triumviri ad colonos eo scribendos ex senatus consulto ab T. Maenio praetore urbano creati sunt L. Scribonius Libo M. Tuccius Cn. Baebius Tamphilus. cum Perseo rege

triumviri ad colonus is scribo ex senatus consultum ab t maenius praetor urbanus creo sum l scribonius libo m tuccius cn baebius tamphilus cum perseus rex


cum tanta moles mali instaret — adeo obcaecat animos fortuna, ubi vim suam ingruentem refringi non vult — , civitas, quae adversus Fidenatem ac Veientem hostem aliosque finitimos populos ultima experiens auxilia dictatorem multis tempestatibus dixisset,

cum tantus moles malus insto adeo obcaeco animus fortuna ubi vis suus ingruo refringo non volo civitas qui adverro fidenatem atque veiens hostis alius finitimi populus ulter experior auxilium dictator multus tempestas dico


nempe in eodem terrore erimus, in quo nuper fuimus, cum Hasdrubal in Italiam transcendit, quem tu, qui non solun solum Carthaginem sed omnem Africam exercitu tuo es clausurus, e manibus tuis in Italiam emisisti.

nempe in idem terror sum in quo nuper sum cum hasdrubal in italia transcendo qui tu qui non solun solus carthago sed omnis africa exercitus tuus sum claudo e manus tuus in italia emitto


Boiorum exercitus haud ita multo ante traiecerat Padum iunxeratque se Insubribus et Cenomanis,

boii exercitus haud ita multus ante transjacio padus jungo sui insuber et cenomani


spolia per totum diem legisse; tertio die proelio maiore iterum pugnatum, et tur tum demum haud dubie victos Celtiberos castraque eorum capta et direpta esse.

spolium per totus dies lego tertius dies proelium magnus iterum pugno et tur tum demum haud dubius vinco celtiberi castro is capio et direptor sum


qui nominatus profugisset, diem certam se finituros, ad quam nisi citatus respondisset, absens damnaretur. si quis eorum, qui tum extra terram Italiam essent, nominaretur, ei lasiorem laxiorem diem daturos, si venire ad causam dicendam pellet.

qui nomino profugio dies certus sui finio ad quam nisi cito respondeo absum damno si quis is qui tum extra terra italia sum nomino is lasiorem laxus dies do si venio ad causa dico pello


quae si perpetua concordia sit, quis non spondere ausit maximum hoc imperium inter finitimos brevi futurum esse?

qui si perpetuus concordia sum quis non spondeo audeo magnus hic imperium inter finitimi brevis sum sum


ipse cum viginti milibus peditum, duobus milibus equitum ducibus transfugis ad hostem profectus paulo plus mille passus a castris Romanis tumulum propinquum Athaco fossa ac vallo communivit;

ipse cum viginti mille pedes duo mille eques dux transfugio ad hostis proficiscor paulus multus mille patior ab castrum romanus tumulus propinquus athaco fossa atque vallo communio


nequaquam inter auctores constat. qui plurimum, centur centum milia peditum, viginti equitum fuisse scribunt, qui minimum, viginti milia peditum, sex equitum.

nequaquam inter auctor consto qui multus centur centum mille pedes viginti eques sum scribo qui paruus viginti mille pedes sex eques


sub equestris finem certaminis coorta est peditum pugna, primo et viribus et animis par, dum constabant ordines Gallis Hispanisque;

sub equester finis certamen coorior sum pedes pugno primus et vis et animus par dum consto ordo gallus hispanus


civile ius, repositum in penetralibus pontificum, evulgavit fastosque circa forum in albo proposuit, ut, quando lege agi posset, sciretur;

civilis ius repono in penetral pontifex evulgavit fasti circa forum in album propono ut quando lex ago possum scio


saepe id querendo veteres publicani cum impetrare nequissent ab senatu, ut modum potestati censoriae inponerent, tandem tribunum plebis P. Rutilium, ex rei privatae contentione iratum censoribus, patronum causae nancti sunt.

saepe is queror vetus publicanus cum impetro nequeo ab senatus ut modus potestas censorius inpono tandem tribunus plebs p rutilius ex res privo contentio irascor censor patronus causa nanciscor sum


Hannibali victori cum ceteri circumfusi gratularentur suaderentque, ut tanto perfunctus bello diei quod reliquum esset noctisque insequentis quietem et ipse sibi sumeret et fessis daret militibus,

hannibal victor cum ceterus circumfundo gratulor suadeo ut tantus perfungor bellum dies qui reliquus sum nox insequor quies et ipse sui sumo et fatisco do miles


exercitus civium sociorumque minui iussus, ut ex duabus legionibus una legio, quinque milia peditum et trecenti equites essent,

exercitus civis socius minuo iubeo ut ex duo legio unus legio quinque mille pedes et trecenti eques sum


postero die coepta ex arce a Poenis pugna et Hannibal iam scalis aliisque omnibus ad oppugnationem paratis subibat muros, cum repente in eum nihil minus quam tale quicquam timentem patefacta porta erumpunt Romani.

posterus dies coepio ex arx ab poenus pugno et hannibal iam scalae alius omnis ad oppugnatio paro subeo murus cum repens in is nihil paruus quam talis quisquam timeo patefacio porto erumpo romanus


et ne in turba quidem haerere plebeium quemquam, qui, si nihil aliud, admoneat collegas liberos et civis eorum, non servos militare,

et ne in turba quidem haereo plebeius quisquam qui si nihil alius admoneo collega liber et civis is non servus militaris


et peropportune ad confirmandos Acarnanum animos Cn. Octavius missus a Quinctio, cum praesidium et paucas naves ab A. Postumio, qui ab Atilio legato Cephallaniae praepositus fuerat,

et peropportunus ad confirmo acarnanum animus cn octavus mitto ab quintius cum praesidium et paucus navo ab ab postumius qui ab atilius legatus cephallaniae praepono sum


exequenti, quem tertium duceret, baud haud dubie semet ipsum dixisse.

exequenti qui tertius duco baud haud dubius sui ipse dico


ab iis egressi quidam urbe Locrenses circumventi Regiumque abstracti fuerant. in eo captivorum numero fabri quidam fuere, adsueti forte apud Poenos mercede opus in arce Locrorum facere.

ab is egredior quidam urbs locrensis circumvenio regium abstraho sum in is captivus numerus faber quidam sum assuesco fors apud poeni merces opus in arx locri facio


qui admonerent foederis Romani denuntiarentque, ne pacem, quam tantopere petisset, turbaret, et auxilia ad Gytheum, quod iam oppugnabatur ab tyranno, et Romam, qui ea nuntiarent, legatos miserunt.

qui admoneo foedo romanus denuntio ne pax quam tantopere peto turbo et auxilium ad gytheum qui iam oppugno ab tyrannus et roma qui is nuntio legatus mitto


iis quoque quae darentur, portata, togae praetextae et terna pondo paterae aureae.

is quoque qui do porto toga praetexo et terni pondo patera aureus


ad quos cum dissipatis subsidiis pervenisset equitatus Romanus, ne primum quidem impetum sustinuerunt;

ad qui cum dissipatis subsidium pervenio equito romanus ne primus quidem impetus sustineo


cui non apparere id actum et quaesitum esse, ut interregnum iniretur, ut in patrum potestate comitia essent?

qui non appareo is ago et quaero sum ut interregnum ineo ut in pater potestas comitium sum


cum iis copiis Scipio veris principio ab Tarracone egressus — iam enim et Laelius redierat ab Roma, sine quo nihil maioris rei motum volebat — ducere ad hostem pergit.

cum is copia scipio verus principium ab tarraco egredior iam enim et laelius redeo ab roma sine quo nihil magnus res motus volo duco ad hostis pergo


si hercules nihilo maturius hoc, quo ego censeo, modo perficeretur bellum, tamen ad dignitatem populi Romani famamque apud reges gentesque externas pertinebat, non ad defendendam modo Italiam, sed ad inferenda etiam Africae arma videri nobis animum esse,

si herculis nihilum maturus hic quo ego censeo modo perficio bellum tamen ad dignitas populus romanus fama apud rex gens externus pertineo non ad defendo modo italia sed ad infero etiam africa arma video nos animus sum


equoque deinde quam poterat maxime exornato insidentem armatum se in specum inmisisse, donaque ac fruges super eum a multitudine virorum ac mulierum congestas, lacumque Curtium non ab antiquo illo T. Tati milite Curtio Mettio, sed ab hoc appellatum.

equus deinde quam possum magnus exorno insideo armo sui in specus inmitto dono atque frugis super is ab multitudo vir atque mulier congero lacus curtius non ab antiquus ille t tatius miles curtius mettio sed ab hic appello


Eumenen cum vetus odium stimulabat, tum recens ira, quod scelere regis prope ut victuma mactatus Delphis esset.

eumenes cum vetus odium stimulo tum recens ira qui scelus rex prope ut victuma macto delphi sum


L. Valerius ad praesidium urbis relictus, consul Postumius ad arcendas populationes finium missus. nihil remissum ab ulla parte curae aut laboris;

l valerius ad praesidium urbs relinquo consul postumus ad arceo populatio finis mitto nihil remitto ab ullus pars cura aut labor


duo milia ea militum fuere, quae ex Africa post devictum Hannibalem in Siciliam, inde anno fere post in Macedoniam pro voluntariis transportata erant. id voluntate factum negabant: ab tribunis recusantes in naves impositos.

duo mille is miles sum qui ex africanus post devinco hannibal in sicilia inde annus fere post in macedonia pro voluntarius transporto sum is voluntas facio nego ab tribunus recuso in navo impono


quotiens rebellioni etiam maiorum suorum ignotum! ignotum? haec ab sese dicta; ceterum ab ipso Graccho eadem haec audire malle eos praesentisque contingere dextram et id pignus fidei secum ferre.

quotiens rebellio etiam magnus suus ignotus ignotus hic ab sui dictum ceterum ab ipse gracchus idem hic audio malo is praesens contingo dexter et is pignus fides sui fero


ita unum consulem pro utraque parte Italiae adversus duos duces, duos exercitus hinc consilium suum, hinc corpus opposuisse.

ita unus consul pro uter pars italia adverro duo dux duo exercitus hinc consilium suus hinc corpus oppono


praetor in castra victorem exercitum reduxit, Acilius manere in captis ab se castris iussus. postero die spolia de hostibus lecta, et pro contione donati, quorum virtus insignis fuerat.

praetor in castrum victor exercitus reduco acilius maneo in capio ab sui castrum iubeo posterus dies spolium de hostis lego et pro contio dono qui virtus insignis sum


id priusquam fieret, ita futurum conpertum ex transfugis Fulvius Flaccus senatui Romam scripsisset, varie animi hominum pro cuiusque ingenio adfecti sunt.

is priusquam fio ita sum conpertum ex transfugio fulvus flaccus senatus roma scribo varius animus homo pro quisque ingenium afficio sum


ab Thessalonice Demetriadem ipsi cum iter esset, Astraeurm Astraeum Paeoniae Demetrium mittit cum eodem comite Dida, Perseum Amphipolin ad obsides Thracum accipiendos.

ab thessalonica demetrias ipse cum iter sum astraeurm astraeus paeonia demetrius mitto cum idem comes disdo perseus amphipolis ad obses thracus accipio


equitum levisque armaturae statio conposita instructaque in subitos tumultus et suo militi tuta omnia et infesta effusis hostium populatoribus praebebat;

eques levis armo statio compositum instruo in subeo tumultus et suus miles tueor omnis et infestus effundo hostis populator praebeo


Marcium secum habebat cumb cum tanto honore, ut facile appareret nihil minus vereri quam ne quis obstaret gloriae suae.

marcius sui habeo cumb cum tantus honor ut facilis appareo nihil paruus vereor quam ne quis obsto gloria suus


gratiae regibus actae; et cum uterque se cum omnibus copiis in Aetoliam venturum belloque interfuturum polliceretur, Ptolomaeo id remissum;

gratia rex ago et cum uterque sui cum omnis copia in aetolia venio bellus intersum polliceo ptolomaeus is remitto


aliud multo propius atque in ipsis prope portis bellum ortum. Fidenates nimis vicinas prope se convalescere opes rati, priusquam tantum roboris esset, quantum futurum apparebat, occupant bellum facere. iuventute armata immissa vastatur agri quod inter urbem ac Fidenas est.

alius multus propius atque in ipse prope porta bellum orior fidenates nimis vicina prope sui convalesco ops reor priusquam tantus robur sum quantus sum appareo occupo bellum facio iuventus armo immitto vasto ager qui inter urbs atque fidena sum


si alterum exercitum utriusque victoriae conpotem sinerent fieri nec ad se sui belli vindicarent decus. qua impetum dederat,

si alter exercitus uterque victoria compotor sino fio neque ad sui suus bellum vindico decus qui impetus do


Romam tanti erant terrores allati, ut posito iam decemvirali odio patres vigilias in urbe habendas censerent, omnes, qui per aetatem arma ferre possent, custodire moenia ac pro portis stationes agere iuberent,

roma tantus sum terror affero ut pono iam decemviral odium pater vigilia in urbs habeo censeo omnis qui per aetas arma fero possum custodio moenia atque pro porta statio ago iubeo


Hannibal proelio abstinuit, castrisque super ripam positis, cum prima quies silentiumque ab hostibus fuit, amnem vado traiecit valloque ita producto, ut locum ad transgrediendum hostes haberent, invadere eos transeuntes statuit.

hannibal proelium abstineo castra super ripa pono cum primus quies sileo ab hostis sum amnis vado transiacio vallo ita produco ut locus ad transgredior hostis habeo invado is transeo statuo


an praeter omnium oculos tantum auri argentique in triumpho L. Scipionis, quantum non decem aliis triumphis, si omne in unum conferatur, latum?

an praeter omnis oculus tantus aurum argentum in triumphus l scipio quantus non decem alius triumphus si omnis in unus confero latus


quippe tur tum causa nobis in urbem captam migrandi victoria esset, gloriosa nobis ac posteris nostris; nunc haec migratio nobis misera ac turpis, Gallis gloriosa est.

quippe tur tum causa nos in urbs capio migro victoria sum gloriosus nos atque posterus noster nunc hic migratio nos misero atque turpis gallus gloriosus sum


nec Romanus moram pugnandi fecit. sed vix spatium instruendi fuit;

neque romanus mora pugno facio sed vix spatium instruo sum


iam clamor suorum vincentium accidebat, iam ardentia hostium castra apparebant.

iam clamor suus vinco accido iam ardeo hostis castrum appareo


cuius belli et causas et ordinem si expromere velim, immemor sim propositi, quo statui non ultra attingere externa, nisi qua Romanis cohaererent rebus.

qui bellum et causa et ordo si expromo volo immemor sum propono quo statuo non ultra attingo externus nisi qui romanus cohaereo res


ut, si quando umquam equestri ope adiutam rem publicam meminerint, illo die adnitantur, ut ordinis eius gloriam invictam praestent:

ut si quando umquam equester ops adjuvo res publicus memini ille dies annitor ut ordo is gloria invictus praesto


Crispinus equum armaque capta et cruentam cuspidem insignis spoliis ostentans cum magna laude et gratulatione militum ad consules est deductus laudatusque ibi magnifice et donis donatus.

crispinus equus armo capio et cruentus cuspis insignis spolium ostento cum magnus laus et gratulatio miles ad consul sum deduco laudo ibi magnificus et donum dono


auctae inde plebis ac militum in consulem irae. itaque cum ex senatus consulto urbem ovans introiret, alternis inconditi versus militari licentia iactati,

augeo inde plebs atque miles in consul ira itaque cum ex senatus consultum urbs ovo introeo alternus inconditus verro militaris licentia iactas


Locrensibus coram senatum respondere, quas iniurias sibi factas quererentur, eas neque senatum neque populum Romanum factas velle, viros bonos sociosque et amicos eos appellari, liberos, coniuges quaeque alia erepta essent, restitui; pecuniam, quanta ex thensauris Proserpinae sublata esset, conquiri, duplamque pecuniam in thensauros reponi,

locrensis coram senatus respondeo qui injuria sui facio queror is neque senatus neque populus romanus facio volo vir bonus socius et amicus is appello liber coniunx quisque alius eripio sum restituo pecunia quantus ex thesaurus proserpina tollo sum conquaero dupla pecunia in thesaurus repono


pedestris ordinis aiunt nunc esse nomina dare operamque rei publicae extra ordinem polliceri, seu Veios seu quo alio ducere velint. si Veios ducti sint, negant se inde prius quam capta urbe hostium redituros esse.

pedestris ordo aio nunc sum nomen do opera res publicus extra ordo polliceor seu veii seu quo alius duco volo si veii duco sum nego sui inde prior quam capio urbs hostis redeo sum


cum haec ex omni parte iactarentur, victi consensu decemviri futuros se, quando ita videatur, in potestate patrum adfirmant.

cum hic ex omnis pars jacto vinco consensus decemviri sum sui quando ita video in potestas pater adfirmo


equitibus ceteris velut ad spectaculum summotis spatio, quod vacui interiacebat campi, adversos concitant equos; et cum infestis cuspidibus concurrissent, Manli cuspis super galeam hostis, Maeci trans cervicem equi elapsa est.

eques ceterus velut ad spectaculum summoveo spatium qui vacuus interjaceo campus adverro concito equus et cum infestus cuspis concurro manlius cuspis super galea hostis maecius trans cervix equus elabor sum


postquam arma poni et discedere homines ab stationibus nuntiatum est, P. Valerius collega senatum retinente se ex curia proripit, inde in templum ad tribunos venit.

postquam arma pono et discedo homo ab statio nuntio sum p valerius collega senatus retineo sui ex curia proripio inde in templum ad tribunus venio


plurimum audaciae ad pericula capessenda plurimum consilii inter ipsa pericula erat. nullo labore aut corpus fatigari aut animus vinci poterat.

multus audacia ad periculum capesso multus consilium inter ipse periculum sum nullus labor aut corpus fatigo aut animus vinco possum


Scipionem, quamquam parum iniuriis civitatis suae doluerit, eum esse virum, quem amicum sibi quam inimicum malint esse; pro certo se habere neque iussu neque voluntate P. Scipionis tot tam nefanda commissa;

scipio quamquam parum iniuria civitas suus doleo is sum vir qui amicus sui quam inimicus malo sum pro certus sui habeo neque iussus neque voluntas p scipio tot tam nefandus committo


tesseram vesperi per castra dedit, ut ante lucem viri equique curati et pransi essent, armatus eques frenatos instratosque teneret equos.

tessera vesperus per castrum do ut ante lux vir equus curo et prandeo sum armo eques freno insterno teneo equus


alii ruentes in hostem undique configebantur et, cum comminus venerant, gladiis a velitibus trucidabantur.

alius ruo in hostis undique configo et cum comminus venio gladius ab veles trucido


nec vis tantum militum movebat excitata praesentia ducis, sed quod Volscorum animis nihil terribilius erat quam ipsius Camilli forte oblata species;

neque volo tantus miles moveo excito praesens dux sed qui volscus animus nihil terribilis sum quam ipse camillus fors offertor species


ibi sine ullo duce vallo fossaque communitis castris quieti, rem nullam nisi necessariam ad victum sumendo, per aliquot dies neque lacessiti neque lacessentes sese tenuere.

ibi sine ullus dux vallo fodio communio castrum quiesco res nullus nisi necessaria ad vinco sumo per aliquot dies neque lacesso neque lacesso sui teneo


revectus ad antesignanos legionum cum desiluisset ex equo, “nostrum” inquit “peditum illud, milites, est opus; agitedum, ut me videritis, quacumque incessero in aciem hostium, ferro viam facientem, sic pro se quisque obvios sternite; illa omnia, qua nunc erectae micant hastae, patefacta strage vasta cernetis.”

reveho ad antesignanus legio cum desileo ex equus nos inquam pedes ille miles sum opus agitedum ut ego video quicumque incedo in acies hostis ferrum via facio sic pro sui quisque obvius sterno ille omnis qui nunc erigo mico hasta patefacio strages vasto cerno


Hannibal ad tertium lapidem ab urbe Roma super Anienem castra posuit. ipse cum duobus milibus equitum usque ad ipsam Capenam portam, ut situm urbis exploraret, obequitavit. et cum per triduum in aciem utrimque exercitus omnis descendisset, certamen tempestas diremit; nam cum in castra redisset, statim serenitas erat. Capua capta est a Q. Fulvio et Ap. Claudio consulibus. principes Campanorum veneno sibi mortem consciverunt. cum senatus Campanorum deligatus esset ad palos, ut securi feriretur, litteras a senatu missas Q. Fulvius consul, quibus iubebatur parcere, antequam legeret, in sinu posuit et lege agi iussit et supplicium peregit. cum comitiis apud populum quaereretur, cui mandaretur Hispaniarum imperim, nullo id volente suscipere P. Scipio, P. filius eius, qui in Hispania ceciderat, professus est se iturum et suffragio populi consensuque omnium missus Novam Carthaginem expugnavit, cum haberet annos XXIV videreturque divina stirpe creatus, quia et ipse, postquam togam acceperat, cotidie in Capitolio erat, et in cubiculo matris eius anguis saepe videbatur. res praeterea gestas in Sicilia continet et amicitiam cum Aetolia iunctam bellumque gestum adversus Acarnanas et Philippum, Macedoniae regem.

hannibal ad tertius lapis ab urbs roma super anienem castrum pono ipse cum duo mille eques usque ad ipse capena porta ut sino urbs exploro obequito et cum per triduum in acies utrimque exercitus omnis descendo certamen tempestas disredimo nam cum in castrum redeo statim serenitas sum capua capio sum ab q fulvius et ap claudius consul princeps campanus veneno sui mors conscio cum senatus campanus deligo sum ad palus ut securus ferio littera ab senatus mitto q fulvus consul qui jubeo parco antequam lego in sinus pono et lex ago iubeo et supplicium perago cum comitium apud populus quaero qui mando hispaniaris imperim nullus is volo suscipio p scipio p filius is qui in hispania caedo profiteor sum sui eo et suffragium populus consentio omnis mitto novus carthago expugno cum habeo annus xxiv video divino stirps creo quia et ipse postquam toga accipio cottidie in capitolium sum et in cubiculum mater is anguis saepe video res praeterea gero in sicilia contineo et amicitia cum aetolius jungo bellus gero adverro acarnanas et philippus macedonia rex


urbanum veterem exercitum Fulvius consul C. Fulvio Flacco legato — frater hic consulis erat — in Etruriam dedit ducendum et legiones, quae in Etruria erant, Romam deducendas.

urbanus vetus exercitus fulvus consul que fulvius flaccus legatus frater hic consul sum in etruria do duco et legio qui in etruria sum roma deduco


secreta consilia agitavit. Minnio, ignarus omnium externorum viresque aestimans regis ex rebus in Syria aut Asia gestis, non causa modo superiorem esse Antiochum, quod nihil aequi postularent Romani, sed bello quoque superaturum credebat.

secerno consilium agito minnio ignarus omnis externus vireo aestimo rex ex res in syria aut asia gero non causa modo superus sum antiochus qui nihil aequum postulo romanus sed bellum quoque supero credo


hinc ira stimulante adversus rebellantes totiens, illinc ad ultimam iam dimicantibus spem.

hinc ira stimulo adverro rebello totiens illinc ad ulter iam dimico spes


per idem tempus Eumenes ad Chalcidem navibus accessit cum Attalo atque Athenaeo fratribus, Philetaero fratre relicto Pergami ad tutelam regni. Chalcide cum Attalo et quattuor milibus peditum, mille equitum ad consulem venit;

per idem tempus eumenes ad chalcis navis accedo cum attalus atque athenaeus frater philetaero frater relinquo pergamum ad tutela regnum chalcis cum attalus et quattuor mille pedes mille eques ad consul venio


quod ubi Hannibali nuntiatum est, moram magis quam bellum metuens oratores ad regulos eorum misit, conloqui semet ipsum cum iis velle, et vel illi propius Iliberrim accederent, vel se Ruscinonem processurum, ut ex propinquo congressus facilior esset:

qui ubi hannibal nuntio sum mora magis quam bellum metuo orator ad regulus is mitto colloquium sui ipse cum is volo et vel ille propius iliberrim accedo vel sui ruscino procedo ut ex propinquo congredior facilis sum


hi ferre agere plebem plebisque res, cum fortuna, quidquid cupitum foret, potentioris esset.

hic fero ago plebs pleo res cum fortuna quisquis cupio sum potens sum


ceterae quoque Macedonum alae integris abibant ordinibus, quia interiecta peditum acies, cuius caedes victores tenebat, inmemores fecerat sequendi equites.

ceterus quoque macedones ala integer abeo ordo quia interjacio pedes acies qui caedes victor teneo immemor facio sequor eques


vendite ista et inlicite lucro mercatorem, ut sequatur agmen; ego subinde suggeram quae vendatis. ad Romuleam urbem hinc eamus, ubi vos labor haud maior, praeda maior manet.”

vendo iste et illicitus lucrum mercator ut sequor agmen ego subinde suggero qui vendo ad romuleus urbs hinc eo ubi tu labor haud magnus praeda magnus maneo


ingens certamen tribunis et inter se ipsos et cum consule fuit, donee donec senatus a consule est habits habitus decretumque:

ingens certamen tribunus et inter sui ipse et cum consul sum donee donec senatus ab consul sum habits habitus decerno


id vero erat periculum, ne sollertius quam quilibet unus ex iis, quos nominavi, castris locum caperet, commeatus expediret, ab insidiis praecaveret, tempus pugnae deligeret, aciem instrueret, subsidiis firmaret! firmaret.

is verus sum periculum ne sollertius quam qui unus ex is qui nomino castrum locus capio commeatus expedio ab insidiae praecaveo tempus pugna deligo acies instruo subsidium firmo firmo


nam ad eam diem nihil praeter sacramentum fuerat, iussu consulum conventuros neque iniussu abituros, et ubi ad decuriatum aut centuriatum convenissent, sua voluntate ipsi inter sese decuriati equites,

nam ad is dies nihil praeter sacramentum sum iussus consul conventuros neque injussus abeo et ubi ad decuriatum aut centurio convenio suus voluntas ipse inter sui decurio eques


quos viros in acie amisissent, haudquaquam idem animus ad iterandum periculum fuit; nocte pro victis Antium agmine trepido sauciis ac parte inpedimentorum relicta abierunt.

qui vir in acies amitto haudquaquam idem animus ad itero periculum sum nox pro vinco antius agmen trepido saucius atque pars inpedimentor relinquo abeo


patres censuerunt, uti L. Porcius consul cum Q. Fulvio ageret, ne impedimento esset, quo minus comitia praetoris in locum C. Decimii subrogandi e lege haberentur.

pater censeo uti l porcius consul cum q fulvius ago ne impedimentum sum quo paruus comitium praetor in locus que decimii subrogo e lex habeo


quo ubi est ventum, coorti cum clamore equites prope inconditam Thurinorum turbam nec satis fido animo, unde pugnabat, stantem extemplo in fugam averterunt.

quo ubi sum venio coorior cum clamor eques prope inconditus thurinus turba neque satis fido animus unde pugno sto extemplo in fuga averto


septuaginta annos iam natus et diutino morbo, ex quo turn tum primum reficiebatur, viribus admodum attenuatis.

septuaginta annus iam nascor et diutinus morbus ex quo turn tum primus reficio vis admodum attenuo


quippe et Hasdrubalem patre eodem Hamilcare genitum, aeque inpigrum ducem, per tot annos in Hispania Rornano Romano exercitatum bello, gemina victoria insignem duobus exercitibus cum clarissimis ducibus deletis.

quippe et hasdrubal pater idem hamilcaris gigno aequus inpigrum dux per tot annus in hispania rornano romanus exercitas bellum gemino victoria insignis duo exercitus cum clarus dux deleo


haec amoris pignora cum essent, nee nec quicquam secretum alter ab altero haberent, per iocum adulescens vetat ear eam mirari, si per aliquot noctes secubuisset:

hic amor pignus cum sum nee neque quisquam secerno alter ab alter habeo per iocus adulescens veto ear is miror si per aliquot nox secubo


alter ea virtute eoque consilio in proelio fuit, ut facile convenerit inter Romanos Latinosque, qui eius pugnae memoriam posteris tradiderunt, utrius partis T. Manlius dux fuisset, eius futuram haud dubie fuisse victoriam. Latini ex fuga se Minturnas contulerunt.

alter is virtus eo consilium in proelium sum ut facilis convenio inter romanus latini qui is pugna memoria posterus trado uter pars t manlius dux sum is sum haud dubius sum victoria latinum ex fuga sui minturnae confero


Romae foedum incendium per duas noctes ac diem unum tenuit; solo aequata omnia inter Salinas ac portam Carmentalem cum Aequimaelio lugarioque Iugarioque vico inde et templis Fortunae ac matris Matutae.

roma foedus incendium per duo nox atque dies unus teneo solum aequo omnis inter salinae atque porta carmental cum aequimaelium lugarioque jugarius vicus inde et templum fortuna atque mater matuta


quae deinde evenerunt, non in animis solum sed prope in oculis esse, et sero ac nequiquam laudare senis Ponti utraque consilia, inter quae se media lapsos via victoriae possessionem pace incerta mutasse et beneficii et maleficii occasione amissa pugnaturos cum eis, quos potuerint in perpetuum vel inimicos tollere vel amicos facere.

qui deinde evenio non in animus solus sed prope in oculus sum et serus atque nequiquam laudo senex pontus uter consilium inter qui sui medius labor via victoria possessio pax incertus muto et beneficium et maleficium occasio amitto pugno cum is qui possum in perpetuus vel inimicus tollo vel amicus facio


multa et dissimulare et oblivisci et pati praeterita senatum posse, et credere etiam Demetrio .

multus et dissimulo et obliviscor et patior praetereo senatus possum et credo etiam demetrius


quo cumn cum Antiates aliique Volsci praeparatis iam ante, si quid ab Roma moveretur, copiis occurrissent, nulla mora inter infensos diutino odio dimicandi facta est.

quo cumn cum antias alius volscus praeparo iam ante si quis ab roma moveo copia occurro nullus mora inter infensus diutinus odium dimico facio sum


sed sicut Graecia omnis liberata esset, ita, quae in Asia sint, omnes liberari urbes; id aliter fieri non posse, quam ut cis Taurum montem possessione Asiae Antiochus cedat.

sed sicut graecia omnis libero sum ita qui in asia sum omnis liberaris urbs is aliter fio non possum quam ut cis taurus mons possessio asia antiochus cedo


an hoc, si Claudiae familiae non sim nec ex patricio sanguine ortus, sed unus Quiritium quilibet, qui modo me duobus ingenuis ortum et vivere in libera civitate sciam,

an hic si claudia familia non sum neque ex patricius sanguis ortus sed unus quiris qui qui modo ego duo ingenuus orior et vivo in liber civitas scio


tum praetores creati Cn. Fulvius Flaccus, C. Claudius Nero, M. Iunius Silanus, P. Cornelius Sulla. comitiis perfectis dictator magistratu abiit.

tum praetor creo cn fulvus flaccus que claudus nero m junius silanus p cornelius sulla comitium perficio dictator magistratus abeo


consul per Charopum Epiroten certior factus, quos saltus cum exercitu insedisset rex, et ipse, cum Corcyrae hibernasset, vere primo in continentem travectus ad hostem ducere pergit.

consul per charopum epirotes certus facio qui saltus cum exercitus insedeo rex et ipse cum corcyra hiberno verus primus in contineo travectus ad hostis duco pergo


rex ipse in dextro cornu erat; Seleucum filium et Antipatrum fratris filium in laevo praeposuit; media acies tribus permissa, Minnioni et Zeuxidi et Philippo, magistro elephantorum.

rex ipse in dexter cornu sum seleucus filius et antipater frater filius in laevus praepono medius acies tres permitto minnio et zeuxidi et philippus magister elephantor


eventus memorabilis est, quod, cum bello superiores essent, Achaei, Philopoemen praetor eorum capitur, ad praeoccupandam Coronen, quam hostes petebant, inita valle iniqua cum equitibus paucis oppressus.

evenio memorabilis sum qui cum bellum superus sum achaeus philopoemen praetor is capio ad praeoccupo corone quam hostis peto ineo valles iniquus cum eques paucus opprimo


quam neglegentiam Polyxenidam in classe sua habiturum Pausistratus audivit, earn eam ipse extemplo habuit, partem navium ad commeatus accersendos Halicarnassum, partem Samum ad urbem misit, ipse ad Panhormum mansit, ut paratus esset,

quam neglegentia polyxenidam in classis suus habeo pausistratus audio earn is ipse extemplo habeo pars navis ad commeatus arcesso halicarnassus pars samos ad urbs mitto ipse ad panhormus maneo ut paro sum


pugnatum primo in tenebris angustisque viis est. cum Romani non vias tantum sed tecta etiam proxima portae occupassent, ne peti superne ac volnerari possent,

pugno primus in tenebrae angustus via sum cum romanus non via tantus sed tectum etiam propior porta occupo ne peto supernus atque volneraris possum


agrum, de quo ambigitur, finium Coriolanorum fuisse captisque Coriolis iure belli publicum populi Romani factum. mirari se, quonam ore Ardeates Aricinique, cuius agri ius numquam usurpaverint incolumi Coriolana re, eum se a populo Romano, quem pro domino iudicem fecerint, intercepturos sperent.

ager de quo ambago finis coriolanus sum capio corioli ius bellum publicus populus romanus facio miror sui quonam os ardeates aricinus qui ager ius numquam usurpaverint incolumis coriolana res is sui ab populus romanus qui pro dominus judico facio intercipio spero


fuerat quondam sine muro Sparta; tyranni nuper locis patentibus planisque obiecerant murum; altiora loca et difficilia aditu stationibus armatorum pro munimento obiectis tutabantur.

sum quondam sine murus spartum tyrannus nuper locus pateo planus objacio murus alo locum et difficilis aditus statio armator pro munimentum objecta tuto


quodnam id ius esset, agrum a possessoribus petere aut minari arma, Romanis quaerentibus, et quid in Etruria rei Gallis esset, cum illi se in armis ius ferre et omnia fortium virorum esse ferociter dicerent, accensis utrimque animis ad arma discurritur et proeium proelium conseritur.

quisnam is ius sum ager ab possessor peto aut mino arma romanus quaero et quis in etruria res gallus sum cum ille sui in arma ius fero et omnis fors vir sum ferociter dico accendo utrimque animus ad arma discurro et proeium proelium consero


Aetolorum asperior oratio fuit, qui pauca praefati recte atque ordine imperatorem Romanum facere,

aetolus asper oratio sum qui paucus praefor rectus atque ordo imperator romanus facio


inde mittendo in vicos Cenomanorum Brixiamque, quod caput gentis erat, ut satis comperit non ex auctoritate seniorum iuventutem in armis esse nec publico consilio Insubrum defectioni Cenomanos sese adiunxisse,

inde mitto in vicus cenomani brixia qui caput gens sum ut satis comperio non ex auctoritas senex iuventus in arma sum neque publicus consilium insubrum defectio cenomani sui adjungo


tur tum Hortensius “non videbit” inquit “plebs Romana sordidatos tribunos suos. C. Sempronium nihil moror, quando hoc est in imperio consecutus,

tur tum hortensius non video inquam plebs romanus sordido tribunus suus que sempronius nihil moror quando hic sum in imperium consequor


nihil ne quod suppleremus quidem, nobis reliquit fortuna. legiones equitatus arma signa equi virique pecunia commeatus aut in acie aut binis postero die amissis castris perierunt.

nihil ne qui suppleo quidem nos relinquo fortuna legio equito arma signum equus vir pecunia commeatus aut in acies aut bini posterus dies amitto castrum pereo


ab ducibus utrobique proditae temeritate atque inscitia res; quidquid superfuit fortuna populi Romani et militum, etiam sine rectore stabilis, virtus tutata est.

ab dux utrobique prodeo temeritas atque inscitia res quisquis supersum fortuna populus romanus et miles etiam sine rector stabilis virtus tuto sum


duas mihi aliquis contiones parumper faciat, unam militum Macedonicorum, puram alteram et integrioris iudicii a favore et odio, universi populi Romani; apud contionem togatam et urbanam prius reus agatur.

duo ego aliquis contio parumper facio unus miles macedonicus purus alter et integer iudicium ab favor et odium universus populus romanus apud contio togata et urbanus prior reus ago


Syphax Hasdrubalque Numidis adversus Italicuum Italicum equitatum, Carthaginiensibus contra Masinissam locatis Celtiberos in mediam aciem adversus signa legionum accepere.

syphax hasdrubalque numida adverro italicuum italicus equitas carthaginiensis contra masinissa loco celtiberi in medius acies adverro signum legio accipio


intra munitiones copias continebat, nec parem se ratus, si dimicare acie vellet, et urbem relinquere tam suspensis et incertis omnium animis metuens.

intra munitio copia contineo neque par sui reor si dimicaris acies volo et urbs relinquo tam suspendo et incertus omnis animus metuo


decretum tamen sub leni verborum praetextu pro rege adversus Romanos factum est.

decretum tamen sub lenis verbum praetextus pro rex adverro romanus facio sum


Madv. = Madvig.


hi conscientia privatae noxae, quia ipsis nulla spes veniae erat, ut communi ruina patriae opprimerentur, clauserunt portas, multitudinem, ut mortem servituti praeponerent, hortantes.

hic conscientia privo noxa quia ipse nullus spes venia sum ut communis ruina patria opprimo claudo porta multitudo ut mors servitus praepono horto


consulem iam patrem ciere possum, avumque iam poterit filius meus. nihil est aliud in re, Quirites, nisi ut omnia negata adipiscamur;

consul iam pater cieo possum avus iam possum filius meus nihil sum alius in res quiris nisi ut omnis nego adipiscamur


ferte signa in hostem; ubi extra vallum agmen excesserit, castra quibus imperatum est incendent. damna vestra, milites, omnium circa, qui defecerunt, populorum praeda sarcientur.”

fero signum in hostis ubi extra valles agmen excedo castrum qui impero sum incendo damno vester miles omnis circa qui deficio populus praeda sarcio


iam magna Tarquini auctoritas inter Latinorum proceres erat, cum in diem certam ut ad lucum Ferentinae conveniant indicit: esse, quae agere de rebus communibus velit.

iam magnus tarquinius auctoritas inter latinum proceres sum cum in dies certus ut ad lucus ferentinus convenio indico sum qui ago de res communis volo


eam opinionem de Attalo et Eumene Romae esse, tamquam de altero Romanis certo amico, altero nec Romanis nec Persei fido socio.

is opinio de attalus et eumenes roma sum tamquam de alter romanus certus amicus alter neque romanus neque perseus fido socius


ubi cum occurrisset eis M. Valerius magister equitum, qui profligato dextro cornu obequitabat hostium munimentis,

ubi cum occurro is m valerius magister eques qui profligo dexter cornu obequito hostis munimentum


verum enimvero illud multo maius esse, quod tantum numerum Gallorum occiderit in acie, quoi quot cum milibus certe Boiorum nemo ante se imperator pugnaverit.

verus enimvero ille multus magnus sum qui tantus numerus gallus occido in acies qui quot cum mille certus boii nemo ante sui imperator pugno


nam quod ad thensauros Gallicos attinet, rem suapte natura facilem difficilem interrogatio facit. cur enim quaeritis, quod scitis? cur, quod in sinu vestro est, excuti iubetis potius, quam ponatis, nisi aliqua fraus subest?

nam qui ad thesaurus gallicus attineo res suapte natura facilis difficilis interrogatio facio cur enim quaero qui scio cur qui in sinus vester sum excutio jubeo potis quam pono nisi aliqui fraus subsum


his vocibus incitatus tyrannus et Antiochum Aetolosque adiuturos pronuntiat, et sibi ad obsidionem sustinendam copiarum adfatim esse.

hic vox incito tyrannus et antiochus aetoli adjuvo pronuntio et sui ad obsidio sustineo copia affatim sum


audendum atqle atque agendum, non consultandum ait in tanto malo essee esse. irent secum extemplo armati, qui rem publicam salva vellent;

audeo atqle atque ago non consulto aio in tantus malus essee sum eo sui extemplo armatus qui res publicus salvo volo


et alia novi generis hominum ex Hispania legatio venit.

et alius nosco genus homo ex hispania legatio venio


non erat conloquii copia, quia multorum animi suspecti omnium curam oculosque converterant, ne quid falleret tale admissum.

non sum colloquium copia quia multus animus suspicio omnis cura oculus converto ne quis fallo talis admitto


haerente adhuc non in animis modo, sed paene in oculis memoria Macedonici triumphi L. Anicius Quirinalibus triumphavit de rege Gentio Illyrisque.

haereo adhuc non in animus modo sed paene in oculus memoria macedonicus triumphus l anicius quirinal triumpho de rex gentius illyrisque


postremo omni bello Latino Medulliam conpulso aliquamdiu ibi Marte incerto varia victoria pugnatum est; nam et urbs tuta munitionibus praesidioque firmata valido erat, et castris in aperto positis aliquotiens exercitus Latinus comminus cum Romanis signa contulerat.

postremo omnis bellum latinum medullia conpello aliquamdiu ibi mars incertum vario victoria pugno sum nam et urbs tueor munitio praesidium firmo validus sum et castrum in aperio pono aliquoties exercitus latinus comminus cum romanus signum confero


non movit modo talis oratio regem, sed etiam reconciliavit Hannibali. ex consilio ita discessum est, ut bellum gereretur.

non moveo modo talis oratio rex sed etiam reconcilio hannibal ex consilium ita discedo sum ut bellum gero


eadem ferme hora Tarentum fama praevenerat Numidas equites paucos populari agros terroremque late agrestibus iniecisse.

idem ferme hora tarentus fama praevenio numida eques paucus populor ager terror latus agrestis injacio


Philocles et ipse ad imperatorem Romanum in colloquium venit hortantique, ut extemplo transiret urbemque traderet, ita respondit, ut distulisse rem magis quam negasse videretur.

philocles et ipse ad imperator romanus in colloquium venio horto ut extemplo transeo urbs trado ita respondeo ut differo res magis quam nego video


iacere tam diu inritas actiones, quae de suis commodis ferrentur, cum interim de sanguine ac supplicio suo latam legem confestim exerceri et tantam vim habere.

iacio tam diu irrito actio qui de suus commodus fero cum interim de sanguis atque supplicium suus fero lex confestim exerceo et tantus vis habeo


neque ea sola infamiae erant, quae in provincia procul ab oculis facta narrabantur, sed ea etiam magis, quae in militibus eius quotidie aspiciebantur.

neque is solus infamia sum qui in provincia procul ab oculus facio narro sed is etiam magis qui in miles is quotidie aspicio


prohiberi enim extra fines efferre arma; quamquam sciant in suis finibus, si inde Numidas pellerent, se gesturos bellum, illo haud ambiguo capite foederis deterreri, quo diserte vetentur cum sociis populi Romani bellum gerere.

prohibeo enim extra finis effero arma quamquam scio in suus finis si inde numida pello sui gero bellum ille haud ambiguus caput foedo deterreo quo dissero veto cum socius populus romanus bellum gero


cuius Capuam, esse placuit.


idem ibi somnus eademque neglegentia erat, quae Chalcidem dies ante paucos prodiderat.

idem ibi somnus idem neglegentia sum qui chalcis dies ante paucus prodo


quod Epiri regem Alexandrum, mortifero vulnere ictum, dixisse ferunt, sortem bellorum in Asia gestorum ab hoc ipso iuvene cum sua conferentem.

qui epirus rex alexander mortifero vulnus ictus dico fero sors bellum in asia gestor ab hic ipse juvenis cum suus confero


ex qua Conlatinum Collatinum Tarquinium consulem nominis odio abdicare se magistratu atque exulare iussum, in qua de Sp. Cassio post aliquot annos propter consilia inita de regno supplicium sumptum, in qua nuper decemviros bonis, exilio, capite multatos ob superbiam regiam, in ea Sp. Maelius spem regni conceperit.

ex qui conlatinum collatinus tarquinius consul nomen odium abdicaris sui magistratus atque exularis jubeo in qui de spurius casseius post aliquot annus propter consilium ineo de regnum supplicium sumo in qui nuper decemviri bonus exsilium caput multo ob superbia regia in is spurius maelius spes regnum concipio


Carthaginis expugnationem in hunc annum contuli multis auctoribus, haud nescius quosdam esse, qui anno insequenti captam tradiderint;

carthago expugnatio in hic annus contulis multus auctor haud nescius quidam sum qui annus insequor capio trado


quid? post multos annos cum ad Furculas Caudinas ab Samnite hoste sub iugum missi sumus, utrum tandem L. Papirius Cursor iuga Samni perlustrando an Luceriam premendo obsidendoque et lacessendo victorem hostem depulsum ab Romanis cervicibus iugum superbo Samniti inposuit?

quis post multus annus cum ad furcula caudinus ab samnite hostis sub iugum mitto sum utrum tandem l papirius cursor iugum samnium perlustro an luceria premo obsido et lacesso victor hostis depello ab romanus cervix iugum superbus samniti inpono


equitatu inmisso mediam turbaverat hostium aciem, quam, dum se cornua latius pandunt, parum apte instructis introrsum ordinibus firmaverant; turbatos pedes invasit. eodem impetu castra capta debellatumque est.

equitatus immitto medius turbo hostis acies quam dum sui cornu fero pando parum aptus instruo introrsum ordo firmo turbo pes invado idem impetus castrum capio debello sum


pro duodeviginti coloniis M. Sextilius Fregellanus respondit et milites ex formula paratos esse,

pro duodeviginti colonia m sextilis fregellanus respondeo et miles ex formula paro sum


in praesentia placuit comprehendi eos, qui simul fuissent,

in praesens placeo comprehendo is qui simul sum


actum de imperio Marcelli in circo Flaminio est ingenti concursu plebisque et omnium ordinum;

ago de imperium marcellus in circus flaminius sum ingens concursus pleo et omnis ordo


fessi deinde et Romam utraque pars miserunt legatos et inter se ipsi de reconcilianda concordia agebant; quae novo facinore discussa res veteres etiam iras excitavit.

fatisco deinde et roma uter pars mitto legatus et inter sui ipse de reconcilio concordia ago qui novo facinus discutio res vetus etiam ira excito


prorogatum in annum imperium est, uti propraetor in Sardiniam traiceret: is quoque de exercitu, qui ibi esset, quinque milia socium nominis Latini, qui eorum minime multa stipendia haberent, legeret.

prorogo in annus imperium sum uti propraetor in sardinia traicio is quoque de exercitus qui ibi sum quinque mille socius nomen latinum qui is paruus multus stipendium habeo lego


incessit deinde, qua duxit praedae spes, victor exercitus perlustravitque hostium agros, nulla arma, nullam vim nec apertam nec ex insidiis expertus.

incedo deinde qui duco praeda spes victor exercitus perlustravitque hostis ager nullus arma nullus vis neque aperio neque ex insidiae experior


consulibus ambobus Italiam provinciam esse, et duas urbanas scribere eos legiones, ut dimissis, quos senatus censuisset, exercitibus octo omnino Romanae legiones essent.

consul ambo italia provincia sum et duo urbanus scribo is legio ut dimitto qui senatus censeo exercitus octo omnino romanus legio sum


potestasque dominis suas res cognoscendi facta est; cetera vendenda quaestori data; quod inde refectum est militi divisum.

potestas dominus suus res cognosco facio sum ceterus vendo quaestor do qui inde reficio sum miles divido


ex copia deinde otioque lascivire rursus animi et pristina mala, postquam foris deerant, domi quaerere.

ex copia deinde otium lascivire rursus animus et pristinus malus postquam foris desum domus quaero


Aetoli magno opere suadere, ut salva Romanorum amicitia regem quoque adsumerent socium atque aamicum: amicum:

aetolus magnus opus suadeo ut salvo romanus amicitia rex quoque adsumo socius atque aamicum amicus


legatis Romanis Transalpini populi benigne responderunt. seniores eorum nimiam lenitatem populi Romani castigarunt,

legatus romanus transalpinus populus benignus respondeo senex is nimius lenitas populus romanus castigo


quibus nihil infractus ferox Appii animus cum insuper saevire vellet contionemque advocaret, concurrunt ad eum legati tribunique monentes, ne ubique experiri vellet imperium, cuius vis omnis in consensu oboedientium esset.

qui nihil infringo ferox appius animus cum insuper saevio volo contio advoco concurro ad is legatus tribunus moneo ne ubique experior volo imperium qui volo omnis in consensus oboedio sum


satis libertatem ipsam habere dulcedinis. nisi, quanta vi civitates ear eam expetant, tanta regna reges defendant, aequari summa infimis; nihil excelsum, nihil, quod supra cetera emineat, in civitatibus fore;

satis libertas ipse habeo dulcedo nisi quantus vis civitas ear is expeto tantus regnum rex defendo aequaris summus infimus nihil excello nihil qui supra ceterus emineo in civitas sum


adversus haec Tempani oratio incompta fuisse dicitur, ceterum militariter gravis, non suis vana laudibus, non crimine alieno laeta.

adverro hic tempani oratio incomis sum dico ceterum militaris gravis non suus vanus laus non crimen alienus laetus


eaque clade haud minus quam adversa pugna subacti Veientes pacem petitum oratores Romam mittunt. agri parte multatis in centum annos indutiae datae.

is clades haud paruus quam adverso pugno subigo veiens pax peto orator roma mitto ager pars multas in centum annus indutiae do


eoque ira processit, ut Romae quoque, cum de colonis mittendis Luceriam consuleretur senatus, multi delendam urbem censerent.

eo ira procedo ut roma quoque cum de colonia mitto luceria consulo senatus multus deleo urbs censeo


quorum ad duo milia et quingenti vivi capiuntur. a cetera praeda Fabius militem abstinuit,

qui ad duo mille et quingenti vivo capio ab ceterus praeda fabius miles abstineo


eandem causam in T. Manlio esse, praeterquam quod recusasset delatum consulatum recusaturusque esset. egregium par consulum fore, si M. Livium C. Claudio conlegam adiunxissent.

idem causa in t manlius sum praeterquam qui recuso defero consulatus recuso sum egregius par consul sum si m livius que claudius collega adjungo


quia, etsi non ipsi victi erant, suae gentis hominum cladem pro sua ducebant. itaque a paribus initiis coepta res eundem exitum habuit.

quia etsi non ipse vinco sum suus gens homo clades pro suus duco itaque ab par initium coepio res idem exitus habeo


diversi Volsci hinc consulem ac legiones sustinere, altera fronte instare Tempanio atque equitibus; qui cum saepe conati nequissent perrumpere ad suos, tumulo quodam occupato in orbem se tutabantur nequaquam inulti; nec pugnae finis ante noctem fuit.

diverto volscus hinc consul atque legio sustineo alter frons insto tempanio atque eques qui cum saepe conor nequeo perrumpo ad suus tumulus quidam occupo in orbis sui tuto nequaquam inultus neque pugna finis ante nox sum


haerent fugientes in angustiis portarum; pars magna aggerem vallumque conscendit, si aut ex superiore loco tueri se aut superare aliqua et evadere posset.

haereo fugio in angustia portaris pars magnus aggero valles conscendo si aut ex superus locus tueor sui aut supero aliqui et evado possum


dictatorem T. Quinctium Poenum eo anno fuisse satis constat et magistrum equitum Ser. Cornelium Maluginensem.

dictator t quintius poenus is annus sum satis consto et magister eques seruius cornelius maluginensis


Attalum igitur fratrem eius accersit a Pergamo, hortatusque ad capessendum secum bellum pollicentem suam suorumque operam domum ad comparandum dimittit.

attal igitur frater is arcesso ab pergamum horto ad capesso sui bellum polliceo suus suum opera domus ad comparo dimitto


esse autem tria genera foederum, quibus inter se paciscerentur amicitias civitates regesque: unum, cum bello victis dicerentur leges; ubi enim omnia ei, qui armis plus posset, dedita essent, quae ex iis habere victos, quibus multari eos velit, ipsius ius atque arbitrium esse;

sum autem tres genus foedus qui inter sui pacisco amicitia civitas rego unus cum bellum vinco dico lex ubi enim omnis is qui arma multus possum dedo sum qui ex is habeo vinco qui multo is volo ipse ius atque arbitrium sum


dein familiarium quidam, qui insignem maestitia inter ceteras cognoverat Veturiam inter nurum nepotesque stantem, “nisi me frustrantur” inquit “oculi, mater tibi coniunxque et liberi adsunt.”

deinde familiaris quidam qui insignis maestitia inter ceterus cognosco veturiam inter nurum nepos sto nisi ego frustro inquam oculus mater tu conjunx et liber adsum


hoc senatus consulto Capuam perlato Q. Fulvius proconsul, cui, collega ex vulnere aegro, digrediundum Romam erat, e tribus exercitibus Unilite milite electo, ad quindecim milia peditum, mille equites Vulturnum traducit.

hic senatus consultum capua perfero q fulvus proconsul qui collega ex vulnus aeger digrediundum roma sum e tres exercitus unilite miles eligo ad quindecim mille pedes mille eques vulturnus traduco


digredienti ab se Didae mandata dedisse dicitur de filio occidendo. sacrificium ab Dida seu institutum seu simulatum est,

digredior ab sui didae mandatum do dico de filius occaedes sacrificium ab disdo seu institus seu simulo sum


et uti a consule omnia inpigre facta sunt ad praeoccupandam Nolam, ita Hannibal tempus terebat, bis iam ante nequiquam temptata re segnior ad credendum Nolanis factus.

et uti ab consul omnis impiger facio sum ad praeoccupo nola ita hannibal tempus tero bis iam ante nequiquam tento res segnis ad credo nolanus facio


de re publica tamen primum ac de provinciis ambo consules ad senatum rettulere.

de res publicus tamen primus atque de provincia ambo consul ad senatus refero


urbs eo lustro capta est, quo demortuo C. Iulio censore L. Papirius Cursor, ne abiret magistratu, M. Cornelium Maluginensem collegam subrogavit.

urbs is lustrum capio sum quo demorior que julius censor l papirius cursor ne abeo magistratus m cornelius maluginensis collega subrogo


et unius diei progressus iter convocatis itinerum ducibus cum exponere in consilio iussisset, qua quisque ducturus esset, summotis iis, quam potissimum viam peteret, rettulit ad consilium.

et unus dies progredior iter convoco iter dux cum expono in consilium iubeo qui quisque duco sum summoveo is quam potis via peto refero ad consilium


ibi cum securi et propter longinquitatem et viae inopis aquarum difficultatem, quae inter Sycurium et Crannona est, stativa haberent, repente prima luce in imminentibus tumulis equitatus regius cum levi armatura visus ingentem tumultum fecit.

ibi cum securus et propter longinquitas et via inops aqua difficultas qui inter sycurium et crannona sum stativus habeo repens primus lux in immineo tumulus equito regius cum levis armo video ingens tumultus facio


Masinissa in spelunca occulta cum herbis curaret vulnus, duorum equitum latrocinio per dies aliquot vixit.

masinissa in spelunca occulo cum herba curo vulnus duo eques latrocinium per dies aliquot vivo


Achaeis quantum restituti Argi in commune Achaiae, Achaiae concilium laetitiae adferebant, tantum serva Lacedaemon relicta et lateri adhaerens tyrannus non sincerum gaudium praebebant;

achaeus quantus restitus argus in communis achaia achaia concilium laetitia affero tantus servo lacedaemon relinquo et lateo adhaereo tyrannus non sincerus gaudium praebeo


quod si maturius pugnari coeptum esset, ut satis diei victoribus ad persequendum superesset, deletae omnes copiae forent: nunc imminens nox et fugientes texit et Romanis pigritiem ad sequendum locis ignotis fecit.

qui si maturus pugno coepio sum ut satis dies victor ad persequor supersum deleo omnis copia sum nunc immineo nox et fugio tego et romanus pigrities ad sequor locus ignosco facio


ut omnibus conciliis fremerent minime id quidem mirum esse, si inpio bello et contra foedus suscepto, infestioribus merito deis quam hominibus, nihil prospere agerent; expiandum id bellum magna mercede luendumque esse;

ut omnis concilium fremo paruus is quidem mirus sum si impius bellum et contra foedus suscepto infestus mereo deus quam homo nihil prosperus ago expio is bellum magnus merces luo sum


ita duabus sociis urbibus ex hoste receptis victorem exercitum tribuni cum magna gloria Romam reduxerunt. eodem anno ab Latinis Hernicisque res repetitae quaesitumque, cur per eos annos militem ex instituto non dedissent.

ita duo socius urbs ex hostis recipio victor exercitus tribunus cum magnus gloria roma reduco idem annus ab latinum hernicus res repeto quaero cur per is annus miles ex instituo non do


exulanti tum Amynandro in Aetolia litteris suorum, indicantium statum Athamaniae, spes recuperandi regni facta est.

exulanti tum amynandro in aetolius littera suus indico status athamania spes recipero regnum facio sum


consilio advocato cum omnes dandum colloquium censuissent, dies locusque constituitur.

consilium advoco cum omnis do colloquium censeo dies locus constituo


ad Almanam urbem pervenit et in ripa fluminis Axi posuit castra. circa Desudabam in Maedica exercitus Gallorum consederat, mercedem pactam opperiens.

ad almanam urbs pervenio et in ripa flumen axius pono castrum circa desudaba in maedicus exercitus gallus consido merces paciscor opperior


Apameae congressis disceptatio eadem ferme fuit, quae Romae inter Quinctium et legatos regis fuerat. mors nuntiata Antiochi filii regis. quem missum paulo ante dixeram in Syriar, Syriam, diremit conloquia.

apamea congredior disceptatio idem ferme sum qui roma inter quintius et legatus rex sum mors nuntio antiochus filius rex qui mitto paulus ante dico in syriar syria disredimo colloquium


Uticensibus tanta undique mole circumsessis in Carthaginiensi populo, Carthaginiensibus in Hasdrubale ita, si is movisset Syphacem, spes omnis erat; sed desiderio indigentium auxilii tardius cuncta movebantur.

uticensis tantus undique moles circumsedeo in carthaginiensis populus carthaginiensis in hasdrubal ita si is moveo syphacem spes omnis sum sed desiderium indigeo auxilium tardus cunctus moveo


Quinctius cum fratre et tribunis militum paucis, Attalus cum regio comitatu, Nicostratus, Achaeorum praetor, cum auxiliaribus paucis venit.

quintius cum frater et tribunus miles paucus attalus cum regius comito nicostratus achaeus praetor cum auxiliaris paucus venio


cum vero integrae copiae peditum in castris mansissent, stationes ante portas praesidiaque disposita essent, quid, nisi ut temeritatem regis, effuse paulo ante secuti perculsos equites, imitaretur, profecisset?

cum verus integer copia pedes in castrum maneo statio ante porta praesidium dispono sum quis nisi ut temeritas rex effuse paulus ante sequor percello eques imito proficio


dum Hannibal, circa flumen legationibus Gallorum audiendis moratus, traicit gravius peditum agmen, interim Mago equitesque ab transitu fluminis diei unius itinere Placentiam ad hostes contendunt.

dum hannibal circa flumen legatio gallus audio moror traicio gravis pedes agmen interim magus equito ab transeo flumen dies unus iter placentia ad hostis contendo


ubi vero dimicarent, is habitus animorum non inter eiusdem modo condicionis homines erat sed etiam inter spectantes vulgo, ut non vincentium magis quam bene morientium fortuna laudaretur.

ubi verus dimico is habitus animus non inter idem modo condicio homo sum sed etiam inter specto vulgo ut non vinco magis quam bene morior fortuna laudo


postquam pacati nihil ostendebatur, tum vineas turresque erigere et arietem admovere muris coepit.

postquam pacatum nihil ostendo tum vinea turris erigo et aries admoveo murus coepio


et Alexandream ad Ptolomaeum et Cleopatram reges M. Atilius et M’. Acilius legati, ad commemorandam renovandamque amicitiam missi, dona tulere, regi togam et tunicam purpuream cum sella eburnea, reginae pallam pictam cum amiculo purpureo.

et alexandrea ad ptolomaeus et cleopatra rex m atilius et m acilius legatus ad commemoro renovandamque amicitia mitto donum fero rex toga et tunica purpureus cum sella eburnea regina palla pingo cum amiculus purpureus


cum ab omni parte caedes fieret, Scipio, qui laevo cornu in dextrum incucurrerat maxime in nuda latera hostium pugnabat.

cum ab omnis pars caedes fio scipio qui laevus cornu in dexter incurro magnus in nudo latus hostis pugno


ad ea Camillus, quae bella suo unius auspicio gesta ad earn eam diem essent, negare in eis neque se neque populum Romanum aut consilii sui aut fortunae paenituisse; nunc scire se collegam habere iure imperioque parem, vigore aetatis praestantem;

ad is camillus qui bellum suus unus auspicium gero ad earn is dies sum nego in is neque sui neque populus romanus aut consilium suus aut fortuna paeniteo nunc scio sui collega habeo ius imperium par vigor aetas praesto


hoc maxume modo Syracusae captae; in quibus praedae tantum fuit, quantum vix capta Carthagine tum fuisset, cum qua viribus aequis certabatur.

hic magnus modo syracusae capio in qui praeda tantus sum quantus vix capio carthago tum sum cum qui vis aequus certo


rem non aspernabantur patres; laturum leges neminem nisi ex patribus aiebant. cum de legibus conveniret, de latore tantum discreparet, missi legati Athenas Sp. Postumius Albus, A. Manlius, P. Sulpicius Camerinus iussique inclitas leges Solonis describere et aliarum Graeciae civitatium instituta, mores iuraque noscere.

res non aspernor pater fero lex nemo nisi ex pater aio cum de lex convenio de lator tantus discrepo mitto legatus athenae spurius postumus albus ab manlius p sulpicius camerinus jubeo inclutus lex solon describo et alius graecia civitas institutum mos juro nosco


prolatandis igitur comitiis cum dictator magistratu abisset, res ad interregnum rediit. infestam inde patribus plebem interreges cum accepissent, ad undecimum interregem seditionibus certatum est.

prolato igitur comitium cum dictator magistratus abeo res ad interregnum redeo infestus inde pater plebs interrego cum accipio ad undecimus interregem seditio certas sum


ear eam inconditam inermemque multitudinem primo statim terrore adveniens cepit; compensaveratque ea praeda quod ignominiae ad Elim acceptum fuerat.

ear is inconditus inermis multitudo primus statim terror advenio capio compensaveratque is praeda qui ignominia ad elim accipio sum


supplicationes deinde fuerunt ex senatus consulto, quod L. Aemilius in Hispania prospere rem publicam gessisset.

supplicatio deinde sum ex senatus consultum qui l aemilius in hispania prosperus res publicus gero


ceterum postquam iam ad signa pervenerat Hispanorum, tum undique in eum tragulae coniectae et prope tota in unum acies versa; sed neque multitudo hostium neque telorum vis arcere impetum eius viri potuerunt.

ceterum postquam iam ad signum pervenio hispanus tum undique in is tragula conicio et prope totus in unus acies verso sed neque multitudo hostis neque telum volo arceo impetus is vir possum


territis omnibus, qui circa erant, velut foedo omine incipiendae rei insuper nuntiatur signum omni vi moliente signifero convelli nequire.

terreo omnis qui circa sum velut foedo omen incipio res insuper nuntio signum omnis vis molio signifer convello nequire


contractis deinde ex omni ora navibus et Eumenis etiam classe per Athenaeum fratrem regis ab Elaea adducta copias omnes in Europam traiecit.

contraho deinde ex omnis os navis et eumenes etiam classis per athenaeus frater rex ab elaea adduco copia omnis in europa transiacio


de Hasdrubalis adventu in Italiam cura in dies crescebat. Massiliensium primum legati nuntiaverant eum in Galliam transgressum,

de hasdrubal advenio in italia cura in dies cresco massiliensis primus legatus nuntio is in gallia transgredior


Scipio baud haud procul Naraggara urbe, cum ad cetera loco opportuno tum quod aquatio intra teli coniectum erat, consedit.

scipio baud haud procul naraggara urbs cum ad ceterus locus opportunus tum qui aquatio intra telis conicio sum consido


Politorium inde rursus bello repetitum, quod vacuum occupaverant Prisci Latini; eaque causa diruendae urbis eius fuit Romanis, ne hostium semper receptaculum esset.

politorium inde rursus bellum repeto qui vacuus occupo priscus latinum is causa diruo urbs is sum romanus ne hostis semper receptaculis sum


sed eum ab ipso illo Scipione aliquot proeliis fusum pulsumque in Hispania meminerant, nec magis ducem duci parem quam tumultuarium exercitum suum Romano exercitui esse.

sed is ab ipse ille scipio aliquot proelium fundo pello in hispania memini neque magis dux duco par quam tumultuarius exercitus suus romanus exercitus sum


debellatumque eo proelio in Sardinia esset, ni classis Punica cum duce Hasdrubale, quae tempestate deiecta ad Baliaris erat, in tempore ad spem rebellandi advenisset.

debello is proelium in sardinia sum ni classis punicus cum dux hasdrubal qui tempestas deicio ad baliaris sum in tempus ad spes rebello advenio


iam feceram haec, qualiacumque sunt, cum societatem mecum pepigistis et auxilia in bello adversus Philippum accepistis;

iam facio hic qualiscumque sum cum societas ego pepigistis et auxilium in bellum adverro philippus accipio


ut esset non incolarum modo alimentis frugifera insula, sed urbis Romae atque Italiae, id quod multis saepe tempestatibus fecerat, annonam levaret, ab Agathyrna inconditam multitudinem secum in Italiam transvexit.

ut sum non incolaris modo alimentum frugifer insula sed urbs roma atque italia is qui multus saepe tempestas facio annona levo ab agathyrna inconditus multitudo sui in italia transveho


consul in aciem exibat, hostes pugnam detractabant; praedatumque, ubi nemo obviam exiret, discurrebant Romani, Boi diripi sua impune quam tuendo ea conserere certamen malebant.

consul in acies exeo hostis pugna detracto praedor ubi nemo obvius exeo discurro romanus boo diripio suus impunis quam tueor is consero certamen malo


Hanno inde — is enim praesidio eius loci praefuerat — in Bruttios cum paucis ad exercitum novum comparandum missus; Hannibal copiis eius ad suas additis Venusiam retro quibus venerat itineribus repetit, atque inde Canusium procedit. numquam Nero vestigiis hostis abstiterat et Q. Fulvium,

hanno inde is enim praesidium is locus praesum in bruttii cum paucus ad exercitus novus comparo mitto hannibal copia is ad suus addo venusia retro qui venio iter repeto atque inde canusium procedo numquam nero vestigium hostis absisto et q fulvius


tamen eum, quia in Africa adversus Syphacem et Carthaginiensis fideliter atque impigre vobiscum stetit, non in patrium solum regnum restituistis, sed adiecta opulentissima parte Syphacis regni praepotentem inter Africae reges fecistis.

tamen is quia in africanus adverro syphacem et carthaginiensis fidelis atque impiger tu sto non in patrius solus regnum restituo sed adiicio opulens pars syphacis regnum praepossum inter africa rex facio


itaque, quamquam in reliqua parte litterarum minime regiae preces erant, tamen sine responso ac sine litteris ea legatio dimissa est.

itaque quamquam in reliquus pars litteraris paruus regia prex sum tamen sine respondeo atque sine littera is legatio dimitto sum


maximo semper animo victis regibus populisque ignovistis; quanto id maiore et placatiore animo decet vos facere in hac victoria,

maximus semper animus vinco rex populus ignosco quantus is magnus et placo animus decet tu facio in hic victoria


ubi in recensendis captivis cum Tusculani aliquot noscitarentur, secreti ab aliis ad tribunos adducuntur percunctantibusque fassi publico consilio se militasse.

ubi in recenseo captivus cum tusculanus aliquot noscito secerno ab alius ad tribunus adduco percunctantibusque fateor publicus consilium sui milito


plerique Laelium praefuisse classi, sunt qui M. Iunium Silanum dicant;

plerusque laelius praesum classis sum qui m junius silanus dico


Galli quamquam Italiae bellum inferri audiebant tamen, quia vi subactos trans Pyrenaeum Hispanos fama erat praesidiaque valida inposita, metu servitutis ad arma consternati Ruscinonem aliquot populi conveniunt.

gallus quamquam italia bellum infero audio tamen quia vis subigo trans pyrenaeus hispani fama sum praesidium validus inpono metus servitus ad arma consterno ruscino aliquot populus convenio


itaque non quod ullum inde periculum aut semen maioris belli videat, ideo se, priusquam provincia decedat, opprimendos Ilergetes duxisse,

itaque non qui ullus inde periculum aut semen magnus bellum video ideo sui priusquam provincia decedo opprimo ilergetes duco


“iuvenem fiagrantem flagrantem cupidine regni viamque unam ad id cernentem, si ex bellis bella serendo succinctus armis legionibusque vivat, velut materiam igni praebentes ad exercitus misistis. aluistis ergo hoc incendium, quo nunc ardetis.

juvenis fiagrantem flagro cupido regnum via unus ad is cerno si ex bellum bellum sero succingo arma legio vivo velut materia ignis praebeo ad exercitus mitto alo ergo hic incendium quo nunc ardeo


non hostium modo castra, quae paulo plus mille passuum aberant, sed omnis regio ad Dium et Philam oraque maris late patente ex tam alto iugo prospectu oculis subicitur.

non hostis modo castrum qui paulus multus mille passus absum sed omnis regius ad dius et philus oro mare latus pateo ex tam altus iugum prospectus oculus subicio


bello perfecto donum amplum victor ad mea templa portato sacraque patria, quorum omissa cura est, instaurata, ut adsolet, facito.”

bellum perficio donum amplus victor ad meus templum porto sacro patria qui omitto cura sum instauro ut assoleo facio


miretur, qui sciat, quo modo aut nos ad patiendum sufficiamus, aut illos, qui faciunt, nondum tantarum iniuriarum satietas ceperit. neque ego exsequi possum nec vobis operae est audire, singuli quae passi sumus; communiter omnia amplectar.

miro qui scio quo modo aut nos ad patior sufficio aut ille qui facio nondum tantaris iniuriaris satietas capio neque ego exsequor possum neque tu opera sum audio singuli qui patior sum communis omnis amplector


postremo victus consensu patrum tribunus cessit, et ex senatus consulto L. Lentulus ovans urbem est ingressus.

postremo vinco consensus pater tribunus cedo et ex senatus consultum l lentulus ovo urbs sum ingredior


et armorum adfatim erat, et captorum Carthagine et quae post captam ear eam fecerat tanto opificum numero incluso officinis.

et armus affatim sum et capio carthago et qui post capio ear is facio tantus opifex numerus includo officina


castrisque inde motis, ut omnia auxilia, quae diffusa latius tueri non poterat, in extremum Italiae angulum Bruttios eontraheret, et Metapontinos, civitatem universam, excitos sedibus suis, et Lucanorum qui suae dicionis erant in Bruttium agrum traduxit.

castra inde moveo ut omnis auxilium qui diffundo fero tueor non possum in exter italia angulis bruttii eontraheret et metapontini civitas universus excio sedes suus et lucanus qui suus dicio sum in bruttius ager traduco


propior erat Hamilcaris filius Hasdrubal, vetus in Hispania imperator; ad urbem nomine Amtorgim exercitum habebat.

propior sum hamilcaris filius hasdrubal vetus in hispania imperator ad urbs nomen amtorgim exercitus habeo


percunctatus regionis peritos de ascensu Haemi, cum satis inter omnes constaret viam exercitui nullam esse, paucis et expeditis per difficillimum aditum,

percuncto regio pereo de ascensus haemus cum satis inter omnis consto via exercitus nullus sum paucus et expeditus per difficilis aditus


omnibus quidem, Romani, vestram misericordiam vestrumque auxilium aequum est patere, iis tamen maxime, qui, fidem suam inplorantibus aliis dum supra vires suas praestant, iopes omnes ipsi in hanc necessitatem venerunt.

omnis quidem romanus vester misericordia vester auxilium aequus sum pateo is tamen magnus qui fides suus inploro alius dum supra vireo suus praesto iopes omnis ipse in hic necessitas venio


haec propalam dicebat; illa tacita suberat cura, ne novus consul Graeciam provinciam sortiretur et inchoata belli victoria successori tradenda esset.

hic propalam dico ille taceo subsum cura ne novus consul graecia provincia sortio et incoho bellum victoria successor trado sum


inde vanus auctor absumpti Masinissae ad regem rediit, missique, qui Carthaginem gaudium ingens nuntiarent; totaque Africa fama mortis Masinissae repens allata varie animos adfecit.

inde vanus auctor absumo masinissa ad rex redeo mitto qui carthago gaudium ingens nuntio totus africanus fama mors masinissa repo affero varius animus afficio


L. Cornelius Lentulus et C. Claudius Nero legati cornibus praeerant; Marcellus mediam aciem hortator testisque praesens firmabat.

l cornelius lentulus et que claudus nero legatus cornu praesum marcellus medius acies hortator testis praesens firmo


comparare inter se aut sortiri iussi et novos exercitus, binas legiones, scribere, et ut sociis Latini nominis quina dena milia peditum imperarent et mille et ducentos equites.

comparo inter sui aut sortior iubeo et novi exercitus bini legio scribo et ut socius latinum nomen quini deni mille pedes impero et mille et ducenti eques


satiati caede animantium, quae inanima erant parietibus adfigunt, vasa omnis generis usui magis quam in speciem facta.

satio caedes animo qui inanimus sum paries affigo vasum omnis genus usus magis quam in species facio


itinera ardua, angusta, infesta insidiis; hostis levis et velox et repentinus, qui nullum usquam tempus, nullum locum quietum aut securum esse sineret; oppugnatio necessaria munitorum castellorum, laboriosa simul periculosaque; inops regio, quae parsimonia astringeret milites, praedae haud multur multum praeberet.

iter arduus angustus infestus insidiae hostis levis et velox et repentinus qui nullus usquam tempus nullus locus quiesco aut securus sum sino oppugnatio necessarius munitor castellum laboriosus simul periculosus inops regius qui parsimonia astringo miles praeda haud multur multus praebeo


itaque collega meus vel in alia causa inimicitias exerceat, vel, si in hac utique mavult, retineat Ambraciensis suos in adventum M. Fulvii;

itaque collega meus vel in alius causa inimicitia exerceo vel si in hic utique malo retineo ambraciensis suus in advenio m fulvius


multique erant, qui mollius consultum dicerent, quod legum ab iis latarum patres auctores fuissent, neque erat dubium, quin turbato rei publicae statu tempori succubuissent.

multus sum qui mollis consulo dico qui lex ab is lataris pater auctor sum neque sum dubius quin turbo res publicus status tempus succumbo


haec cum contra legem proque lege dicta essent, aliquanto maior frequentia mulierum postero die sese in publicum effudit,

hic cum contra lex pro lex dictum sum aliquantus magnus frequentia mulier posterus dies sui in publicus effundo


viro acri et pro causa plebis expertae virtutis.

vir acer et pro causa plebs experior virtus


Carthaginiensibus victis se et urbem et agros concessisse, non ut in pace eriperent per iniuriam, quae iure belli non ademissent.

carthaginiensis vinco sui et urbs et ager concedo non ut in pax eripio per iniuria qui ius bellum non adimo


impensae quoque in bellum factae partem dimidiam regem praestaturum populo Romano.

impendo quoque in bellum facio pars dimidia rex praesto populus romanus


“tu vero abeas” inquit, “neque te quisquam moratur; etenim minime consentaneum est, cum bello tuo forsitan vix sufficias, hue huc te ad opem ferendam aliis gloriari venisse.”

tu verus abeo inquam neque tu quisquam moror etenim paruus consentaneus sum cum bellum tuus forsitan vix sufficio hue huc tu ad ops fero alius glorior venio


reparandum exercitum Syphacemque hortandum, ne bello absisteret, censebat. haec sententia, quia Hasdrubal praesens Barcinaeque omnes factionis bellum malebant, vicit.

reparo exercitus syphacemque horto ne bellum absisto censeo hic sententia quia hasdrubal praesens barcinus omnis factio bellum malo vinco


his transactis consules praetoresque in provincias profecti. omnibus tamen, velut eam sortitis, Africae cura erat, seu quia ibi summam rerum bellique verti cernebant seu ut Scipioni gratificarentur, in quem tum omnis versa civitas erat.

hic transigo consul praetor in provincia proficiscor omnis tamen velut is sortio africa cura sum seu quia ibi summa res bellus verto cerno seu ut scipio gratificor in qui tum omnis verso civitas sum


quae Punica religione servata fides ab Hannibale est, atque in vincula omnes coniecti.

qui punicus religio servo fides ab hannibal sum atque in vinculum omnis conicio


et perplexum Punico astu responsum et improvisum adsentationis genus Scipionem movisse, quod e grege se imperatorur imperatorum velut inaestimabilem secrevisset.

et perplexus punicus astus responsum et improvide adsentatio genus scipio moveo qui e grex sui imperatorur imperator velut inaestimabilis secrevisset


qui ubi adequitavit portis subsistere extra munimenta ceteris iussis ipse cunr cum duobus equitibus vallum intravit, speculatusque omnia cum cura renuntiat insidias profecto esse:

qui ubi adequito porta subsisto extra munimentum ceterus iussum ipse cunr cum duo eques valles intro speculor omnis cum cura renuntio insidiae profecto sum


ceteros fusos fugatosque in castra compulit. ea usque in noctem magno certamine oppugnata defensaque sunt.

ceterus fundo fugo in castrum compello is usque in nox magnus certamen oppugno defendo sum


virginem ego hanc sum ducturus nuptamque pudicam habiturus. proinde omnes collegarum quoque lictores convoca; expediri virgas et secures iube; non manebit extra domum patris sponsa Icili.

virgo ego hic sum duco nubo pudicus habeo proinde omnis collega quoque lictor convoco expedio virga et securis jubeo non maneo extra domus pater sponsa icilis


super haec bellicae quoque laudis consulatus compotem fecerat. quod in Bruttiis provincia, idem in Etruria ac Liguribus decretum:

super hic bellicus quoque laus consulatus compos facio qui in bruttius provincia idem in etruria atque ligur decretum


epulari coeperunt de die, et convivium non ex more Punico aut militari disciplina esse, sed, ut in civitate atque etiam domo diti ac luxuriosa, omnibus voluptatium inlecebris instructum.

epularis coepio de dies et convivium non ex mos punicus aut militaris disciplina sum sed ut in civitas atque etiam domus dives atque luxuriosus omnis voluptas illecebra instruo


Mandonius et Indibilis, quibus, quia regnum sibi Hispaniae pulsis inde Carthaginiensibus destinarant animis,

mandonius et indibilis qui quia regnum sui hispania pello inde carthaginiensis destino animus


peditum certamine inmobilem hostem restare; omnem reliquam spem in impetu esse equitum. et ipsos nominatim iuvenes, pari comitate utrumque, nunc laudibus nunc promissis onerat.

pedes certamen inmobilis hostis resto omnis reliquus spes in impetus sum eques et ipse nominatim juvenis par comitas uterque nunc laus nunc promitto onero


hoc primum cum Hannibale proelium fuit; quo facile apparuit equitatu meliorem Poenum esse et ob id campos patentis, quales sunt inter Padum Alpesque, bello gerendo Romanis aptos non esse.

hic primus cum hannibal proelium sum quo facilis appareo equitatus bonus poenus sum et ob is campus pateo qualis sum inter padus alpis bellum gero romanus aptus non sum


qui cum et causas consilii sui et, quid pararent, exposuissent, conlaudati oneratique promissis iubentur, ut fidem popularibus facerent praedandi causa se urbe egressos, pecora Carthaginiensium, quae pastum propulsa essent, ad urbem agere:

qui cum et causa consilium suus et quis paro expono conlaudo onero promitto jubeo ut fides popularis facio praedor causa sui urbs egredior pecus carthaginiensis qui pasco propello sum ad urbs ago


Postero die ubi primum inluxit, ire ad spolia legenda foedamque etiam hostibus spectandam stragem insistunt.

posterus dies ubi primus inluceo eo ad spolium lego foedus etiam hostis specto strages insisto


horret animus referre quid crediderint homines, quid speraverint, quid optaverint: auferat omnia inrita oblivio, si potest; si non, utcumque silentium tegat.

horreo animus refero quis credo homo quis spero quis opto aufero omnis irrito oblivio si possum si non utcumque silentium tego


quia flumen intererat; dein, periculosum inceptum ratus, ne qua sentirent Romani et regressus inde in tuto non esset, deterritus ab hoc consilio ad depopulandam Acarnaniam iter couvertit. convertit.

quia flumen intersum deinde periculosus incipio reor ne qui sentio romanus et regredior inde in tueor non sum deterreo ab hic consilium ad depopulor acarnania iter couvertit converto


Cato atria duo, Maenium et Titium, in lautumiis, et quattuor tabernas in publicum emit basilicamque ibi fecit, quae Porcia appellata est. et vectigalia summis pretiis, ultro tributa infimis locaverunt.

cato atrium duo maenius et titius in lautumiae et quattuor taberna in publicus emo basilica ibi facio qui porcius appello sum et vectigalis summus pretium ultro tribuo infimus loco


interrupit hos sermones nocte, quae pridie Quinquatrus fuit, pluribus simul locis circa forum incendium ortum.

interrumpo hic sermo nox qui pridie quinquatrus sum multus simul locus circa forum incendium orior


dictator triumphans urbem est ingressus; et, cum se dictatura abdicare vellet, iussu patrum, priusquam abdicaret, consules creavit C. Sulpicium Longum iterum Q. Aemilium Cerretanum.

dictator triumpho urbs sum ingredior et cum sui dicto abdicaris volo iussus pater priusquam abdico consul creo que sulpicius longus iterum q aemilius cerretanus


ad haec Micythio, unus ex principibus, mirari se dixit, ad quos liberandos Antiochus relicto regno suo in Europam traiecisset:

ad hic micythio unus ex princeps miror sui dico ad qui libero antiochus relinquo regnum suus in europa transjacio


quae non possint, temptari, ne rationem vitae reddant, me obviam ire crimini et offerre me inimicis reum, dictatura me abdico.

qui non possum temptaris ne ratio vita reddo ego obvius eo crimen et offero ego inimicus reus dicto ego abdico


revocato extemplo milite finis populandi factus; castigati tantum verbis Boeoti ob ingratum in tantis tamque recentibus beneficiis animum erga Romanos.

revoco extemplo miles finis populo facio castigo tantus verbum boeotus ob ingratus in tantus tam recens beneficium animus erga romanus


tum Aquileienses: nihil se ultra scire nec audere adfirmare, quam triginta dierum frumentum militi datum et duces, qui ex Italia itinera in Macedoniam nossent, conquisitos abductosque.

tum aquileiensis nihil sui ultra scio neque audeo adfirmaris quam triginta dies frumentum miles do et dux qui ex italia iter in macedonia nosco conquaero abduco


omnes eam rogationem quique Romae quique in exercitu erant, aequi atque iniqui, praeter ipsum dictatorem in contumeliam eius latam acceperunt;

omnis is rogatio quisque roma quisque in exercitus sum aequum atque iniquus praeter ipse dictator in contumelia is fero accipio


Quinctius, quo profectus erat, Demetriadem contendit, ratus Chalcidem liberatam momenti aliquid apud Magnetas ad repetendam societatem Romanam facturam,

quintius quo proficiscor sum demetrias contendo reor chalcis libero momentum aliquis apud magnetas ad repeto societas romanus factura


Sanmites Samnites quoque sub radicibus montis procul instructi praebuere terrorem Latinis. ceterum inter omnes cives sociosque praecipua laus eius belli penes consules fuit, quorum alter omnis minas periculaque ab deis superis inferisque in se unum vertit,

sanmites samnites quoque sub radix mons procul instruo praebeo terror latinum ceterum inter omnis civis socius praecipuus laus is bellum penis consul sum qui alter omnis minae periculum ab deus superi infer in sui unus verto


iacentem equites confodiunt; multis frustra in loricam ictibus datis tandem in nudum corpus vulnera pervenerunt, et priusquam a media acie succurreretur, exspiravit.

iaceo eques confodio multus frustra in lorica ictus do tandem in nudus corpus vulnero pervenio et priusquam ab medius acies succurro exspiro


extemplo resolutis, quibus leviter adnexa erat, vinculis ab actuariis aliquot navibus ad alteram ripam pertrahitur.

extemplo resolvo qui levis adnecto sum vinculis ab actuarius aliquot navis ad alter ripa pertraho


Graccho duce in Labicanum agrum, inde in Tusculanum hostili populatione veniunt plenique praedae in Algido castra locant. in ea castra Q. Fabius, P. Volumnius, A. Postumius legati ab Roma venerunt questum iniurias et ex foedere res repetitum. eos Aequorum imperator,

gracchus dux in labicani ager inde in tusculanus hostilis populatio venio plenus praeda in algidus castrum loco in is castrum q fabius p volumnius ab postumus legatus ab roma venio queror injuria et ex foedus res repeto is aequi imperator


sortem reliquam ferte; de capite deducite, quod usuris pernumeratum est; iam nihilo mea turba quam ullius conspectior erit.

sors reliquus fero de caput deduco qui usura pernumero sum iam nihilum meus turba quam ullus conspicio sum


ad quem nuntium nihil ultra motus praefectus Romanus, quam ut partem equitum postero die luce prima iuberet exire ad arcendum populationibus hostem;

ad qui nuntius nihil ultra moueo praefectus romanus quam ut pars eques posterus dies lux primus iubeo exeo ad arceo populatio hostis


et per eos forte dies ex Etruria adlatum erat post deductum inde Volumnianum exercitum Etruriam concitam in arma, et Gellium Egnatium, Samnitium ducem, et Vmbros Umbros ad defectionem vocare et Gallos pretio ingenti sollicitare.

et per is fors dies ex etruria affero sum post deduco inde volumnianum exercitus etruria concieo in arma et gellius egnatius samnites dux et vmbros umber ad defectio vocaris et galli pretium ingens sollicito


sub idem fere tempus et a Carthagine in Sardiniam classis missa duce Hasdrubale, cui Calvo cognomen erat, foeda tempestate vexata ad Balearis insulas deicitur, ibique —

sub idem fere tempus et ab carthago in sardinia classis mitto dux hasdrubal qui calvus cognomen sum foedus tempestas vexo ad balearis insula deicio ibi


quod duos simul unus magistratus, praesertim curules, neque capere posset nec gerere; pars legibus eum solvi aequum censere, ut quem vellet praetorem creandi populo potestas fieret.

qui duo simul unus magistratus praesertim curulis neque capio possum neque gero pars lex is solvo aequus censeo ut qui volo praetor creo populus potestas fio


praeterquam quod nomina tantum ducum in Hispania Romani haberent, exercitum quoque inde veterem deductum; trepida omnia ut inconditam turbam tironum esse. numquam talem occasionem liberandae Hispaniae fore.

praeterquam qui nomen tantus dux in hispania romanus habeo exercitus quoque inde vetus deduco trepido omnis ut inconditus turba tiro sum numquam talis occasio libero hispania sum


placuit suffragio ipsorum decem deligi qui Romam ad senatum irent, nec pignus aliud fidei, quam ut iurarent se redituros, acceptum.

placeo suffragium ipse decem deligo qui roma ad senatus eo neque pignus alius fides quam ut juro sui redeo accipio


nam itineris quidem celeritate ex Hispania et concitatis ad arma Gallicis gentibus multo magis quam Hannibalem ipsum gloriari posse:

nam iter quidem celeritas ex hispania et concitas ad arma gallicus gens multus magis quam hannibal ipse glorior possum


haec cum renuntiassent legati, miraculo ignaris Romani moris pertinacia esse, et plerique vetare amplius mentionem pacis facere;

hic cum renuntio legatus miraculum ignaris romanus mos pertinacia sum et plerusque vetaris amplus mentio pax facio


ceterum cum propter difficilem urbis situm nec oppugnandi satis certa ratio iniretur et aut tempore longinqua aut praeceps periculo victoria esset,

ceterum cum propter difficilis urbs sino neque oppugno satis certus ratio ineo et aut tempus longinquus aut praeceps periculum victoria sum


ubi luce coeptam invenit pugnam, ipse nec in arcem se includere, turba locum artum inpediturus, voluit, neque scalas, quibus scanderet muros, attulerat.

ubi lux coepio invenio pugna ipse neque in arx sui includo turba locus artus inpediturus volo neque scala qui scando murus affero


urbem agrosque et suas leges iis restituit; et, quia hiems iam appetebat, Phocaeae portus ad hibernandum classi delegit.

urbs ager et suus lex is restituo et quia hiems iam appeto phocaea portus ad hiberno classis deligo


totis castris undique ad consules curritur; non iam sensim, ut ante, per centurionum principes postulant, sed passim omnes clamoribus agunt. matura res erat; tergiversantur tamen.

totus castrum undique ad consul curro non iam sensim ut ante per centurio princeps postulo sed passim omnis clamor ago maturo res sum tergiversor tamen


otium, ut solet, excitavit plebis rumores: belli diuturnitatem et vastatos agros circa urbem, qua infesto agmine isset Hannibal, exhaustam dilectibus Italiam et prope quotannis caesos exercitus querebantur,

otium ut soleo excito plebs rumor bellum diuturnitas et vasto ager circa urbs qui infesto agmen eo hannibal exhaurio delectus italia et prope quot caedo exercitus queror


a quo reiecti ad senatum potestate facta dicendi positis ferocibus animis pacem sibi ab Romanis bellique ius adversus Sidicinos petierunt: quae se eo iustius petere,

ab quo reicio ad senatus potestas facio dico pono ferox animus pax sui ab romanus bellus ius adverro sidicini peto qui sui is iustus peto


L. Pompeius tribunus militum praeerat, qui perculsos milites repentino hostium adventu in propinquum tumulum recepit, loci se praesidio, quia numero et viribus impar erat, defensurus.

l pompejus tribunus miles praesum qui percello miles repentinus hostis advenio in propinquus tumulus recipio locus sui praesidium quia numerus et vis impar sum defendo


pertinacior pars armata per aversam portam erupit, tutiorque eis audacia fuit quam incautus ad credendum ceteris pavor, quos circumdatos igni, nequiquam deos fidemque invocantes, Samnites concremaverunt. Consules,

pertinax pars armo per averto porta erumpo tueor is audacia sum quam incautus ad credo ceterus pavor qui circumdo ignis nequiquam deus fides invoco samnites concremo consulis


tres ex iis, quibus solis aditus in domum familiarior erat, Adranodorus et Zoippus, generi Hieronis, et Thraso quidam, de aliis quidem rebus baud haud magnopere audiebantur;

tres ex is qui sol aditus in domus familiaris sum adranodorus et zoippus gener hiero et thraso quidam de alius quidem res baud haud magnopere audio


ab Drepanis aut Eryce detraxisse Hamilcarem quam Italia expulisse Poenos atque Hannibalem malis?

ab drepana aut erycus detraho hamilcaris quam italia expello poeni atque hannibal malus


ipse urbem ingressus, sicut non magnam, ita exornatam publicis locis et multitudine statuarum munitamque egregie, vix satis credere in tantis rebus sine causa relictis non aliquem subesse dolum.

ipse urbs ingredior sicut non magnus ita exorno publicus locus et multitudo statua munio egregius vix satis credo in tantus res sine causa relinquo non aliquis subsum dolus


eo die novem milia hostium caesa; capti vivi trecenti viginti, equi centum duodecim, signa militaria triginta septem. de exercitu Romano centum novem ceciderunt.

is dies novo mille hostis caedo capio vivo trecenti viginti equus centum duodecim signum militaris triginta septem de exercitus romanus centum novo cado


Epicydes ab Insula, quam ipsi Nason vocant, citato profectus agmine, baud haud dubius, quin paucos per neglegentiam custodum transgressos murum expulsurus foret,

epicydes ab insula quam ipse nason voco cito proficiscor agmen baud haud dubius quin paucus per neglegentia custos transgredior murus expello sum


si illa, separata hac, vana accusatio erat invidiamque tuam adversus me magis quam crimen meum indicatura, hodie quoque earn eam aut praetermitti aut in aliud tempus differri,

si ille separo hic vanus accusatio sum invidia tuus adverro ego magis quam crimen meus indico hodie quoque earn is aut praetermitto aut in alius tempus differo


horror cunctos cepit, et meminerant, cum quibus mandatis exissent. tyrannus ab laevo cornu veniebat; ponere hastas equites Alexamenus iubet et se intueri; colligit et ipse animum confusum tantae cogitatione rei. postquam appropinquabat, impetum facit et transfixo equo tyrannum deturbat;

horror cunctus capio et memini cum qui mandatum exeo tyrannus ab laevus cornu venio pono hasta eques alexamenus iubeo et sui intueor colligo et ipse animus confundo tantus cogitatio res postquam appropinquo impetus facio et transfigo equus tyrannus deturbo


per eosdem dies et Antiochi legatis de societate agentibus respondit nihil se absentibus decem legatis sententiae habere; Romam eundum ad senatum iis esse.

per idem dies et antiochus legatus de societas ago respondeo nihil sui absum decem legatus sententia habeo roma eo ad senatus is sum


in rebus asperis unicum ducem ac parem quaesitum Hannibali, maiorem minori, dictatorem magistro equitum, quod nulla memoria habeat annalium, iussu populi aequatum in eadem civitate, in qua magistri equitum virgas ac secures dictatoris tremere atque horrere soliti sint:

in res asper unicus dux atque par quaero hannibal magnus parvus dictator magister eques qui nullus memoria habeo annalis iussus populus aequo in idem civitas in qui magister eques virga atque securis dictator tremo atque horreo soleo sum


Sabinum advenam, principem nobilitatis vestrae, seu Attium Clausum seu Appium Claudium mavultis, illi antiqui patricii in suum numerum acceperunt: tu ne fastidieris nos in sacerdotum numerum accipere.

sabinus advena princeps nobilitas vester seu attius clausus seu appius claudius malo ille antiquus patricius in suus numerus accipio tu ne fastidio nos in sacerdos numerus accipio


Fabius quae adferrent vera esse ratus diem, qua accessurus esset Metapontum, constituit litterasque ad principes dedit, quae ad Hannibalem delatae sunt.

fabius qui affero verus sum reor dies qui accedo sum metapontum constituo littera ad princeps do qui ad hannibal defero sum


qui cum varia oratione usus esset, nunc purgando crimina nunc quaedam fatendo, ne impudenter certa negantibus diffieilior difficilior venia esset, nunc monendo etiam patres conscriptos, ut rebus secundis modeste ac moderate uterentur;

qui cum vario oratio utor sum nunc purgo crimen nunc quidam fateor ne impudens certus nego diffieilior difficilis venia sum nunc moneo etiam pater conscribo ut res secundus modestus atque modero uto


Valerius Flaccus in locum M. Corneli Cethegi. et Q. Fabius Maximus augur mortuus est admodum adulescens, priusquam ullum magistratum caperet; nec eo anno augur in eius locum est suffectus.

valerius flaccus in locus m cornelis cethegus et q fabius magnus augur mortuus sum admodum adulescens priusquam ullus magistratus capio neque is annus augur in is locus sum sufficio


et Ti. Gracchus, a Cumis Luceriam in Apuliam legiones cum duxisset, M. Valerium inde praetorem Brundisium cum eo quem Luceriae habuerat exercitum misit tuerique oram agri Sallentini et providere, quod ad Philippum bellumque Macedonicum attineret, iussit.

et tiberius gracchus ab cumae luceria in appulia legio cum duco m valerius inde praetor brundisium cum is qui luceria habeo exercitus mitto tueor ora ager salentini et provideo qui ad philippus bellus macedonicus attineo iubeo


haec cum vobis quiescentibus et patientibus fecerit et concessam sibi Graeciam esse a vobis videat, pro certo habet neminem sibi, antequam in Italiam traiecerit, armatum occursurum.

hic cum tu quiesco et patior facio et concedo sui graecia sum ab tu video pro certus habeo nemo sui antequam in italia transjacio armo occurro


tandem cum irae resedissent, exprobrantibus consulibus nihilo plus sanitatis in curia quam in foro esse, ordine consuli coepit.

tandem cum ira resedeo exprobro consul nihilum multus sanitas in curia quam in forum sum ordo consul coepio


antiqua disciplina milites habuerat; de praeda parcius, quam speraverant ex tantis regiis opibus, dederat nihil relicturis, si aviditati indulgeretur, quod in aerarium deferret.

antiquus disciplina miles habeo de praeda parcus quam spero ex tantus regius ops do nihil relinquo si aviditas indulgeo qui in aerarius defero


iudicii die cum excusaretur solum vertisse exilii causa, nihilo minus Verginio comitia habente collegae appellati dimisere concilium. pecunia a patre exacta crudeliter,

iudicium dies cum excuso solus verto exsilium causa nihilum paruus verginio comitium habeo collega appello dimitto concilium pecunia ab pater exigo crudeliter


lex Oppia, quam C. Oppius tribunus plebis bello Punico de finiendis matronarum cultibus tulerat, cum magna contend. tione abrogata est, cum Porcius Cato auctor fuisset, ne ea lex aboleretur. is in Hispaniam profectus bello, quod Emporii orsus est, citeriorem Hispaniam pacavit. T. Quintius Flami. ninus bellum adversus Lacedaemonios et tyrannum eoruM Nabidem prospere gestum data his pace, qualem ipse volebat, liberatisque Argis, qui sub dicione tyranni erant, finivit. rel praeterea in Hispania et adversus Boios et Insubres Gallog feliciter gestae referuntur. senatus tunc primum secretus a populo ludos spectavit. id ut fieret, Sex. Aelius Paetus et C. Cornelius Cethegus censores intervenerunt cum indignatione plebis. coloniae plures deductae sunt. M. Porcius Cato de Hispania triumphavit. T. Quintius Flamininus, qui Philippum Macedonum regem et Nabidem Lacedaemoniorum tyrannum vicerat Graeciamque omnem liberaverat, ob hanc rerum ge. starum multitudinem triduo triumphavit. legati Carthaginien. sium nuntiaverunt Hannibalem, qui ad Antiochum confugerat bellum cum eo moliri. temptaverat autem Hannibal per Aristonem Tyrium sine litteris Carthaginem missum ad bellandum Poenos concitare.

lex oppius quam que oppius tribunus plebs bellum punicus de finio matronaris cultus fero cum magnus contend tio abrogo sum cum porcius cato auctor sum ne is lex aboleo is in hispania proficiscor bellum qui emporii ordior sum citer hispania pacavit t quintus flami ninus bellum adverro lacedaemonii et tyrannus eorum nabis prosperus gero do hic pax qual ipse volo libero argus qui sub dicio tyrannus sum finio rel praeterea in hispania et adverro boii et insuber gallog feliciter gero refero senatus tunc primus secerno ab populus ludus specto is ut fio sex aelius paetus et que cornelius cethegus censor intervenio cum indignatio plebs colonia multus deduco sum m porcius cato de hispania triumpho t quintus flamininus qui philippus macedones rex et nabis lacedaemonius tyrannus vinco graecia omnis libero ob hic res ge staris multitudo triduum triumpho legatus carthaginien sium nuntio hannibal qui ad antiochus confugio bellum cum is molior tento autem hannibal per aristo tyrius sine littera carthago mitto ad bellor poeni concitaris


Hannibal spe potiundae Nolae adempta cum Acerras recessisset, Marcellus extemplo clausis portis custodibusque dispositis, ne quis egrederetur, quaestionem in foro de iis, qui clam in conloquiis hostium fuerant, habuit;

hannibal spes potio nola adimo cum acerrae recedo marcellus extemplo claudo porta custos dispono ne quis egredior quaestio in forum de is qui clam in colloquium hostis sum habeo


argumento est ipsa magnitudo tam novae urbis. trecentesimus sexagesimus quintus annus urbis, Quirites, agitur; inter tot veterrimos populos tam diu bella geritis, cum interea, ne singulas loquar urbes, non coniuncti cum Aequis Volsci, tot tam valida oppida, non universa Etruria tantum terra marique pollens atque inter duo maria latitudinem obtinens Italiae bello vobis par est.

argumentum sum ipse magnitudo tam novus urbs trecentesimus sexagesimus quintus annus urbs quiris ago inter tot vetus populus tam diu bellum gero cum interea ne singulus loquor urbs non conjungo cum aequi volscus tot tam validus oppidum non universus etruria tantus terra mare polleo atque inter duo mare latitudo obtineo italia bellum tu par sum


Scipio ut et arcem relictam ab hostibus et vacua vidit castra, vocatos ad contionem Locrenses graviter ob defectionem incusavit;

scipio ut et arx relinquo ab hostis et vacuus video castrum voco ad contio locrensis gravis ob defectio incuso


Macedoniae legatos P. Sulpicium et P. Villium, qui consules in ea provincia fuerant, adiecerunt.

macedonia legatus p sulpicius et p villius qui consul in is provincia sum adicio


voluntatis nostrae tacitae velut litem aestimari vestris inter vos sermonibus audio, patres conscripti: favisse nos regi et illum vincere maluisse, ideo bello persequendos esse credunt alii;

voluntas noster taceo velut lito aestimaris vester inter tu sermo audio pater conscribo faveo nos rex et ille vinco malo ideo bellum persequor sum credo alius


moniti deinde consules a patribus, ut, quoniam alterum ex his succedere C. Licinio, qui legatus nominatus erat, in Gallia oporteret, primo quoque tempore provincias aut conpararent inter se aut sortirentur, sortiti sunt.

moneo deinde consul ab pater ut quoniam alter ex hic succedo que licinius qui legatus nomino sum in gallia oportet primus quoque tempus provincia aut conparo inter sui aut sortio sortio sum


sed antecedente fama nuntiisque Clusinorum, deinceps inde aliorum populorum, plurimum terroris Romam celeritas hostium tulit,

sed antecedo fama nuntius clusinus deinceps inde alius populus multus terror roma celeritas hostis fero