Uret cum terris, uret cum gurgite ponti.


Quaerite, quos agitat mundi labor: at mihi semper

quaero qui agito mundus labor at ego semper


Occurrat serpens; fatoque pericula vestra


Infelicem animam? Iam vos ego nomine vero


Obscuram in nubem. Tali spiramine Nesis


Mors virtutis habet: pariter sternuntque caduntque


Scintillam tenuem commotos pavit in ignes;

scintilla tenuis commoveo pasco in ignis


Ardua non piguit, positisque insignibus aulae


Quam Scythicus Tanais primis a Gadibus absunt,

quam scythicus tanais primus ab gades absum


Vis inerat. Neque enim solis excussa lacertis

volo insum neque enim sol excutio lacertus


Illa tamen sterilis tellus, fecundaque nulli

ille tamen sterilis tellus fecundus nullus


Suspendant, structa laterum compage ligatam


Nec capto venere Iuba. Pro! caecus et amens

neque capio venio juba pro caecus et amens


Poscit turba nocens. Regni possessor inertia

posco turba noceo regnum possessor inertia


Detegit orta dies stantes in rupibus Istros,


Servataque fide templi, discedit ab aris,


Castrorum, bellique piget post funera Magni,


Sic eat, o superi! quando pietasque fidesque


Est ignota Venus, quas ritu caeca ferarum

sum ignotus venus qui ritus caecus ferus


Invitatque patris claudenda ad lumina dextram.

invitatque pater claudeo ad lumen dexter


Condita laudabit Magni socer impius ossa:


Munere Phoebeos Caesar dilatus in ortus.


Bellorum in sumtus congestae pondera massae:


Ante tamen, vestros amnes, Rhodanumque Padumque,


Ne sibi se vicisse putet. Sic fatur, et acres


Hoc fas esse iubet; ne ponti belua quidquam,

hic fas sum iubeo ne pontus belua quisquam


Sed quas sponte luam. Quo sit tibi mollius aequor,

sed qui sponte luo quo sum tu mollis aequor


Eximius Phoceus animiam servare sub undis,

eximius phoceus animiam servaris sub unda


Et quamvis primo ferrum strinxere gementes,


Hesperios auxit tantum Cleopatra furores.


Ut Latiae post se vivat pars maxima turbae,

ut latius post sui vivo pars maximus turba


Clara per obscuram vultu moestissima noctem,

clarus per obscurus vultus moestissima nox


Non Romana manus? Quod non in regna laboras,

non romanus manus qui non in regnum laboro


Siccine Thessaliae mentem fregere ruinae?


Si potes, in media socerum quoque, Magne, sedentem

si possum in medius socer quoque magnus sedeo


Cuncta sinu, finemque sui sibi corpora debent.

cunctus sinus finis suus sui corpus debeo


Non tamen abstinuit venturos prodere casus


Et spatium iaculis oblato vulnere donat.


Arcu turba minax, nusquam rexere sagittas,


Pugna levis, bellumque fugax, turmaeque vagante,


Te vincente perit. Terris fudisse cruorem


Mortis: et ignavum, rediturae parcere vitae.


Non aliter placitura viro, sic moesta profatur:


Insula deseritur ratibus, quo tempore primas


Adquiritque fidem simulati fronte doloris:


Viderit: aut umbras nemorum quicumque petentem,


Nec plus Hesperiam longinquis messibus ullae,

neque multus hesperia longinquus messis ullus


Quo postquam partu Danaes et divite nimbo

quo postquam partus danae et dives nimbus


Tigridis arva solo, nulli superabilis hosti est

tigris arvum solum nullus superabilis hostis sum


Deserit, et noti diffisus viribus orbis,


Iam pelagus rostro, nec idem spectante carina,

iam pelagus rostrum neque idem specto carina


Altius intumuit, propiusve accessit Olympo.


Tempora, Cannarum fuimus Trebiaeque iuventus.


Per vacuum solitae noctis decurrere tempus,


Immemor ut donet belli tibi damna vetustas?

immemor ut dono bellum tu damno vetustus


Impellit. Postquam sicco iam litore sedit,


Paretur, rapuitque ruens in proelia miles,


Hinc, aevi veteris custos, famosa vetustas


Saevitia est voluisse mori. Nullusne tuorum


In dubiis tutum est inopem simulare tyranno.

in dubius tueor sum inops simularis tyrannus


Productos: odere pares. Sic fatus, apertis


Arma, quibus fas est. Nobis haec summa precandi:


Non ultra gemitus tacitos incessere fata


Tenditur in Scaevam, quae voto certior omni


Exiguam vector pavidus correpsit in alnum.


Miscentur, tantum nox atra silentibus umbris


Solus Caesar erit. Quodsi pro legibus arma


Laeta dies rapta est populis: concordia mundo

laetus dies rapio sum populus concordia mundus


Arsit, in immensas oneres abiere cavernas,


Oceano fecere locum: sed maior in unam


Iuris, et, humanum culmen, quo cuncta premuntur,

jura et humanus culmen quo cunctus premo


Scire rogum. Liceat morbis finire senectam.


Vivat, et, ut Bruti procumbat victima, regnet.

vivo et ut brutus procumbo victima regno


Continuit, cursu crescat dum praeda secundo:

contineo cursus cresco dum praeda secundus


Haud trepidam convertit iter: tunc moenia clausa

haud trepidus converto iter tunc moenia claudo


Agmina vestra loco, vetita virtute moveri,


O faciles dare summa deos, eademque tueri


Non piguit iussisse mori. Congesta recepit


Constrictae plausere manus, camposque piorum


Pindus, et abruptis mergi convallibus Aemus,


Nudantur. Nondum facies viventis in illo,


Illicitis arsere senes. Nec noxia tantum

illicitus ardeo senex neque noxius tantus


Procubuit, metuensque rapi, constrinxit amictus,


Sparsisset crines, texissetque ora colubri.


A victis rapiantur opes. Nec plura locutus,


Erupit: non hasta viris, non letifer arcus,


Destituere ducem: seu moesto classica paullum

destituo dux seu moesto classicus paulus


Aethiopumque feris alieno gurgite campos:


Sacrorum, Druidae, positis repetistis ab armis.


Contentus tremulo monstrasse cubilia loro.


Pectora tunc primum ferventi sanguine supplet

pectus tunc primus ferveo sanguis suppleo


Cladibus irruimus, nocituraque poscimus arma:


Vindictam, quantam terris dare numina fas est.


Impressit dentes Haemorrhois aspera Tullo


Hoc solum longae pretium virtutis habebis:


Ecce faces belli, dubiaeque in proelia menti


Dum vitam Phario mavult debere clienti,


Includis? Situs est, qua terra extrema refuso

includo sino sum qui terra exter refundo


Paruit, obliquas et praebuit hostibus alnos.


Illic, quod populos scelerata impegit in arma,

illic qui populus scelero impingo in arma


Deformem pallore ducem, vultusque prementem


Inde cadunt mortes. Sceleris sed crimine nullo

indus cado mors scelus sed crimen nullus


Brachia linquentes Graia pendentia puppi,


Si non prima nefas belli, sed sola, tulisses.

si non primus nefas bellum sed solus fero


Sparsurusque deos. Fuit haec mensura timoris:


Esse ducem. Laeto nomen clamore senatus


Perfudit gladiis, ereptaque pila liquavit,


Ostendam, faciemque Erebi mutare vetabo.


Ionio fluit inde mari nec fortior undis


Contigit: alta sedent civilis vulnera dextrae.

contingo altus sedeo civilis vulnero dexter


Ac puras servare manus. Rapit omnia casus,

atque purus servaris manus rapio omnis casus


Assaraci pressere domos, et templa deorum


Dissona, et humanae multum discordia linguae.

dissonus et humanus multus discordia lingua


Nondum post genitos Tellus effeta gigantes,

nondum post gigno tellus effetus gigantes


Impulsu, et siccis vultus in nubibus haerent.

impulsus et siccus vultus in nubis haereo


Pompeianus eques, bellique per ultima fudit:


Et sacer orbis amor: magnum nunc saecula nostra

et sacer orbis amor magnus nunc saeculum noster


Notitiam: sed vincit adhuc natura latendi.


Vellere ab ignotis dubias radicibus herbas.


Submovisse hiemem tecto: pretiosaque vestis,


Impius ut Magnum nosset puer, illa verenda


Hic haesere rates geminae, classique paratas


Utque fidem vidit sceleris, tutumque putavit


Nos in conspicua sociis hostique carina


Terra potens, primos sentit percussa tumultus,

terra possum primus sentio percutio tumultus


Crassorum cineres ! Pompeio contigit igni


Egeritur; tellusque viro luctante laborat.


Tutior interea populis, et tutior omni


Ut peragat fortuna, taces? Tunc pectore vatis

ut perago fortuna taceo tunc pectus vates


Pax erit. Haec fatus, totis discurrere castris

pax sum hic fatus totus discurro castrum


Innocuos vita patientes aetheris imi


Ad visus reditura suos, tectumque cacumen


Ausoniam tu solus habes. His terque quaterque


Aut merces hodie bellorum, aut poena paratur.


Iusque datum sceleri canimus, populumque potentem


Quis capit haec tumulus? Surgit miserabile bustum

quis capio hic tumulus surgo miserabilis bustum


Obstantes tripodas, magnoque exaestuat igne,


Fata vetant, murique vicem Fortuna tuetur.


Franguntur montes, planumque per ardua Caesar


Ignorant populi, si non in morte probaris,


Interea totis, audito funere Magni,


Colla monile decens, humerisque haerentia primis

collum monilis decet humerisque haereo primus


Ora latent: quae cum dominus percussit aquarum


Deliciae fecere tuae. Premit undique bellum,

deliciae facio tuus premo undique bellum


Ostendit moriens, sibi se pugnasse, senatus.


Fama mali, terras monstris aequorque levantem


Spectandumque tibi bellum civile negatum est.


Et spes imber erat, nimios metuentibus ignes:


Et numquam fugiente rosa: multumque madenti


Adtollique suum laetis ad sidera nomen


Omnia Sullanae lustrasse cadavera pacis,


Moenia Dardanii tenuit Campana coloni.


Spargitur innumerum diversis missile votis.


Iam silvae steriles et putres robore trunci

iam silva sterilis et putreo robur truncus


Et rector terrae, quem longa in saecula torquet

et rector terra qui longus in saeculum torqueo


Constitit: hanc omni puppes statione solutae


Perfruitur lacrimis, et amat pro coniuge luctum.

perfruor lacrima et amo pro coniunx luctus


Hunc inter Rhenum populos Alpesque iacentes,


Et non plebeios luctus testata cupressus,


Hic Latiae rostro compagem ruperat alni:


Vindicat alternis vicibus, cum funditur ingens


Credere dis dubitas? Ipsae tua signa revellent,

credo deus dubito ipse tuus signum revellent


Laetus in adversis, et mundi nomine gaudens

laetus in adverro et mundus nomen gaudeo


Sive nihil positum est, sed Fors incerta vagatur,

sive nihil pono sum sed fors incertus vago


Et varias regum mentes, nunc invia mundi


Esse tuis? Cum te raperet mare, corpora segnis

sum tuus cos tu rapio mare corpus segnis


Ossa satis, nervis et inustis plena medullis


Paullatim cadit ira ferox, mentesque tepescunt;


Postquam clara dies Pharsalica damna retexit,

postquam clarus dies pharsalicus damno retego


Excutiens pronam flagranti vertice pinum,


Proxima pars urbis celsam consurgit in arcem,

propior pars urbs celsus consurgo in arx


Infundas aconita palam, Romana iuventus


Rura silent, mediusque tacet sine murmure pontus,

rus sileo medius taceo sine murmur pontus


Arma petit coetu. Quae cum populique ducesque


Eloquar, immenso terrae sub pondere quae te

eloquor immensus terra sub pondus qui tu


Discerpsisse manus: aut te, praesage malorum

discerpsisse manus aut tu praesagus malus


Donec in autumnum declinet Phoebus, et umbras

donec in auctumnus declino phoebus et umbra


Excerpsit Romana manu. Sic plena laborat


Descendens totos perfudit lumine colles,


Induit, aut plures presserunt aera pennae.


Trans Pharon, in medio tanget ratis aequore Syrtes.

trans pharus in medium tango ratis aequor syrtis


Tot mortes habitura suas, usuraque mundi


Admonet hunc studiis consors puerilibus aetas:

admoneo hic studium consors puerilis aetas


Templa domosque quatit, spumatque in culmina pontus.

templum domus quatio spumo in culmen pontus


Gentibus. Oceano classes inferre parabat


Nostra sopor tenuit. Pudet, heu! Tibi caussa petendae

noster sopor teneo pudeo heu tu causa peto


Qui te nec victos arcere a litore nostro

qui tu neque vinco arceo ab litus noster


Errabat: duro concordes cespite mensas


Per mediam Libyen veniant, atque invia tentent,

per medius libya venio atque invius tento


Quique bibunt tenera dulces ab arundine succos,

quisque bibo tener dulcis ab arundo succos


Colle tumet modico, lenique excrevit in altum

collis tumeo modicus lenio excerno in altus


Cui non ulla fuit isti reverentia, salva


Altera pars Borean diducta luce vocabat.


Innocuusque suas, curarum liber, in urbes


Se simul, et Romam, Pompeio supplice, mensus?

sui simul et roma pompejus supplex metior


Parrhasis obliquos Helice cum verteret axes,

parrhasis obliquus helice cum verto axis


Esse ducem tanti. Nullam maiore locuta est


Crastina, seu Phoebum videat, seu cornua lunae,

crastinus seu phoebus video seu cornu luna


In ferrum mens prona viris, animaeque capaces

in ferrum mens pronus vis animaequus capax


Semina, quae populos semper mersere potentes.


Iam nulli tradenda viro. Da foedera prisci


Depellatur Eryx, nullae tamen aequore rupes


Invigilat cunctis saevum scelus, armaque tota

invigilo cunctus saevus scelus armo totus


Nobilitas recta ferrum cervice poposcit.


Exiguae Phoebea tenent navalia puppes.


Damnarat sacris, alta sub rupe locatur.


Praenestina suos cunctos simul ense recisos,

praenestinus suus cunctus simul ensis recido


Artibus et certas pelagi? Iam consere bellum:


Hoc monstrum timuit genitor, numenque secundum

hic monstrum timeo genitor numen secundus


Ista dies ierit. Peterem felicior umbras


Sed ducis, et veniam securo pectore poscit:


Suspecta est miseris in qua tellure iacebant.


Quam metui poterat, discrimine gessimus arma;


Effusae tuto comprendit guttura morsu


Iam riget atra cutis, distentaque lumina rumpit:

iam rigo ater cutis distendo lumen rumpo


Hic ubi quaerentes socios iam Marte relicto


Hunccine tu, Caesar, scelerato Marte petisti,


Sed, quid opus victo populis aut urbibus? inquit:

sed quis opus vinco populus aut urbs inquam


Unda procul vena: quam vix e pulvere miles

unda procul vena quam vix e pulvis miles


Prodere me populis: neque enim tibi summe litavi

prodo ego populus neque enim tu summus litavi


At non tam patiens Cornelia cernere saevum

at non tam patior cornelius cerno saevus


Et gens si qua iacet nascenti conscia Nilo.

et gens si qui iaceo nasco conscius nilus


Victorisque gener; Phario satis esse tyranno


An plus quam mortem virtus daret. Ille ruenti


Diffisus, foribus clausae se protegit aulae,


Vincis apud superos votis me, Caesar, iniquis:

vincio apud superus voveo ego caesar iniquus


Dignum donanda, Caesar, te credere vita.


Militia indomiti tantum mens sana timetur.

militia indomitus tantus mens sano timeo


Vulgus iners: unumque caput tam magna iuventus

vulgus iners unus caput tam magnus juventus


In melius mutare locum. Coit area belli:


Egeritur: tristi spoliantur templa rapina;


Pacificas saevus tremuit Catilina secures,


Valle cava media. Tellus hinc ardua celsos

valles cavo medius tellus hinc arduus celsus


Fluxa coloratis adstringunt carbasa gemmis.


His, Caesar, Perusina fames, Mutinaeque labores


At postquam ruptis pelagus compagibus hausit,

at postquam rumpo pelagus compages haurio


Tandem vix moestas potuit proferre querelas:

tandem vix moestas possum profero querela


Litora. Tunc ausum classi praecludere portus

litus tunc audeo classis praecludo portus


Aegyptum populis, genitor, superisque fugatis.


Praecipiti cursu vesanum Caesaris agmen


Deseruere viri! Pro qua pugnabitur urbe?


Stat, quia summa fugit. Galeas et scuta virorum

sto quia summus fugio galea et scutum vir


Semper, et amissum fratrem lugentibus obfert.


Cum fureret, Pentheus, aut cum desisset, Agave.


Qua coepere mori. Nec cessat naufraga virtus.

qui coepio morior neque cesso naufragus virtus


Membrorumque videt lapsum, et ferientia terram


Instruxit campis acies: quem blanda futuris


Imperii, caesosque duces, et funera regum,


Ante feras volucresque sedet: nec carpere membra

ante ferus volucris sedeo neque carpo membrum


Dum paci dat tempus hiems. Sic fatur, et omnes

dum pax do tempus hiems sic for et omnis


Sed dominas vultu conspectis aspera saxis,


Ignibus ostendam, si me praesente videri


Ipsaque, inexpertis quod primum fecerat herbis,


Puppe Tagus, Graiumque audax aplustre retentat,

puppis tagus graius audax aplustre retento


Iam marcent venae, nulloque humore rigatus


Quam nos aestivas a sole receperit horas.


Aequoreos est passa metus. Nam litore sicco,

aequoreus sum patior metus nam litus sicco


Incumbit prono lateri, vacuamque relinquit,


Placemus socerum. Sic est tibi cognita, Magne,


Ipsa regit trepidum Pallas, dextraque tremente


Ut non ipse feras? Pro summi fata pudoris!

ut non ipse ferus pro superus fatum pudor


Addidit et carmen, quo, quidquid consulit, umbram

addo et carmen quo quisquis consulo umbra


Cum laceros artus, aequataque vulnera membris


Nobilitas, Pharii proles clarissima Lagi,


Vive, licet nolis, et nostro munere, dixit,


Mox Lelegum dextra pressum descendit aratrum.

mox leleges dextera premo descendo arater


Cum Tarchondimotus linquendi signa Catonis


Abducit superos alienis Thessalis aris.


Credimus, aut quemquam fas est coepisse deorum.


Vultus vidit aqua, posuitque in margine plantas,


Hic, quae prima caput movit de pulvere tabes,

hic qui primus caput moveo de pulvis tabes


Iam satis hoc Graiae memorandum contigit urbi,

iam satis hic graius memoro contingo urbs


Qui Bruti dixere nefas? Iam venerat horae


Ut sibi commissi simulator Sabura belli.


Saxa iacent, nulloque domus custode tenentur


Subrepsit partemque tulit sibi nata voluptas.


Caesareas pulvis testatur adesse cohortes.


Aut pretium: quippe stimulo fluctuque furoris

aut pretium quippe stimulo fluctus furor


Postibus Antaei Libye: nec Graecia moerens

postis antaeus libya neque graecia moerens


Cingitur: hinc densae praetexunt litora classes,

cingo hinc densus praetexo litus classis


Sperne minas, inquit, pelagi, ventoque furenti


Torsit, et in laevum puppim dedit, utque secaret,


An comes. Ingemuit rector, sensitque deorum


Sparsa per extremos levis armatura maniplos

spargo per extremus levis armo manipulus


Auget eques stimulos, frenorumque aptat habenas.


Ictu victa suo percussae capta cohaesit.

ictus vinco suus percutio capio cohaereo


Cernit tabe iecur madidum: venasque minaces


Non interpositis urantur corpora flammis.


Tu tantum audito bellorum nomine, Roma,


At postquam gemino tellus elisa profundo est,

at postquam geminus tellus elido profundo sum


Roma, capi facilis. Sed Caesar, in omnia praeceps,

roma capio facilis sed caesar in omnis praeceps


Sed civi servire suo. Iuvat ire per orbem


Illa videt Patres, plena quos urbe fugavit.


Sed languor cum morte venit: turbaque cadentum

sed languor cum mors venio turbo cadentum


Et stetit incertus, flueret quo vulnere, sanguis,


Et segnis Cynosura subit: tu sicca profundo

et segnis cynosura subeo tu sicco profundo


Tunc furor extremos movit Romanus Oretas,

tunc furor extremus moveo romanus oretas


Tu, quaecumque moves tam crebros causa meatus,


Vidit prima tuae testis Larissa ruinae


Ile sedens iuxta flammas: O maxime, dixit,


Caesaris arma natant, impulsaque gurgite multo


Ausus, et armatos plebi miscere potentes.


Nec liceat pavidis ignava occumbere morte:

neque licet pavidus ignavus occumbo mors


Pompeiana canat nostri modo militis umbra,


Aut coeli terraeque lues, aut bellica clades

aut coelis terra luo aut bellicus clades


Tunc urbes Latii dubiae, varioque favore


Tam sacri cineres, sed te Cornelia, Magne,


Imposuit terrae. Pariter tot regna, tot urbes

impono terra pariter tot regnum tot urbs


Perveniunt. Illic postquam se lumine vero


Testis adest. Sedere Patres censere parati,


Concordes elementa moras, rursusque redire


Et quibus immitis placatur sanguine diro


Abruptis Catilina minax fractisque catenis


Aut hic errat, ait, nulla cum lege per aevum

aut hic erro aio nullus cum lex per aevum


Vocibus his maior, quam si Romana sonarent


Roma sit. His cunctae simul adsensere cohortes,

roma sum hic cunctus simul adsentio cohors


Necubi suppressus pereat gener? O bene rapta

necubi supprimo pereo gener o bene rapio


Disponit castella iugis, magnoque recursu


Vulneraque et mortes, hiemesque sub Alpibus actae?


Nam pelagus, qua parte sedet, non celat arenas:

nam pelagus qui pars sedeo non celo harena


Sed pandens perque arma viam, perque ossa, relicta


Accipient alios, facient te bella nocentem.


Vestra tegat tellus; iusto date thura sepulchro

vester tego tellus justus do thura sepulcrum


Sollicitis visum mortalibus addere curam,


Inter fata diu quaerens tam magna latentem.


Quodsi nos Eoa fides et barbara fallunt


Me domitus cognovit Arabs, me Marte feroces


Assyriae iustas Latii compescuit iras?


Vectoris patiens tumidum superenatat amnem.


Admoneo, nec tu populos utraque vagantes


Nec franget nando violenti vorticis amnem,


Tot raptis truncus manibus, gladioque relictus

tot rapio truncus manus gladius relinquo


Parcere Romano potuit fortuna pudori;


Nutantes pendere domos: sic turba per urbem


Sanguine, et hostilem, defectis robore membris,

sanguis et hostilis deficio robur membrum


Segnior Oceano, quam lex aeterna vocabat,


Abrotanum, et longe nascentis cornua cervi.


Excantata perit. Quos non concordia mixti


Urget silva comis, et nullo vertice coelum

urgeo silva como et nullus vertex coelis


Aut scidit, et medias fecit sibi litora terras.

aut scidit et medius facio sui litus terra


Dixerat: et noctis geminatis arte tenebris,


Ora tumet: Cancroque suam torrente Syenen,


Herceas, monstrator ait, non respicis aras?


Coniux sola fuit. Mentem iam verba paratam


Non tam laeta tulit victor spectacula Maurus,

non tam laetus fero victor spectaculum maurus


Ulla lues? Casus alieno pectore vincit


Improbe Lernaeas vector passure sagittas:


Sustinuit se silva cadens. Gemuere videntes


Turbida testantur conceptos aequora ventos.


Incursusque fuit: tantum profertur ad hostes,


Auferat et, vestri rapta mercede laboris,


Iussa gerunt, solvuntque cavas a litore puppes.

iubeo gero solvuntque caveo ab litus puppis


Quoque modo Romae praelapsus moenia Tibris

quoque modo roma praelabor moenia tibris


Quid porro tumulis opus est, aut ulla requiris

quis porro tumulus opus sum aut ullus requiro


Qua portu mittitque rates recipitque Selinus,


Imposuitque orbi, communis gloria nobis:


Pectora; non alio mutentur sanguine fontes;


His sedeat castris, iampridem Caesaris armis


Infaustus Magni fuerat comes. Ille per umbras

infaustus magnus sum comes ille per umbra


Ut cadat, et nequeunt animam sibi reddere fata,


Aliger in coelum sic rapta Gorgone fugit.

aliger in coelis sic rapio gorgone fugio


Ante suam, mortes: vanum depone furorem.


Quando, ait, Emathiis amissus cladibus orbis


At paucos, quibus haec rabies auctoribus arsit,


Movit et Eoos bellorum fama recessus,


Heu, quantum Fortuna humeris iam pondera fessis

heu quantus fortuna humo iam pondero fatisco


Truncavitque caput, compressaque dentibus ora


Telaque confixis certant evellere membris,


Pallas, in abstruso pignus memorabile templo,

pallas in abstrudo pignus memorabilis templum


Poenituit, tolerasse sitim, frustraque rogasse


In caput effusi calcavit membra regentis;


Ausonio monumenta tenes, portusque quietos

ausonius monumentum teneo portus quiesco


Tene mihi dubitas an sit violare necesse,

tenos ego dubito an sum violaris necesse


Oceanoque daret! Celsos ut Gallia currus


Te poscit Fortuna manum. Num rupta vadosis

tu posco fortuna manus num rumpo vadosis


Discubuere illic reges, maiorque potestas


Credimus: hunc, caldi tetigit cum brachia Cancri,

credo hic caldus tango cum bracchium cancer


Exstruit illa rogum: venit defunctus ad ignes;

exstruo ille rogus venio defungor ad ignis


E latebris pavidus decurrit ad aequora Cordus.

e latebra pavidus decurro ad aequor cordus


Vulsit, et incoctas admisso sole medullas.


His orbem populis, Romanumque obteret hostem.


Quos profugos Creta vexere per aequora puppes

qui profugus creta veho per aequor puppis


Morsu virus habent, et fatum dente minantur:


Strymona sic gelidum, bruma pellente, relinquunt

strymona sic gelidus bruma pello relinquo


Nuntius armorum tristis, rumorque sinister.


Hoc damnum clademque vocet. Dent fata recessum


Ante feram. Potuit cernens tua vulnera, Magne,

ante fero possum cerno tuus vulnero magnus


Amissae leges: sed, pars vilissima rerum,


Spectatorque docet, magnos nil posse dolores.

spectator doceo magnus nihil possum dolor


Ipsa, caput mundi, bellorum maxima merces,


Vulturis et calidi lucent buceta Matini.


Sedibus Elysiis campoque expulsa piorum


O domitor mundi, rerum fortuna mearum,


Dum se deesse deis, ac non sibi numina, credit,

dum sui desum deus atque non sui numen credo


Concussisse sinus quaerentem erumpere ventum


Hanc certe servate fidem, civilia bella:


Ora videns, curis animum mordacibus angi,


Nam cui ius alii sceleris? Sed, quisquis in istud

nam qui ius alius scelus sed quisquis in iste


Non tamen in caeca bellorum nube cadendum est,

non tamen in caecus bellum nubes cado sum


Scissa genas, planctu liventes atra lacertos,


Nam praelata suis numquam diversa dolebit


In segnes exisse moras, portuque teneri,


Noluerit revocare parens. Tibi, pessime mundi


Ignavae liquere manus. Cum pressus ab hoste

ignavus linquo manus cos premo ab hostis


Discrimen? Pugnare ducem quam vincere, malunt.


Servati civis referentem praemia quercum:


Regibus hirta coma, et generosa fronte decora

rex hirtus coma et generosus frons decus


Pontifices, sacri quibus est permissa potestas.

pontifex sacer qui sum permitto potestas


Captivum traxere ducem, civisque superbi


Obsessusque gerit (tanta est constantia mentis)


Syrtes vel, primam mundo natura figuram


Casta domus, luxuque carens, corruptaque numquam

castus domus luxus careo corrumpo numquam


Damnasti, atque homines voluisti deesse venenis.


Distinet Oceanum, zonaeque exusta calentis


Me nisi dimisso redeuntem, milite Roma.


An melius fient piratae, Magne, coloni?


Assyrias Latio maculavit sanguine Carras,


Brundusii, clausas ventis brumalibus undas


Virginei patuere doli, fecitque negatis


Adspice securus vultu non supplice reges:


Exegere enses. Pietas ferientibus una,


Adligat ulla tori, blandaque potentia formae,

adligo ullus torus blandus potentia forma


Quaeritur, et ducibus tantum de funere pugna est.


Cepit, in externos corrupto milite mores,


Iam defecta vigent renovato robore membra.


Plangitur: infestae tenduntur in aethera dextrae:


Terga fuga, donec vetuerunt castra, cecidit.


Infidusque novis ducibus, dubiusque priori,


Mox, ubi, connubii pretium mercesque, soluta est

mox ubi conubium pretium merces solvo sum


Et, sacrum parvo nomen clausura sepulchro


Auctor damnatis supplex Afranius armis,


Torsit et immisit (iaculum vocat Africa) serpens:

torqueo et immitto iaculis voco africanus serpens


Foedera, vulgati supra commercia mundi


Ostia permisit. Nec poenas inde Pothini

ostium permitto neque poena inde pothinus


Crassorum vindicta perit? Incurrere cuncti


Ut mos est Phariis miscendi licia telis.


Altera, Magne, tuis iam victima mittitur umbris:

alter magnus tuus iam victima mitto umbra


Calcarat vultu, qui sicco lumine campos


Sed maiora premunt. Nam qualis vertice Pindi

sed magnus premo nam qualis vertex pindus


Concipis: haud, inquit, iugulo se polluet isto

concipio haud inquam jugulo sui polluo iste


Fudit et argentum flammis, aurumque moneta


Et summis servate malis: nunc flere potestas,

et summus servo malus nunc fleo potestas


Consilii vix tempus erat: tamen omnia monstra

consilium vix tempus sum tamen omnis monstrum


Nobilitas cum plebe perit: lateque vagatur


Qua maria Hadriaci longas ferit unda Salonas,

qui mare hadriacus longus ferio unda salona


Ut primum in sociae pervenit litora terrae,


Nec coiere pares: alter, vergentibus annis


Saepe cavas motu terrae mugire cavernas,


Ungula frondentem discussit cornea campum.


Cedetur, iurique tuo natura relinquet,


Nondum Pompeii cineres, o Roma, petisti:


Fundat ab extremo flavos Aquilone Suevos


Caesa caput Gorgon! quanto spirasse veneno


Te quoque fecit amor: quod nolles stare sub ictu

tu quoque facio amor qui nolo sto sub ictus


Interceptus aquis. Nullius vita perempti


Vocibus his Magnus: Comites bellique fugaeque,


(Nam neque subsedit penitus, quo stagna profundi

nam neque subsido penitus quo stagnum profundo


Naufragii spes omnis abit. Sed nocte fugata,


Audebunt longae somnum tibi solvere Lethes,


Nostro Roma sinu: satis o nimiumque beatus,


Ister, casuros in quaelibet aequora fontes


Quoslibet in saltus comitantibus agmina tauris


Ille senum vultus, iuvenum videt ille figuras:

ille seni vultus juvenis video ille figura


Captus sorte loci. Pendet, dubiusne timeret,


Nostra carent maiore deum, quam Delphica sedes

noster careo magnus deus quam delphicus sedes


Obruitur: non vulneribus nec sanguine, solum


Non habeant amnes declivem ad litora cursum,

non habeo amnis declivis ad litus cursus


Atque omnes trahe, gurges, aquas ut spumeus alnos,

atque omnis traho gurges aqua ut spumeus alnus


Colla diu gravibus frustra tentata lacertis:

collum diu gravis frustra tento lacertus


Vincendus tunc Caesar erat, sed sanguine nullo,

vinco tunc caesar sum sed sanguis nullus


Pendat, et ante meum videat caput. Haud ego culpa

pendo et ante meus video caput haud ego culpa


In scopulis haesere ferae: vicina colentes


Fertilis in mortes, aut quid secreta nocenti


Mergitur: ast aliae mutato remige puppes


Has trahe, Caesar, aquas: hoc, si potes, utere coelo.

hic traho caesar aqua hic si possum utor caelum


Tantum animi delicta dabant, ut colla ferire

tantus animus delictum do ut collum ferio


Quo sine me, crudelis, abis? Iterumne relinquor,

quo sine ego crudelis abeo iterum relinquo


Viderat Emathios, uni tibi, Magne, negare


Obvia consurgens: quamvis elisus ab Austro,


Ensis habet vires, et gens quaecumque virorum est,

ensis habeo vireo et gens quicumque vir sum


Victoris generum. Quisquis te flere coegit


Illam non fluctus stridensque rudentibus Eurus


Conscia curarum, secreta in litora Lesbi


Mactavere focos: parvum sed fessa senectus

mactavere focus parvus sed fessus senectus


Digna viris. Vestro potuit Pompeius abuti

dignus vis vester possum pompejus abutor


Accipiunt sertas nardo florente coronas,


At nunc sola mihi est orandae caussa salutis,


Tu pete bellorum casus, et signa per orbem,

tu peto bellum casus et signum per orbis


Hic furor, hic rabies, hic sunt tua crimina, Caesar.

hic furor hic rabio hic sum tuus crimen caesar


Perpetuis quondam latuere paludibus agri,


Nulla manere sinunt rapidi vestigia fati.

nullus maneo sino rapidus vestigium fatum


Haec fatus, solvensque ratem, dat carbasa ventis:

hic fatus solvensque ratis do carbasus venio


Nec sic horret iners scelerum contagia mundus,

neque sic horreo iners scelus contagium mundus


Non invisa foret, potuissem reddere regi,


Non Magni partes, sed Magnum in partibus esse.


Discessit medium tam vastos pectus ad ictus:

discedo medius tam vastus pectus ad iacio


Belliger adtonsis sonipes defessus in arvis,

belliger adtonsis sonipes defatiscor in arvum


Haud meritum Latio sollemnia sacra subacto,


Torsit, et abstrusas penitus vada fecit arenas.

torqueo et abstrudo penitus vado facio harena


Servari; scelerisque fidem quaesisse tyrannum.


Multifidas iaculata faces. Ut tempora tandem


Gentis Iuleae vestris clarissimus aris


Mentis erat: ius hoc animi morientis habebat.


Quos agitat vesana quies, somnique furentes:


Quaeque sonant feta tepefacta sub alite saxa:

quisque sono fetus tepefacio sub alo saxum


Fata dedit variis incertus motibus aer.


Ut vidit, primus raptam librare bipennem


Impulerint acies, maneat pars optima nostri;


Eripe consilium pugna. Cum dira voluntas

eripio consilium pugno cos dirus voluntas


Et quoties saevis opus est ac fortibus umbris,

et quotiens saevus opus sum atque fortis umbra


Vos, ait, o socii, sicut tormenta soletis,


Barbarus, Hesperiis Magnum praeponere rebus?


Urebant montana nives, camposque iacentes


Par labor atque metus pretio maiore petuntur.

par labor atque metus pretium magnus peto


Iamque iter omne latet: nec sunt discrimina terrae

iam iter omnis lateo neque sum discrimino terra


Syrtibus incerto Libye nos dividit aestu?


Stellarum coelique plagis superisque vacavi,


Quantus Bistonio torquetur turbine, pulvis


Qua Croeso fatalis Halys, qua vertice lapsus

qui croesus fatal halys qui vertex labor


Te, Ptolemaee, trahat. Tanta est fiducia ferri.

tu ptolemaeus traho tantus sum fiducia fero


Sacrifico cecidere Numae, quae lecta iuventus


Sic male deseruit, nullosque exegit in usus


Sed maior Graio Romana in corpora ferro

sed magnus graius romanus in corpus ferrum


Praecipitique ruens Tiberina ad flumina rivo


Pectore Cirrhaeo, non umquam plenior artus

pector cirrhaeus non umquam plenus artus


Obruet, et populos aevi venientis in orbem


Concordesque tulit radios: Noton altera Phoebi,

concordo fero radius notus alter phoebus


Sic, ubi, depastis submittere gramina campis


Continuit, Phrygiique ferens se Caesar Iuli.


Et caesos calcare duces. Quae fossa, quis agger

et caedo calcaris dux qui fossa quis agger


Tunc inopes undae praerupta cingere fossa


Libertate perit; cuius servaveris umbram,


Has avidae tigres et nobilis ira leonum


Perdidimus. Quodsi Phario germana tyranno


Sors obscura decet; certus discedat, ab umbris

sors obscurus decet certus discedo ab umbra


Deceptis vacuum manibus complexa cubile est,

decipio vacuus manus complector cubile sum


Accessit morti Libye, fatisque minorem


Instrumenta rapit belli. Pars maxima turbae

instrumentum rapio bellum pars maximus turba


Si totidem Magni soceros, totidemque petentes


Obruit Euphrates, et nostra cadavera Tigris

obruo euphrates et noster cadaver tigris


Passaque ab auriferis tellus exire metallis


Credidit infelix simulatis vocibus Aulus,


Decoquit; in minimum mox contrahit omnia virus

decoquo in paruus mox contraho omnis virus


Securus belli: praedam civilibus armis


Parque novum Fortuna videt concurrere, bellum


Spectato genitore fero. Non Caesaris armis


Iudicium insolita trepidum cinxere corona,

iudicium insolitus trepidus cingo corona


Erigit, et mediis subrepsit vinea muris:


Non timuit, fatumque sibi promisit iniquum,


Chaonio veteres liquerunt vertice Selloe.


Quo fertis mea signa, viri? Si iure venitis,


Perfide, parcebas? te fata extrema petente,


Translata vetuit contingere limina planta.


Perdiderat vultum rabies: stetit imbre cruento


Frontibus adversis, fraternaque cominus arma,


Atque ultra proram tumuit sinus. Omnia si quis

atque ultra prora tumesco sinus omnis si quis


Litoribus sonuit percussus planctibus aether:


Permissum. Saevum in populos puer accipis ensem:

permitto saevus in populus puer accipio ensis


More furit patrio. Quid te plus, Magne, recepto

mos furio patrius quis tu multus magnus recipio


Non idem Eoi color aetheris, albaque nondum


Errantem Maeandron adit, mixtusque refertur:


Vixque revulsa solo, maiori pondere pressum


Nam sol non rutilas deduxit in aequora nubes

nam sol non rutilo deduco in aequor nubes


Tentamur. Veniat dux longa pace solutus,


Non, cum Memnoniis deducens agmina regnis


Hoc solum metuens, incautus ab hoste timeri.

hic solus metuo incautus ab hostis timeo


Plena redit, solitoque magis favere secundi


O famuli turpes, domini post fata prioris

o famulis turpis dominus post fatum prior


Contulit: infando saturatas carmine frandes,


Sic fatus, repetit classes, et tota secundis

sic fatus repeto classis et totus secundus


Et coelum Mars solus habet. Cur signa meatus

et coelis mars solus habeo cur signum meo


Finxit in aeternum caussas, qua cuncta coercet,

fingo in aeternus caussas qui cunctus coerceo


Nil ibi virus agit: rapuit cum vulnere fatum.

nihil ibi virus ago rapio cum vulnus fatum


Aut hodie Pompeius erit miserabile nomen.

aut hodie pompejus sum miserabilis nomen


Tu satis ad dandas Romana in carmina vires.


Quamvis staret, erat. Tandem vulgata cruenti


Fulgura: non ullis frondem praebentibus auris


Nil magis, adsuetas sceleri quam perdere mentes,

nihil magis assuesco scelus quam perdo mens


Parcere te populis, quod bello haec dextra vacasset,

parco tu populus qui bellum hic dextera vaco


Parva Mycenaeae quantum sacrata Dianae


Syrtibus hinc Libycis tuto est Aegyptus: at inde

syrtis hinc libycus tueor sum aegyptus at inde


Dimaduere nives. Impulsam sidere Tethyn


Finierat: quum, turbato iam prodita vultu,


Istis, aves. Numquam tanto se vulture coelum

iste aveo numquam tantus sui vultur coelis


In medio? Dum terra fretum, terramque levabit


Iidem, cum fortes animos praecepta subissent,


Robora complexus rutilo curvata metallo.


Cum terrore fides: ut, cum mare possidet Auster

cos terror fides ut cum mare possideo auster


Nudatos Caesar colles desertaque castra


Quaque patet terras inter lunaeque meatus,


Haec Caesar bis terque manu quassantia tectum


Perseos aversi, si non Tritonia densos


Nec quamvis crebris iussi calcaribus addunt.


Donassent utinam superi patriaeque tibique


Quos hominum, vel quos licuit spoliare deorum?


Quod spectare licet Nam rictus oraque monstri

qui specto licet nam rictus oro monstrum


Cedendum est bellis: quorum tibi tuta latebra


Rupibus incubuit, curvato robore pressae


Stridula fuderunt vibratis sibila linguis,


Cum duce Sullano gerimus civilia bella.


Agricolae raptis annum flevere iuvencis.


Exorandus erit? ducibus quoque vita petenda est?


Hic recipit fluctus, extinguat ut aequore flammas:

hic recipio fluctus extinguat ut aequor flamma


Libertas ultra Tigrim Rhenumque recessit,


Conspicitur cumulata ratis: bustisque remittunt


Paene data est famulo. Procul hoc avertite, fata,

paene do sum famulo procul hic averto fatum


Hoc quoque tam vastas cumulavit munere vires


Ille regit puppes. Hic cum mihi semper in altum

ille rego puppis hic cum ego semper in altus


Debuerant in Bactra duces, et ne qua vacarent


Altera terra dari Quid tanta strage paretur,


Terga datis morti? Cumulo vos deesse virorum


Mutavit translata locum, Romanaque Samnis


At post Thessalicas clades iam pectore toto

at post thessalicus clades iam pectus totus


Densius ut parva disponeret arma corona.


Unde petat Romam, libertas ultima mundi


Ambitione furens toto quaesivit in orbe,


Miraturque suae, sic fatus, moenia Romae:


Primaque castra sumus. Melius, Fortuna, dedisses


Impulit; et rapto tumulum prior agmine cepit.

impello et rapio tumulus prior agmen capio


Terruit illa suo, si fas, Capitolia sistro,

terreo ille suus si fas capitolium sistrum


Nulla meis aberit titulis Romana potestas.

nullus meus absum titulus romanus potestas


Per tot bella manus, satiatae sanguine, tandem

per tot bellum manus satio sanguis tandem


Cum toto coepisse reor, quas ille creator


Saepe cadens longae senior per transtra carinae

saepe cado longus senex per transtrum carina


Haec est illa dies, mihi quam Rubiconis ad undas

hic sum ille dies ego quam rubico ad unda


Intumuit, viditque loco Romana secundo.


Ecce subit virus tacitum, carpitque medullas


Sed petitur solus, qui campis imminet, aer:


His ferrum iugulis, animasque effundere viles


Atque oblita favi non miscent nexibus alas,

atque obliviscor faveo non misceo nexus ala


Vadite securi: meruistis indice vitam


Seque probat moriens, atque haec in pectore volvit:

sequor probo morior atque hic in pectus volvo


Omnis honos: nullos comitata est purpura fasces.

omnis honor nullus comito sum purpura fascis


Hinc tergo insultant pedites: via nulla salutis,

hinc tergum insulto pedito via nullus salus


Nescius interea capti ducis, arma parabat


Obvia turba duci. Gaudet tamen esse timori

obvius turba duco gaudeo tamen sum timor


Electum tandem traiecto gutture corpus


Membraque contendit toto, quicumque manebat,


Summa ducis virtus, qui nuda fusus arena


Ad Partho, qui vicit, eat. Gens unica mundi est,

ad parthus qui vinco eo gens unicus mundus sum


Quo non Romanos violabis vomere manes?


Pandunt templa, domos: socios se cladibus optant.

pando templum domus socius sui clades opto


Immotumque caput fixa cum fronte tenetur:


Degustant artus. Latiae pars maxima turbae


Euripusque trahit, cursum mutantibus undis,


Cum taedet vitae, laeto sed tempore, coniux,

cos taedet vita laeto sed tempus conjunx


Vos despecta, senes, exhaustaque sanguine turba

tu despicio senex exhaurio sanguis turba


Lampados Herculeis fortis Meliboea pharetris:

lampados herculeus fortis meliboeus pharetra


Membra fluunt venis: totum est pro vulnere corpus,

membrum fluo venio totus sum pro vulnus corpus


Exegit gentes: ignotos miscuit amnes,


Sufficit, et dextras Romana in viscera ducit.

sufficio et dexter romanus in viscera duco


Miscuimus gentes, si qua est hoc orbe potestas

misceo gens si qui sum hic orbis potestas


Curio: nec forti velis Aquilone recepto

curius neque fortis velis aquilo recipio


Abrumpens, medio posuisti limite mortes.


Ostendit Libycae finitor circulus orae,


Hortatu: patrias sedes atque hoste carentem


Scaeva viro nomen: castrorum in plebe merebat


Divitias servasse casae: sic voce Catonis


Cappadocum montana cohors, et largus habenae

cappadocus montanus cohors et largus habena


Turba suos. Quidquid multis peccatur, inultum est.

turba suus quisquis multus pecco inultus sum


Castrorum, regesque tui cum supplice mundo


Quod non cum senibus capti natisque tenemur.


Sublato cecidit rabies: nam rursus in arma


Depositum, Fortuna, tuum: mox vincula ferri


Totum cura fuit socero servare cadaver?


Membra valet, multo congestu pulveris haereus.

membrum valeo multus congero pulvis haereus


Telluremque nihil mutato sole timentem


Gallorum Celtae, miscentes nomen Iberis.


Adpulerat scelerata manus: Magnoque patere


Diraque per populum Cumanae carmina vatis


His adscribit aquis, quorum stata tempora flatus


Spectator Nili: quis rubri stagna profundi,

spectator nilis quis rubrus stagnum profundo


Sed prius ut totam, qua terra cingitur, urbem


Et fibris sit nulla fides; sed conditor artis

et fibra sum nullus fides sed conditor ars


Avulsitque manu, piloque adfixit arenis:


Montibus: Ausoniam qua torquens frugifer oram,


Nunc et ficta perit. Non iam regnare pudebit:

nunc et fictum pereo non iam regno pudeo


Parta quies miseris, in quorum pectora somno


Multaque devexo terrarum margine celat.


Scit, cruor imperii qui sit, quae viscera rerum:

scio cruor imperium qui sum qui viscera res


Cecropiae, victum mentitis Thesea velis.


Creditur, ut captae, rapturus moenia Romae,


Quare agite, Eoum, comites, properemus in orbem.


Signa petit pugnae. Miseri pars maxima vulgi,

signum peto pugna miser pars maximus vulgus


Cognato tantos complerunt sanguine sulcos:


Quin agite, et magna meritum cum caede parate:

quin ago et magnus mereo cum caedes paro


Iamque sinu laxo nudum est sine corpore vulnus;

iam sinus laxo nudus sum sine corpus vulnus


Sed quia mobilibus facilis turbatur arenis,


Illicitosque toros, et non ex coniuge partus?

illicitosque torus et non ex coniunx pario


Iussit, ut immunes mixti serpentibus essent


Lata colubriferi rumpens confinia colli.


Ob ferrum, et saevis libertas uritur armis:


Ut maris Aegaei medias si celsus in undas

ut mare aegaeus medius si celsus in unda


Ense subit presso, et galeae texere pudorem,


Frangis? Habes aditum mansurae in saecula famae.

frango habeo aditus mando in saeculum fama


Commodat in populum, terrae pelagique potentem,

commodo in populus terra pelagius potens


Mallos, et extremae resonant navalibus Aegae.


Has etiam movisse manus: nec pila lacertis

hic etiam moveo manus neque pilum lacertus


Hesperiam pensant superi: iacet hostis in undis

hesperia penso superi iaceo hostis in unda


Non mihi pyramidum tumulis evulsus Amasis


In coetu motuque viros: quorum unus, aperta


Exemplo reddam patriae, numquamque videbit


Haud aeque laesura ducem, cui falsa canebat,


Quamvis crebra micent: moriuntur fulgura nimbis


Quod, nisi monstratum, Romanus transeat hospes.


Non Scytha, non fixo qui ludit in hospite Maurus;

non scytha non figo qui ludo in hospes maurus


Impiger, et torto Balearis verbere fundae

impiger et torqueo balearis verber funda


Mens imbuta semel tam sacra caede, vacabat


Missa tuis caeca telorum in nube ferantur:


Iussa plebe tuli fasces per bella negatos.


Esse locis superos, testatur silva, per omnem

sum locus superus testor silva per omnis


Flumina, et excelsos cumulis aequantia colles


Destituam: per busta sequar, per funera custos;

destituo per bustum sequor per funero custos


Sed patitur saevam, veluti circumdatus arcta


Supplicium poenamque petat. Neque enim ista vocari

supplicium poena peto neque enim iste vocaris


Dedecus hic belli Magno crimenque remisit,

dedecus hic bellum magnus crimen remitto


Quae prius ex longo nocuerunt missa recessu,

qui prior ex longus noceo mitto recessus


Et lustris recubare ferae: nec ventus in illas

et lustrum recubaris fera neque venio in ille


Haemoniae deserta petens dispendia silvae,


Fratribus incurrant fratres, natusque parenti,


Has prohibent iungi conserta cadavera puppes.

hic prohibeo jungo consero cadaver puppis


Ius et fas multos faciunt, Ptolemaee, nocentes.

ius et fas multus facio ptolemaeus noceo


Conspersos vetuit transmittere bella Philippos,

conspergo veto transmitto bellum philippi


Quemque vocat collem Taulantius incola Petram,

quisque voco collis taulantius incola petra


Auxilio, late squalentibus errat in arvis.


Unde acies peritura venit. Vix cuncta locuto

unde acies pereo venio vix cunctus loquor


Incertoque pedum pugnat non stare tumultu.


Imaque telluris ventos tractusque coruscos


Rex tibi Pellaeus terrae pelagique labores


Nautaque ne bustum religato fune moveret,


Hauserit obscoenum titulo pietatis amorem,


Frangit, et haerentes mota cute discutit hastas:

frango et haereo moueo cutis discutio hasta


Et tu perpetuis impendas aera nimbis;


Dum vivunt vultus, atque os in murmura pulsant

dum vivo vultus atque os in murmur pulso


Bella pares superis facient civilia divos:


Infelix Magni coniux, prolesque Metelli:


Muneribus non ira vetus concurrere cogit


Meque tuumque caput per singula forsitan illi

ego tuus caput per singulus forsitan ille


Effudit, prima pendet tamen anxia puppe:

effundo primus pendeo tamen anxius puppis


Texitur in puppim, caesoque inducta iuvenco


Exierant aquilae: iam mundi iura patebant.


Noluit Illyricae custos Octavius undae


Omne fretum metuens pelagi pirata reliquit,

omnis fretus metuo pelagus pirata relinquo


Quae modo complexu foverunt, pectora caedunt.

qui modo complexus foverunt pectus caedo


Adfixusque rati, telo retinente, pependit.


Viso patre, levat: vox fauces nulla solutas

video pater levo vox fauces nullus solvo


Ludibrio servatus erat, non utile mundo


At saxum quoties ingenti verberis actu


Confestim tentare ratem, celeresque carinas


Excipiet, gaudente polo, seu sceptra tenere,


Ut ferat e membris Eoos fumus odores,


Incipit, exiguumque tument, mox reddita malo


Tot mundi caruisse malis, praestare deorum


Lauriferos nullo comitetur vulnere currus?


Transtraque nautarum summique arsere ceruchi.


Indulsit castris, et collibus abstulit omen,


Sideribus novere vias: nec sidera nota


Tollitur: impulsae tonsis tremuere carinae,


In miseram Fortuna necem, dum munera longi


O male concordes nimiaque cupidine caeci,


Scire mori, sors prima viris, sed proxima cogi.

scio morior sors primus vis sed propior cogo


Puppis, et Hesperiam pelago coeloque relinquas:

puppis et hesperia pelagus coeloque relinquo


Laturique ruunt. At Caesar, moenibus urbis


Lux etiam metuenda perit, nec fulgura currunt

lux etiam metuo pereo neque fulgur curro


Labitur, ac venia gaudet caruisse secunda.


Pallados in medio confecit pectore Gorgon.

pallados in medium confacio pectus gorgon


Vocibus his prodens urgentem pectora Phoebum:


In gladios iurata manus? Pro Caesare pugnant

in gladius iuro manus pro caesaris pugno


Detrahimus dominos urbi servire paratae.


Frigidaque ut veteris deprendit signa ruinae,

frigidum ut veto deprehendo signum ruina


Excelsa de rupe procul iam prospicit Urbem,

excello de rupes procul iam prospicio urbs


Explicuit per membra virum. Rapit arida tellus

explico per membrum vir rapio aridus tellus


Ipse petit trepidam tutus sine milite Romam,

ipse peto trepidus tueor sine miles roma


Agmina, quae Cilicum terris deducta tenebat


Agminaque interius muro breviore recepit,


Ad campos, Epidamne, tuos, ubi solus apertis

ad campus epidamnus tuus ubi solus apertus


Ignosci. Premit ille graves interritus iras,

ignosco premo ille gravis interritus ira


Eduxit pestes: illis e faucibus angues


Manibus, et regni duravit ad ultima fatum.


Pompeio prodesse nefas, votisque senatus.


Quod poterat, Romanus erat. Quid viscera nostra

qui possum romanus sum quis viscera noster


Adspexit patrios comites e litore Magnus,


Non Graia levitate fidem, signataque iura,


Gentis Iuleae, et rapti secreta Quirini,


Tempora: nec quidquam nudis vitalibus obstat


Isset in occasus, mundi devexa secutus,


Vocibus his correpta viri, vix aegra levavit


Nec flammas superant undae: sparsisque per aequor

neque flamma supero unda spargo per aequor


Silvaque Dodones, et fluctibus aptior alnus,


Orbe sub Eoo sedem gelidaque sub Areto,


In ratibus cecidere suis. Cruor altus in undis


Urbe procul, nostrisque velis te credere muris,


Spe posita damnare fugam, casurus in hostes


Floriferi repetunt, et sparsi mellis amorem:


Impia tam saeve gesturus bella litasti.


Scrutatur venas penitus squalentis arenae:


Ingressis. Coeunt ignes stridentibus undis,


Fama potest rerum, toto quas gessimus orbe,


Nec perfert pontum Boreas ad saxa, suumque

neque perfero pontus boreas ad saxum suum


Arentemque feror Libyen, quo tristis Erinnys


In senium, longoque togae tranquillior usu,


Marmaridae volucres, aequaturusque sagittas


Armatasque manus excusso iungere ferro,


Imperii nudare latus, dum perfida Susa

imperium nudaris latus dum perfidus susa


Iuppiter hoc sacrum: caesique in pectora tauri

iuppiter hic sacer caedo in pectus taurus


Spissataeque fluunt: nec servant fulmina flammas,


Quisquis inest terris, in fessos spiritus artus

quisquis insum terra in fatisco spiritus artus


Excitosque suis immittam sedibus ortus.


Ambitur nigris Meroe fecunda colonis,


Transierat primi Caesar munimina valli,


Spesque metusque simul, perituraque vota movebunt:


Illic semiferos Ixionidas Centauros


Exiguam Cererem. Pro lucri pallida tabes!


Cum pariter solvere rates, totosque rudentes


Obsedit muris calcantem moenia Magnum.


Saeva movet, cecinere deos: crinemque rotantes


It convalle iacens iam molibus unda receptis.

eo convallis jaceo iam moles unda recipio


Certamen movistis, opes) prohibensque rapina


Extremique fragor convexa irrupit Olympi,

extremus fragor convexus irrumpo olympius


Effudere suas, victis compagibus, urnas:


Vidimus: haec, fama est, oculis victoria iniqui

video hic fama sum oculus victoria iniquus


Humanam feriens animam sonat, oraque vatis


Fontibus unda cadit, simulacraque moesta deorum


Aera texerunt vacuumque cadentia pontum.


Sensit et ipse metum Magnus; placuitque referri

sentio et ipse metus magnus placeo refero


Siccaque letiferis squalent serpentibus arva,


Hospitii fretus superis et munere tanto


Incessitque fretum rapidi super Hellesponti,

incedo fretus rapidus super hellespontus


Addidit invalidae robur facundia caussae:


Contulit in leges, et Parthi militis arcus.


Canitie, atque atro squalentes pulvere vestes.

canities atque ater squaleo pulvis vestis


Induxisse togam: Venerisque huic maximus usus,


Inclusum fusco venerentur cespite numen.


Qui, populo sitiente, bibas! Sic concitus ira


Viscera: nec, quantum toto de corpore debet,

viscera neque quantus totus de corpus debeo


Praecipiti deducta polo: Phoebeque serena


Ut vidit campis acies, et cernere tantas


Servet, et Assyria scrutetur sidera cura,


Tot laceros artus Pisaea flevit in aula.


Quas Nasamon gens dura legit, qui proxima ponto

qui nasamon gens durus lego qui propior pontus


Et voces audire datur: multosque per annos


Squamiferos ingens Haemorrhois explicat orbes:

squamifer ingens haemorrhois explico orbo


Ecce subit fades leto diversa fluenti


Custodes tripodes fatorum, arcanaque mundi,


Pocula Caesareus, mensaeque incumbere cervix.


Subsidentque urbes? an tollet fervidus aer


Ignoti iugulum tamquam scelus impetat hostis.

ignosco iugulum tamquam scelus impetat hostis


Fama procul terras, vivam tibi nempe superstes.

fama procul terra vivo tu nempe supersto


Nam neque congestae struxere cubilia frondes


Tu quoque vix summam seductus ab aequore rupem

tu quoque vix summa seduco ab aequor rupes


Et collecta procul lacerae fragmenta carinae

et colligo procul lacer fragmentum carina


Crevit amore nefas. Nam postquam foedera pacis

cerno amor nefas nam postquam foedero pax


Si spoliare deos, ignemque immittere templis,


Ut tibi nox, tibi tota dies, tibi curreret aether,


Unde Europa fugit Libyen, et litora flexu


Urbibus Italiae, lapsisque ingentia muris


Hunc habuisse pares Phoebeis ignibus undas.


Non duraturae conspecto sole pruinae:


Nulla fides pietasque viris, qui castra sequuntur;

nullus fides pietas vis qui castrum sequor


Remigium: sed, quod trabibus circumdedit aequor,


Hic iacet, Eoasque premunt tentoria gazas.


Atque operit tellure viros. Vix tollere miles


Plebeiaque nimis careo dimissa marito.


Haec ubi fata caput spumantiaque ora levavit,


Terra labet, mixto coeuntis pondere mundi,


Has urbi miserae vestro de sanguine poenas


Iamdudum moriture, paras? Rue certus, et omnes

jamdudum morior paro ruo certus et omnis


An mundum ne nostra quidem matrona teneret.

an mundus ne noster quidem matrona teneo


Aut quotus in plaustro Libyam bene dirigat ignis.

aut quotus in plaustrum libya bene dirigo ignis


Caesar erat: cum se parva Cleopatra biremi,

caesar sum cum sui parvus cleopatra biremis


Ossa diu: nondum artis erat, caput ense rotare.

os diu nondum ars sum caput ensis rotaris


Caussa mali. Cedant feralia nomina Cannae,


Terrae spernit opes: invictus robore cunctis,


Sic pleno Padus ore tumens super aggere tutas

sic plenus padus os tumeo super aggero tueor


Certatim obscoenos miles: moriensque recepit,


Quod pelagus Nilusque dedit, quod luxus inani


Arctior Euboica, qua Chalcida verberat, unda.

arctior euboicus qui chalcida verbero unda


Mutandaeque iuvat permissa licentia terrae.


Transit, et ignotos aperit sibi gurgite campos.

transeo et ignotus aperio sui gurges campus


Ominibus petiere suis: nec fabula Troiae


Hoc quoque securis oneris fortuna remisit,


Ora rogo cupidum vetitisque imponere flammis,

ora rogo cupidus vetitisque impono flamma


Est pelago donata mei, bellisque negamur;


Infidumque Iubam, petimus Pharon arvaque Lagi.


Amplexus fossa, densas tollentia pinnas


Singula continuis cesserunt ictibus arma.


Adtoniti: cladisque suae vix ipse fidelis


Quae melior: mensoque, homini quid fata pararent.


Si quidquam mutare velis, unoque sub ictu


Oderuntque gravis vivacia fata senectae,


Non privata dedit, voti deposcite pugnam.


Oppositum pelago. Lunata fronte recedunt


Vultusque exanimes, oculosque in morte natantes,


Carmine Thessalidum dura in praecordia fluxit

carmen thessalis durus in praecordia fluo


Impetus: et, visum lenti, quaesisse nocentem.


Qui vult esse pius. Virtus et summa potestas

qui volo sum pius virtus et summus potestas


Sidera subducunt nubes, tunc Thessala nudis

sidus subduco nubes tunc thessalus nudus


Moeret, et ignorat caussas, animumque dolentem


Pallenaea Iovi mutavit fulmina Cyclops.


In faciem posuere ducum: iuvat esse nocentes.


Intulit Emathiis, ignaro Caesare, tectis;


Haereat illa tuis per bella, per aequora signis,

haereo ille tuus per bellum per aequor signum


Sive canit fatum, seu, quod iubet ille canendo,


Unde tuam videas obliquo sidere Romam.


Aequoraque, et campi, Rhodopaeaque saxa loquentur.

aequor et campus rhodopaeaque saxum loquor


In casum quae cuncta ferat. Placet alea fati

in casus qui cunctus fero placeo alea fatum


Euboici vasta lateris convalle tenebis.


Igne fovet terras, simul et Garganus et arva

ignis foveo terra simul et garganus et arvum


Magnanimum Alciden Libycas excivit in oras.


Prospectasse nefas, spumantes caede catervas?


Membra ducis. Diri tum plena horroris imago

membrum dux dirus tum plenus horror imago


Fugit, et ad Phoebi tripodas rediere futura:


Proelia iusta decet, patriae sed vindicis iram.

proelio iustus decet patria sed vindex ira


Dum tetris aliquis nostra de stirpe manebit,

dum taeter aliquis noster de stirps maneo


Luxuriosa domus. Sed abest defensor ubique

luxuriosus domus sed absum defenso ubique


Quod tam lenta tuas tenuit patientia vires,

qui tam lentus tuus teneo patientia vireo


Iam locus est pressis: stipataque membra teruntur:


Consilii vox prima fuit; meritumque, fidemque,


Aeolii iacuisse Notum sub carcere saxi


Cuspide fraterna lassatum in saecula fulmen

cuspis fraternus lasso in saeculum fulmen


Castra fremunt, animique truces sua pectora pulsant

castrum fremo animus trux suus pectus pulso


Invenit fletus comitem, nec turba querenti


Detrahere in cladem fato damnata maritos,


Et vires rediere viris. O prodiga rerum


Abstulerat Magno reges Fortuna ministros:


Avulsasque rotant, excusso remige, sedes.


Limes ab Ausoniis disterminat arva colonis.

limo ab ausonius distermino arvum colonia


Et subito feriere die. Paretis? an ille


Percussi medias alieni iuris arenas.


Mors dilata deum: Styx, et, quos nulla meretur

mors differo deus styx et qui nullus mereo


Desilit in flammas, et, dum licet, occupat ignes.

desilo in flamma et dum licet occupo ignis


In laevum cecidere latus veloxque Metaurus,


Protinus abducto patuerunt templa Metello.


Vestri cura movet. Nam me secura manebit


Composuit pelagus, ventis patientibus, undas.


Dumque a luce sacra, qua vidit fata, refertur


Utraque frugiferis est insula nobilis arvis,


Excitet invisas dirae Carthaginis umbras


Exarmant, vacuaeque iubent remeare pharetrae.


Prima tibi campos permittit apertaque Memphis

primus tu campus permitto aperio memphis


Hisne Salus rerum, Felix his Sulla vocari,


Atque omnis propior mergenti sidera coelo


Corporibus: totaeque viro dant tela ruinae:


Imposuit: medios pontem distendit in agros.


Solverit, ignoro. Quaecumque iniuria fati


Defessus Caesar mediis intermanet agris.

defatiscor caesar medius intermaneo ager


Vulnus, et ad superos obscuraque sidera fatur:


Contenti fecisse duos. Tinxere sagittas


Et placate caput, cineresque in litore fusos


Candida Phocaica complectitur infula lauro.

candidus phocaicus complector infula laurus


Quos sequeris: quascumque tuas Pharsalia fecit,

qui sequor quicumque tuus pharsalia facio


Quem non mille simul turmis, nec Caesare toto

qui non mille simul turma neque caesaris totus


Illic et laxas vestes, et fluxa virorum


Nec, sicut mos est miseris, trahere omnia secum

neque sicut mos sum miser traho omnis sui


Desperasse putent. Magna virtute merendum est,


O scelerum ultores, melioraque signa secuti,


Putria destituit: crimen civile videmus,


Sed meminit, nondum satiata caedibus ira,


Conspicit, exanimi defixum lumina vultu:


Unguibus impastae volucres, dum Thessala vatem

unguis impascor volucris dum thessalus vates


Martius incaluit Siculis incudibus ensis:


Caspiaque immensos seducunt claustra recessus,

caspiaque immensus seduco claustra recedo


Constitit: in partes aliquid sed Caesaris ausa eat,

consto in pars aliquis sed caesar audeo eo


Destituunt, moresque malos sperare relictum est,


Haud retinet. Quippe ipsa metus exsolverat audax

haud retineo quippe ipse metus exsolvo audax


Scit non esse casas. O vitae tuta facultas


Percussit Prester. Illi rubor igneus ora


Exprimit ora super. Nigro si turbida limo

exprimo os super niger si turbidus limus


Roma recepta fuit: nec plus victoria Sullae

roma recipio sum neque multus victoria sulla


Exhibuit monumenta fides, servataque ferro


Et semper recto lapsurus limite Cenchris:


Qua celer et ripis descendens Marsya rectis

qui celer et ripa descendo marsyas rectus


Defendens tutam vel solis turribus urbem.


Sollicitas reges, cum forsan foedere nostro


Quod te non passa est misereri, perfide, Magni

qui tu non patior sum misereo perfidus magnus


Plurima tum volvit spumanti carmina lingua


Terribilis sed pallor inest: nec fessa quiescunt

terribilis sed pallor insum neque fessus quiesco


In tutam trepidos numquam Babylona coegi.


Collegit vestes, miserique insignia Magni,


Exprimit, et planctus illisae cautibus undae;


Quas aliae clades: illic per fata virorum,


Vos quoque, qui fortes animas, belloque peremtas

tu quoque qui fortis anima bellus peremtas


Italiam. Vix fata sinunt: nam murmure vasto


Dum fuit armorum series, ut grandine tecta


Sed teneat Caesarque dies, et Iulia noctes.


Vile nefas; magnumque decus, ferroque petendum,


Enecat, et nulls putris radice tenetur.


Caesaris in iugulum: praestet Lagea iuventus

caesar in iugulum praesto lageus juventus


Duxit iter: seu, barbarica cum lampade Python

duco iter seu barbaricus cum lampas python


Facta tribus dominis communis, Roma, nec umquam

facio tres dominus communis roma neque umquam


Praecipitare cupit: segnis pavidusque vocatur,


Namque ut opes mundo nimias fortuna subacto

namque ut ops mundus nimius fortuna subigo


Succendit, tenditque cutem, pereunte figura,


Scinditur avulsus: nec, sicut vulnere, sanguis

scindo avello neque sicut vulnus sanguis


Et caput hoc positum rostris, effusaque membra,

et caput hic pono rostrum effundo membrum


Belli casus erat: Graiae pars maxima classis

bellius casus sum graius pars maximus classis


Mortales optare vetat: iustisque benignus


Insiluit Caesar, semper feliciter usus


Quam si fraterna prohiberet imagine tellus,


Gesseris eventu, tibi Roma subegerit orbem.


Ignota obscurae viderunt sidera noctes,


Sit patriae Magnumque ducem totumque senatum,


Romanus quae consul habet. Sic ille profatus

romanus qui consul habeo sic ille profor


Da veniam; si quid sensus post fata relictum est,

do venio si quis sensus post fatum relinquo sum


Aethere constricto pluvias in nube tenebat.


Inter nudatos stabat densissima montes.


Ipse manu subicit gladios, ac tela ministrat,

ipse manus subicio gladius atque telum ministro


Et galeae fragmenta cavae compressa perurunt

et galea fragmentum cavus comprimo peruro


Quaeritur indignae sedes longinqua ruinae.


Sanguine: caesorum truncare cadavera regum


Et non ingratis incessit turba querelis:


Certior, et terrae similem bellantibus usum.


Fida comes Magni vadit duce sola relicto,

fidus comes magnus vado dux solus relinquo


Pompeius, nullasque moras permittere bello,


Maliacas Sperchios aquas: et flumine puro


Nec Pompeius erit? Perierunt tempora vitae,


Sed recti fluctus soloque Aquilone secandi.


Sed gessisse prius bellum civile pudebit.


Ipse canet Siculis genitor Pompeius in arvis:

ipse cano siculis genitor pompejus in arvum


Inde faces et saxa volant, spatioque solutae


Vidit, et ad certam devotos tendere mortem:


Senserat, elatus specula quae prodidit ignis.


Permissum ducibus. Stimulos dedit aemula virtus.


Idem ego per Sythici profugum divortia Ponti

idem ego per sythici profugus divortium pontus


Menstruus in fastos distinguit saecula consul.

menstruus in fasti distinguo saeculum consul


Instat atrox: et adhuc, quamvis possederit omnem

insto atrox et adhuc quivis possederit omnis


Per vestros obstricta magos, implete pharetras,

per vester obstringo magus impleo pharetra


Conferres, poenasque tuas? Iam crimen habemus,


Aspernata fames: cultus, gestare decoros


Submota est capiti tabes: raptoque cerebro


Numen eget: dixitque semel nascentibus auctor


Ut procul immensam campo consurgere nubem,

ut procul immensus campus consurgo nubes


Vidit Bistonii stabulis pendere tyranni;

video bistonius stabulis pendeo tyrannus


Qui vetet externas terris advertere classes.


Parva puppe fugit: sequitur pars magna senatus

parvus puppis fugio sequor pars magnus senatus


Monstrat Echionias: ubi quondam Pentheos exsul

monstro echionius ubi quondam pentheus exsul


Qua nudi Garamantes arant, sedere: sed inter

qui nudus garamantes aro sedeo sed inter


Et sumus, ut fatear, tam saeva iudice sontes:


Hic numerus totos tibi vestiat ossibus agros:


Litora curva legit, primisque invenit in undis


Ante Canis radios, nec ripis adligat amnem

ante canis radius neque ripa adligo amnis


Invideo, nostrasque manus quod Roma furenti


Nec non et reges populique queruntur Eoi


Libera bellorum, quae matrum sola per undas


Illum tota petit moles, illum omnia tela:


Sed quo vela dari, quo nunc pede carbasa tendi

sed quo velo do quo nunc pes carbasus tendo


Ac prius infanda commendat crimina voce:


Nutaretque ratis populo peritura recepto,


Cana iugis, latoque Aemi sub rupe Philippos.

canus iugum fero aemi sub rupes philippi


Caussa palus, leni quam fallens egerit unda.


Ipsa ducis queritur, magnoque accensa tumultu


Ducit, et inserto laqueis feralibus unco,


Moenia, et abrupto circumdant undique vallo:

moenia et abrumpo circumdo undique vallo


Non fictas laeto voces simulare tumultu:


Hoc meritum, nobis facili quod caede peractum est.

hic mereo nos facilis qui caedes perago sum


Ut primum remis actum mare propulit omne


Haesit nocte dies. Legi non paruit aether:


Protulerat natura, rapi, sterilique nefandos


Tracturae: tuque o flagrantis portitor undae,


I modo securus veniae, fassusque sepulchrum


Et pavet Haemonias, et mortibus instruit artes.


Composuit, vultu dextraque silentia iussit:


Casurum est, feriat: neque enim victoria Magno

cado sum ferio neque enim victoria magnus


Septimium fama? scelus hoc quo nomine dicent,

septimius fama scelus hic quo nomen dico


Cum duce praelato terras atque aequora lustrat.

cos dux praefero terra atque aequor lustro


Gentibus invisis Latium praebere cruorem?


Cernetis nostros iam plebs Romana triumphos.

cerno noster iam plebs romanus triumphus


Haud impune feris, non ausi tradere busto,

haud impunis fera non audeo trado bustum


Maiores in luce moras, tu sola furentes


Post bellum victoris habes. Sic fatur. At illi

post bellum victor habeo sic for at ille


Consul uterque vagos belli per munia Patres

consul uterque vagus bellum per munia pater


Magnus, dum patrios portus, dum litora numquam

magnus dum patrius portus dum litus numquam


Et natis, totosque trahens in bella penates,

et obstino totus traho in bellum penates


Haec placuit belli sedes, hinc summa moventi

hic placeo bellum sedes hinc summus moveo


Ipse locus. Miles rupes oneratus in altas


Pompeio certe fugeres duce. Fortis in armis

pompejus certus fugio dux fortis in arma


Nec credens Pharium tantum potuisse tyrannum,

neque credo pharius tantus possum tyrannus


Maius erit, quam quod, vobis miscentibus arma,


Ira latens: nam quae dubias constringere mentes

ira lateo nam qui dubius constringo mens


Quamvis icta novo, ventum tenuere priorem


Victorum: maiora viris e sanguine parvo


Nullaque non aetas voluit conferre futuris


Perfida nubiferi vetat inconstantia veris.

perfidus nubifer veto inconstantia verus


Movit, et in partem Romani venit Achillas.


Furtivae placuere fugae: ne litora clamor


Accipiam. Licet ingentes abruperit actus


Abripimur. Patriae sedes remeamus in urbis,


Nosse fuit, quem non stellarum Aegyptia Memphis

nosco sum qui non stella aegyptius memphis


Libertate potens, et solus plebe parata


Quod, fugiens civile nefas redituraque numquam,


At medii robur belli fortissima densant


Litoris Euboici, memorando condite busto,


Primus in oblicum sonipes opponitur amnem,


Sustinuere manus: tanta est fiducia mortis.


Haec Libycos, pars tam flavos gerit alter crines,

hic libyci pars tam flavus gero alter crinis


Atria cognati pulsat non ampla Catonis.


Di tibi non mortem, quae cunctis poena paratur,


Explicuere iugum. Nubes suspexit Olympus:


Impius hinc prolem superis immisit Aloeus,

impius hinc proles superi immitto aloeus


Et scelerum vindex in sancto pectore Bruti

et scelus vindex in sancio pectus brutus


Hunc, Cimbri, servate senem. Non ille favore


Vel plaga qua torrens claususque vaporibus axis


Exerit, et varii mutator circulus anni


In vultus effusa comas, Cornelia puppi


Sulla potens, Mariusque ferox, et Cinna cruentus,

sulla possum marius ferox et cinna cruentus


Plena, per oblicum crebros latus accipit ictus.

plenus per obliquus creber latus accipio iacio


Unde notet terras; quae sit mensura secandi


Ut scelus hoc Sullas caedesque ostensa placeret,

ut scelus hic sulla caedo ostendo placeo


Trans ripam validi torserunt tela lacerti.

trans ripa validus torqueo telum lacertus


Hostili de parte videt. Pulmonis anheli


Teximus aut iugulos? Alieni poena timoris


Ista ratis. Ne flecte manus: fuge proxima velis

iste ratis ne flecto manus fugio propior velis


At Figulus, cui cura deos secretaque coeli


Nam prior e campis ut conspicit, amne soluto,

nam prior e campus ut conspicio amnis solvo


Sulcato varios duxerunt gurgite tractus,


Sordidus exhausto sorbetur ab ubere sanguis.

sordidus exhaurio sorbeo ab uber sanguis


Stat torus, et picto vestes discriminat auro:

sto torus et pingo vestis discrimino aurum


Exarsit mucro. Tunc omnis lancea saxo


Si quibus in nullo positum est evadere voto,


Iam Pompeianae celsi super ardua valli

iam pompejanus celsus super arduus valles


Ecquis, ait, iuvenum est, cuius sit dextra cruore

ecquis aio juvenis sum qui sum dextera cruor


Tam misero Fortuna minor. Iam pondere fati

tam mitto fortuna paruus iam pondus fatum


In fluvium primi cecidere, in corpora summi.

in fluvius primus cado in corpus superus


Terribilem iusto transegit Achillea ferro.

terribilis justus transigo achilleus ferrum


Paene suo, qui tot gentes in bella trahebat,


Heu demens, non te fugiunt, me cuncta sequuntur:

heu demens non tu fugio ego cunctus sequor


Pignora nulla domus, nulli coiere propinqui.

pignus nullus domus nullus coeo propinquus


Edidit. Et medio visi consurgere Campo


Invenies: aude: superi tot vota Catonum


Deserit adverso possessam numine sedem


Ensis, et a nullo revocatum est pectore ferrum.

ensis et ab nullus revoco sum pectus ferrum


Quam magnum virtus crimen civilibus esset.


Quod tibi, Roma, fuga Pyrrhus trepidante reliquit,

qui tu roma fuga pyrrhus trepido relinquo


Quam pelago diversa lues. Nam pinguibus ignis

quam pelagus diverto luo nam pinguis ignis


Signa dedit mundus: legesque et foedera rerum


Pigrius immotis haesere paludibus undae.


Invidiosus erat. Mene, inquit, degener unum


Pellaeusque puer gladio tibi colla recidit,


Ut nota sit busti; si quis placare peremptum

ut nosco sum bustum si quis placo peremo


Quis ratibus tantis fugientia crederet ire


Pallas Gorgoneos diffudit in aegida crines,

pallas gorgoneus diffundo in aegida crinis


Si det in Hesperiam, non hac in sede quiescent

si do in hesperia non hic in sedes quiesco


Parcite; ait, superi, cunctas prosternere gentes:


Colchorum qua rura secat ditissima Phasis:


Et caussas Martis Phariis cum gentibus optat.


Cedere vel bellis, vel cuncta moventibus annis:


Ignis agit vires: teda sed raptus ab omni


Regnaque ad ultores iterum redeuntia Brutos,


Urgentur: caedunt Lepidos, caeduntque Metellos,


Opposuit natura mari, flatusque removit,


Hoc animi nox illa dedit, quae prima cubili

hic animus nox ille do qui primus cubile


Thracius, et populum Pholoe mentita biformem.

thracus et populus pholoe mentior biformis


Sed tua sors levior, quoniam mors ultima poena est,

sed tuus sors levis quoniam mors ulter poena sum


Aggere deiecit pelagi, sed pertulit unda,


Bella geri placuit nullos habitura triumphos?

bellum gero placeo nullus habeo triumphus


Vangiones: Batavique truces, quos aere recurvo


Aeger quippe morae, flagransque cupidine regni


Inseruitque manus terrae: nec pondere solo,


Namque alii Magnum vel Caesaris arma sequantur:

namque alius magnus vel caesar arma sequor


Ignis adhuc Phrygius, nullique adspecta virorum

ignis adhuc phrygius nullus adspecio vir


Omnia dent poenas nudo tibi, Magne, sepulchra:

omnis do poena nudus tu magnus sepulcrum


Sumserit: haec acies victum factura nocentem est.

sumserit hic acies vinco facio noceo sum


Varus, ut admotae pulsarunt Auximon alae,


Ammodytes: spinaque vagi torquente Cerastae:


Et sibi consultum. Cilicum per litora tutus


Vomere, et antiquos Curiorum passa ligones


Quos servire pudet. Sunt nobis nulla profecto

qui servio pudeo sum nos nullus profecto


Non tuleram Magnum mecum Romana regentem:


Pars micat et celeri venas movet improba pulsu.

pars mico et celer vena moveo improbus pello


Iure suo populis uti legumque licebit,


Puniceus Rubicon, cum fervida canduit aestas:

puniceus rubico cum fervidus candeo aestas


Circuit exustae nomen memorabile Troiae,


Inspicitur virtus, quidquid laudamus in ullo


Populea fluvium ripas umbrasse corona:


Incussus densi compagem solvere muri


Ire super gladios supraque cadavera patrum,


Saucia maiores animos ut pectora gestant,


Hoc potius civile gerent. Sic Graia iuventus

hic potis civilis gero sic graius juventus


Corripit; Emathiis quid perdat nescit in arvis.

corripio emathius quis perdo nescio in arvum


Ambraciae portus: scopulosa Ceraunia nautae

ambracia portus scopulosus ceraunia nauta


Excitat invalidas admoto fomite flammas.


Atque insueta quies uni, nudumque marito


Acer et indomitus; quo spes, quoque ira vocasset,

acer et indomitus quo spes quoque ira voco


Bistonias consuetus aves, et barbara Cone


Iam pelago medios Titan demissus ad ignes,

iam pelagus medius titan demitto ad ignis


Aut Tityos Briareusque ferox: coeloque pepercit,

aut tityus briareus ferox coeloque parco


Quodque virum toti properans imponere mundo


Et clypeum laevae fulvo dedit aere nitentem,


Foederibus, turpique volent corrumpere vita.


Et iugulis pressere manum. Cum sorte cruenta


Humentes mirata genas, percussaque caeco


Invictumque ducem detecto Marte lacessit.


Imploratus adest: nec campos liberat undis,


Caeca tela manu, sed non tamen irrita, mittit.

caecus telum manus sed non tamen irrito mitto


Alnos, vicinae percurrit in aequora Lunae.


Gens habitat cana pendentes rupe Gebennas:


Romanas sancire volent hoc sanguine leges.


Humidus Aegoceros: nec plus Leo tollitur Urna.

humidus aegoceros neque multus leo tollo urna


Et violare diem, tantum tenet aera pulvis.

et violaris dies tantus teneo aes pulvis


Ignovere deis. Libycas ibi colligit iras.


Certe vita tibi semper directa supernas


Porrexitque duci. Squalebant pulvere fauces


Sed metuunt belli trepidos in nocte tumultus,

sed metuo bellum trepidus in nox tumultus


Erigat Oceanum, fluctusque ad sidera ducat,


Praecipitesque dedi populos, cunctosque fugavi


Et regem regnare iube. Quantosne tumores


Amphitryoniades vidit, cum vinceret, Hydram;


Seque putat solum regnorum iniusta gravari,

sequor puto solus regnum iniustus gravaris


Solverat armorum fessas nox languida curas:


Crine iacet, subicique facem complexa maritum

crinis iaceo subicio fax complector maritus


Curio Sicanias transcendere iussus in urbes,


Quidquid Romani meruerunt pendere mores.


Tu, cui dant poenas inhumato funere gentes,


Fulserunt sedes: non proxima lege potestas


Hos inter montes, media qui valle premuntur,


Agmina caede duces iunctis committere castris


Fulminibus me, saeve, iubes tantaeque ruinae


Quem postquam propius famulae videre fideles,

qui postquam propius famula video fidelis


Atque exsecta virum. Stat contra fortior aetas,

atque exseco vir sto contra fortis aetas


Eumenis: aut qualem iussu Iunonis iniquae


Rapturusque suam procumbit in aequora dextram.


Pestis, et in sicco linguam torrere palato

pestis et in sicco lingua torreo palatum


Non fatis adductus amor: flammisque severi


Quam multum bellis liceat civilibus, aetas.


Hoc regi, Romana sibi. Tu parce morari:


Ac male defensum fragili compage cerebrum

atque malus defendo fragilis compages cerebrum


Aethiopumque solum, quod non premeretur ab ulla


Arctos habet: calida medius mihi cognitus axis

arctos habeo calidum medius ego cognosco axis


Composuit: miserique fuit spes irrita mundi


Bis nocui mundo: me pronuba ducit Erinnys

bis noceo mundus ego pronuba duco erinnys


Deberet, pavor adtonitos confecerat hostes.


Corpus, et immensa populos in caede natantes

corpus et immensus populus in caedes nato


Ignis edax, calidaque incendit viscera tabe.

ignis edax calidum incendo viscera tabeo


Officiis caret unda suis: dare iussus iniquo

officium careo unda suus do iubeo iniquus


Colla tibi: debet multas hic legibus aevi,


Egimus, aut annos a consule nomen habentes?


Illic mersa suos: operumque ut summa revisat,


Non tulit adflictis animam producere rebus,


Vaticinata quies, magni tulit omina planctus.


Non minor hic Nilo, si non per plana iacentis

non paruus hic nilus si non per planum iaceo


Verbere conversae cessantes excitat hastae.


Assyriia, trahitur cladis captiva vetustae.


Surgit Ilerda manu: placidis praelabitur undis

surgo ilerda manus placidus praelabor unda


Arctavit clausitque animam: nec fervida pestis

arctavit claudo anima neque fervidus pestis


Si tibi Sulla loco. Dolet heu semperque dolebit,

si tu sulla locus doleo heu semper doleo


Montis adest, seramque sibi parat unda ruinam.


In medio stetit illa mari, sub tempore vatis

in medium sto ille mare sub tempus vates


Signa tenet Magni: nec Caesar colle minore

signum teneo magnus neque caesar collis paruus


Quis terram coeli patitur deus, omnia cursus

quis terra coelis patior deus omnis curro


Massiliam bellis testatur fata tulisse,


Multiplices cinxere rates. Hoc robur aperto


Sub pedibus iam Roma meis. Solatia fati


Illa licet, penitus tolli quam iusseris urbem,

ille licet penitus tollo quam jubeo urbs


Brundusii tutas conscendit Magnus in arces.

brundisium tueor conscendo magnus in arx


Inde moras solvit belli, tumidumque per amnem

indus mora solvo bellum tumidus per amnis


Auri nescit amor. Pereunt discrimine nullo

aurius nescio amor pereo discrimen nullus


Non ilium laetis vadentem coetibus urbes,


Polluit innumeris leges et foedera tedae


Sustinuere diem coeli, servantur in usus;


Consurgunt partes iterum, totumque per orbem


Lucifer a Casia prospexit rupe, diemque


Nec Pallas spectare potest: vultusque gelassent


Fluctus ab Europa, quamvis Byzantion arcto

fluctus ab europa quivis byzantium arceo


Retulit Argolico fulgentia poma tyranno.


O thalamis indigne meis, hoc iuris habebat


Libertate fugae: sed non, ubi terra tumebit,


Aeternis chalybum nodis, et carcere Ditis


Ignavis manibus proiectos reddidit enses,


Proditionis erit: non hoc civilia bella,


Cum peterent, totus venientibus obstitit aether:


Incubuit silvas, excussaque nubibus atris


Auctoremque dole fati. Quacumque feriris,


Quod meruit, fratrique tuum pro munere tali


Cunctaque iussuri, primum hoc decernite, Patres,


Hic mihi Roma fuit. Non ulla in litora puppim

hic ego roma sum non ullus in litus puppis


Syrtis alit. Nam litoreis populator arenis

syrtis alo nam litoreus populator harena


Interea parvo signemus litora saxo,


Adde, quod ingrato meritorum iudice virtus


Qui cum signa tuli toto fulgentia ponto,


Cum iam non poterit puppi nostraeque saluti


(Semidei manes habitant, quos ignea virtus


Stat tutus, pereunte manu. Quis fata putaret


Horror et Arctoi nostro sub nomine miles,

horror et arctous noster sub nomen miles


Ante oculos volitare suos. Sed mentibus unum

ante oculus volitaris suus sed mens unus


Pax illis cum morte data est. Fiducia tanta est

pax ille cum mors do sum fiducia tantus sum


Hoc placet, o superi, cum vobis vertere cuncta

hic placeo o superi cum tu verto cunctus


Praeveheris, sterilesque diu metiris arenas,


Mortibus innumeris, ac singula fata sequentem

mors innumerus atque singulus fatum sequor


Si bene nota mihi est, ad Caesaris arma iuventus

si bene nosco ego sum ad caesar arma juventus


Exaudite preces, si vos satis ore nefando


Tot rerum finem, timeat sibi? Non vacat ullos


Et regum cineres exstructo monte quiescant,


Ergo indigna fui, dixit, Fortuna, marito


Occulere. Heu quantum mentes dominatur in aequas

occulo heu quantus mens dominor in aequo


Hostis, et implicitis gaudent subsidere membris,

hostus et implico gaudeo subsido membrum


Sed venient maiora metu. Di visa secundent,

sed venio magnus metus deus video secundo


Arva bono, virus stillantis tabe Medusae


Cassius hoc potius feriet caput? Astra Thyestae

casseius hic potis ferio caput astrum thyestes


Quem metuis, par huius erat. Non sanguine clari:

qui metuo par hic sum non sanguis clarus


Quid fueris, nunc scire licet. Fuge proelia dire,

quis sum nunc scio licet fugio proelio dirus


Ergo ubi concipiunt, quantis sit cladibus orbi

ergo ubi concipio quantus sum clades orbus


Sufficiens spatium, nulloque horrore comarum


Siccaque Thessalia confundit lumina Lesbos.


Ora levi flectit frenorum nescia virga:


Temperiem ? segetes tellus infida negabit?


Praetor adest: vacuaeque loco cessere curules,


At si funestas acies, si dira paratis


Nulla loci facies revocat feralibus arvis


Haud equidem immerito Cumanae carmine vatis

haud equidem immeritus cumana carmen vates


Membraque dispersi pelago componere Magni?

membrum dispermulceo pelagus compono magnus


Et placidi Colophona maris, spumantia parvae


Strata micant: Tyrio quorum pars maxima suco

sterno mico tyrius qui pars maximus sucus


Quis timuit? quem, qui recto se lumine vidit,

quis timeo qui qui recingo sui lumen video


Non id agente deo, quasdam compage sub ipsa

non is ago deus quidam compages sub ipse


Excipit immissum suspensa per ilia ferrum,

excipio immitto suspendo per ilia ferrum


Subducto qui Marte ruis: nam sanguine fuso


Attonitae tacuere domus, cum corpora nondum


Europamque, alios soles, Asiamque, videntem:


Inque vicem vultus tenebris mirantur opertos,


Reginam scit ferre Pharos. Lege summa perempti

reginus scio fero pharus lex summus peremo


Siccaque sanguineis durescit spuma lupatis.


Spectantes oculos infirmo lumine passus.


Pompeio fugiente, timent. Tum ne qua futuri


Corda; sed, ut tumidus Boreae post flamina pontus

cor sed ut tumidus boreas post flamen pontus


Cum procul ex alto tendentes vela carinae


Duceret ad terram, traheretque ad litora Magnum.


Arva tenere potest, si nullo cespite nomen

arvum teneo possum si nullus caespes nomen


Impulit ac saevas meritum Phycunta rapinas

impello atque saevus mereo phycunta rapina


At nox, felicis Magno pars ultima vitae,


Quis scelerum modus est? Ex hoc te iam, improbe, regno

quis scelus modus sum ex hic tu iam improbus regnum


Excipit haec iuvenis generosi sanguinis Argus,

excipio hic juvenis generosus sanguis argus


Incaluit: disces non esse ad bella fugaces,


Bella gerat, servetque ducum sibi fata priorum,


Cum mediae iaceant immensis tractibus Alpes:


Exuvias, pictasque togas, velamina summo


Crustumiumque rapax, et iunctus Sapis Isauro,

crustumius rapax et jungo sape isauricus


Frons dolor aut sensus dentis fuit: ipsaque leti

frons dolor aut sensus dens sum ipse letum


Auxilium, non forma, domus. Ebur atria vestit,

auxilium non forma domus ebur atrium vestio


Et Penei qui rura colunt, quorumque labore


Leucas; et ardenti servilia bella sub Aetna:

leuca et ardeo servilis bellum sub aetna


Momentumque fuit mutatus Curio rerum,


Vult sceleri superesse fidem. Tunc arte nefanda

volo scelus supersum fides tunc ars nefandus


Sitque mihi, si fata premant victorque cruentus


Quam tutas intraret aquas. Ibi plena tumultu

quam tueor intro aqua ibi plenus tumultus


En tibi, non fidae gentis dignissime regno,


Pars ego Romanae: Magni clarissima proles,


Invidiam factura parens: quarum una madentes


Cura Iovis terra est: Natura deside torpet

cura iuppiter terra sum natura desideo torpeo


Et pallere diem, galeisque incumbere noctem,


Appius eventus: finemque expromere rerum


Fata cadunt iuvenes: nimiumque in morte virorum


Nosse modum iuris, sed in hoc tamen utilis aevo,

nosco modus ius sed in hic tamen utilis aevum


Autololes, Numidaeque vagi, semperque paratus


Quam, simul effetas linquunt examina ceras,


Damnatum leto traherent ad litora Magnum,


Exiguae secura fuit provincia Pellae.


Innumeras solvit falsa in praeconia linguas.

innumerus solvo fallo in praeconium lingua


Litoribus, lustrat vacuas Pompeius arenas.


Quam mare lassatur, cum se tollentibus Euris


Ventorum vires, dum se torpentibus unda


Certa loci. Noto reparandum est litore bellum

certus locus notus reparo sum litus bellum


Sed fortes tremuere manus, motique verenda


Arctet humum, pressus ne cedat turribus agger.


Perdidit in somnos, sed caeca nocte carinis


Hoc praestare potest, Pompeii caede nocentes

hic praesto possum pompejus caedes noceo


Emathis et tellus tam multa caede careret,

emathis et tellus tam multus caedes careo


Reddiderat. Quid plura feram? tu nomina tanto


Et quas immissi traxerunt vincula ferri,


Quod debetur adhuc mundo caput. Ite feroces


Et frangit rabidos praemorso carcere dentes;

et frango rabidus praemordeo carcer dens


Ense suo fratrisque simul cervice parata


Non haerente latus. Somno quam saepe gravata

non haereo latus somnus quam saepe gravo


Novit: funereas aris imponere flammas


Dat pia tura nepos, et vos in sede priori


Praecipites fecere palam, civilia bella


Rapta, tot oppressae depulsis hostibus arces:


Spem pacis tentare ducem: missusque satelles


Tantum mortis habet. Nam plagae proxima circum

tantus mors habeo nam plaga propior circum


Sed prohibent socii, suspensaque crura retentant.

sed prohibeo socius suspendo crus retento


Et vos barbaricos ritus moremque sinistrum


Di melius, belli tulimus quod damna priores.


Morte patet: manant humeri fortesque lacerti:


Effundant Zephyrum, Boreae latus illa sinistrum

effundo zephyrus boreas latus ille sinister


Nec non Oceano pasci Phoebumque polumque


Vidi ego magnanimi lacerantes pectora patris:

video ego magnanimus lacero pectus pater


Pauper adhuc deus est, nullis violata per aevum

pauper adhuc deus sum nullus violo per aevum


Communem tamen esse dolet: nec rursus aperto

communis tamen sum doleo neque rursus aperio


Fortunam damnare suam. Stetit aggere campi


In lacrimas. Duri flectuntur pectora Magni,


Subducens, Quaecumque es, sit, neglecta, nec ulli

subducens quicumque sum sum neglego neque ullus


Exsul in adversis explorat cornua truncis;


Thessaliae saxosa pavent, oraeque malignos


Tunc cervix lassata quati: tunc pectore pectus

tunc cervix lasso quatio tunc pectus pectus


Ut videt ad nullos exciri posse tumultus

ut video ad nullus excio possum tumultus


Prospera bella deos. Nempe usis Marte secundo

prosper bellum deus nempe utor mars secundus


Alite sanguineis stillavit roribus arbor.


Haerentem dubiamque premens in templa sacerdos


Torta caput retro Dipsas calcata momordit.

torqueo caput retro dipsas calceo mordeo


Compellunt, hominum ritus ut servet in hostes:


Sed nox saeva modum venti velique tenorem

sed nox saevus modus venio velique tenor


Interea trepido discedens agmine Magnus


Delituit: saevumque arcte complexa dolorem


Disponis gladios, ne quo non fiat in orbe,


Balteus haud fluxos gemmis adstrinxit amictus,


Nulla tibi subeunda magis sunt moenia victo.


Humor, et infuso facies solidata veneno est.

humo et infundo facies solido veneno sum


Accipimus; silvisque feras sub nocte relictis


Ad Pompeianae socium sibi caedis Achillam,

ad pompejanus socius sui caedes achillas


Qua niger astriferis connectitur axibus aer,


Iam ratibus, fragmenta ferus sibi vindicat ignis.

iam ratis fragmentum ferus sui vindico ignis


Numquam nostra salus pretium mercesque nefandae

numquam noster salus pretium merces nefandus


Ludit, et iratas incerta provocat umbra:


Iam clypeo telisque carens, non conditur ima


Parta quies, poenaque redit placata iuventus.


Sola salus. Liceat vexata litora puppe


Errabat sine voce dolor. Sic funere primo


Iam castris instare suis, seponere tutum


Pompeius, Fortuna, tuus; non pinguis ad astra

pompejus fortuna tuus non pinguis ad astrum


Despexitque nefas, servatque immobile corpus,


In portus, Corcyra, tuos, seu laeva petatur


An noceat vis ulla bono? Fortunaque perdat


Extremum tanti generis per saecula nomen.


Iura placent, sacrisque deos admittere testes.


Arsacidum domino. Non felix Parthia Crassis

arsacidum dominus non felix parthia crassus


Exuvias veteres populi sacrataque gestans


Iuris, Magne, sui. Prohibent accersere mortem:


Gentibus: orator regis pacisque sequester


Vix capiente loco. Stabant in margine siccae


Iuris habete animos. Uni parere decebit,


Dulcia virtuti: Gaudet patientia duris.


Crimine quo parvi caedem potuere mereri?


Divinam spirare fidem, ventosque loquaces


Illinc Dalmaticis obnoxia fluctibus Ancon.

illinc dalmaticus obnoxius fluctus ancon


Otia des fessis, vitam patiaris inermes


Fontibus immixto stravit per rura veneno.


Nec non Iliacae numen quod praesidet Albae,

neque non iliacus numen qui praesideo alba


Ne iaceat nullo, vel ne meliore sepulchro.


Postquam inhibent remis puppes, ac rostra recedunt,

postquam inhibeo remi puppis atque rostrum recedo


Pompeiam facinus meritumque fuisse Pothini.


Illuc et Libye Numidas, et Creta Cydonas


Iam coniux natique rudes et sordida tecta

iam conjunx nascor rudo et sordidus tectum


Securo me, Roma cadat. Ceu morte parentem


Degenerem patiere togam, regnumque senatus?


Instruit. O superi, Nilusne et barbara Memphis,

instruo o superi nilus et barbarum memphis


Mersa iuvat, gentesque suae miscere ruinae:


Vergit in occasus: sed et haec non fontibus ullis

vergo in occido sed et hic non fons ullus


Et post multa sonant proiecti litora fluctus.

et post multus sono projectum litus fluctus


Hinc Essedoniae gentes, auroque ligatas


Magne, tui socerum rapuere a sanguine manes.

magnus tuus socer rapio ab sanguis manes


Et Taranis Scythicae non mitior ara Dianae.


Victrices aquilas alium laturus in orbem:


Totaque diffuso latuisset in aequore tellus.


Ille nec horrificam sancto dimovit ab ore

ille neque horrificus sancio dimoveo ab os


Te mihi isse dedit. Medio consurgis ab axe,


Aere Iovis Dodona sonet, quis noscere fibra

aer iuppiter dodona sono quis nosco fibra


Nec minor hic Istro, nisi quod, dum permeat orbem

neque paruus hic istro nisi qui dum permeo orbis


Vos, quorum finem non est sensura potestas,


Spesque tuas laxa, iuvenis. Si iussa secutus


Ut primum adversae socios in litore terrae


Aut circum largos curvari brachia fontes.

aut circum largus curvaris bracchium fons


Pompeium exhaustae praebenda ad pabula terrae,

pompejus exhaurio praebeo ad pabulum terra


Expers ipse metus? quis, cum ruat arduus aether,

expers ipse metus quis cum ruo arduus aether


Ut nolim servire malis, sed morte parata


Destituatque ferens; an sidere mota secundo


Dissiluit percussus humo; mortesque cruento


Stabit barbarico coniux millesima lecto:

sto barbaricus conjunx millesimus lectus


Quaque caput rapido tollit cum Tigride magnus

quisque caput rapidus tollo cum tigris magnus


Sunt curata deo. Cladis tamen huius habemus


Hoc tamen in casu, quantum deprensa valebat,

hic tamen in casus quantus deprensa valeo


Laetificat Magni: queritur quod tuta per aequor

laetifico magnus queror qui tueor per aequor


Tunc superum convexa fremunt, atque arduus axis

tunc superi convexus fremo atque arduus axis


Amplexus fines, saltus, nemorosaque tesqua,


Mortis amore feros, et tendit in ultima mundi.

morta amor ferus et tendo in ulter mundus


Promissam memini, cuius spe movimus arma,


In medium venere diem: cornuque coacto


Paxque fuit non sponte ducum. Nam sola futuri


Donat et , Emathiis quod solum defuit armis,


Posse pati: liceat scelerum tibi ponere finem.

possum patior licet scelus tu pono finis


Nocturni texere faces: audaxque iuventus


Adferat, et, qua Nar Tiberino illabitur amni,

affero et qui nar tiberinus illabitur amnis


Illa genae florem primaevo corpore vulsit,


Venator, tenet ora levis clamosa Molossi,

venator teneo os levis clamosus molossus


Mortis honos. Fremit interea discordia vulgi

morta honor fremo interea discordia vulgus


Maximus haud urget, leti metus. Inde ruendi


Fecimus. Ille iacet, quem paci praetulit orbis,


Terribilem Libyeis partum concepit in antris.

terribilis libyeis pario concipio in antrum


Septorumque nefas, et clausi proelia Campi.

septorumque nefas et claudo proelio campus


Coeperat exiguo tractu civilia bella


Dux etiam votis hoc te, Fortuna, precatur,


Quo gens quaeque perit. Tum longos iungere fines

quo gens quisque pereo tum longus iungo finis


Quodque (nefas) nullis impune apparuit extis,

quisque nefas nullus impunis appareo exta


Hoc bellum sceptri fructum putat esse retenti.

hic bellum sceptrum fructus puto sum retendo


Pugna, sed hinc iugulis, hinc ferro bella geruntur:

pugno sed hinc iugulis hinc ferrum bellum gero


Assyrios in castra tuli civilia casus,


Insomnis. Viduo tum primum frigida lecto

insomnis viduo tum primus frigidus lectus


Excessit medicina modum, nimiumque secuta est,


Et quem tu plangens hominem testaris Osirin:


Miscens cuncta tumor, toto iam corpore maior:

misceo cunctus tumor totus iam corpus magnus


Persis, et incertum, tellus si misceat amnes,

persa et incertus tellus si misceo amnis


Opposita premit ipse manu. Quacumque vagatur,


Ah potius, bello ne quid patiaris in isto,


Sola tamen colitur. Sed non in Caesare tantum

solus tamen colo sed non in caesaris tantus


Supremos cineres, miserando concita vultu,


Clauditur externis miles Romanus in oris,


Et nisi fata manus a sanguine Caesaris arcent,

et nisi fatum manus ab sanguis caesar arceo


Miles, habes nudum promtumque ad vulnera pectus.

milis habeo nudus promtumque ad vulnero pectus


Instinctam sacro mentem testata furore,


Non tamen ignavae post haec exempla virorum


Si semper patriam sequeris, Cato, signa petamus,

si semper patria sequor cato signum peto


Oramus, sociosque lares dignare vel una


Permixtura domos. Sed postquam condidit urna


Ulla, nisi aetheriae medio velut aequore flammae.

ullus nisi aetherius medium velut aequor flamma


Abstulit imperium; nulloque herede relicto


Thessaliae subducta acies in litore Nili


Quod dites Asiae populi misere tributum,


Si tua restituat veteri me dextera fato,

si tuus restituo vetus ego dextera fatum


Ornatas decuit fulgens tutela carinas,


Atque virum. Fortis crebris sonat ictibus umbo,


Bella per Emathios plus quam civilia campos

bellum per emathius multus quam civile campus


Urbs nos una capit: vincto fossore coluntur


Scruposisque angusta vacant ubi litora saxis,


Nec patitur conferre fretum; si terra recedat,

neque patior confero fretus si terra recedo


Composita in mortem iacuit, favitque procellis.


Non valet in fluctus: victum latus unda repellens

non valeo in fluctus vinco latus unda repello


Non aries uno moturus limina pulsu,


Corpora: compressum turba stetit omne cadaver.


Conqueror: in ventos impendo vota, fretumque.


Pompeius tellure nova compressa profundi


Nec gladiis habuere fidem, nisi cautibus asper

neque gladius habeo fides nisi cautes asper


Plurima securi fudistis carmina, Bardi.


Dedignatur iter: latis exire ruinis


Scire dedit. Moestum, fletu manante, cadaver,


Bellum Caesar habes. His magnam victor in iram

bellum caesar habeo hic magnus victor in ira


Post me Roma ducem. Sparsos per rura colonos

post ego roma dux spargo per rus colonus


Dum Fortuna calet, dum conficit omnia terror,

dum fortuna caleo dum confacio omnis terror


Viscera sint Magni: properas, atque ingeris ictus,

viscera sum magnus propero atque ingero iacio


Et nullo parcente miser. Semel impulit illum

et nullus parco miser semel impello ille


Ulla, nec humanum reparet genus omnibus annis,

ullus neque humanus reparo genus omnis annus


Ut superi voluere, late. Tunc rura Nemetis


Hic primum stans Caesar erit. Nec plura locatus,

hic primus sto caesar sum neque multus loco


Mutarim primas expulsa, an tradita, taedas.


Quo potuit civem populus perducere liber,


Si quis, cum vestris caput extaque lancibus, infans,

si quis cum vester caput exta lanx infer


Depressum tumulo, quod non legat advena rectus,

deprimo tumulus qui non lego advena rectus


Alcides medium tenuit: iam pectora pigro


Multa dare in vulgus; totus popularibus auris

multus do in vulgus totus popularis auris


Ad magnum virtutis opus summosque labores.


Luce nova collem subito conscendere cursu,

lucus novo collis subeo conscendo cursus


Aequoreosque sales longo mitescere tractu.


Ille ubi deseruit trepidantis moenia Romae,


Praecipitasse diem: nec prima in limine vitae

praecipito dies neque primus in limen vita


Et gelidas alte submotis solibus umbras.


In noctem subita circumdedit agmina fossa,


Orbis parte fui: quantus Maeotida supra!


Prospera bellorum, nec fractum adversa videbunt:

prosper bellum neque frango adverso video


Dux tamen, impatiens haesuri ad moenia Martis,

dux tamen impatiens haereo ad moenia mars


Per tacitum mundi. Tunc omnia flumina Nilus

per taceo mundus tunc omnis flumen nilus


Sed sensum post fata tuae dent, Crastine, morti,

sed sensus post fatum tuus do crastinus mors


Nomine; sed longi poenas Fortuna favoris


Ut vivamus, agunt. Trahimur sub nomine pacis.


Quos Fortuna premit. Fatis accede deisque,


Classis in adversos erumpat remige ventos:


Ut rapiant, parvo scelus hoc venisse putabunt.


Ac retegit sacros, scisso velamine, vultus

atque retego sacer scissus velamen vultus


Et Curios; Sullam de te, Fortuna, querentem.


Ora adstricta sonant. Vox illi linguaque tantum

ora adstringo sono vox ille lingua tantus


Nec magis adtonitos animi sensere tumultus,

neque magis adtono animus sentio tumultus


O sacer et magnus vatum labor, omnia fato

o sacer et magnus vates labor omnis fatum


Exuvias positura suas: et torrida Dipsas:


Imperat. Huc hostem pariter terrorque pudorque


Flectitur, atque usum belli poenamque remittit.


Esse fidem, Nullum toto mihi, dixit, in orbe

sum fides nullus totus ego dico in orbis


Inde irae faciles; et, quod suasisset egestas,


Heniochi, saevisque affinis Sarmata Moschis.

heniochus saevus affinis sarmata moschus


In vada decurrit Pelusia septimus amnis.


Infelix Argi genitor: non ille iuventae


Mors tamen eminuit clarorum in strage virorum


Dat poenas maioris aquae. Postquam omnia fatis

do poena magnus aqua postquam omnis fatum


Magne, metu nullas Nili calcemus arenas.


En nupsit tepido pellex Cornelia busto.


Evaluit revocare parens, coniunxve maritum

evalesco revocaris parens coniunxve maritus


Humani, facilem venturo Caesare praedam


Avulsit laceros, percussa puppe, rudentes


O summos hominum, quorum Fortuna per orbem


A quibus omne aevi senium sua fama repellit,)

ab qui omnis aevum senium suus fama repello


Verba ducis nullo partes clamore sequuntur,


Adfixus tedis, et tecto sulfure vivax


Ictibus incertis. Multorum pallor in ore


Carpentoque sedens. Somni parcissimus ipse est,


Nec satis hoc Fortuna putat. Procul absit, ut ista

neque satis hic fortuna puto procul absum ut iste


Pignore tam saevi sceleris, sua signa secutus.

pignus tam saevus scelus suus signum sequor


Cum possis iam flere, times. Tunc puppe propinqua

cos possum iam fleo timeo tunc puppis propinquus


Quaque iacet litus dubium, quod terra fretumque

quisque iaceo litus dubius qui terra fretus


Sparge mari comitem. Mallem felicibus armis