Quantum deesse solet lunae, seu plena futura est,

quantus desum soleo luna seu plenus sum sum


Fraudibus eventum dederat fortuna: feroxque,


Colligeret rapido victoria Caesaris actu,


Ac, velut impatiens hominum vel solis iniqui

atque velut impatiens homo vel sol iniquus


Bellaque Sardoas etiam sparguntur in oras.


Eleus sonipes, quamvis iam carcere clauso


Devia, qua vastos aperit Candavia saltus,

devius qui vastus aperio candavia saltus


Qui, me teste, pati vel quae tristissima, pulchrum

qui ego testis patior vel qui tristis pulcher


In famulos, Ptolemaee, caput. Sic barbara Colchis

in famulus ptolemaeus caput sic barbarum colchus


Non belli civilis amor, partesque favore


Digna sua est, nullosque hominum lugere vacamus.

dignus suus sum nullus homo lugeo vacamus


Linea tam rectum mundi ferit illa Leonem.

lineus tam recingo mundus ferio ille leo


Exceptum mediis invenit vulnus in undis.


Vivis adhuc, coniux, et iam Cornelia non est

vivo adhuc conjunx et iam cornelius non sum


His meruit tumulum medio sibi tollere Campo?

hic mereo tumulus medium sui tollo campus


Posce caput. Cogit pietas imponere finem


Destituit Fortuna tuis. Cum coniuge pulsus,


Cetera classis abit, summis spoliata carinis:

ceterus classis abeo summus spolio carina


Sed maiora dedit cognomina collibus istis,


Phoenices primi, famae si creditur, ausi


Carpit eques, dubiique fugae pugnaeque tenentur.


Montibus, aut Boreas. Testis tibi sole perusti


Nunc super Argos arant: veteres ubi fabula Thebas

nunc super argi aro vetus ubi fabula thebae


Quantum scire, licet. Venit aetas omnis in unam

quantus scio licet venio aetas omnis in unus


Intrepidus, quamcunque datis mihi numina, mortem


Tu, quisquis superum, commercia nostra perosus,

tu quisquis superi commercium noster perosus


Lampadas immitti iunctis in vela carinis.


Viscera non unus iamdudum transigit ensis.

viscera non unus jamdudum transigo ensis


Non pecorum raptus faciles, non pabula mersi

non pecus rapio facilis non pabulum mergo


Duc age per Scythiae populos, per inhospita Syrtis

duco ago per scythia populus per inhospitus syrtis


Et gens quae nudo residens Massylia dorso

et gens qui nudus resideo massylus dorsum


Et dubium pendet, vento cui pareat, aequor.


Fraterno primi maduerunt sanguine muri.


Et nihil hac venia, si viceris ipse, paciscor.

et nihil hic venia si vinco ipse pacisco


Invenit arma furor: remum contorsit in hostem

invenio arma furor remus contorqueo in hostis


Quantus apud Tanaim toto conspectus in ortu!

quantus apud tanais totus conspicio in ortus


Inde perit primum quondam veneranda potestas

indus pereo primus quondam veneror potestas


Labitur avectae pater Isidis, et tuus, Oeneu,

labor avectae pater isidis et tuus oeneu


Summum, Brute, nefas civilia bella fatemur:

superus brutus nefas civile bellum fateor


Caussa data est. Quid sepositam semperque quietam


Fervet, et a trepido vix abstinet ira magistro.

ferveo et ab trepido vix abstineo ira magister


Thessalis, et contra: Si fata minora moveres,


Ut pavidos iuvenis comites, ipsumque trememtem


Roboris impacti crebros gemit agger ad ictus.

robur impingo creber gemo agger ad iacio


Festinata dies fatis; sat magna peregi.


Atque insopiti quondam tutela draconis,


Tot simul e campis Latiae fulsere volucres:

tot simul e campus latius fulcio volucris


Ter conspecta Iovi, funestoque intulit igni.

ter conspicio iuppiter funestus infero ignis


Sed ne submissis precibus Pompeius adoret


Ore quis adverso demisso faucibus ense


Excussit galeam, suffecitque omnibus unda.


Absorpsit penitus rupes, ac tecta ferarum

absorpsit penitus rupes atque tectum ferus


Omnibus unus adest fatis; quocumque vocatur,


Incaluit virtus: atque una caede refectus

incaleo virtus atque unus caedes reficio


Me calor aethereus feriat, mihi plena veneno

ego calor aethereus ferio ego plenus veneno


Sive per ambages solitas contraria visis


Corycii pressura croci: sic omnia membra


Quae peior fortuna potest, atque omnibus uso,

qui malus fortuna possum atque omnis utor


Praecipitare meam fatis potuere senectam.


Consulite extremis angusto tempore rebus.


Quodsi signa ducem numquam fallentia vestrum


Dum nimium pugnax unius turba carinae


Coryciumque patens exesis rupibus antrum,


Multa quidem prohibent nocturno credere ponto.

multus quidem prohibeo nocturnus credo pontus


Subtrahe: non ullo constet mihi sanguine bellum:

subtraho non ullus consto ego sanguis bellum


Qui iacet, agnosco: dubiam super aequora Syrtin

qui iaceo agnosco dubius super aequor syrtin


Defectusque epulis et pastus caede suorum,


Terrenum ignotas hominem proiecit in undas.


Nec superos orat, nec cantu supplice numen

neque superus oro neque cantus supplex numen


Rupibus exesis haerentem fune carinam.


Deformis coeli facies iunctaeque tenebrae.


Caesareis Labienus erat: nunc, transfuga vilis,

caesareus labienus sum nunc transfuga vilis


Ocior, et missa Parthi post terga sagitta;

ocior et mitto parthus post tergum sagitta


Castra videt, famulas scelerata ad proelia dextras

castrum video famulo scelero ad proelio dexter


Acessus, dominumque timet deprendere luci.


Vulteius, iugulo poscens iam fata retecto,


Solvit, et extenso laxavit stamina velo.


Fortunae, quo mundus erat Romanaque fata,


Nunc vagus, et spargens facilem tibi cedere ripam.

nunc vagus et spargo facilis tu cedo ripa


Consul e eversa felix moriturus in Urbe


Mutato sua iura solo. Moerentia tecta


Fregit et immensis coxit fornacibus aera.


Gazaque, et arbusto palmarum dives Idume.


Non gemitus, non fletus erat, salvaque verendus

non gemitus non fletus sum salvaque vereor


Dipsades, et peragunt civilia bella cerastae.


Intellecta deum! quibus hoc contingere templis


Hoc primum natura nocens in corpore saevas

hic primus natura noceo in corpus saevus


Merserit Asturii scrutator pallidus auri.


Quae seges infecta surget non decolor herba?

qui seges inficio surgo non decolo herba


Incubuit solis: sed quae vicina fuere


Obruis? exiguae clades sumus, orbe remoto?


Constitit, et magno vinci se fassus ab orbe est.

consto et magnus vinco sui fateor ab orbis sum


Saepe etiam caris cognato in funere dira

saepe etiam caris cognatus in funus dirus


Torta caput, refugosque gerens a fronte capillos.

torqueo caput refugus gero ab frons capillus


At Genusum nunc sole nives, nunc imbre solutae

at genusus nunc sol nix nunc imber solvo


Excitat, atque hostes turba stipatus inermes


Non satis est, muris latebras quaesisse pavori?

non satis sum murus latebra quaero pavori


Quis calcare tuas metuat, Solpuga, latebras?

quis calcaris tuus metuo solpuga latebra


Atque iterum, aequatis ad iustae pondera Librae

atque iterum aequo ad iustus pondero libra


Scrutaris gladio Nescis, puer improbe, nescis,

scrutaris gladius nescio puer improbus nescio


An tantum in fluctus placeo comes? Haec ubi frustra

an tantus in fluctus placeo comes hic ubi frustra


Saepe dedi, et lavi calido prosecta cerebro;

saepe do et lavo calidus proseco cerebrum


Arva super Cyri, Chaldaeique ultima regni

arvum super cyrus chaldaeus ulter regnum


Secum incerta fremit: pietas patriique penates

sui incertus fremo pietas patrius penates


Qui lacerum videre caput. Nam saevus in ipso

qui lacer video caput nam saevus in ipse


Hi, luctantem animam lenta cum morte trahentes,


Quam vitam veniamque, libet? Rapiatur in undas


Sola potest Libye turbam praestare malorum,


Et fit saepe nefas, iaculum tentante lacerto.

et fio saepe nefas iaculis tentante lacertus


Auxilium volucri Pallas tulit innuba fratri,

auxilium volucris pallas fero innubus frater


Prosiluit busto, semustaque membra relinquens

prosilio bustum semustus membrum relinquo


Dum trepidant nullo firmatae robore partes,


Semianimes traxere foris, multumque cruoris


Incertus qua terga daret, qua pectora bello.

incertus qui tergum do qui pectus bellum


Ad mortem dimitte senes. En, improba vota!


Promittant veniam, iubeant sperare salutem:


Saeve parens, utrasque simul partesque ducesque,


Tellus Syrtis erit: nam iam brevis unda superne

tellus syrtis sum nam iam brevis unda supernus


Ipse cava regni vires in valle retentat:

ipse cavo regnum vireo in valles retento


Perdidit ensis opus, frangit sine vulnere membra.

perdo ensis opus frango sine vulnus membrum


Non pacem petimus, superi: date gentibus iras:


Cum tot in hac anima populorum vita salusque


Evocat, et Romam motis petit undique signis.


Utque habeat famulos nullo discrimine, Caesar

ut habeo famulus nullus discrimen caesar


Haud alium tanta civem tulit indole Roma,

haud alius tantus civis fero indoles roma


Semper in externis populo communia vestro

semper in externus populus commune vester


Degeneres trepidant animi, peioraque versant,


Et gener atque socer bello concurrere iussi?

et gener atque socer bellum concurro iubeo


Pectora femineum, ceu Bruti funere, vulgus.


Sacra deum, structae diris altaribus arae;


Attollensque apicem generoso vertice Flamen.


Non mihi res agitur, sed vos ut libera sitis


Haud unum contenta latus transire, quiescit:

haud unus contineo latus transeo quiesco


Et Clupeam tenuit stationis litora notae:


Cum tibi sacrato Macedon servetur in antro,


Ille vel in Tanain missus Rhodanumque Padumque


Flesset, et infando pollutus sanguine Nilus


Iam scirem meritam, servata coniuge, Lesbon,


Nec vidit recto gladium mucrone tenentem;


Tristia sed postquam superati proelia Vari

tristis sed postquam supero proelio varis


Ante ipsum penetrale deae semperque calentes


Convenere dies. Summo si frigida coelo

convenio dies superus si frigidus caelum


Consiliis inimica tuis. Nos denique bellum

consilium inimicus tuus nos denique bellum


Maioresque latent stellae, calidumque refugit


Collaque in obliquo ponit languentia transtro.

collum in obliquus pono langueo transtrum


Anfractu latuere viae. Quibus hoste potito


Iam Phoebe toto fratrem cum redderet orbe,

iam phoebus totus frater cum reddo orbis


Confisus Latio, regis tamen undique vires


Quaque sub Herculeo sacratus numine portus

quisque sub herculeus sacro numen portus


Hirtam membra super Romani more Quiritis


Sic eat: immites Romana piacula divi


Quem belli Fortuna paret. Non ultima turbae

qui bellum fortuna pareo non ulter turba


Nondum flumineas Memphis contexere biblos


Qui potuere pati radios, et lumine recto

qui possum patior radius et lumen recingo


Movit, et in nubes abiere Ceraunia, quumque


Non dabit, impulsi tantum quae praemia belli

non do impello tantus qui praemium bellum


Et medio congesta foro. Cognoscitur illic,


Quidquid ab extincto licuisset tollere busto,


Cum procul e summis conspecti collibus hostes

cos procul e summus conspicio collis hostis


Invenit insomni volventem publica cura


Accepisse diem. Potuit tibi vulnere nullo


Amputat: ille cavis evolvit sedibus orbes,


Festa coronato non pendent limine serta;


Sternit iam vallum, fossasque implete ruina,


Inque feras discerptus abit: non intima curant


Arma ferunt, galeamque extentus protegit umbo,


Hos perdit Fortuna dies! Tunc omnia late


Ah miser, extremum cui mortis munus inique


Et cui quaerendos Pharium scelus obtulit enses!

et qui quaero pharius scelus offero ensis


Spernendique timor? cuius commercia pacti


Eminet in tergo pelagi procul omnibus arvis,

emineo in tergum pelagus procul omnis arvum


Elicit Epirum. Peregrina ac sordida sedes

elicio epirus peregrinus atque sordidus sedes


Sed cum tanta meo vivat sub pectore virtus,

sed cum tantus meus vivo sub pectus virtus


Expertus cessisse deo: fluctusque verendos


Damnat apud gentes sceleris non sponte peracti

damno apud gens scelus non sponte perago


Herculeosque novo laxavit corpore nodos.


Dis placitum: non in soceri generique favorem


Bellantem geminis tenuit te Gallia lustris,


Et panacea potens, et Thessala centaurea:

et panacea possum et thessalus centaureum


Hesperiam, quam cum Scyllaeis clauditur undis,


Iam pelago pirata redis. Tunc respicit omnes

iam pelagus pirata redeo tunc respicio omnis


Sic stat iners Scythicas adstringens Bosporus undas,

sic sto iners scythice adstringo bosporus unda


Machina divulsi turbabit foedera mundi.


Spiculaque extenso Paean Pythone recoxit,


Imposuit, longis Caesar producere noctem


Polluit aequoreos Siculus pirata triumphos.

polluo aequoreus siculus pirata triumphus


Quod tulit illa ratis remis, haec repulit aequor.

qui fero ille ratis remi hic repello aequor


Sunt audita Iubae: laetus, quod gloria belli


Milite cum subito, partesque in bella togatae,


Arctoas domui gentes: inimica subegi


Pugna fuit; non longa quidem: nam condidit atra

pugno sum non longus quidem nam condo ater


Audieratque pavens: Fas haec contingere non est


Caesar, ut immensae collecto robore vires


Et scelere imbutos etiamnunc venditat enses.


Dum nondum meruere, feri. Tantone novorum


Tunc Mitylenaeum pleno iam litore vulgus

tunc mitylenaeum plenus iam litus vulgus


Carminibus magicis opus est, herbisque, cadaver


Iam tunc civili meditatus Leucada bello.


Caesar ut, amissis inter tot millia paucis,


At postquam membris sensit constare vigorem,

at postquam membrum sentio constaris vigor


Vindicet, aut Crassos. Sic fatus, murmure sentit

vindico aut crassus sic fatus murmur sentio


Ille caput labens et iam languentia colla,


Extractamque tenens gelido de corpore mortem


Nec duxit recto tenuata cacumina cornu,


Sollicitant, proceresque alii: quibus adde Catonem


Scimus, et haec nobis non altius inseret Ammon.


Nititur: adversoque acies in monte supina


Ultorem cinerum nudae speravimus umbrae,


Si flexus oblita vagi per recta cucurrit

si flecto obliviscor vagus per recta curro


Agmina: conflato saevas ergastula ferro


Itque Cilix iusta, iam non pirata, carina.


Eripiam, qui, ne premerent te proelia, fugi?


Iussus Caesar agi. Quid? si mihi signa iacerent

iubeo caesar ago quis si ego signum iacio


Ille moras ferri, nervorum et vincula rumpit,


Excussae laurus, immotaque culmina templi,


Mors hic gentis erat: sanguis ibi fluxit Achaeus,

mors hic gens sum sanguis ibi fluo achaeus


Ignis; et ostendens confectas flamma Latinas

ignis et ostendo confacio flamma latinae


Aegyptum Libyamque: et terras elige morti.


Spargere funus erat. Tamen hos minuere labores


Sola sequi. Deformis, adhuc vivente marito,


Conflixere pares, telluris viribus ille,


Clausa fides miseris, et toto solus in orbe est,

claudo fides miser et totus solus in orbis sum


Est cruor, et Caesar per tot sua fata sequendus.

sum cruor et caesar per tot suus fatum sequor


Hos licet in fluvios saniem tabemque ferarum,


Sub Iove temperies et numquam turbidus aer.

sub iuppiter temperies et numquam turbidus aer


Cuius Thessalicas saturat pars magna volucres:

qui thessalicus saturo pars magnus volucris


Hanc partem natura sui.) vel plenior alto


Aut dum dispositis adtollat retia varis


Hunc fama est Stygiis manare paludibus amnem,

hic fama sum stygius manaris palus amnis


Ipse ego, privatae cupidus me reddere vitae,


Prima fretum scindens Pagasaeo litore pinus

primus fretus scindo pagasaeus litus pinus


Funestam mundo votis petit omnibus horam,


Litora, et incerto turbatas murmure voces


Traximus imperium tunc, cum mihi Rostra tenere

traho imperium tunc cum ego rostrum teneo


Hinc imperfecto complectitur aera gyro


Illud in externa forsan longeque remota


Dum patrii veniant in viscera Caesaris enses,

dum patrius venio in viscera caesar ensis


Ficta soles, Hecate, pallenti tabida forma

fictum soleo hecate palleo tabidus forma


Non qua pronus erat. Nilum non extulit aestas:

non qui pronus sum nilis non effero aestas


Quod non, victrices aquilas deponere iussus,


Serpitis, aurato nitidi fulgore dracones,


Advenisse diem, qui fatum rebus in aevum


Hoc vulnus, clades ut Parthia vindicet ante

hic vulnus clades ut parthia vindico ante


Alter: at hi tortum validis aplustre lacertis

alter at hic torqueo validus aplustre lacertus


Et damnata diu Romanis Allia fastis.


Non mandante fame. Multas volucresque ferasque


Invito pastore trahit: sic viribus impar


Sponte cadit, maiorque, accepto robore, surgit.


Hic dabit, hic pacem iugulus, finemque laborum


Non puppis nostrae labor est: hanc Caesare pressam

non puppis noster labor sum hic caesaris premo


Et mihi, si fatis aliena in iura vemimus,


Illic, bellaci confisus gente Curictum,


Curva sequi, quae iam vento fluctuque secundo

curvo sequor qui iam venio fluctus secundus


Nec solum gens illa sua contenta salute:

neque solus gens ille suus contineo salus


Ausus Romanae Graia de puppe carinae


Tunc orientis opes, captorumque ultima regum


Pindus agit fremitus, Pangaeaque saxa resultant,

pindus ago fremo pangaeus saxum resultant


Sed me nec sanguis, nec tantum vulnera nostri

sed ego neque sanguis neque tantus vulnero noster


Nominis haud metuis coeloque tonante, profanas


Agnovere suos. Pro numine fata sinistro,


Libertas experta virum: pugnaxque Metellus


Non, quia te superi patrio privare sepulchro

non quia tu superi patrius privaris sepulcrum


Sed gladiis fodere suis: puteusque cavati


Urbis regna suae funesto in Marte locasses,


Gentibus Hesperiis: post me regnare volenti


Hesperia est, desuntque manus poscentibus arvis,


Vinci Roma volet. Regem parere iubenti


Haerebis pressis intra mea pectora membris:


Antistes, pavidamque deis immittere vatem,


Terribilis Stygio facies pallore gravatur,


Quos timeant non nosse deos. Iam fama ferebat


Ore novas poscens moribundus labitur herbas,


Dux caussae melioris eris. Polluta nefanda


Mox iubet et totam pavidis a civibus urbem

mox iubeo et totus pavidus ab civis urbs


Totum sub Latias leges cum miseris orbem,


Saecula, quem veniens hospes Romanus adoret.


Iam placidus senio, fractisque modestior annis,

iam placidus senium frango modestus annus


Quippe, fides si pura foret, si regia Magno

quippe fides si purus sum si regius magnus


Acciri vates. Quorum qui maximus aevo


Primum litoreis miles lassatur arenis:


Squalebant late Phorcynidos arva Medusae,


Ut bellum differret, erat. Tunc pectore curas


Vela tulit: sonuit victis compagibus alnus.


Accipis: in curas venio partemque laborum.


Arma timent gentes, hominumque erepta lacertis


Nostra fide? credisne aliquid mihi tutius esse,

noster fides credo aliquis ego tueor sum


Posse pati, timeo. Quodsi sunt vota, deisque

possum patior timeo quodsi sum veto deus


Viscera tuta latent penitus, citraque cruorem


Ite simul pedites: ruiturum adscendite pontem.

eo simul pedito ruiturum adscendite pons


Extremi colles Siculo cessere Peloro.


Virtutis stimulis et nobilitate dolendi


Immodicas possedit opes, sed plura retentis

immodicus possedo ops sed multus retineo


Extolletque animos Latium vesanus in orbem,

extolletque animus latius vesanus in orbis


Turba Patrum, nullo cogendi iure senatus,


Sed fremitu vulgi, fasces et iura querentis


Sustineat pretium belli scelerumque petentes!


Arboribus suus horror inest. Tum plurima nigris

arbor suus horror insum tum multus niger


Et iam Pleias hebet, flexi iam plaustra Bootae

et iam pleias hebeo flecto iam plaustrum bootes


Nec Pompeianis tradit sua partibus arma,


Consule notus erit? Fingit solemnis Campus,

consulis notus sum fingo solemnis campus


Tolitur. Hoc noctes referunt, Niloque refundunt.


Famae cura vetat, ne non damnasse ruentam,


Tantae molis onus percussum voce recessit,


Adsuerunt, non silva torum: viresque resumit


Ille quoque incertus, quo te vocet, unde repellat,

ille quoque incertus quo tu voco unde repello


Advectos cum plena ferant praesepia culmos,


Namque omnes voces, per quas iam tempore tanto

namque omnis voco per qui iam tempus tantus


Contentus, par esse tibi, tunc pace fideli


Nec Romana magis complerunt horrea terrae.

neque romanus magis compleo horreum terra


Scipio, Nuceriae: quamquam firmissima pubes


Laesum nube dies iubar extulit, imaque sensim

laedo nubes dies iubar effero imus sensim


Verba sono, nec vox antri complere capacis

verbum sonus neque vox antrum compleo capax


Quo feror, o Paean? Qua me super aethera raptam

quo fero o paean qui ego super aether rapio


Nec de te, natura, queror: tot monstra ferentem,

neque de tu natura queror tot monstrum fero


Indomitum regem, Romanaque fata morantem,


Et Pharios currus regum cervicibus egit:


Quod perit: in totum mundi prosternimur aevum:

qui pereo in totus mundus prosterno aevum


Fataque ferre videt, ne quo languore moretur


Prendere, ne longe nimium sit proxima tellus.

prehendo ne longus nimium sum propior tellus


Emicuit lentus: ruptis cadit undique venis:


Fecit) et aeternos animam collegit in orbes.


Thessaliam nox omnis habet: tenebrisque remotis

thessalia nox omnis habeo tenebra remoueo


Olim Syrtis erat pelago, penitusque natabat:


Carpitur, et lentum Magnus destillat in ignem,

carpo et lentus magnus destillo in ignis


Sed neque ius mundi valuit, neque foedera sancta

sed neque ius mundus valeo neque foedero sancio


Stat, dum lixa bibat. Si veris magna paratur


Accipe templorum cultus, aurumque deorum:


Ante aciem Emathiam nullis accessimus armis:


Adspice possessas urbes, donataque regna,


Et laxas fluitare sinit religatque catenas


Degener? In medios belli non ire furores,


Deseritis ripas, et apertum gentibus orbem.


Ante aciem, caeci trepidus sub nube timoris

ante acies caecus trepidus sub nubes timor


A quo casta fuit? Per, te, quod fecimus una


Excussere comis. Ventis cessantibus, aequor


Cassa fraude parat. Quid spes, ait, improba veri

cassus fraus paro quis spes aio improbus verus


Poena fugae Ptolemaeus erat. Sed parcimus annis,

poenus fuga ptolemaeus sum sed parco annus


Effusis magnum Libye tulit imbribus annum.


Quaerere nec quidquam de fato coniugis audes.

quaero neque quisquam de fatum coniunx audeo


A manibus cecidere suis: non amplius undae


Auxiliare vocat, nec fibras illa litantes

auxiliaris voco neque fibra ille litantes


O decus Haemonidum, populis quae pandere fata,

o decus haemonis populus qui pando fatum


Terra fuit domino: qua sunt longissima regna,


Eoam tentare fidem, populosque bibentes


Repulit a Libycis immensum Syrtibus aequor,

repello ab libycus immensus syrtis aequor


A me quod fasces, et quod pia turba senatus,

ab ego qui fascis et qui pius turba senatus


Si modo virtutis stimulis iraeque calore


Quos calor adiuvit, putrique incoxit arenae.

qui calor adjuvo putrique incoquo harena


Nam pepulit Varum campo, nudataque foeda


Intrabit factus campis felicior istis?


Ut mos, signa dedit castris, nec prodidit arma

ut mos signum do castrum neque prodo arma


Dona suis, dirasque diem foedasse volucres


Carmanosque duces, quorum deflexus in Austrum


Proteos: at nunc est Pellaeis proxima muris.

proteos at nunc sum pellaeus propior murus


Pompeianus erat. Patriam tutore carentem


Hi super hostiles iecerunt brachia remos,

hic super hostilis jacio bracchium remus


Lumina, nunc vultu pavido, nunc torva minaci:

lumen nunc vultus pavidus nunc torvus minax


Aethiopum prodesse nivis. Non Arctos in illis


Rumpi Caesar iter, calida prolatus ab ira:

rumpo caesar iter calidum profero ab ira


Exspectare sinu, regnique in parte serena

exspectaris sinus regnum in pars serenus


Tam mala Pompeii, quam prospera, mundus adoret.

tam malus pompejus quam prosper mundus adoro


Qui Phoebo cessere, iacent: sic pignora gentis


Oraque distendens avidus spumantia Prester:


Non aliter, Phlegra rabidos tollente Gigantas,

non aliter phlegra rabidus tollo gigantas


Qua deus, undarum colator, Nile, tuarum,


Adfectus abs te veteres vitamque rogarem,


Aere libratum vacuo quae sustinet orbem,


Qua colitur Ganges, toto qui solus in orbe

qui colo ganges totus qui solus in orbis


Impatienseque solum Cereris, cultore negato,


Fraude sua cessere parum, dum colle relicto

fraus suus cedo parum dum collis relinquo


Qua decuit, veluti laceros dispersa capillos,


Solus obit, densamque ferens in pectore silvam,


Et crudae putri fluxerunt pulvere cautes.


Cum prope fatorum tantos per prospera cursus

cos prope fatum tantus per prosper curro


Cirrhaeae moerent vates; templique fruuntur


Sparsas, raptor, opes. Certe violata potestas


Nescit mixta foro? gladii cum triste minantes

nescio misceo forum gladius cum tristis mino


Quod manifesta novi primum dant signa tumoris.

qui manifestus nosco primus do signum tumor


Victoria victique caput. Tua profuit umbra,


Maxima cura fuit; multus sua vulnera puppi

maximus cura sum multus suus vulnero puppis


Iamque inopes undae, primum tellure refossa,


Audax venali comitatur Curio lingua:


Compositis plenae gemuerunt ossibus urnae.


Ut primum rostris crepuerunt obvia rostra,


Sanguinis invisi: primo qui caedis in ictu

sanguis invideo primus qui caedes in ictus


Illyris Ionias vergens Epidamnos in undas


Emicuit, pontoque fuit discrimen et astris.


Ut civem videre suam, discedere cernens


Fortunam tentare mari Non robore picto


Caedis: viva graves elidunt corpora trunci.

caedes vivus gravis elido corpus truncus


Ergo in Thessalicis Pellaeo fecimus arvis

ergo in thessalicus pellaeus facio arvum


Qua pelago nomen Nepheleias abstulit Helle.

qui pelagus nomen nepheleias aufero helle


Et tu montanis totus nunc fontibus exi,


Peliacisque dedit rursus geminare cavernis:


Adversis frangit Libye, scopulisque repulsum


Bellorum, o Romane, minas: solusque quietem


Abstulit excursus et fauces aequoris hosti;


Tullius eloquii, cuius sub iure togaque


Manibus, et superam Stygia formidine noctem.


Hoc ferrum, quod fata iubent proferre, paravi


Rectior, aut Aries donat sua tempora Librae,

recingo aut aries dono suus tempus libra


Navita, nec terram quisquam movisset arator,


Pompeium servare ducem. Quae vincere possent,


Quam prior adfatur Pompeii ignava propago:

quam prior affor pompejus ignavus propago


Effugit exiguo nocturne pericula vallo,

effugio exiguus nocturnus periculum vallo


Invenit ista deos: Crassumque in bella secutae

invenio iste deus crassus in bellum sequor


Pompeio, cunctasque sibi permittere terras:


Exoritur. Seu sponte deum, seu turbidus Auster

exorior seu sponte deus seu turbidus auster


Sic fatur: quamquam plebeio tectus amictu,


Invasit Cleopatra domum. Nec prodita tantum est,

invado cleopatra domus neque prodeo tantus sum


Ore venena trahens, et siccat dentibus artus,


Vitae fata meae, semper venerabilis illa


Pigro bruma gelu, siccis Aquilonibus haerens,


Miscuerit natura solo, non cura laborque


Qui mox, Scyllaeis exsul grassatus in undis,


Misit: Ituraeis cursus fuit inde sagittis:


Tu quoque laetatus converti proelia, Trevir:


Quod trepidus bubo, quod strix nocturna queruntur,

qui trepidus bubo qui strix nocturnus queror


Rarior: inventus mediis fons unus arenis


Quod non exhaustae per tot iam saecula rupis

qui non exhaurio per tot iam saeculum rupes


De qua Caesareis possim gaudere triumphis.

de qui caesareus possum gaudeo triumphus


Audivere manum: nec lux est notior ulli


Accessit Magni iugulus: regnumque sorori


Hinc Tyrrhena vado frangentes aequora Pisae,


Romulus infami complevit moenia luco,


At tibi, quaecumque es Libyco gens igne diremta,

at tu quicumque sum libycus gens ignis diremta


Aut facilis labor est longinqua ad tela parati

aut facilis labor sum longinquus ad telum paro


Nam quo plura iuvent Parthum portenta, fuisse

nam quo multus juvo parthus portentum sum


Caesar ut acceptum tam prono milite bellum,

caesar ut accipio tam pronus miles bellum


Nec magis hoc bellum est, quam cum Catilina paravit

neque magis hic bellum sum quam cum catilina paro


Fugit rapta cutis, pallentiaque ossa retexit.


Aerior ira subit: saevos circumspicit enses,

aerior ira subeo saevus circumspicio ensis


Quam vindicta placet. Libycas, en, nobile corpus,

quam vindicta placeo libycus en nobilis corpus


Fibrarum, et monitus volitantis in aere pennae,


Venturi discrimen habent. Periere latebrae


Signa iubet castris, multum frustraque rogatus

signum iubeo castrum multus frustro rogo


Oetaeaeque gemunt rupes: vocesque furoris


Hinc rapti fasces pretio, sectorque favoris


Perdita tunc urbi nocuerunt saecula, postquam


Abstinuit tellure rates. Sed dira satelles

abstineo tellus ratis sed dirus satelles


Aspera conscendet montis iuga; nec per opacas

asper conscendo mons iugum neque per opacus


Sufficiunt: lassant rumpentes stamina Parcas.


Ante feras Rhodani gentes: ibi sanguine multo

ante ferus rhodanus gens ibi sanguis multus


Concurrent alii, totamque in partibus unis


Qua sublime nemus, Scythicae qua regna Dianae;

qui sublimis nemus scythice qui regnum diana


Nondum destituit calidus tua vulnera sanguis,

nondum destituo calidus tuus vulnero sanguis


Adfectus ensesque suos. Nil ipsa paterni


Sive aliquid magnis nostri quoque cura laboris

sive aliquis magnus noster quoque cura labor


Defenduntque caput praetenti crinibus hydri:


Innumeras intercarpentis membra coronae


Miraturque malum. Cultus matrona priores


Quem dederat Perses, quem victi praeda Philippi:

qui do perses qui vinco praeda philippus


Ut dextrae iusti gladius dissuasor adhaesit,

ut dexter justus gladius dissuasor adhaereo


Caesar, ait, partes, quamvis nolente senatu,


Mansit. At impatiens virtus haerere Catonis


Iure sed incerto mundi, subsidere regnum


Confirmant ictu. Fervent iam castra tumultu,

confirmo ictus ferveo iam castrum tumultus


Fumantes iuvenum cineres, ardentiaque ossa


Rapta puppe minor subducta est montibus Argo,

rapio puppis paruus subduco sum mons argus


Voce reple: durae semper virtutis amator,


Casuram et fati sensit nutare ruinam,


Arcus, vix ulla variatus luce colorem,


Thessalicum natura diem: si cuncta perito

thessalicus natura dies si cunctus pereo


Prodere, ad hoc aevi populis ignota profanis.

prodo ad hic aevum populus ignotus profanus


Et fratres natosque suos videre patresque,


Sed quo fata trahunt, virtus secura sequetur.

sed quo fatum traho virtus securus sequor


Detulit, atque oculos, ingesto fulgure, clausit.

defero atque oculus ingero fulgur claudo


Atque hiemes adferre tuas: solique vagari


Clara, sed obscurum nimbosus dissilit aer.

clarus sed obscurus nimbosus dissilit aer


Poenorumque umbras placasset sanguine fuso


Scorpion aut vires maturae mortis habere.


Sanguine ab Iliaco populi; nimiumque rebellis

sanguis ab iliacus populus nimius rebellis


In Scythicos spargis populos, cladesque latentes?

in scythicus spargo populus clades lateo


Emicuit Dircaea cohors, ceciditque suorum


Esse parum scimus: sed non maiora supersunt


Non tamen auderet pietas humana vel armis


Et varias ignis denso dedit aere formas:


Nec prohibere valent obtritis ossibus artus,


Par animi laus est, et quos speraveris annos


Degener atque operae, miles Romane, secundae,

degener atque opera miles romanus secundus


Telum flamma fuit, rapiensque incendia ventus


Obstrueret summam si quis tibi, Mulciber, Aetnam.


Excepit, populi trepidantia membra refovit,


Temporibus, vicere dies: tunc, sole relicto,


Qua iam non medius descendit in ilia venter,

qui iam non medius descendo in ilia venter


Aut aliquis Magno dignus comes exigat ensem.

aut aliquis magnus dignus comes exigo ensis


Asperat, et durum vinclis adamanta, paratque


Ne nostram videare fidem felixque secutus,


Sic fatur, plenusque sinus ardente favilla


Aequoreusque placet, sed non sibi sufficit, humor.

aequoreus placeo sed non sui sufficio humo


Percuteret pariter populos, et sidus inicum

percutio pariter populus et sidus inicum


Ultor ibi expulsae, premeret cum viscera partus,

ultor ibi expello premo cum viscera pario


Prodidit, et gelidus fesso de corpore sudor.

prodo et gelidus fatisco de corpus sudor


Excipit, atque humeris defectum imponere gaudet:

excipio atque humo deficio impono gaudeo


Contentus, quo Sulla fuit. Sic moesta senectus

contineo quo sulla sum sic moesta senectus


Bosporon et Scythiae curvantem litora pontum


Explorate fidem, dixit. Sed dura vetanti


Adde quod innumerae concurrunt undique gentes,

addo qui innumerus concurro undique gens


Respuit: at postquam virtus incensa virorum


Vel cantu cessante, potest. Natura locorum


Spectatrix scelerum: deserta stamus in urbe.


Pars auro plumata nitet; pars ignea cocco,

pars aurum plumo niteo pars igneus coccum


Accipe Niliaci ius gurgitis: accipe, quidquid

accipio niliacus ius gurges accipio quisquis


Infelix, quanta dominum virtute parasti!


Degere, quam tribuis: campis prostrata iacere


Quos habuit vultus hamati vulnere ferri


Cum liceat? Quae te nostri fiducia regni


Iunguntur taciti, contentique auspice Bruto.


Aequora moturae; gravis hinc languore profundi

aequor moveo gravis hinc languor profundo


Lucis: et adtraxit nubes, non pabula flammis,

luca et adtraho nubes non pabulum flamma


Aethera respiceret? Zephyro convertitur ales,


Fortunae, quod te nostris impegit arenis?


Explicuitque suos magno Cleopatra tumultu


Iam deerant, nimbusque ferens tot tela peribat.

iam desum nimbusque fero tot telum pereo


Invenere viam, magnoque aeterna parantur


Qualis erat populi facies clamorque faventis,


Impia vulgatae laetatur nomine famae


Spumea tunc primum rabies vesana per ora

spumeus tunc primus rabio vesanus per os


Peneo donavit aquas: it gurgite rapto


Olim Phlegraeo stantes serpente gigantes,


Caesaris audito conversus nomine Sulla.


Fortius hiberni flatus, coelumque fretumque


Surgit opus, longaeque tremunt super aequor turres.

surgo opus longus tremo super aequor turris


Sub qua Roma iacet? bustum cineresque movere


Et trabibus mixtis avidos Pythonas aquarum


Incubuit, nullo dubii discrimine Martis


Atque oblita fugae quaesivit nocte maritum

atque obliviscor fuga quaero nox maritus


In medium surgente die. Iamque agmina summa


Deprecor, ac turpes extremi cardinis annos,

deprecor atque turpis extremus cardo annus


In Macetum terras, miscens adversa secundis,

in macetum terra misceo adverso secundus


Luna suis vicibus Tethyn terrenaque miscet.


Contineant, Ennaea, dapes, qua foedere moestum


Crede deis, longo fatorum crede favori,


Ille locus, vultus ex quo faciesque iacentum


Exspectat, siccis raptura a faucibus artus.


Detulit, atque ipsas hausit, subitisque frementes


Nunc Arabum populis, Libycis nunc aequus arenis:

nunc arabus populus libycus nunc aequus harena


Nec coelum servare licet: tonat augure surdo,

neque coelis servaris licet tono augur surdus


Et soceri miserere tui. Quo pectore Romam


Tradiderat fatis iuvenem: bellumque trahebat


Erigit Italiam, nullo qua vertice tellus


Sponte sua, Niloque tenus metitur arenas.


Obstruit, et latum deiectis rupibus aequor.


Iamque omni fusis nudato milite telis,


Gentibus, et generis, coeat si turba, capacem


Tollere, et accenso furialis stare sepulcro.


Tum famulae numerus turbae, populusque minister;

tum famula numerus turba populus minister


Tot reddet Fortuna viros, quot tela vacabunt.


Medorum penetrare domos, Sythicosque recessus,

medus penetraris domus sythicosque recedo


Imposui, victurus erat: parete precanti.


Vicinum involvens contorto vertice pontum.

vicinus involvo contorqueo vertex pontus


Arva premi, quam si ferro populetur et igni.

arvum premo quam si ferrum populo et ignis


Et tibi dant Stygiae ius in sua fila sorores.

et tu do stygius ius in suus filum soror


Hesperias gentes. Iugulus mihi Caesaris haustus


Primus ab Oceano caput exeris Atlanteo,


Haerentes adiuvit aquas: nec iam alveus amnem,

haereo adjuvo aqua neque iam alveus amnis


Detegit imbelles animos nil fortiter ausa

detego imbellis animus nihil fortis audeo


Heniochi, notique erepto vellere Colchi.


Eligit et gelidas leto scrutata medullas


Vulturnusque celer, nocturnaeque editor aurae


At medios ignes coeli, rabidique Leonis


Speravit: pacem gladio si quaerit ab isto


Iamque gradum neque verberibus stimulisque coacti,


Sentiat adventum soceri, vocesque querentis


Diversi liquere duces: quid fata pararent,


Ense iacet nostro: tanto te pignore, Caesar,

ensis iaceo noster tantus tu pignus caesar


Gallia iam lustris aetasque impensa labori


Quae cohibet virus, retinetque in vulnere pestem.

qui cohibeo virus retineo in vulnus pestis


Aequora subductis etiam concurrere ventis.


Signa, simul iussit statui tentoria ductor,

signum simul iubeo statuo tentorius ducto


Gallorum captus spoliis, et Caesaris auro.


Discolor hos sanguis, alios distinxerat aetas:

discolor hic sanguis alius distinguo aetas


Exhaustum in tumulos, omnisque in fluctibus unda est.

exhaurio in tumulus omne in fluctus unda sum


A rabie scelerum. Quaeris terraque marique


Infantis miseri nascentia rumpere fata.


Iussit bella geri. Stellatis axibus agger


In quo saxificam iussit spectare Medusam.


Non feret e nostro sceleratus praemia miles:

non fero e noster scelero praemium miles


Taurus, et Emathios praeceps se iecit in agros;

taurus et emathius praeceps sui jacio in ager


Respexisse vacat: spes numquam implenda recessit:

respicio vaco spes numquam impleo recedo


Qui medius tutam castris dirimebat Ilerdam,


Terminus extremae, Phariamque ablatus in alnum


Gorgones: hoc potuit coelo pelagoque minari


Felix esse mori. Sic cunctas sustulit ardor

felix sum morior sic cunctus tollo ardor


Carpit iter. Fidi scelerum suetique ministri,

carpo iter fidius scelus suesco minister


Vadimus in campos steriles, exustaque mundi,


Rhipaeasoue manus, et quas tenet aequore denso

rhipaeasoue manus et qui teneo aequor densus


Non illuc auro positi, nec ture sepulti


Quod nec vela ferat, nec apertas verberet undas.

qui neque velo fero neque aperio verbero unda


Luctantur: non prima dies, non ultima mundi,


Impia tot populis, tot surdas gentibus aures

impius tot populus tot surdus gens auris


Fessa iacet cervix. Fumant sudoribus artus,


Quamquam non ulli plus regia, Magne, vacabit

quamquam non ullus multus regius magnus vaco


Cuius adhuc remis quatitur Corcyra sinusque


Abluit: et virus large lunare ministrat,


Ille fuit vitae Mario modus, omnia passo,


Verberibus senis agitur, molemque profundo.


Non soliti lusere sales: nec more Sabino


Abscidit nostrae multum sors invida laudi,


Dixerat: at facilis Caesar vultuque serenus


Fecit monstra fides: inter mensasque torosque,


Effundam populos alia tellure revulsos,


Robora nulla premunt, nulla strue membra recumbunt:

robur nullus premo nullus struo membrum recumbo


Deprensum est, hunc esse locum, qua circulum alti

deprensum sum hic sum locus qui circulis alo


Accedant fatis; et quas premit aspera classes


In pecudum cecidisse cibos, et carpere dumos,


Iam nova, iam vera reddetur vita figura,


Est, qui, tauriferis ubi se Mevania campis


Percussae gelido trepidant sub pectore fibrae:

percutio gelidus trepido sub pectus fibra


Humanis ieiuna cano, si pectora plena


Explicuit, cum regna Themis tripodasque teneret.


Atque erit Aegyptus populis fortasse nepotum

atque sum aegyptus populus fortasse nepos


Victrix caussa deis placuit, sed victa Catoni

victrix causa deus placeo sed vinco cato


Teutates, horrensque feris altaribus Hesus,


Cum tantum nutaret onus, telluris inanes


Auribus incertum feralis strideat umbra.


Nostra perit. Quidquid gerimus, fortuna vocatur.


Hesperiae fines, vacuosque irrumpat in agros,


Iam certe mihi bella geram: discedite castris,

iam certus ego bellum gero discedo castrum


Cives esse suos. Petimus non singula busta,


Praecipitem cohibete ducem: victoria nobis


Territat, ambiguis frustratum sortibus, Appi:


Frangentem fluctus scopulum ferit, aut latus alti

frango fluctus scopulis ferio aut latus alo


Velle putant, quaecumque potest. Non omina festa,

volo puto quicumque possum non omen festus


Oblatumque videt votis sibi mille petitum


O miseranda domus, toto nihil orbe videbis


Hi fecere palam. Tristis felicibus umbris


Miscetur morti. Tunc omnis palpitat artus:


Et sic orsa loqui: Si qua est, o maxime Caesar,

et sic ordior loquor si qui sum o magnus caesar


Innumerasque simul pauci terraque marique


Litora, per calidas Libyae sitientis arenas.


Versus ad Hispanas acies extremaque mundi,


Lancea, sed tenso ballistae turbine rapta,


Nominis: has vobis partes, haec arma relinquo.


Septimus haec sequitur, repetitis fascibus, annus:


Excipit: et Magno fatum patriaeque suumque


Obsessis, tanti quae pignora demus amoris.


Templa latus, nullasque feres nisi sanguine sacro

templum latus nullus fero nisi sanguis sacro


Teque senex Chiron, gelido qui sidere fulgens

tu senex chiron gelidus qui sidus fulgeo


Tanta fuit merces, inhumatos condere manes,


Fortunamque suam per summa pericula gaudens

fortuna suus per summus periculum gaudeo


Collaudant: Libyamque iubent auctore senatu


Iamque relabenti crescebant litora ponto;


Ut matutinos spargens super aequora Phoebus

ut matutinus spargo super aequor phoebus


Sceptrorum vis tota perit, si pendere iusta

sceptrum volo totus pereo si pendeo iustus


Pertulit, et coelo diffusum reddidit aequor.


Sed nimbos rapuere fuga. Vacat imbribus Arctos


Hora trahit. Quisquis patriam carosque penates,

hora traho quisquis patria caros penates


Vincitur haud gratis, iugulo qui provocat hostem.

vincio haud gratus jugulo qui provoco hostis


Adliciunt gelidas nocturno frigore pestes:

adliciunt gelidus nocturnus frigor pestis


Victum, quod reges etiam timuere, recepi.


Sordidus Hetruscis abductus Consul aratris,


Saeve, quid insequeris quid iam nolentibus instas?


Emicuit coelo. Tacitum sine nubibus ullis


Ingreditur pulsa fluvium statione vacantem


Cum primum redeunte die violentior aer


Pulveris exigui sparget non longa vetustas

pulvis exiguus spargo non longus vetustus


Aegypti Libycas Nilus stagnaret arenas.


Non sine rege tamen; quem ducit in omnia secum,

non sine rex tamen qui duco in omnis sui


Desperare diem: qualem fugiente per ortus


Indignata, diem poscet sibi: totaque discors


Semina foecundae segetis calcata perussit,


Terrarum primam Libyen (nam proxima coelo est,

terraris primus libya nam propior caelum sum


Insidias, poteratque cruor per regia fundi


Inferiasque dabit populis, et mittet ad umbras.


Enceladum, spirante Noto, cum tota cavernas


Attonitoque metu nec quoquam avertere visus,


Se rotat in vulnus: telumque irata receptum

sui roto in vulnus telum irascor recipio


Ducebant. Nusquam Magni Fortuna sine illo


Dum scopulos stirpesque tenent, atque, hoste relicto,

dum scopulus stirps teneo atque hostis relinquo


Illic Pellaei proles vesana Philippi,


Non metuens: atque haec ira dictante profatur:


Detexit tenuitque caput. Iam languida morte


Visceribus traxere suis, et vulnera laeva


Sanguine: nunc patriae iugulos ensesque negatis,


Ille Cleonaei proiecit terga leonis,


Victum aevo robur cecidit, fessusque senecta


Infernae pallore domus, nimbisque gravatus


Fasque nefasque rues Lassare, et disce sine armis

for nefas ruo lassaris et disco sine arma


Clauderet exesis Austrum scopulosa cavernis:


Fortunae praestare caput, tunc lumina pressit,


Amovitque sinus, et gentes maluit ortus


Sic Romana iacent? Ullusue in cladibus istis

sic romanus iaceo ullusue in clades iste


Tunc qui Dardaniam tenet Oricon, et vagus altis

tunc qui dardania teneo oricos et vagus altus


Esse fides, lugere virum. Tu nulla tulisti


Concurrunt. Neuter civilia bella moveret,


Numinis: impellens, quidquid sibi, summa petenti,


Cornua Romanae classis validaeque triremes,


Deseruere canes, et quidquid nare sagaci


Illa, rati semper de te sibi conscia voti,

ille reor semper de tu sui conscius voveo


Tu quoque, cum saevo dederis iam templa tyranno,

tu quoque cum saevus do iam templum tyrannus


Sola fames, emiturque metus, cum segne potentes


Quem, formae confisa suae, Cleopatra sine ullis

qui forma confido suus cleopatra sine ullus


Sanguineum populis ulularunt tristia Galli.


Bella gerent. Caesar nostris non sufficit armis.

bellum gero caesar noster non sufficio arma


Illa nocte premunt: hunc infera monstra flagellant.

ille nox premo hic inferus monstrum flagello


Iusserunt, valet in torquendo dextera pilo:


Visceribus sibi poscit aquas. Mox robora nervis


Quippe ubi non sonipes motus clangore tubarum

quippe ubi non sonipes moueo clangor tubaris


Aut nihil est sensus animis a morte relictum,

aut nihil sum sensus animus ab mors relinquo


Cum feriat moriente manu. Nec vulnus adactis

cos ferio morior manus neque vulnus adigo


Permissum est, hoc posse sitim. Sed tristior illa

permitto sum hic possum sitis sed tristis ille


Curvavere sinus. Tumidos iam non capit artus

curvavere sinus tumidus iam non capio artus


Inferias Marius forsan nolentibus umbris


In bellum fugitur. Nullum iam languidus aevo

in bellum fugio nullus iam languidus aevum


Hae potius pereant lacrimae, pereantque querelae.


Ordinibus geminis obliquas excipit alnos.


Te Caesar, non ire, iubet. Prior ipse per hostes

tu caesar non eo iubeo prior ipse per hostis


Verba patris, qui iura mihi communia regni


Nec metuenda viris. At non Cornelia letum


Invidiosa tamen, Crasso quaerente sepulchrum?

invidiosus tamen crassus quaero sepulcrum


At nunc semirutis pendent quod moenia tectis

at nunc semirutus pendeo qui moenia tectum


Hesperios inter Sicoris non ultimus amnes;


Primus Thessalicae rector telluris Itonos


Fractarum subita ratium periere ruina.


Bella feres, totoque urbes agitabis in orbe


Ullius clangore tubae: temere omnia saevi


Tu remeare vetes quoscumque emiseris aestus.

tu remearis veto quicumque emitto aestus


Promovet ipse acies: impellit terga suorum:


Nox cadit in coelum, lunaeque meatibus obstat,


Securasque fragor concussit Caesaris aures.


Membra viri posuere adytis. Fortuna pepercit


Excussi placuere tori: mox reddita victor


Lumen habet. Non Taenareis sic faucibus aer

lumen habeo non taenareis sic fauces aer


In medium dabimus? Paucas victoria dextras


Caesaris in vultu. Testem hunc Fortuna negavit:


Effingunt varias, casu monstrante, figuras.


Quos alit Hadriaco tellus circumflua ponto,

qui alo hadriacus tellus circumfluus pontus


Magnus agens, incerta fugae vestigia turbat,

magnus ago incertus fuga vestigium turbo


Hunc voluit nescire diem. Pro tristia fata!


Sic fatus, noctis tenebris rapit agmina ductor

sic fatus nox tenebrae rapio agmen ducto


Aequora frangit eques, fluctuque latente sonantem


At non in Pharia manes iacuere favilla,


Et Biturix, longisque leves Suessones in armis:

et biturix longus levo suessiones in arma


Constitit Alcides stupefactus robore tanto:


Iam manibus damnata tuis? hos ante pigebit


Horruit Alcides, viso iam Dite, Megaeram.


Diversis spargit tumulis, ut Caesaris arma


Accipis, et Stygias somno descendis ad umbras.

accipio et stygius somnus descendo ad umbra


Constrinxit gyros acies. Non arma movendi


Ne Pompeiani Phaeacum e litore toto


Vestalemque chorum ducit vittata sacerdos,


Nec vada, sed duris fluvium superare lacertis.

neque vado sed durus fluvius supero lacertus


Accersas dum fata manu. Non cogitur ullus


Seu Paean, solitus templis arcere nocentes,


Gorgonis averso sulcantem regna volatu:


Intulit, et velox properantis nuntia belli


Cum quocumque viro. Nec nos deterreat ausis

cos quicumque vir neque nos deterreo audeo


Sufficiunt spatio. Populi tot castra sequuntur:

sufficio spatium populis tot castrum sequor


Addidit ira ferox moturas proelia voces:


Ora tulit, vultu sub nubem tristis ituro.


Pro pudor! Eoi propius timuere sarissas,


Extimuit natura chaos: rupisse videntur


Nulla tamen plures hoc edidit aequore clades,

nullus tamen multus hic edo aequor clades


tunc superincumbens pallentia vulnera lambit,

tunc superincumbens palleo vulnero lambo


Maxima sed fati ducibus momenta daturum.


Hic, cui Romani spatium non sufficit orbis,

hic qui romanus spatium non sufficio orbis


Distentas siccant pecudes, et lacte negato,


Densaturque globus, quantum pede prima relato

densaturque globus quantus pes primus refero


Nam neque deiecto fatis, acieque fugato


Quod totos errore vago perfuderat agros,


Longus summa dies, ut non, si voce Metelli

longus summus dies ut non si vox metellus


Orbe tene medio: pars aetheris illa sereni

orbis teneo medium pars aether ille serenus


Tu quoque devotos sacro tibi foedere muros,


Mens hominum fati: liceat sperare timenti.


Ense mori, quamvis alieno vulnere labens,

ensis morior quivis alienus vulnus labor


Matris, adhuc rudibus Paean Pythona sagittis


Threiciasque legit fauces, et amore notatum


Non coeli nox illa fuit: latet obsitus aer

non coelis nox ille sum lateo obsero aer


Ecce procul saevus sterilis se robore trunci

ecce procul saevus sterilis sui robur truncus


Ille quidem pensabat iter, propiusque secabat


Signa movet, gaudetque amoto Santonus hoste:

signum moveo gaudeo amoueo santonus hostis


Classis onus, densis fremuit niger imbribus Auster

classis onus densus fremo niger imber auster


(Dux erat ille ratis,) frustra qui vincula ferro

dux sum ille ratis frustra qui vinculum ferrum


Contentus fragili subitos adtollere muros,


Gallica per gelidas rabies effunditur Alpes:

gallicus per gelidus rabio effundo alpis


Thessalicam videat Pompeius ab aequore flammam.

thessalicus video pompejus ab aequor flamma


Venator, ferrique simul fiducia non est,


Ultima funesta concurrant proelia Munda.


Testatur Libye Phrygio placuisse magistro;)


Vastaque regna Iubae, non Pontus et impia signa

vastaque regnum juba non pontus et impius signum


Plena voce sonent nec, membris sole perustis,

plenus vox sono neque membrum sol peruro


Visceribus lassis, partuque exhausta, revertor


Esset in Arsacidis! Fatis nimis aemula nostris

sum in arsacidae fata nimis aemulo noster


Quid prodest miseri Basiliscus cuspide Murri

quis prodo miser basiliscus cuspis murrio


Clara viri facies. Multi, Pharsalica castra

clarus vir facies multus pharsalicus castrum


A superis, aut Roma volet feralibus Austris,


Ex utero fetus infaustis urere flammis.


Permisere sibi, frustraque adtollere terra


Maluerint, Phariae busto damnantur arenae:


Excepere epulae tantarum gaudia rerum:


Concipiunt, dirosque fero de sanguine rores,


Procumbunt orni, nodosa impellitur ilex,


Angustos opibus subitis implere Penates.


Moestum tecta caput squalenti nube, pererrat

moestum tectum caput squaleo nubes pererro


Totus erat: vigiles Pompeii in pectore curae

totus sum vigilis pompejus in pectus cura


Nostra perit. Caruere deis mea vota secundis,

noster pereo careo deus meus veto secundus


Scilicet ipse petet Pholoen, petet ignibus Oeten,

scilicet ipse peto pholoe peto ignis oete


Perfida qua tellus Casiis excurrit arenis,

perfidus qui tellus casia excurro harena


Primus ab aequorea percussis cuspide saxis

primus ab aequoreus percutio cuspis saxum


At non stare suum miseris passura cruorem,


Tristis adit lacrimis, simulatum comta dolorem,


Sic Libycus densis elephas oppressus ab armis

sic libycus densus elephas opprimo ab arma


Praecipitat castris, iunctosque amplexibus ense


Gesturi metuunt, ne non cum sanguine vincant?


Quique feros movit Sertorius exsul Iberos.

quisque ferus moveo sertorius exsul iberos


Dux sit in his castris senior, dum miles in illis.

dux sum in hic castrum senex dum miles in ille


Succensusque tuis flagrasset curribus aether.


Et certo iactata mari. Quaecumque levatae


Caesar sollicito per vasta silentia gressu

caesar sollicito per vasto silentium gradior


Deque orbis trepidi tanto consulta tumultu

de orbis trepidus tantus consulo tumultus


Et nusquam totis incursat viribus agmen.


Audiat umbra pias. Dum nobis omnia praefert,


Exire e mediis potuit Pharsalia fatis.


Barbaricas saevi discurrere Caesaris alas:


Perculsum terrore pavet: sed curia et ipsi


Dissiluit stringens uterum membrana, fluuntque


Vulneribus, dirum Thebanis fratribus omen:


Agmine nubiferam rapto superevolat Alpem:


Massagetes quo fugit equo; volucresque Geloni.

massagetes quo fugio equus volucris gelonus


Non valet ipsa sequi puppes, quae vexerat aura.

non valeo ipse sequor puppis qui veho aura


Ipsa caloris egens gelidum non transit in orbem

ipse calor egeo gelidus non transeo in orbis


tunc pecudum faciles humana ad murmura linguae,

tunc pecus facilis humanus ad murmur lingua


Invisa tellure sedent. Quis busta timebit?


Dependisse caput: nunc clades denique lustra,

dependo caput nunc clades denique lustro


Flammarum accipiunt: nubes excedit Olympus


Quid nunc rostra tibi prosunt turbata, forumque,


Abstulimus terras, exclusimus aequore toto,


Utendum est: non ex aequo divisimus orbem.


Hic ebulum stridet, peregrinaque galbana sudant,

hic ebulis strideo peregrinus galbanum sudo


Nobile sed paucis senium cui contulit annis

nobilis sed paucus senium qui confero annus


Dat regimen ventis, ignavumque arte relicta

do regimen venio ignavumque ars relinquo


Oceani tumidas remo compescuit undas:


Dat stragem late, sparsosque recolligit ignes.


Aere merent parvo: iugulumque in Caesaris ire


Ossaque nobilium, tantosque adquirere manes.


Sanguine Romano quam turbidus ibit Enipeus!

sanguis romanus quam turbidus eo enipeus


Scilicet hoc animo terras atque aequora lustras,

scilicet hic animus terra atque aequor lustro


Iam dilecta Iovi centenis venit in arma

iam diligo iuppiter centeni venio in arma


Exclamat: Vix fas, superi, quaecumque monetis


Vultus adest precibus, faciesque incesta perorat.


Quaerit iter. Qua torta graves lorica catenas

quaero iter qui torqueo gravis lorica cateno


Ni superum rector pressisset nubibus undas.


Laxat: et ut victus violento navita Coro


Dum pendet fortuna ducum: cum vicerit alter,


Robora cum vetitis prensarent altius ulnis,


Iliacae quoque signa manus, perituraque castra

iliacus quoque signum manus pereo castrum


Per Romana tulit celeri munimina cursu.


Vulgus, et in vacua regnat Basiliscus arena.

vulgus et in vacuus regno basiliscus harena


Victo iure minax iactatis curia Gracchis.


Exegere hiemem, nimbis flammisque carentem.


Sculptaque servabant magicas animalia linguas.


Quam seriem rerum longa praemittere pompa,


Expellam tumulis, abigam vos omnibus urnis.


Angustus puppes mittebat in aequora limes,


Bella manus facient: pugnae pars magna levabit

bellum manus facio pugna pars magnus levo


Ipse color populi, calidique vaporibus Austri.


Hoc precor extremum, si nil tibi victa relinquent

hic precor exter si nihil tu vinco relinquo


Avulsa cervice daret. Deserta sequentem


Roboraque immensis late religare catenis.


Sub cuius pluteis et tecta fronte latentes


Interea domitis Caesar remeabat Iberis,


Nil agis hac ira: tabesne cadavera solvat,


Hinc torrente plaga, dubiis hinc Syrtibus orbem

hinc torreo plaga dubius hinc syrtis orbis


Me pete. Sola tibi caussa haec est iusta timoris,

ego peto solus tu causa hic sum iustus timor


Pignora sunt propiora tibi: Nilonque Pharonque,


Ductor erat cunctis audax Antonius armis,


Non Asiam brevioris aquae disterminat usquam

non asia brevioris aqua distermino usquam


Missurusque tuum, si non sint tela nec ignes,


Adloquitur: Vana specie conterrite leti,


Accipe maiores, et caeco in Marte tuere.


Reddite nos populis: civile avertite bellum.


Lege deum. Minimas rerum discordia turbat:


Mente fugae, tali compellat voce regentem:


Parva loquor, corpus sanie stillasse perustum:

parvus loquor corpus sanies stillo peruro


Non nemorum protecta coma, non mollia sulco,


O felix, cui summa dies fuit obvia victo,

o felix qui summus dies sum obvius vinco


Inde rapi coepere rates, atque aequora classem

indus rapio coepio ratis atque aequor classis


Carceris antiqui. Pavet ire in pectus apertum

carcer antiquus paveo eo in pectus aperio


Caesar ut adversam, superato gurgite, ripam


Remorumque sonus premitur clamore: nec ullae


Defuit Emathiae, nunc tantas ille lacesset


Suspiciens, Phoebo non pervia taxus opacat.

suspicio phoebus non pervius taxus opaco


Pervenit ad puppim, spirantesque invenit artus.


Armorum fidens, et terra cingere Syrtim.


Ite, o degeneres, Ptolemaei munus et arma


Armis, Scaeva, tuis: felix hoc nomine famae,


Aggere diversos vasto committere colles.


Irrupitque animos populi, clademque futuram


Adsuetas crebris feriunt ululatibus aures.


Transierit, quarum, quidquid non creditur, ars est.


Dictaea procul ecce manu Gortynis arundo

dictaeus procul ecce manus gortyna arundo


Perdit Roma mali, nullos admittere reges


Quam pelago, Syrtis violentius accipit Austrum.

quam pelagus syrtis violens accipio auster


Aut laqueos, aut praecipites per inania iactus.

aut laqueus aut praeceps per inanis jacio


Unde venit Titan, et nox ubi sidera condit,

unde venio titan et nox ubi sidus condio


Quae feci; sed magna feram solatia mortis


Aera, nec tenues ventos suspirat, Anauros;


Nulla vacet tibi, Roma, manus. Vel perdere nomen

nullus vaco tu roma manus vel perdo nomen


In turbam missi feralia foedera regni.


Exstruit ipse sui, necdum omni sanguine fuso

exstruo ipse suus necdum omnis sanguis fundo


Pigra palus Scythici patiens Maeotica plaustri.

piger palus scythicus patior maeoticus plaustrum


Excivit populos, et dignas funere Magni


Navitaque, et, nondum sparsa compage carinae,

navitaque et nondum spargo compages carina


Magne, paras acies, mundique extrema tenentes


Ignotisque equitem late discurrere campis.


Agricolae fracto Marium fugere sepulchro.


Romanus campisque vetat consistere torrens.


Adloquitur tacitas veneranda voce cohortes:


Portitor: in multas laxantur Tartara poenas.


Tarpeiis qui saepe deis sua tura negarunt,


Ius licet in iugulos nostros sibi fecerit ense

ius licet in jugulus noster sui facio ensis


Scit non esse ducis strictos, sed militis, enses.

scio non sum dux stringo sed miles ensis


Exedere senem, longusque in carcere paedor.


Pompeiana quies et, victo Caesare, somnus.

pompejanus quies et vinco caesaris somnus


Est opus, o superi: lacerum retinete cadaver


Effusas laniata comas, concussaque pectus


Non alios, inquit, motus tunc fata parabant,


Flebile Pieridum; Trachin, pretioque nefandae

flebilis pieridum trachin pretium nefandus


Impulit. Illa, pavens adyti penetrale remoti

impello ille paveo adytum penetral removeo


Obsidione, famem. Nondum surgentibus altam


Si pro me patriam ferro flammisque petistis,


Et Simoentis aquas, et Graio nobile busto

et simoentis aqua et graius nobilis bustum


Profuit immunem corrupti moribus aevi?


Involvens multaque tegens ambage canebat.


Tegmine poples erat: femorum quoque musculus omni

tegimen poples sum femorum quoque musculus omnis


Perpetuaeque premunt hiemes; non sidera coelo


Tempus, in extremos quo mitteret omnia casus.

tempus in extremus quo mitto omnis casus


His aries actus disperget saxa lacertis:


Commeat hac penitus tacitis discursibus unda,


Adspicerent, flexoque Ursae temone paverent,


Vim factura deis: et terris hospita Colchis


Curio laetatus, tamquam fortuna locorum


Si dominum, Fortuna, dabas, et bella dedisses.


Pompeiusque meus. Tanto patientius, oro,


Missa ratis prono defertur lapsa profundo,

missus ratis pronus defero labor profundo


Testatos sudore Lares, delapsaque templis


Adsequitur Magnum: primusque a litore Lesbi


Massiliae, Phario nec tantum est aequore gestum.

massilia pharius neque tantus sum aequor gero


Facturi quae monstra forent. Videre parentes


Vincitur his gladiis omnis, quae serviet, aetas.

vincio hic gladius omnis qui servio aetas


Rostra ducis laudes, generosam venit ad umbram

rostrum dux laus generosus venio ad umbra


Aut laribus ferale caput: desertaque busta


Non veritus, grave ne fessis ac Marte subactis

non vereor gravis ne fatisco atque mars subigo


Accipit, et nostris reficit sua rura serenis.

accipio et noster reficio suus rus serenus


Signa ferant; cessa: iamiam civilis Erinnys


Tutelae commissa tuae. Quis nominis umbram


Poenarum extremum cui fit, quod castra secutus

poenaris exter qui fio qui castrum sequor


Thessala quin etiam tellus herbasque nocentes


Arcas, et Herculeam miles Trachinins Oeten.


Pauperiorque fuit tunc primum Caesare Roma.

pauperiorque sum tunc primus caesaris roma


A caussa meliore deos. O maxime coniux,


Stare loco: solusque pudor, non vincere bello.

staris locus solus pudor non vinco bellum


Inde rapit cursus, et, quae piger Appulus arva

indus rapio curro et qui piger appulus arvum


Irritus et victor, subducto Marte, pependit.


Conscendere rogos. Pro, quanta est gloria genti,

conscendo rogus pro quantus sum gloria gens


Fas quibus in terris, ubi sit scelus. Accipe, numen,

fas qui in terra ubi sum scelus accipio numen


Non illis urbes spoliandaque templa negasset,


Pompeii vobis minor est caussaeque senatus

pompejus tu paruus sum caussaeque senatus


Et cunctas revocare rates, quas avius Hydrus,

et cunctus revocaris ratis qui avius hydrus


Classica dent bellum; saevos tu neglige cantus:

classicus do bellum saevus tu neglego cantus


Seque tenent remis: tecto stetit aequore bellum.

sequor teneo remi tectum sto aequor bellum


Forsitan in soceri potuisset vivere regno.


Litore pendebat. Summas dimovit arenas,


Ut primum libuit ruptis evadere claustris


Tum vires praebebat hiems, atque auxerat undas

tum vireo praebeo hiems atque augeo unda


Consiliumque dei: tanto duce possumus uti


Hic fuge, si belli finis placet, ense relicto.

hic fugio si bellum finis placeo ensis relinquo


Servata de parte queror. Cum talia Magnus


Nec, quamvis viridi lactetur robore, lentas

neque quivis viridis lactetur robur lentus


Iniectare manum: sed eam gravis insuper ictus

iniectaris manus sed is gravis insuper iacio


Aut, si fata movent, Urbi generique paratur


Nil pudet adsuetos sceptris: mitissima sors est

nihil pudeo assuesco sceptrum mitis sors sum


Tollere silva comas, stagnis emergere colles


Marte paratus opes mundi quaesisse ruina:


Nunc premeres, toto fluerent incendia mundo,


Bella gerit, ferrumque manus movere rogatae:


Tot vacuas urbes Generis quo turba redacta est

tot vacuus urbs genus quo turba redigo sum


Lapsa Palaestinas uncis confixit arenas.


Non impune tuos Magnus contemserit annos;

non impunis tuus magnus contemserit annus


Praebuit illa dies varii miracula fati.

praebeo ille dies varius miraculum fatum


Impetus, a vera longe pietate recessit.


Quantum Smyrnaei durabunt vatis honore,


Terminat: a medio confinis Syrtibus Hammon:


Iam tetigit sanguis pollutos Caesaris enses.


Ille quod exiguum restabat sanguinis Urbi


Cum sibi Tarpeias victor desponderit arces,


A bello sonipes, non tergo tela paventem,

ab bellum sonipes non tergum telum paveo


Rescissoque nocent suspiria dura palato.

rescissoque noceo suspirium durus palatum


Tum quoque Romanum solito violentius agmen


Non sic Aetnaeis habitans in vallibus horret

non sic aetnaeus habito in valles horreo


Et concussa fides, et multis utile bellum.

et concutio fides et multus utilis bellum


Signa movet, tectusque via dumosa per arva


Emittantque licet, vitare instantia nolim.


Sunt tentata tori: iusto quoque robur amori

sum tento torus justus quoque robur amor


Quod Cato longinqua vexit super aequora Cypro.

qui cato longinquus veho super aequor cyprus


Luserit Oenone: nullum est sine nomine saxum.


Et ratibus longae flexus donare Maleae,


Ostendit Phariis Aegyptia litora flammis.


Et fuga signorum medio rapit omnia caelo.

et fuga signum medium rapio omnis caelum


Frangit cuncta ruens: nec tantum corpora pressa

frango cunctus ruo neque tantus corpus premo


Respice turbatos incursu sanguinis amnes,


Robore diducto dextrum laevumque tuetur


Languor in extrema tenuit vestigia ripa.


Cetera da ventis. Comitem pignusque recepi


Membra natant sanie: surae fluxere: sine ullo

membrum nato sanies sura fluo sine ullus


Ad praematuras segetum ieiuna rapinas


Coeperat in summum revocato sanguine corpus


Spartanos Cretasque ligat: nec creditur ulli


Lentulus, exsertique manus vesana Cethegi.

lentulus exsertique manus vesanus cethegus


Eripe victori gentes, et sanguine mundi


Meque tuus decepit amor, civilia bella


Romana succense manu. Fortuna recursus


Ne fera, ne volucres, ne saevi Caesaris ira

ne ferus ne volucris ne saevus caesar ira


Eripiunt omnes animam, tu sola cadaver.


Ire libet, qua zona rubens atque axis inustus

irus libet qui zona rubeo atque axis inuro


Tollentemque caput gelidas Anienis ad undas


Iam gradibus fessis, in quem cadat, eligit hostem.

iam gradus fatisco in qui cado eligo hostis


Hoc, quem civiles hauserunt, sanguine, dextrae,


Dum tamen emeriti remanet pars ultima iuris,


Luctificus Titan numquam magis aethera contra

luctificus titan numquam magis aether contra


Finierat, contraque sacer sic orsus Achoreus:


Antiquusque Taras, secretaque litora Leucae,


Immeritaeque nemus Rhodopes, pinusque Mimantis:


Extaque funereae poscunt trepidantia mensae.


Umbrarum campos: gregibus dumeta carerent:


Nunc huc, nunc illuc, qua flectitur, ampliat orbem.

nunc huc nunc illic qui flecto amplio orbis


Et Romana petit imbelli signa Canopo,


Ore ratem totum discurrens fama per orbem.


Dum ferrent tutos intra tentoria gressus,


Ductor, ut adspexit perituros fonte relicto,


Est animus, tectoque metu perducere vulgus.


Concussit pelagi, movitque Ceraunia nautis.


Lege tribunicia solio depellere avorum


Nymphaeumque tenent. Nudas Aquilonibus undas


Pompeioque graves poenas nobisque daturum,


Hae quoque eunt animae. Non altius ibis in auras,

hic quoque eo anima non altus eo in aura


Cespitibus, crudaque exstruxit brachia terra.

cespitibus crudus exstruo bracchium terra


Castraque, quae, Vogesi curvam super ardua rupem,

castro qui vogesi curvus super arduus rupes


Incertum est: poenas animae vivacis ab ipsa


Circumfusa rati et plenam vix inde cohortem

circumfundo reor et plenus vix inde cohors


Arma ducum dirimens, miserando funere Crassus


Haud fossas implere valent: Parthoque sequente


Hoc siquidem solo civilis crimine belli

hic siquidem solum civilis crimen bellum


Tristia Sullani cecinere oracula manes:


Effluet in lacrimas; numquam veniemus ad enses,

effluo in lacrima numquam venio ad ensis


Vindictae sit summa tuae. Non ipse tyrannus

vindicta sum summus tuus non ipse tyrannus


Dyrrhachii praeceps rapiendas tendit ad arces.


Invaditque manum: quam protinus ille retecto

invaditque manus quam protinus ille retego


Effigies habitum noti mutaverat oris.


Saxorumque orbes, et quae super eminus hostem


Nec maris anfractus lustrandaque litora nobis,


Esse viro. Macetum fines latebrasque suorum


Surrexisse sint. Vereor civilibus armis


Quo fugisse velim. Vix tantum infirma dolorem


Qua nullam melius, pelago turbante, carinae


Turribus evolvit, subeuntesque obruit hostes


Hos Rhodanus: vastos obliquent flumina fontes.


Et subfixa manu foribus testudinis Indae


Sit modo liber, amat: sed habet sub iure Pothini

sum modo liber amo sed habeo sub ius pothinus


Colla gerit Magni, Phario velamine tecta,

collum gero magnus pharius velamen tectum


Dedecus Aegypti, Latii feralis Erinnys,


Inde polo Libyes, hinc bruma temperet annus.

indus polus libya hinc bruma tempero annus


Ius habet, aut Zephyrus: solus sua litora turbat

ius habeo aut zephyrus solus suus litus turbo


Adtigit, et diras calcavit Caesar arenas:


Praecipiti cursu flexi per cornua portus


Degener o populus, vix saecula longa decorum

degener o populus vix saeculum longus decorus


Hinc usura vorax, avidumque in tempora foenus,


Ignotusque hosti, quod ferrum, Brute, tenebas!


Primus Caesareis pelagi decus addidit armis.

primus caesareus pelagus decus addo arma


Ilia magis magicisque deis incognita verba

ilium magis magice deus incognitus verbum


Lapsus, ad aequoreas nomen non pertulit undas.

labor ad aequoreus nomen non perfero unda


Et pigras, ubicumque iacent, effunde paludes:


Adde, quod adsuescis fatis, tantumque dolorem


Victores movere manus. Vix caede peracta


Exsilium generique minas Romamque timebam:


Thessaliaeque reus, nulla tellure receptus,


Verba, sed a pleno venientia pectore veri.


Incumbat? te parva tegant ac vilia busta,

incumbo tu parvus tego atque vilis bustum


Obsessum Poeno gessit quod Marte Saguntum.


Infudere comae, quod nondum evanuit aura


Nostra, Metelle, manus. Dignum te Caesaris ira

noster metellus manus dignus tu caesar ira


Atque Antenorei dispergitur unda Timavi,


Mens hausti nulla sanie polluta veneni

mens haurio nullus sanies polluo venenum


Tradidit in letum vacuos vitalibus artis;


Te sequar ad manes; feriat dum moesta remotas

tu sequor ad manes ferio dum moesta removeo


Ardentesque acies percussis sole corusco


Inde etiam leges aliarum nescit aquarum:


Et tonat ignaro coelum Iove. Vocibus isdem

et tono ignarus coelis iuppiter vox idem


Sidus ades nostris. Non urbes prima tenebo

sidus adsum noster non urbs primus teneo


Hoc satis est dixisse Iovem. Sic ille profatur:

hic satis sum dico iuppiter sic ille profor


Phoebeos convertit iter, terraeque secutus


Crimen, ut haec Bruto cervix absente secetur.


Mox ubi se saevae stimulavit verbere caudae

mox ubi sui saevus stimulavit verber cauda


Exeruere manus. Nulli gestanda dabantur


Invidit Nilo, misitque per ultima terrae


Membra loco redeunt. En, totis viribus orbis


Atque incerta facit, quos vult, Fortuna nocentes.

atque incertus facio qui volo fortuna noceo


Stricta gelu: terrisque diu non credidit hostem.

stringo gelus terra diu non credo hostis


Adsiduo feriunt, coguntque resistere fluctus


Totaque in Aethiopum putres solvaris arenas.

totus in aethiopus putreo solvaris harena


Insedit castris, Ephyraeaque moenia servat,


Nec libuit mutare locum. Tamen omnia torpor

neque libet muto locus tamen omnis torpor


Conscia votorum es, me, quamvis plenus honorum

conscius votor sum ego quivis plenus honor


Nullusque auderet pecori permittere pastor


Cum daret, in dubio pelagi terraeque reliquit;


Nec melior mihi vestra fides, si bella nec hoste

neque bonus ego vester fides si bellum neque hostis


Defendit Titaresos aquas, lapsusque superne


Lunaque non gracili surrexit lucida cornu,


Hic furor. Et superos quid prodest poscere finem?

hic furor et superus quis prodo posco finis


Usque ad Thessaliam Romana et publica, signa-

usque ad thessalia romanus et publicus signum


Sceptra puer Ptolemaeus habet, tibi debita, Magne,

sceptrum puer ptolemaeus habeo tu debeo magnus


Hic alitur sanguis terras fluxurus in omnes,


Sed magis, ut visa est, lacrimis exhausta, solutas

sed magis ut video sum lacrima exhaurio solvo


Invidia caeca bellorum in nocte tulisset,


Omnis in Arctois populus quicumque pruinis

omnis in arctous populus quicumque pruina


Tanti colla ducis: sed non, ut crimina solum

tantus collum dux sed non ut crimen solus


Faucibus, emitti terrarum in devia Martem


Impulit, aut saevi contorsit tela Lycurgi

impello aut saevus contorqueo telum lycurgus


Infulaque in geminos discurrit candida postes,

infula in geminus discurro candidus postis


Ac, toties nobis iugulo quaesita, vagatur,


Quod iam compositum violat manus hospita bustum,

qui iam compono violo manus hospita bustum


Vix operi cunctae dextra properante sorores

vix operio cunctus dextera propero soror


Quid liceat nobis: tumulumque e pulvere parvo


Quaerit, et impulso turres confringere vallo,

quaero et impello turris confringo vallo


Talibus exuram Stygio cum carmine silvis,


Haereat, aut latum subeant venabula pectus,


Dum parat in vacuus Martem transferre carinas

dum paro in vacuus mars transfero carino


Vixque habitura locum dextras ac tela movendi,

vix habeo locus dexter atque telum moveo


Proieci vitam, comites, totusque futurae


Postquam sicca rigens adstrinxit vulnera sanguis.

postquam sicco rigeo astringo vulnero sanguis


Haec ubi dicta, levis totas accepit habenas

hic ubi dictum levis totus accipio habena


Castra ducis Magni. Nimium placet ipse, Catoni

castrum dux magnus nimium placeo ipse cato


Stringit vitta comas, crinesque in terga solutos

stringo vitta como crinis in tergum solvo


Non decus imperii, non moesti iura Catonis


Quod tanta mundi nondum periere ruina.


Et par Phoebus aquis, densas in vellera nubes

et par phoebus aqua densus in vellus nubes


Imposuit. Truncos laceravit Fimbria Crassos.


Solvitur: Arctoos raris Aquilonibus imbres


Erigitur, pavidi classis siluere magistri:


Has fatis licuisse moras, irataque morti


Nam sibi libertas umquam si redderet orbem,


Bellorum o socii, qui, mille pericula Martis

bellum o socius qui mille periculum mars


Consulis, et Libyca succensae lampade Cannae


Spumeus accenso non sic exundat aheno


Venturi timor ipse mali. Fortissimus ille est,


Ante iaces, quam dira duces Pharsalia confert,

ante iaceo quam dirus dux pharsalia confero


Vastis Indus aquis mixtum non sentit Hydaspen.

vastus indus aqua misceo non sentio hydaspes


Auditae nemorum: et venientes comminus umbrae.


Maiestate dolor, qualem te, Magne, decebat


Pondere fixa suo est; nudosque per aera ramos

pondus figo suus sum nudus per aes ramus


Alcides: passusque inopes sine pondere ramos,


Ordine contentae gemino crevisse Liburnae.


Tradidit Hesperiam, profugusque per Apula rura


Donec utrasque simul largus cruor expulit hastas,

donec utrasque simul largus cruor expello hasta


Caesar, ut emissas venti rapuere carinas,


Thebanos imitata rogos. Tunc cardine tellus


Nile, putet? Sed cum lapsus abrupta viarum


Rege, late, positamque procul fortuna mariti


Ex populis, qui regna ferunt, sors ultima nostra est,

ex populus qui regnum fero sors ulter noster sum


Auditi victoris opes, aut iungere fata


Occultos latices abstrusaque flumina quaerunt:


Non aries illis, non ulla est machina belli:

non aries ille non ullus sum machina bellum


Haurit saxa vorax, montesque immiscet arenis:


Culmina, et exstructos spoliis hostilibus arcus,

culmen et exstruo spolium hostilis arcus


Foedera si placeant, sit, quo veniatis inermes.


Truncus habet, fortique instaurat proelia laeva,

truncus habeo fortis instauro proelio laeva


Effecit virtus: inter tot millia captae


Hic, ubi iam Zephyri fines et summus Olympi

hic ubi iam zephyrus finis et summus olympius


Nil actum est bellis, si nondum comperit, istas

nihil ago sum bellum si nondum comperio iste


Optavere diem. Nec segnis mergere ponto


Litora Pompeium feriunt, truncusque vadosis


Credite pendentes e summis moenibus urbis


Vel dominus rerum, vel tanti funeris heres.


Elatasque alte, quaecumque ad bella vocaret,


Ut Nilo sit laeta suo. Tua flumina prodam,

ut nilus sum laetus suus tuus flumen prodo


Adventare palam est. Propius iam fata moveri,

adventaris palam sum propius iam fatum moveo


Flere veta populos: lacrimas luctusque remitte.


Atque olim Larissa potens: ubi nobile quondam

atque olim larissa possum ubi nobilis quondam


Viscera non lyncis, non dirae nodus hyaenae

viscera non lyncis non dirus nodus hyaena


Iniecisse manum fatis, vitaque repletos,


Edonis Ogygio decurrit plena Lyaeo:


Iam, quot apud Sacri cecidere cadavera portum,


Libertas? Non usque adeo permiscuit imis


Nec ruit in silvas, annosaque robora torquens

neque ruo in silva annosus robur torqueo


Surgunt adverse subrectae fronte colubrae,


Sed mihi iam numen: nec, si te pectore vates

sed ego iam numen neque si tu pectus vates


Quas nollet victurus, aquas: rituque ferarum


At te Corfini validis circumdata muris


Evaluit, fluxere nives, fractoque madescunt


Expugnare senem potuit Cleopatra venenis:

expugnaris senex possum cleopatra venenum


Caesarea pulsante manu? Tum poste recluso,

caesareus pulso manus tum postis recludo


Tunc erat: exiguum dominos commisit asylum.

tunc sum exiguus dominus committo asylum


Pulsatae sonuere fores: quas sancta relicto


Quae pax longa dabat: nuda iam crate fluentes


Auxilium Fortuna dedit. Gens unica terras


Quodnisi fatorum leges intentaque iussu


Iuppiter occasu premitur, Venerisque salubre


Tunc in signifera residenti puppe magistro

tunc in signifer resideo puppis magister


Ille, parum fidens pedibus contingere matrem,


Et tantum miseris irasci numina possunt.


Promisso sibi fine manu: nullique tumultus

promitto sui finis manus nullus tumultus


An similem vestri, segnemque ad fata putastis?


Fatorum immoto divisit limite mundum:


Illic finis aquae. Late tibi gurgite rupto


Heu quantum terrae potuit pelagique parari


Saeva fames aderat: nulloque obsesses ab hoste

saevus fames adsum nullus obsesses ab hostis


Vocibus: o coniunx, ego te scelerata peremi:


Inseruisse manus, impure ac semivir, audes?

insero manus impurus atque semivir audeo


Hannibal. Implentur valido tirone cohortes:


Despiceret, staretque super titubantia fultus:


Quam fluvii caussas per saecula tanta latentes,

quam fluvius caussas per saeculum tantus lateo


Discretosque rogos: unum da gentibus ignem:


Ultima castrorum medicatus circuit ignis.


Euphrates, quos non diversis fontibus edit


Oderat et Magnum, quamvis comes isset in arma,


Terruit, obliqua praestringens lumina flamma.

terreo obliquus praestringo lumen flamma


Numinis aut poena est mors immatura recepti,

numen aut poena sum mors immaturus recipio


Colluvies immota iacet, cadit omnis in haustus

colluvies immotus iaceo cado omnis in haurio


Desertamque domum, dulcesque revisere natos.


Tutius Emathia. Sic postquam fata peregit,

tueor emathius sic postquam fatum perago


Exercere, venit: nec, dum desaeviat ira,


Electa cervice marem. Iam fundere Bacchum


Thessalicos audes, bellumque in regna vocare?

thessalicus audeo bellus in regnum vocaris


Arcados auctoris citharae liquidaeque palaestrae,

arcados auctor cithara liquidus palaestra


Crudelis me ferre doces. Ignosce fatenti:


Marcentes intus tenebrae, pallensque sub antris


Sed duce Pompeio Libyes melioris in oris


Flumina dum campi retinent, nec pervia Tempe

flumen dum campus retineo neque pervius tempe


Insidiae valuere tuae, deceptaque vixi,


Ut proles Lagea, tenet, famulumque tyranni


Nec quemquam iam ferre potest Caesarve priorem,

neque quisquam iam fero possum caesarve prior


Horremus, viresque ducis, quibus ille relictis


Vindicis an gladii facinus, poenasque furoris,


Sitque hominum magnae lux ista novissima parti.


Traxit iners coelum fluidae contagia pestis

traho iners coelis fluidae contagium pestis


Turritaque premens frontem matrona corona


Nam postquam frustra precibus Cornelia nautas

nam postquam frustra prex cornelius nauta


Tum data libertas odiis, resolutaque legum


Quaerere, letiferum per cuius viscera vulnus


Vela dedit Coris; avidusque urgente procella


Spes saltem trepidas mentes levet, addita fati

spes saltem trepido mens levo addo fatum


Laeta comis ebeni: quae, quamvis arbore multa

laetus como ebeni qui quivis arbor multus


Ultima Pompeio dabitur provincia Caesar,


Ut populus Romanus amet. Quid nomina tanta

ut populus romanus amo quis nomen tantus


Sic Venetus stagnante Pado, fusoque Britannus

sic venetus stagno padus fundo britannus


Has vada destituunt, atque interrupta profundo

hic vado destituo atque interrumpo profundo


Mox ubi damnosum radios admoverit aevum,


Hic Opiterginis moles onerata colonis


Ne mihi commissas auferrem perfida voces.


Quae potuit, fecisse timet. Quid pectora pulses?

qui possum facio timeo quis pectus pulso


Dat poenas laudata fides, cum sustinet, inquit,

do poena laudo fides cum sustineo inquam


Vel quod ab occiduo pellunt tot nubila coelo

vel qui ab occiduus pello tot nubila caelum


Destruit, et generi mavult lugere revulsum,


Stipite quae diro


Non potes hoc caussae, miles, praestare senatus,

non possum hic causa miles praesto senatus


Egressus, meruit fatis tam nobile letum.


Conspiciens, capere arma iubet, nec quaerere pontem

conspicio capio arma iubeo neque quaero pons


Quaesitae fecistis aquae. Nec languida fessi

quaero facio aqua neque languidus fatisco


Sors tibi, cum facias etiam nunc vota, perisse?


Irarum movit stimulos, iuvenisque calorem


Quodsi tam sacro dignaris nomine saxum,


His praeter Latias acies erat impiger Astur,

hic praeter latius acies sum impiger astur


Eliciatque manu, Numidis a rege secundus,


Seps stetit exiguus, quem flexo dente tenacem


Tandem Tyrrhenas vix eluctatus in undas


Scire volant, quanta fuerint mercede nocentes.


Coniugis illabi lacrimis, unique paratum


Tum piceos volvunt immissae lampades ignes:


Terruerant satis haec pavidam praesagia plebem:

terreo satis hic pavidus praesagium plebs


Agnorunt miseri, sublato errore, parentes,


Si libet ulcisci deletae funera gentis,


Est labor: exclusus nulla se vindicat ira:

sum labor excludo nullus sui vindico ira


Nos in templa tuam Romana accepimus Isin,

nos in templum tuus romanus accipio isis


Et miserum cernens agnoscere desinit Argum.


Et ratium tenuere fugam. Non perdere letum


Iam tibi sit promissa salus. Sic fatur, et omnes

iam tu sum promitto salus sic for et omnis


Hic laqueo fauces elisaque guttura fregit:


Limine terrifico metuens consistere Phoebas,


Rursus in arma potes, rursusque in fata redire.

rursus in arma possum rursus in fatum redeo


Victoresque suos vultu spectare superbo,


Quod cladis genus, o superi, qua peste paratis

qui clades genus o superi qui pestis paro


Pertulit: hac illum summo de culmine rerum


Deprensum est, quae funda rotat, quam lenta volarent.

deprensum sum qui fundo roto quam lentus volo


Artibus Haemoniis: tali tua membra sepulcro,

ars haemonius talis tuus membrum sepulcrum


Exigit infandam, corrupto iudice, noctem.


Et stantes tumulos, et qui radice vetusta


In nuda tellure iacens. Periere coloni


Hae facient dextrae, quidquid non expleat aetas

hic facio dexter quisquis non expleo aetas


Puppibus occurrit, tandemque sub aequore mansit.


Sudorem: calido complentur sanguine venae.


Ad manes ventura semel. Ducis omina nato


Irrue nocturnus: rumpamus funere taedas,


Mollis lapsus agit. Quis te tam lene fluentem


Effuditque acies obseptum Magnus in hostem.


Sedibus exsiluere Patres, invisaque belli


Infodit busto: fatis debentibus annos


Gaudet, et accenso rapuit quae tura sepulcro.

gaudeo et accendo rapio qui tus sepulcrum


Virus, et elicitum iussumque exire repugnat,


Sed mors certa facit. Pavido fortique cadendum est:

sed mors certus facio pavidus fortis cado sum


Erigit, impatiensque loci fortuna secundi.


Utque perit magnus nullis obstantibus ignis,


Immensae vocis gemitus, et pondere lapsi


Tentavere suo comites divertere Magnum


Turrigero canos effundens vertice crines,


Proiecto rapiat, quos Caesaris involet artus.

projectum rapio qui caesar involet artus


Si cives, huc usque licet. Tum perculit horror

si civis huc usque licet tum percello horror


Conveniunt. Vos, quae Nilo mutare soletis


Cappadoces mea signa timent: et dedita sacris

cappadoces meus signum timeo et dedo sacrum


Sollicitat nostrum, quem nondum prodidit, orbem.


Creta fugit: Dictaea legit, cedentibus undis,


Et tepidum in molles Zephyros excurrit Iader.

et tepidus in mollis zephyrus excurro iader


Constiterat, gladiosque suos compressa tenebat.


Ipsa flagellabant gaudentis colla Medusae.


Dic ubi sit, germane, parens: stat summa caputque

dico ubi sum germanus parens sto summus caput


Ausa foret Lagea domus? Dat scilicet omnis

audeo sum lageus domus do scilicet omnis


Impendent cava saxa mari, ruituraque semper

impendo cavo saxum mare ruituraque semper


Curae castra deis, qui me committere tantis

cura castrum deus qui ego committo tantus


Adiacet, Armeniumque bibit Romanus Araxen:


O praeceps rabies, cum Caesar tela teneret,


Miscuit incestam ducibus Ptolemaida nostris.


Abscidis frustra ferro tua pignora. Bellum

abscido frustra ferrum tuus pignus bellum


Non Arabum volucer serpens, innataque rubris


Tam prope me superos: camporum limite parvo

tam prope ego superus campus limes parvus


Eripiunt, camposque tenent victore fugato.


Inque toris fratrum posuerunt membra nocentes:


Servatur poenas in aperta luce daturus.


Manantes cera tabulas: et tempore eodem


Non tamen ad Magni pervenit gratius umbras

non tamen ad magnus pervenio gratus umbra


Retulit a tumulis: fugere cadavera letum.


Ut nullos cantata magos exaudiat umbra.


Quis contenta ferat, quis praestet bella iubenti,

quis contineo fero quis praesto bellum jubeo


Caussa dabat. Nostrum exhausto ius clauditur anno:


Tradimus Hesperias gentes, aperimus Eoas,


Visa caput moestum per hiantes Iulia terras

video caput moestum per hio julius terra


Sub nostra tellure diem, deserta per arva


Thessaliam, qua parte diem brumalibus horis


Non lacrimae cecidere genis, non pectora tundit,


Abstulit, atque animam clausit dolor: omnia nervis

aufero atque anima claudo dolor omnis nervus


Haec vult turba mori. Si quis post pignora tanta

hic volo turba morior si quis post pignus tantus


Ac veritus credi clypeo, laevaque vacasse,


Ac Petreius erat: concordia duxit in aequas

atque petreius sum concordia duco in aequo


Aera cum pennis, armentaque tota secuti


Adde truces Lepidi motus, Alpinaque bella,


Caesare, quemque suum munus trahit, armaque raptim

caesaris quisque suus munus traho armo raptim


Hannibal et Poeni tam dira piacula manes.

hannibal et poenus tam dirus piaculum manes


Effluit, et gemitus, et anhelo clara meatu


Caedis adhuc cumulo patriae per viscera vadis:

caedes adhuc cumulo patria per viscera vado


Decipitur, quod castra rapit. Capit impia plebes

decipio qui castrum rapio capio impius plebs


Quam currus ornante toga, plaudente senatu,


Credidit, et muros mirata est stare iuventus.


Lentulus excelsa sublimis sede profatur:


Ubera sicca fame medios mittentur in ignes;


Cum medium nubes Borea cogente sub axem


Pompeio scelus est bellum civile peremto,

pompejus scelus sum bellum civilis peremto


Nos primi Senonum motus, Cimbrumque furentem


Adligat, et medium, compressis ilibus, arctat:


Parthorum famulus? Quid caussa obtendtur armis

parthus famulus quis causa obtendtur arma


Oceanumque vocans incerti stagna profundi,


Tu nostros, Aegypte, tenes in pulvere Manes.

tu noster aegyptus teneo in pulvis manes


Iam ratus, ut viles animas perituraque frustra


Poenam victori. Refer haec solatia tecum,


Omne repercussum squalenti missile tergo

omnis repercutio squaleo missilis tergum


Lucentem totis ignorat noctibus Arcton.


Hinc me victorem geldas ad Phasidos undas


Obsequium speres: irato milite, Caesar,


Coniugibus? thalamique patent secreta nefandi.


Viperei coeunt, abrupto corpore, nodi:


Maiestate loci, si robora sacra ferirent,


Infelix acies. Cornus tibi cura sinistri,


Sextus erat, Magno proles indigna parente,


Occurrit tellus: nec se committere muris


Qui nullas videre domos, videre ruinas.


Quidquid fodit Iber, quidquid Tagus extulit auri,

quisquis fodio iber quisquis tagus effero aurum


Romani census populi, quem Punica bella,

romanus census populus qui punicus bellum


Insertum manibus chalybem, nigramque per artus


Lapsa manus, rapitur, trepida fugiente carina.


Conseritur bibula Memphitis cymba papyro.


Intrepidus tanti sedit securus ab alto

intrepidus tantus sedeo securus ab altus


Excutiet fortuna tibi; tu mente labantem


Vicistis. Videor fluvios spectare cruoris,


Implevit, stellasque vagas miratur, et astra


Exiget ignorans Latiae commercia linguae,


Sollicitus menti quod abest favor. Ille salutis

sollicitus mens qui absum favor ille salus


Marcellusque loquax, et nomina vana Catones.


In Procerum coetu tandem moesta ora resolvit

in procerus coitus tandem moesta os resolvo


Hoc ferit, et taciti praebet miracula cursus,

hic ferio et taceo praebeo miraculum curro


Et puppim, quae fata ferat tam laeta, timebo.

et puppis qui fatum fero tam laetus timeo


Inveniat trunci cineres, et norit arenas,


Non se tam penitus, tam longe luce relicta

non sui tam penitus tam longus lux relinquo


Felices Arabes, Medique, Eoaque tellus,


Addidit et fasces aquilis, et nomen inane


Nempe datis? luitis iugulo sic arma, potentes?


Pronus in adversos ictus: nullique perempti


Vocibus excitum postquam cessare videbat,


Et tamarix non laeta comis, Eoaque costus,


Thessalicam miseri versant in pectore pugnam.


Vestra fides, quod pro caussa pugnantibus aequa


Hi mihi sint comites, quos ipsa pericula ducent,

hic ego sum comes qui ipse periculum duco


Quae lacerum corpus siccos effundat in ignes.

qui lacer corpus siccus effundo in ignis


Haesit et extremo tunc forsitan urbis amatae


Evolvam busto iam numen gentibus Isin,


Puppe, sed expositus, fraternaque pectore nudo

puppis sed expono fraternus pectus nudus


Una nota est Magno capitis factura revulsi.

unus nosco sum magnus capio facio revello


Ulla videt, sterili non quidquam frigore gignit,

ullus video sterilis non quisquam frigor gigno


Fracturusque domum; non ulla est machina belli:

frango domus non ullus sum machina bellum


Materiem. Sed iam satis est fecisse nocentes:


Degeneres passus latebras. Nec tota vacabat

degenero patior latebra neque totus vaco


Libertatis habet! Victa est sententia Magni.

libertas habeo vinco sum sententia magnus


Impletura datur, geminas ex sanguine matris


Nostra quoque inviso quisquis feret ora tyranno,

noster quoque invideo quisquis fero os tyrannus


Debebis, manibusque inopem duxisse senectam.


Cepimus expulso patriae cum tecta senatu,


Eminus, unde omnes sparsas per Thessala rura

eminus unde omnis spargo per thessalus rus


Noster scire valet: nisi quod vulgata per orbem

noster scio valeo nisi qui vulgo per orbis


Ponticus, Assyrius: cunctos haerere cruores


Reddantur: miles sub quolibet iste triumphet.


Extuleras, unoque iugo, Parnase, latebas.


Effera damnarat nimiae pietatis Erichtho,


Scilicet immenso superest ex nomine multum:

scilicet immensus supersum ex nomen multus


Armeniosne movet, Romana potentia cuius


Tunc adoperta levi procedit vinea terra,


Ultimus esse dies potuit tibi, Roma, malorum:


Tot reges habuere ducem. Colere nec umquam


Concubitus: tot femineis complexibus unum


Impleat, et Poeni saturentur sanguine manes;


Desectam timuit, reparatis anguibus, hydram.


Credite victorem. Nobis quoque tale paratum


Me pressum leviore manu Fortuna tenebit?


Dux erat, hic socius. Facinus quos inquinat, aequat.

dux sum hic socius facinus qui inquino aequo


Postquam castra duces, pugnae iam mente propinqui,

postquam castrum dux pugna iam mens propinquus


Hoc solamen erat, quod voti turba nefandi

hic solamen sum qui voveo turba nefandus


Distat ab excelsa nemoralis Aricia Roma:


Consulibus fugiens mandat decreta senatus.


Ac veluti inclusum perfosso in pectore numen

atque velut includo perfodio in pectus numen


Regibus infandus miles premit: inque parentum,


Haec illi spelunca domus: latuisse sub alta


Non haerere queror: crimen commendat arenas.

non haereo queror crimen commendo harena


Expugnantis opus. Piceo iubet unguine tinctas


Membraque captivi pariter laturus, et arma,


Tortaque per tenebras validis ballista lacertis,

torqueo per tenebrae validus ballista lacertus


Torquet adhuc oculos, totoque vagantia coelo

torqueo adhuc oculus totus vagantia caelum


Non veritus tantam veniae committere vobis


Gentibus, ex tanta fatorum strage superba


Obrutus Illyricis: Libyae squalentibus arvis


Non super arentem Meroen Cancrique sub axe,


Excussis umquam ferrum librasse lacertis


Non eget ingestis, sed vulsis pectore telis.


Dux Latius, tota subiti formidine belli


Vocibus accensus: Vanam spem mortis honestae


Omnia victoris possunt sperare favorem:


Posse pati faciem: prohibet succumbere fatis

possum patior facies prohibeo succumbo fatum


Implumes natos, solis convertit ad ortus:


Tutela secure mea. Coeli iste fretique,


Haud procul est ima Pompeii nomen arena,

haud procul sum imus pompejus nomen harena


Ac testare deos, nullum, qui perstet in armis,

atque testaris deus nullus qui persto in arma


Sperat, et Hesperiae cineres avertere gentis,


Palladia stimulet turbatos aegide currus,


Insanamque famem, permissasque ignibus urbes,


Si sunt ulla, sequar: quam longo tradita leto,

si sum ullus sequor quam longus trado letum


Lassatur: patet omne solum, liberque meatu


Ergo utrimque pari concurrunt agmina motu


Succubuit si qua tellus, cumulumque furentem


Solis nosse deos et coeli numina vobis,


Sed quota pars cladis iaculis ferroque volanti

sed quotus pars clades iaculis ferrum volo


Nec duce me geritis. Quisquis mea signa relinquit,

neque dux ego gero quisquis meus signum relinquo


Rauca gemit, sic muta levant suspiria vatem.

raucus gemo sic muto levo suspirium vates


Invitos praebere deos. Conceditur arti,


Horreat? Innocua est aetas: nec iura fidemque

horreo innocuus sum aetas neque ius fides


Adspicis Emathiam: nec te videre superbum

adspecio emathia neque tu video superbus


Spiritus in vocem, morientiaque ora resolvit:


Humor, et ima petit, quidquid pendebat aquarum.


At qua lata iacet vasti plaga fervida regni,

at qui fero iaceo vastus plaga fervidus regnum


Sic opus est mundo. - Zephyros quoque vana vetustas

sic opus sum mundus zephyrus quoque vanus vetustus


Aut Arabum portus mercis mutator Eoae,


Opponit, tutoque latet sub tegmine pectus,


Fatidica Cephisos aqua, Cadmeaque Dirce,


Quam subvertit, opes. Sed me vel sola tueri

quam subverto ops sed ego vel solus tueor


Cum cepere, tenent, quam quos incumbere certos


Prode deos. Si Cecropium sua sacra Platonem

prodo deus si cecropius suus sacer plato


Concessum per utrosque polos. Hic quaeritur ortus,


Proventu scelerum quaerunt, uter imperet Urbi?


Adfixam vellens oculo pendente sagittam


Ingerit Emathiam. Non illum Poenus humator


Distulimus: iam totus adest in proelia Caesar.

differo iam totus adsum in proelio caesar


Saxa, super cautes, abrupto limite, signa:


Quid refert? nec opes populorum ac regna movemus:

quis refero neque ops populus atque regnum moveo


Et silvas, vastaque feras indagine claudit.


Et Chaos innumeros avidum confundere mundos:

et chaos innumerus avidus confundo mundus


Indignata suum multis servire furorem


Aut cum permixtis acies sua tela tenebris

aut cum permisceo acies suus telum tenebrae


Postquam nulla manet rerum fiducia, quaerit,

postquam nullus maneo res fiducia quaero


Exornantque deos, ac nudum pectore Martem


Invidia regnate mea. Nec sanguine multo


Deprendit quascunque rates: nec pervia velis

deprehendo quicumque ratis neque pervius velis


Indespecta tenet vobis qui Tartara; cuius


Et scelus esse tuum? Melius tranquilla sine armis

et scelus sum tuus bonus tranquillus sine arma


Transcurrit; curvique tenens Minoia tecta


Mortis agor stimulis: furor est. Agnoscere solis

morta ago stimulus furor sum agnosco sol


Orbis, et immotis annum non sentit arenis.

orbis et immotus annus non sentio harena


Tot mihi pro bellis bellum civile dedisti.


Africa? Cyrenis etiam nunc bruma rigebat.

africanus cyrenae etiam nunc bruma rigeo


Indomitos sciat esse viros, timeatque furentes


Sed mea fata moror, qui vos in tela ruentes

sed meus fatum moror qui tu in telum ruo


Incolitis lucis. Vobis auctoribus, umbrae


Unde tribunicia plebeius signifer arte


Caesar erit? Merito, Pompeium vincere lente,


Quem puer imbellis cunctis praefecerat armis,

qui puer imbellis cunctus praeficio arma


Caedis odorati Pholoen liquere leones.


Conspicio, faciesque truces, oculosque minaces:


Fatur, et adstrictis laxari vincula palmis


Ad scelus ingentis fati sumus. Adtrahit illos


Invenient haec arma manus, vobisque repulsis


Sive sua tantum venient in saecula fama,


Excrementa manus: laqueum nodosque nocentes


Non nisi mutato voluerunt milite bellis.


Excussit cristas galeis capulosque solutis


Sustinui nostris vos tantum deesse triumphis:

sustineo noster tu tantus desum triumphus


Pompeius vobis in nostra condita cura:


Mox ait: O magnae qui moenia prospicis urbis

mox aio o magnus qui moenia prospicio urbs


Elisus lituis, conceptaque classica cornu:


Protulit in medios audaci margine fluctus


Europae, mediae dirimens confinia terrae,


Adscendi, supraque nihil, nisi regna, reliqui.

adscendi supra nihil nisi regnum reliquus


Plenum epulis, madidumque mero, Venerique paratum


Frangitur armatum colliso pectore pectus.


Sole Rhodon, magnosque sinus Telmessidos undae

sol rhodos magnus sinus telmessidos unda


Instabatque dies, qui dat nova nomina fastis,


Ensis agit. Stat quisque suae de robore puppis

ensis ago sto quisque suus de robur puppis


Sed cum iam soli possent superesse nocentes.


Hac mercede placent: diros Pharsalia campos

hic merces placeo dirus pharsalia campus


Sidera respiciens delapsae portitor Helles,


Signa, suum comitata Iubam. Non fusior ulli


Intumuit: rursus vetitum sentire procellas


Ad verum: tellus nobis, aetherque, chaosque,


Da vilem Magno plebeii funeris arcam,


Ille mora cursus adversique obiice ponti

ille mora curro adversique obiice pontus


Anxia venturis ad tempora laeta refugit,


Praemia civilis, victis donare salutem,


Ancipites tenuere animos, sociosne malorum,


Nunc festinatos nimium sibi sentit honores,


Pompeii sentire manus, moestamque mariti

pompejus sentio manus moestamque maritus


Et nostris miscere malis? Cum Caesaris arma


Nostra iubes? Dubio contra cui pectore Magnus,

noster iubeo dubius contra qui pectus magnus


Obvia praebentur fatorum munere bella.


Thesproti, Dryopesque ruunt, quercusque silentes


Seu praestas mihi sola fidem. Nam quaerere certum est.

seu praesto ego solus fides nam quaero certus sum


Perfodit, nullo gemitu consensit ad ictum,

perfodio nullus gemitus consentio ad ictus


Bagrada lentus agit, siccae sulcator arenae.

bagrada lentus ago siccus sulcator harena


Nominibus prodesse potest, cum bella legentur,


Occubuisse velim potius, quam regna videre?


Ostendit terras Titan, et sidera texit.


Ut vacet a ferro. Gentes Mars iste futuras


Poenum qui Latiis revocavit ab arcibus hostem,


Et doctus volucres augur servare sinistras:

et doceo volucris augur servaris sinister


Intra claustra piger, dilato Marte, quievit,

intra claustra piger differo mars quiesco


Unde puer raptus coelo: quo vertice Nais

unde puer rapio caelum quo vertex nautilus


Vixque refecta cadit. Nec te vicinia leti


Exonerat: cogit tantos tolerare labores


Ut notae fulsere aquilae Romanaque signa,


Aut culpa vixisse sua, tot vulnera belli


Regia non ullos exceptos legibus horret


Heu pudor! exigua est fugiens victoria Magnus.

heu pudor exiguus sum fugio victoria magnus


A tergo pelagus, pulsusque Aquilonibus aer,


Emathiis unum campis adtollere corpus,


In Borean is rectus aquis, mediumque Booten:


Praestandum est ubicumque capit. Sed tu quoque, coniux

praesto sum ubicumque capio sed tu quoque conjunx


Quem mundi dominum facerent civilia bella,


Prodigium tellure fuit: delapsaque coelo


Proiectis moerens exercitus ambiat armis.


Occurrit gelidus Boreas, pelagusque retundit:


Succurrit miseris, fluctusque evertere puppim


Obsita funerea celatur purpura lana;


Hos polluta domus, legesque in pace timendae;


Nec parat occultae caedem committere fraudi,


Ut primum moestum tenuere silentia coetum,

ut primus moestum teneo silentium coitus


Iam ne quis vestrum dubitet subvertere silvam,

iam ne quis vester dubito subverto silva


Terrarum domitor, Romanae maxime gentis,


Inconcussa tenens dubio vestigia mundo?

inconcussus teneo dubius vestigium mundus


Informis globus, et confuso pondere truncus.

informis globus et confundo pondus truncus


Non tamen aut tectis sonuerunt cursibus amnes,


Concutitur, quam si Poenus transcenderit Alpes

concutio quam si poenus transcendo alpis


Ut Tyriis: dedit ille minas impellere belli,


Extremum Scythici transcendam frigoris orbem,