatus ad expostulo mitto ad boii violo sum an in triumviri ager metantis impetus sum facio


Romanorum stationis primae vigilumque et eorum, qui circa quaestorium oppressi, periere ad septingenti triginta. Animos animos inde Samnitibus non infelix audacia auxit,

romanus statio primus vigilumque et is qui circa quaestorius opprimo pereo ad septingenti triginta animus animus inde samnites non infelix audacia augeo


a Creta Ephesum Fabius redit; inde tribus navibus in Thraciae oram missis ab Aeno et Maronia praesidia Antiochi deduci iussit, ut in libertate eae civitates essent.

ab creta ephesus fabius redeo inde tres navis in thracia ora mitto ab aenus et maronea praesidium antiochus deduco iubeo ut in libertas is civitas sum


consules iussi cum tribunis plebis agere, ut, si iis videretur, populum rogarent, quem vellent in Africa bellum gerere. omnes tribus P. Scipionem iusserunt.

consul iubeo cum tribunus plebs ago ut si is video populus rogo qui volo in africanus bellum gero omnis tres p scipio jubeo


si quibus aetatibus initientur mares sciatis, non misereat vos eorum solum, sed etiam pudeat. hoc sacramento initiatos iuvenes milites faciendos censetis, Quirites? his ex obsceno sacrario eductis arma committenda?

si qui aetas initio maris scio non misereo tu is solus sed etiam pudeo hic sacramentum initio juvenis miles facio censeo quiris hic ex obscenus sacrarium educo arma committo


haec ne dicerentur a me, uno modo vitare potuisti, non quaerendo, quam ob causam exercitus in Macedoniam traicerentur, aut praesidia in sociorum urbes mitteremus. quaerenti tibi superbius tacuissemus, quam vera respondimus.

hic ne dico ab ego unus modo vitaris possum non quaero quam ob causa exercitus in macedonia traicio aut praesidium in socius urbs mitto quaero tu superbus taceo quam verus respondeo


conspirasse inde, ne manus ad os cibum ferrent, nec os acciperet datum, nec dentes conficerent. hac ira dum ventrem fame domare vellent, ipsa una membra totumque corpus ad extremam tabem venisse.

conspiro inde ne manus ad os cibus fero neque os accipio do neque dens confacio hic ira dum venter fames domaris volo ipse unus membrum totus corpus ad extremus tabes venio


neque senatui placere deditos spoliari. itaque se cum iis legatos ad consulem missuros, qui, si redeant, unde venerint, omnia iis sua reddi iubeant, quique protinus eant trans Alpes, et denuntient Gallicis populis, multitudinem suam domi continent:

neque senatus placeo dedo spolio itaque sui cum is legatus ad consul mitto qui si redeo unde venio omnis is suus reddo jubeo quisque protinus eo trans alpis et denuntio gallicus populus multitudo suus domus contineo


et Nolani aciem Romanam auxerunt, quos conlaudatos Marcellus in subsidiis stare et saucios ex acie efferre iussit, pugna abstinere, ni ab se signum accepissent.

et nolanus acies romanus augeo qui conlaudo marcellus in subsidium sto et saucius ex acies effero iubeo pugno abstineo ni ab sui signum accipio


eventus tamen belli minus miserabilem dimicationem fecit, quod nec acie certatum est et tectis modo dirutis alterius urbis duo populi in unum confusi sunt.

evenio tamen bellum paruus miserabilis dimicatio facio qui neque acies certas sum et tectum modo diruo alter urbs duo populus in unus confundo sum


maxime Numidas ab Masinissa notitia regiorum castrorum ad exitus itinerum idoneis locis dispositos. multos in ipsis cubilibus semisomnos hausit flamma;

magnus numida ab masinissa notitia regius castrum ad exitus iter idoneus locus dispono multus in ipse cubilis semisomnus haurio flamma


non adloqui amicos, vix notis familiariter arridere, munificentia inaequali sese aliosque ludificari; quibusdam honoratis magnoque aestimantibus se puerilia, ut escae aut lusus, munera dare, alios nihil expectantes ditare.

non alloquor amicus vix nosco familiaris arrideo munificentia inaequal sui alius ludificaris quidam honoro magnus aestimo sui puerilis ut esca aut lusus munus do alius nihil exspecto ditaris


id patres aegre passi decrevere, ut tribuni militum de bello indicendo Veientibus primo quoque die ad populum ferrent.

is pater aeger patior decerno ut tribunus miles de bellum indico veiens primus quoque dies ad populus fero


ear eam maxumis semper auctibus crescere; sic pace bonos, sic bello fieri.

ear is magnus semper auctus cresco sic pax bonus sic bellum fio


adulescentes nobiles stabant nihil cedentes viatori. tum ex his prendi quosdam Laetorius iubet. consul Appius negare ius esse tribuno in quemquam nisi in plebeium;

adulescens nobilis sto nihil cedo viator tum ex hic prehendo quidam laetorius iubeo consul appius nego ius sum tribunus in quisquam nisi in plebeius


neque enim duobus nisi certis deis rite una hostia fieri. ita addita Virtutis aedes adproperato opere; neque tamen ab ipso aedes eae dedicatae sunt.

neque enim duo nisi certus deus rite unus hostia fio ita addo virtus aedes appropero opus neque tamen ab ipse aedes is dedico sum


at etiam, tamquam veterum religionum memores, et peregrinos deos transtulimus Romam et instituimus novos. Iuno regina transvecta a Veis nuper in Aventino quam insigni ob excellens matronarum studium celebrique dedicata est die!

at etiam tamquam vetus religio memor et peregrinus deus transfero roma et instituo novi juno regina transveho ab via nuper in aventinus quam insignio ob excello matronaris studium celeber dedico sum dies


cohortes sibi quaeque centuriones legerunt, bini senatores singulis cohortibus praepositi. haec omnia adeo mature perfecta accepimus, ut signa eo ipso die a quaestoribus ex aerario prompta delataque in campum quarta diei hora mota ex campo sint exercitusque novus paucis cohortibus veterum militum voluntate sequentibus manserit ad decimum lapidem.

cohors sui quisque centurio lego bini senator singuli cohors praepono hic omnis adeo maturus perficio accipio ut signum is ipse dies ab quaestor ex aerarius promptus defero in campus quartus dies hora moueo ex campus sum exerceo novus paucus cohors vetus miles voluntas sequor maneo ad decimus lapis


M. Popilius rogatione Marcia bis apud C. Licinium causam dixit; tertio praetor, gratia consulis absentis et Popiliae familiae precibus victus, idibus Martiis adesse reum iussit, quo die novi magistratus inituri erant honorem, ne diceret ius, qui privatus futurus esset.

m popilius rogatio marcius bis apud que licinius causa dico tertius praetor gratia consul absum et popilia familia prex vinco idus martius adsum reus iubeo quo dies nosco magistratus ineo sum honor ne dico ius qui privo sum sum


tribus et viginti legionibus Romanis eo anno bellur bellum terra marique est gestum.

tres et viginti legio romanus is annus bellur bellum terra mare sum gero


inde placuit Eumenen domum dimitti et praeparare consuli atque exercitui, quae ad transitum Hellesponti opus essent, Romanam Rhodiamque classem redire Samum atque ibi in statione esse, ne Polyxenidas ab Epheso moveret. rex Elaeam, Romani ac Rhodii Samum redierunt.

inde placeo eumenes domus dimitto et praepararis consul atque exercitus qui ad transeo hellespontus opus sum romanus rhodius classis redeo samos atque ibi in statio sum ne polyxenidas ab ephesus moveo rex elaea romanus atque rhodius samos redeo


seu fiduciam hosti superbe ostentans, sive ut subeunti saepe ad moenia urbis recursus pateret.

seu fiducia hostis superbus ostento sive ut subeo saepe ad moenia urbs recursus pateo


Cyretias oppugnare coactus primo die acri concursu ad portas armatorum est repulsus; postero die omnibus copiis adortus in deditionem omnes ante noctem accepit.

cyretiae oppugnaris cogo primus dies acer concursus ad porta armator sum repello posterus dies omnis copia adorior in deditio omnis ante nox accipio


et turris ingens imuinebat, et murus, ut in suspecto loco, supra ceterae niodum modum altitudinis emunitus erat, et iuventus delecta, ubi plurimum periculi ac timoris ostendebatur, ibi vi maiore obsistebant.

et turris ingens imuinebat et murus ut in suspicio locus supra ceterus niodum modus altitudo emunio sum et juventus delecto ubi multus periculum atque timor ostendo ibi vis magnus obsisto


ad omnia undique infesta ut iter semper aliquod praeparatum fugae haberet, septem exitus domo fecerat, et ex iis quosdam occultos, ne custodia saepirentur.

ad omnis undique infestus ut iter semper aliqui praeparo fuga habeo septem exitus domus facio et ex is quidam occulo ne custodia saepio


sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Veiens, qui inter cavillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque raticinantis uaticinantis in modum cecinit, priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret, numquam potiturum Veis Romanum.

sed propior interpres fatum offertor senex quidam veiens qui inter cavillor in statio atque custodia miles romanus etrusci raticinantis vaticinor in modus cano priusquam ex lacus albanus aqua emitto sum numquam potior via romanus


nam neque duci addictos tribuni sinebant neque iuniores nomina dabant. cum patribus minor in praesens cura creditae pecuniae iuris exsequendi quam dilectus esset — quippe iam a Praeneste profectos hostes in agro Gabino consedisse nuntiabatur —

nam neque duco addico tribunus sino neque iuniores nomen do cum pater paruus in praesens cura credo pecunia ius exsequor quam delectus sum quippe iam ab praeneste proficio hostis in ager gabinus consido nuntio


ob laec haec concilio, quod inclinaverat ad Romanam societatem iubendam, excesserunt, veniaque iis huius secessionis fuit et magnis et recentibus obligatis beneficiis.

ob laec hic concilio qui inclino ad romanus societas jubeo excedo veniaque is hic secessio sum et magnus et recens obligo beneficium


iam non in maritimos modo agros conspectu primum classis, dein tumultu egredientium in terram pavor terrorque pervenerat, sed in ipsas urbes.

iam non in maritimus modo ager conspectus primus classis deinde tumultus egredior in terra pavor terror pervenio sed in ipse urbs


neque, si mittendae naves forent, minus quemquam ei classi quam Hannibalem praeficiendum:

neque si mitto navo sum paruus quisquam is classis quam hannibal praeficio


ceterum omne aurum, argentum, aes signatum ad triumviros mensarios extemplo deferamus nullo ante senatus consulto facto, ut voluntaria conlatio et certamen adiuvandae rei publicae excitet ad aemulandum animos primum equestris ordinis, dein reliquae plebis.

ceterum omnis aurum argentum aes signo ad triumviri mensarius extemplo defero nullus ante senatus consultum facio ut voluntarius collatio et certamen adjuvo res publicus excito ad aemulo animus primus equester ordo deinde reliquus plebs


Orestis — Macedonum ea gens est — , quod primi ab rege defecissent suae leges redditae. Magnetes et Perrhaebi et Dolopes liberi quoque pronuntiati.

orestes macedones is gens sum qui primus ab rex deficio suus lex reddo magnes et perrhaebi et dolopes liber quoque pronuntio


si utraque gloriosa res esset, et servasse fratri regnum et eripuisse, servati tamen regni, quae iuncta pietati sit, potiorem laudem futuram fuisse. sed enim vero cum detestabilis altera res et proxima parricidio sit, quid ad deliberationem dubii superesse?

si uter gloriosus res sum et servo frater regnum et eripio servo tamen regnum qui iungo pietas sum potis laus sum sum sed enim verus cum detestabilis alter res et propior parricidium sum quis ad deliberatio dubius supersum


ubi cum montibus fluminibusque clausam regionem circumspexisset, vocaturn uocatum ducem percunctatur, ubi terrarum esset.

ubi cum mons flumen claudo regio circumspicio vocaturn uoco dux percuncto ubi terra sum


et, cum Tarraconem venit, iam omnig omnis cis Hiberum Hispania perdomita erat, captivique et Romani et socium ac Latini nominis, variis casibus in Hispania oppressi, donum consuli a barbaris reducebantur.

et cum tarraco venio iam omnig omnis cis hiberus hispania perdomo sum captivus et romanus et socius atque latinum nomen varius casus in hispania opprimo donum consul ab barbaris reduco


negatum id ambo dicere cognatis communibus, nec alium deorum hominumve quam Martem se iadicem iudicem habituros esse.

nego is ambo dico cognatus communis neque alius deus homo quam mars sui iadicem judico habeo sum


Euganeisque, qui inter mare Alpesque incolebant, pulsis Enetos Troianosque eas tenuisse terras. et in quem primum egressi sunt locum, Troia vocatur. pagoque inde Troiano nomen est; gens universa Veneti appellati.

euganeus qui inter mare alpis incolo pello exneo trojani is teneo terra et in qui primus egredior sum locus troius voco pagus inde trojanus nomen sum gens universus venetus appello


ad persequendos passim fugientis mittit, Hispanos et Gallos equites Afris prope iam fessis caede magis quam pugna adiungit.

ad persequor passim fugio mitto hispani et galli eques afris prope iam fatisco caedes magis quam pugno adjungo


et cum ad eam rem tempus et ratio convenisset, a Gorgopa proditor interficitur, intentiusque ab uno urbs defendebatur. et difficilior facta oppugnatio erat, ni T. Quinctius cumr cum quattuor milibus delectorum militum supervenisset.

et cum ad is res tempus et ratio convenio ab gorgopa proditor interfacio intendo ab unus urbs defendo et difficilis facio oppugnatio sum ni t quintius cumr cum quattuor mille delector miles supervenio


is, cum ei senatus datus esset, res gestas in Italia a fratre exponit: cum sex imperatoribus eum, quorum quattuor consules, duo dictator ac magister equitum fuerint, cum sex consularibus exercitibus acie conflixisse;

is cum is senatus do sum res gero in italia ab frater expono cum sex imperator is qui quattuor consul duo dictator atque magister eques sum cum sex consularis exercitus acies confligo


ea deinde, ne populo inmisso diriperentur hostiliter, venisse bonaque Porsinnae appellata, gratiam muneris magis significant titulo quam auctionem fortunae regiae, quae ne in potestate quidem populi Romani esset.

is deinde ne populus immitto diripio hostilis venio bonus porsinnae appello gratia munus magis significo titulus quam auctio fortuna regia qui ne in potestas quidem populus romanus sum


interim, dum novi magistratus sortirentur provincias, M. Baebius a Brundisio cum omnibus copiis transire in Epirum est iussus et circa Apolloniam copias continere,

interim dum nosco magistratus sortio provincia m baebius ab brundisium cum omnis copia transeo in epirus sum iubeo et circa apollonia copia contineo


Ap. Claudio in vincula ducto C. Claudium inimicum Claudiamque omnem gentem sordidatam fuisse; consensu opprimi popularem virum, quod primus a patribus ad plebem defecisset.

ap claudius in vinculum duco que claudius inimicus claudia omnis gens sordido sum consensus opprimo popularis vir qui primus ab pater ad plebs deficio


eodem tempore, quo Romani Heracleam, Philippus Lamiam ex composito oppugnabat, circa Thermopylas cum console consule redeunte ex Boeotia, ut victoriam ipsi populoque Romano gratularetur excusaretque, quod morbo impeditus bello non interfuisset,

idem tempus quo romanus heraclea philippus lamia ex compono oppugno circa thermopylae cum console consul redeo ex boeotius ut victoria ipse populo romanus gratulor excuso qui morbus impedio bellum non intersum


quam multi exercitus, quibus minus prospera pugnae fortuna fuit, intra vallum conpulsi tempore suo, interdum momento post, eruptione facta victorem hostem pepulerunt?

quam multus exercitus qui paruus prosper pugna fortuna sum intra valles conpello tempus suus interdum momentum post eruptio facio victor hostis pello


pars magna flumine absumpta; quidam verticoso amni delati in hostis ab elephantis obtriti sunt.

pars magnus flumen absumo quidam verticoso amnis defero in hostis ab elephantus obtero sum


Acarnanes duo iuvenes per initiorum dies non initiati templum Cereris inprudentes religionis cum cetera turba ingressi sunt.

acarnanes duo juvenis per ineo dies non initio templum ceres imprudens religio cum ceterus turba ingredior sum


sensit Perseus, cuius nominis obliviscendum victo esset; itaque alterae litterae cum privati nominis titulo missae et petiere et impetravere, ut aliqui ad eum mitterentur, cum quibus loqui de statu et condicione suae fortunae posset.

sentio perseus qui nomen obliviscor vinco sum itaque alter littera cum privo nomen titulus mitto et peto et impetro ut aliqui ad is mitto cum qui loquor de status et condicio suus fortuna possum


Scipio confestim a proelio expugnatis hostium castris direptisque cum ingenti praeda ad mare

scipio confestim ab proelium expugno hostis castrum disrepo cum ingens praeda ad mare


lna nam et Romae in Aventino et Ariciae nuntiatum erat sub idem tempus lapidibus pluvisse, et multo cruore signa in Sabinis sudasse, et Caeretes aquas fonte calido gelidas manasse;

lna nam et roma in aventinus et aricia nuntio sum sub idem tempus lapis pluvisse et multus cruor signum in sabinum sudo et caeretes aqua fons calidus gelidus manasse


haec consilia turbarunt transfugae Clusini tres, clam nocte ad Fabium consulem transgressi, qui editis hostium consiliis dimissi cum donis, ut subinde, ut quaeque res nova decreta esset, exploratam perferrent.

hic consilium turbo transfuga clusinus tres clam nox ad fabius consul transgredior qui edo hostis consilium dimitto cum donum ut subinde ut quisque res novo decretum sum exploro perfero


huic non apud volgum modo fides fuit, sed senatum quoque in curiam introductus movit. baud haud vani quidam homines palam ferre perbene detectam in Leontinis esse avaritiam et crudelitatem Romanorum. eadem, si intrassent Syracusas, aut foediora etiam, quo maius ibi avaritiae praemium esset, facturos fuisse.

hic non apud vulgus modo fides sum sed senatus quoque in curia introduco moveo baud haud vanus quidam homo palam fero perbene detego in leontinus sum avaritia et crudelitas romanus idem si intro syracusae aut foedus etiam quo magnus ibi avaritia praemium sum facio sum


duo consulum agmina diversa late agrum hostium pervastarunt. primo equites eorum pauci cum praefectis, deinde universus senatus, postremo in quibus aut fortuna aliqua aut dignitas erat, ad mille quingenti ad consules transfugerunt. —

duo consul agmen diverto latus ager hostis pervastarunt primus eques is paucus cum praefectus deinde universus senatus postremo in qui aut fortuna aliqui aut dignitas sum ad mille quingenti ad consul transfugio


adversus quos Acarnanum gens et viribus impar et iam Oeniadas Nasumque amissa cernens Romanaque insuper arma ingruere, ira magis instruit quam consilio bellum.

adverro qui acarnanum gens et vis impar et iam oeniadae nasus amitto cerno romanus insuper arma ingruo ira magis instruo quam consilium bellum


Romae ad nuntium primum rebellionis Carthaginiensium trepidatum fuerat, iussusque erat Ti. Claudius mature classem in Siciliam ducere atque inde in Africam traicere, et alter consul M. Servilius ad urbem morari, donec, quo statu res in Africa essent, sciretur.

roma ad nuntius primus rebellio carthaginiensis trepido sum jubeo sum tiberius claudus maturus classis in sicilia duco atque inde in africa traicio et alter consul m servilis ad urbs moraris donec quo status res in africanus sum scio


si Cretenses bene ac naviter destinarent potiorem populi Romani quam regis Persei amicitiam habere, senatum quoque Romanum iis tamquam certis sociis responsum daturum esse.

si cretensis bene atque naviter destino potis populus romanus quam rex perseus amicitia habeo senatus quoque romanus is tamquam certus socius responsum do sum


“animadvertisse videor, Quirites, maiorem mihi sortito Macedoniam provinciam gratulationem factam, quam cum aut consul sum renuntiatus, aut quo die magistratum inii, neque id ob aliam causam, quam quia bello in Macedonia, quod diu trahitur, existimastis dignum maiestate populi Romani exitum per me inponi posse.

animadverto video quiris magnus ego sortior macedonia provincia gratulatio facio quam cum aut consul sum renuntio aut quo dies magistratus ineo neque is ob alius causa quam quia bellum in macedonius qui diu traho existimo dignus maiestas populus romanus exitus per ego inpono possum


Manlius post famam adpulsae Punicae classis Caralis se recepit: ea occasio lampsicorae Hampsicorae data est Poeno se iungendi.

manlius post fama adpello punicus classis caral sui recipio is occasio lampsicorae hampsicorae do sum poenus sui jungo


posteaquam in Asiam exercitus vester est transgressus, numquam a consule abscessi; nemo miles Romanus magis adsiduus in castris fuit vestris quam ego fratresque mei; nulla expeditio, nullum equestre proelium sine me factum est;

posteaquam in asia exercitus vester sum transgredior numquam ab consul abscedo nemo miles romanus magis assiduus in castrum sum vester quam ego frater meus nullus expeditio nullus equester proelium sine ego facio sum


Hannibal consistere signa iussit; Gallisque ad visenda loca praemissis postquam conperit transitum ea non esse, castra inter confragosa omnia praeruptaque quam extentissima potest valle locat.

hannibal consisto signum iubeo gallus ad viso locum praemitto postquam conperit transeo is non sum castrum inter confragosus omnis praerumpo quam extendo possum valles loco


tum per Samnium Romam se petere simulans Hannibal usque in Paelignos populabundus rediit; Fabius medius inter, hostium agmen urbemque Romam iugis ducebat neec nec absistens nee nec congrediens.

tum per samnium roma sui peto simulo hannibal usque in peligni populabundus redeo fabius medius inter hostis agmen urbs roma iugum duco neec neque absisto nee neque congredior


et, cum concursatum conclamatumque ad arma omnibus locis esset, prima luce nec auctor nec causa terroris conparuit.

et cum concurso conclamo ad arma omnis locus sum primus lux neque auctor neque causa terror conpareo


si hodie bella sint, quale Etruscum fuit, cum Porsinna Ianiculum insedit, quale Gallicum modo, cum praeter Capitolium atque arcem omnia haec hostium erant, et consulatum cum hoc M. Furio et quolibet alio ex patribus L. ille Sextius peteret, possetisne ferre Sextium haud pro dubio consule esse, Camillum de repulsa dimicare? hocine est in commune honores vocare,

si hodie bellum sum qualis etruscus sum cum porsinna ianiculis insedeo qualis gallicus modo cum praeter capitolium atque arx omnis hic hostis sum et consulatus cum hic m furius et quilibet alius ex pater l ille sestius peto possum fero sestius haud pro dubius consul sum camillus de repello dimicaris hic sum in communis honor vocaris


hanc levitatem ac iactationem animi neque mirabantur in iuvene furioso neque arguebant, dummodo averterent eum ab Romanis.

hic levitas atque iactatio animus neque miro in juvenis furiosus neque arguo dummodo averto is ab romanus


ut, cum illud potius agendum atque cogitandum sit, si quo modo fieri possit, ne qui socii a populo Romano desciscant et novi concilientur, documentum tamen autem dicatur statui oportere, si quis resipiscat et antiquam societatem respiciat quod si abire ab Romanis liceat,

ut cum ille potis ago atque cogito sum si quo modo fio possum ne qui socius ab populus romanus descisco et nosco concilio documentum tamen autem dico statuo oportet si quis resipiscat et antiquus societas respicio qui si abeo ab romanus licet


postquam primos superasse angustias viderunt, postremos nondum appropinquantis, impedimenta et sarcinas invadunt, caesisque custodibus partim ea, quae in plaustris erant, diripere, partim sub oneribus iumenta abstrahere.

postquam primus supero angustiae video posterus nondum appropinquo impedimentum et sarcina invado caedo custos pars is qui in plaustrum sum diripio pars sub onus iumentum abstraho


sed in ipso exitu ita conferti obstitere Galli, ut clauderent viam. diu in angustiis pugnatum est; nec dextris magis gladiisque gerebatur res, quam scutis corporibusque ipsis obnixi urgebant,

sed in ipse exeo ita confercio obsto gallus ut claudeo via diu in angustia pugno sum neque dextera magis gladius gero res quam scutum corpus ipse obnitor urgeo


augebant eorum numerum, ut ab recenti. Africo bello, et ab ipsis Setinis captiva aliquot nationis eius empta ex praeda mancipia.

augeo is numerus ut ab recens africanus bellum et ab ipse setinum captivus aliquot natio is emo ex praeda mancipium


non expectare belli tempora moras et dilationes imperatorum, et pugnandum esse interdum, non quia velis, sed quia hostis cogat.

non expecto bellum tempus mora et dilatio imperator et pugno sum interdum non quia velis sed quia hostis cogo


tempestates foedae fuere: in Albano monte biduum continenter lapidibus pluvit. tacta de caelo multa, duae in Capitolio aedes, vallum in castris multis locis supra Suessulam, et duo vigiles exanimati;

tempestas foedus sum in albanus mons biduus contineo lapis pluvit tango de caelum multus duo in capitolium aedes valles in castrum multus locus supra suessula et duo vigilis exanimo


haec spem ad resistendum oppidanis dabant. Perseus circumvallato oppido aggerem a parte superiore ducere instituit, cuius altitudine muros superaret.

hic spes ad resisto oppidanus do perseus circumvallo oppidum aggero ab pars superus duco instituo qui altitudo murus supero


ceterum prae strepitu ac tumultu nec consilium nec imperium accipi poterat, tantumque aberat, ut sua signa atque ordines et locum noscerent, ut vix ad arma capienda aptandaque pugnae conpeteret animus, opprimerenturque quidam onerati magis iis quam tecti. et erat in tanta caligine maior usus aurium quam oculorum.

ceterum prae strepitus atque tumultus neque consilium neque imperium accipio possum tantus absum ut suus signum atque ordo et locus nosco ut vix ad arma capio apto pugna conpeto animus opprimo quidam onero magis is quam tectum et sum in tantus caligo magnus utor auris quam oculus


ceteri montibus se tenebant, et ne in metu quidem feritatis ingenitae obliti saeviunt in praedam, quae Mutinae parta erat. captivos cum foeda laceratione interficiunt; pecora in fanis trucidant verius passim quam rite sacrificant.

ceterus mons sui teneo et ne in metus quidem feritas ingenitus obliuiscor saevio in praeda qui mutina pario sum captivus cum foedus laceratio interfacio pecus in fanum trucido verus passim quam rite sacrifico


erant, quibus vel stipendium pendendum, si iniungeretur, vel agri parte cedendum, si multarent, quidquid denique aliud pacis causa patiendum esset, non recusandum videretur, nec committendum, ut in aleam tanti casus se regnumque daret.

sum qui vel stipendium pendeo si injungo vel ager pars cedo si multo quisquis denique alius pax causa patior sum non recuso video neque committo ut in alea tantus casus sui regnum do


hostium cepi bina castra, praedae videlicet plena et commeatuum, — frumentum et pecuniam date.

hostis capio bini castrum praeda videlicet plenus et commeatus frumentum et pecunia do


capti quingenti quadraginta, omnes ferme equites, et signa militaria capta centum triginta quattuor. de exercitu Romano septuaginta et tres amissi.

capio quingenti quadraginta omnis ferme eques et signum militaris capio centum triginta quattuor de exercitus romanus septuaginta et tres amitto


id, uti praeceperat, factum; repente anceps terror hinc muros ascendentibus Romanis, illinc arce capta barbaros circumvasit. huius potitus loci consul eos, qui arcem tenuerant, liberos esse cum cognatis suaque habere iussit,

is uti praecipio facio repens anceps terror hinc murus ascendo romanus illinc arx capio barbarus circumvasit hic potior locus consul is qui arx teneo liber sum cum cognatus suum habeo iubeo


hic senes honoratosque iuvenis in eo certamine vicit. ante hunc intra centum annos et viginti nemo praeter P. Cornelium Calussam pontifex maximus creatus fuerat, qui sella curuli non sedisset.

hic senex honoro juvenis in is certamen vinco ante hic intra centum annus et viginti nemo praeter p cornelius calussam pontifex magnus creo sum qui sella curulis non sedeo


singulis deinde eorum, qui turbae ac tumultus concitatores fuerant, rei capitalis diem dicere ac vades poscere coeperunt.

singuli deinde is qui turba atque tumultus concitator sum res capital dies dico atque vado posco coepio


ut in conspectu steterunt, dirimente amni, paulisper internuntiando cunctatio fuit, utri transgrederentur. aliquid illi regiae maiestati, aliquid hi populi Romani nomini, cum praesertim Perseus petisset conloquium, existumabant deberi.

ut in conspectus sto dirimo amnis paulisper internuntio cunctatio sum uter transgredior aliquis ille regia maiestas aliquis hic populus romanus nomen cum praesertim perseus peto colloquium existimo debeo


Philippo redintegratus est luctus geminatusque; et infelicitatem suam in liberis graviorem, quod alter superesset, censebat.

philippus redintegro sum luctus gemino et infelicitas suus in liber gravis qui alter supersum censeo


in conspectu erant fugientes; ala equitum dispersa lato campo, quibusdam, ut occurrerent, per obliqua tendentibus, quinque hostes sequebatur.

in conspectus sum fugio ala eques dispergo fero campus quidam ut occurro per obliquus tendo quinque hostis sequor


inde, cum maxime vallum Romani iacerent, conspecta classis hostium est Uticam a Carthagine petens.

inde cum magnus valles romanus iacio conspicio classis hostis sum utica ab carthago peto


iuvabit tamen rerum gestarum memoriae principis terrarum populi pro virili parte et ipsum consuluisse; et si in tanta scriptorum turba mea fama in obscuro sit, nobilitate ac magnitudine eorum me, qui nomini officient meo, consoler.

iuvo tamen res gero memoria princeps terra populus pro virilis pars et ipse consulo et si in tantus scriptor turba meus fama in obscurum sum nobilitas atque magnitudo is ego qui nomen officio meus consolo


ex hoc plebei scito senatus consultus Oppiae Cluviaeque primurm primum bona ac libertatem restituit: si qua alia praemia petere ab senatu vellent, venire eas Romam.

ex hic plebes scio senatus consulo oppia cluviaeque primurm primus bonus atque libertas restituo si qui alius praemium peto ab senatus volo venio is roma


deinde a paucis initio facto deum deo natum, regem parentemque urbis Romanae salvere universi Romulum iubent; pacem precibus exposcunt, uti volens propitius suam semper sospitet progeniem. fuisse credo tur tum quoque aliquos,

deinde ab paucus initium facio deus deus natus rex pareo urbs romanus salvo universus romulis iubeo pax prex exposco uti volo propitius suus semper sospito progenies sum credo tur tum quoque aliquis


et simile prioris anni militiae expectanti hostes ad Volaterras instructo agmine occurrerunt.

et similis prior annus militia exspecto hostis ad volaterrae instruo agmen occurro


ita alio super aliud scelere cum baud haud dubie indutiae ruptae essent, Laelius Fulviusque ab Roma cum legatis Carthaginiensibus supervenerunt.

ita alius super alius scelus cum baud haud dubius indutiae rumpo sum laelius fulviusque ab roma cum legatus carthaginiensis supervenio


interim Carthaginem unde Mago, frater Hanniballs, duodecim milia peditum et mille quingentos equites, viginti elephantos, mille argenti talenta in Italiam transmissurus erat cum praesidio sexaginta navium longarum,

interim carthago unde magus frater hanniballs duodecim mille pedes et mille quingenti eques viginti elephantus mille argentum talentum in italia transmitto sum cum praesidium sexaginta navis longaris


scuto prae se erecto stare galeatos; deinde, ubi fessi sint, innixos pilo, capite super marginem scuti posito, sopitos stare, ut fulgentibus armis procul conspici ab hoste possint, ipsi nihil provideant.

scutum prae sui erigo sto galeatus deinde ubi fatisco sum innitor pilo caput super margo scutum pono sopio sto ut fulgeo arma procul conspicio ab hostis possum ipse nihil provideo


inter has iras plebis in patres cum tribuni plebi nunc illud tempus esse dicerent stabiliendae libertatis et ab Sergiis Verginiisque ad plebeios viros fortes ac strenuos transferendi summi honoris,

inter hic ira plebs in pater cum tribunus plebs nunc ille tempus sum dico stabilio libertas et ab sergius verginiisque ad plebeius vir fortis atque strenuus transfero superus honor


quinquaginta deinde armatis iuvenibus praecipiunt, ut, donec incertus eventus pugnae esset, praesidium eo loco fortunarum suarum corporumque, quae cariora fortunis essent, servarent;

quinquaginta deinde armo juvenis praecipio ut donec incertus evenio pugna sum praesidium is locus fortuna suus corpus qui carus fortuna sum servo


ut de agris dividendis plebi referrent consules ad senatum, pervincere potuit, et, cum magno certamine obtinuisset, ut consulerentur patres, consulum an tribunorum placeret comitia haberi, consules creari iussi sunt;

ut de ager divido plebs refero consul ad senatus pervinco possum et cum magnus certamen obtineo ut consulo pater consul an tribunus placeo comitium habeo consul creo iubeo sum