Luctus erat, mortem populos deflere potentis.


Impiger ad letum, et fortis virtute coacta.


Castalia tellure dei, vix invenit, Appi,

castalius tellus deus vix invenio appius


Iunxerat in seriem nexis umbonibus arma:


In mediis echeneis aquis, oculique draconum,


Iam morientis erat. Remanent pallorque rigorque;


Appius Hesperii scrutator ad ultima fati

appius hesperius scrutator ad ulter fatum


Et non deductos recipit sua terra colonos.

et non deduco recipio suus terra colonus


Clauditur extrema residens Antonius ora,


Pectoris incursu, iugulisque retundite ferrum.


Iamque acta belli non doctas ferre quietem


Incolit, et tumulos expulsis obtinet umbris,


Novit epes. Sic cum toto commercia mundo

nosco epes sic cum totus commercium mundus


Prodigiis terras implerunt, aethera, pontum.


Promotus Latiam longo gerit ordine vitem:


Excivere manus. Toto simul utimur orbe.


Saepe duces, summosque hominum, te, Magne, remoto.


Tot monstris Aegypte nocens. Non Thessala tellus,

tot monstrum aegyptus noceo non thessalus tellus


Armorum, nisi, qui vinci potuere, rebellent.


Humanum paucis vivit genus. Orbis Iberi


Quis Mitylenaeas poterit nescire latebras?


Saepe fames, pelagique furor, subitaeque ruinae,


Nec civis meus est, in quem tua classica, Caesar,

neque civis meus sum in qui tuus classicus caesar


Securumque orbis patimur post terga relicti.

securus orbis patior post tergum relinquo


Urgeri: tunc obliqua percussa labare


Et Basilum videre ducem: nova furta per aequor

et basilis video dux novo furtum per aequor


Sideribus, quae sola fugam moderantur Olympi,


Divisitque animam, sparsitque in vulnera letum.


Frangunt; sed diro ferri revocantur amore


Si faciet partes pro libertate, Catoni."


Iusto vela modo pendentia cornibus aequis


Hesperii Fortuna ducis. Quae sustulit illum


Sic fremit in parvis fera nobilis abdita claustris,

sic fremo in parvus ferus nobilis abdo claustra


Ut rapido cursu fati suprema morantem


Constitit ante pedes. Vultu tamen alta minaci

consto ante pes vultus tamen altus minax


Illic, quaeque suo miscet gens proelia telo,

illic quisque suus misceo gens proelio telum


Tormenti mutare modum: sed pondere solo


Et lustrare oculis campos sub clade latentes:

et lustraris oculus campus sub clades lateo


Letifera dubios explorant aspide partus.


Submoveat, stabit iam flumine Caesar in ullo,


Pro Magni cervice dares; dignumque clientem


Sit iuris, quocumque velint concurrere campo.


Rupta quies populi, stratisque excita iuventus

rumpo quies populus sterno excio juventus


Arctatus rapida fervet qua gurgite pontus,

arctatus rapidus ferveo qui gurges pontus


Te generis, nec nata iubet moerere neposque?


Quamque fuit laeto per tres infida triumphos,

quisque sum laeto per tres infidus triumphus


Te mixto flesset luctu iuvenisque senexque,


Visa duci rapes, tutisque aptissima castris.


Vel quod aquas toties rumpentis litora Nili


Arma sequi, sacros pedibus prosternere canos:


Intumuere tori, totosque induruit artus,


Ut torpore senex caruit, viresque cruentus


Tunc Cilicum liquere solum, Cyproque citatas


Quamvis Aethiopum populis Arabumque beatis


Exanimes artus invisaque claustra timentem


It vagus, atque animis ignes flagrantibus addit:


Fata vacent. Procerum motus haec cuncta sequuntur.

fatum vaco procerus moueo hic cunctus sequor


Et madidis Euri resolutae flatibus Alpes.


Extremum tanti fructum caperetis amoris.


Hesperiam Calpen, summumque implevit Atlanta.


Quis deus esse velis, ubi regnum ponere mundi.

quis deus sum velis ubi regnum pono mundus


Romanae miscent acies, bellumque sine hoste est?

romanus misceo acies bellus sine hostis sum


Armorum, ne quid fatis mutare liceret,


Magne, tuam: dignaque satis mercede laborum


Restitit. Hi mores, haec duri immota Catonis


vitamque per omnem


Abrasitque cruces: percussaque viscera nimbis


Si fuerit formosa soror. Nil undique restat

si sum formosus soror nihil undique resto


Immemorem fecere tui, regesque silentum


Nos quoque sublimes Magnus facit. Adspice litus,

nos quoque sublimis magnus facio adspecio litus


Arbiter, immittam ruptis Titana cavernis,


Caesaris, illa dies in famam et saecula mitti.

caesar ille dies in fama et saeculum mitto


At iuxta fluvios et stagna undantis Enipei

at iuxta fluvius et stagnum undo enipeus


Incumbet gladiis, gaudebit sanguine fuso.


Conspexit: Dum voce tuae potuere iuvari,


Destringunt ramos: ac si quos palmite crudo

destringo ramus atque si qui palmes crudus


Ut caneret paucis, mersitque hoc pulvere verum:


Et raptum furto, soceri cessantibus armis,


Emineant; vel si convulso vertice Gaurus


Quique colunt Pitanen, et quae tua munera Pallas

quisque colo pitane et qui tuus munus pallas


Ac ne laeta furens scelerum spectacula perdat,

atque ne laetus furo scelus spectaculum perdo


Victa dedit, non alta terens Capitolia currus

vinco do non altus tero capitolium currus


Vadite, meque meis ad bella relinquite fatis:


Inde Cythera petit: Boreaque urgente carinas


Emensus Cypri scopulos, quibus exit in Austrum,

emetior cyprus scopulus qui exeo in auster


Aequorei rector facias, Neptune, tridentis:


Una acies patitur, gerit altera: frigidus inde

unus acies patior gero alter frigidus inde


Non istas habuit pugnae Pharsalia partes,


Si scelus est, plus te nobis debere fateris,

si scelus sum multus tu nos debeo fateor


Nam quis castra vocet tot strictas iure secures,

nam quis castrum voco tot stringo ius securis


Ostendit mihi, Magne, tui. Iam flamma resedit,

ostendo ego magnus tuus iam flamma resedeo


Et premitur natura poli. Sed longius ista


Hanc fuge, mens, belli partem, tenebrisque relinque,

hic fugio mens bellum pars tenebra relinquo


Pharnacis, et gelido circumfluus orbis Ibero

pharnaces et gelidus circumfluus orbis ibero


Et tumidis infesta colit qua numina Rhamnus,

et tumidus infestus colo qui numen rhamnus


Quae presso tremat ense manus, quis languida tela,

qui premo tremo ensis manus quis languidus telum


Appius: Et nobis meritas dabis, impia, poenas,


Femineae qui more comae per terga soluti,


Chalcidos Euboicae, vana spe rapte, parabas.

chalcidos euboicus vanus spes rapio paro


Caussa iubet medior superos sperare secundos:

causa iubeo medior superus spero secundus


Non sibi, sed domino gravis est, quae servit, egestas.

non sui sed dominus gravis sum qui servio egestas


Regia gestabat posito deformia pilo:


Perque omnes gladios, et qua via caede paranda est.

per omnis gladius et qui via caedes paro sum


O iuvenis, placido Manes patremque domumque


Prima duces vidit iunctis consistere castris


Ausoniam, si tale ducis violare sepulchrum.


Primaque cum ventis pelagique furentibus undis


Materiemque rudem flamma cedente recepit,


Credite, nec longe fatorum exempla petantur.


Effusam patulis aciem committeret arvis.


Dum potuit, servata fides. Nil fata moramur:

dum possum servo fides nihil fatum moror


Ut nequeam relevare caput, cladesque receptas

ut nequeo relevaris caput clades recipio


Hae ducibus caussae suberant: sed publica belli

hic dux causa subsum sed publicus bellum


Effudere minas: Liceat discedere, Caesar,


Sanguine caeruleum torrenti dividit aequor.


Intulit, et rebus mores cessere secundis,


Exsiliumque petat. Melius, quod plura iubere


Non opus hanc veterum nec moles structa tuetur

non opus hic vetus neque moles struo tueor


Passurasque infanda nurus. Vult omnia certe


Me reticente, dabunt: tibi certior omnia vates


Arvernique ausi Latios se fingere fratres,

arvernique audeo latius sui fingo frater


Quo primum steterint campo, qua lancea dextra

quo primus sto campus qui lancea dextera


Et nomen, quod mundus amat. Vos pendite regna


Nec sterilis Libye, nec Syrticus obstitit Ammon.

neque sterilis libya neque syrticus obsto ammon


Aera non passus vacuis discurrere venis,


Obruta, quis summis cernens in montibus aequor,


Non primo Caesar damnavit munera vis,


Summus honor; dominum, quem clades cogit, habebo;

summus honor dominus qui clades cogo habeo


Gymnasiis aderit, studioque ignava palaestrae,

gymnasium adsum studium ignavus palaestra


Ense ferit, totoque simul demittit ab armo;


Et Poenos pressit cineres. Solatia fati


Miscenturque manus. Navali plurima bello


Extrahit insomnes bellorum fabula noctes:


Flagrantis post terga Noti: cedemus in ortus


Sed parvo Fortuna viri contenta pavore,


Memphis vana sacrit; illo cultore deorum


Illos terra fugit dominos: his rura colonis

ille terra fugio dominus hic rus colonia


Et residens celsa Latialis Iuppiter Alba,


Et quaesitorum terra pelagoque ciborum


Nix resoluta cadit, nec solem cera sequetur.


Romanis praestare malis. Non impare vultu

romanus praesto malus non imparis vultus


Editus exemplum, terras tot posse sub uno


Exspectasse patrem. Cogunt tamen ultima rerum


Ionium Aegaeo franget mare: sic, ubi, saeva

ionius aegaeus frango mare sic ubi saevus


Tradere Fortunae? gladio permittere mundi


Hostilem in terram, vacuisque mapalibus actus,


Attuleratque in castra nefas. Pro fata! quis ille,

affero in castrum nefas pro fatum quis ille


Letiferam citra saniem: tunc irrita pestis


Et tot in Hesperio collapsas sanguine gentes

et tot in hesperius collapsas sanguis gens


Hoc tam segne solum raras tamen exserit herbas,

hic tam segnis solus rarus tamen exsero herba


Regna Iubae; sed iter mediis natura vetabat


Verba refert, nullo confusae murmure vocis

verbum refero nullus confundo murmur vox


Vix ulla fuscante tamen lanugine malas.


Accipe devotas externa in proelia dextras.

accipio devoto externus in proelio dexter


Nocte tua: fac, Magne, locum, quem cuncta revisant

nox tuus facio magnus locus qui cunctus revisant


Nec cruor emicuit solitus: sed vulnere largo

neque cruor emico soleo sed vulnus largus


Ducitur, et tracta durescunt tabe medullae


Extendat Meroe. Quis caussas reddere possit


Hesperius miles, ripasque aestate tumentes.


Saepe tamen cumulos fluctus non vincit arenae.

saepe tamen cumulus fluctus non vincio harena


Sed donata Pharos. Cessas accurrere solus


Transsiluit, questus tacite quod fallere posset.

transsileo queror taceo qui fallo possum


Quod socero bellum, praeter civile, reliqui?

qui socer bellum praeter civilis reliquus


Pompeii nec crimen erit nec gloria bellum.

pompejus neque crimen sum neque gloria bellum


Sidera prima poli, Phoebo labente sub undas,

sidus primus polio phoebus labor sub unda


Urbis in auxilium populos. Nec tempora cladis

urbs in auxilium populus neque tempus clades


Hunc quoque totius sibi ius promittere mundi

hic quoque totus sui ius promitto mundus


Ecce, videt capiti fibrarum increscere molem

ecce video caput fibraris incresco moles


Exit, et aetherio trahitur connexa Tonanti.


Et gravis in geminum vergens caput Amphisbaena:

et gravis in geminus vergo caput amphisbaena


Phocaicis medias rostris oppone carinas.


Cervicemque viri siccam, qua ferret Olympum.


Poturae te, Nile, grues, primoque volatu


Dant animos? Rheni gelidis quod fugit ab undis,

do animus rhenus gelidus qui fugio ab unda


Fingens regna Phari, celsae de puppe carinae

fingo regnum pharis celsus de puppis carina


Eripis, et populis donas mortalibus aevum.


Intactum, volucrum rostris epulasque daturum


Testatur stridore fores; tunc conditus imo


Funeris, adtonitus latebras in litore quaerit.


Poenus erit: nulli penitus discindere ferro

poenus sum nullus penitus discindo ferrum


Et tectum lino spargam per vulgus Osirin,

et tectum linus spargo per vulgus osirin


Cedit adhuc: sed morbus egens iam gurgite plenis

cedo adhuc sed morbus egeo iam gurges plenus


Accendit pax ipsa loci, movitque furorem


Et qui tingentes croceo medicamine crinem

et qui tingentes croceus medicamen crinis


Gurgite Penei pro siccis utitur arvis.


Pax erat, et miles, castris permixtus utrisque,

pax sum et miles castrum permisceo uterque


Complector regina pedes. Tu gentibus aequum


Sollicitos vana decepit imagine somnos


Inter et exsangues, immissa morte, catervas


Exploratus erat, Corfini captus in arce,


Sustinet amplexu dulci, non colla tenere:

sustineo amplexus dulcis non collum teneo


Rapta vehit: quantumque licet consurgere fumo,


Inque deum templis iurabit Roma per umbras.


Pars ratium maior regimen clavumque secuta est,

pars ratis magnus regimen clavus sequor sum


Succendit Phaethon flagrantibus aethera loris,


Admotum damnare nefas. Nam cernere vultus


Ora. Tot immensae comites missura ruinae


Non auro cultuque deum, non moenibus urbis,


Effuditque procul, miranda sorte malorum:


Inconcussa suo volvuntur sidera lapsu.


Absconditque fretum classes, et litore solus


Elegit te nempe ducem. Quid vulnera nostra


Gramine ponebat gressus; Phryx incola manes

gramen pono gressus phryges incola manes


Hoc cruor Aretois meruit diffusus in arvis,

hic cruor aretois mereo diffundo in arvum


Nec muros implore viris, nec possumus agros.

neque murus implore vis neque possum ager


Stant miseri nautae, terraeque haerente carina


Iussa tenere diem densas nox praestitit umbras.

iubeo teneo dies densus nox praesto umbra


Ardet honore rogus: manis hoc Aegyptia forsan

ardeo honor rogus manes hic aegyptius forsan


Lucus erat longo numquam violatus ab evo,


Et nihil esse meo discetis tutius aevo,


Quod vincas, ignosce tuis. Nec magna petuntur.

qui vinco ignosco tuus neque magnus peto


Sic et Thessalicae post te pars maxima pugnae.

sic et thessalicus post tu pars maximus pugna


Vel tibi, quo tanti praeponderet alea fati.

vel tu quo tantus praepondero alea fatum


Turba vado faciles iam fracti fluminis undas.

turba vado facilis iam frango flumen unda


Hinc super Emathiae campos, et signa cruenti

hinc super emathia campus et signum cruentus


Non pavidum iam murmur erat, nec pectore tecto

non pavidus iam murmur sum neque pectus tectum


Esse ducis motus, et causas invenit armis.


In praedam ducendus erat: Victoria nobis


Rus vacuum, quod non habitet, nisi nocte coacta,


Terga simul pariter missis et pectora telis

tergum simul pariter mitto et pectus telum


Assyriae paci finem, Fortuna, precamur:


Ne subiti caecique ruant: vel numina torque,


Igne superiecto, tunc Nilus fonte soluto


Praeparat innumeras puppes Acherontis adusti


Naufraga, iactatis morti obluctata lacertis,


Egreditur, famuli raptos indutus amictus.


Numina sic metuunt: tantum terroribus addit,


In sua templa furit: nullaque exire vetante


Turrigeras classis pelago sparsura carinas,

turrigeras classis pelagus spargo carino


Vita digna fui? Moriar, nec munere regis.


Qualis frugifero quercus sublimis in agro,


Tunc, quaecumque ratis tentavit robora Bruti,


Impatiensque morae, venturisque omnibus aeger,


Exsulat, Mariique truces, nudique Cethegi.


Atque haec dicta monet famulos perferre fideles

atque hic dictum moneo famulus perfero fidelis


Crimina Romano tristis Fortuna pudori,


Irreducemque viam deserto limite carpit:


Ambitus, et luxus, et opum metuenda facultas


Reddite, di, clamant, miseris, quae fugimus, arma:


Stabant ante fores populi, quos miserat Eos,


Surgunt, Thessalicis reddentia manibus ignem.


In praeceps subsedit humus: quam pallida pronis

in praeceps subsido humus quam pallidus pronus


Ignis in Hesperium cecidit latus. Atra Charybdis

ignis in hesperius cado latus ater charybdis


Atque hominem didicere pati: si torrida parvus

atque homo disco patior si torridus parvus


Insiluit puppi, iuvenum comitante tumultu.


In medias acies. Numquam tibi, Magne, per umbras

in medius acies numquam tu magnus per umbra


Arctophylax, propiorque mari Cynosura feretur,


Terga maris: longo per multa volumina tractu

tergum mare longus per multus volumen traho


Caesaris ire videt, celsam Petreius Ilerdam


Sed Cato laudatam iuvenis compescuit iram.


Qua maris angustat fauces saxosa Carystos,

qui mare angusto fauces saxosus carystos


Ferrea belligeri compescat limina Iani.


Nulla fuit non certa manus, non lancea felix,

nullus sum non certus manus non lancea felix


Et quisquis pelago per se non cogntus amnis

et quisquis pelagus per sui non cogntus amnis


Core, movens aestus: iam te tollente furebat


Accipit et fraenos: nec tantum prodere vati,

accipio et fraenos neque tantus prodo vates


Peridus haec iterum circum praecordia sanguis

peridus hic iterum circum praecordia sanguis


Emathiam lis tanta datur? iacet omne cruenti

emathia lis tantus do iaceo omnis cruentus


Vulneris, aut minimum patiuntur fata tacere.


Frondeat, aestatem nulla sibi mitigat umbra:


Nascitur Arsacides! Cui fas implere parentem,


Magnus adit. Nam te metui vetat incola rarus.

magnus adeo nam tu metuo veto incola rarus


Adspicit adstantem proiecti corporis umbram,


In parvam iubet ire ratem, litusque malignum


Thessalicis submota malis? Numquam omine laeto

thessalicus summotor malus numquam omen laeto


Aera nube sua texit, traxitque tenebras.


Conquerimur. Deeratne tibi fiducia nostri?


Ingentes praestate animos: non omnis in arvis

ingens praestas animus non omnis in arvum


Quisve modus, norant, coelo duce. Saepe querentes,

queo modus norant caelum dux saepe queror


Plurimus adsperso variabat sanguine livor.


Ne qua sit externae Veneris mixtura timentes,


Ad quas, Magne, tuum referat caput. Haec ubi fatus,

ad qui magnus tuus refero caput hic ubi fatus


Liquitur, et nigra distillant inguina tabe.

liquitur et niger distillant inguina tabeo


Cum Ptolemaeorum manes seriemque pudendam


Sum tamen, o superi, felix, nullique potestas

sum tamen o superi felix nullus potestas


Excutiat stagnis, et sit mare. Nubila nusquam

excutio stagnum et sum mare nubila nusquam


Ense suos. Mox ut stimulis maioribus ardens


Curio Caesarei cecidit pars magna senatus.

curius caesareus cado pars magnus senatus


O rerum mixtique salus, Concordia, mundi,


Expectat; medios properat tentare furores.


Telaque multorum leto casura suorum


Tunc campi tremuere sono: terraque soluta,


Parte domus: tangunt animos iraeque metusque:


Ante dedi fugiens, saevi cum Caesaris iram


Invalida cum puppe levat: nec rursus ab alto

invalidus cum puppis levo neque rursus ab altus


Expromam, mentisque meae quo pondera vergant.


Tam pavidum tibi, Roma, ducem Fortuna pepercit,


Numquam poena fuit. Densi vix agmina vulgi

numquam poena sum densus vix agmen vulgus


Otia solus agam? Procul hunc arcete furorem,


Qua stetit, inde favet: veluti fatalis arenae


Roma, tuis; per quem numquam iurare pudebit,


Servavit fortuna pares. Iam sparserat Aemo


Emimus: hoc tecum percussum est sanguine foedus.


Ventorumque nota rubuit: tum lurida pallens


Egrediens, rursus geminato verbere plangunt.


Quaeque per abrasas utero demittere fauces,

quisque per abrado uterus demitto fauces


Alter, ad Eoas hic vertat signa pharetras:


Tunc rector trepidae fatur ratis: Adspice, saevum

tunc rector trepidus for ratis adspecio saevus


Vel, cum tanta vocent discrimina Martis Iberi,

vel cum tantus voco discrimino mars iberi


Obstrictos habuere deos? Parere necesse est,


Diffusum rutilo nigrum pro sanguine virus.


Adfatur: Mundi iubeo tentare recessus.


Ordine, ait, raptumque fuga convertite bellum,


Et per castra comes, nullis absterrita fatis,

et per castrum comes nullus absterreo fatum


Esse dolos, et fata suae contraria menti.


Sibilaque et flammas infert sopor: umbra peremti

sibilo et flamma infero sopor umbra peremti


Flectere vela iubes, qua tunc tellure latebas,


Fortunam, sparsas per Gallica rura cohortes


Nequidquam. Infelix, socero spectare volenti


Noluit ulla pati, coelo contenta teneri.


Adspicit Hesiones scopulos, silvasque latentes,


Sic alterna duces bellorum vulnera passos


Chaldaeos culture deos, et barbara sacra,


Signa, pares aquilas, et pila minantia pilis.


Intentusque tulit magni per inania coeli.


Quique nec humentes nebulas, nec rore madentem

quisque neque humentes nebula neque ros madeo


Infernis, ut fama, trahens oblivia venis:


Eminet, et tremulis tabulata minantia pinnis.


Inde plagas Phoebi, damnum non passus aquarum,

indus plaga phoebus damnum non patior aqua


Parthorum Fortuna pedes? Quid transfuga mundi

parthus fortuna pes quis transfuga mundus


Crevit in adversis virtus: plus nobilis irae

cerno in adverro virtus multus nobilis ira


Quem non emisit, superest deus. Illa feroces


Adfectus: hic sacra domus carique penates,


Exanimat: totos cum sanguine dissipat artus.

exanimo totus cum sanguis dissipat artus


Arva super nimios soles Austrumque iacentes.


Vidit ab Hyrcanis, Indoque a litore, silvis,


Mutavere sonum. Non sic moderator equorum,


Succubuit: victus toties a Caesare, salva

succumbo vinco totiens ab caesaris salvo


Adfatur Magnum: Si maxima gloria nobis


In nostra cervice sedet. Post proelia natis

in noster cervix sedeo post proelio obstino


Permittit populis, frenosque furentibus ira


Fortuna domini. Clarum et venerabile nomen

fortuna dominus claris et venerabilis nomen


Caesar: et immodice formam fucata nocentem,


Calcatosque simul reges, sparsumque senatus


O felix, si te vel sic tua Roma videret.


Tertia iam vigiles commoverat hora secundos:

tertius iam vigilis commoveo hora secundus


Illa comam laeva morienti abscidit ephebo.


Victor erit? Non tam caeco trahis omnia cursu,

victor sum non tam caecus traho omnis cursus


Illum saepe minis Caesar precibusque morantem


A me morte data. Tripodas vatesque deorum


Quae currens obtrivit eques, gradibusque citatis


Debuerant quo stare loco: qui vulnera ferrent


Ut primum, cumulo crescente, cadavera murum


Si bellum civile placet. Pars magna senatus

si bellum civilis placeo pars magnus senatus


Corpora: nec populum latebrae cepere ferarum.

corpus neque populus latebra capio ferus


Vos estis, superi; Stygias qui peierat undas?


Hinc, Abaton quam nostra vocat veneranda vetustas,

hinc abatos quam noster voco veneror vetustus


Ad foedus pacemque venis? Tunc plurima cladis


Montis ad irrigui premitur fastigia campi.


Nulla manus, belli mutato iudice, pura est

nullus manus bellum muto iudex purus sum


Hoc scelus haud umquam fatis haerere putavit,

hic scelus haud umquam fatum haereo puto


Aeterni secreta tenens, mundique futuri


Nunc et Corycias classes, et Pontica signa

nunc et corycius classis et ponticus signum


Stant gemini fratres, fecundae gloria matris,

sto geminus frater fecundus gloria mater


Tristia regna Iubae. Quaeremus forsitan istas

tristis regnum juba quaero forsitan iste


Ut videt ingenti Saturnia templa revelli

ut video ingens saturnius templum revello


Mittere Marmaridas cessavit in arma catervas:


At Pompeianus fraudes innectere ponto


Multi, inopes teli, iaculum letale revulsum

multus inops telis iaculis letal revello


Antaeus Libyci. Perfudit membra liquore


Hac facie Fortuna tibi Romana placebas.


Verberibus crebris, cineresque ingesta sepulcri,


Ut tremulo starent contentae fune carinae.


Cessurae belli, denso tamen aggere firmant


Accipit Oceanum demisso sole calentem,


Quoque modo vanos populi conciret amores,


Nec solum rastris durisque ligonibus arva,


Adligat, et domitas unda connectit arenas.


Abscisa fixus torrens: amnisque cucurrit


Quo minus aera sonent. Eliso ventre, per ora


Punica bella dolis. Leti fortuna propinqui

punicus bellum dolus letus fortuna propinquus


Ut probat ipse calor) tetigit, stagnique quieta

ut probo ipse calor tango stagnum quietus


Colligit, et praeda nescit latrare reperta,

colligo et praeda nescio latraris reperio


Iuris inire peto: culpa tantoque pudore


Ante tamen Pharias victor quam tangat arenas,

ante tamen pharia victor quam tango harena


Nec Fortuna diu, rerum tot pondera vertens,


Latravere canes. Vestali raptus ab ara


Nos fatum sciat esse suum. Licet omne deorum

nos fatum scio sum suus licet omnis deus


Fit fatum? Forsan terris inserta regendis,


Vana fides veterum, Nilo, quo crescat in arva,

vanus fides vetus nilus quo cresco in arvum


Sic quoque nil obstat Phoebo, cum cardine summo

sic quoque nihil obsto phoebus cum cardo superus


Constituit mentes serieque agitare laborum.


Parva modo serpens; sed qua non ulla cruentae

parvus modo serpens sed qui non ullus cruentus


Pectora et ancipites animos, Magnumque perisse


Exhausto fessus repetit tentoria miles.


Huic epulae, vicisse famem: magnique penates,


Praestabis nondum siccos hoc sanguine campos.

praesto nondum siccus hic sanguis campus


Separat ardentem tepida Berenicida Lepti,


Non iratorum populis urbique deorum est,


Maiestas, non fracta malis, interque priorem


Conscius, ac populis sese proferre paratus,


Non tam praecipiti ruerent in proelia cursu.


Sublatusque modus gladiis. Facere omnia saeve

suffero modus gladius facio omnis saevus


Lucet et exigua velox ibi nocte Bootes.


An bellum civile perit. Tua pectora sacra

an bellum civilis pereo tuus pectus sacer


Continuitque animam, ne quas effundere voces


Optaret, passus tam longa silentia miles.


Expertes animos pelagi sic robore complet:


Tu, Ptolemaee, potes Magni fulcire ruinam,

tu ptolemaeus possum magnus fulcio ruina


Pronus ad omne nefas, et qui nesciret, in armis

pronus ad omnis nefas et qui nescio in arma


Qui secat et geminum gracilis mare separat Isthmos,

qui seco et geminus gracilis mare separo isthmus


Indulgere morae, et tempus subducere fatis.


Protinus adstrictus caluit cruor, atraque fovit

protinus adstringo caleo cruor ater foveo


Namque rates audax Lilybaeo litore solvit

namque ratis audax lilybaeum litus solvo


Nobile, nec victum fatis caput. Omnibus illa

nobilis neque vinco fatum caput omnis ille


Sic hostes mihi desse nocet: damnumque putamus


Poenaque de victis sola est, vicisse, Catoni.


Incustoditos decurrit miles ad amnes;


Stridula sed multo saturantur tela veneno.

stridulus sed multus saturo telum veneno


Non tota te mole premat. Si numina nostras

non totus tu moles premo si numen noster


Pellaeae colere domus: quos inter Achoreus,


Non superi, non vita vetat. Tenet ora profanae

non superi non vito veto teneo os profanus


Signaque et adflictas omni iam parte catervas


Murmure continuo, nec dant suspiria cursus

murmur continuo neque do suspirium curro


Sacra manu. Si coelicolis furor arma dedisset,


Hannibal; obliquo maculat qui sanguine regnum,

hannibal obliquus maculo qui sanguis regnum


Marmaridae Psyili: par lingua potentibus herbis:

marmarides psyilis par lingua possum herba


Iam poterant oculis: tanto devinxit amore


Omnibus a terris si nos arcere parabas.


Pelion opponit radiis nascentibus umbras.


Caedat, et, ut notum possit spoliare cadaver,


Pompeium: veluti mediae qui tutus in arvis

pompejus velut medius qui tueor in arvum


Aequora discedunt mersa diducta carina,


Expavere sui tota tellure relatas.


Illo Marte, palam est. Sua quisque pericula nescit,

ille mars palam sum sue quisque periculum nescio


Innumeraeque urbes, quantas in proelia numquam

innumerus urbs quantus in proelio numquam


Non te funesta scelerum mercede potitum,


Non pia concinuit cum rauco classica cornu.

non pius concino cum raucus classicus cornu


Pugnacesque mari Graia cum classe Liburnos.


Sed videar timuisse, Pharon. Nec fallere vos me

sed video timeo pharus neque fallo tu ego


Omnibus incerto venturae tempore vitae,


Nam vicina operi belloque intacta priore

nam vicinum operio bellus intactus prior


Libertas et Caesar erunt: teque inde fugato


Fertilis Euphrates Phariae vice fungitur undae:

fertilis euphrates pharia vicus fungor unda


Nusquam luctando stabilis manet: imaque tellus

nusquam luctor stabilis maneo imus tellus


Labitur, emollit gentes dementia coeli.


Heu facinus! cervix gladio male caesa pependit:

heu facinus cervix gladius malus caedo pendeo


Umbrarum Ditisque fidem: miseroque liquebat,


Continuit; patriaeque et ruptis legibus unum


Rumpitis ingentes amplexi verbere tauros:


Plenus abit visu: ruit irrevocabile vulgus.

plenus abeo video ruo irrevocabilis vulgus


Fletibus, aut patrii, dubiae dum vota salutis

fletus aut patrius dubius dum veto salus


Ignarum mortale genus, per fulmina tantum

ignaris mortalis genus per fulmen tantus


Plurimaque humanis ante hoc incognita mensis

multus humanus ante hic incognitus mensis


Omen erat. Premit inde metus, totumque per agmen

omen sum premo inde metus totus per agmen


Caesaris: Emathium sparsit victoria ferrum.


Membrorum, matremque suus conterruit infans:


Agmina prorumpunt. Credas, aut tecta nefandas

agmen prorumpo credo aut tectum nefandus


Tollitur, et numquam resoluto vertice pendet.


Haec fuit. En, veteris cernis vestigia valli.


Tunc genus humanum positis sibi consulat armis,

tunc genus humanus pono sui consulo arma


Humanoque cadit serpens adflata veneno.


Moenibus exiguis alieno in litore tuti,


Adtonitique omnes veluti venientia fata,


Quid mirum, populos, quos lux extrema manebat,


Nubila tanguntur velis, et terra carina.


Fata queat, quis prodat aves, quis fulgura coeli

fatum queo quis prodo aveo quis fulgur coelis


Et patitur tantos cantu deprensa labores,


Persea Phoebeos converti iussit ad ortus,

perseus phoebeus converto iubeo ad ortus


Vibrant tela manus: vix signa morantia quisquam

vibro telum manus vix signum moror quisquam


Aspera te Pholoes frangentem, Monyche, saxa,


Rege sub impuro Nilotica rura tenente,


Hac Fortuna fide Magni tam prospera fata

hic fortuna fides magnus tam prosper fatum


Nostri fama venit, quas est vulgata per urbes

noster fama venio qui sum vulgo per urbs


Non sic infelix patiam portusque reliquit


Thessalicus sonipes bellis feralibus omen


Concidet, et Caesar generum privatus amabit.


Libertas scelerum est, quae regna invisa tuetur,

libertas scelus sum qui regnum invideo tueor


Intrepidus, telumque suo cum lumine calcat.


Tum Caesar, metuens, ne frons sibi prima labaret

tum caesar metuo ne frons sui primus labo


Tot dubiae restant acies, tot in orbe labores:

tot dubius resto acies tot in orbis labor


Nec, Nilus cui crescat, erit: solusque tenebis


Ducentem saevas Romana in moenia gentes,


Tunc claustrum pelagi cepit Pharon. Insula quondam

tunc claustra pelagus capio pharus insula quondam


Fit sonus, aut rursus redeuntis in aethera silvae.

fio sonus aut rursus redeo in aether silva


Flere vacet? Vix te sparsum per viscera, Baebi,

fleo vaco vix tu spargo per viscera baebius


Fortunae, Ptolemaee, pudor, crimenque deorum,


Immensumque aperitur opus, quid in arma furentem


Ad molem stetit unda sequens, dum sanguinis alti

ad moles sto unda sequor dum sanguis alo


Ut mallet sterni gladiis, mortesque suorum


Quid miscere iuvat vires, orbemque tenere


Materia, magnamque cadens, magnamque revertens


Massiliam delere vacat. Gaudete cohortes:


Quique suas struxere pyras, vivique calentes


Proxima quid suboles, aut quid meruere nepotes

propior quis suboles aut quis mereo nepos


Sollicitam rupes, iam te victore, tenebunt:


Arcano sacras reddit Cato pectore voces:


Vulnere sic ventris, non, qua natura vocabat,


Nec, qualem meminere, vident: maiorque ferusque


Hae lacrimis sparsere deos, hae pectora duro

hic lacrima spargo deus hic pectus durus


Et nimis adfixos unci convellere morsus,


Te, Ptolemaee, feram? Frustra civilibus armis


Fractaque veliferi sonuerunt pondera mali,


Ille locus fratres habuit, locus ille parentes.

ille locus frater habeo locus ille parens


Mundus, et incerto discurrunt sidera motu:


Hostis terga velit: civis, qui fugerit, esto.


Et celsus medio conspectus in agmine Caesar,

et celsus medium conspicio in agmen caesar


Hoc pro tot meritis solum te, Magne, precatur,

hic pro tot meritum solus tu magnus precor


Praebebunt terrae, summis dabit insula saxis:


Iam victum fama non visi Caesaris agmen.


Spargitur in sulcos, et scisso gurgite rivis

spargo in sulcus et scissus gurges rivus


Ora metu: tantum nutu motoque salutant


Humentes late nebulas nimbosque solutis


Praecipitant: neuter longo se gurgite lassat,

praecipito neuter longus sui gurges lasso


Scrutarique fretum si quid mersisset arenis,


Construxisse vias, multum cum pontibus ausus,


Spemque metumque ferunt. Turbae sed mixtus inerti


Audiri potuere tubae. Tunc caerula verrunt,


Paene gener crassis oblimat Echinadas undis

paene gener crassus oblimo echinadas unda


Foeta Pelethroniis nubes effudit in antris:

foeta pelethronius nubes effundo in antrum


Usque Paraetonias Eoa ad litora Syrtes.


Nos sumus electi. Non parvo sanguine Magni


Si placet Hesperium, superi, collapsus in ignem

si placeo hesperius superi collapsus in ignis


Vestibus iratos laxis operire leones.


Distribuit tumulos vestris Fortuna triumphis.

distribuo tumulus vester fortuna triumphus


Anticum repetent iterum chaos omnia; mixtis

anticus repeto iterum chaos omnis misceo


Caussaque nostra perit: patrios permitte penates,

caussaque noster pereo patrius permitto penates


Aethera tangentes silvas liquere Coatrae.


Caesarie lacera, nudisque adstare lacertis,

caesaries lacero nudus adstaris lacertus


Vulnera miscebunt fratres, bellumque coacti


Conclamata iacent, nec mater crine soluto


Voce ducis flagrant animi, Romanaque virtus


Avertitque oculos: vultus, dum crederet, haesit.


Cornipedis rupisse moras: neque enim impetus illis

cornipedis rumpo mora neque enim impetus ille


Hae vincent partes. Aderat maturus uterque,


Assyrias Babylona domos. Nec pila timentur

assyria babylona domus neque pilum timeo


Providus antennae suffixit lintea summae,


Primi Pellaeas arcu fregere sarissas,


Vir ferus, et Romam cupienti perdere fato


Per varias Fortuna notas. Nam Thessala rura

per vario fortuna nosco nam thessalus rus


Mentimur regnare Iovem. Spectabit ab alto


Exiguane via legem convertimus anni?


Caesaries comprensa manu est, Pharioque veruto,

caesaries conprehenso manus sum pharius verutus


Psyllus adest populis. Qui, tunc Romana secutus

psyllus adsum populus qui tunc romanus sequor


Semianimem conantur heram: quam pectore Magnus

semianimis conor heram quam pectus magnus


Ignis, adhuc aliquid. Phario de litore surgens,

ignis adhuc aliquis pharius de litus surgo


Exemploque carens et nulli cognitus aevo


Palluit attonitus sacris feralibus Aruns,


Ancipites steterunt casus, sed tempora pugnae


Impedit ad noctem iam lux extrema tenebras.


Ut tantum medii fuerat maris, utraque classis


Tertia pars rerum Libye, si credere famae


Et Phoebi tenuere viam: seu sponte deorum


Tot scelerum: populo venia est erepta nocenti:

tot scelus populus venia sum eripio noceo


Orant, exploret Libycum memorata per orbem


Transactuas? Velox currit per tela venenum,

transactuas velox curro per telum venenum


Mente gerit famulus, Magni cervice revulsa!


Sentiet axis onus. Librati pondera coeli


Caesaris, ut vastis diffusum collibus hostem


Emetitur iter, tot tristia fata suorum


Excipiam medius totius vulnera belli.


Et quodcumque iacet nuda tellure cadaver,


Dignatur caecas inclusum habitare cavernas?


Vulnera, et in venas extremaque membra cucurrit.

vulnero et in vena extremus membrum curro


Laetius est, quoties magno sibi constat, honestum.

laetus sum quotiens magnus sui consto honestus


Et Meleagream maculatus sanguine Nessi


Pandunt ora tamen, nocturnumque aera captant.


Exhalare solum, sacris se condidit antris,


Pacis ad exhaustae spolium non cogit egestas:

pax ad exhaurio spolium non cogo egestas


Audendo magnus tegitur timor: arma capessam


Vulgantur. Tunc, quos sectis Bellona lacertis


Abscisum longe mittat caput: ora parentis


Thessalus Aemoniam vomer proscindit Iolcon.

thessalus aemoniam vomer proscindo iolcos


Corrupto custode Phari laxare catenas,


Nec gerit auspiciis civilia bella paternis

neque gero auspicium civile bellum paternus


Non auro murrhaque bibunt; sed gurgite puro

non aurum murrhaque bibo sed gurges purus


Ad dubios pauci, praesumto robore, casus


Qui secum invidia, qua totum ceperat orbem,


Quam debere, caput. Qui duro membra senatus

quam debeo caput qui durus membrum senatus


O felix, quem Sors alias dispersit in oras,


Fas utrumque putat. Sed postquam languida segni

fas uterque puto sed postquam languidus segnis


Quas potuit belli facies! Ut vincula Rheno,

qui possum bellum facies ut vinculum rhenus


Conveniat, quaesisse caput. Quid sanguine manes

convenio quaero caput quis sanguis manes


Gurgitibus raptis penitus tellure perusta,


Vertit, et abruptum est nostro mare discolor unda,

verto et abrumpo sum noster mare discolor unda


Infidumque caput feriendaque tendite colla.


Saevitiam? Extremi multorum tempus in unum


Sollicitare deum, Bacchumque avertere Nysa.


Debetur gladiis: percussum est pectore ferrum,

debeo gladius percutio sum pectus ferrum


An scieris adversa pati. Ne cede pudori,


Et cole felices; miseros fuge. Sidera terra


Deriguitque tenens strictis immortua nervis.


Auxilium tanti est, toto divisus ut orbe

auxilium tantus sum totus divido ut orbis


Crescere cursus erat. Postquam discessit Olympo

cresco curro sum postquam discedo olympus


Condidit una palus, vastaque voragine mersit:


Omne malum victi, quod sors feret ultima rerum,

omnis malus vinco qui sors fero ulter res


Pompeii diro sacrum caput ense recidis,


Quique fluat multo non deerit vulnere sanguis,

quisque fluo multus non desum vulnus sanguis


Inviolatus aqua, sicci iam pulveris agger;


Emisere simul rutilum pro sanguine virus.


Audior, eventus rerum sciet ultima coniux.


Ut, Pagasaea ratis peteret cum Phasidos undas,


Tot meritis obstricta meis, nunc Parthia ruptis

tot meritum obstringo meus nunc parthia rumpo


Fonte cadit modico, parvisque impellitur undis


Iamque dies primos belli visura tumultus


Aut Pelopis latis Ephyren abrumpere regnis,


Terra ferit puppes: dubioque obnoxia fato

terra ferio puppis dubius obnoxius fatum


Lux rubet, et flammas propioribus eripit astris:

lux rubeo et flamma propioribus eripio astrum


Et quaecumque fugax Sertorius impulit arma,

et quicumque fugax sertorius impello arma


Obliquas per inane faces, crinemque timendi


Magnaque Phoebei quaerit vestigia muri.


Respexi, tacitae revocatus ab aggere ripae:


Longior Italia, donec confinia pontus


In nullas vitiatur opes; non aere neque auro


Qua sibi ne ferri ius ullum Caesar abesset,


Ibat in hostilem praeceps Cornelia puppim,

eo in hostilis praeceps cornelius puppis


Sic mundi pars ima iacet, quam zona nivalis

sic mundus pars imus iaceo quam zona nival


Testatus morsus, subita caligine mortem


Confusos temere immixtae glomerantur in orbes,

confundo temere immisceo glomero in orbo


Ostendat, quam magna cadas. Quo latius orbem


Non me laetorum comitem rebusque secundis


Caesar, ubique tuus, liceat modo, nunc quoque, miles.

caesar ubique tuus licet modo nunc quoque miles


Morte petit, cladesque omnes exegit in uno


Aequorea restinguit aqua, congestaque in unum

aequoreus restinguo aqua congero in unus


Et dictator eam Stygias et consul ad umbras,

et dictator is stygius et consul ad umbra


In Cilicum terra, nullis circumdatus armis


Mutua conspicuos habuerunt lumina vultus,


Terribiles aquilas infestaque signa relinquas

terribilis aquila infesto signum relinquo


Europam miseri, Libyamque Asiamque timete:


Templa, nec Eois splendent donaria gemmis.

templum neque eous splendeo ducenarius gemma


Frontis amaturae subducunt pignora fetae.


Effatur, merso violata in robora ferro:


Corripiens, patulum galeae confudit in orbem,

corripio patulis galea confundo in orbis


Quam mihi mortis amor. Simul haec effatur, et altus

quam ego mors amor simul hic effor et altus


Composuit mortale genus, fatisque per illam


Nil animis fatisque tuis effabere dignum:


Hactenus armorum discrimina: cetera bello

hactenus armus discrimino ceterus bellum


Regnorum sub rege novo. Non plura locutus


Naturam sedemque loci. Nam clausa profundo


Aufer ab adspectu nostro funesta, satelles,

aufero ab aspectus noster funestus satelles


Divitias numerare datum est. Hinc maxima serpens

divitiae numeraris do sum hinc maximus serpens


Ut Romana suum gestent pia colla parentem,

ut romanus suus gesto pius collum parens


Mitis et a vultu penitus virtute remota,

mitis et ab vultus penitus virtus remoueo


Quam duce me bellum. Sic postquam fatus, ad urbem

quam dux ego bellum sic postquam fatus ad urbs


Quem quaesistis, adest. Totas effundite vires;


Foederibus, fieret captis si dulcior ipsa


Fulget gemma toris, et iaspide fulva supellex:

fulgeo gemma torus et iaspis fulvus supellex


Passus, Sicanio tegitur qui Carbo sepulcro,

patior sicanius tego qui carbo sepulcrum


Traxerunt torti magica vertigine fili.


Sed tacitae videre metu. Non constitit usquam


Invadunt clypeos, curvataque cuspide pile,


Bis positis Phoebe flammis, bis luce recepta


Ambit, et adstrictos refovet complexibus artus.

ambeo et adstringo refoveo complexus artus


Includit gelido, vastisque Hyrcania silvis.


Quidquid ubique iacet scelerum. Non Thracia tantum

quisquis ubique iaceo scelus non thracia tantus


Hic et Thessalicae clades, Libycaeque tenentur.


Orbita migrantis scindit Maeotida Bessi.


Malueram soceri: rapimur, quo cuncta feruntur.


Quod stridunt ululantque ferae, quod sibilat anguis,


Signaque ab Euphrate cum Crassis capta sequentem?

signo ab euphrates cum crassus capio sequor


Chersydros, tractique via fumante Chelydri:


Misceri damnata decet, partemque triumphi


Erectis discussa comis, per inania templi


Detege iam ferrum: neque enim tibi turba verenda est,

detego iam ferrum neque enim tu turba vereor sum


Sicaniis Alpheus aquas. Tunc Maenala liquit

sicanius alpheus aqua tunc maenala linquo


Instabilis, raptis etiam, quas calcat, arenis.


Rursus multifidas revocat piger alveus undas,

rursus multifidus revoco piger alveus unda


Numinis, ingenti superum protectus ab ira,


Invenere quidem spoliato plurima mundo


Tunc, Babylon Persea licet secretaque Memphis

tunc babylon perseus licet secerno memphis


Quidquid homo est, aperit pestis. Natura profana

quisquis homo sum aperio pestis natura profanus


Inter mille nurus epulis vesana meroque


In classem cadit omne nemus: terraque marique


Convocat armatos extemplo ad signa maniplos:

convoco armatus extemplo ad signum manipulus


Contentum patriae multos donasse triumphos.


Pompeio raptim tumulum Fortuna paravit,


Sarmaticumque premat succinctus consul aratrum.


Nunc, ait, o miserae contundite pectora matres,


In Pompeianis votum est Pharsalia castris.

in pompejanus voveo sum pharsalia castrum


Fronte tegunt, hilaresque nefas spectare cruentum

frons tego hilaris nefas specto cruentus


Si sine momento rerum partisque ruina


Pollutas patitur sanguis mansuescere fauces.


Omniaque errantes stellae Romana viderent.


Involvere globos; congestumque aeris atri


Qui vates ad vera vocat. Fuit aurea silva,

qui vates ad verus voco sum aureus silva


Deposito victum praebebat poplite collum.


Limina commovit. Molli consurgit Amyclas,


Militiae pietas, transibit nostra iuventus.


Nauticus exagitet, neu buccina dividat horas,

nauticus exagito neu buccina divido hora


Aut potuit muris, nullo trepidare tumultu,

aut possum murus nullus trepido tumultus


Haec quoque discedunt, putresque secuta medullas

hic quoque discedo putreo sequor medulla


Et nescis sine rege pati? Nunc caussa pericli

et nescio sine rex patior nunc causa periculum


Tota fugae cernit, Quo vos pavor, inquit, abegit

totus fuga cerno quo tu pavor inquam abigo


Pulvere vix tectae poterunt monstrare ruinae,


Encheliae, versi testantes funera Cadmi,


Stat numquam facies: rubor igneus inficit ora,

sto numquam facies rubor igneus inficio os


Optimus excusso Leucus Rhemusque lacerto,


Felix, qui potuit, mundi nutante ruina,


Ipse locus templi, quod vix corruptior aetas

ipse locus templum qui vix corrumpo aetas


Compensat medio pelago. Pamphylia puppi

compenso medium pelagus pamphylius puppis


Effugis ingentes, tanti discriminis expers,


Ipse sua: totae post Magni funera partes


At postquam trunco cervix abscisa recessit,

at postquam trunco cervix abscido recedo


Ergo acies tantae parum spissantur in orbem:


Exemplum pietas, et toto litore busta


Circuit, et revocat matura in fata ruentes,


Aut quae nos viles animas in fata relinquens,

aut qui nos vilis anima in fatum relinquo


Alcides primo voluit certamine totis,


Cum peterent, nondum fama prodente ruinas,


Bruma nives, gelidoque cadens Atlantis Olympo:


Ultimaque effundit spectatis lumina membris.


Laxet iter fluviis. Hos campos Rhenus inundet,.

laxo iter fluvius hic campus rhenus inundo


Sola virens Libyen. Nam quidquid pulvere sicco

solus vireo libya nam quisquis pulvis sicco


Ignorat frondes: solus nemus extulit Ammon.

ignosco frondeo solus nemus effero ammon


Heu, facinus civile tibi. Victoribus ipsis


Aut similis nostro, sed tortis cornibus Ammon.

aut similis noster sed torqueo cornu ammon


Cedis et ipsa rogo, paterisque haec damna sepulchri,

cedo et ipse rogo pateo hic damno sepulcrum


Quo te, dure, tulit virtus temeraria, Caesar?

quo tu durus fero virtus temerarius caesar


Incubuit Magno, lacrimasque effudit in omne


Tam validi fluctus, alioque ex orbe voluti

tam validus fluctus alius ex orbis voluti


Incipiunt, visoque die durescere valles.


Victorem, clara testatur voce Tribunus:


Harpen alterius monstri iam caede rubentem,


carpunt matura Sabaei.


Ut primum tolli feralia viderat arma,


Arte carent, caesisque extant informia truncis.


Iure pari rector castris Afranius illis


Iam rapido speculator eques per litora cursu

iam rapidus speculator eques per litus cursus


(O bona libertas!) cum Caesar lugeat, audeat.


Et timet incursus, indignaturque timere.


Ebibit humorem circum vitalia fusum


Vestinis impulsus aquis, radensque Salerni


Sit ducis? aut emptum minimo vult sanguine quisquam

sum dux aut emo paruus volo sanguis quisquam


Aestuat unda minax, flatusque incerta futuri:


Pannonis haud aliter post ictum saevior ursa,

pannonis haud aliter post ictus saevus ursa


Interea, Phoebo gelidas pellente tenebras,


Purpureusque lapis; totaque effusus in aula


Caetera curarum proiecit pondera, soli


Deseritur Taurique nemus, Perseaque Tarsos,


Scilicet extremi Pompeium emtique clientes

scilicet extremus pompejus emtique cliens


Incolit a saevo serpentum innoxia morsu,

incolo ab saevus serpens innoxius morsus


Cumque ali famae populi terrore paverent,


Naturamque sequi, patriaeque impendere vitam;


In mediam cecidere ratem: terraque relicta,


Fisus cuncta sibi cessura pericula Caesar,


Dux tenuit gladios. Felix ac libera legum,


Quas magis in terras nostrum felicibus actis


Omne vetustorum solvat penetrale Magorum,


Iustitiae cultor, rigidi servator honesti:

justitia cultor rigidus servator honestus


Pectore si fratris gladium, iuguloque parentis


Tu quoscumque voles in planum effundere muros,

tu quicumque volo in planus effundo murus


Agnoscat. Iuvat Emathiam non cernere terram,


Iam nisi de genero fatis debere recusat.


Invidia sacrae, Caesar, ne tangere famae:


Praedonem sequerere mari. Lassata triumphis


Milite bella geras, tantam consumere gentem,


Victori, miles spoliato pectore tutus


Mens stetit in dubio, quam nec sua fata timere,

mens sto in dubius quam neque suus fatum timeo


Iam tumuli collesque latent: iam flumina cuncta

iam tumulis collis lateo iam flumen cunctus


Non tu bellorum spoliis ornare Tonantis


Taygeti: fama veteres laudantur Athenae:


Perculsa pietate coit: totaeque cohortes


Ductor, et Hesperii maiestas nominis una,


Nec ferrum lassaeque manus. Hoc hostibus unum,

neque ferrum lassus manus hic hostis unus


Quae sequitur, tardata ratis: sed tertia moles

qui sequor tardo ratis sed tertius moles


Nec tota in pugna perfusus sanguine membra

neque totus in pugno perfundo sanguis membrum


Iamdudum nubes et saevas perdimus undas.


Uti se Fortuna velis: proceresque tuorum


Praecepit sociis. Iam coeperat ultima Virgo


Iamque diu volucres civilia castra secutae


Testetur se velle mori? Nec plura locuto

testo sui volo morior neque multus loquor


Vulgus alunt. Nescit plebes ieiuna timere.


Quamvis Hesperium mundi properemus ad axem,


At liber terrae spatiosis collibus hostis


Nec soceri tantum arma fugit: fugit ora senatus,

neque socer tantus arma fugio fugio os senatus


Aetas Niliaci nobis suspecta tyranni est:

aetas niliacus nos suspicio tyrannus sum


Excutietque fretum: fratri contraria Phoebe

excutio fretus frater contrarius phoebus


Et prior in Nili pervenit litora Caesar.


Imus in omne nefas, manibus ferroque nocentes,


Inque feras gentes, Caesar videt. Ite sine ullo

in ferus gens caesar video eo sine ullus


Orbe alio: longae (canitis si cognita) vitae

orbis alius longus cano si cognosco vita


Omnibus expulsae terris olimque fugatae


Noxia serpentum est admito sanguine pestis:

noxius serpens sum admito sanguis pestis


Venturum tota Pharium cum classe tyrannum.

venio totus pharius cum classis tyrannus


Quanta paret pelagus. Zephyros intendat, an Euros,

quantus pareo pelagus zephyrus intendo an eurus


Signiferi mersere caput, rorantia fletu,


Sollicitat. Iussus sedes laxare verendas


Thessalia, infelix, quo tanto crimine, tellus,

thessalia infelix quo tantus crimen tellus


Et miseras bellis civilibus eripe terras.


Cepit, et adtonito cessere e pectore sensus.


Moenia mirentur refugi Babylonia Parthi.


Inveniet classes, quisquis Pompeius in undas

invenio classis quisquis pompejus in unda


Iam, praeter stantes in summis ossibus hastas.


Te praesente mori. Tunc Magnum concitus aufert

tu praesens morior tunc magnus concieo aufero


Felices errore suo, quos ille timorum


Nulla fuit tam moesta dies. Nam cetera damna

nullus sum tam moesta dies nam ceterus damno


Nil venia plus posse dari. Vos condite busto

nihil venia multus possum do tu condio bustum


Hos animos? Sic fata premunt civilia mundum?

hic animus sic fatum premo civile mundus


Illa quoque in ferrum rabies promptissima paullum

ille quoque in ferrum rabio promptus paulus


Vulnera multorum, totum fusura cruorem,


Cognatasque acies, et rupto foedere regni,


Audet, et adversum fluctus impellit in Eurum:

audeo et adverro fluctus impello in eurus


Adspiciat Stygias, an quod descenderit, umbras.


Defendisse suas violento turbine terras;


Sensit aquae Nereus: melius mansura sub undis,


Propositum, nostris erroribus addere crimen?


Auderet, totisque furens exquireret agris,


Ibit, et, oblicum bigas agitare per orbem


Ite, duces, mecum: numquam civilibus armis


Carthago Mariusque tulit: pariterue iacentes


Ingeret has voces? Tu, quem post funera nostra

ingero hic voco tu qui post funero noster


Et, si Thessaliae bellum civile peractum est,

et si thessalia bellum civilis perago sum


Argumenta tuae. Veniet felicior aetas,


Nec longinqua cadunt iaculato vulnera ferro:

neque longinquus cado jaculor vulnero ferrum


Sarmaticas ubi perdit aquas, sparsamque profundo

sarmaticus ubi perdo aqua spargo profundo


Quamvis e parvis animo descendite bustis,


Arbitrio mors ista tuo! Quam magna remisit

arbitrium mors iste tuus quam magnus remitto


Impulit huc animos. Quantum spes ultima rerum

impello huc animus quantus spes ulter res


Impia Pompeium? non imis haeret imago


Nilaca serpente cruor: nulloque dolore


Diriguere metu, gelidus pavor occupat artus,

disrigesco metus gelidus pavor occupo artus


Quique colunt iunctos extremis moenibus agros,


Victor, et in nulla non creditur esse carina.

victor et in nullus non credo sum carina


Sic ubi fata, caput ferali obduxit amictu,

sic ubi fatum caput feral obduco amictus


Tentasset campis acies, et reddere bello,


Stat cruor in templis: multaque rubentia caede


Invenit, et pavidas hiberno sidere classes.

invenio et pavidus hiberno sidus classis


Noxque super campos telis conserta pependit.


Consequitur nigri spatiosa volumina fumi:


Horrida quod dumis multosque inarata per annos

horridus qui dumus multi inaro per annus


Quaerere, et effossam sitientes lambere terram:


Sub torrente plaga, ne terras dissipet ignis,

sub torreo plaga ne terra dissipet ignis


Ius tibi solstitiis, aliena crescere bruma,


Excutitur, qualis rupes, quam vertice montis


Coeperit inde nefas. Iamiam, me praeside, Roma

coepio inde nefas jamjam ego praeses roma


Bellum te civile fugit. Stetit aggere fulti

bellum tu civilis fugio sto aggero fulcio


Invalidasque manus, et inanes cerne lacertos.

invalidasque manus et inanis cerno lacertus


Ibitis ad dominum, damnataque signa feretis?


Exercent. Nunc, rara datur si copia ferri,


Responsura datur. Dic, inquit Thessala, magna,

respondeo do dico inquam thessalus magnus


Nunc portum Fortuna dabit. Sic fatur: at ille


Imperii salva si maiestate liceret,


Admotus superis discussa fugit ab ara


tunc primum patuere doli, Numidaeque fugaces


Gurgite: qua Rhodanus raptum velocibus undis


Incertum est. Puppim dubius ferit undique pontus.

incertus sum puppis dubius ferio undique pontus


Non acie fusa, nec magnae stragis acervo

non acies fundo neque magnus strages acervus


Nullum animal visus patiens, ipsique retrorsum

nullus animal video patior ipse retrorsum


Quod Styga, quod manes, ingestaque Tartara somnis

qui styga qui manes ingero tartara somnus


Colligit, et pavido subducit cognita furto.

colligo et pavidus subduco cognosco furtum


Iam post terga cadunt: nec Graiis flectere iactum,

iam post tergum cado neque graius flecto jacio


Sed non implevit cupientes omnia mentes.


Et nullum vestro vacuum sit tempus amori,


Pro pudor! oblitus Magni, tibi, Iulia, fratres

pro pudor obliuiscor magnus tu julius frater


Permiscere meis. Belli pars magna peracta est

permisceo meus bellius pars magnus perago sum


Accipit: ac, dubiis veritus se credere regnis,

accipio atque dubius vereor sui credo regnum


Barbariem, gentesque vagas, et quidquid in Euro

barbaries gens vago et quisquis in eurus


Nec te sponte tua sceleri parere fateris?

neque tu sponte tuus scelus pareo fateor


Sollicitatque feros non aequis viribus hostes.


Aetheris impulsi sonitu mundique fragore


Emathiis fortuna fuit, nec Phocidos undis

emathius fortuna sum neque phocidos unda


Ut leti videre viam, conversus in iram


Haerentes oculos. Cernit propulsa cruore


Uno fonte vomens non uno gurgite perfert.


Excepere merum, sed non Mareotidos uvae,

excipio merus sed non mareotidos labrusca


Intrepidus superum sedes et templa vetusti

intrepidus superi sedes et templum vetustus


Corpora dum solvit tabes, et digerit artus,


Fluminaque in gemini spargit divortia ponti.

flumen in geminus spargo divortium pontus


Expugnat quae tuta, fames. Non pabula tellus

expugno qui tueor fames non pabulum tellus


Litoris hospitium. Ne sic mea colla gerantur,


Maius ab hac acie, quam quod sua saecula ferrent,

magnus ab hic acies quam qui suus saeculum fero


Sors quaesita manu: fodientem viscera cernet


Corpora. Nam miseros ultra tentoria cives


Audit ventosa perflantem murmura concha,


Fortunamque suam, tacta tellure, recepit.


Ultro acies inferre parant: armisque coruscas


Felici non fausta loco tentoria ponens,


Nascitur, indomitus bellis, et mortis amator.


Quodque caput spargens undis, velut occupet imbrem,

quisque caput spargo unda velut occupo imber


Ventum erat ad templum, Libycis quod gentibus unum

venio sum ad templum libycus qui gens unus


Heu quantum poenae misero mens conscia donat,

heu quantus poena mitto mens conscius dono


Experti Scythicas, Crasso pereunte, sagittas.


Vincendum pariter Pharsalia praestitit orbem.


Casibus innumeris fixae patuere carinae,


Hos scelerum ritus, haec dirae carmina gentis


Adfixit Lycidam. Mersus foret ille profundo;


Inde ruunt toto congesta pericula mundo.

indus ruo totus congero periculum mundus


Pectoribus rapti matrum, frustraque trahentes


Spe trepido: haud umquam vidi tam magna daturos,

spes trepido haud umquam video tam magnus do


Non pudet et bustis interque cadavera quaeri?

non pudeo et bustum inter cadaver quaero


Nunc iaculum longo, nunc sparso lumine lampas

nunc iaculis longus nunc spargo lumen lampas


Ut distant, ut flamma mari, sic utile recto.

ut disto ut flamma mare sic utilis recingo


Inde maris vasti transverso vertitur aestu:

indus mare vastus transverto verto aestus


Spumoso Calaber perfunditur aequore Sason.


Hic patriae perit omne decus: iacet aggere magno

hic patria pereo omnis decus iaceo aggero magnus


Persarum Euphraten, Indorum sanguine Gangen:


Livor edax tibi cuncta negat: gentesque subactas


Morte, fugit: superest telo post vulnera cursus.

mors fugio supersum telum post vulnero curro


Pompeiumque ferens vanescit solis ad ortus


Ante fores nondum reseratae constitit aedis.


Spem vestram praestate deis fortunaque tantos

spes vester praestas deus fortuno tantus


Ludibrium soceri, vester pudor, ultima fata

ludibrium socer vester pudor ulter fatum


Non fit morte miser. Videt hanc Cornelia caedem,

non fio mors miser video hic cornelius caedes


Exhalat nebulas, quidquid concrescere primus


Et vivam magnae speciem virtutis adorant:


Hic mihi primus erit: sacris praestabitur umbris


Non bene compertum est. Ideo me milite vincat,

non bene comperio sum ideo ego miles vinco


Fuso, Magne, semel, totos consume triumphos.

fundo magnus semel totus consumo triumphus


Praedaque et hostiles luxum suasere rapinae:


Inde lacessitum primo mare, cum rudis Argo

indus lacesso primus mare cum rudis argus


Inseruisse moras: et, quamvis fecerit omnis


Ardua quippe fides robustos exigit annos.

arduus quippe fides robustus exigo annus


Sustulit, et nervo morsus retinente pependit.


Ad iuga cur faciles populi, cur saeva volentes

ad iugum cur facilis populus cur saevus volo


Quidquid in hac acie gessisti, Roma, tacebo.


Occubuit, dignoque perit auctore ruinae:


Tela tene iam, miles, ait, ferrumque ruenti


Miles eget; toto censu non prodigus emit

milis egeo totus census non prodigus emo


Contentus, facilesque aditus multique patebunt


In ventum tumuere sinus. De rupe pependit


Longa per extremos pomoeria cingere fines

longus per extremus pomoeria cingo finis


Non ausus timuisse palam: vox nulla dolori


Imperat, extremo sed abest a munere busti


Secta fuit: servare modum, finemque tenere,


Terra suis contenta bonis, non indiga mercis

terra suus contineo bonus non indigus mercis


Dividitur ferro regnum: populique potentis,


In cautes Atlanta dedit: coeloque timente


Persephone, nostraeque Hecates pars ultima, per quam

persephone noster hecate pars ulter per quam


Nec Romanus erat, qui non agnoverat hostem.


Eripiente mari: nunc victus pondere tanto


Excubat hospitibus, contraque nocentia monstra


Ausa pati virtus, sed longe tendere nervos,

audeo patior virtus sed longus tendo nervus


Praecipitantque suos luctus,


At simul a prima descendit origine mundi

at simul ab primus descendo origo mundus


Et vos, cirrigeros bellis arcere Caycos


Puppibus accessus faciles: legere rudentes,


Si me degeneri stravissent fata sub hoste


At Tigrim subito tellus absorbet hiatu,


Laesisti superos, ut te tot mortibus unam,


Gaudendum est. His se stimulis dolor ipse lacessit.

gaudeo sum hic sui stimulus dolor ipse lacesso


Phorcus aquis, Cetoque parens, ipsaeque sorores


Miles in hac turba vacuum virtute putasti?


Vidimus, et Martem Libyes, cursumque furoris


Perdiderat iam iura sui. Tunc stringere ferrum


Amisere notas, miserorum dextra parentum


Non timidi petiere fugam, non proelia fortes:

non timidus peto fuga non proelio fortis


Tot potuere manus adiungere Seston Abydo,


Nox ingens scelerum, et caedes oriuntur, et instar

nox ingens scelus et caedes orior et instar


Pugnaces dubium Parthi tenuere favorem,


Debebat, grato moriens interficit ictu.


Eumenidum crines solos movere furores:


Colligit, et terrae moesto cum murmure condit,

colligo et terra moesto cum murmur condio


Haud trepidante tamen toto cum pondere dextra

haud trepido tamen totus cum pondus dextera


Inseruit celsis prope se cum Pelion astris,

inservio celsus prope sui cum pelius astrum


Ingentes cautes, avulsaque saxa metallis,


Litora, prospiciens fluctus: nutantia longe


Insiluit, solo nociturus pondere, puppim.


Nosse domos Stygias arcanaque Ditis operti,


Caesaribus regnare vacet. Vel sceptra, vel urbes

caesaris regno vaco vel sceptrum vel urbs


Pinguis Boebicio discessit vomere sulcus:


Torsit in occiduum Nabataeis flatibus orbem:

torqueo in occiduus nabataei flatus orbis


Omne pati virus duravit viscera coeno.


Phocaicas Amphissa manus scopulosaque Cirrha,

phocaicus amphissa manus scopulosus cirrha


Testatus numquam Latiae se deesse ruinae.


Constituere dei. Praebebunt aequora testes,


Flumineis vix tuta vadis, evexit in altum.


A terra moriare tua? tibi barbara tellus

ab terra moriaris tuus tu barbarum tellus


Quid praestet Fortuna mihi.


Damnata iam luce ferox, securaque pugnae


Quem tumulum Nili, quem Tybridis adluat unda,

qui tumulus nilis qui tybridis adluo unda


Nam, vel Hyperboreae plaustrum glaciale sub ursae,

nam vel hyperboreus plaustrum glacial sub ursa


Invitus, questusque Numam iussisse, senator.


Immisere rates, nullas cui praetulit aras


Incumbit ripis, permissaque flumina turbat.


Non repetisse, fuit. Iam latis viscera lapsa


Non tu, Pyrrhe ferox, nec tantis cladibus auctor

non tu pyrrhus ferox neque tantus clades auctor


Et secum: Romamne petes, pacisque recessus,


Coniunx saepe sui, confusis vultibus unda,


In quam distulimus vetitos remeare triumphos.


Continuus multis subitarum tractus aquarum,


Excipit, aut sacras poscunt Capitolia lauros.

excipio aut sacer posco capitolium laurus


Fortis adit. Ne parce, precor. Da nomina rebus,

fortis adeo ne parco precor do nomen res


Hoc petimus, victos ne tecum vincere cogas.


Purus in occasus, parvi sed gurgitis, Aeas


Solus in ancipites metuit descendere Martis


Si regnum, si templa sibi, iugulumque senatus,

si regnum si templum sui jugulus senatus


Et cladem fovere Noti, percussaque flama


Sed nisu iacuit, vix sic immobilis Austro:

sed nisus iaceo vix sic immobilis auster


Rursus hiant undae, vix eminet aequore malus.


Deseruere suos, mundoque obscura feruntur:


Flumina, quos miscent pelago, subducere fontes,


Auxilium, mactavit equos: tandemque coactus


Terror, et in tanta pavidi formidine motus

terror et in tantus pavidus formido moueo


Invida fatorum series, summisque negatum


Pectore. Bacchatur demens aliena per antrum

pector bacchor demens alienus per antrum


Bistonii venere lupi, tabemque cruentae


Immensumque gelu tegitur mare: comprimit unda,


Pallida regna petunt: regit idem spiritus artus

pallidus regnum peto rego idem spiritus artus


Exsiccata cutis, putrisque effluxit ab alto


Praevehitur, pelagoque Rhodon spumante reliquit.


Adgreditur, nullusque potest consistere miles,


Thessaliae dabit ille diem? Mortalia nulli


Servatosque iterum bellis civilibus annos.


Ceperat, obliquoque molas inducere cultro:


Inde, truces Galli, solitum prodistis in hostem:


Fastidita iacet; quam sol nimbique diesque


Haeremus cuncti superis, temploque tacente,


Robur inest animis, non qua tellure coacti,


Plena, viri, dixit: superest pro sanguine merces,

plenus vir dico supersum pro sanguis merces


Ille, fugam credens, simulatae nescius artis,


Cum procul a muris acies non sparsa maniplis

cos procul ab murus acies non spargo manipulus


Corpora, depressos in tabem spectat acervos,


Proximus in muros et moenia Cyrenarum


Testor, Roma, tamen: Magnum, quo cuncta perirent,

testo roma tamen magnus quo cunctus pereo


Nunc, victoris opes et cognita fata lacessis?

nunc victor ops et cognosco fatum lacesso


Et scabros nigrae morsu rubiginis enses.


Exarmare datur, quibus hic non sufficit orbis.


Primus in Epirum Boreas agat: inde per arva

primus in epirus boreas ago inde per arvum


Igne vago lustrare iuvet: tibi numine ab omni

ignis vago lustraris juvo tu numen ab omnis


Nunc redit ad Syrtes, et fluctus accipit ore

nunc redeo ad syrtis et fluctus accipio os


Fas mihi, nec liceat. Fortuna cuncta tenentur

fas ego neque licet fortuna cunctus teneo


Optima gens flexis in gyrum Sequana frenis:

bonus gens flecto in gyrus sequanus frenum


Inque pruinoso coluber distenditur arvo.


Exsulibus Mariis bellorum maxima merces


Emathiae funesta dies. Hac luce cruenta


Et thalamos cum fratre dedit. Puer ille sororem,

et thalamus cum frater do puer ille soror


Semper venturis componere carbasa ventis.


Crescendi posuere modum. Nec gentibus ullis


Post Rubiconis aquas. Equitum properate catervae:


Aeris et calido liquefactae pondere glandes.

aer et calidus liquefacio pondus glandes


Cyniphias inter pestes tibi palma nocendi est;

cyniphias inter pestis tu palmo noceo sum


Ergo ubi nulla vado tenuit sua pondera moles,

ergo ubi nullus vado teneo suus pondero moles


Victoris stetit ante pedes. Servata precanti


Barbaries; non illa tubas, non agmine moto


Adsequitur, generique premit vestigia Caesar.


"Me cum fatalis leto damnaverit hora,


Cocta diu, virus non uno duxit aheno;


Adstringit Scythico glacialem frigore pontum!

adstringo scythicus glacial frigor pontus


Hic Caesar, rabies populis, stimulusque furorum,


Indigenas Latii populos, non deserit ante


Ut lacrimis se, Magne roges. Patimurne pudoris


Nulla fides regni sociis, omnisque potestas

nullus fides regnum socius omne potestas


Et Mutina, et Leucas puros fecere Philippos.


Credidit: abscondunt gemitus, et pectora laeta


Exteriore mari. Non illi flamma, nec undae,


Carmine longaevae vobis commissa Sibyllae:


Et, quid, ait, vani terremur imagine visus?


Percussae cedunt crates, frustraque labore


Cantaber exiguis, aut longis Teutonus armis.

cantaber exiguus aut longus teutonus arma


Privatae sed bella dabat Iuba concitus irae.


Sanguine, parcendum ferro manibusque suorum


Obliquat laevo pede carbasa, summaque pandens

obliquo laevus pes carbasus summum pando


Sidus hebet, motuque celer Cyllenius haeret,

sidus hebeo moveo celer cyllenius haereo


Non in Tartareo latitantem poscimus antro,


Crassus erat belli medius mora. Qualiter, undas

crassus sum bellum medius mora qualis unda


Et nunc tonse Ligur, quondam per colla decors

et nunc tondeo ligur quondam per collum decors


Deiotarum, et gelidae dominum Rhasipolin orae

deiotaris et gelida dominus rhasipolin ora


Procumbunt nemora, et spoliantur robore silvae,


Ignoras? Quaerit pelagi coelique tumultu

ignosco quaero pelagus coelique tumultus


Non exspectatis Antaeus viribus hostis


Huc fractas Aquilone rates submersaque pontus

huc frango aquilo ratis submersaque pontus


Distrahimur miseri. Poteras non flectere puppim,


Nam Pompeiani visus sibi sede theatri


Sustinuit venas, atque os implere cruore.


Sublimi provectus equo: Quem flagitat, inquit,

sublimis proveho equus qui flagito inquam


Et quamvis primo nutet casura sub Euro,


Arsacidae perferre meas: Si foedera nobis


Exemplumque mei: vel, si libet, arma retenta;


Una dies mundi damnavit fata? secundum


Qui post terga ferit, trepidum laterique timentem

qui post tergum ferio trepidus lateo timeo


Praecipitem populum serieque haerentia longa


Sive doces populos regesque admittere Magnum,


Ventus ab extremo pelagus sic axe volutet,


Maiorum, Fortuna fuit. Quis Marte secundo,


Elysias resera sedes, ipsamque vocatam,


Cautus ab incursu belli, si sola recedat,

caveo ab incursus bellum si solus recedo


Non fugere in mortem: planctu concussa peribit,


Votaque thuricremos non irrita fudit in ignes.

veto thuricremos non irrito fundo in ignis


Implicitasque errore vias. Pavet ille fragorem

implicitasque error via paveo ille fragor


Conspecta est leti facies, cum forte natantem

conspicio sum letum facies cum fors nato


Meque ipsum memini, caesi deformia fratris


Atque omnis Latio quae servit purpura ferro.

atque omnis latius qui servio purpura ferrum


Profuit in mediis sedem posuisse venenis


Spe mortis decepta iacet. Iam fune ligato


Praecipiti saltu. Letum praecedere nati


Conciperent, tenuere Lares: nec limine quisquam

concipio teneo laris neque limen quisquam


Quidquid ad Boos tractus mundique teporem


Victus adest coniux. Quid perdis tempora luctus?

vinco adsum conjunx quis perdo tempus luctus


Deseruere cavo tentoria fixa Lemano,


Quo iaceat iam scire loco. Non proelia fessos

quo jaceo iam scio locus non proelio fatisco


At tumidus qua pulmo iacet, qua viscera fervent,

at tumidus qui pulmo iaceo qui viscera ferveo


Obtulit officium grave manibus. O bene nudi

offero officium gravis manus o bene nudus


Vicinumque minax invadit Ariminum. Ignes


Inque locum puppis cecidit mare. - Multaque ponto


Oraque proiecta squalent arentia lingua:


Hic ardor, solusque labor, quid corpore Magni

hic ardor solus labor quis corpus magnus


Tela legunt deiecta mari, ratibusque ministrant:


Impia concurrunt Pompeii et Caesaris arma;


Silvarumque sonum, fractaeque tonitrua nubis.


Non cepit fortuna duos. Nam pignora iuncti


Auferret cineres, saxo compressit arenam:


Et gessisse pudet genero cum paupere bellum,


Implicitas magno Caesar torpore cohortes


Effundens, trunco, non frondibus, efficit umbram;


Summa videns duri Magnus discrimina Martis

summus video durus magnus discrimino mars


Venit in ora cruor, redeunt rabiesque furorque,


Iamque irae patuere deum, manifestaque belli


Dividit Euphrates ingentem gurgite mundum,


Et docilis rector rostrati Belga covini:

et docilis rector rostratus belga covini


Hoc tumulo Fortuna iacens. Augustius aris


Arma dabas populis? quid prodita iura senatus.


Consilio iussuque deum transibis in urbem,


Caesar, in arma furens, nulla, nisi sanguine fuso,

caesar in arma furo nullus nisi sanguis fundo


Nec piger ignis erat per stuppea vincula perque

neque piger ignis sum per stuppeus vinculum per


Contingens, dextrumque Noti, descendit in ortus,


Qua Romanus erat, superest, fidissime regum,


Dignatur viles isto quoque sanguine dextras,


Qui medio periere freto. Quid perdere fructum

qui medium pereo fretus quis perdo fructus


Moesta nota. Nam quo melius Pharsalicus annus

moesta nosco nam quo bonus pharsalicus annus


Agnoscis superos. Neque enim tibi maior in arvis

agnosco superus neque enim tu magnus in arvum


Threicias hiemes, ad mollem serius austrum


Et non letiferas spirando perdidit auras.


Iusserat. Infandum domini per viscera ferrum


Invehit, et summis longe petit aequora remis.

inveho et summus longus peto aequor remi


Hinc Lacedaemonii, moto gens aspera freno,

hinc lacedaemonius moveo gens asper freno


Castra patent: raptum Hesperiis e gentibus aurum

castrum pateo rapio hesperius e gens aurum


Agmina nostra putes: neque enim felicibus armis


Et geminae comites. Cunctas super ardua turris

et geminus comes cunctus super arduus turris


Classis; et emeritas repetunt navalibus alnos.


Ausoniam: vellem, populis incognita nostris,


Quaque ferens rapidum diviso gurgite fontem


Cumque, diem pronum transverso limite ducens,


Vindicat. Haud illic tacito mala vota susurro

vindico haud illic taceo malus veto susurro


Ast illae puppes luctus planctusque ferebant,


Et, quo ferre velint, permittere vulnera ventis.


Lygdamus excussa, Balearis tortor habenae,


Quod sum vicus, ama. Nunc sum tibi gloria maior,

qui sum vicus amo nunc sum tu gloria magnus


Et tu, quo solo stabunt iam robore castra,


Tu quoque commissae nudatam deseris arcem,


Me geminae figant acies, me barbara telis

ego geminus figo acies ego barbarum telum


Coniugibus? numquam plenas plangemus ad urnas?


Urgentes addunt stimulos cunctasque pudoris


Famae busta tuae. Templis auroque sepultus


Qui velit ac possit victis praestare salutem.

qui volo atque possum vinco praesto salus


Vellere surgentem de nostris ossibus herbam;


Nunc quoque ne lassum teneat privata senectus,

nunc quoque ne lassus teneo privo senectus


Nilus adest mundo, contraque incensa Leonis


Tui mea castra times? Pereuntia tempora fati

tuus meus castrum timeo pereo tempus fatum


Saxa quatit pulsu, rigidos vexantia frenos


Explicuit turmas et signa minantia pugnam,


Decidit: in nulla plus est serpente coactum.


Sub quocumque die, quocumque est sidere mundi,

sub quicumque dies quicumque sum sidus mundus


Mars eat in tutum: iustas sibi nostra senectus

mars eo in tueor iustus sui noster senectus


Quod superest, donasse deis! Venere feroces


Ingens visa duci Patriae trepidantis imago


Unde pares somnos populi, noctemque beatam?


Ponit, et incerto lustrat vagus atria cursu:

pono et incertum lustro vagus atrium cursus


Praecipiti tenuere fuga. Quis in urbe parentum


Adfuit, et celeri praevertit tristia leto,


Trans Noton, et fluvio cogunt incumbere nimbos:

trans notus et fluvius cogo incumbo nimbus


Nec flammis mandatur opus: sed caeca iuventus

neque flamma mando opus sed caecus juventus


Prosequitur: tacito tantum petit oscula vultu,

prosequor taceo tantus peto osculum vultus


Pompeio locus est, cum prole et coniuge supplex.

pompejus locus sum cum proles et coniunx supplex


Iupiter, ut memorant, sed non aut fulmina vibrans,

iupiter ut memoro sed non aut fulmen vibro


Extremum est, quod quisque ferit. Civilia bella

exter sum qui quisque ferio civile bellum


Mortis vita mora. Stabat devota inventus,


Morte tua discussa fides, bellumque movere


Peioris manifesta fides, superique minaces


Imperiosa deum, qui mundum cogere, quidquid

imperiosus deus qui mundus cogo quisquis


Cornigerique Iovis monitu nova fata petebant:

cornigerique iuppiter moneo novo fatum peto


Permansisse decus sacrae venerabile formae,


Cum genero pugnasse pio. Pro tristia fata!


Innocua percussa sonant, sic omnia tela


O fortunati, fugiens quos barbarus hostis


Vita fugit, densaeque oculos pressere tenebrae.


Obruit haud totam. Vigilat pars magna comarum,

obruo haud totus vigilo pars magnus comaris


Qui stimulante metu fati praenoscere cursus,


Sustinuere graves in summo gurgite truncos.

sustineo gravis in superus gurges truncus


Iuppiter est, quodcumque vides, quodcumque moveris.

iuppiter sum quicumque video quicumque moveo


Solveret incumbens, terrasque repelleret aequor.


Ignoto te, Nile, redit. Non fabula mendax

ignosco tu nilis redeo non fabula mendax


Restituit raptus tectum mare: quumque cavernae

restituo rapio tectum mare quumque caverna


Hadriacas flexis claudit quae cornibus undas.


Perseos aversi Cyllenida dirigit harpen,


Quodsi non aliam venturo fata Neroni


Tantus amor veri, nihil est quod noscere malim,

tantus amor verus nihil sum qui nosco malo


Absentem praestare caput? secura videtur


Tunc erat astra polus: nam sol Ledaea tenebat

tunc sum astrum polus nam sol ledaeus teneo


Nil mihi de fatis thalami superisque relictum est,

nihil ego de fatum thalamus superus relinquo sum


Lustrarunt cervice duces, ubi nomina tanta


At quaecumque vagam Syrtim complectitur ora


Utuntur pelago. Saevus complectitur hostem


Excoquitur, nullo glebarum crimine, pura,


Sarnus, et umbrosae Liris per regna Maricae

sarnus et umbrosus lira per regnum marica


Et metuit gentes, quas uno in sanguine mixtas

et metuo gens qui unus in sanguis misceo


Eripuit, vetuitque capi: seque arma tenente,


Sic et Sullanum solito tibi lambere ferrum


Fertur ad aequoreas, ac se prosternit, arenas,

fero ad aequoreus atque sui prosterno harena


Me frustra leges et inania iura tuentem:


Effodisse orbes, et siccae pallida rodit


Ocior et coeli flammis et tigride foeta


Cappadoces; duri populus nunc cultor Amani,

cappadoces durus populus nunc cultor amanus


Ne solum totae fugerent te, Scaeva, catervae:


Ergo hostes portis, quas omnes solverat urbis


Hi vada liquerunt Isarae, qui, gurgite ductus


Unda Caledonios fallit turbata Britannos.


Poenaque civilis belli, vindicta senatus


Credita: sed quantum, volucres cum bruma coercet,

credo sed quantus volucris cum bruma coerceo


Et qui te laxis imitantur, Sarmata, braccis,


Sors melior classi, quae fluctibus incidit altis,

sors bonus classis qui fluctus incido altus


Thessalicas Magnus quarens reparare ruinas,


Pascendis submittit equis, non proserit ullam


Atque instar patriae, quamvis in litore nudo,

atque instar patria quivis in litus nudus


Bactraque Medorum sedem, murisque superbam


Aruns incoluit desertae moenia Lucae,


Iam promtum Psyllis vel gustu nosse veneni.

iam promtum psylli vel gustus nosco venenum


Caussa solet, dum quisque pavet, quibus ipse timori est,

causa soleo dum quisque paveo qui ipse timor sum


Ignavum scelus est tantum fuga. Dixit: et omnes

ignavus scelus sum tantus fuga dico et omnis


Dixerat, et, nondum foribus cedente tribuno,


Pompeiumque minus, cuius Fortuna dolorem


Sparserat, et noctes ventura luce rubebant:


Stillantis tabi saniem, virusque coactum


Vadit; et arcani miles tibi conscius orbis


Ac tantum septi vallo sibi vindicat agri,

atque tantus saeptum vallo sui vindico ager


In nullos ruitura domus: nulloque frequentem


Vulneribus transmisit aquas. - Pars maxima turbae

vulnus transmitto aqua pars maximus turba


Accensa iuvenem positum strue liquit Erichtho,

accendo juvenis pono struo linquo erichtho


Spectabunt geminae diverso e litore partes.


Utque ferae tigres numquam posuere furorem,


Hesperiae clades, et flebilis unda Pachyni,

hesperia clades et flebilis unda pachynus


Hesperio tantum, quantum submotus Eoo


Pax ubi parta duci donisque ingentibus emta est,

pax ubi pario duco donum ingens emta sum


Qui Libyae te, Nile, negant: quos inter in alta

qui libya tu nilis nego qui inter in altus


Ingemuit populus: quam vix, si castra mariti

ingemo populus quam vix si castrum maritus


Sed postquam leges bello siluere coactae,


Cum Iove libertas: inquire in fata nefandi

cos iuppiter libertas inquiro in fatum nefandus


Sparsus honos, pelagique potens Phoebeia donis

spargo honor pelagius possum phoebeius donum


Hanc ut fama loci Pompeio prodidit: alta


Ecce parens verus patriae, dignissimus aris,


Rupis ab Illyricae scopulis. Nec prima, nec illa,

rupes ab illyricus scopulus neque primus neque ille


Nec cunctae summi templo iacuere Tonantis:

neque cunctus superus templum jaceo tono


Caussarum series, atque omnia fata laborant,

caussaris series atque omnis fatum laboro


Seditio, tantumque fugam meditata iuventus,


Non ea fata ferens, quae, cum super aequora toto

non is fatum fero qui cum super aequor totus


Temperies vitalis abest, et nulla sub illa

temperies vital absum et nullus sub ille


Caesar eget ratibus? Procerum pars magna coibit,

caesar egeo ratis procerus pars magnus coeo


Regna pati pereunt? Me solum invadite ferro,

regnum patior pereo ego solus invadite ferrum


Avertitque ratem morientis dextra magistri.


Quod scelus hoc non ipse facis. Sic fatus, opertum

qui scelus hic non ipse facio sic fatus operio


Nocte sub extrema, pulso torpore quietis,


Leucadioque fuit dubius sub gurgite casus,


Et defecta gravis longe trahit ilia pulsus:

et deficio gravis longus traho ilia pello


Imminet armorum rabies: ferrique potestas


Euganeo, si vera fides memorantibus, augur


Aera tabificum. Non ullo saecula dono


Difficiles! Urbem, populis victisque frequentem


Vulneribus coguntur equi. Nec profuit ulli


Tempore Phocaicis ulli cessurus in armis:


Nec refugit caedes, vivum si sacra cruorem,

neque refugio caedes vivus si sacer cruor


Conticuit, turbante Noto: puppimque ferentes


Adscribatque deis: fragili circumdata testa

adscribatque deus fragilis circumdo testa


Metiri sua regna decet viresque fateri.


Roboraque et moles hosti seque ipse minatur.


Sed per iter longum caussa repsere latenti.


Paruerim? Mihi si merces erepta laborum est,


Calcabatur Onyx. Hebenus Meroetica vastos


Nullum, Magne, ducem. Te solum in bella secutus,

nullus magnus dux tu solus in bellum sequor


Et se dilecta Tritonida dixit ab unda.


Iussa, Cato, et geminos excepi foeta maritos.

iubeo cato et geminus excipio foeta maritus


Accipit, et Scythicas exit non solus in undas.

accipio et scythice exeo non solus in unda


Quae tetigit, Phylace, Pteleosque, et Dorion ira


Femina Niliacas: nullo discrimine sexus


Spargit, et effuso laxat tentoria campo:


Ac medio pugnare foro. Dum bella relegem,

atque medium pugno forum dum bellum relego


Sanguis erant lacrimae: quaecumque foramina novit

sanguis sum lacrima quicumque foramen nosco


Nunc laniate comas, neve hunc differte dolorem,


Dux ait: Exspecta votis maiora modestis,


De Brutis, Fortuna, queror. Quid tempora legum

de brutus fortuna queror quis tempus lex


Esse deos? Servat multos fortuna nocentes:


Nunc incumbe toris, et pingues exige somnos:

nunc incumbo torus et pinguis exigo somnus


Tetrarchae regesque tenent magnique tyranni,


Marmoribus: stabatque sibi non segnis Achates


Qui praestat terris, aufert tibi nomen Iberus.

qui praesto terra aufero tu nomen iberus


Excedat claustris vetitam per saecula ripam,


Spumeus invictis canescit fluctibus amnis.


Lubrica saxa madent. Nulli sua profuit aetas.

lubricus saxum madeo nullus suus prosum aetas


Proditus agmen agit, subitusque ad moenia venit.


Unam cum radiis presserunt sidera mortem,


Si servire potes? Te, quem Romana regentem


Imminet, et, nulla portus tangente carina,


Praetentate meo: sitiat, quicumque bibentem


Cladis eo dedimus, ne tanto in tempore bellum


Victurosque dei celant, ut vivere durent,


Sit rebus servata suis, rapit agmina furtim,


Sumpta viris. Celeres capiunt praesagia belli,


Summa fuit Grais, starent ut moenia, voti.


Non modus Oceani, numerus non deerat arenae.

non modus oceanus numerus non desum harena


Pestis abit, fessumque caput se ferre recusat.

pestis abeo fatisco caput sui fero recuso


Occultosque tegit cursus, rursusque renatum


Obsidione paras, et vi perfringere portas:


Ite per ignavas gentes, famosaque regna,


Tollite signa, duces: fatorum impellite cursum:


Inque novos traheris casus? Ignave, venire


Vidit flammifera confectas nocte Latinas.


Terra meis, quocumque iacet sub sole, tropaeis.

terra meus quicumque iaceo sub sol tropaeum


Dentibus hic niveis sectos Atlantide silva


Captivumque ducem violatae tradere paci.


Hos ferro fugienda fames, mundique ruinae


Et superos vetuere loqui. Nec, voce negata,


Hunc volumus, quem Nilus habet, terraeque nocenti


Divisere deos, et nullis defuit aris


Coniugis, invita peragam tamen omnia dextra;

coniunx invito perago tamen omnis dextera


Signifero quaecumque fluunt labentia coelo,


Deprensum est civile nefas! Tenuere parumper

deprensum sum civilis nefas teneo parumper


Aetheraque in terras, deiecto sole, cadentem,


Tunc mihi tecta patent. Iam non exscudere tantum,

tunc ego tectum pateo iam non exscudere tantus


Hunc potuit finem vesano ponere regi;


Inde ratis trepidum, ventis et fluctibus impar,

indus ratis trepidus venio et fluctus impar


Inferni superique maris: collesque coercent


Irrigat Amphrysos famulantis pascua Phoebi;


Obruat, aut vasti muralia pondera saxi:


Foedera! Nunc toto fatorum ignarus in orbe,

foedero nunc totus fatum ignarus in orbis


Circuit: et, nulla captus dulcedine rerum,


Viribus utendum est, quas fecimus: arma tenenti


Exsul limosa Marius caput abdidit ulva.


Sexte, paterna move: namque haec mandata reliquit

sextus paternus moveo namque hic mandatum relinquo


Posset, et aeternam fletu corrumpere tamam.


Quo te Fabricius regi non vendidit auro,


Nostra dies, risitque sui ludibria trunci.

noster dies rideo suus ludibrium truncus


Et contentus iter cauda sulcare Pareas:


Et fratrem: medias praeceps tunc fertur ad undas:

et frater medius praeceps tunc fero ad unda


Incubuitque adyto, vates ibi factus Apollo.


Quaereris: et nulli contingit gloria genti,


Niliacas crystallus aquas: gemmaeque capaces


Defectusque pati voluit, raptaeque labores


Maurus, inops Nasamon, mixti Garamante perusto

maurus inops nasamon misceo garamas peruro


A superis immisse caput, vel Caesaris irae


In bellum prono tantum tamen addidit irae,


Mille meae Graio volvuntur in aequore puppes,

mille meus graius volvo in aequor puppis


Certavere patres. - At Brutus, in aequore victor,


Non ego Pellaeas arces, adytisque retectum


Decantatque tribus, et vana versat in urna.


Heu demens, nullum belli sentire fragorem,


Senserat infelix; tota vix clade coactus


Pars erit Europae. Neque enim plus litora Nili,

pars sum europa neque enim multus litus nilis


Non nisi saevorum potuit post bella Gigantum:

non nisi saevus possum post bellum gigantes


Non obliqua meant, nec Tauro Scorpius exit

non obliquus meo neque taurus scorpius exeo


Tunc placuit caesis innectere vincula silvis,

tunc placeo caedo innecto vinculum silva


Invidet igne rogi miseris, coeloque nocenti

invideo ignis rogus miser coeloque noceo


Ipsum, omnes aquilas collataque signa ferentem,


Exhausitque virum: quod creber anhelitus illi


Impulit, et subitis damnavit noctibus Argos:


Vel tibi prospiciens, nescis, crudelis, ubi ipsa

vel tu prospicio nescio crudelis ubi ipse


Semicanesque deos, et sistra iubentia luctus,

semicanesque deus et sistrum jubeo luctus


Usque vel in pacem potuit cruor: ipse furentes


Dixerat: ast illi suffecit pectora pulsans


Connubii: liceat tumulo scripsisse, CATONIS


Quamquam, si qua fides, his te quoque iungere, Caesar,

quamquam si qui fides hic tu quoque iungo caesar


Aetheris immensi partem si presseris unam,


Summa freti, medio suspendit vincula ponto,

summus fretus medium suspendo vinculum pontus


Ut te complexus, positis felicibus armis,


Humor, ab his largus manat cruor: ore redundant,

humo ab hic largus mano cruor os redundo


O vere Romana manus, quibus arma senatus


Votaque sollicitis faciens contraria nautis,


Fama bonis, et si successu nuda remoto


Vorticibus contorsit aquas et repulit aestus

vorticibus contorqueo aqua et repello aestus


Accipient, tantum venisse in proelia civem!


Auxilioque diu virtus non usa cadendi,


Iustitium: latuit plebeio tectus amictu


Fallitur occultis sparsus populator in agris.


Omnis in Ionios spectabat navita fluctus:


Nomen, libertas, et inanem prosequar umbram.

nomen libertas et inanis prosequor umbra


Terra sui foetus, quod, cum tetigere parentem,


Aut Collina tulit stratas quot porta catervas,

aut collina fero sterno quot porto caterva


Gentibus indignum est a transcurrente subactis.


Poenas ante dabat scelerum. Mors ipsa refugit


Imperio. Nisi summa dies cum fine bonorum

imperium nisus summus dies cum finis bonus


Non tibi, sed victo. Feriam tua viscera, Magne:

non tu sed vinco ferio tuus viscera magnus


Et foliis spoliare nemus, letumque minantes


Fumus, et invisi tendunt mihi carbasa venti.

fumus et invideo tendo ego carbasus venio


Omnis eques cessit campis, glomerataque pubes


Quam fortuna dabat: fluvios non ille cruoris,


Atque alii reges Nilo torrente natabunt?


Obsessis ventura fames. Nova vota timori


Haud procul a muris tumulas surgentis in altum

haud procul ab murus tumulas surgo in altus


Intentus genero: cuius vestigia frustra


A famulo Ganymede dolis, pervenit ad hostes

ab famulo ganymedes dolus pervenio ad hostis


Germanum Scythicumque bonum, nec respicit ultra

germanus scythicus bonus neque respicio ultra


Aequora natura cessant, pontusque vetustas


Non tam veloci corrumpunt pocula leto,


Consilium damnasse viros: quos Lentulus omnes


Sed Fortuna perit: quod defles, illud amasti


Ut vincare, potes. Dum ferrum, incertaque fata,

ut vincaris possum dum ferrum incertus fatum


Et districta epulis ad cunctas aula patebat

et distringo epulis ad cunctus aula pateo


Exigit a misero, quae tanto pondere famae


Et semel amplexus incesto pectore passus

et semel amplector incesto pectus patior


Acciperet, nec se defendit ab aequore tellus;

accipio neque sui defendo ab aequor tellus


Illi namque nefas urbis submittere tecto


O utinam in thalamos invisi Caesaris issem


Raptus. Sacratis totum spargenda per orbem


Se premit, ut vestrae morti vestraeque saluti


Mallet, et obscuro tutus transire per orbem

malo et obscurum tueor transeo per orbis


Signiferi regione poli, nisi, poplite lapso,


Passus Achaemeniis late discurrere campis,

patior achaemenius latus discurro campus


Officiis averte meis: iniuria fati


Conspexit telis, Socii, decurrite, dixit,


Mentimur dominis, haec primum reperit aetas,

mentior dominus hic primus reperio aetas


Excepit tristis convicia festa maritus.

excipio tristis convicior festus maritus


Scituri iuvenes, numero deprensa locoque


Civiline parum est bello si meque meosque


Quid tantum, Gradive, paras? Nam mitis in alto

quis tantus gradivus paro nam mitis in altus


Temporibus, Deciosque caput fatale voventes,


Ardea sublimis pennae confisa natanti:


Humani generis maiore in praelia damno,


Caesar ut Emathia satiatus clade recessit,


Dira fugant. Dabitis poenas pro pace petita:


Erigere in fasces, plenis et reddere fastis:


Adtonitae posuere fugam, studiumque laboris


Rursus eo. Nova da mihi cernere litora Ponti,

rursus is novo do ego cerno litus pontus


Extremoque epulas mensasque petivimus orbe.


Ac, si quis metuens medium correpsit in agmen,

atque si quis metuo medius correpo in agmen


Et morti faciles animos, et gaudeat hostis


Pompeiana reum clauserunt signa Milonem?


Possedit, citius per prospera fata cucurrit.


Magne, petet, quem non tumuli venerabile saxum,

magnus peto qui non tumulis venerabilis saxum


Terrarumque situm, vulgique edissere mores,


Rarus et antiquis habitator in urbibus errat,

rarus et antiquus habitator in urbs erro


Saepe virum, frustraque hosti concessa potestas

saepe vir frustro hostis concedo potestas


Errantes Scythiae populi, quos gurgite Bactros


Conderet humanis, et quaeri, Roma quid esset,


Verberat immotum vivo serpente cadaver:


Omnis an infusis miscebitur unda venenis?


Hunc omnes gladii, quos aut Pharsalia vidit,

hic omnis gladius qui aut pharsalia video


Corpus, vile suis, nullo custode cremantes.

corpus vilis suus nullus custos cremantes


Omnia Circaeae subducit vela procellae:


Cominus obliquis et rectis eminus hastis

comminus obliquus et rectus eminus hasta


Viderat immensum tenebroso in carcere lumen

video immensus tenebrosus in carcer lumen


Aeolii, tumidis immittat fluctibus Eurum,


Magnus, et immodicos castigat voce dolores:


In templis sparsura deum? Sine funeris ullo

in templum spargo deus sinis funus ullus


Privignique fugam tenuit, ne forte repulsus


Praescia monstrifero vertit natura tumultu,

praescius monstrifer verto natura tumultus


Dum movet haec calidus spirantia corpora sanguis,

dum moveo hic calidus spiro corpus sanguis


Iam propior, quam Persis, eram: tamen omnia vincens

iam propior quam persa sum tamen omnis vinco


Praecipitem timor est. Miles, non utile clausis

praecipito timor sum milis non utilis claudo


Posse duces parva campi statione diremtos

possum dux parvus campus statio diremtos


Aestuat angusta rabies civilis arena.


Ultra Caudinas speravit vulnera Furcas!


Ausonidae Phrygibus, Romanaque Pergama surgent.


E latebris educta suis. Non consule sacrae


Venit ad occasus mundique extrema Sesostris,


Ut deceat fugisse viros. Sic ille paventes


Desolata fuga, trepida sic mente profatur:


Discussa compage, feras. Hoc limite bellum

discutio compages ferus hic limes bellum


Tales fama canit tumidam super aequora Xerxem

tal fama cano tumidus super aequor xerxem


Et primo ferri motu prosternite mundum:


Temperiem coelo, mediis aestatibus exit.


Aut micuere novi, percusso pumice, fontes:


Et damnasse miser. Tali pietate virorum


Nunc sude, nunc duro contraria pectora conto

nunc sudis nunc durus contrarius pectus contus


Nec pavet hic populus pro libertate subire,

neque paveo hic populus pro libertas subeo


Nec medio potuere graves incumbere mundo,

neque medium possum gravis incumbo mundus


Stagna iacentis aquae: veluti deserta rigente


Donavit socero Romani sanguinis usum.


Immaculata sui servetur sanguine Magni.


Vidi ego laetantes, popularia nomina, Drusos;


Tanta patet rerum series, atque omne futurum


Exclusit Boream, flammasque accepit ab Euro.


Sceptrorum auctori vera pietate pateret,


Culta Siler, nullasque vado qui Macra moratus


Exspuit: et cuius morsus superaverit anguis,


Ludibrium pelagi: nullaque manente figura,


Iam gelidas Caesar cursu superaverat Alpes,


Aestuat in campos. - Sunt, qui spiramina terris


Non neglecte deis, Phariae primordia gentis,

non neglecte deus pharia primordius gens


Credidimus fatis. Utendum est iudice bello.


Gentibus, et multum nostrae quod proderat urbi.


Adspice Pompeii non omnia membra tegentem.

adspecio pompejus non omnis membrum tego


Nec dominus rerum, sed felix naufragus esses?

neque dominus res sed felix naufragus sum


A ripis accepit aquas. Iam naufraga campo

ab ripa accipio aqua iam naufragus campus


Avocat. Infandum tetigit cum sidera murmur,


Quae tibi noscendi Nilum, Romane, cupido,


Passa Medusa mori est. Rapuit dubitantia fata,

patior medusa morior sum rapio dubito fatum


Si mirantur, amant. Talis custodia Magno


Stagna udi texere soli laxaeque paludes


Indole si dignum Latia, si sanguine prisco

indoles si dignus latius si sanguis priscus


An rogus, haud refert: placido natura receptat

an rogus haud refero placidus natura recepto


Mons Phoebo Bromioque sacer cui numine mixto

mons phoebus bromius sacer qui numen misceo


Imminet Hesperiae, multusque in pectore vano est

immineo hesperia multus in pectus vanus sum


Ius gladio? vestris quaesita licentia regnis?

ius gladius vester quaero licentia regnum


Me superis labor est: parva quem puppe sedentem

ego superi labor sum parvus qui puppis sedeo


Septima nox, Zephyro numquam laxante rudentes,


Sollicitet vitae: veniet, quae misceat omnes


Nec non et ratibus tentatur regia, qua se

neque non et ratis tentatur regius qui sui


Mentibus occurrit, victoque immanior hoste.


O male vicinis haec moenia condita Gallis,

o malus vicinus hic moenia condio gallus


Qui tenet, et ripas Aturi, qua litore curvo


(Hunc genuit, custos Nili crescentis in arva,


Femina, tantorum titulis insignis avorum,


Iulia crudelis, placataque pellice caesa,


Laxavere sinus: et flexo navita cornu


Emathiae stares. Tristes praesagia curas


Victor ab ignota vultus cervice recisos,


Omnia maiorum vertamus busta licebit,


Teste tulit coelo victi decus Orionis.


Non armata trahens, sed pacis habentia vultum,


Adfecere senis, quantum gestata per urbem


Invenies operi, vel famam consule mundi.


Quod non ulla queat violenti machina belli.

qui non ullus queo violens machina bellum


Libertatis obit: Pompeio rebus ademto


Ardentemque polum flammis, coeloque volantes


Obliquusque caput vanas serpentis in auras


In nostras Fortuna manus. En, altera venit


Nec studium belli: sed par, quod semper habemus,

neque studium bellum sed par qui semper habeo


Non credit fecisse nefas. Pompeius in arcto


Arsacidae: bellum victis civile dedistis.


Litora: quem contra non longa vecta biremi

litus qui contra non longus veho biremis


Tunc olim factura deum. Iam spissior ignis,


Sit mens ista quidem cunctis, ut vestra recusent

sum mens iste quidem cunctus ut vester recuso


Sarmaticos inter campos, effusaque plano


Ipsi tela regent per viscera Caesaris, ipsi


Quamque procul tectis captae sedeamus ab urbis,

quisque procul tectum capio sedeo ab urbs


Quem pugnare iuvet, quis vultum cive peremto

qui pugno juvo quis vultus civis peremto


Pacifico sermone parant, hostemque propincum


Et totum mutare diem, vocesque superbo


Ille erit, ille nocens, qui me tibi fecerit hostem.

ille sum ille noceo qui ego tu facio hostis


Quantus, piniferae Boreas cum Thracius Ossae


In nemus ignotum nostrae venere secures,


Vix recipit spatium, quod separat aethere terram.

vix recipio spatium qui separo aether terra


Excludique sinas, admisso Caesare, bellum.


Teque minor solo, cunctas impellere gentes


Vix tetigit, qua dividui pars maxima Nili

vix tango qui dividuus pars maximus nilis


Nunc neque Pompeii Brutum nec Caesaris hostem,

nunc neque pompejus brutus neque caesar hostis


Nititur in lucem: vocemque petentia fata


Quas poscebat aquas sitiens in corde venenum.


Expulit armatam patriis e sedibus Urbem?


Sors mihi semper erit? numquam dare busta licebit

sors ego semper sum numquam do bustum liceo


Aetheris, exurit messes, et pulvere Bacchum


Sint aliena toris, iam fato in bella vocante,

sum alienus torus iam fatum in bellum voco


Ipse situs putrique facit iam robore pallor

ipse sino putrique facio iam robur pallor


Iuvit, et, ut vilem, Marii confundere vultum?


Actaque lauriferae damnat Sullana iuventae.


Senaque, et Adriacas qui verberat Aufidus undas:

sena et hadriacus qui verbero aufidus unda


Indomitum Meroe cogens spumare Falernum.


Edere nocturnas belli Pharsalia voces,


Primaque castra locat cano procul aequore, qua se

primus castrum loco cano procul aequor qui sui


Servatum bello iacuit mare, movit ab omni


Frigida Saturno glacies et zona nivalis


Nec sibi, sed toti genitum se credere mundo.

neque sui sed totus gigno sui credo mundus


Si vellem patriis aciem committere templis,


Fata ruit. Totus mitti civilibus armis


Sed Scythici vicit rabies Aquilonis, et undas

sed scythicus vinco rabio aquilo et unda


Agmina permisit vitae. Sed castra fugatos


Monstriferos agit unda sinus. Sic rector Olympi

monstrifer ago unda sinus sic rector olympius


Magna premit strages: peraguntque cadavera partem

magnus premo strages perago cadaver pars


Haud magis expertus discrimine Caesar in ullo est,

haud magis experior discrimen caesar in ullus sum


In sua victrici conversum viscera dextra,

in suus victrix converro viscera dextera


Instabat, miserae Magnum quae redderet hora.


Indigetes flevisse deos, urbisque laborem


Vix famulis audenda parat: cunctisque relictis,


Distentis toto riguit sed corpore palmis.


Stant semel Arsacidae. Quis enim post vulnera cladis

sto semel arsacidae quis enim post vulnero clades


Castalios circum latices nemorumque recessus


Patricium campis non mixta plebe cadaver.

patricius campus non misceo plebs cadaver


Nubiferae colles, atque aeriam Pyrenen


Innatat, et late periturum deficit aequor.


Dissipat, et liquidas e turbine solvit in auras:

dissipat et liquidus e turbo solvo in aura


Singultus animae, dum lumina nuda rigescunt,


Esse putant, magnosque cavae compagis hiatus.


Spernite. Quis vestras ulla putet esse nocentes


Europamque Asiae, Sestonque admovit Abydo,


Ignibus aut nimiis, aut terrae tecta moventi,


Impelli, plausuque sui gaudere theatri:


Illuc duxit aquas. Trahitur Gangesque Padusque


Magne, tuam, summusque feret tua busta sacerdos.

magnus tuus summus fero tuus bustum sacerdos


Scandere Pompeii, quam frangere colla Iugurthae.

scando pompejus quam frango collum jugurtha


Ore fovent blando: gelidos his explicat orbes,

os foveo blandus gelidus hic explico orbo


Igneaque in vultus, et sacro fervida morbo

igneus in vultus et sacro fervidus morbus


Secum casuras in proelia moverat urbes.


Aequora senserunt motus, aliterque secante


Hinc acies statura ducum est. Caesarne senatus


Passus erat, moestamque genis increscere barbam.

patior sum moestamque gena incresco barba


Telaque diversi prohibebunt spargere fratres.


It comes: et coelo lucis ducente colorem,


Hac cum parte viri vix omnia membra tulerunt.


Tot poenas cepisse caput. Sic mole ruinae


Et patulae nares: sudor rubet: omnia plenis

et patulus naris sudor rubeo omnis plenus


Substituit merso dum nox sua lumina Phoebo.

substituo mergo dum nox suus lumen phoebus


En sibi vilis adest invisa luce iuventus,


Materiaque carens atque ardens aere solo.


Quidquid signferi comprensum limite coeli

quisquis signferi comprensum limes coelis