Pharsalia

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Extremaeque sonant, domita iam virgine, voces:


Impatiensque diu non grati victima sacri,


Collatura meae nil sunt iam vulnera morti:


Incensusque dies, manant sudoribus artus,


Corpora caesa tenent, spoliantque cadavera ferro.

corpus caedo teneo spolio cadaver ferrum


Non sibi dant. Pro fas! ubi non civilia bella

non sui do pro fas ubi non civile bellum


Quanto igitur mundi dominis securius aevum

quantus igitur mundus dominus securus aevum


Haud multum terrae spatium restabat Eoae,


Caesaris Arsinoe: quae castra carentia rege,


Caesaris, et patriae venturos excute mores:


Mox ubi percussit tensas Notus altior alas,


Accensisque rogis miseri de corpore trunco


Sic quoque non omnis populus pervenit ad ossa,

sic quoque non omnis populus pervenio ad os


Instrumenta, dolor ? Non toto pectore portas

instrumentum dolor non totus pectus porta


Ingentesque animos extrema in fata ferentem.


Qua nimius Titan, et rarae in fontibus undae,


Magnanimo iuveni, miratorique Catonis.


Et duce privato gesturus proelia consul


Sumturus poenas et grata piacula morti,


Accenditque ducem, quantum clamore iuvatur


Audet in ignotas agmen committere gentes,


Venerit: et noster nullis non gentibus heres


Auxilium fecere famem. Si mollius arvum


Desperare viam et vetitos convertere cursus,


Aeoliam rabiem totis exercet habenis:


Hi possent explere viri, quos undique traxit


Divertitque acies: solusque ex agmine tanto


Stat vultu moestus tacito, mortemque reposcit.


Miles, in amplexus effusas tendere palmas.


Fas est Romano. Latium sic scindere corpus

fas sum romanus latius sic scindo corpus


Expavit Medea nefas. Sic mutua pacti

expavesco medea nefas sic mutuus paciscor


Non intrare suos, infesto Caesare, portus,


Pluribus ille notis variatam pingitur alvum,


Nunc furor incubuit, nec iuncto Sarmata velox

nunc furor incumbo neque jungo sarmata velox


Prosilientque acies. Pudeat vicisse coactum.


Cum super e totis emisit collibus agmen,


Excubat, atque omni Fortunam provocat hora.


Exemplum, Fortuna, paras. Quaecumque per aevum

exemplum fortuna paro quicumque per aevum


In pugnam generum, sed clauso fidere vallo,


Nobile cur robur Fortunae vulnere primo,


Quaerit tuta domus: spem vitae in limine clauso

quaero tueor domus spes vita in limen claudo


Nec non infelix ferro mollita iuventus

neque non infelix ferrum mollio juventus


Immineat foribus, pronusque repagula laxet.


Inde rapit flammas, semiustaque robora membris

indus rapio flamma semiustaque robur membrum


Dum non securos liceat mihi rumpere somnos,


Altus caesorum pavit cruor armentorum;


Rex puer imbellis populi sedaverat iras;


Pompeio laudante, cadam. Confringite tela


Illinc infestae classes et inertia tonsis

illinc infestus classis et inertia tondeo


Nil socerum fecisse pie. Sed cuncta revolvens

nihil socer facio pius sed cunctus revolvo


Eumenides possent, villosaque colla colubris

eumenides possum villosus collum colubra


Ipse manu sua pila gerens, praecedit anheli

ipse manus suus pilum gero praecedo anhelis


Tuta fuga, nautasque loci sortita peritos,


Spectandasque ducum vires numerosaque signa


Sed minimum terrae, vicino litore, novit.


Antoni, cuius laceris pendentia canis


Divitiisque graves et fulvo germine rami:


Ut Libycas metuat fraudes, infectaque semper


Discurrens Aegypton habet, Romamque meretur.


Solum te Consul depulsis prime tyrannis


Est locus Aegypto, Phariusque admittitur ensis?

sum locus aegyptus pharius admitto ensis


Quae populi regesque tenent, donare licebit.


Sat fuit indignum, Caesar, mundoque tibique,


Ventorum saevo dubitur mora: proderit undis


An iuvat? Ignota tantum pietate merentur,


Vertat aquas Nilus, quo nascitur orbe, retentus,

verto aqua nilus quo nascor orbis retendo


Quod sibi quisque dabit. Cunctis en plena metallis

qui sui quisque do cunctus en plenus metallum


Hoc solum crimen meritae bene detrahe terrae,

hic solus crimen mereo bene detraho terra


Ut resonent cantu tristi fora, totus ut ignem

ut resono cantus tristis foro totus ut ignis


Quam Nilum, de fonte bibit. Vesanus in ortus

quam nilis de fons bibo vesanus in ortus


Ignotumque caput. Spes sit mihi certa videndi


Ostia nascenti contraria solvere Phoebo


Sic orbem torquente Noto Romana iuventus

sic orbis torqueo notus romanus juventus


Caesar, et increpitans; Iam Magni deseris arma,

caesar et increpito iam magnus desero arma


Irarum: metus hos regni, spes excitat illos.

iraris metus hic regnum spes excito ille


Rupit amor leges, audet transcendere vallum


Pocula morte carent. Dixit, dubiumque venenum


Infelix coniux , et nulli laeta marito!


Nec tam iusta fuit terrarum gloria Typhon,

neque tam iustus sum terra gloria typhon


Albanosque lares Laurentinosque penates


Flava Ceres segetem: spoliabat gramine campum


Annua venali referens certamina Campo:


Ulla dedisse mihi? Numquam sic cura deorum


MARCIA; nec dubium longo quaeratur in aevo,

marcius neque dubius longus quaero in aevum


Obruitur telis: quem non violasset Alanus,


Sanguine semiviri Magnum satiare tyranni.

sanguis semivir magnus satiaris tyrannus


Civibus effudit totas per moenia vires:


Ipse sub aurorae primos excedere motus


Motorum ventis nemorum; comitumque suorum,


Quod semper saevas debet tibi Parthia poenas,

qui semper saevus debeo tu parthia poena


Ante bis exactum quam Cynthia conderet orbem,

ante bis exigo quam cynthius condo orbis


Vires pugna dabat. Labentem turba suorum


Fastorum: solitumque legi super alta deorum


Paulatim per membra levat, terraque repulsum est,

paulatim per membrum levo terra repello sum


Deserat hic fervor mentes, cadat impetus amens.

desero hic fervo mens cado impetus amens


Nec Magnum spectare potest. Stetit anxia classis

neque magnus specto possum sto anxius classis


Nescio quod nostris magnum et memorabile fatis

nescio qui noster magnus et memorabilis fatum


Rumor, ab Oceano, qui terras adligat omnes,


Non iubet: et nulla vehitur cervice supinus,


Auctor erat. Gravis est Magno, quicumque malorum

auctor sum gravis sum magnus quicumque malus


Omne tibi bellum gentes dedit omnibus annis:


Quique colit primus ducentem tempora Ianum.


Cogitur ipse, potest? Illic et sidera primum


Consumsere locum: parva tellure diremti,


Ut primum emissis patuerunt amnibus arva,


Non fugeret, supraque ducem procumberet orbis:


Sed postquam vernus calidum Titana recepit

sed postquam vernus calidus titana recipio


Adtonitam terrore subit. Namque ignibus atris

adtonitam terror subeo namque ignis ater


Eripuit nautis, excussitque ordine puppes.


Sed maiora parant Libycae spectacula pestes.

sed magnus paro libycus spectaculum pestis


Seu tonitrus ac tela Iovis praesaga notavit,

seu tonitrus atque telum iuppiter praesagus noto


Unus in Aegypto Magno lapis Omnia Lagi

unus in aegyptus magnus lapis omnis lagus


Mille duces: sparsit potius Pharsalia nostras,


Regna deis, coelumque suo servire tonanti


Leucadii, Cilicum dominus terraeque Liburnae,


Ac nondum strato, Magnum vicisse negavit.


Decretum genero est. Partiri non potes orbem:

decretum gener sum partio non possum orbis


Nil actum credens, cum quid superesset agendum,


Cinnamon, externa nec perdidit aera terra:


Romano spectante, rapi. Sic quisque pavendo

romanus specto rapio sic quisque pavendo


Huc fuga nautarum, cum totas Hadria vires

huc fuga nautaris cum totus hadria vireo


Perdomitas: omnes redeant in castra triumphi.

perdomo omnis redeo in castrum triumphus


Si solida Libye compage et pondere duro

si solidus libya compages et pondus durus


Pontus et Herculeis aufertur gloria metis,

pontus et herculeus aufero gloria metior


Silvani Nymphaeque tenent, sed barbara ritu

silvanus nympha teneo sed barbarum ritus


Expulit, atque hominem toto sibi cedere iussit


Tutius arma fuga, cum te commiseris undis,


Via illic ingens pelagi, semperque laborant


Impiaque in medio peraguntur bella senatu.


Egerit. At miseros angit sua cura parentes,


Pectore in hoc pater est: omnes in Caesare manes.

pector in hic pater sum omnis in caesaris manes


Comperit ut regem Casio se monte tenere,


Pronior in Magnum populus, pugnatque minaci


Cessissent leges Erebis monstroque potenti


Inde virum poteras atque hinc retinere parentem,

indus vir possum atque hinc retineo parens


Arctoi toto non visam tempore belli:


Polluerat gladii, tamen alta sub aequora tendit

polluo gladius tamen altus sub aequor tendo


Cum fato conversa fides, murisque recepti,


Inclinant iam fata ducum, nec iam amplius anceps

inclino iam fatum dux neque iam amplus anceps


Lymphato trepidasse metu, praesaga malorum


Quem dabat alga, toro. Quisnam mea nafragus, inquit,

qui do alga torus quisnam meus nafragus inquam


Scilicet indulgens, summum dictator honorem

scilicet indulgeo superus dictator honor


Et plaga, quam nullam superi mortalibus ultra

et plaga quam nullus superi mortalis ultra


Non illum cultu populi propiore frequentant,

non ille cultus populus propior frequento


Hesperiae gentes, nobis victoria turbam


Ipse quoque a tuta deducens agmina Petra


Brutorumque tibi tribuent. Noli segnis Achillas


Undique funestas acies feret, undique bellum.

undique funestus acies fero undique bellum


His virtus ferrumque locum promittit: at illis

hic virtus ferrum locus promitto at ille


In scelus it Pharium Romani poena tyranni,

in scelus eo pharius romanus poena tyrannus


Quaestor ab Idalio Cinyraeae litore Cypri

quaestor ab idalius cinyraeae litus cyprus


Nec reparare novas vires, multumque priori


Non senis extremum piguit vergentibus annis


Aut si Romano compleri sanguine mavis,


Non tripodas Deli, non Pythia consulit antra,

non tripus delis non pythia consulo antrum


Inseruisse manus, constructoque aggere busti


Qui pacem potuere pati. Licet ille solutum


Postquam epulis Bacchoque modum lassata voluptas

postquam epulis bacchus modus lasso voluptas


Adspiceret clades, quae bello obstante latebant.


Cedit in immensum cassus labor: omnia pontus

cedo in immensus casus labor omnis pontus


Eruitur templo, multis intactus ab annis,


Et tranquilla quies populos: nos praeda furentum

et tranquillus quies populus nos praeda furentum


Decrevere nefas? et adhuc dubitantibus astris


Quis tantum meruit populorum sanguine nomen?


Sed putat esse sitim, ferroque aperite tumentes


Nec matura petunt promissae classica pugnae.

neque maturo peto promitto classicus pugna


Mors erat ante oculos: miserique in crure Sabelli

mors sum ante oculus miser in crus sabellus


Aethera, si medias Europae scinderet urbes;


Nec lorica tenet distenti corporis auctum.

neque lorica teneo distendo corpus augeo


Non rapuere nefas: summi contemta facultas

non rapio nefas superus contemta facultas


Non secus ingenti bellorum Roma tumultu


Hoc caput in cunctas damnatum exponere poenas!


Sanguineum veluti quatiens Bellone flagellum,

sanguineus velut quatio bellus flagellum


Exigua requie tantas augentia clades!


Accedunt, donante Pado. Vix proelia Caesar


Armeniosque arcus Geticis intendite nervis:


Ne tantum, o superi, liceat feralibus armis,


Ille, deo plenus, tacita quem mente gerebat,


Ad segetum raptus moturus signa, repente


Inspirasse animas, iniectumque aera totum


Indomita cervice mori, componite mentes


Ut ducis implevit visus veneranda vetustas,


Prima velim caput hoc funesti lancea belli,

primus volo caput hic funestus lancea bellum


Cessit. Habet ventos incertaque fulmina Mavors.


Ille, tegens alta suppressum mente dolorem,


Atque in transtra cadunt, et remis pectora pulsant.

atque in transtrum cado et remi pectus pulso


Sed quis erit nobis lucri pudor? inde petuntur


Hortensi moerens irrupit Marcia busto:

hortensius moerens irrumpo marcius bustum


Et tremulo medios abrumpit poplite gyros.


Felix Roma quidem, civesque habitura beatos,


Brutus ait: Paterisne acies errare profundo,


Iam prope semustae merguntur in aequore classes,

iam prope semustus mergo in aequor classis


Stat victor, tenuitque manus, tunc frigidus artus

sto victor teneo manus tunc frigidus artus


Ora ferox Siculae laxavit Mulciber Aetnae;


Plebis erat Latiae: sed tanta oblivio mentes

plebs sum latius sed tantus oblivio mens


Delphica Thebanae referunt trieterica Bacchae.

delphicus thebana refero trietericus baccha


Colligite, atque unam sparsis date manibus urnam.


Pars quota terrarum! Facili si proelia pauca

pars quotus terra facilis si proelio paucus


Solvat, ait, poenas, Scaevam quicumque subactum


Totius fati, lacerandas praebuit urbes.


Indignaris aquis: spuma tunc astra lacessis:

indignaris aqua spumo tunc astrum lacesso


At tibi iam populos donat gener. Avehit inde


Ambigua sed lege loci iacet invia sedes:

ambiguus sed lex locus iaceo invius sedes


Nubibus, et dubios cernit vanescere montes.


Res mihi Romanas dederas, Fortuna, regendas:


Ultima curvati procederet ungula Tauri.


Exsilium: tua nos faciet victoria cives.


Corcyrae secreta petit, ac mille carinis


Hinc late patet omne fretum, seu vela ferantur

hinc latus pateo omnis fretus seu velo fero


Sciret adhuc coelo solum regnare Tonantem.


In populos lux ista feret! quot regna iacebunt!

in populus lux iste fero quot regnum jaceo


Tentabat, carmenque novos fingebat in usus.


Crediderint) multis concurrere visus Olympo


Hostilius occurrit fugiens, inque ipsa pavendo


Et rubuit flammis iterum Neptunia cuspis,

et rubesco flamma iterum neptunius cuspis


Hine usus placuere deum, non rector ut orbis,

hic utor placeo deus non rector ut orbis


Cum taciti solvere rates. Non anchora voces


Quam monstrare meum est: neque enim donare vocabo,

quam monstraris meus sum neque enim donaris voco


Adfixere solo, lacerasque in limine sacro


Immemor o patriae, signorum oblite tuorum,


Quas recipit Salapina palus, et subdita Sipus

qui recipio salapina palus et subdo sipus


Ambiri, et festo purgantes moenia lustro,


Pascit aves nullo contectus Curio busto.


Ut quamvis pavidi possint audire loquentem.


Quod tibi, non ducibus, vivis morerisque, quod orbem


Deseritur Strymon tepido committere Nilo


Quaenam Romanis deceat succurrere rebus.


Consulimus, Cori verrunt mare. Gurgite tanto,


Hoc magis impatiens egresso deesse marito,

hic magis impatiens egredior desum marito


Ad leges, sequerisque deum. Datur, ecce, loquendi


Sicaniae rabidum nescit latrare Pelorum:


Gnarus et irarum caussas, et summa favoris


En, quantum Tigris, quantum celer ambit Orontes,

en quantus tigris quantus celer ambeo orontes


Nulla iacet tellus, quam fama cognita nobis

nullus iaceo tellus quam fama cognosco nos


Conspicit: et densa iuvenum vallata corona.

conspicio et densus juvenis vallo corona


Erexit subitas congestu cespitis aras,


Vettonesque leves, profugique a gente vetusta


Oscula pollutae fixisse trementia dextrae.


Armenii, Cilices: nam post civilia bella


Oceanus, vel cum refugis se fluctibus aufert.

oceanus vel cum refugio sui fluctus aufero


Eumenidas, quaterent quas vestris lampadas armis.

eumenidas quatio qui vester lampada arma


Calcatisque ruunt castris: stant ordine nullo,


Arma rigant lacrimis, singultibus oscula rumpunt:

arma rigo lacrima singultus osculum rumpo


Creta vetus populis, Cnososque agitare pharetras

creta vetus populus cnososque agito pharetra


Caesar, et hos aditu gladiis, hos ignibus arcet:

caesar et hic aditus gladius hic ignis arceo


Ad Stygias, inquit, tenebras manesque nocentes,


Et dum pila valent fortes torquere lacerti,

et dum pilum valeo fortis torqueo lacertus


Vicerat astra iubar, cum mixto murmure turba

vinco astrum iubar cum misceo murmur turba


Infaustam sobolem. Maior, Carthaginis hostis,

infaustus suboles magnus carthago hostis


Et melior cessisse loco, quam pellere, miles.


Terra dabit: linquam vacuos cultoribus agros,


Et quas sentit Arabs, et quas Gangetica tellus

et qui sentio arabs et qui gangeticus tellus


Regni claustra Philae. Mox te deserta secantem,

regnum claustra philus mox tu desero seco


Spem nostri sceleris: pollutos consule fluctus,

spes noster scelus polluo consul fluctus


Non pretiosa petit cumulato ture sepulchra


Ausoniis, umbraque erraret Crassus inulta,


Insonuere tubae, et quanto clamore cohortes


Vilior umbra fores: nunc est pro numine summo,

vilis umbra foris nunc sum pro numen superus


Deiectum fatis, humilem, fractumque videbit,


Adiuvit, regnoque accessit terra secundo,


Strata metu, tenuit flagrantis in omnia belli

sterno metus teneo flagro in omnis bellum


Impactae cessere fores, expulsaque templis


Aequora lenta iacent, alto torpore ligata.


Desilit in fluctus, deserta puppe, magister

desilo in fluctus desero puppis magister


Ignoratque datos, ne quisquam serviat, enses.


Quis furor hic, o Phoebe, doce: quo tela manusque

quis furor hic o phoebus doceo quo telum manus


Haud aliter medio revocavit ab aequore puppes,

haud aliter medium revoco ab aequor puppis


Quo Fortuna parat victos perfundere Patres;


Nec color imperii, nec frons erit ulla senatus.

neque color imperium neque frons sum ullus senatus


Nostra nimis Parthis, audentque in bella venire,

noster nimis parthus audeo in bellum venio


Si qua fidem meruit superos mirata vetustas,

si qui fides mereo superus miror vetustus


Ancipiti cervice rotat, spargitque vaganti


In segetem culmis, cernit miserabile vulgus

in seges culmus cerno miserabilis vulgus


Fecisses, ut Roma mihi. Nec, talia fatus,


Disce mori. Tremuit saeva sub voce minantis


Strage virum cumulata ratis, multoque cruore


Exsiluit; primus chalybem fraenosque momordit,

exsilio primus chalybem fraenosque mordeo


Et ceu Munda nocens, Pharioque a gurgite cladess,

et ceu mundo noceo pharius ab gurges cladess


Bella gerat. Non tam portas intrare patentes,


Et securus eo: te saevo Marte subactum,


Ecce, nefas belli, reseratis agmina portis


Euphraten, et adhuc securum a Caesare Tigrim.

euphrates et adhuc securus ab caesaris tigris


Et qua bruma, rigens ac nescia vere remitti,

et qui bruma rigeo atque nescius verus remitto


Aether, non totam mergi tamen adspicit Arcton;

aether non totus mergo tamen adspecio arceo


Surget et instabit summis minor Ursa ceruchis;

surgo et insto summus paruus ursa ceruchi


Adfusi, vinci socerum patiare, rogamus.


Uxor et a caro poscet sibi fata marito.


Sed retro tua fata tulit, par omnibus annis,

sed retro tuus fatum fero par omnis annus


Cyaneas tellus emisit in aequora cautes;


Solvuntur flavi longa statione Rutheni:


Illa nimis castris, nec Rheni miles in undis

ille nimis castrum neque rhenus miles in unda


Ire vetat, cursuque vagos statione moratur.


Hospes in externis audivit curia tectis.


Una per aethereos exit vox illa recessus,


Ausa loqui de fonte tuo est. Ubicunque videris,


Fulminibus propior terrae succenditur aer,


Libera Fortunae mors est: capit omnia tellus

liber fortuna mors sum capio omnis tellus


Subsedit dubius, totam dum colligit iram;


Colchis et Adriacas spumans Apsyrtis in undas,

colchus et hadriacus spumo apsyrtis in unda


Victima nobilior. Placemus caede secunda


Pompeium sequimur? Nec, si fortuna favebit,


Non audet gemitus. O sors durissima fati!


Non pudet heu, Caesar, soli tibi bella placere

non pudeo heu caesar solus tu bellum placeo


Ubere vix glebae superat, cessantibus Austris,


Magne, times: te iam series ususque laborum


Sedibus expulsi, postquam cruor omnia rupit

sedes expello postquam cruor omnis rumpo


A magno venere mari, mundumque coercens


Si tibi durus Iber, aut si tibi terga dedisset


Conscia, quae patrum iugulos, quae pectora fratrum

conscius qui pater jugulus qui pectus frater


Unde procul nubes, quo nulla tonitrua durant.

unde procul nubes quo nullus tonitruum duro


Incusat, bimaremque vadis frangentibus aestum,


Sed mihi nec motus nemorum, nec litoris ictus,

sed ego neque moueo nemus neque litor iacio


Misissem, Cleopatra, caput. Secreta quid arma


Mixturus. Quocumque tuam Fortuna vocabit,


Labitur infelix, manibusque excepta suorum


Per tam multa suo, famae maioris in amnem

per tam multus suus fama magnus in amnis


Umbrosis mediam qua collibus Apenninus


Delphica fatidici reserat penetralia Phoebi.

delphicus fatidicus resero penetralis phoebus


In sua conversis praeceps ruit agmina frenis.

in suus converro praeceps ruo agmen frenum


Gallorum tantum populis Arctoque subacta,


Externum maculant chalybem; stetit omne coactum


Turba, precor, gentes ut ius habeatis in omnes.


Et temere ingressos repetendum invitat ad aequor

et temere ingredior repeto invito ad aequor


Latratus habet illa canum, gemitumque luporum:


Tunc res immenso placuit statura labore,


In sua credebant redituras membra secures.


Et iam turrigeram Bruti comitata carinam


Undae diva memor Paphiae, si numina nasci


Inscius in sicco serpentem pulvere rivum


Omnia dat, qui iusta negat. Nec numina deerunt:

omnis do qui iustus nego neque numen desum


Prosilit hortando melior fiducia vulgo:


Ensiferi nimium fulget latus Orionis ?


Qua rapidus Ganges et qua Nysaeus Hydaspes

qui rapidus ganges et qui nysaeus hydaspes


Quam tua, turba fuit. Tendens hinc carbasa rursus

quam tuus turba sum tendo hinc carbasus rursus


Africa nos potius vincat sibi. Curio fusas

africanus nos potis vinco sui curius fundo


Sibilaque effundens cunctas terrentia pestes,


Et superis, quos fingis, ait, nisi mergeris antris,

et superi qui fingo aio nisi mergo antrum


I


Nomen erit virtus: multosque exibit in annos


Fixa polis, vidit quanta sub nocte iaceret


In proavos, cecidit donati victima regni.


Non Uticae Libye clades, Hispania Mundae


Se quoque lege tenens, et saecula iussa ferentem

sui quoque lex teneo et saeculum iubeo fero


Adtonitus, mortisque illas putat esse tenebras.


Crimen erit superis, et me fecisse nocentem.


Ibit, et imbrifera siccas sub Pleiade Thebas,


Tot telis sua fata peti, tot corpora fusa,

tot telum suus fatum peto tot corpus fundo


Sub Noton et Borean hominum sumus, arma movemus.


Solus ab Hesperia non flexit lumina terra

solus ab hesperius non flecto lumen terra


Haemonidum, ficti quas nulla licentia monstri

haemonis fingo qui nullus licentia monstrum


Solve domum: remove funesta satellitis arma,

solvo domus removeo funestus satelles arma


Et vos, qui Latios signatis nomine fastos,


Iam, Pelusiaco veniens a gurgite Nili,


Incumbens, mediumque rates movere profundum,


Nunc quoque, tela licet paveant victoris iniqui,

nunc quoque telum licet paveo victor iniquus


Praetereunt frustra tentati litora Lissi,


Tam brevis in medium radiis compellitur umbra.

tam brevis in medius radius compello umbra


Dum pateat tutum vel non felicibus aequor.


Saecula tot mundi suprema coegerit hora,


Transierat, qui Xanthus erat. Securus in alto

transeo qui xanthus sum securus in altus


Ausus ferre gradum, victum pietate timorem


Nam Latio iam nupta duci est: interque maritos

nam latius iam nubo duco sum inter maritus


Exciperet saxis, lapsasque refunderet undas.


Pervolat ad truncum; qui fluctu paene relatus

pervolo ad truncus qui fluctus paene refero


Omnia quid laceras, quid perdere cuncta laboras?

omnis quis lacero quis perdo cunctus laboro


Hunc aries ferro ballistaque limine portae


Ora quibus solvat, nostro non invenit aevo.


Ius erat, et dubios in te transferre Quirites.

ius sum et dubius in tu transfero quiris


Errantesque domos, Latii quam claustra tueri.


Itque super Libyen, quae, nullo consita cultu,

eo super libya qui nullus consero cultus


Interruptus aquis fluxit prior amnis in aequor.

interrumpo aqua fluo prior amnis in aequor


Indiga conatur laticis potare iuventus,


Italiam, extremo sedeat quod litore Magnus,


Istis parce precor: vivant Galataeque Syrique,


Et Phariis Persisque fuit, Macetumque tyrannis:

et pharius persa sum macetumque tyrannus


Nolle pati, superumque sibi servare timorem.


Aethiopum totae riguerunt marmore gentes.


Inclusisse volunt. At enim contagia belli


Tu, nova ne veteres obscurent facta triumphos,

tu novo ne vetus obscuro facio triumphus


Nam cui crediderim superos arcana daturos


Stare labor belli: potuit sine caede subactum,

staris labor bellum possum sine caedes subigo


Templa potes, non tu laetis ululare triumphis.

templum possum non tu laetus ululo triumphus


Hic ubi compressum penitus deduxerat hostem,


Quod, submissa nimis, nulli gravis hospita turbae,

qui summitto nimis nullus gravis hospita turba


Dedecus, et numquam superum caritura pudore


Rumpere conatus, poscit spe proelia nulla,


Incrementa timens, non primis robora ripis


Non solum auxilium funesto a rege petisse,


Hesperiamque exhaurit aquis. Hunc fabula primum

hesperia exhaurio aqua hic fabula primus


Nesciet hoc quisquam, nisi tu, quae sola meorum

nescio hic quisquam nisi tu qui solus meus


Et, quod adhuc nescis, genero secure perempto;

et qui adhuc nescio gener securus peremo


Nec tutus spatio est elephas: datis omnia leto:

neque tueor spatium sum elephas do omnis letum


Quas nemore Hyrcano, matrum dum lustra sequuntur,

qui nemus hyrcanus mater dum lustro sequor


Roma, fave coeptis. Non te furialibus armis


Aurorae praemissa dies: ille, ordine rupto


Exspectat dominos: propera praecedere, miles,


Quo tibi fervor abit? aut quo fiducia fati?


At Romana ratis stabilem praebere carinam

at romanus ratis stabilis praebeo carina


Destituunt, de quo male tunc Fortuna meretur,

destituo de quo malus tunc fortuna mereo


Atque ipsam domini metuentem occurrere Romam.


Credis, Magne, viros, quos in discrimina belli

credo magnus vir qui in discrimino bellum


Tunc, si tantus amor belli tibi, Roma, nefandi,

tunc si tantus amor bellum tu roma nefandus


Inque latus belli, qua se vagus hostis agebat,

in latus bellum qui sui vagus hostis ago


Dum feriant, odere suos, animosque labantes


Festinantem animam morti non credidit uni.


Semper prima vides venientis vela carinae,


Gallorum populi? Nunc, cum Fortuna secundis

gallus populus nunc cum fortuna secundus


Aequora fracta vadis, abruptaque terra profundo,

aequor frango vado abrumpo terra profundo


Compulit, ut mediis quaesitum corpus in undis

compello ut medius quaero corpus in unda


Exierit. Dum, quae gesserunt fortia, iactant,


Victores vexere suos: navalia paucae


Quos petat e nobis, Mortem tibi coge fateri.


Ipse sui populus; letalisque ambitus urbi,


Nec se Roma ferens. Sic, quum, compage soluta,

neque sui roma fero sic qui compages solvo


Exspectant imbres, quorum modo cuncta natabant


Cura fuit lectis pharetras implere sagittis.


Innumeram effigiem Romanae cernere plebis,


Invitis spargenda dabas tua membra procellis?


Et nunc pontus adhuc Phoebo siccante repugnat.

et nunc pontus adhuc phoebus sicco repugno


Et procumbentes iterum consurgere taxos,


Nullaque funestis inventa est victima sacris.

nullus funestus invenio sum victima sacrum


Caesaris aut oculis voluit subducere mortem.


Ora ferens miles festae rorantia mensae


Infernumque nefas, et mersos nocte furores?


Tunc fragor armorum, magnaeque per avia voces


Saepe dedit sedem totas mutantibus urbes,


Devotum hostiles Decium pressere catervae:


Virgineusque chorus nitidi custodia luci,

virgineus chorus nitidus custodia lucius


Iamque illis magis atque magis durescere pulvis

iam ille magis atque magis duresco pulvis


Adversosque polos alienaque sidera quaeris,


Naufragiis Nasamones habent. Hac ire Catonem


Nobilius Phario gestasset rege cadaver:


Solis in obscuro pugnam pallore notavit.


Dirigit huc puppim miseri quoque dextra Telonis,

dirigo huc puppis miser quoque dextera telonis


Damna movent populos, si quos sua iura tuentur.

damno moveo populus si qui suus ius tueor


Semianimes alii vastum subiere profundum,


Pauperis, angustique lares! o munera nondum


Thessalia placare potes. Quin respicis orbem

thessalia placo possum quin respicio orbis


Alterius capitis: pars aegra et marcida pendet,

alter capio pars aeger et marcidus pendeo


Effectum, ut Latios non horreat India fasces,

efficio ut latius non horreo india fascis


In manibus vestris, quantus sit Caesar, habetis.

in manus vester quantus sum caesar habeo


Otia solus ages, sicut coelestia semper


Inferior, iuvenes, admoto occurrere fato.


Sed dum tura ferunt, dum laurea serta Tonanti


Sed tibi tabentes populi Pharsalica rura


Corpora caesorum, tumuli proiecta negatis.


O utinam coelique deis erebique liceret


Tentat, et impositis unum subducere saxis.


Non auro tectisque modus: mensasque priores


Deseruit rastris, et inerti tradidit herbae,


Haeserit. Erremus populi, cinerumque tuorum,


Quantum non primo succendunt classica cantu:

quantus non primus succendo classicus cantus


Discite, quam parvo liceat producere vitam,


Non humilis labor est: dignum, quod quaerere cures,

non humilis labor sum dignus qui quaero curo


Prima tabe nivis: Nilus neque suscitat undas

primus tabeo nix nilus neque suscito unda


Successor Domiti; sine te iam bella geruntur.

successor domitius sine tu iam bellum gero


Hauseruntque suo permixtum sanguine pontum.


Adductum quoties non senserat ancora funem.


Deductique fretis alio sub sidere reges;


Stella nocens nigros Saturni accenderet ignes,

stella noceo niger saturnus accendo ignis


Tot scelerum fatis premerent? Quod sufficit aevum,

tot scelus fatum premo qui sufficio aevum


Iamque hostes et tela natant. Nec puppibus ignis

iam hostis et telum nato neque puppis ignis


Solis equis: iuvat aetheriis adscribere caussis,

soli equus juvo aetherius adscribo caussis


Pompeii damnare caput, tot fata tenentur?


Iam nunc te per inane chaos, per Tartara, coniux,

iam nunc tu per inanis chaos per tartara conjunx


Per diversa ruens neglecto moenia tergo,


Iam bonus esse socer; lacrimas non sponte cadentes

iam bonus sum socer lacrima non sponte cado


Scipio, miles in hoc, Libyco dux primus in orbe.

scipio miles in hic libycus dux primus in orbis


Ducere maluerim, quam ter Capitolia curru


Plurimus ad terram per fulmina decidat aether.

multus ad terra per fulmen decido aether


In medium mors omnis abit, perit obruta virtus.

in medius mors omnis abeo pereo obruo virtus


Puppis ad auxilium sociae concurrit: at illi

puppis ad auxilium socia concurro at ille


Advectumque recens vicinae messis amomum.


Quid ferat ignoras: et nunc tibi summa pavoris,

quis fero ignoro et nunc tu summus pavor


Tarpeia de rupe, Tonans, Phrygiique penates


Vivet, et a nullo tenebris damnabimur aevo.


Utque Iovis volucer, calido cum protulit ovo

ut iuppiter volucer calidus cum profero ovo


Mente agitant, caputoque manus absente moventur,


Tunc Vari sub iure fuit: qui, robore quamquam

tunc varis sub ius sum qui robur quamquam


Quemque suas rapiunt scelerata in proelia caussae:

quisque suus rapio scelero in proelio causa


Quae mare, quae terras, quae totum continet orbem,

qui mare qui terra qui totus contineo orbis


Et sit civili propior Cornelia bello?


Te nisi Niliaca propias non vidit arena.

tu nisi niliacus propias non video harena


Coepit habere dolor, Non perdam tempora, dixit,

coepio habeo dolor non perdo tempus dico


Ut primum levior propellere lintea ventus


Romani bustum populi: fugerentque coloni


Crastina dira quies, et imagine moesta diurna

crastinus dirus quies et imago moesta diurnus


Curio nocturnum castris erumpere cogit


Pellite, si meruit tam claro nomine Magnus


Certa fides regum, totusque paratior orbis,


Non horrore tremit, non solis imagine vibrat


Libertas, inquit, populi, quem regna coercent,

libertas inquam populus qui regnum coerceo


Egerit, et torrens in campos defluit Aetna:


Accipe, si terris, si puppibus ista iuventus

accipio si terra si puppis iste juventus


Quid iam rura querar totum suppressa per orbem,

quis iam rus queror totus supprimo per orbis


Augure mens hominum coeli nova signa notasset,


Imputet. O saevi, properantem in fata tenetis


Viribus an possent obsistere iura, per unam


Vincere peius erat. Prohibe lamenta sonare,


Induitur, vultusque aperitur, crine remoto,


Parthorum seducta metu: qua Gallica damna


Exsul in aeternum, sceptris depulsa paternis,

exsul in aeternus sceptrum depello paternus


Maiores docuere tui: quis dignior umquam


Molliter admissum claudit Tarbellicus aequor,

mollis admitto claudo tarbellicus aequor


Nullus ab Emathio religasset litore funem


Grandaevosque senes mixtis armavit ephebis.


Crebraque sublimes convellunt verbera puppes.


Cerberus excutiens, et vincti terga Gigantes,

cerberus excutio et vincio tergum gigantes


Aspides, in mediis sitiebant Dipsades undi.


Ocius avertat diri mala semina belli.


Ut, cum terra levis mediam virgultaque molem

ut cum terra levis medius virgultus moles


Contenti, nudis evolvunt saxa lacertis.


Sideribus Phoeboque vacat: premit orbita solis,


Radit saxa Sami: spirat de litore Coo


A medio fecere die, calcatur, et unda


Expositi volvuntur humo, calidoque vapore


Eliciam, Stygiasque canes in luce superna


Atque oculos morti clausuram quaerere dextram


Informis facies: laetus fragor aethera pulsat

informis facies laetus fragor aether pulso


Tela petant, altis murorum turribus aptant.


Victoris peteret, siccis dimittere matres


Nec quibus abscondit, nec si quibus exerit orbem,

neque qui abscondo neque si qui exsum orbis


Atque ipsum non perdat iter, consertaque bellis

atque ipse non perdo iter consero bellum


Et Scytale, sparsis etiam nunc sola pruinis

et scytal spargo etiam nunc solus pruina


Pax fuit: hoc leges, Campumque, et rostra movebat:


Imperium Magno est tumuli modus. Obrue saxa,

imperium magnus sum tumulis modus obruo saxum


Fertque refertque vices, et habet mortalia casus:

fero refero vicis et habeo mortalia casus


Terga damus ferienda Noto. Nunc forsitan ipsa est

tergum do ferio notus nunc forsitan ipse sum


Vel fugiente capi. Notescent litora clari


Bellorum primus sparsi furor: omnia rursus


Unius populum pereuntem tempore mortis.


Et currus, quos egit eques: commercia tuta

et currus qui ago eques commercium tueor


Ad somnos non terga ferae praebere cubile

ad somnus non tergum fera praebeo cubile


Miles, et adtonso miseris iam dentibus arvo


Praestitit, invisas penitus quam tollere partes.


Descendit Perses, fraternique ultor amoris


Ad dominae thalamos? Nubit soror impia fratri:

ad domina thalamus nubo soror impius frater


Non chalybem gentes penitus fugiente metallo

non chalybem gens penitus fugio metallum


An vanae tumuere minae, quod fama furoris


Impulerit populum, quid pacem excusserit orbi.


Syrtibus: has audax sperat sibi cedere virtus.


Hic, ubi Pellaeus, post Tethyos aequora, ductor

hic ubi pellaeus post tethys aequor ducto


Concutiunt fragiles animas. Sic tempore longo

concutio fragilis anima sic tempus longus


Agnoscendus erat. Vidit Fortuna colonos


Quis furor, o cives, quae tanta licentia ferri,

quis furor o civis qui tantus licentia fero


fluminis ad ripas, undaeque immergite pontem:


Civis obit, inquit, multo maioribus impar


Ut tamen hostiles densa testudine muros


Semianimis Magni, spirantiaque occupat ora,


Semianimes in castra trahens hostilia turmas,

semianimis in castrum traho hostilis turma


Unum, Magne, diem, quo fati certus uterque

unus magnus dies quo fatum certus uterque


Succendit; strident oculis ardentibus ignes.


Segnius haud vidit, quam malo nauta tremente

segnis haud video quam malus nauta tremo


Ne cessa praebere deo tua fata, volenti


Territa quaesitis ostendit terga Britannis?


Castrorum fremuit, fatisque trahentibus orbem,


Romanos cepit proceres: secretaque rerum


Adtollunt campo geminae iuga saxea rupes,

adtollo campus geminus iugum saxeus rupes


Iret, an eriperet mundo Memphiticus ensis


Te, Fortuna, sequor. Procul hinc iam foedera sunto.

tu fortuna sequor procul hinc iam foedero sum


Fontibus hic vastis immensos concipit amnes,


Cor iacet: et saniem per hiantes viscera rimas

cor iaceo et sanies per hio viscera rimo


Prodiderant. Sentit tripodas cessare, furensque


Iliacas pensare moras, Asiamque potentem


Fama quidem generi Pharias me duxit ad urbes,

fama quidem gener pharia ego duco ad urbs


Deposito securus abis: nunc tempora laeta


Indocilis privata loqui. Tum pauper Amyclas:

indocilis privo loquor tum pauper amyclae


Non duce, tempus eget, nil ultra fata morabor.

non dux tempus egeo nihil ultra fatum moror


Ut primum fortuna redit, servilia solvit


Stridentes acuere tubae: qua Cinga pererrat


Suppara velorum perituras colligit auras.


Quod semel excussis posset transcurrere tonsis,

qui semel excutio possum transcurro tondeo


Quidquid parcorum mores servastis avorum,


Attigit, Hesperiae vetitis et constitit arvis:


Numen ab humani solum se labe furoris


Has ad bella rates non flexo limite ponti,

hic ad bellum ratis non flecto limes pontus


Vox quondam populi, libertatemque tueri


Impulerit, moestam tenuerunt nubila lucem.


Audiero. Per signa decem felicia castris,


Cumque superba foret Babylon spolianda tropaeis

cos superbus sum babylon spolio tropaeum


Accipit: hae nullo fixerunt robore terram,


Perque Asiae populos fatis urgentibus actus


Orbe iacens alio, nihil haec in membra cruente,

orbis jaceo alius nihil hic in membrum cruentus


Quaerendae sibi mortis habet: nec gloria leti

quaero sui mors habeo neque gloria letum


Legitimaeque faces, gradibusque adclivis eburnis


Gaudet in Hyblaeo securus gramine pastor

gaudeo in hyblaeus securus gramen pastor


Hospes avitus erat: depulso sceptra parenti

hospes avitus sum depello sceptrum parens


Ante venena nocens, late sibi submovet omne

ante veneno noceo latus sui submoveo omnis


Inde ubi nulla data est miscendi copia Martis,

indus ubi nullus do sum misceo copia mars


Huc, Antaee, cades. Sic fatus, sustulit alte


Noscant venturas ut dira per omina clades?


Agnoscam? coelumque tremens cum lancea transit,

agnosco coelumque tremo cum lancea transeo


Spe trahis? Usque adeo soli civilibus armis

spes traho usque adeo solus civilis arma


A superis celate diem, suprema ruentis


Si rursus tellus, pulsu laxata tridentis


Ut generos mediae soceris iunxere Sabinae.


Phemonoe Phoebo, dum te, consultor operti


Sed si solus eam, dimissis degener armis,


Conditus Inarimes aeterna mole Typhoeus.


Inde soporifero cesserunt languida somno


Magni morte perit! Nec non, subrepta paratis

magnus mors pereo neque non subreptum paro


Arcanum ferale Magos. Ibi plurima surgunt


Quique suos cives, quod signa adversa tulerunt,

quisque suus civis qui signum adverso fero


Ast ego coelicolis gratum reor, ire per omnes

at ego coelicolis gratus reor eo per omnis


Non deest prolato ieiunus venditor auro.


Ausus, et aeriam ferro proscindere quercum,

audeo et aerius ferrum proscindo quercus


Caesaris exemplum potius, quam mortis honestae.

caesar exemplum potis quam mors honestus


Certior haud ullis duxit Cynosura carinis.


Circius, et tuta prohibet statione Monoeci.

circius et tueor prohibeo statio monoecus


Interea totum Magni fortuna per orbem


Solus habere potes. Sic postquam fatus, et ipsi

solus habeo possum sic postquam fatus et ipse


At tu, quos scelerum superos, quas rite vocasti


Praecipitavit Arar: submitso verice montes


Inferri Romana suis, discordia sensit


Ora ducis, quae transfixo sublimia pilo


Aera non sanum motumque cadavere sensit.


Non fuit, atque oculos lacrimarum vena refugit.

non sum atque oculus lacrimaris vena refugio


In loca serpentum nos venimus: accipe poenas,

in locum serpens nos venio accipio poena


Te quoque si superi titulis accedere nostris

tu quoque si superi titulus accedo noster


Nullus honos faciet. Te vindice tuta relicta est

nullus honor facio tu vindex tueor relinquo sum


E mediis rapit illa rogis, ipsamque, parentes


Diversae rostris iuvenem fixere carinae.


Atra nec exiguo stillant sudantia rore,


Excepere tuos, et praecipites cataractae,


Nec tanta in casum virtus eat. Ingeret omnis

neque tantus in casus virtus eo ingero omnis


Contigit Emathiam, bello quam fata parabant.


Saxa, nec ullius faciem servantia sacri;


Caussa fugae, vultusque tui: fatisque probatum est


Fortunam superosque suos in sanguine cernit.


Qui modo in absentem vultu dextraque furebas,


Non privata cupit, Romana quisquis in urbe

non privo cupio romanus quisquis in urbs


Non desunt campi, non desunt pabula Magno,

non desum campus non desum pabulum magnus


Dexteriora petens montis declivia Tibrim


Hic numquam vult esse meus. Sunt ista profecto

hic numquam volo sum meus sum iste profecto


Scire nefas: magno se iudice quisque tuetur:

scio nefas magnus sui iudex quisque tueor


Dexteriore rota laevum cum circuit axem,


Mens dubiis percussa pavet, rursusque parata est

mens dubius percutio paveo rursus paro sum


Tu, Caesar, quamvis spoliatus milite multo,


Ignavi? Non, si tumido me gurgite Ganges

ignavus non si tumidus ego gurges ganges


Cum, vacuis proiecta locis, a Caesare possim

cos vacuus projectum locus ab caesaris possum


Hospes, Olympiacae servato more palaestrae:


Et sequerer duros aeterni Martis Alanos,


Lesbos erit. Desiste preces tentare: negavi


Vespere pacato, pura venerabilis aeque

vesperus pacatum purus venerabilis aequus


Exigua trepidus posuit scrobe. Nobile corpus

exiguus trepidus pono scrobis nobilis corpus


Prosiluit, crimenque deum crudele notavit,


Olim cum iuvenis primique aetate triumphi


Cum, glacie retinente, fretum non impulit Ister,

cos glacies retineo fretus non impello ister


Iusque sui pulso iam perdidit Umbria Thermo.


Gallorum populi: muris sed clausa iuventus

gallus populus murus sed claudo juventus


Cernit cuncta metu, nocturnaque munia valli

cerno cunctus metus nocturnus munia valles


Opportuna tamen valli pars visa propinqui,

opportunus tamen valles pars video propinquus


Longior educto qua surgit in aera dorso,


Et gemitu permixta loqui: Quo tenditis ultra?

et gemitus permisceo loquor quo tendo ultra


Mysiaque, et gelido tellus perfusa Cayco


Ut duce sub famulo iussuque satellitis irent,


Sed prius orta dies nocturnam lampada texit,

sed prior orior dies nocturnus lampada tego


Hunc ego per Syrtes Libyaeque extrema triumphum

hic ego per syrtis libya exter triumphus


Concipiunt. Nam, fixa canens mutandaque nulli,


Usque adeo miserum est, civili vincere bello?

usque adeo miser sum civilis vinco bellum


Hos dedit in proram, tenet hos in puppe rudentes.

hic do in prora teneo hic in puppis rudo


Caedunt ense viam. Vidit lapsura ruina


Intonsos rigidam in frontem descendere canos


Axis inocciduus, gemina clarissimus Arcto,


Ausonias voluit gladiis miscere secures.


Huc Libycae mortes, et fecimus Aspida mercem.


Vim faciat fatis, dubium est, quod traxerit illuc

vis facio fatum dubius sum qui traho illic


Si bene libertas umquam pro pace daretur.


Hoc opus, et sacras populis notescere leges.


Cessavere vices rerum: dilataque longa


Promisere manus. It tantus ad aethera clamor,

promitto manus eo tantus ad aether clamor


Tam saevo, crudele, mari. Sors ultima rerum


Vocibus his teneo. Veniam date bella trahenti:


Non exploratis occulti viribus hostis,


Auspiciis raptus patriae ductuque senatus:


Maior cura duces miscendis abstrahit armis.


Erexitque iubas, vasto et grave murmur hiatu

erigo juba vasto et gravis murmur hiatus


Fas mihi, magnorum, Caesar, secreta parentum


Si quod adhuc mecum es, votorum extrema meorum:


Vindictam belli, raptumque e iure superbi


Adde, quod omne caput fluvii, quodcumque soluta

addo qui omnis caput fluvius quicumque solvo


Utque satis caesi nemoris, quaesita per agros


Casibus ancipites: me non oracula certum,


In dubios casus et prona pericula mortis

in dubius casus et pronus periculum mors


Sidera: sed summis etiam quae fixa tenentur


Tarpeiamque Iovis sedem, matresque senatus,


Nam primum tacta designat membra saliva,


Quo steterit ferienda loco. Permixta secundo


Ad Cinnas Mariosque veni. Sternere profecto,


Atque auso medias perrumpere milite leges


Ducite Pompeios: Ptolemaei vincite munus.


Nec quaesisse libet, primis quid frugibus altrix

neque quaero libet primus quis frugis altrix


Intendere fugam. Campos eques obvius omnes


Sulla quoque immensis accessit cladibus ultor.

sulla quoque immensus accedo clades ultor


Dixerat, et classem saevas rapiebat in undas.


Quanta dedit miseris melioris gaudia terrae,


Extrartus Stygio populus pugnasset Averno.


ursus in occasum flexu torquetur et ortus,

ursus in occasus flecto torqueo et ortus


At fecunda Venus cunctarum semina rerum


Prospiciat flammas. Bellum civile sepulchra

prospicio flamma bellum civilis sepulcrum


Confixae stant tela ferae: tot facta sagittis,

configo sto telum fera tot facio sagitta


Velamenta vides. Parthus per Medica rura,

velamentum video parthus per maedicus rus


Regia compresso; minima collegerat arma


Extenditque suas in templa Lacinia rupes;


Per scopolus miserum trahitur per saxa cadaver

per scopolus miser traho per saxum cadaver


Vix impune suos inter convertitur enses:


Septimius sceleris maius scelus invenit actu:

septimus scelus magnus scelus invenio actus


Tellus victa dedit! Non illo litore surgunt


Sub nimio porrecta die, vicina perusti


Et maturato praecidit vespere lucem.


Aut orbis medii puros exesa recessus:


Continuique dies, et in aera longa potestas:


Quid superos et fata tenes? Sunt cetera cursu

quis superus et fatum teneo sum ceterus cursus


Substringens, Arimaspe, comas: hinc fortis Arius,

substringo arimaspe como hinc fortis arius


Curio tentarat, Libyamque auferre tyranno,


Maior in arma ruit, certa cum mente malorum.

magnus in arma ruo certus cum mens malus


Tum subole ex tanta natum, cui firmior aetas,

tum suboles ex tantus natus qui firmus aetas


Fregit aquis radios, et liber nubibus aether,

frango aqua radius et liber nubis aether


Pollutoque voco, si numquam haec carmina fibris


Tollite et in Magni viventem ponite castris:


Iamque polo pressae largos densentur in imbres,

iam polus premo largus densentur in imber


Constituit campis: per quos tibi, Roma, ruenti


Exiguo debet, quod non est insula, colli.


Humanum lugere genus. - Nec foedera prisci

humanus lugeo genus neque foedero priscus


Eridanus fractas devolvit in aequora silvas


Versa, cava texit pelagus nautasque carina;


Privatum, Fortuna, mori. Mihi funere nullo


Visceribus? Quaerat cineres victura superstes.


Et vix arma ferens, et mixtae dissona turbae

et vix arma fero et misceo dissonus turba


Laetior. Aut populis invisum, hac clade peracta,

laetus aut populus invideo hic clades perago


Inguinaque insertis pedibus distendit, et omnem


Gentibus, et pavidos Cilicas maris. Adde subactam

gens et pavidus cilicas mare addo subigo


Collaudat cunctos: sed eum, cui vulnera prima

collaudo cunctus sed is qui vulnero primus


Hoc igitur melior tandem Romana iuventus

hic igitur bonus tandem romanus juventus


Signa petunt. Multos in summa pericula misit

signum peto multus in summus periculum mitto


Nominis antiqui cupientem noscere caussas


Stoechados arva tenens. Nec non et Graia iuventua,

stoechados arvum teneo neque non et graius iuventua


Illic non regum auxiliis collecta iuventus


Hanc sciet et Crassi: ceu pridem debila fatis

hic scio et crassus ceu pridem debila fatum


Continuat colles: tutae quos inter opaco


Post bellum civile trahor. Vidi ipsa tenentes

post bellum civilis traho video ipse teneo


Miranturque habuisse parem. Nec viribus uti


Excipiant recto fugientes pectore ferrum.


Praecipiti cursu bellorum, et tempore rapto.


Percipient gentes, quam sit non ardua virtus

percipio gens quam sum non arduus virtus


Vos tamen hoc oro, iuvenes, ne caedere quisquam

tu tamen hic oro juvenis ne caedo quisquam


Pontus, et in scopulos totas erexerat undas.


Robora non desint misero, nec sordidus ustor.

robur non desum mitto neque sordidus ustor


Hesperiae segetes: stat tectis putris avitis


Nec quatiunt validos, ne silibet aura, rudentes.

neque quatio validus ne silibet aura rudo


Haud dubitem praebere manus. Vel litora tangam

haud dubito praebeo manus vel litus tango


At procul extremis terrarum Caesar in oris


Ut primum terras, Pompeii colla secutus,


Conticuit, pressitque deum: seu spiritus istas


Ille, ubi pendebant casus, dubiumque manebat,


Privatum factura timet: velut ensibus ipsis


Seu vetito patrias ultra tibi cernere sedes,


Hae flexere virum voces, et, tempora quanquam


Sed superis placuisse diem: stat corde gelato


Hos pudor, hos probitas, castique modestia vultus,

hic pudor hic probitas caveo modestia vultus


Imbribus, et calido producunt nubila Phoebo:


Temporis augusti mansit concordia discors;


Incerti Iudaea dei, mollisque Sophene.


Qui ferit Hesperius post omnia flumina Baetis.

qui ferio hesperius post omnis flumen baetis


Teque vident primi, quaerunt tamen hi quoque, Seres,

tu video primus quaero tamen hic quoque sero


Nec solum silvas, sed saxa iugentia solvit,

neque solus silva sed saxum iugentia solvo


Haesit, et insueto concepit pectore numen,

haereo et insuetus concipio pectus numen


Abstulit arboribus pretium, nemorique laborem


Aethera seu totum discordi obsistere coelo

aether seu totus discordi obsisto caelum


Talis et attonitam rapitur matrona per urbem,


Non sonipes in bella ferox, non iret in aequor

non sonipes in bellum ferox non eo in aequor


Et quem, si steteris umquam cervice soluta,


Adsertor victo redeas ut Caesare; certe


Si spectare potes. Nam me iam, Marte parato,


Erepto natale feret. Tunc omne Latinum


Vulnera parva nocent, fatumque in sanguine summo est

vulnero parvus noceo for in sanguis superus sum


Troianam soli cui fas vidisse Minervam.


Stat librata dies: truncum vix protegit arbor:

sto libro dies truncus vix protego arbor


Vult ferro manibusque suis, morsusque luporum


Laudis in hoc sexu, non legum iura, nec arma,


Apidanos: nunquamque celer, nisi mixtus, Enipeus.

apidanus nunquamque celer nisi misceo enipeus


Stante potest mundo, Romaque superstite, Magnus


Ast ego curarum, proceres, arcana mearum


Ostenditque rogum non iusti flamma sepulchri:

ostendo rogus non justus flamma sepulcrum


Paupertate pii. Finis quis quaeritur armis?


Tota vacet, nullaeque obstent a Caesare nubes.

totus vaco nullus obsto ab caesaris nubes


In Libycas egit sedes, et castra Catonis.


Si Curios his fata darent reducesque Camillos

si curiatii hic fatum do reduco camillus


Pompeio vivente videt! Tamen omnia passo


Militis ora pedes: monstrat tolerare labores,


Non solum Haemonii, funesta ad pabula belli

non solus haemonius funestus ad pabulum bellum


Sanguineum fundo torsit mare. Flebile saevi

sanguineus fundo torqueo mare flebilis saevus


Post Cilicasne vagos, et lassi Pontica regis

post cilicasne vagus et lassus ponticus rex


Sustulit. Hunc rapta fugientem classe secutus


Adversis non deesse decet, sed laeta secutos.

adverro non desum decet sed laetus sequor


Optaretne mori. Respexit in agmine denso


Ire duci, iuguloque pati vel pectore letum:

irus duco jugulo patior vel pectus letum


Destitit fauces, mundique in devia versum


Dum iuga curvantur mali, dumque ardua pinus


Obstaret, gaudensque viam fecisse ruina.


O miseri, quorum gemitus edere dolorem,


Aequora rapta ferunt: Aegeas transit in undas

aequor rapio fero aegeus transeo in unda


Imposuere iugis, admotaque cominus arma,


Quod solum valuit virtus, iacuere peremti,


tunc herbas frondesque terunt, et rore madentes


Aequoribus custos pretiosae vipera conchae:


Inque domum iam tela cadunt, quassantque penates.


Sceptra sua donata manu. Transire parantem


Sic, ut erat, moesti servat lugubria cultus,


Et tu, nate, precor, longeque e litore casus


Di melius, quod non Latias Eous in oras


Inter semirutas magnae Carthaginis arces


Dum dolor est ictusque recens, et mobile nervis

dum dolor sum ictus recens et mobilis nervus


Vulnus habent populi: plus est quam vita salusque,

vulnus habeo populus multus sum quam vito salus


Castraque Caesareo circumdatus aggere mutat.


Pila parata diu tensis tenuere lacertis.


Usque ad Thessalicas servisses, Roma, ruinas.


Discussere salo, spatiumque dedere carinis:


Unica materia est coniux miser. Erige mentem,

unicus materia sum conjunx miser erigo mens


Ardentem tenuere virum, quin spargere signa


Quem sua libertas immotis pasceret armis.


In sua regna furens: tentatum classibus aequor

in suus regnum furo tentas classis aequor


Hoc vestro praestate duci: sit Scaeva relicti

hic vester praestas duco sum scaeva relinquo


Ingrediar, primusque gradus in pulvere ponam,


Aequora subduxit zonae vicina perustae:


Si miserum factura fui? Nunc accipe poenas,


Divitias aperire suas, incendere mentem


Castra petunt magna victi mercede: tibi uni

castrum peto magnus vinco merces tu unus


Fatis esse suis. Tantusne evertere, dixit,


Adfixit moriens, et rostris abstulit ictus.


Durat, Magne, sitis. Nullus semel ore receptus


Extremum ferri superest opus, unaque gentes


Per ferrum, tanti securus vulneris, exit.


Inspicit et gladios, qui toti sanguine manent,

inspicio et gladius qui totus sanguis maneo


Ne discam servire senex. Tam moesta locuti


Itur in omne nefas: et quae Fortuna deorum.


Scorpion incendis cauda, chelasque peruris,


Danda tamen venia est, tantorum danda pavorum:


Ergo pari voto gessisti bella, iuventus,


Crudelemque toris dominam mactemus in ipsis


Undique collatis in robur Caesaris armis,


Descendentem animam: primo pallentis hiatu


Praeferat ut veteres feralis pompa triumphos,


Et quodcumque cadit frustrato pondere ferrum,


Castra locant. Postquam spatio languentia nullo

castrum loco postquam spatium langueo nullus


Curribus, unius gentes non esse triumphi.


Quolibet infaustam potius deflecte carinam:

quilibet infaustus potis deflecto carina


Haec propter placuit Tuscos de more vetusto

hic propter placeo tusci de mos vetustus


Aut si terrigenae tentarent astra Gigantes,

aut si terrigena tentarent astrum gigantes


Libera non ultra, parva quam nocte, iuventus,

liber non ultra parvus quam nox juventus


Plebeiaque toga modicum componere civem,


Divitiis delubra tenens: morumque priorum


Hanc, ut fama, deus, quem toto litore pontus


Quis laceret, nimiaque probet spectantibus ira,


Absterrere ducem noscendi ardore futura


Te precor, ut certum liceat mihi noscere finem,

tu precor ut certus licet ego nosco finis


Conspicitur. Tenet ille ducem complexibus arctis,

conspicio teneo ille dux complexus arctis


Donamusque nefas. Sciat hac pro caede tyrannus


Non aliter, diris verborum obsessa venenis,


Tot regum fortuna simul Magnique coacta


Mittitur, exigua qui proelia prima lacessat

mitto exiguus qui proelio primus lacesso


Silvarum secreta petit, vacuosque per agros


Aptior est: tota, quantum valet, utere Lesbo.

aptus sum totus quantus valeo utor lesbos


Occasus mea iura timent, Tethynque fugacem


Chalcidicas puppes ad iniquam classibus Aulim.

chalcidicus puppis ad iniquus classis aulim


Agmina? quis pelagus victas arctasse carinas?

agmen quis pelagus vinco arctasse carino


Degenerisque metus, nil iam potuisse negari.


Hesperiae tenuem producit in aequora linguam,

hesperia tenuis produco in aequor lingua


Iamque secuturo iussurus classica Phoebo,


Tisiphone, vocisque meae secura Megaera,


Ne dubita, miles, tutos haurire liquores:


Vita redit. Satis est populis fluviusque Ceresque.

vito redeo satis sum populus fluviusque ceres


Accepit non sola viros, quae stabat in undis


Primaque Thessaliam Romano sanguine tinxit.


Diripiens miles, saturum tamen obsidet hostem.


Cladibus immixtum, civile absolvere bellum?


Hoc tamen expositum cunctis nullique negatum


Utque solet pariter totis se effundere signis

ut soleo pariter totus sui effundo signum


It timor, et fatis datus est pro Caesare cursus.

eo timor et fatum do sum pro caesaris curro


At postquam mucrone latus funestus Achillas

at postquam mucro latus funestus achillas


Successus urgere suos, instare favori


Ut reseret pelagus, spargatque per aequora bellum.

ut resero pelagus spargo per aequor bellum


Incubuisse viro? laceros exurere crines?


Numina miscebit castrensis flamma Monetae;


Quid nunc, vesani, iaculis levibusque sagittis


Anchisae thalamos; quo iudex sederit antro:

anchises thalamus quo iudex sedeo antrum


Sed super et flammis, et magnae fragmine molis,

sed super et flamma et magnus fragmen molio


Aequo Marte latus: cuius dum pugnat ab alta

aequus mars latus qui dum pugno ab altus


En ratis, ad vestros quae tendit carbasa portus,

en ratis ad vester qui tendo carbasus portus


Invasit Libye securi fata Catonis.


Et docilis Sullam scelerum vicisse magistrum.


Quod non Phlegraeis Antaeum sustulit arvis.


Dux Bruto Cato solus erit. Pacemne tueris,


Phoebados irrupit Paean: mentemque priorem


Languit, et casus audax spondere secundos

languesco et casus audax spondeo secundus


Sedit iners, moestum mundi confine latentis,

sedeo iners moestum mundus confinis lateo


Involvunt, conserta iacent cum corpora campo,


Tecta subit virtus, armisque innexa priores


Nec medii dirimunt morbi vitamque necemque,


Letiferae tibi caussa morae fuit avia Lesbos,


Nec non Hesperii lassatum fluctibus aequor

neque non hesperius lasso fluctus aequor


Teque nihil, Fortuna, pudet. Multisne rebellis


Te, Romane, trahit? Muto Parnasus hiatu


Quae raperet secreta deum. Tunc pectore verum

qui rapio secerno deus tunc pectus verus


Quae mollire queunt flamma, quae frangere morsu,

qui mollio queo flamma qui frango morsus


Vertissem Latias a vestro litore proras:


Aut mors ipsa nihil. Titan iam pronus in undas

aut mors ipse nihil titan iam pronus in unda


Adde actus tantos, monimentaque maxima rerum:

addo ago tantus monimentaque maximus res


Qua fugimus. Sic dura suos patienia questus

qui fugio sic durus suus patienia queror


Quod legit dives summis Arimaspus arenis


Mansuevere ferae, et vultus posuere minaces,


Quam sub perpetuis tenuerunt fata tyrannis.


Robora divitiae, quarum non noverat usum,


Ardua marmoreo surrexit pondere moles.


Urbs est Dictaeis olim possessa colonis,

urbs sum dictaeus olim possessus colonia


Tempus erat, quo Libra pares examinat horas,


Pro se ferre metus: urbi Magnoque timetur.


Verberibusque suis trepidam castigat Erinnyn,


Permixtas habuere diu: latumque per aequor,


Stella senem, medios herbis abrumpimus annos.


Detestanda deis saevorum arcana magorum


Cautum, ne Nili Pelusia tangeret ora


Tecta petit? aut quem nostrae Fortuna coegit


Perque cavas terrae, quas egit carmine, rimas


Arma, vel Arctoum Dacis Rhenique catervis


Caesaris, ac sparsas volitavit in aequore classes;

caesar atque spargo volito in aequor classis


Felix praedo, iacet, terrarum vindice fato


Pocula proficiunt aut cum turgentia succo


Conspicit in planos hostem descendere campos,

conspicio in planus hostis descendo campus


Et quantum natura petat. Non erigit aegros


Caesariem, duroque admisit gaudia vultu. -


Perpetuam rupit defesso milite cratem,


Tethyos unda vagae lunaribus aestuet horis;


Quo sua pila cadant, aut quae sibi fata minentur,

quo suus pilum cado aut qui sui fatum mino


Et posito Borea, pacemque tenentibus Austris,


Cum ferro venisse parum est? Tentare pudendum

cos ferrum venio parum sum tentaris pudeo


Subsedit, veteremque, iugis nutantibus, Alpes


Imposuere orbes; quales ad Caesaris ora


Feralis fragmenta tori, vestesque fluentes


Quis timor, ignavi, metuentes cernere manes?


Nec pretium tanti tellus pontusque furoris

neque pretium tantus tellus pontus furor


Immersitque manus oculis, gaudetque gelatos


Angustaque domum terrarum in sede poposcit.


Nam nec praeda meis, neque regnum quaeritur armis:

nam neque praeda meus neque regnum quaero arma


Aegypti, regnum Lagi Romana sub arma


Protinus hostili statuit succedere vallo,


Circa pila nefas. Ferro subtexitur aether,


Dant aditus pelagi; stagnumque implentibus unum


Eumenidum vidit vultus Pelopeius Orestes:


Candida Sidonio perlucent pectora filo,


Deficiat; si quo fuerit discrimine notum,


Et non imbriferam contorto pulvere nubem


Urget rupe cava pelagus: non Corus in illum

urgeo rupes cavo pelagus non caurus in ille


Sed neque in Arctoo sedem tibi legeris orbe,

sed neque in arctous sedes tu lego orbis


Noxque diem coelo totidem per signa sequetur,

nox dies caelum totidem per signum sequor


Sed si magnarum poscunt discrimina rerum,


Vix erit ulla fides, tam saevi criminis unum

vix sum ullus fides tam saevus crimen unus


Iam Taurum, Tauroque videt Dipsunta cadentem.


Ac velut occultum pereat scelus, omnia monstra

atque velut occulo pereo scelus omnis monstrum


Castra super Tusci si ponere Tybridis undas,

castrum super tuscus si pono tybridis unda


Fracta sub ingenti miscentur pondere membra:


Nox subit, atque oculos vastae obduxere tenebrae,

nox subeo atque oculus vastus obduco tenebra


Sic pedes ex facili, nulloque urgente, receptus,


Qua sit nulla fides saxum monstrantibus istud:


Plena ferant: nullo fraudemus sanguine bellum.

plenus fero nullus fraudo sanguis bellum


Sed non tam remeans Caesar iam luce propinqua,

sed non tam remeo caesar iam lux propinquus


Da loca, da vocem, qua mecum fata loquantur.


Pectus, et aversi petit oscula grata mariti:

pectus et averto peto osculum gratus maritus


Terra quoque immoti concussit ponderis axem,

terra quoque immotus concutio pondus axis


Stabat diversa victae iam parte carinae


Legit in Haemoniis, quas non advexerat, herbas.


Graiorumque domos, direptaque moenia transfert.


Effusi faciem vitabant Gorgonis angues.


Ora petunt, pelagusque dolent contingere classes.


Fracturum pelagus Borean, solvere carinas,


Cara tuo, sed Pompeio felicior umbra,


Quod potius sit nomen aquis. Sed sparsus in agros

qui potis sum nomen aqua sed spargo in ager


Confodiam. Veniam misero concede parenti,


Aut laqueum collo tortosque aptare rudentes:


Perque meos manes generum non esse licebit.


Pannonio, Dacisque Getes admixtus: habenti


Circumfusa duci flevit, gemituque suorum


Non aetas haec carpsit edax, monimentaque rerum

non aetas hic carpo edax monimentaque res


Sponte viri, sacraque antiquus imagine miles.


Irrita tela suas peragunt in gurgite caedes:

irrito telum suus perago in gurges caedes


Accedunt pelago, Phoebi surgentis ab igne


Posse putat. Neu te sceptris privaverit hospes,

possum puto neu tu sceptrum privo hospes


Non humilem Sasona vadis, non litora curvae

non humilis sasona vado non litus curvus


Cuncta velis: at si ventos coelumque sequaris,

cunctus velis at si venio coelumque sequaris


In puppim rediere rates, emissaque tela


Quo tua sit fortuna loco: iam iure sine ullo

quo tuus sum fortuna locus iam ius sine ullus


Non tibi, cum primum gelidum transibis Araxen,

non tu cum primus gelidus transeo araxes


Ac ne quid Sicoris repetitis audeat undis,


Sideribusque vias incurrens abstulit Ossa.


Distulit ulterius sed non qua debuit ira,


Invidiam Fortuna suam. Tu caussa malorum,


Sic iussit natura parens decurrere Nilum:


Tresque petunt veram credi Salamiua carinae.


At non magnanimi percussit pectora Bruti

at non magnanimus percutio pectus brutus


Tunc sic adtonitam venturaque fata paventem


Hora duces. Properate mori, magnoque superbi


Arcanum natura caput non prodidit ulli,


Quantum Leucadio placidus de vertice pontus

quantus leucadius placidus de vertex pontus


Tabe fovens bustum. Sed iam percusserat astra

tabeo foveo bustum sed iam percutio astrum


Oppositi, petitis Romam, Rhenique feroces


Cederet: in fratrum ceciderunt praemia fratres.


Involvit vultus, atque, indignatus apertum


Perque caput Paulli transactaque tempora fugit.


Thessalia periture tua. Nil proficis istic

thessalia pereo tuus nihil proficio istic


Quod scelerum, Caesar, prodest tibi summa tuorum,


Quam metuis, demens, isto pro crimine poenam,


Non erat is populus, quem pax tranquilla iuvaret,

non sum is populus qui pax tranquillus juvo


Movit, dum spissis avellitur uncus arenis:


Castra levat: medius dirimit tentoria gurges.

castrum levo medius dirimo tentorius gurges


Turpe, mori post te solo non posse dolore.

turpis morior post tu solum non possum dolor


Vulnera pars optat, pars terrae figere tela,


Et dederat ferrum, nullo sibi iure retento,


Primum, quas valli spatium comprendit, arenas

primus qui valles spatium comprehendo harena


Namque suis pro te gladiis incumbere, Caesar,

namque suus pro tu gladius incumbo caesar


Tunc qui fata deum secretaque carmina servant,

tunc qui fatum deus secerno carmen servo


Adiuvat ipse locus, vicinaque moenia castris

adjuvo ipse locus vicinum moenia castrum


Expulerat belli furias: seu praemia miles


Et Fortuna viae tam magni numinis ora


Exhaustaeque domus populis; maiorque carinae,


Spes victis telluris abit, placuitque profundo


Nec redit in pastus, nisi cum cervice recepta

neque redeo in pasco nisi cum cervix recipio


Sed clauso periere mari. - tunc unica diri


Non credere solo, sternique vetabere terra.


Nec tamen hoc arctis immissum faucibus aequor

neque tamen hic arctis immitto fauces aequor


Dispersus silvis Athamas, et nomine prisco

dispermulceo silva athamas et nomen priscus


Oppressit cum sole dies, fessumque tumentes


Fluctibus e summis praeceps mare: quumque tumentes

fluctus e summus praeceps mare quumque tumeo


Oppressere manu, validos dum praebeat ictus


Fulminibus manes, radiisque ornabit, et astris,


Dat vires famae: nulloque auctore malorum,


Spectat vicinos sitiens exercitus amnes.


Herculea gravis Ossa manu, subitaeque ruinam


Aut Iovis: in solo tanta est fiducia Nilo.

aut iuppiter in solum tantus sum fiducia nilus


Officio. Semiusta rapit resolutaque nondum


Effractos circum tumulos ac busta vagati,

effringo circum tumulus atque bustum vago


Terribilesque deas scelerum, Mariumque futurum;


Non domitor mundi, nec ter Capitolia curru

non domito mundus neque ter capitolium currus


Tu quoque pro dominis, et Pompeiana fuisti,


Quoque magis nullum tellus se solvit in amnem,

quoque magis nullus tellus sui solvo in amnis


Tantum ausus scelerum, non Syrtis barbara, quantum

tantus audeo scelus non syrtis barbarum quantus


Quem non ille ducem potuit terrere tumultus?


Hinc vicina petens placido castella profundo

hinc vicinum peto placidus castellum profundo


Has inter pestes duro Cato milite siccum

hic inter pestis durus cato miles siccus


Regna videt pauper Nasamon errantia vento,


Hoc aliis licuisse doles, quererisque perisse


Et, capitis memorem, fluvii contagia vilis


O decus imperii, spes o suprema senatus,


Mens agitat, summique gravem discriminis horam


Hoc habet infelix, cunctis impune, Medusa,

hic habeo infelix cunctus impunis medusa


Ille fuit miserae Magni cinis. Accipit omnis

ille sum miser magnus cinis accipio omnis


Audeat: exiguam, quantum potes, accipe flammam,

audeo exiguus quantus possum accipio flamma


Omnisque humanis lustrata cruoribus arbos.


Privatus servire sibi, rectorque senatus,


Ultricesque deae dant in nova monstra furorem.


Incursu gemini Martis rapit: armaque late


Segnis, et a nulla mors est incerta sagitta.

segnis et ab nullus mors sum incertus sagitta


Non agitis saevis Erebi per inane flagellis

non ago saevus erebus per inanis flagellum


Ianitor et sedis laxae, qui viscera saevo

janitor et sedes laxus qui viscera saevus


Fata movent Medos, multumque in gente deorum est

fatum moveo medi multus in gens deus sum


Iam tibi, Magne, mori: ceu flebilis Africa damni,

iam tu magnus morior ceu flebilis africanus damnum


Excantata fugit: sed si quod tardius audit


Arma secuturum soceri, quacumque fugasset,


Accipit Asopos cursus, Phoenixque, Melasque.


Quo te fama loquax omnes accepit in annos

quo tu fama loquax omnis accipio in annus


Infelix coniux, nec adhuc a litore longe est.

infelix conjunx neque adhuc ab litus longus sum


Moenia Graiorum spernit, Martemque secundum


Quas iubeat vitare plagas, quae sidera mundi.

qui jubeo vitaris plaga qui sidus mundus


Congeriem, bustumque cadet, mortisque peribunt


Avulsae cecidere manus, exsectaque lingua


Omnia dum vobis liceant, nihil esse recuso.


Dirige me, dubium certo tu robore firma:


Sufficit in poenas, non omnis regia Lagi.

sufficio in poena non omnis regius lagus


Aeolidae Dolopesque solum fregere coloni,


Crederet hoc Magnus, pacem cum praestitit undis


Assyriis quantum populis telluris Eoae


Usa manus, patriae primis a sedibus exsul,


Huc agit, infelix? Populum non cernis inermem,

huc ago infelix populis non cerno inermis


Adtollit Titan, rupes Ossaea coercet.


Gentibus ablatum, dederas serpentibus orbem:


Haec fuit Hesperiae: visum est, committere quemquam

hic sum hesperia video sum committo quisquam


Quid fugis hanc cladem? quid olentes deseris agros?

quis fugio hic clades quis oleo desero ager


Quam de Pompeio, meruit scelus. Unica belli

quam de pompejus mereo scelus unicus bellum


Hoc iter aequoreo praecepit limite Magnus,

hic iter aequoreus praecipio limes magnus


Tempora signavit leviorum Roma malorum;


Pars iacet in medios vultus oculique tenebras.

pars iaceo in medius vultus oculus tenebrae


Permisit clades compressus sanguine pulvis,


Tot rerum vox una fuit. Mox cetera cantu


Fregit et Arctoo spumantem vertice Rhenum.


Caesar ut Hesperio vidit satis arva natare

caesar ut hesperius video satis arvum nato


Nec vobis opus est ad noxia fata veneno.

neque tu opus sum ad noxius fatum veneno


Ne revocent, pellatque quies nocturna pavorem,


Stat gladius; calet omne nocens a Caesare ferrum.

sto gladius caleo omnis noceo ab caesaris ferrum


Rhipaeas huc solve nives, huc stagna lacusque

rhipaeus huc solvo nix huc stagnum lacus


Indixitque nefas. Cur hanc tibi, rector Olympi,


Accipiet, nostraque manu transfundet in urnam.


Exiguam sociis monstri gladiisque carinam


Caesar avet, nec castra pati contingere ripas,

caesar aveo neque castrum patior contingo ripa


Regius, ut saevos absentia voce tyranni


Dum regnum te, Roma, facit. Memor ille doloris

dum regnum tu roma facio memor ille dolor


Restituam populos: grata vice moenia reddent

restituo populus gratus vicus moenia reddo


Haec placuit tellus, in quam Pharsalica fata

hic placeo tellus in quam pharsalicus fatum


Armeniusque tenens volventem saxa Niphaten:


Conferet exsanguis quo se post bella senectus?

confero exsanguis quo sui post bellum senectus


Libertatis amor? Miserum quid decipis orbem,


Colla caputque fluunt. Calido non ocius Austro

collum caput fluo calidus non ocior auster


Verus pauper agit! Dimisso in litora rege,


Portus erat, si non violentos insula Coros

portus sum si non violentus insula caurus


Sol rapit, atque undae plus, quam quod digerat aer,

sol rapio atque unda multus quam qui digero aer


Quique nefas audis: oculos, germane, nocentes

quisque nefas audio oculus germanus noceo


Elysias alii sedes, ac Tartara moesta

elysius alius sedes atque tartara moesta


Teque sub Oetaeo torquentem vertice vulsas,


Non bene barbaricis umquam commissa catervis.

non bene barbaricus umquam committo caterva


Ne qua parte sui pereat scelus, agmina circum

ne qui pars suus pereo scelus agmen circum


Diffugiunt: ingens urbem cingebat Erinnys,


Qua silvae, qua saxa, fugit. Depellitur arce


Ferre moras scelerum partes iussere relictae.


Vix tanti fuerat, civilia bella movere,


Defunctosque patres et cunctas sanguinis umbras


Fabula nomen erit: Gabios Veiosque Coramque


Vulneris auxilium? solos tibi, Magne, reliquit

vulnus auxilium solus tu magnus relinquo


Tene, deum sedes, non ullo Marte coacti


Pompeio servare locum. Nec gloria parvae

pompejus servaris locus neque gloria parvus


Quid, velut ignaros ad quae portenta paremur,

quis velut ignarus ad qui portentum paro


Nec mora: complentur moles, avideque petitis


Passus in extremis Libyae coalescere regnis,


Idalis, et nimium glebis exilis Arisbe.


Saxa tulit penitus discussis proruta muris.


Accipe regna Phari, nullo quaesita cruore:

accipio regnum pharis nullus quaero cruor


Tunc nervos venasque secat, nodosaque frangit


Excepisse faces tectis et tela parati,


Ut gladiis egeant civilia bella coactis.


Oblitus servare vices, non commeat aestu,

obliuiscor servaris vicis non conmeo aestus


Exundante procul violentum erumpere Nilum,


O tristi damnata loco! Pax alta per omnes

o tristis damno locus pax altus per omnis


Inferiis fortuna novis: ferat ista cruentus

inferius fortuna novus fero iste cruentus


Cum domino pax ista venit. Duc, Roma, malorum

cos dominus pax iste venio duco roma malus


Exagitant: trepida quatitur formidine somnus:


Sedit adhuc Romanus eques. Seu fine bonorum

sedeo adhuc romanus eques seu finis bonus


Digna meo, certaque fide per vulnera nostra

dignus meus certo fides per vulnero noster


Haec manus, ut victum post terga relinqueret orbem,

hic manus ut vinco post tergum relinquo orbis


In numerum pars magna perit: rapuitque cruentus

in numerus pars magnus pereo rapio cruentus


Coepit, et in terram Libye spissata reverti.


Dira subit rabies: sua quisque ac publica fata

dirus subeo rabio suus quisque atque publicus fatum


Concidit, et miserae maculavit ovilia Romae.


Mors invita subit: perversa funera pompa


Thessalis Elysios: coelum matremque perosa


Accipio, Cirrhaea velim secreta moventem


Astra polis, sunt visa quati. Niger inficit horror

astrum polio sum video quatio niger inficio horror


Bella nefanda parat, suetus civilibus armis,

bellum nefandus paro suesco civilis arma


Famam Dipsas habet, terris adiuta perustis.


Cum morior, sperare licet. Non plura locutum

cos morior spero licet non multus loquor


Ut primum sonipes transfixus pectora ferro

ut primus sonipes transfigo pectus ferrum


Sed munimen habet, nullo quassabile ferro,

sed munimen habeo nullus quassabilis ferrum


Victurum: montisque cavi, quem tristis Erichtho


Perdidit o qualem vincendo plura triumphum!


Circueunt ripis. Apso gestare carinas


Quaeque dari voluit, voluit sibi posse negari.


Si fortuna ferat, rerum nos summa sequetur,


Quod tibi res acta est. Te, quum, statione peracta,


Quisquis vera petit duraeque oracula mortis


Serpentum terras; habet et solatia coelum:


Iam non excussis torquentur tela lacertis,


Aere non pigro, nec inertibus angitur undis:


Ac ducis invicti rebus lassata secundis.


Caesaris, et socerum iungi tibi, Magne, iuberet:


Erigitur; placuitque mori, si vera timeret.


Pars iacet Hesperia: totoque exercitus orbe

pars iaceo hesperius totus exercitus orbis


Audendi maiora fidem fecere, per omnem


Nominis exsilio, positaque ibi coniuge Magni,


Pectora rauca gemunt, quae creber anhelitus urguet:

pectus raucus gemo qui creber anhelitus urgeo


Bella gerit gladiis; nam Medos proelia prima

bellum gero gladius nam medi proelio primus


Et veniam sperare licet. Pro dira pudoris


Destituunt, blandaeque iuvat ventura trahentem


Languida iactatis comprendant carbasa remis:

languidus iacto comprendant carbasus remi


Nec sceptris contenta suis, nec fratre marito,

neque sceptrum contineo suus neque frater marito


A fluctu defendet onus. Ne longa furori


Cuncta fremunt undis: ac multo murmure montis

cunctus fremo unda atque multus murmur mons


Alcides sensit: standum est tibi, dixit, et ultra


Illis et volucres metuunt insistere ramis,


Advertet, manesque tuos placare iuvabit,


Sanguinis? his ferri grave ins erit ipse per omne

sanguis hic fero gravis ins sum ipse per omnis


Terrarum totos tractus coelumque perosus,


Miles erit? Nox haec peraget civilia bella,


Eventus Labienus erat. Sors obtulit, inquit,


Cingeret ignarum, ducto procul aggere valli.


Erexit montes, bellumque immane deorum


Sacramenta tenent: at vobis vilior hoc est


Quam tibi? non olim casu pendemus ab uno?


Incassum et vetito passus languescere bello,

incassus et veto patior languesco bellum


Fulgura fallaci micuerunt crebra sereno,


Nunc neque te longi remeantem pompa triumphi

nunc neque tu longus remeo pompa triumphus


Hic, ait, hic pacem temerataque iura relinquo;


Extremusque perit tam longi fructus amoris:


Cappadoces, Gallique, extremique orbis Iberi,


Corripuisse faces, aut iam, quatiente ruina,


Dixerat: at dubium non claro murmure vulgus


In Syriae portus tendit ratis. Inde Canopos

in syria portus tendo ratis indus canopus


Succisum curvare nemus; fluviique ferocis


Persequor. En, adsum, victor terraque marique


Pompeium sonipes: gemitus lacrimaeque sequuntur;


Oceanusque suus. Regnandi sola voluntas.


Vana movet Graios nostri fiducia cursus.


Proelia discordes, lacrimas civilibus armis


Vindicat unda Notum. Facilis sed vertere mentes

vindico unda notus facilis sed verto mens


Sanguine Thessalicae cladis perfusus adulter

sanguis thessalicus clades perfundo adulter


Illic exiguo paullum distantia vallo


Plus cinerum Haemoniae sulcis telluris aratur,


Pilaque contorsit violento spiritus actu,

pilo contorqueo violentus spiritus actus


Si tibi iactatu pelagi, si funere nullo


Cur obicis Magno tumulum, manesque vagantes


O superi, liceat terras odisse nocentes.


Quolibet hoste paras. Partem tibi Gallia nostri

quilibet hostis paro pars tu gallia noster


Impexis onerata comis. Si nimbus et atrae


Effera Romanos agitat discordia manes,


Solstitiale caput nemorosus submovet Othrys.

solstitial caput nemorosus submoveo othrys


Vivit adhuc aliquid. Patriae non arva requiro,

vivo adhuc aliquis patria non arvum requiro


Praecipitat glaces, ingresso vere tumescit

praecipito glaces ingredior verus tumesco


Perdere successus scelerum: cum paene fideles

perdo successus scelus cum paene fidelis


Limite vel glacie, nuda atque ignota iaceres,

limes vel glacies nudo atque ignotus jaceo


Quod iubeo, mercede mihi: nam vera locutum


Impulit amentes aurique cupidine caecos,


Pugnatur. Quantum scelerum, quantumque malorum


Continuam seriem, clademque in tempora multa

continuus series clades in tempus multus


Si regnare piget, damnatae redde sorori.


Infimaque Aegypti pugnaci litora velo


Ossaque dissolvens cum corpore tabificus Seps.


Et lotam parvo revocant Almone Cybellen:


Velle mori. Fuga nulla patet: stant undique nostris

volo morior fuga nullus pateo sto undique noster


Et faciem pugnae vultusque inferte minaces:


Oscula donabit. Crucibus flammisque luemus,


Fata tibi longae fluxerunt prospera vitae:


Vulneribus cunctis largos infundere fletus?


Metitur terras oculis: nec cespite tantum

metior terra oculus neque caespes tantus


Spectari e toto potuit Pharsalia mundo.

spectaris e totus possum pharsalia mundus


Ne caedes confusa mauu permissaque fatis


Nuntiet ipse licet Caesar tua funera, flebunt:

nuntio ipse licet caesar tuus funero fleo


Per populos hic Roma perit: quae militia illic,

per populus hic roma pereo qui militia illic


Dalmatico Boreae, Calabroque obnoxius Austro

dalmaticus boreas calabroque obnoxius auster


Iliacasque domos facie Spartana nocenti,


Aeternis caussam lacrimis. Tenet ille dolorem

aeternus caussam lacrima teneo ille dolor


Sufficit in regnum, subitum bellique tumultu

sufficio in regnum subeo bellus tumultus


Quone poli motu, quo coeli sidere verso,


Sustinuit dignos etiam nunc credere votis


Intulerat Corus, quidquid defenderat Indos,


Plurimaque in saevos populi convicia divos.

multus in saevus populus convicior divus


Servat et Alba, lares, et quorum lucet in aris


Caesaris an cursus vestrae sentire putatis


Plus patria potuisse sua; mensuraque iuris


Tristior iste rogus; manes animamque potentem


Deprimitur, fluctusque in nubibus accipit imbrem.


Ambitione furor, civilia bella gerenti


Quo diversa feror? Primos me ducis in ortus,

quo diverto fero primus ego dux in ortus


Inculti Garamantes habent. Stat sortifer istic

incultus garamantes habeo sto sortifer istic


Expulit ancipiti discordes urbe tribunos


Praecipitare solet. Mundi iam summa tenentem

praecipitaris soleo mundus iam summus teneo


Romanusque labor, vincat, quicumque necesse


At tibi nos (quando non proderit ista silere,


Pervigil alterno paret custodia signo.


Sidera quis mundumque valet spectare cadentem,


Quaque dies medius flagrantibus aestuat horis,


Vidit ut hostiles in rectum exire catervas

video ut hostilis in recingo exeo caterva


Signa, nec in tantae discrimina mittere pugnae

signum neque in tantus discrimino mitto pugna


Et Magnetes equis, Minyae gens cognita remis.

et magnes equus minyae gens cognosco remi


Nec metuens imi Borean habitator Olympi

neque metuo imus boreas habitator olympius


Tot cecinere tubae. Ne quid victoria ferro


Erubuit, quam Roma pati. Tamen exit in iram,

erubesco quam roma patior tamen exeo in ira


Se belli fortuna tibi. Quis nolet in isto


Gallorum facibus, Veiosque habitante Camillo,


Non meliore loco Stygia sub nocte iacebis.


Quam per summa rapit celerem venabula pardum.

quam per summus rapio celer venabulum pardus


Illic Roma fuit. Non umquam perdidit ordo


Ira ducis tandem testata est voce dolorem.


Hanc et Pallas amat, patrio quae vertice nata

hic et pallas amo patrius qui vertex nata


Phocais in dubiis ausa est servare iuventus

phocais in dubius audeo sum servaris juventus


Par tumulo, mediisque sedent convallibus arva.

par tumulus medius sedeo convallis arvum


Sollicitat superos, multosque obducta per annos

sollicito superus multi obduco per annus


Consumto iam iure semel. Tum robore multo


Parva clausit humo. Tunc, ne levis aura retectos

parvus claudo humo tunc ne levis aura retego


Vincimus, o socii; veniet, qui vindicet arces,


Saxeus ingenti quem pons amplectitur arcu,


Hesperias, quam Roma suas? Civilibus armis


Nec gerit expositum telis in fronte patenti


Hac latus angustum iam se cogentis in arcum

hic latus angustus iam sui cogo in arcus


His ratibus transiecta manus festinat utrinque


Inter membra fovent. Nec, quae mensura viarum,

inter membrum foveo neque qui mensura viaris


Hoc ubi virgineo conceptum est pectore numen,

hic ubi virgineus concipio sum pectus numen


Nasidium Marsi cultorem torridus agri


Cerberus Orpheo lenivit sibila cantu:


Separat, et multo disturbat sanguine pacem.


In commune bonus: nullosque Catonis in actus


Auferret Fortuna locum, victoribus unus


Natorum orbatum, longum producere funus


Cum iam tabe fluunt, confusaque tempore multo

cos iam tabeo fluo confundo tempus multus


Pectoris arma sonant, confractique ensibus enses.


Paruimus victi: venia est haec sola pudoris,


Accendisse rogum, gelidosque effusa per artus


Cardine ab occiduo vicinus Gadibus Atlas


Admisere diem: propulsaque robore denso


Huc quidquid fetu genuit natura sinistro

huc quisquis fetus gigno natura sinister


Ne rue per medios nimium temerarius hostes,

ne ruo per medius nimium temerarius hostis


Attendunt, aevumque sequens speculatur ab omni


Lentulus Asculea. Victor cedentibus instat,


Erectumque simul. Distento lumina rictu


Ossibus et tepida vestes implere favilla,


Arboribus caesis flatum effudere frementem,


Viventis feriere loco. Sic fatus in hostem


Virtutis iam sola fides, quam turbine nullo

virtus iam solus fides quam turbo nullus


Longa sub ignotis extendere rura colonis.


Terrarum subita percussa expalluit umbra.

terraris subeo percutio expallesco umbra


Vincula nervorum, et laterum contexta, cavumque

vinculum nervus et latus contexo cavumque


Haec ait, et lasso iacuit defecta furore.


Sola placet Fortuna comes. Tentoria postquam

solus placeo fortuna comes tentorius postquam


Accessit mors una ratem. Tunc linquitur Aemus

accedo mors unus ratis tunc linquo aemus


Ponticus ibat eques. Sicci sed plurima campi

ponticus eo eques siccus sed multus campus


Fertur. Ut effuso Caesar decurrere passu


Laelius, emeritique gerens insignia doni,


Servantur leges, malint a Caesare tolli.


In mare fert Ararim: qua montibus ardua summis


Tam magno populis, et se non mallet amari.


Crinibus effusis hortari in proelia matres.


Vos quoque, qui cunctis innoxia numina terris

tu quoque qui cunctus innoxius numen terra


Detulit in terras, ac reddidit. Ire per ista

defero in terra atque reddo irus per iste


Cunctorum: minimumque tenens dux ipse liquoris


Mecum, ait, experti, decimo iam vincitis anno,

ego aio experior decimus iam vincio annus


Ad quorum motus non solum lapsa per altum


Terga ferant hostes. Neque enim iam sufficit ulla

tergum fero hostis neque enim iam sufficio ullus


Tum quarum recto deprendit carbasa malo

tum qui recingo deprehendo carbasus malus


Detecto Garamante casae. Non altius ignis


Nunc tibi vera fides quaesiti, Magne, favoris


Plaustra ferunt: curvoque soli cessantis aratro


Spargis nostra cani: repetitaque fila sorores


Emathiis cecidi, nec sic mea fata premuntur,

emathius cado neque sic meus fatum premo


Et veniam meruere dei. Iam rarior aer,


Hi cessant ignes: tu, qui flagrante minacem


Permiscenda fides. Nullum furor egit in arma;

permisceo fides nullus furor ago in arma


Sed, melior suadere malis, et nosse tyrannos,

sed bonus suadeo malus et nosco tyrannus


Turbine defendit, longeque a Syrtibus undas


Spes foret adflictis, patrios excedere muros,


Discolor et vario furialis cultus amictu


Auctorem civile suum. Super ardua ducit


Nec solum studiis civilibus arma parabat,


Sanguinis, et diro ferales omine tedas


E coelo volucres subito cum pondere lapsae:

e caelum volucris subeo cum pondus labor


Atque aliquis, magno quaerens exempla timori,

atque aliquis magnus quaero exemplum timor


Cum iaculum parva Libys amentavit habena,

cos iaculis parvus libys amentavit habena


Ore suo rupit: pendentia corpora carpsit,


Ibat, et igniferi tantum demerserat orbis,


Miles ut adverso Phoebi radiatus ab ictu


Torporem insolitum, mundoque abducere terram.


Mecum rebus agat, superique ad summa vocantes,


Absumus a votis. Ego sum, cui Marte peracto,


Gaudia, quam lacrimis: meritumque immane tyranni

gaudium quam lacrima mereo immanis tyrannus


Tunc cum paene caput mundi rerumque potestas

tunc cum paene caput mundus res potestas


Sanguinis effudit iugulo, flammisque pepercit.


Aegypto, atque umbras nusquam flectente Syene.

aegyptus atque umbra nusquam flecto syene


Aut siccum quod mergus amat: quodque ausa volare

aut siccus qui mergus amo quisque audeo volaris


Praecipitem cursum: raptisque a Caesare cunctis,

praecipito cursus rapio ab caesaris cunctus


Numina: cum caeco rapiantur secula casu,


Non decepta bibet. Torrentur viscera flamma,


Hesperios audax veniam metator in agros.


Ambissetque polos, Nilumque a fonte bibisset:


Defectumque vocet, ne vos mea terreat aetas.


Rura, modumque vetat crescendi ponere ripas.


Seque memor fati tantae mercedis habere


Ibit, seu nullum violabit vulnere pignus,


Intenti cives iugulis. Decernite letum,


Saeva quies pelagi, moestoque ignava profundo

saevus quies pelagus moestoque ignavus profundo


Adspicens, Stygias Magno duce liber ad umbras

adspicens stygius magnus dux liber ad umbra


Addidit, et quidquid mundo dedit ipsa veneni:


Telluremque novam: vidi iam, Phoebe, Philippos.


Brute pias inter gaudentem vidimus umbras.


Cui non conspecto languebit dextra parente ?


Atque opifex rerum certo sub iure coercet.


Ordine nobilitas, venerandaque corpora ferro


Exspectate meos: et in hac cervice tyrannm


Descendit Python, Cyrrhaeaque fluxit in arva:

deescendo python cyrrhaeaque fluo in arvum


Iam mihi: non longos a me patiere recessus.


Tam mendax Magni tumulo, quam Creta Tonantis.

tam mendax magnus tumulus quam creta tono


Mille modos inter leti, mors una timori est,

mille modus inter letum mors unus timor sum


Quas Samiae cautes et quas Chios asperat, undas,

qui samia cautes et qui chii aspero unda


Securumque sui; farique his vocibus orsus:


Di cinerum, Phrygias colitis quicumque ruinas,


Impetis Aemonio maiorem Scorpion arcu.


Rite vocat: date felices in cetera cursus.


Aethere Thessalicas, teneat cum fulmina, caedes?

aether thessalicus teneo cum fulmen caedes


Quid satis est, si Roma parum? Iam respice canos,

quis satis sum si roma parum iam respicio canus


Dum primae perstant acies, hostemque fefellit,


Ostendi. Tenuit nostros hac obside Lesbos


Dux stetit Hesperio, non illum gloria pulsi


Dum labat et fixo firmat vestigia pilo,


Qui, promptus metuenda pati, si cominus instent,

qui promptus metuo patior si comminus insto


Placatos Catuli referam? cum victima tristes

placo catulis refero cum victima tristis


Sic nox tuta viris. At si quis peste diurna

sic nox tueor vis at si quis pestis diurnus


Huc abeunt fluctus, illuc mare: sic, ubi puppes

huc abeo fluctus illic mare sic ubi puppis


Et cinis in summis forsan turbatus arenis


Qui te non pleno pariter planxere theatro!

qui tu non plenus pariter plango theatrum


Fletus erat! quanti matrum per litora planctus!

fletus sum quantus mater per litus plango


Et dum multa negant, quod solum fata petebant,


Nitentem in terras iuvenem. Morientis in artus


Talia iactantes, discussa nocte serenus


Est auctor, dux ille fuit. Sic proelia soli

sum auctor dux ille sum sic proelio solus


Monstra iubet primum, nullo quae semine discors

monstrum iubeo primus nullus qui semen discors


Aut mihi praecipitem, nautae, permittite saltum,

aut ego praecipito nauta permitto saltus


In se magna ruunt: laetis hunc numina rebus


Opposita virtute minas? laudandaque velle


Hostis ad adventuum rumpamus foedera tedae:


Sed sterili iunco cannaque intexta palustri,

sed sterilis juncus canna intexo palustri


Sed cum membra premit fugiente rigentia vita,


Sic, o summe parens mundi, sic sorte secunda

sic o summus parens mundus sic sors secundus


Non ullis plenum titulis, non ordine tanto

non ullus plenus titulus non ordo tantus


Adsuetamque dia tenebris, modo luce fugata


Tam variae cultu gentes, tam dissona vulgi

tam varia cultus gens tam dissonus vulgus


Non servituri moeret Cato fata nepotis.


Tangeris invidia, captique in viscera Magni


Rupibus ingenuit, sensuraque saxa canentes


Effossum tumulis cupide descendit in antrum.

effodio tumulus cupidus descendo in antrum


Sit satis, et numquam successu crescat honestum?

sum satis et numquam succedo cresco honestus


Laxavit: siccoque haerentem gutture linguam


Astra petes serus, praelati regia coeli

astrum peto serus praefero regius coelis


Tunc magis impactum brevibus mare, terraque saevit

tunc magis impingo brevis mare terra saevio


Ast ego, si tantam ius est mihi solvere litem,


Volverer ante pedes. Magnus, nisi vincitis, exsul,

volverer ante pes magnus nisi vincio exsul


Inque hostis cadat arma sui: quis pectora fratris

in hostis cado arma suus quis pectus frater


Ut, quoties aestus Zephyris Eurisque repugnat,

ut quotiens aestus zephyrus eurus repugno


Iamque, comes semper magnorum prima malorum.


Aequora, ne rupti repetant confinia montes.


Quod siluit, postquam rege timuere futura,


Arsuras in tecta faces, sociusque furoris


Membra ducis; riguere comae, gressusque coercens

membrum dux rigesco coma gradior coerceo


Et caussas, non fata, sequi. Tamen ante furorem

et caussas non fatum sequor tamen ante furor


Impiaque infernam ruperunt arma quietem.


Nocte poli, Titan medium quo tempore ducit


Utque satis trepidum, turba coeunte, tumultum


Rupe ferunt, epulas raptos habuisse leones.


Et Romanorum manes calcate deorum.


Armaque Sertori, revocato consule, victa,


Ingestoque solo Phryxeum elidere pontum,


Colligit in cineres et olentes membra favillas.

colligo in cinis et oleo membrum favilla


Forte volet, plenos et reddere mortis honores;


Celsior at cunctis Bruti praetoria puppis

celsus at cunctus brutus praetorius puppis


Hunc ubi pars coeli tenuit, qua mixta Leonis

hic ubi pars coelis teneo qui misceo leo


Non patitur tutis fatum celare latebris


Qui sobolem ac thalamos desertaque pignora quaerit,

qui suboles atque thalamus desero pignus quaero


Omne nemus misit volucres, omnisque cruenta


Namque, timens, ne Mars alium vagus iret in orbem,

namque timeo ne mars alius vagus eo in orbis


Quaque iter est Latiis ad summam fascibus Albam:

quisque iter sum latius ad summa fascis alba


Medorum, tremulum cum torsit missile, Mazax:

medus tremulis cum torqueo missilis mazax


Credite, grandaevum, vetitumque aetate senatum

credo grandaevus vetitumque aetas senatus


Quod iussi timuere, fretum, temeraria prono

qui iubeo timeo fretus temerarius pronus


Tecta tenent, pugnax Domiti: tua classica servat

tectum teneo pugnax domitius tuus classicus servo


Mortis venturae est, faciesque simillima fato.


Non impune licet, nisi cum facis. Exeat aula,

non impunis licet nisi cum facio exeo aula


Tot circum silvae firmo se robore tollant,


Tunc freta servantur, dum se declivibus undis


Acta meo: summam rapti per prospera belli

acte meus summa rapio per prosper bellum


Ut nullis Caesar Rheni se dicat in arvis

ut nullus caesar rhenus sui dico in arvum


Eminet, et, prima Rhoeteia litora pinu


Nec vaga conspicitur, sed iustos qualis ad hostes

neque vago conspicio sed iustus qualis ad hostis


Suffciens. Idem pelago delatus iniquo


His saltem longi, non cum duce, praemia belli

hic saltem longus non cum dux praemium bellum


Pila sed in medium venere trementia pectus,


Iussus adest, auctusque suos non ante coarctat,

iubeo adsum augeo suus non ante coarctat


Et differre potest. Placet haec tam prospera rerum

et differo possum placeo hic tam prosper res


Obstruitis campos, fluviisque arcere paratis,


Caesaris esse nefas. Tanti; Ptolemaee, ruinam

caesar sum nefas tantus ptolemaeus ruina


Coelicolas, volvitque sui solatia casus:


Sed virtus te sola daret! Non segnior illo


Contigit, et laetos fecit se console fastos.

contingo et laetus facio sui console fasti


Pallentes aperit sedes, abruptaque saxa


Et numquam somno damnatus lumina serpens,


Nonne superfusis collectum cornibus hostem


Vectorem non nosse tuum; quem numina numquam


Iam Magnus transisse deos Romanaque fata


Quondam virgo toris melioris iuncta mariti:


Pugnavit Fortuna ducis fatumque nocentis


Et statura redit. Iam Phoebum urgere monebat


Sic pelagus mansisse loco. Non parva procellis

sic pelagus maneo locus non parvus procella


Invectus, regumque potens, vindexque senatus,


Saecula, concussis terrarum erumpere venis,


Imperat. Heu quanto melius vel caede peracta

impero heu quantus bonus vel caedes perago


Et subitus praepes Cyllenida sustulit harpen,


Tunc quae tuta petant, et quae metuenda relinquant,

tunc qui tueor peto et qui metuo relinquo


Pergama dumetis: etiam periere ruinae.


Excivit Libycae gentis, extremaque mundi


Fata sed in praeceps solitus demittere Caesar,

fatum sed in praeceps soleo demitto caesar


Incendere diem nubes, oriente remotae;


Flammiger an Titan, ut alentes hauriat undas,


Te geminum Titan procedere vidit in axem.


Quod regnis populisque liquet, nos esse senatum.

qui regnum populus liquo nos sum senatus


Imposuit ripis, Asiaeque et terminus idem


Nox tum Thessalicas urgebat parva sagittas.

nox tum thessalicus urgeo parvus sagitto


Stat genus humanum tunc, Thessala turba fatemur,

sto genus humanus tunc thessalus turba fateor


Crinibus effusis toti praelate Comatae:


Psyllorumque ingens et rapti pugna veneni.


Infudere mari. Despectam cernere lucem,


Ipsum atras tenuisse faces: non ante revellar,


Occurruntque polo, diversa potentia prima


Spargitur. O quantum donata pace potitos


Tu velut Ausonia vadis moriturus in urbe;


Paupertas fugitur, totoque accersitur orbe,


Pompeii densis acies stipata catervis,


Cernite: sed vestrae faciem cognoscite turbae:


Tam magno petiere mari? Si gloria leti


Non illic Libycae posuerunt ditia gentes


Aethereoque nocens fumavit sulfure ferrum.


Sole Thyesteae noctem duxere Mycenae.


Bellorum casus. Ingentem militis usum


Spectamus. Quidquid descendit ab arbore summa

specto quisquis descendo ab arbor summus


Ille semel raptos numquam dimittet honores?


Dicturosque magis, quam sancto vera Catoni?


Cum fugeres, alio, latebrisque relinquere Lesbi,

cos fugio alius latebra relinquo lesbius


Tum primum posuere comas, et fronde carentes


Forsitan, aut sulco sterili cum poscere finem

forsitan aut sulco sterilis cum posco finis


Sidera non sequimur: sed qui non mergitur undis


Dat vires fortuna minor. Iam castra silebant;

do vireo fortuna paruus iam castrum sileo


Pingue solum tumulo: super hunc fundata vetusta

pinguis solus tumulus super hic fundo vetustus


Victori rapuere suas: hic robora busti


Qui super ingentes cumulos involvit arenae,


Exsolvi tibi, Magne, fidem; mandata peregi.


Eumenides, Stygiumque nefas, poenaeque nocentum:


Adduxere cutem: si conscius ensis adacti


Damnum posse fugae? veluti, si cuncta minentur

damnum possum fuga velut si cunctus mino


Si saevum radiis Nemeaeum, Phoebe, Leonem


Pars populi lugentis erat: sed nocte sopora,


Deiotarum, qui sparsa ducis vestigia legit.


Exstruat, instar erat: laqueataque tecta ferebant

exstruo instar sum laqueatus tectum fero


Cardo tenet Tethyn, vetitae transcurrere, densos

cardo teneo tethys veto transcurro densus


Quam solet aetherio lampas discurrere sulco,

quam soleo aetherius lampas discurro sulco


Dum metuar semper, terraque exspecter ab omni.

dum metuo semper terra exspecter ab omnis


Sperabat, gaudet monstris mentisque tumultu,


Quam retinere vetas, liceat sibi perdere saltem

quam retineo veto licet sui perdo saltem


Egressus, vigilum somno cedentis membra


Civilem repetisse togam: ter curribus actis


Fluctibus in mediis: desint mihi busta rogusque,

fluctus in medius desum ego bustum rogus


Numina, de fama tam longi iudicet aevi.


Expurgat cantu, verbisque fugantibus angues.


Iuvit sumta ducem, iuvit dimissa potestas.


Adventare ducum, supremaque proelia vidit,


Quae finxere timent. Nec solum vulgus inani

qui fingo timeo neque solus vulgus inanis


Omne suum fatis voluit committere robur,


Explicat hinc tellus campos effusa patentes,

explico hinc tellus campus effundo pateo


Defuit, et cervi pasti serpente medulla:


Qui niteant primo tantum mucrone cruenti,


Sparsus ab Emathia fugit quicumque procella,

spargo ab emathius fugio quicumque procella


Turbine, non alio motu per tecta cucurrit,


Coniugii decrevit onus, Lesboque remotam


Inculto Gaetulus equo: tunc concolor Indo

incultus gaetulus equus tunc concolor indus


Pontus et ostriferam dirimat Chalcedona cursu,

pontus et ostrifer dirimo chalcedona cursus


Et prope consertis obduxit castra maniplis.

et prope consero obduco castrum manipulus


Venerat in fluctus Rhodani cum gurgite classis,

venio in fluctus rhodanus cum gurges classis


Nec magis informes veniunt ad litora trunci,

neque magis informo venio ad litus truncus


Tantaque discessit regum manus. Incipe Magnum


Exigit ad saevos famularum brachia planctus:

exigo ad saevus famularis bracchium plango


Si vos, o Parthi, peterem cum Caspia claustra,

si tu o parthus peto cum caspia claustra


Haeserunt ibi fata diu: luctataque multum


Castrorum siccas de cespite vulserat herbas,


Umbra senis moesti Scythicis confixa sagittis

umbra senex moesti scythicus configo sagitta


Ulla, nec adversa conspecti fronte parentes

ullus neque adverso conspicio frons parens


Orbe quoque exhaustus medio languensque recessit,

orbis quoque exhaurio medium langueo recedo


Syrtibus, haud ultra Garamantidas attigit undas:

syrtis haud ultra garamantidas attigo unda


Permisere sequi. Veniam, te bella gerente,