quae conclamaverant suos, procurreretur in vias pavidaeque matres ac coniuges oblitae prae gaudio decoris obviam agmini occurrerent in suos quaeque simul corpore atque animo, vix prae gaudio compotes, effusae. Tribunis plebi,

qui conclamaverant suus procurro in via pavidaeque mater atque coniunx obliviscor prae gaudium decor obvius agmen occurro in suus quisque simul corpus atque animus vix prae gaudium compotor effundo tribunus plebs


dum consules primum religiones, deinde alterum alterius mors et comitia et Latinarum instauratio inpediunt, interim C. Claudius exercitum ad Mutinam, quam Ligures priore anno ceperant, admovit.

dum consul primus religio deinde alter alter mors et comitium et latinaris instauratio inpediunt interim que claudus exercitus ad mutina quam ligur prior annus capio admoveo


traiecto ratibus exercitu relicum Fulvio expeditum iter non per urbes modo sed circa viam expositis benigne commeatibus erat, alacresque milites alius alium, ut adderet gradum memor ad defendendam iri patriam, hortabantur.

traicio ratis exercitus relicum fulvius expedio iter non per urbs modo sed circa via expono benignus commeatus sum alacer miles alius alius ut addo gradus memor ad defendo eo patria horto


centum funditores ab Aegio et Patris et Dymis acciti. a pueris ii more quodam gentis saxis globosis, quibus ferme harenae immixtis strata litora sunt, funda mare apertur apertum incessentes exercebantur.

centum funditor ab aegium et patrae et dymae accio ab puer is mos quidam gens saxum globosus qui ferme harena immisceo sterno litus sum fundo mare apertur aperio incesso exerceo


dum haec Romae geruntur, M. Iunius et A. Manlius, qui priore anno consules fuerant, cum Aquileiae hibernassent, principio veris in finis Histrorum exercitum introducerunt;

dum hic roma gero m junius et ab manlius qui prior annus consul sum cum aquileia hiberno principium verus in finis histrus exercitus introducerunt


quem minus tibi hostem tuisque esse velis aut amicum malis.”

qui paruus tu hostis tuus sum velis aut amicus malus


haec cum ita natura distincta sint, ex utro tandem genere ea lex esse videtur, quam abrogamus? quid? vetus regia lex,

hic cum ita natura distinguo sum ex uter tandem genus is lex sum video quam abrogo quis vetus regius lex


ita bifariam consules ingressi hostium fines ingenti certamine hinc Volscos, hine hinc Aequos populantur. eodem anno descisse Antiates apud plerosque auctores invenio; L. Cornelium consulem id bellum gessisse oppidumque cepisse. certum adfirmare, quia nulla apud vetustiores scriptores eius rei mentio est, non ausim.

ita bifarius consul ingredior hostis finis ingens certamen hinc volsci hic hinc aequi populo idem annus descio antias apud plerus auctor invenio l cornelius consul is bellum gero oppidum capio certus adfirmaris quia nullus apud vetustus scriptor is res mentior sum non audeo


dum haec ad Veios geruntur, Volsci Aequique in Latino agro posuerant castra populatique fines erant. eos per se ipsi Latini adsumptis Hernicis sine Romano aut duce aut auxilio castris exuerunt;

dum hic ad veii gero volscus aequi in latinum ager pono castrum populo finis sum is per sui ipse latinum adsumo hernicus sine romanus aut dux aut auxilium castrum exuo


video, donec arma adversariis tradantur, differri adversus nos certamen. dandus invidiae est sanguis. nihil ne ego quidem moror, quo minus decemviratu abeam.”

video donec arma adversarius trado differo adverro nos certamen do invidia sum sanguis nihil ne ego quidem moror quo paruus decemviratu abeo


quin tu illud quaeri iubes, num tui occidendi causa ferrum sumpserint, num me auctore et sciente? hoc enim videri vis, non illud quod fatentur et palam est. ei sui se tuendi causa sumpsisse dicunt.

quin tu ille quaero iubeo num tuus occaedes causa ferrum sumo num ego auctor et scio hic enim video volo non ille qui fateor et palam sum is suus sui tueor causa sumo dico


paucos post dies Zeuxis, qui praefectus Lydiae fuerat, et Antipater, fratris filius,

paucus post dies zeuxis qui praefectus lydia sum et antipater frater filius


de bello inde consilium habitum. et auctoribus quibusdam,

de bellum inde consilium habitus et auctor quidam


Capua quidem, sepulcrum ac monumentum Campani populi, elato et extorri eiecto ipso populo, superest, urbs trunca sine senatu, sine plebe, sine magistratibus, prodigium, relicta crudelius habitanda, quam si deleta foret.

capua quidem sepulcrum atque monumentum campanus populus effero et extorris eicio ipse populus supersum urbs truncus sine senatus sine plebs sine magistratus prodigium relinquo crudelis habito quam si deleo sum


et postquam res Capuae stabilitas Romana disciplina fama per socios vulgavit, Antiatibus quoque, qui se sine legibus certis, sine magistratibus agere querebantur, dati ab senatu ad iura statuenda ipsius coloniae patroni: nec arma modo sed iura etiam Romana late pollebant.

et postquam res capua stabilio romanus disciplina fama per socius vulgo antias quoque qui sui sine lex certus sine magistratus ago queror do ab senatus ad ius statuo ipse colonia patronus neque arma modo sed ius etiam romanus latus polleo


inde fumo, ut convenerat, datum signum ubi conspectum ab dictatore est, exclamat capta hostium castra nuntiarique passim iubet.

inde fumus ut convenio do signum ubi conspectus ab dictator sum exclamo capio hostis castrum nuntio passim iubeo


alii cum omnibus copiis eundum censebant terrendosque metu, si cunctarentur.

alius cum omnis copia eo censeo terreo metus si cuncto


et deinde per omne aestivorum tempus magna pars sine commeatibus ab signis dilabebantur, neque aliae latebrae quam Capua desertoribus erant.

et deinde per omnis aestivus tempus magnus pars sine commeatus ab signum dilabor neque alius latebra quam capua desertor sum


summa iustitia suos rexit, unicam fidem sociis praestitit, comis uxori ac liberis —

summus iustitia suus rego unicus fides socius praesto como uxor atque liber


orare eum collegamque, ut capesserent rem publicam; orare tribunos, ut uno animo cum consulibus bellum ab urbe ac moenibus propulsari vellent plebemque oboedientem in re tam trepida patribus praeberent: appellare tribunos communem patriam auxiliumque eorum inplorare vastatis agris, urbe prope oppugnata.

oro is collega ut capesso res publicus oro tribunus ut unus animus cum consul bellum ab urbs atque moenia propulsaris volo plebs oboedio in res tam trepido pater praebeo appello tribunus communis patria auxilium is inploraris vastas ager urbs prope oppugno


ibi, quantam vim ad stimulandos animos ira haberet, apparuit; nam ita caedis magis quam victoriae avidi pugnarunt Romani, ut vix nuntium cladis hosti relinquerent.

ibi quantus vis ad stimulo animus ira habeo appareo nam ita caedes magis quam victoria avidus pugno romanus ut vix nuntius clades hostis relinquo


nihil minus timentes quam subrutis cuniculo moenibus arcem iam plenam hostium esse in muros pro se quisque armati discurrunt mirantes,

nihil paruus timeo quam surruo cuniculus moenia arx iam plenus hostis sum in murus pro sui quisque armatus discurro miror


ut quondam Lacedaemonios fama est, sed intra penitus retractis castris; quod quantum interest ad timorem ostendendum, an muris urbis alicuius obsidendum sese incluserit?

ut quondam lacedaemonii fama sum sed intra penitus retraho castrum qui quantus intersum ad timor ostendo an murus urbs aliquis obsideo sui includo


ludicrum deinde ita raptim peractum est, ut nullius nec animi nec oculi spectaculo intenti essent; adeo unum gaudium praeoccupaverat omnium aliarum sensum voluptatium.

ludicrum deinde ita raptim perago sum ut nullus neque animus neque oculus spectaculum intendo sum adeo unus gaudium praeoccupaverat omnis alius sensus voluptas


Nondum nondum perfunctos cura Privernatis belli tumultus Gallici fama atrox invasit haud ferme uinquam unquam neglecta patribus. extemplo igitur consules novi L. Aemilius Mamercinus et C. Plautius eo ipso die, kal. Quinctilibus, quo magistratum inierunt, conparare inter se provincias iussi et Mamercinus, cui Gallicum belluim bellum evenerat, scribere exercitum sine ulla vacationis venia; quin opificum quoque vulgus et sellularii,

nondum nondum perfungor cura privernates bellum tumultus gallicus fama atrox invado haud ferme uinquam umquam neglego pater extemplo igitur consul nosco l aemilius mamercinus et que plautus is ipse dies kal quinctilis quo magistratus ineo conpararis inter sui provincia iubeo et mamercinus qui gallicus belluim bellum evenio scribo exercitus sine ullus vacatio venia quin opifex quoque vulgus et sellularius


velut nubes levium telorum coniecta obruit aciem Gallorum. nec aut procurrere quisquam ab ordinibus suis, ne nudarent undique corpus ad ictus, audebant, et stantes,

velut nubes levis telum conicio obruo acies gallus neque aut procurro quisquam ab ordo suus ne nudo undique corpus ad iacio audeo et sto


nam cum legati aegre ferre senatum populumque Campanum adversi quicquam evenisse Romanis nuntiassent pollicerenturque omnia, quae ad bellum opus essent,

nam cum legatus aeger fero senatus populus campanus adverro quisquam evenio romanus nuntio polliceo omnis qui ad bellum opus sum


et Nabis firmato presidio praesidio Argis Lacedaemonera Lacedaemonem regressus, cum ipse viros spoliasset, ad feminas spoliandas uxorem Argos remisit.

et no firmo presidio praesidium argus lacedaemonera lacedaemon regredior cum ipse vir spolio ad femina spolio uxor argi remitto


post principum caedem nulli deinde mortalium parci, diripi tecta, exhaustis inici ignes.

post princeps caedes nullus deinde mortalis parcus diripio tectum exhaurio inicio ignis


cognovit, “unane” ait “turma, Romani, cum Latinis sociisque bellum gesturi estis?

cognosco unus aio turma romanus cum latinum socius bellum gero sum


hoc tractus vinculo cum redisset, ingenti cum invidia in senatum venit.

hic traho vinculum cum redeo ingens cum invidia in senatus venio


quae prima opima appellata sola ea tempestate erant, cum sollemni dedicatione dono fixit; averteratque in se a curru dictatoris civium ora et celebritatis eius diei fructum prope solus tulerat.

qui primus opimus appello solus is tempestas sum cum sollemnis dedicatio donum figo averteratque in sui ab currus dictator civis os et celebritas is dies fructus prope solus fero


Ambracienses coronam auream consuli centum et quinquaginta pondo dederunt. signa aenea marmoreaque et tabulae pictae, quibus ornatior Ambracia, quia regia ibi Pyrrhi fuerat, quam ceterae regionis eius urbes erant, sublata omnia avectaque;

ambraciensis corona aureus consul centum et quinquaginta pondo do signum aeneas marmoreus et tabula pingo qui orno ambracius quia regius ibi pyrrhus sum quam ceterus regio is urbs sum tollo omnis avectaque


C. Claudius consul cum in castra redisset caput Hasdrubalis, quod servatum cum cura attulerat, proici ante hostium stationes captivosque Afros vinctos, ut erant, ostendi, duos etiam ex iis solutos ire ad Hannibalem et expromere, quae acta essent, iussit.

que claudus consul cum in castrum redeo caput hasdrubal qui servo cum cura affero proicio ante hostis statio captivus afros vincio ut sum ostendo duo etiam ex is solvo eo ad hannibal et expromo qui ago sum iubeo


quae est ista tam infesta ira, quam per duas acies fusus sanguis explere non potuerit? adde huc populationem agrorum, praedas hominum atque pecudum actas, incendia villarum ac ruinas, omnia ferro ignique vastata;

qui sum iste tam infestus ira quam per duo acies fundo sanguis expleo non possum addo huc populatio ager praeda homo atque pecus ago incendium villaris atque ruina omnis ferrum ignis vasto


tune tunc ex tanto intervallo auditus convertit ora hominum in se, causamque sermonibus praebuit, indigno iniuriam a populo factam, magnoque id damno fuisse, quod tam gravi bello nec opera nec consilio talis viri usa res publica esset:

tu tunc ex tantus intervallum audio converto os homo in sui causa sermo praebeo indignus iniuria ab populus facio magnus is damnum sum qui tam gravis bellum neque opus neque consilium talis vir utor res publicus sum


ut militia vacarent, dum in eo publico essent, alterum, ut, quae in naves inposuissent, ab hostium tempestatisque vi publico periculo essent.

ut militia vaco dum in is publicus sum alter ut qui in navo inpono ab hostis tempestas vis publicus periculum sum


quo die et quod ex quaque civitate armati ad Apelaurum — Stymphaliae terrae is locus est — convenirent.

quo dies et qui ex quisque civitas armatus ad apelaurum stymphalius terra is locus sum convenio


quae relata patribus magis tempus quam causam non visa belli habere.

qui refero pater magis tempus quam causa non video bellum habeo


cum Philippus nihil morari diceret, quo minus reciperent, disceptatio inter imperatorem Romanum et Aetolos orta est de Thebis;

cum philippus nihil moraris dico quo paruus recipio disceptatio inter imperator romanus et aetoli orior sum de thebae


iam primum cum legionibus ad conveniendum diem edixit, non auspicato templum intravit. vitio diem dictam esse augures, cum ad eos relatum esset, decreverunt.

iam primus cum legio ad convenio dies edico non auspico templum intro vitio dies dico sum auguro cum ad is refero sum decerno


cum rex gratias quoque se acturum diceret, si quid,

cum rex gratia quoque sui ago dico si quis


armatos duobus agminibus ad promunturia, quae cornibus obiectis ab alto portum faciunt, ducit, inde facile telis ancipitibus hostem summoturus. id inceptum eius Nicander a terra visus cum turbasset, repente mutato consilio naves conscendere omnis iubet.

armatus duo agmen ad promunturium qui cornu objecta ab altus portus facio duco inde facilis telum anceps hostis summoveo is incipio is nicander ab terra video cum turbo repens muto consilium navo conscendo omnis iubeo


itaque ergo prima Romanis inita provinciarum, quae quidem continentis sint, postrema omnium, nostra demum aetate, ductu auspicioque Augusti Caesaris perdomita est.

itaque ergo primus romanus ineo provinciaris qui quidem contineo sum postremo omnis noster demum aetas ductus auspicium augustus caesar perdomo sum


ita contio dimissa fatentium iure ac merito sese increpitos, neque illo die virum quemquam in acie Romana fuisse praeter unum ducem, cui aut morte satisfaciendum aut egregia victoria esset. postero die armati ornatique ad edictum aderant.

ita contio dimitto fateor ius atque mereo sui increpo neque ille dies vir quisquam in acies romanus sum praeter unus dux qui aut mors satisfaciendum aut egregius victoria sum posterus dies armatus orno ad edictum adsum


cum iis iam metuens, ne, qui venire ad se abnuerent, maius aliquid mox auderent, quarta vigilia profugit.

cum is iam metuo ne qui venio ad sui abnuo magnus aliquis mox audeo quartus vigil profugio


qui dux, priusquam aut suum aut hostium exercitum, locorum situm, naturam regionis nosset iam nunc togatus in urbe sciret,

qui dux priusquam aut suus aut hostis exercitus locus sino natura regio nosco iam nunc togatus in urbs scio


mediterraneo namque Poenus itinere duxit, legio maritimis locis classe prosequente ad Appium Claudium Pachynum cum parte copiarum obviam progressum pervenit.

mediterraneus namque poenus iter duco legio maritimus locus classis prosequor ad appius claudius pachynus cum pars copia obvius progredior pervenio


hoc ubi perfectum esse opus militibus nuntiatum est, clamorem alacres gaudio repente tollunt, alii parte alia in urbem inrupturi.

hic ubi perficio sum opus miles nuntio sum clamor alacer gaudium repens tollo alius pars alius in urbs irrumpo


solo aequandae sunt dictaturae consulatusque, ut caput attollere Romana plebes possit. proinde adeste; prohibete ius de pecuniis dici; ego me patronum profiteor plebis, quod mihi cura mea et fides nomen indidit;

solum aequo sum dicto consulatus ut caput attollo romanus plebs possum proinde adsum prohibeo ius de pecunia dico ego ego patronus profiteor plebs qui ego cura meus et fides nomen indo


decem extemplo naves, et diebus post paucis decem alias praefecto omnium Eudamo miserunt, quem aliis virtutibus bellicis haudquaquam Pausistrato parem, cautiorem, quo minus animi erat, ducem futurum credebant.

decem extemplo navo et dies post paucus decem alius praeficio omnis eudamo mitto qui alius virtus bellicus haudquaquam pausistratus par caveo quo paruus animus sum dux sum credo


sed multitudo omnis sicut natura maris per se inmobilis est; ut venti et aurae cient, ita aut tranquillum aut procellae in vobis sunt; et causa atque origo omnis furoris penes auctores est, vos contagione insanistis;

sed multitudo omnis sicut natura mare per sui inmobilis sum ut venio et aura cieo ita aut tranquillus aut procella in tu sum et causa atque origo omnis furor penis auctor sum tu contagio insanio


duplex inde terror inlatus Romanis: hinc Samnis magno exercitu coacto ad eximendos obsidione socios haud procul castris Romanorum castra posuit; hinc Saticulani magno cum tumultu patefactis repente portis in stationes hostium incurrerunt.

duplex inde terror infero romanus hinc samnis magnus exercitus cogo ad eximo obsidio socius haud procul castrum romanus castrum pono hinc saticulanus magnus cum tumultus patefacio repens porta in statio hostis incurro


colonorum pars maxima incolumes, quia nocte proditione oppidum captum liberam per aversa urbis fugam dederat, Romam perfugere.

colonus pars maximus incolumis quia nox proditio oppidum capio liber per averto urbs fuga do roma perfugio


tria genera principum in civitatibus erant, duo, quae adulando aut Romanorum imperium aut amicitiam regum sibi privatim opes oppressis faciebant civitatibus; media una pars utrique generi adversa libertatem legesque tuebatur.

tres genus princeps in civitas sum duo qui adulo aut romanus imperium aut amicitia rex sui privatim ops opprimo facio civitas medius unus pars uterque gener adverso libertas lego tueor


competitores habebat patricios L. Aemilium Q. Fabium Ser. Sulpicium Galbam, veteres candidatos, et ab repulsis eo magis debitum, quia primo negatus erat, honorem repetentes.

competitor habeo patricius l aemilius q fabius seruius sulpicius galba vetus candido et ab repello is magis debeo quia primus nego sum honor repeto


pecunia ad classem tuendam bellumque Macedonicum ea decreta est, quae Ap. Claudio in Siciliam missa erat, ut redderetur Hieroni regi; ea per L. Antistium legatum Tarentum est devecta.

pecunia ad classis tueor bellus macedonicus is decretum sum qui ap claudius in sicilia mitto sum ut reddo hiero rex is per l antistius legatus tarentus sum deveho


comitia consulibus rogandis fuere: creati P. Cornelius Lentulus M. Baebius Tamphilus.

comitium consul rogo sum creo p cornelius lentulus m baebius tamphilus


et P. Licinio Varo praetori urbano negotium datum, ut naves longas triginta veteres reficeret, quae Ostiae erant, et viginti novas naves sociis navalibus conpleret, ut quinquaginta navium classe oram maris vicinam urbi Romanae tueri posset.

et p licinius varus praetor urbanus negotium do ut navo longus triginta vetus reficio qui ostia sum et viginti novo navo socius naval conpleo ut quinquaginta navis classis ora mare vicina urbs romanus tueor possum


iam pecuniam, iam alios belli apparatus referre supervacaneum esse: scire ipsos abundasse auro semper regna Asiae. itaque non cum Philippo nec Hannibale rem futuram Romanis, principe altero unius civitatis, altero Macedoniae tantum regni finibus incluso, sed cum magno Asiae totius partisque Europae rege.

iam pecunia iam alius bellum apparatus refero supervacaneus sum scio ipse abundo aurum semper regnum asia itaque non cum philippus neque hannibal res sum romanus princeps alter unus civitas alter macedonia tantus regnum finis includo sed cum magnus asia totus pario europa rex


ubi eo venit, in confertissima turba prope regium tribunal constitit.

ubi is venio in confercio turba prope regius tribunal consto


pars non id, quod acciderat, per se aestimare, sed, ut in affecto corpore quamvis levis causa magis quam in valido gravior sentiretur,

pars non is qui accido per sui aestimaris sed ut in affecto corpus quivis levis causa magis quam in validus gravis sentio


itaque totus in suas artes versus insidiis locum quaerebat.

itaque totus in suus ars verro insidiae locus quaero


diuque tenuisset, ni cruenta scuta Romanorum visa indicium alterius cladis poenis atque inde pavorem iniecissent.

diu teneo ni cruento scutum romanus video indicium alter clades poenio atque inde pavor injacio


eam tum aequato iure omnium licentiam quaerentes libertatem aliorum in suam vertisse servitutem inter se conquerebantur: regem hominem esse, a quo inpetres, ubi ius, ubi iniuria opus sit; esse gratiae locum, esse beneficio, et irasci et ignoscere posse, inter amicum atque inimicum discrimen nosse;

is tum aequo ius omnis licentia quaero libertas alius in suus verto servitus inter sui conqueror rex homo sum ab quo impetro ubi ius ubi iniuria opus sum sum gratia locus sum beneficium et irascor et ignosco possum inter amicus atque inimicus discrimen nosco


caesa ad sex milia hominum, duo milia et quingenti capti, in eis tribuni militum quattuor, signa militaria triginta, et, quod laetissimum victoribus fuit, captivorum recepta septem milia et quadringenti, et praeda ingens sociorum; accitique edicto domini ad res suas noscendas recipiendasque praestituta die. quarum rerum non extitit dominus,

caedo ad sex mille homo duo mille et quingenti capio in is tribunus miles quattuor signum militaris triginta et qui laetus victor sum captivus recipio septem mille et quadringenti et praeda ingens socius accio edictum dominus ad res suus nosco recipio praestituo dies qui res non extitit dominus


exercitum sese non in agrum Hirpinum Samnitemve, ne et ipse oneri esset, sed in proxima loca sociorum populi Romani adducturum. iis populandis et militem suum repleturum se et metu procul ab iis summoturum hostis.

exercitus sui non in ager hirpinus samnitemve ne et ipse onus sum sed in propior locum socius populus romanus adduco is populo et miles suus repleturum sui et metus procul ab is summoveo hostis


“praemia et Philippo et Antiocho devictis amplissima accepimus a vobis. si, quae vestra nunc est fortuna deum benignitate et virtute vestra, ea Persei fuisset, et praemia petitum ad victorem regem venissemus in Macedoniam, quid tandem diceremus?

praemium et philippus et antiochus devinco amplus accipio ab tu si qui vester nunc sum fortuna deus benignitas et virtus vester is perseus sum et praemium peto ad victor rex venio in macedonia quis tandem dico


hunc militem qui Brundisi acciperet atque in Macedoniam mitteret, A. Atilius Serranus, qui priore anno praetor fuerat, deligitur.

hic miles qui brundisium accipio atque in macedonia mitto ab atilius serranus qui prior annus praetor sum deligo


arma clupeus sarisaeque illis ; Romano scutum, maius corpori tegumentum, et pilum, haud paulo quam hasta vehementius ictu missuque telum.

arma clipeus sarisa ille romanus scutum magnus corpus tegumentum et pilis haud paulus quam hasta vehemens ictus mitto telis


priusquam clamor tolleretur concurrereturque, emisso temere pilot pilo ictus pullarius ante signa cecidit. quod ubi consuli nuntiatum est, “di in proelio sunt” inquit;

priusquam clamor tollo concurro emitto temere pilot pilo iacio pullarius ante signum cado qui ubi consul nuntio sum deus in proelium sum inquam


non tamen sustinuere aciem Romanam Aequi; pulsique cum in fines suos se recepissent, nihilo inclinatoribus inclinatioribus ad pacem animis ferox multitude multitudo increpare duces, quod in aciem, qua pugnandi arte Romanus excellat, commissa res sit; Aequos populationibus incursionibusque meliores esse,

non tamen sustineo acies romanus aequum pello cum in finis suus sui recipio nihilum inclinator inclino ad pax animus ferox multitudo multitudo increparis dux qui in acies qui pugno ars romanus excello committo res sum aequi populatio incursio bonus sum


A. Cornelio superioris anni praetori, qui Bruttios cum exercitu obtinuerat, imperatum, si ita consuli videretur, ut legiones in Aetoliam traiectas M’. Acilio traderet, si is manere ibi vellet;

ab cornelius superus annus praetor qui bruttii cum exercitus obtineo impero si ita consul video ut legio in aetolia trajecto m acilius trado si is maneo ibi volo


consulesque duobus scriptis exercitibus per Marsos Paelignosque profecti adiuncto Samnitium exercitu ad Capuam, quo iam Latini sociique convenerant, castra locant.

consulo duo scribo exercitus per marsi peligni proficiscor adjungo samnites exercitus ad capua quo iam latinum socius convenio castrum loco


comitia inde consularia habita a M. Marcello consule. creati consules L. Valerius Flaccus et M. Porcius Cato. praetores inde facti Cn. Manlius Volso, Ap. Claudius Nero, P. Porcius Laeca, C. Fabricius Luscinus, C. Atinius Labeo, P. Manlius.

comitium inde consularis habeo ab m marcellus consul creo consul l valerius flaccus et m porcius cato praetor inde facio cn manlius vulso ap claudus nero p porcius laeca que fabricius luscinus que atinius labeo p manlius


tunc utique petenda societas videbatur, non quae tutiores eos ab aliis faceret — nec enim timebant quemquam praeter Romanos — , sed quae ipsis Romanis minus suspectos.

tunc utique peto societas video non qui tueor is ab alius facio neque enim timeo quisquam praeter romanus sed qui ipse romanus paruus suspicio


simul illud, quae dictatori religio inpedimento ad rem gerendam fuerit, num ea magister equitum solutus ac liber potuerit esse? sed quid ego haec interrogo, cum, si ego tacitus abissem, tamen tibi ad voluntatis interpretationem meae dirigenda tua sententia fuerit?

simul ille qui dictator religio impedimentum ad res gero sum num is magister eques soluo atque liber possum sum sed quis ego hic interrogo cum si ego taceo abeo tamen tu ad voluntas interpretatio meus dirigo tuus sententia sum


posse et incolumis esse. ad ea cum pacati nihil responderetur, appareretque armis rem gerendam et rege superato bellum Aetolicum integrum restare, castra ab Thermopylis ad Heracleam movit, eoque ipso die, ut situm nosceret urbis, ab omni parte equo moenia est circumvectus.

possum et incolumis sum ad is cum pacatum nihil respondeo appareo arma res gero et rex supero bellum aetolicus integer resto castrum ab thermopylae ad heraclea moveo eo ipse dies ut sino nosco urbs ab omnis pars equus moenia sum circumvehor


aliorum bona publicanda, ipsos liberosque eorum et coniuges vendendas extra filias, quae enupsissent, priusquam in populi Romani potestatem venirent;

alius bonus publico ipse liber is et coniunx vendendas extra filia qui exnubo priusquam in populus romanus potestas venio


confestim a primis stationibus cognitus est, vulgatumque per omnes ordines, Quinctium esse. itaque concursu facto undique in muros manus pro se quisque tendentes consonante clamore nominatim QLinctium Quinctium orare, ut opem ferret ac servaret.

confestim ab primus statio cognosco sum vulgo per omnis ordo quintius sum itaque concursus facio undique in murus manus pro sui quisque tendo consono clamor nominatim qlinctium quintius oro ut ops fero atque servo


memorem ergo se praecepti eius duos simul filios non commissurum in aleam eius, qui proponeretur, casus; et quoniam maiorem filium secum duceret, minoren ad subsidia spei et custodiam regni remissurum in Macedoniam esse.

memoro ergo sui praecipio is duo simul filius non committo in alea is qui propono casus et quoniam magnus filius sui duco minoren ad subsidium spes et custodia regnum remitto in macedonia sum


advenienti extemplo senatus datus est. ibi adulescens ita locutus est, ut, quae rebus grata erant, gratiora verbis faceret. commemoravit, quot pedites equitesque, quot elephantos, quantum frumenti eo quadriennio pater suus in Macedoniam misisset:

advenio extemplo senatus do sum ibi adulescens ita loquor sum ut qui res gratus sum gratus verbum facio commemoro quot pedito equito quot elephantus quantus frumentum is quadriennium pater suus in macedonia mitto


haec per nuntios acta magis equidem crediderim — et ita pars maior auctores sunt — quam ipsum Syphacem, ut Antias Valerius prodit, in castra Romana ad conloquium venisse.

hic per nuntius ago magis equidem credo et ita pars magnus auctor sum quam ipse syphacem ut antius valerius prodeo in castrum romanus ad colloquium venio


et, ubi ad coniectum teli ventum est, signo dato velites desiliunt. pedestris inde acies ex equitatu repente in hostium equites incurrit, iaculaque cum impetu alia super alia emittunt.

et ubi ad conicio telis venio sum signum do veles desiliunt pedestris inde acies ex equitatus repens in hostis eques incurro jaculus cum impetus alius super alius emitto


non locuta est ferocius quam acceptum poculum nullo trepidationis signo dato inpavide hausit.

non loquor sum ferox quam accipio poculum nullus trepidatio signum do inpavide haurio


per id omne tempus quieta Macedonia et progeniem ediderat, cuius magna pars matura militiae esset, et levibus bellis Thracum accolarum, quae exercerent magis quam fatigarent, sub adsidua tamen militia fuerat.

per is omnis tempus quietus macedonius et progenies edo qui magnus pars maturo militia sum et levis bellum thracus accolaris qui exerceo magis quam fatigo sub assiduus tamen militia sum


exitu huius anni cum de agris veterum militum relatum esset, qui ductu atque auspicio P. Scipionis in Africa bellum perfecissent, decreverunt patres, ut M. Iunius praetor urbanus,

exeo hic annus cum de ager vetus miles refero sum qui ductus atque auspicium p scipio in africanus bellum perficio decerno pater ut m junius praetor urbanus


lucustarum tantae nubes a mari repente in Apuliam inlatae sunt, ut examinibus suis agros late operirent.

lucusta tantus nubes ab mare repens in appulia infero sum ut examen suus ager latus operio


fratris similior quam patris.” his aliisque increpando iuvenem instigat nec conquiescere ipsa potest, si, cum Tanaquil, peregrina mulier, tantum moliri potuisset animo, ut duo continua regna viro ac deinceps genero dedisset, ipsa, regio semine orta, nullum momentum in dando adimendoque regno faceret.

frater similis quam pater hic alius increpo juvenis instigo neque conquiesco ipse possum si cum tanaquil peregrinus mulier tantus molior possum animus ut duo continuo regnum vir atque deinceps gener do ipse regius semen orior nullus momentum in do adimo regnum facio


pons sublicius iter paene hostibus dedit, ni unus vir fuisset, Horatius Codes Cocles; id munimentum illo die fortuna urbis Romanae habuit.

pons sublicius iter paene hostis do ni unus vir sum horatius codes cocles is munimentum ille dies fortuna urbs romanus habeo


cum edixisset, ut arma milites caperent, “tuo ductu” inquit, “Pythice Apollo, tuoque numine instinctus pergo ad delendam urbem Veios tibique hinc decimam partem praedae voveo. te simul,

cum edico ut arma miles capio tuus ductus inquam pythicus apollo tuus numen instinguo pergo ad deleo urbs veii tu hinc decimus pars praeda voveo tu simul


quod accepturi fuissent venientem, sive venisset, sic quoque spes veniae ab Romanis foret, quod non expectato longinquo ab se auxilio praesentis viribus succubuissent.

qui accipio sum venio sive venio sic quoque spes venia ab romanus sum qui non expectato longinquus ab sui auxilium praesum vis succumbo


idem et Galli fecerunt, postquam apertas esse insidias et recto ac iusto proelio, ubi vera vinceret virtus, dimicandum viderunt.

idem et gallus facio postquam aperio sum insidiae et recingo atque justus proelium ubi verus vinco virtus dimico video


inde primo copiis omnibus ad prohibendam obsidionem venire in animo fuerat; dein, postquam urbem iam magna ex parte operibus saeptam viderunt, Epirotarum trans flumen loco plano castra posita esse, dividere copias placuit.

inde primus copia omnis ad prohibeo obsidio venio in animus sum deinde postquam urbs iam magnus ex pars opus saepio video epirotaris trans flumen locus planus castrum pono sum divido copia placeo


Boi quieverunt, atque etiam senatus eorum cum liberis et praefecti cum equitatu — summa omnium mille et quingenti — consuli dediderunt se.

boo quiesco atque etiam senatus is cum liber et praefectus cum equitatus summus omnis mille et quingenti consul dedo sui


videbaturque aeque diuturnus futurus labor, ac Veis fuisset, ni fortuna imperatori Romano simul et incognitae rebus bellicis virtutis specimen et maturam victoriam dedisset.

video aequus diuturnus sum labor atque via sum ni fortuna imperator romanus simul et incognitus res bellicus virtus specimen et maturus victoria do


ex eo ira regi mota, eludensque artem, ut ferunt, “agedum” inquit, “divine tu, inaugura, fierine possit, quod nunc ego mente concipio.” cum ille augurio rem expertus profecto futuram dixisset, “atqui hoc animo agitavi” inquit, “te novacula cotem discissurum; cape haec et perage, quod aves tuae fieri posse portendunt.” tum illum haud cunctanter discidisse cotem ferunt.

ex is ira rex moueo eludo ars ut fero agedum inquam divinus tu inauguro fio possum qui nunc ego mens concipio cum ille augurium res experior profecto sum dico atqui hic animus agito inquam tu novacula cotem discindo capio hic et perago qui aveo tuus fio possum portendo tum ille haud cunctanter discindo cotem fero


aries ex ea parte, quam Romani oppugnabant, aliquantum muri diruerat; in quem locum, quia nudatus munimento erat, protegendum armis cum Macedones concurrerent, atrox proelium inter eos ac Romanos ortum est.

aries ex is pars quam romanus oppugno aliquantus murus diruo in qui locus quia nudo munimentum sum protego arma cum macedones concurro atrox proelium inter is atque romanus orior sum


missique a praetoribus Damaratam Hieronis et Harmoniam Gelonis filiam, coniuges Adranodori et Themisti, interfecerunt.

mitto ab praetor damaratam hiero et harmonia gelonus filia coniunx adranodori et themisti interfacio


quosdam et iacentis vivos succisis feminibus poplitibusque invenerunt, nudantis cervicem iugulumque et reliquum sanguinem iubentes haurire;

quidam et iaceo vivus succido feminibus poples invenio nudo cervix jugulus et reliquus sanguis jubeo haurio


ad quorum casum cum conclamasset gaudio Albanus exercitus, Romanas legiones iam spes tota, nondum tamen cura deseruerat, exanimes vice unius, quem tres Curiatii circumsteterant.

ad qui casus cum conclamo gaudium albanus exercitus romanus legio iam spes totus nondum tamen cura desero exanimo vicus unus qui tres curiatii circumsto


post pugnam ad Regillum lacum non alia illis annis pugna clarior fuit. dictator triumphans urbem invehitur. super solitos honores locus in circo ipsi posterisque ad spectaculum datus, sella eo loco curulis posita. Volscis devictis Veliternus ager ademptus;

post pugna ad regillus lacus non alius ille annus pugno clarus sum dictator triumpho urbs inveho super soleo honor locus in circus ipse posterus ad spectaculum do sella is locus curulis pono volscus devinco veliternus ager adimo


postero die per excursiones ab stationibus primo in planitie satis ad id patenti multa levia commissa proelia sunt;

posterus dies per excursio ab statio primus in planitie satis ad is pateo multus levis committo proelio sum


censores vicesimi sexti a primis censoribus, lustrum undevicesimum fuit. — eodem anno coronati primum ob res bello bene gestas ludos Romanos spectarunt palmaeque tum primum translate translato e Graecia more victoribus datae. —

censor vicesimus sextus ab primus censor lustrum undevicesimum sum idem annus corono primus ob res bellum bene gero ludus romanus specto palma tum primus translate transfero e graecia mos victor do


horreaque non solum ea, quae iam facta erant, repleta, sed nova aedificata. vestimenta exercitui deerant; id mandatum Octavio, ut cum praetore ageret, si quid ex ea provincia comparari ac mitti posset.

horreum non solus is qui iam facio sum repleo sed novo aedifico vestimentum exercitus desum is mando octavius ut cum praetor ago si quis ex is provincia compararis atque mitto possum


ita peragratis Hispaniae Galliaeque populis legati Romam redeunt haud ita multo post, quam consules in provincias profecti erant. civitatem omnem expectatione belli erectam invenerunt, satis constante fama iam Hiberum Poenos transisse.

ita peragro hispania gallia populus legatus roma redeo haud ita multus post quam consul in provincia proficiscor sum civitas omnis expectatio bellum erigo invenio satis consto fama iam hiberus poeni transeo


ibi cum in orbem milites coegisset, ut densatis scutis ab ictu sagittarum et iaculorum sese tuerentur, Perseus circumdato armatis tumulo alios ascensum undique temptare iubet et comminus proelium conserere, alios eminus tela ingerere.

ibi cum in orbis miles cogo ut densatis scutum ab ictus sagittaris et jaculus sui tueor perseus circumdo armo tumulus alius ascensus undique tento iubeo et comminus proelium consero alius eminus telum ingero


Lacedaemoniorum deinde exsulum et Achaeorum legati introducti sunt, et spes data exsulibus est scripturum senatum Achaeis, ut restituerentur. Achaei de Messene recepta compositisque ibi rebus cum adsensu patrum exposuerunt. et a Philippo rege Macedonum duo legati venerunt,

lacedaemonius deinde exsulis et achaeus legatus introduco sum et spes do exsulis sum scribo senatus achaeus ut restituo achaeus de meto recipio compono ibi res cum assensus pater expono et ab philippus rex macedones duo legatus venio


primus adventus hostium perculit incolas loci; collectis deinde ab necopinato pavore animis discurrunt armati ad portas ac moenia, qua suspecti aditus erant, spemque extemplo inciderunt capi primo impetu posse.

primus advenio hostis percello incolo locus colligo deinde ab necopinatus pavor animus discurro armatus ad porta atque moenia qui suspicio aditus sum spes extemplo incido capio primus impetus possum


et eo minoris molimenti ea claustra esse, quod in fluminis modum longum et angustum et vadosum ostium portus sit. ita adempturum se mans maris usum hostibus fuisse inutilemque classem facturum.

et is paruus molimentum is claustra sum qui in flumen modus longus et angustus et vadosus ostium portus sum ita adimo sui mans mare usus hostis sum inutilis classis facio


hae causae belli ferebantur. Sabini, haud parum memores et suarum virium partem Romae ab Tatio locatam et Romanam rem nuper etiam adiectione populi Albani auctam, circumspicere et ipsi externa auxilia.

hic causa bellum fero sabinum haud parum memor et suus vis pars roma ab tatius loco et romanus res nuper etiam adiectio populus albanus augeo circumspicio et ipse externus auxilium


inde, qua proximum fuit a ripa, per praeruptum eoque neglectum hostium custodia saxum in Capitolium evadit et ad magistratus ductus mandata exercitus edit.

inde qui propior sum ab ripa per praerumpo eo neglego hostis custodia saxum in capitolium evado et ad magistratus duco mandatum exercitus edo


“quoniam igitur, adulescens, quid sentires, non dissimulasti, vicariurn uicarium tibi expediam, cui tu arma equumque et cetera instrumienta instrumenta militiae tradas et tecum hinc extemplo domum ducas, exerceas, docendum cures equo armisque.”

quoniam igitur adulescens quis sentio non dissimulo vicariurn vicarius tu expedio qui tu arma equus et ceterus instrumienta instrumentum militia trado et tu hinc extemplo domus duco exerceo doceo curo equus armus


ex captivis quaestione habita haec comperta consulique Laevino omnia ordine perscripta, ut sciret, quo in ad statu Africae res essent:

ex captivus quaestio habeo hic comperio consulo laevinus omnis ordo perscribo ut scio quo in ad status africa res sum


sed iam neque dissimulari neque ferri ultra fames poterat. itaque dum dictator dilectum per se Ardeae habet, magistrum equitum L. Valerium a Veis adducere exercitum iubet, parat instruitque, quibus haud inpar adoriatur hostes,

sed iam neque dissimularis neque fero ultra fames possum itaque dum dictator dilectus per sui ardea habeo magister eques l valerius ab via duco exercitus iubeo paro instruo qui haud impar adorio hostis


Coronaei et Haliartii, favore quodam insito in reges, legatos in Macedoniam miserunt praesidium petentes, quo se adversus inpotentem superbiam Thebanorum tueri possint.

coronaeus et haliartii favor quidam inquiro in rex legatus in macedonia mitto praesidium peto quo sui adverro impotens superbia thebanus tueor possum


Sequitur sequitur hanc tranquillitatem rerum annus Proculo Geganio Macerino, L. Menenio Lanato consulibus multiplici clade ac periculo insignis, seditionibus, fame, regno prope per largitionis dulcedinem in cervices accepto;

sequor sequor hic tranquillitas res annus proculus geganio macerino l menenius lanatus consul multiplex clades atque periculum insignis seditio fames regnum prope per largitio dulcedo in cervix accipio


tum Sempronius perduellionis se iudicare Cn. Fulvio dixit diemque comitiis ab C. Calpurnio praetore urbano petit.

tum sempronius perduellio sui iudicaris cn fulvius dico dies comitium ab que calpurnius praetor urbanus peto


elatus deinde ira adiecit nondum omnium dierum solem occidisse id minaciter dictum non Thessali modo in sese, sed etiam Romani acceperunt.

effero deinde ira adiicio nondum omnis dies sol occido is minax dico non thessal modo in sui sed etiam romanus accipio


his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat; nam et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat

hic ita res gero neque in samnites adhuc neque in etruria pax sum nam et perusinus auctor post deduco ab consul exercitus rebello sum


neque enim omnia emebat aut eblandiebatur, sed vim etiam flagitiis adhibebat, periculosumque et viris et parentibus erat moram incommoda severitate libidini regiae fecisse.

neque enim omnis emo aut eblandior sed vis etiam flagitium adhibeo periculosus et vis et parens sum mora incommodus severitas libido regia facio


luce orta Cretensium levis armatura et Tarentini equites super torrentem proelium commiserunt; Telemnastus Cretensis popularibus suis, equitibus Lycortas Megalopolitanus praeerat;

lux orior cretensis levis armo et tarentinus eques super torreo proelium committo telemnastus cretensis popularis suus eques lycortas megalopolitanus praesum


“omnia, quae reorum antea fuerant auxilia, pater, praeoccupavit accusator. simulatis lacrimis in alterius perniciem veras meas lacrimas suspectas tibi fecit.

omnis qui reus antea sum auxilium pater praeoccupo accusator simulo lacrima in alter pernicies verus meus lacrima suspicio tu facio


frater Q. Fulvii M. Fulvius Nobilior — secundae legionis tribunus militum is erat — mensibus suis dimisit legionem, iureiurando adactis centurionibus aes in aerarium ad quaestores esse delaturos.

frater q fulvius m fulvus nobilior secundus legio tribunus miles is sum mensis suus dimitto legio jurejuro adigo centurio aes in aerarius ad quaestor sum defero


per diem totum, quia colles perpetio perpetuo iugc iugo intererant, nullo conspecta inter se loco agmina ierunt Romani ad Eretriam Phthiotici agri,

per dies totus quia collis perpetio perpetuus iugc iugum intersum nullus conspicio inter sui locus agmen eo romanus ad eretria phthioticus ager


“si umquam dubitatum est, Quirites, utrum tribuni plebis vestra, an sua causa seditionum semper auctores fuerint, id ego hoc anno desisse dubitari certum habeo;

si umquam dubitas sum quiris utrum tribunus plebs vester an suus causa seditio semper auctor sum is ego hic annus desino dubitaris certus habeo


nam cum praeter egregie suppletas duas veteres legiones transfugarum etiam Numidarum equitum peditumque magnam vim haberet, Siculos quoque, qui in exercitu Epicydis aut Poenorum fuerant, belli peritos viros, milites scripsit.

nam cum praeter egregius suppleo duo vetus legio transfugaris etiam numidaris eques pedes magnus vis habeo siculi quoque qui in exercitus epicydis aut poenus sum bellum pereo vir miles scribo


Philippus, ut accusatoris potius quam rei speciem haberet, et ipse a querellis orsus Menelaidem in Dolopia, quae regni sui fuisset, Thessalos vi atque armis expugnasse questus est; item Petram in Pieria ab iisdem Thessalis Perrhaebisque captam.

philippus ut accusator potis quam res species habeo et ipse ab querela ordior menelaus in dolopia qui regnum suus sum thessali vis atque arma expugno queror sum item petra in pierius ab idem thessal perrhaebi capio


post solis occasum profectus septuaginta navibus tectis vento adverso ante lucem Pygela portum tenuit. ibi cum interdiu ob eandem causam quiesset, nocte in proxima Samiae terrae traiecit.

post sol occasus proficiscor septuaginta navis tectum venio adverso ante lux pygela portus teneo ibi cum interdiu ob idem causa quiesco nox in propior samia terra transiacio


Cannensem vero quisquam exercitum fugae aut pavoris insimulare potest, ubi plus quinquaginta milia hominum ceciderunt, unde consul cum equitibus septuaginta fugit, unde nemo superest, nisi quem hostis caedendo fessus reliquit?

cannensis verus quisquam exercitus fuga aut pavor insimularis possum ubi multus quinquaginta mille homo cado unde consul cum eques septuaginta fugio unde nemo supersum nisi qui hostis caedo fessus relinquo


qui tumultus repens postquam est Romam perlatus, cum iam L. Volumnius consul cum legione secunda ac tertia sociorumque milibus quindecim profectus in Samnium esset, Ap. Claudium primo quoque tempore in Etruriam ire placuit.

qui tumultus repo postquam sum roma perfero cum iam l volumnius consul cum legio secundus atque tertius socius mille quindecim proficiscor in samnium sum ap claudius primus quoque tempus in etruria eo placeo


M. Fulvius consul in Epiro Ambracienses obsessos in deditionem accepit, Cephallaniam subegit, Aetolis perdomitis pacem dedit. Cn. Manlius consul, collega eius, Gallograecos Tolostobogios et Tectosagos et Trocmos, qui Brenno duce in Asiam transierant, cum soli citra Taurum montem non parerent, vicit. eorum origo, et quo modo ea loca, quae tenent, occupaverint, referuntur. exemplum quoque virtutis et pudicitiae in femina traditur. quae cum regis Gallograecorum uxor fuisset, capta centurionem, qui ei vim intulerat, occidit. lustrum a censoribus conditum est: censa sunt civium capita CCLVIII CCCX. cum Ariarathe Cappadociae rege amicitia iuncta est. Cn. Manlius contradicentibus decem legatis, ex quorum consilio foedus cum Antiocho conscripserat, de Gallograecis acta pro se causa in senatu triumphavit. Scipio Africanus die ei dicta, ut quidam tradunt, a Q. Petillio tribuno plebis, ut quidam, a Naevio, quod praeda ex Antiocho capta aerarium fraudasset, posteaquam is dies venit, evocatus in rostra “hac die” inquit, “Quirites, Carthaginem vici,” et prosequente populo Capitolium escendit. inde, ne amplius tribuniciis iniuriis vexaretur, in voluntarium exilium Liternum concessit. incertum, ibi an Romae defunctus sit; nam monumentum eius utrobique fuit. L. Scipio Asiaticus, frater Africani, eodem crimine peculatus accusatus damnatusque cum in vincula et carcerem duceretur, Tib. Sempronius Gracchus tribunus plebis, qui antea Scipionibus inimicus erat, intercessit et ob id beneficium Africani filiam duxit. cum quaestores in bona eius publice possidenda missi essent, non modo in his nllum vestigium pccuniae regiae apparuit, sed nequaquam tantum redactum, quantae summae erat damnatus. conlatam a cognatis et amicis innumerabilem pecuniam accipere noluit; quae necessaria ei erant ad cultum redempta.

m fulvus consul in epirus ambraciensis obsedeo in deditio accipio cephallaniam subigo aetolus perdomo pax do cn manlius consul collega is gallograeci tolistobogii et tectosagi et trocmi qui brennus dux in asia transeo cum solus citer taurus mons non pario vinco is origo et quo modo is locum qui teneo occupo refero exemplum quoque virtus et pudicitia in femina trado qui cum rex gallograeci uxor sum capio centurio qui is vis infero occido lustrum ab censor condio sum censeo sum civis caput cclviii cccx cum ariarathes cappadocia rex amicitia iungo sum cn manlius contradico decem legatus ex qui consilium foedus cum antiochus conscribo de gallograeci ago pro sui causa in senatus triumpho scipio africanus dies is dictum ut quidam trado ab q petillio tribunus plebs ut quidam ab naevius qui praeda ex antiochus capio aerarius fraudo posteaquam is dies venio evoco in rostrum hic dies inquam quiris carthago vinco et prosequor populus capitolium escendo inde ne amplus tribunicius iniuria vexo in voluntarius exsilium liternum concedo incertus ibi an roma defungor sum nam monumentum is utrobique sum l scipio asiaticus frater africanus idem crimen peculor accuso damno cum in vinculum et carcer duco tib sempronius gracchus tribunus plebs qui antea scipio inimicus sum intercedo et ob is beneficium africanus filia duco cum quaestor in bonus is publicus possideo mitto sum non modo in hic nllum vestigium pccuniae regia appareo sed nequaquam tantus redigo quantus summa sum damno confero ab cognatus et amicus innumerabilis pecunia accipio nolo qui necessarius is sum ad cultus redempto


quia iam moveri nequibant prae lassitudine ac vulneribus, sentire sese dissimularunt, quietisque Poenis tacito agmine ab Scipione consule exercitus Placentiam est perductus, inde Pado traiecto Cremonam, ne duorum exercituum hibernis una colonia premeretur.

quia iam moveo nequeo prae lassitudo atque vulnus sentio sui dissimulo quiesco poenus taceo agmen ab scipio consul exercitus placentia sum perduco inde padus traicio cremona ne duo exercitus hibernus unus colonia premo


ad quam vocem tantus extemplo primum a Cretensibus clamor est ortus, deinde exceptus ab aliis, ut facile, si ultra tenderent, appareret eis timendum esse.

ad quam voco tantus extemplo primus ab cretensis clamor sum ortus deinde excipio ab alius ut facilis si ultra tendo appareo is timeo sum


Nicandro cum cetera manu primo Epirotarum castra nocte adgredi consilium fuerat baud haud facili ab Romanis auxilio,

nicander cum ceterus manus primus epirotaris castrum nox aggredior consilium sum baud haud facilis ab romanus auxilium


alii exeundum in aciem, alii castra tuenda censent; movet plerosque vastatio futura agrorum ac deinceps cum levibus praesidiis urbium relictarum excidia;

alius exeo in acies alius castrum tueor censeo moveo plerus vastatio sum ager atque deinceps cum levis praesidium urbs relictaris excidium


quod cum simul utrimque factum esset ancepsque terror Etruscos circumstaret et moenia summa vi oppugnari et intra moenia esse hostem viderent, porta se, quae una forte non obsidebatur, trepidi uno agmine eiecere.

qui cum simul utrimque facio sum anceps terror etrusci circumsto et moenia summus vis oppugnaris et intra moenia sum hostis video porto sui qui unus fors non obsido trepidus unus agmen eicio


ne aut consulem tum maxime res agentem a bello avocarent, aut in annum consules deessent.

ne aut consul tum magnus res ago ab bellum avocarent aut in annus consul desum


modo miserarentur, quod vir talis etiam praecipuum apud hostes supplicium passurus esset ob iram diremptae pacis.

modo misero qui vir talis etiam praecipuus apud hostis supplicium patior sum ob ira disredimo pax


ita torridam incendio rupem ferro pandunt molliuntque anfractibus modicis clivos, ut non iumenta solum sed elephanti etiam deduci possent.

ita torridus incendium rupes ferrum pando mollio anfractus modicus clivus ut non iumentum solus sed elephantus etiam deduco possum


et sparsi per vias speculatores sequi legiones Samnitium nec iam procul abesse alii super alios nuntiarent,

et spargo per via speculator sequor legio samnites neque iam procul absum alius super alius nuntio


cum illi deos et fider fidem legatorum testarentur, et legati et praetor summovere turbam et protegere Lacedaemonios vinclaque iam quosdam inicientis arcere.

cum ille deus et fider fides legatus testo et legatus et praetor summoveo turba et protego lacedaemonii vinclum iam quidam inicio arceo


itaque senatus dis agere gratias, quod Camillus in magistrate esset: dictatorem quippe dicendum eum fuisse, si privatus esset; et collegae fateri regimen omnium rerum, ubi quid bellici terroris ingruat,

itaque senatus deus ago gratia qui camillus in magistrate sum dictator quippe dico is sum si privo sum et collega fateor regimen omnis res ubi quis bellicus terror ingruo


P. Sulpicio Saverrione P. Sempronio Sopho consulibus Samnites, seu finem seu dilationem belli quaerentes, legatos de pace Romam misere.

p sulpicius saverrio p sempronius sophus consul samnites seu finis seu dilatio bellum quaero legatus de pax roma mitto


et ut imperii eadem sedes sit idemque omnibus nomen, quoniam ab altera utra parte concedi necesse est, quod utrisque bene vertat, sit haec sane patria potior, et Romani omnes vocemur.” Forte forte ita accidit,

et ut imperium idem sedes sum idem omnis nomen quoniam ab alter uter pars concedo necesse sum qui uterque bene verto sum hic sanus patria potis et romanus omnis vocemur fors fors ita accido


per idem tempus ad Baetim fluvium Hanno, praefectus Magonis, missus a Gadibus cum parva manu Afrorum, mercede Hispanos sollicitando ad quattuor milia iuvenum armavit.

per idem tempus ad baetis fluvius hanno praefectus mago mitto ab gades cum parvus manus afrorum merces hispani sollicito ad quattuor mille juvenis armo


eorum decreto supplicatio circa omnia pulvinaria Romae in diem unum indicta est. iisdem auctoribus et senatus censuit et consules edixerunt, ut per totam Italiam triduum supplicatio et feriae essent.

is decretum supplicatio circa omnis pulvinaris roma in dies unus indico sum idem auctor et senatus censeo et consul edico ut per totus italia triduum supplicatio et feriae sum


celsus haec corpore vultuque ita laeto, ut vicisse iam crederes, dicebat. instruit deinde primos hastatos, post eos principes, triariis postremam aciem clausit.

celsus hic corpus vultus ita laeto ut vinco iam credo dico instruo deinde primus hastati post is princeps triarii posterus acies claudo


decernunt frequentes, ut C. Sulpicius praetor tris ex senatu nominet legatos, qui eo die proficiscantur ex urbe et, quantum adcelerare possint, Cassium consulem, ubicumque sit, persequantur;

decerno frequens ut que sulpicius praetor tres ex senatus nomino legatus qui is dies proficiscor ex urbs et quantus adceleraris possum casseius consul ubicumque sum persequor


id enim vitiis meis, non cedendi, cui ius fasque est, modestia consequar. Romanos obicis mihi, et ea, quae gloriae esse debent, in crimen vertis.

is enim vitium meus non cedo qui ius for sum modestia consequor romanus obicio ego et is qui gloria sum debeo in crimen verto


patres conscripti, qui ob has res gestas triumphum a vobis postulaturus sit, Ambraciam captam signaque, quae ablata criminantur, et cetera spolia eius urbis ante currum laturus et fixurus in postibus suis?

pater conscribo qui ob hic res gero triumphus ab tu postulo sum ambracia capio signo qui aufero criminor et ceterus spolium is urbs ante currus fero et figo in postis suus


consules creati Q. Fabius Vibulanus tertium et L. Cornelius Maluginensis. census actus eo anno; lustrum propter Capitolium captum, consulem occisum condi religiosum fuit.

consul creo q fabius vibulanus tertius et l cornelius maluginensis census ago is annus lustrum propter capitolium capio consul occido condo religiosus sum


satis quidem et tunc in praesentia castigata illa legatio erat, cum tam tristi responso vestro dimissa. si tum parum ignominiae pensum est, haec certe tam miserabilis ac supplex legatio etiam insolentioris, quam illa fuit, legationis satis magnum piaculum esset.

satis quidem et tunc in praesens castigo ille legatio sum cum tam tristis respondeo vester dimitto si tum parum ignominia pendo sum hic certus tam miserabilis atque supplex legatio etiam insolens quam ille sum legatio satis magnus piaculum sum


circumventum, solum, inopem invidia gratiae externae, quae obest potius quam prodest, onerat. iam illud quam accusatorie, quod noctis huius crimen miscuit cum cetera insectatione vitae meae,

circumvenio solus inops invidia gratia externus qui obsum potis quam prodo onero iam ille quam accusatorius qui nox hic crimen misceo cum ceterus insectatio vita meus


bina in Latino iugera, ita ut dodrante ex Privernati conplerent, data, terna in Falerno quadrantibus etiam pro longinquitate adiectis.

bini in latinum iugerum ita ut dodrans ex privernati conpleo do terni in falernum quadro etiam pro longinquitas adicio


aliis non tam sententia displicere quam animus deesse. tum p. Sempronius Tuditanus tribunus militum “capi ergo mavultis” inquit “ab avarissimo et crudelissimo hoste, aestimarique capita vestra et exquiri pretia ab interrogantibus, Romanus civis sis an Latinus socius, ut ex tua contumelia et miseria alteri honos quaeratur?

alius non tam sententia displiceo quam animus desum tum p sempronius tuditanus tribunus miles capio ergo malo inquam ab avarissimo et crudelis hostis aestimo caput vester et exquiro pretium ab interrogo romanus civis sum an latinus socius ut ex tuus contumelia et miseria alter honor quaero


Hispani linteis praetextis purpura tunicis candore miro fulgentibus constiterant. numerus omnium peditum, qui tum stetere in acie, milium fuit quadraginta, decem equitum.

hispanus linteum praetexo purpura tunica candor miro fulgeo consto numerus omnis pedes qui tum sto in acies mille sum quadraginta decem eques


quo deinde modo, si te metu mortis credebam cenam vitasse meam, non ab eodem metu comisationem quoque vitaturum existimabam?

quo deinde modo si tu metus mors credo cena vito meus non ab idem metus comisatio quoque vito existimo


is cum magna popularium manu transfugit; inde duo munita oppida cum praesidiis tradita a praefectis Romano.

is cum magnus popularis manus transfugio inde duo munio oppidum cum praesidium trado ab praefectus romanus


ipsi Epiri sunt, interiecti Macedoniae Thessaliaeque; latus, quod vergit in Thessaliam, oriens spectat, septentrio a Macedonia obicitur. vestiti frequentibus silvis sunt; iuga summa campos patentes aquasque perennis habent.

ipse epirus sum interjacio macedonia thessalia latus qui vergo in thessalia orior specto septentrio ab macedonius obicio vestio frequens silva sum iugum summus campus pateo aqua perennis habeo


aurum et a civitatibus quibusdam allatum gratia rei accepta non accepisse populum Romanum;

aurum et ab civitas quidam affero gratia res accipio non accipio populus romanus


per quem transitus in Corinthium est agrum, ante signa equitibus, ut praegrederentur, locatis ipse confestim agmine duplici sequitur.

per qui transitus in corinthius sum ager ante signum eques ut praegredior loco ipse confestim agmen duplex sequor


quod Hispani, quod Galli, quod Macedones Poenive non audeant, Ligustinus hostis vallum Romanum subit, obsidet ultro et oppugnat, quem scrutantes ante devios saltus abditum et latentem vix inveniebamus.”

qui hispanus qui gallus qui macedones poenive non audeo ligustinus hostis valles romanus subeo obsido ultro et oppugno qui scrutor ante devius saltus abdo et lateo vix invenio


tanta dulcedo est ex alienis fortunis praedandi, nec in mentem venit altera lege solitudines vastas in agris fieri pellendo finibus dominos, altera fidem abrogari, cum qua omnis humana societas tollitur?

tantus dulcedo sum ex alienus fortuna praedor neque in mens venio alter lex solitudo vasto in ager fio pello finis dominus alter fides abrogaris cum qui omnis humanus societas tollo


quam Hippocrates etiam nuntio interfecto celare voluerat, deserti a militibus, quia id tutissimum ex praesentibus videbatur, Syracusas rediere.

quam hippocrates etiam nuntio interficio celaris volo desero ab miles quia is tueor ex praesens video syracusae redeo


beatam urbem Romanam et invictam et aeternam illa concordia dicere, laudare equites, laudare plebem, diem ipsum laudibus ferre, victam esse fateri comitatem benignitatemque senatus.

beatus urbs romanus et invictus et aeternus ille concordia dico laudo eques laudo plebs dies ipse laus fero vinco sum fateor comitas benignitas senatus


tempus est iam opulenta vos ac ditia stipendia facere et magna operae pretia mereri, tantum itineris per tot montes fluminaque et tot armatas gentes emensos.

tempus sum iam opulentus tu atque dives stipendium facio et magnus opera pretium mereo tantus iter per tot mons flumen et tot armo gens emetior


eodem ferme ritu et haec ara, quo illa antiquior, culta est, ut nulla nisi spectatae pudicitiae matrona et quae uni viro nupta fuisset ius sacrificandi haberet.

idem ferme ritus et hic ara quo ille antiquus colo sum ut nullus nisi specto pudicitia matrona et qui unus vir nubo sum ius sacrifico habeo


secunda pars celeberrimas urbes Thessalonicen et Cassandream habet, ad hoc Pallenen, fertilem ac frugiferam terram; maritimas quoque opportunitates ei praebent portus ad Toronen ac montem Atho Aeneamque et Acanthum, alii ad Thessaliam insulamque Euboeam, alii ad Hellespontum opportune versi.

secundus pars celeber urbs thessalonica et cassandrea habeo ad hic pallene fertilis atque frugifer terra maritimus quoque opportunitas is praebeo portus ad torone atque mons athos aeneamque et acanthus alius ad thessalia insula euboea alius ad hellespontus opportunus verro


Phileas Tarentinus diu iam per speciem legationis Romae cum esset, vir inquieti animi et minime otium, quo tum diutino senescere videbatur, patientis, aditum sibi ad obsides Tarentinos et Thurinos invenit.

phileas tarentinus diu iam per species legatio roma cum sum vir inquietus animus et paruus otium quo tum diutinus senesco video patior aditus sui ad obses tarentini et thurini invenio


alter consul C. Cassius nec in Gallia, quam sortitus erat, memorabile quicquam gessit et per Illyricum ducere legiones in Macedoniam vano incepto est conatus.

alter consul que casseius neque in gallia quam sortior sum memorabilis quisquam gero et per illyricus duco legio in macedonia vanus inceptum sum conor


Syphax cum quinquaginta milibus peditum, decem equitum advenit, confestimque motis a Carthagine castris haud procul Utica munitionibusque Romanis consedit.

syphax cum quinquaginta mille pedes decem eques advenio confestim moveo ab carthago castrum haud procul utica munitio romanus consido


is finis lacerationi fuit, sepultumque Consentiae quod membrorum reliquum fuit cura mulieris unius, ossaque Metapontum ad hostes remissa,

is finis laceratio sum sepelio consentia qui membrum reliquus sum cura mulier unus ossum metapontum ad hostis remitto


deinde consul fiat, civis Romanus si sit ex plebe, praecisa consulatus spes erit? utrum tandem non credimus fieri posse,

deinde consul fio civis romanus si sum ex plebs praecido consulatus spes sum utrum tandem non credo fio possum


arta fronte, ad naturam et angustias loci. rex, postquam signa hostium conspexit, et ipse copias educit. levis armaturae partem ante vallum in primo locavit, tum Macedonum robur, quos sarisophorus appellabant, velut firmamentum circa ipsas munitiones constituit.

artus frons ad natura et angustiae locus rex postquam signum hostis conspicio et ipse copia educo levis armo pars ante valles in primus loco tum macedones robur qui sarisophorus appello velut firmamentum circa ipse munitio constituo


conclamat vir paterque.


sub idem fere tempus, quo consul adversus Philippum primum in Epiri faucibus posuit castra,

sub idem fere tempus quo consul adverro philippus primus in epirus fauces pono castrum


Romae principio eius anni, cum de provinciis consulum et praetorum actum est, consulibus Ligures, quia bellum nusquam alibi erat, decreti.

roma principium is annus cum de provincia consul et praetor ago sum consul ligur quia bellum nusquam alibi sum decerno


qui ex Illyrico per Pelagoniam fluens in Axium amnem editur, haud procul Stobis, vetere urbe:

qui ex illyricus per pelagonia fluo in axius amnis edo haud procul stobi veto urbs


duos tamen cum eo pudor tenuit, Sp. Larcium ac T. Herminium, ambos claros genere factisque.

duo tamen cum is pudor teneo spurius larcius atque t herminium ambo clarus genus facio


quaerentibus, quid rei esset, flens diu vocem non misit; tandem, ut iam ex trepidatione concurrentium turba constitit ac silentium fuit, ordine cuncta, ut gesta erant, exposuit.

quaero quis res sum fleo diu voco non mitto tandem ut iam ex trepidatio concurro turba consto atque silentium sum ordo cunctus ut gero sum expono


omnium principum Graeciae praeter Aristaenum eadem sententia erat, cumn cum causa belli non alia esset, inde potissimum ordiendum bellum.

omnis princeps graecia praeter aristaenum idem sententia sum cumn cum causa bellum non alius sum inde potis ordior bellum


Quinctius plus ex timore hostium quam ex re ipsa spei nactus, per triduum insequens territavit eos nunc proeliis lacessendo, nunc operibus intersaepiendo quaedam, ne exitus ad fugam esset.

quintius multus ex timor hostis quam ex res ipse spes nanciscor per triduum insequor territo is nunc proelium lacesso nunc opus intersaepiendo quidam ne exitus ad fuga sum


disertissime enim planissimeque in eo scriptum est Chersonesum et Lysimachiam Eumeni dari. ubi tandem Aenus et Maronea et Thraciae civitates adscriptae sunt? quod ab illis ne postulare quidem est ausus, id apud vos, tamquam ab illis impetraverit, obtinebit? quo in numero me apud vos esse velitis, refert. si tamquam inimicum et hostem insectari propositum est, pergite ut coepistis facere:

dissero enim planus in is scribo sum cherronesus et lysimachia eumenes do ubi tandem aenus et maroneus et thracia civitas adscribo sum qui ab ille ne postulo quidem sum audeo is apud tu tamquam ab ille impetro obtineo quo in numerus ego apud tu sum volo refero si tamquam inimicus et hostis insectaris propono sum pergo ut coepio facio


ante hunc equitatum falcatae quadrigae et cameli, quos appellant dromadas. his insidebant Arabes sagittarii, gladios tenuis habentes longos quaterna cubita, ut ex tanta altitudine contingere hostem possent.

ante hic equitas falcatus quadrigae et camelis qui appello dromadas hic insideo arabs sagittarius gladius tenuis habeo longus quaterni cubo ut ex tantus altitudo contingo hostis possum


ad haec decora quoque belli non commemorasse tantum sed protulisse etiam conspicienda, spolia hostium caesorum ad triginta, dona imperatorum ad quadraginta, in quibus insignes duas murales coronas, civicas octo; ad hoc servatos ex hostibus cives ,

ad hic decus quoque bellum non commemoro tantus sed profero etiam conspicio spolium hostis caesor ad triginta donum imperator ad quadraginta in qui insignis duo muralis corona civica octo ad hic servo ex hostis civis


, atrox plebi patribusque propositum videbatur certamen. nec tribuni militum nunc in senatu, nunc in conciliis privatis principum cogendis viam consilii inveniebant,

atrox plebs pater propono video certamen neque tribunus miles nunc in senatus nunc in concilium privo princeps cogo via consilium invenio


non sine causa dii hominesque hunc urbi condendae locum elegerunt, saluberrimos colles, flumen opportunum, quo ex mediterraneis locis fruges devehantur, quo maritimi commeatus accipiantur, mare vicinum ad commoditates nec expositum nimia propinquitate ad pericula classium externarum, regionem Italiae mediam, ad incrementum urbis natum unice locum.

non sine causa dius homo hic urbs condo locus eligo saluberrimos collis flumen opportunus quo ex mediterraneus locus frugis devehantur quo maritimus commeatus accipio mare vicinus ad commoditas neque expono nimius propinquitas ad periculum classis externaris regio italia medius ad incrementum urbs natus unicus locus


Virginem uirginem plebei generis maxime forma notam duo petiere iuvenes, alter virgini genere par, tutoribus fretus, qui et ipsi eiusdem corporis erant, nobilis alter, nulla re praeterquam forma captus.

virgo uirgo plebes genus magnus forma nota duo peto juvenis alter virgo genus par tutor fretus qui et ipse idem corpus sum nobilis alter nullus res praeterquam forma capio


gloria sit par illis viris L. Paulus, iniuria vestra ne exaequetur. haec igitur primum infamia deleatur, foeda apud alias gentes, damnosa apud nostros.

gloria sum par ille vis l paulus iniuria vester ne exaequo hic igitur primus infamia deleo foedus apud alius gens damnosus apud noster


L. Cornelius Lentulus, decemvir sacrorum, eo anno mortuus est. in locum eius suffectus A. Postumius Albinus.

l cornelius lentulus decemvir sacer is annus mortuus sum in locus is sufficio ab postumus albinus


qui prolatando spatium hosti det, eum et illa castra prodere Hannibali et aperire in Galliam iter, ut per otium, ubi velit, Hasdrubali coniungatur.

qui prolato spatium hostis do is et ille castrum prodo hannibal et aperio in gallia iter ut per otium ubi volo hasdrubal conjungo


et tumulus primo impetu est captus, et Mago, arcem conatus defendere, cum omnia hostium plena videret neque spem ullam esse, se arcemque et praesidium dedidit.

et tumulus primus impetus sum capio et magus arx conor defendo cum omnis hostis plenus video neque spes ullus sum sui arx et praesidium dedo


M. Popilius Laenas a plebe consul, a patribus L. Cornelius Scipio datus. fortuna quoque inlustriorem plebeium consulem fecit;

m popilius laena ab plebs consul ab pater l cornelius scipio do fortuna quoque illustris plebeius consul facio


rex ad mediam ferme noctem errore et variis difficultatibus viae est vexatus;

rex ad medius ferme nox error et varius difficultas via sum vexo


itaque intra paucos dies triginta milia peditum, quattuor ferme equitum in Sedetanum agrum, quo edictum erat, convenerunt.

itaque intra paucus dies triginta mille pedes quattuor ferme eques in sedetanum ager quo edictum sum convenio


Arcas, mediterraneus homo, externorum etiam omnium, nisi quod in Creta praefectus auxiliorum militaverat,

arca mediterraneus homo externus etiam omnis nisi qui in creta praefectus auxilia milito


Minucio neque fortuna nec vis animi eadem in gerendo negotio fuit; nam cum baud haud procul ab hoste castra posuisset, nulla magnopere clade accepta castris se pavidus tenebat.

minucius neque fortuna neque volo animus idem in gero negotium sum nam cum baud haud procul ab hostis castrum pono nullus magnopere clades accipio castrum sui pavidus teneo


Hispanos et Afros et omne veterani robur exercitus admixtis ipsorum inpedimentis, necubi consistere coactis necessaria ad usus deessent, primos ire iussit,

hispani et afros et omnis veteranus robur exercitus admisceo ipse impedimentum necubi consisto cogo necessarius ad utor desum primus eo iubeo


urbis ac fori iura, leges, mores vos me oportet doceatis.” excusata inprudentia de pace multis verbis disseruit, quam nec iniqua et necessaria esset.

urbs atque forum ius lex mos tu ego oportet doceo excuso imprudens de pax multus verbum disseruio quam neque iniquus et necessarius sum


omniaque, quae tunc ageret diceretque, eo spectare.


hi duo praetores et duo exercitus, terrestris navalisque, adversus Nabim aperte iam oppugnantem socios populi Romani dicebantur parari;

hic duo praetor et duo exercitus terrestris navalisque adverro nabis apertus iam oppugno socius populus romanus dico paro


urbis quoque suae similem deformitatem futuram fuisse, nisi Romani subvenissent. eodem enim scelere urbem colentis deos praesidemque arcis Minervam petitam, eodem Eleusine Cereris ternplum, templum, eodem Piraei Iovem Minervamque;

urbs quoque suus similis deformitas sum sum nisi romanus subvenio idem enim scelus urbs colo deus praesidemque arx minerva peto idem eleusinus ceres ternplum templum idem piraceus iuppiter minerva


C. Sulpicio, cui Sicilia evenerat, duae legiones, quas P. Cornelius habuisset, decretae et supplementur supplementum de exercitu Cn. Fulvii, qui priore anno in Apulia foede caesus fugatusque erat.

que sulpicius qui sicilia evenio duo legio qui p cornelius habeo decerno et supplementur supplementum de exercitus cn fulvius qui prior annus in appulia foedus caedo fugo sum


Marcellus consilio advocato


quibus cum ab universis gratiae actae essent, factum senatus consultum, ut duoviros aediles ex patribus dictator populum rogaret, patres auctores omnibus eius anni comitiis fierent.

qui cum ab universus gratia ago sum facio senatus consulo ut duoviros aedilis ex pater dictator populus rogo pater auctor omnis is annus comitium fio


ubi illuxit, Scipio e praetoria nave silentio per praeconem facto “divi divaeque,” inquit “qui maria terrasque colitis, vos precor quaesoque, uti quae in meo imperio gesta sunt,

ubi illucesco scipio e praetorius navus silentium per praeco facio divus diva inquam qui mare terra colo tu precor quaeso uti qui in meus imperium gero sum


cognito deinde in latere altero quinquaginta onerarias suarum stantibus in ostio portus Eumenis rostratis, quibus Damius praeerat,

cognosco deinde in lateo alter quinquaginta oneraria suus sto in ostium portus eumenes rostratus qui damius praesum


ubi inluxit, ventus idem coortus nebula disiecta aperuit omnia Africae litora. Scipio, quod esset proximum promunturium, percunctatus cum Pulchri promunturium id vocari audisset, “placet omen” inquit;

ubi inluceo venio idem coorior nebula disjecto aperio omnis africa litus scipio qui sum propior promunturium percuncto cum pulcher promunturium is vocaris audio placeo omen inquam


quo modo autem non obstitisse aut ab tergo secutum fratrem, ut, si prohibere, quo minus in unum coirent et duces et exercitus hostium, non posset, ipseT ipse certe cum fratre coniungeret copias?

quo modo autem non obsto aut ab tergum sequor frater ut si prohibeo quo paruus in unus coeo et dux et exercitus hostis non possum ipset ipse certus cum frater conjungo copia


rati, si Hannibali, vix per se ipsi tolerando Italiae hosti, Hasdrubal dux atque Hispaniensis exercitus esset iunctus, ilium illum finem Romani imperii fore.

reor si hannibal vix per sui ipse tolero italia hostis hasdrubal dux atque hispaniensis exercitus sum jungo ille ille finis romanus imperium sum


Romani veteres peregrinum regem aspernabantur. in variis voluntatibus regnari tamen omnes volebant libertatis dulcedine nondum experta.

romanus vetus peregrinus rex aspernor in varius voluntas regnaris tamen omnis volo libertas dulcedo nondum experior


inde fatigatus Campanorum precibus sequenti die cum omni apparatu oppugnandae urbis Cumas redit, perpopulatoque agro Cumano mille passus ab urbe castra locat,

inde fatigo campanus prex sequor dies cum omnis apparatus oppugno urbs cumae redeo perpopulor ager cumanum mille patior ab urbs castrum loco


consules rebus urbanis conpositis fundatoque plebis statu in provincias diversi abiere. Valerius adversus coniunctos iam in Algido exercitus Aequorum Volscorumque sustinuit consilio bellum;

consul res urbanus compositum fundo plebs status in provincia diverto abeo valerius adverro coniungo iam in algidus exercitus aequi volscorumque sustineo consilium bellum


, M. Valerio Graecia Macedoniaque cum legione et classe, quam haberet; Q. Mucio cum: vetere exercitu — duae autem legiones erant — Sardinia; C. Terentio legio una, cui iam praeerat, ac Picenum.

m valerius graecia macedonius cum legio et classis quam habeo q mucius cum veto exercitus duo autem legio sum sardinia que terentius legio unus qui iam praesum atque picenus


namque Valerius post Vetusi consulis reditum omnium actionum in senatu primam habuit pro victore populo rettulitque, quid de nexis fieri placeret.

namque valerius post vetusi consul redeo omnis actio in senatus primus habeo pro victor populus refero quis de necto fio placeo


nullasdum in Asia socias civitates habebat populus Romanus; tamen memores Aesculapium quoque ex Graecia quondam hauddum ullo foedere sociata valetudinis populi causa arcessitum,

nullasdum in asia socio civitas habeo populus romanus tamen memor aesculapius quoque ex graecia quondam hauddum ullus foedus socio valetudo populus causa arcesso


consertis deinde manibus cum iam non motus tantum corporum agitatioque anceps telorum armorumque sed vulnera quoque et sanguis spectaculo essent, duo Romani, super alium alius, vulneratis tribus Albanis expirantes corruerunt.

consero deinde manus cum iam non moueo tantus corpus agitatio anceps telum armus sed vulnero quoque et sanguis spectaculum sum duo romanus super alius alius vulnero tres albanus expirantes conruo


ostentabatur in spem Pomptinus ager, tum primum post accisas a Camillo Volscorum res possessionis haud ambiguae.

ostento in spes pomptinus ager tum primus post accido ab camillus volscus res possessio haud ambiguus


postero die consul per ipsas angustias, quas inter valle se flumen insinuat, hostem sequitur.

posterus dies consul per ipse angustiae qui inter valles sui flumen insinuo hostis sequor


provinciis ad senatum rettulissent, censuerunt patres, ut consules inter se compararent sortirenturve, uter Bruttios adversus Hannibalem, uter Etruriam ac Ligures provinciam haberet;

provincia ad senatus refero censeo pater ut consul inter sui comparo sortirenturve uter bruttii adverro hannibal uter etruria atque ligur provincia habeo


haec inter ipsos disceptata; postremo eo descensum est, ut ex quattuor urbanis tribubus unam palam in atrio Libertatis sortirentur, in quam omnes, qui servitutem servissent, conicerent.

hic inter ipse discepto postremo is descendo sum ut ex quattuor urbanus tribus unus palam in atrium libertas sortio in quam omnis qui servitus servissent conicio


is ex duobus exercitibus in unam legionem conscriberet Romanos milites et in quindecim cohortes socios Latini nominis, quibus provinciam obtineret; veteres milites L. Cornelius et L. Manlius in Italiam deportarent.

is ex duo exercitus in unus legio conscribo romanus miles et in quindecim cohors socius latinum nomen qui provincia obtineo vetus miles l cornelius et l manlius in italia deporto


consules quoque Romani nihil aliud quam suas vires, sua arma horrebant.

consul quoque romanus nihil alius quam suus vireo suus arma horreo


censa civium capita centum triginta septem milia centum octo, minor aliquanto numerus, quam qui ante bellum fuerat.

censeo civis caput centum triginta septem mille centum octo paruus aliquantus numerus quam qui ante bellum sum


igitur praeparatis animis repentino pavore perculsos adorti aliquanto pauciores multitudinem ingentem fundunt fugantque et conpulsos in cavas valles, cum exitus haud in facili essent, circumveniunt.

igitur praeparo animus repentinus pavor percello adorior aliquantus paucus multitudo ingens fundo fugo et conpello in caveo vallo cum exitus haud in facilis sum circumvenio


haec cum in sermonibus contionibusque interdum agitantes avertissent plebem ab suscipiendo bello, profertur tempus ferundae legis, quam, si subiecta invidiae esset, antiquari apparebat.

hic cum in sermo contio interdum agito averto plebs ab suscipio bellum profero tempus fero lex quam si subiectum invidia sum antiquaris appareo


ita instruxit aciem, ita loco ac subsidiis, ita omni arte bellica firmavit. cessatum a milite ac de industria, ut obtrectaretur laudibus ducis, inpedita victoria est. plures Samnitium cecidere, plures Romani vulnerati sunt. sensit peritus dux, quae res victoriae obstaret:

ita instruo acies ita locus atque subsidium ita omnis ars bellicus firmo cesso ab miles atque de industria ut obtrecto laus dux inpedito victoria sum multus samnites cado multus romanus vulnero sum sentio pereo dux qui res victoria obsto


in has condiciones cum pax conveniret, ab rege foederi adscripti Prusia Bithyniae rex, Achaei, Boeoti, Thessali, Acarnanes, Epirotae, ab Romanis Ilienses, Attalus rex, Pleuratus, Nabis Lacedaemoniorum tyrannus, Elei, Messenii, Athenienses.

in hic condicio cum pax convenio ab rex foedus adscribo prusia bithynia rex achaeus boeotus thessal acarnanes epirotes ab romanus ilienses attalus rex pleuratus no lacedaemonius tyrannus elei messenius atheniensis


secuti et Athenienses sunt; et princeps legationis eorum Echedemus fatigatos tot repulsis Aetolos et complorantis inutili lamentatione fortunam gentis ad spem revocavit auctor indutias sex mensium petendi, ut legatos mittere Romam possent:

sequor et atheniensis sum et princeps legatio is echedemus fatigo tot repello aetoli et comploro inutilis lamentatio fortuna gens ad spes revoco auctor indutiae sex mensis peto ut legatus mitto roma possum


et Romani exercitus nec pariter ambo ducti nec satis temporis ad instruendum fuit. prius concurrit Volumnius, quam Appius ad hostem perveniret;

et romanus exercitus neque pariter ambo duco neque satis tempus ad instruo sum prior concurro volumnius quam appius ad hostis pervenio


nam omnem laborem in muro crediderat diruendo fore; si aditum armatis in urbem patefecisset, fugam inde caedemque hostium fore, qualis captis urbibus fieri solet;

nam omnis labor in murus credo diruo sum si aditus armo in urbs patefacio fuga inde caedes hostis sum qualis capio urbs fio soleo


et collatis signis dimicatum quidam auctores sunt: primo concursu Poenum usque ad castra fusum, inde eruptione facta repente versum terrorem in Romanos, Numeri Decimi Samnitis deinde interventu proelium restitutum.

et confero signum dimico quidam auctor sum primus concursus poenus usque ad castrum fundo inde eruptio facio repens verro terror in romanus numerius decimus samnites deinde intervenio proelium restitus


iussumque a templi antistite, sicut coronatus laurea corona et oraculum adisset et rem divinam fecisset, ita coronatum navem ascendere nec ante deponere eam,

jubeo ab templum antistes sicut corono laureus corona et oraculis adeo et res divina facio ita corono navo ascendo neque ante depono is


an non sensistis triumphatum hodie de vobis esse? vos omnibus, civibus peregrinis, tot finitimis populis spectaculo abeuntes fuisse, vestras coniuges, vestros liberos traductos per ora hominum?

an non sentio triumpho hodie de tu sum tu omnis civis peregrinus tot finitimus populus spectaculum abeo sum vester coniunx vester liber traduco per os homo


quod tenuit, ne consules in proximum annum crearentur.

qui teneo ne consul in propior annus creo


gentilicia altera, quod gentis Manliae decreto cautum est, ne quis deinde M. Manlius vocaretur. hunc exitum habuit vir, nisi in libera civitate natus esset, memorabilia. Populum brevi,

gentilicius alter qui gens manlius decretum caueo sum ne quis deinde m manlius voco hic exitus habeo vir nisi in liber civitas nascor sum memorabile populis brevis


deinde circumstantes tribuni militum pro se quisque ignes coniecerunt.

deinde circumsto tribunus miles pro sui quisque ignis conicio


postquam spoliare corpus caesi hostis tribunus coepit, nec Galli se statione tenuerunt et Romanorum cursus ad victorem etiam ocior fuit. ibi circa iacentis Galli corpus contracto certamine pugna atrox concitatur.

postquam spolio corpus caedo hostis tribunus coepio neque gallus sui statio teneo et romanus curro ad victor etiam ocior sum ibi circa iaceo gallus corpus contraho certamen pugno atrox concito


tempus exsurgendi ex insidiis et adgrediendi hostem Ti. Claudium Asellum tribunum militum et P. Claudium praefectum socium edocet, quos cum iis mittebat.

tempus exsurgo ex insidiae et aggredior hostis tiberius claudius asellus tribunus miles et p claudius praeficio socius edoceo qui cum is mitto


dilectu perfecto consules paucos morati dies, dum ab sociis ac nomine Latino venirent milites.

delectus perficio consul paucus moror dies dum ab socius atque nomen latinum venio miles


primam, priman, si transire ad Romanos velint et duplex stipendium accipere, quam quantum a Turdetanis pepigissent;

primus priman si transeo ad romanus volo et duplex stipendium accipio quam quantus ab turdetani pepigissent


quam, si victor ex Africa redierim, ea ipsa elevare, quae nunc retinendi mei causa, ut terribilia eadem videantur, verbis extolluntur.

quam si victor ex africanus redeo is ipse elevaris qui nunc retineo meus causa ut terribilis idem video verbum extollo


tamen, quia tot annis varie ibi bellatum erat multaeque clades acceptae, velut ex insperato inmensum gaudium fuit et, priusquam senatus decerneret,

tamen quia tot annus varius ibi bello sum multa clades accipio velut ex insperatus immensus gaudium sum et priusquam senatus decerno


ita a M. Claudio consule Q. Fulvius dictator dictus, et ex eodem plebis scito ab Q. Fulvio dictatore P. Licinius Crassus pontifex maximus magister equitum dictus.

ita ab m claudius consul q fulvus dictator dico et ex idem plebs scio ab q fulvius dictator p licinius crassus pontifex magnus magister eques dico


Duk. = Duker.


usque ad Camertes Vmbros Umbros penetrasse dicuntur. ibi, qui essent, fateri Romanum ausum introductumque in senatum consulis verbis egisse de societate amicitiaque atque inde comi hospitio acceptum nuntiare Romanis iussum,

usque ad camertes vmbros umber penetro dico ibi qui sum fateor romanus audeo introduco in senatus consul verbum ago de societas amicitia atque inde como hospitium accipio nuntiaris romanus jubeo


is cum eo forte anno, quo res male gesta ad Trasumennum est, in summo magistratu esset, iam diu infestam senatui plebem ratus per occasionem novandi res magnum ausuram facinus, ut, si in ea loca Hannibal cum victore exercitu venisset, trucidato senatu traderet Capuam Poenis,

is cum is fors annus quo res malus gero ad trasumennum sum in superus magistratus sum iam diu infestus senatus plebs reor per occasio novo res magnus audeo facinus ut si in is locum hannibal cum victor exercitus venio trucido senatus trado capua poenus


legatus incolumi exercitu reducto ad consulem remittitur inde extemplo ad classem.

legatus incolumis exercitus reduco ad consul remitto inde extemplo ad classis


inde retro, unde profecta erat, Elaeam redit. inde Phocaeam petentes ad insulam, quam Bacchium vocant — imminet urbi Phocaeensium — , appulerunt et, quibus ante abstinuerant templis signisque — egregie autem exornata insula erat — , cum hostiliter diripuissent, ad ipsam urbem transmiserunt.

inde retro unde proficio sum elaea redeo inde phocaea peto ad insula quam bacchius voco immineo urbs phocaeensis appello et qui ante abstineo templum signum egregius autem exorno insula sum cum hostilis diripio ad ipse urbs transmitto


castris Romanis Ti. Sempronius praeerat dictatore auspiciorum repetendorum causa profecto Romam.

castrum romanus tiberius sempronius praesum dictator auspicium repeto causa profecto roma


nos, quibus, nisi quod commisimus, ut quisquam ex Cannuesi Cannensi acie miles Romanus superesset, nihil obici potest, non solum a patria procul Italiaque sed ab hoste etiam relegati sumus,

nos qui nisi qui committo ut quisquam ex cannuesi cannensis acies miles romanus supersum nihil obicio possum non solus ab patria procul italia sed ab hostis etiam relego sum


contacturum funebribus diris signa, tela, arma hostium locumque eundem suae pestis ac Gallorum ac Samnitium fore —

contingo funebris dirus signum telum arma hostis locus idem suus pestis atque gallus atque samnites sum


deinde M. Livius in aerarium venit et praeter Maeciam tribum, quae se neque condemnasset neque condemnatum aut consulem aut censorem fecisset, populum Romanum omnem, quattuor et triginta tribus,

deinde m livius in aerarius venio et praeter maecia tribus qui sui neque condemno neque condemno aut consul aut censor facio populus romanus omnis quattuor et triginta tres


discursum inde ab aliis circa templa deum, ut grates agerent, ab aliis domos, coniugibus liberisque tam laetum nuntium impertirent senatus,

discursus inde ab alius circa templum deus ut grates ago ab alius domus conjunx libo tam laetus nuntius impertio senatus


fallaci dein conloquio per speciem reconciliandae pacis extractam hiemem, ut tempus ad conparandum haberent; consulem nunc venire cum duabus legionibus Romanis, quae singulae sena milia peditum, trecenos equites habeant, et pari ferme numero sociorum peditum equitumque.

fallax deinde colloquium per species reconcilio pax extraho hiems ut tempus ad conparo habeo consul nunc venio cum duo legio romanus qui singulus seni mille pedes treceni eques habeo et par ferme numerus socius pedes equio


prodigia quoque alia visa eo anno Romae sunt alia nuntiata. in foro et comitio et Capitolio sanguinji sanguinis guttae visae sunt.

prodigium quoque alius video is annus roma sum alius nuntio in forum et comitium et capitolium sanguinji sanguis gutta video sum


temptata et ab ipso rege oppugnatio eiusdem castelli est; sed naves Romanae a Piraeo venientes intromissumque praesidium absistere incepto coegerunt.

tento et ab ipse rex oppugnatio idem castellum sum sed navo romanus ab piraceus venio intromitto praesidium absisto inceptum cogo


de eo quoque novum certamen ortum; nam cum bis pecunia anquisisset, tertio capitis se anquirere diceret,

de is quoque novus certamen orior nam cum bis pecunia anquiro tertius capio sui anquiro dico


tres erant legati, Ti. Claudius Sp. Postumius M. Iunius. ii circumeuntes hortabantur socios ad suscipiendum adversus Persea pro Romanis bellum; et, quo quaeque opulentior civitas erat, eo accuratius agebant, quia minores secuturae maiorum auctoritatem erant.

tres sum legatus tiberius claudus spurius postumus m junius is circumeo horto socius ad suscipio adverro perseus pro romanus bellum et quo quisque opulens civitas sum is accuro ago quia paruus sequor magnus auctoritas sum


Valerium temere invectum in exulum aciem ex transverso quidam adortus transfigit, nec quicquam equitis vulnere equo retardato moribundus Romanus labentibus super corpus armis ad terram defluxit.

valerius temere inveho in exsul acies ex transverto quidam adorior transfigo neque quisquam equio vulnus equus retardo moribundus romanus labor super corpus arma ad terra defluo


id munus officiumque suum scire minus esse quam pro meritis populi Romani et voluntate sua; sed saepe alias bonis in rebus utriusque populi se gratorum fideliumque socium muneribus functos esse.

is munus officium suus scio paruus sum quam pro meritum populus romanus et voluntas suus sed saepe alius bonus in res uterque populus sui grator fidelis socius munus fungor sum


ab Rhodo redeuntes Boeotiae quoque civitates, Thebas et Coroneam et Haliartum, adierunt, quibus expressum invitis existimabatur, ut relicta regia societate Romanis adiungerentur.

ab rhodos redeo boeotia quoque civitas thebae et coronea et haliartus adeo qui exprimo invitus existimo ut relinquo regius societas romanus adjungo


principio anni, quo L. Cornelius Q. Minucius consules fuerunt, terrae motus ita crebri nuntiabantur, ut non rei tantum ipsius sed feriarum quoque ob id indictarum homines taederet;

principium annus quo l cornelius q minucius consul sum terra moueo ita creber nuntio ut non res tantus ipse sed feriaris quoque ob is indictaris homo taedet


postquam apparuit labare plebis animos, missique de pace ad Marcium oratores. atrox responsum rettulerunt:

postquam appareo labaris plebs animus mitto de pax ad marcius orator atrox responsum refero


sunt, qui ean eam ex pacto tradendi, quod in sinistris manibus esset, derecto arma petisse dicant et fraude visam agere sua ipsam peremptam mercede.

sum qui eo is ex pacisco trado qui in sinister manus sum derecingo arma peto dico et fraus video ago suus ipse peremo merces


Pleminium et ad duo et triginta homines cum eo damnaverunt atque in catenis Romam miserunt.

pleminium et ad duo et triginta homo cum is damno atque in catena roma mitto


de societate baud haud abnuunt barbari, de mercede agitur. qua pacta acceptaque cum parata cetera ad bellum essent sequique Etruscus iuberet, infitias eunt mercedem se belli Romanis inferendi pactos:

de societas baud haud abnuo barbaris de merces ago qui paciscor accipio cum paro ceterus ad bellum sum sequor etruscus iubeo infitior eo merces sui bellum romanus infero paciscor


eodem anno prodigia aliquot visa nuntiataque sunt. in aede Concordiae Victoria, quae in eulmine culmine erat, fulmins fulmine icta decussaque ad Victorias, quae in antefixis erant, haesit neque inde procidit.

idem annus prodigium aliquot video nuntio sum in aedes concordia victoria qui in eulmine culmen sum fulmins fulmen iacio decutio ad victoria qui in antefixus sum haereo neque inde procaedo


una gratulatio conveniens in ea victoria, quam ipse adiuvisset, altera querimonia Gallici tumultus acceptaeque cladis, qua regnum in dubium adductum esset.

unus gratulatio convenio in is victoria quam ipse adjuvo alter querimonia gallicus tumultus accipio clades qui regnum in dubius adduco sum


ibi primo atrocissimum contractum est certamen et turre instructa omni genere telorum, et tormentis machinisque ad oppugnandam ear eam ex navibus expositis.

ibi primus atrox contraho sum certamen et turris instruo omnis genus telum et tormentum machina ad oppugno ear is ex navis expono


ut commeatus paratos et in urbibus baberent haberent et ex agris deviis in viam proferrent praesidiaque in urbes contraherent, ut sua cuique res publica in manu esset.

ut commeatus paro et in urbs baberent habeo et ex ager devius in via profero praesidium in urbs contraho ut suus quisque res publicus in manus sum


sin per metum agro cedatur, in medium regnum eundum; aut sine certamine concessuros in dicionem eius Maesulios aut nequaquam pares futuros armis.

sin per metus ager cedo in medius regnum eo aut sine certamen concedo in dicio is maesulios aut nequaquam par sum arma


ibi duo consulares exercitus diversis vagati partibus omnia spatio quinque mensum evastarunt.

ibi duo consularis exercitus diverto vago pars omnis spatium quinque metior evastarunt


inde, quod unum maxime in praesentia desiderabatur, comitiis consularibus habitis in hiberna rediit. creati consules Cn. Servilius et C. Flaminius iterum.

inde qui unus magnus in praesens desidero comitium consularis habeo in hibernus redeo creo consul cn servilis et que flaminius iterum


postero die insidiis medio ferme viae positis ad eliciendum extra moenia Macedonem Romani ad urbem agmine iere; inde, cum ea ipsa suspicio, ne quis exiret, deterruisset,

posterus dies insidiae medium ferme via pono ad elicio extra moenia macedonem romanus ad urbs agmen eo inde cum is ipse suspicio ne quis exeo deterreo


principio huius anni legati, qui in Aetoliam et Macedoniam missi erant, renuntiarunt, sibi conveniendi regis Persei, cum alii abesse eum, alii aegrum esse, falso utrumque, fingerent, potestatem non factam.

principium hic annus legatus qui in aetolia et macedonia mitto sum renuntio sui convenio rex perseus cum alius absum is alius aeger sum fallo uterque fingo potestas non facio


Romanis indignitas maior quam cura populationis Tarquiniensium fuit; eo nec magno conatu suscepta nec in longum dilata res est.

romanus indignitas magnus quam cura populatio tarquiniensis sum is neque magnus conatus suscipio neque in longus differo res sum


ad idem fere tempus et ab sociis naves Chalcidem convenerunt, duae Punicae quinqueremes, duae ab Heraclea ex Ponto triremes, quattuor Chalcedone, totidem Samo, tum quinque Rhodiae quadriremes.

ad idem fere tempus et ab socius navo chalcis convenio duo punicus quinqueremis duo ab heraclea ex pontus triremis quattuor chalcedon totidem samos tum quinque rhodius quadriremis


ultimae necessitatis extemplo visa res, in qua ita adfecto excusatio valetudinis aut ne ipsi quidem petenda visa foret aut data petenti non esset.

ulter necessitas extemplo video res in qui ita afficio excusatio valetudo aut ne ipse quidem peto video sum aut do peto non sum


Ilotarum deinde quidam — hi sunt iam inde antiquitus castellani, agreste genus — , transfugere voluisse insimulati per omnis vicos sub verberibus acti necantur. hoc terrore obstipuerant multitudinis animi ab omni conatu novorum consiliorum.

ilotaris deinde quidam hic sum iam inde antiquus castellanus agrestis genus transfugio volo insimulo per omnis vicus sub verber ago neco hic terror obstipesco multitudo animus ab omnis conatus novum consilium


eo miserunt, qui orarent Eretrienses Carystiosque, ut et suarum fortunarum in eadem insula geniti misererentur et Romanam societatem respicerent; ne sinerent Aetolorum Chalcidem fieri; Euboeam habituros,

is mitto qui oro eretriensis carystii ut et suus fortuna in idem insula gigno misereo et romanus societas respicio ne sino aetolus chalcis fio euboea habeo


Manlium inimicum incessens. et L. Scipio, quem magis pro se quam adversus legem dicturum apparebat, dissuasor processit. is morte P. Africani fratris, viri omnium fortissimi clarissimique, eam exortam rogationem est conquestus;

manlius inimicus incesso et l scipio qui magis pro sui quam adverro lex dico appareo dissuasor procedo is mors p africanus frater vir omnis fortis clarus is exorior rogatio sum conqueror


rex Asiae et partis Europae Antiochus filiam suam in matrimonium mihi dabat; restituebat extemplo civitates, quae defecerant a nobis; spem magnam in posterum amplificandi regni faciebat,

rex asia et pars europa antiochus filia suus in matrimonium ego do restituo extemplo civitas qui deficio ab nos spes magnus in posterus amplifico regnum facio


Syphacem captur, pulsos se Hispania, pulsos Italia, atque ea omnia unius virtute et consilio Scipionis facta, velut fatalem eum ducem in exitium suum natum horrebant.

syphacem captur pello sui hispania pello italia atque is omnis unus virtus et consilium scipio facio velut fatal is dux in exitium suus natus horreo


grata ea res ut quae maxime senatui umquam fuit; honoremque ob earn eam munificentiam ferunt matronis habitum, ut pilento ad sacra ludosque, carpentis festo profestoque uterentur.

gratus is res ut qui magnus senatus umquam sum honoro ob earn is munificentia fero matrona habitus ut pilentum ad sacer ludus carpo festus profestus uto


Philippus quoque primo vere, postquam legati ab Roma nihil pacati rettulerant,

philippus quoque primus verus postquam legatus ab roma nihil pacatum refero


belli administratio ad novos consules reiecta est; in praesentia tamen Cn. Sicinium praetorem, cuius inter cives et peregrinos iurisdictio erat,

bellum administratio ad novi consul rejecto sum in praesens tamen cn sicinius praetor qui inter civis et peregrinus jurisdictio sum


stetit paulisper Perseus in tumulis, elici posse ratus ad equestre certamen Romanos; qui postquam nihil movebant, equitem mittit, qui pedites referre ad Sycurium signa iuberet; ipse mox insecutus.

sto paulisper perseus in tumulus elicio possum reor ad equester certamen romanus qui postquam nihil moveo eques mitto qui pedito refero ad sycurium signum iubeo ipse mox insequor


hunc enim virum, egregium olim domi militiaeque, decemviratus collegaeque ita mutaverant, ut Appi quam sui similis mallet esse. huic bellum in Sabinis M’. Rabuleio et Q. Poetilio Poetelio additis collegis mandatum.

hic enim vir egregius olim domus militia decemviratus collega ita muto ut appius quam suus similis malo sum hic bellum in sabinum m rabuleio et q poetilio poetelius addo collega mando


inde in curiam iussu consulum delatus eadem illa cum patribus ingenti omnium admiratione enarrasset, ecce aliud miraculum:

inde in curia iussus consul defero idem ille cum pater ingens omnis admiratio enarro ecce alius miraculis


qua in colloquio primo ad Chalcidem quaque per legatos in concilio Achaeorum usus erat, ut amicitiam secum institui, non bellum indici Romanis postularet. neminem, quid ageretur, fallebat;

qui in colloquium primus ad chalcis quisque per legatus in concilio achaeus utor sum ut amicitia sui instituo non bellum indico romanus postulo nemo quis ago fallo


in Hispania ulteriore fractis proximo bello Lusitanis quietae res fuerunt: in citeriore A. Terentius in Suessetanis oppidum Corbionem vineis et operibus expugnavit, captivos vendidit: quieta deinde hiberna et citerior provincia habuit.

in hispania ulterior frango propior bellum lusitanus quiesco res sum in citer ab tero in suessetanus oppidum corbio vinea et opus expugno captivus vendo quietus deinde hibernus et citer provincia habeo