Quid tenebrarum et luminis dicam recursantes vices, ut sit nobis operis et quietis alterna reparatio? Relinquenda vero astrologis prolixior de sideribus oratio, vel quod regant cursum navigandi, vel quod arandi metendique tempus inducant. Quae singula non modo ut crearentur, fierent, disponerentur, summi opificis et perfectae rationis eguerunt, verum etiam sentiri, perspici, intellegi sine summa sollertia et ratione non possunt.

quis tenebraris et lumen dico recursantes vicis ut sum nos opus et quiesco alternus reparatio relinquo verus astrologus prolixus de sidus oratio vel qui rego cursus navigo vel qui aro metendique tempus induco qui singulus non modo ut creo fio disponerentur superus opifex et perficio ratio egeo verus etiam sentio perspicio intellego sine summus sollertia et ratio non possum


Itaque et nobis deus nec non potest subvenire nec despicit, cum sit et omnium rector et amator suorum, sed in adversis unumquemque explorat et examinat, ingenium singulorum periculis pensitat, usque ad extremam mortem voluntatem hominis sciscitatur, nihil sibi posse perire securus. Itaque ut aurum ignibus, sic nos discriminibus arguimur.

itaque et nos deus neque non possum subvenio neque despicio cum sum et omnis rector et amator suus sed in adverro unumquemque exploro et examino ingenium singulus periculum pensitat usque ad extremus mors voluntas homo sciscitor nihil sui possum pereo securus itaque ut aurum ignis sic nos discrimen arguo


Inde adeo pleni et mixti deo vates futura praecerpunt, dant cautelam periculis, morbis medellam, spem adflictis, opem miseris, solacium calamitatibus, laboribus levamentum. Etiam per quietem deos videmus, audimus, agnoscimus, quos impie per diem negamus, nolumus, peieramus.

indus adeo plenus et misceo deus vates sum praecerpunt do cautela periculum morbus medela spes affligo ops miser solacium calamitas labor levamentum etiam per quies deus video audio agnosco qui impius per dies nego nolo peieramus


Haec omnia sciunt pleraque pars vestrum ipsos daemonas de semetipsis confiteri, quotiens a nobis tormentis verborum et orationis incendiis de corporibus exiguntur.

hic omnis scio plerusque pars vester ipse daemonas de semetipsis confiteor quotiens ab nos tormentum verbum et oratio incendium de corpus exigo


Ni forte, quoniam de providentia nulla dubitatio est, inquirendum putas, utrum unius imperio an arbitrio plurimorum caeleste regnum gubernetur: quod ipsum non est multi laboris aperire cogitanti imperia terrena, quibus exempla utique de caelo.

ni fors quoniam de provideo nullus dubitatio sum inquiro puto utrum unus imperium an arbitrium multus caelestis regnum guberno qui ipse non sum multus labor aperio cogito imperium terrenus qui exemplum utique de caelum


Cruces etiam nec colimus nec optamus. vos plane, qui ligneos deos consecratis, cruces ligneas ut deorum vestrorum partes forsitan adoratis.

crux etiam neque colo neque opto tu planus qui ligneus deus consecro crux ligneus ut deus vester pars forsitan adoro


Nec intellegitis, o miseri, neminem esse qui aut sine ratione velit poenam subire aut tormenta sine deo possit sustinere.

neque intellego o miser nemo sum qui aut sine ratio volo poena subeo aut tormentum sine deus possum sustineo


Nec dissimulabo principio ita Natalis mei errantem, vagam, lubricam nutasse sententiam, ut sit nobis ambigendum, utrum tua eruditio 1 turbata sit, an vacillaverit per errorem. Nam interim deos credere, interim se deliberare variavit, ut propositionis incerto incertior responsionis nostrae intentio fundaretur. Sed in Natali meo versutiam nolo, non credo: procul est ab eius simplicitate subtilis urbanitas.

neque dissimulo principium ita natal meus erro vagus lubricus nuto sententia ut sum nos ambago utrum tuus eruditio turbo sum an vacillaverit per error nam interim deus credo interim sui deliberaris vario ut propositio incertum incertus responsio noster intentio fundo sed in natal meus versutia nolo non credo procul sum ab is simplicitas subtilis urbanitas


Quo magis mihi videntur qui hunc mundi totius ornatum non divina ratione perfectum volunt, sed frustis quibusdam temere cohaerentibus conglobatum, mentem, sensum, oculos denique ipsos non habere.

quo magis ego video qui hic mundus totus orno non divino ratio perficio volo sed frustum quidam temere cohaereo conglobo mens sensus oculus denique ipse non habeo


At etiam Christiani quanta monstra, quae portenta contingunt! Deum illum suum, quem nec ostendere possunt nec videre, in omnium mores, actus omnium, verba denique et occultas cogitationes diligenter inquirere, discurrentem scilicet atque ubique praesentem: molestum illum volunt, inquietum, inpudenter etiam curiosum, siquidem adstat factis omnibus, locis omnibus intererrat, cum nec singulis inservire possit per universa districtus nec universis sufficere in singulis occupatus.

at etiam christianus quantus monstrum qui portentum contingo deus ille suus qui neque ostendo possum neque video in omnis mos ago omnis verbum denique et occulto cogitatio diligenter inquiro discurro scilicet atque ubique praesens molestus ille volo inquietus impudens etiam curiosus siquidem asto facio omnis locus omnis intererrat cum neque singuli inservio possum per universus distringo neque universus sufficio in singuli occupo


Et si qui infirmior malo pressus et victus Christianum se negasset, favebamus ei, quasi eierato nomine iam omnia facta sua illa negatione purgaret.

et si qui infirmus malus premo et vinco christianus sui nego favebamus is quasi eierato nomen iam omnis facio suus ille negatio purgo


Scripta eorum relege, vel, ut transeamus veteres, Flavi Iosephi, vel, si Romanis magis gaudes, Antoni Iuliani de Iudaeis require: iam scies, nequitia sua hanc eos meruisse fortunam, nec quidquam accidisse quod non sit his, si in contumacia perseverarent, ante praedictum.

scribo is relege vel ut transeo vetus flavius iosephi vel si romanus magis gaudeo antonius julianus de judaeus requiro iam scio nequitia suus hic is mereo fortuna neque quisquam accido qui non sum hic si in contumacia persevero ante praedico


Sed ad propositum satis est, etiam in hoc sapientes vestros in aliquem modum nobiscum consonare.

sed ad propono satis sum etiam in hic sapio vester in aliquis modus nos consonaris


Sed enim deus actum hominis ignorat et in caelo constitutus non potest aut omnes obire aut singulos nosse. Erras, o homo, et falleris: unde enim deus longe est, cum omnia caelestia terrenaque et quae extra istam orbis provinciam sunt, deo plena sint? Ubique non tantum nobis proximus, sed infusus est.

sed enim deus ago homo ignoro et in caelum constituo non possum aut omnis obeo aut singuli nosco erro o homo et fallo unde enim deus longus sum cum omnis caelestis terrenus et qui extra iste orbis provincia sum deus plenus sum ubius non tantus nos proximus sed infundo sum


Audio poetas quoque unum patrem divum atque hominum praedicantes, et talem esse mortalium mentem qualem parens omnium diem duxerit.

audio poeta quoque unus pater divus atque homo praedico et talis sum mortalis mens qual parens omnis dies duco


Cum Abderiten Protagoram Athenienses viri consulte potius quam profane de divinitate disputantem et expulerint suis finibus et in contione eius scripta deusserint, quid? homines (sustinebitis enim me impetum susceptae actionis liberius exerentem) homines, inquam, deploratae, inlicitae ac desperatae factionis grassari in deos non ingemescendum est?

cos abderiten protagoras atheniensis vir consulo potis quam profanus de divinitas disputo et expello suus finis et in contio is scribo deuro quis homo sustineo enim ego impetus suscipio actio liber exerentem homo inquam deploro illicitus atque despero factio grassaris in deus non ingemescendum sum


Addunt istis et illa ad retorquendam veritatem, in pecudes, aves, beluas hominum animas redire. Non philosophi sane studio, sed mimi convicio digni ista sententia est.

addo iste et ille ad retorquendam veritas in pecus aveo belua homo anima redeo non philosophus sanus studium sed mimus convicior dignus iste sententia sum


Cum igitur aut fortuna certa aut incerta natura sit, quanto venerabilius ac melius antistitem veritatis maiorum excipere disciplinam, religiones traditas colere, deos, quos a parentibus ante inbutus es timere quam nosse familiarius, adorare, nec de numinibus ferre sententiam, sed prioribus credere, qui adhuc rudi saeculo in ipsius mundi natalibus meruerunt deos vel faciles habere vel reges! Inde adeo per universa imperia, provincias, oppida videmus singulos sacrorum ritus gentiles habere et deos colere municipes, ut Eleusinios Cererem, Phrygas Matrem, Epidaurios Aesculapium, Chaldaeos Belum, Astarten Syros, Dianam Tauros, Gallos Mercurium, universa Romanos.

cos igitur aut fortuna certus aut incertus natura sum quantus venerabilis atque bonus antistes veritas magnus excipio disciplina religio trado colo deus qui ab parens ante inbuo sum timeo quam nosco familiaris adoro neque de numen fero sententia sed prior credo qui adhuc rudo saeculum in ipse mundus natal mereo deus vel facilis habeo vel rex indus adeo per universus imperium provincia oppidum video singuli sacer ritus gentilis habeo et deus colo municipes ut eleusinios ceres phrygas mater epidaurii aesculapius chaldaei belis astarten syrus diana tauri galli mercurius universus romanus


Nonne melius in nostra dedicandus est mente? in nostro intimo consecrandus est pectore? Hostias et victimas deo offeram, quas in usum mei protulit, ut reiciam ei suum munus? Ingratum est, cum sit litabilis hostia bonus animus et pura mens et sincera sententia.

nonne bonus in noster dedicandus sum mens in noster intimo consecrandus sum pectus hostio et victima deus offero qui in usus meus profero ut reicio is suus munus ingratus sum cum sum litabilis hostia bonus animus et purus mens et sincerus sententia


Considera denique sacra ipsa et ipsa mysteria: invenies exitus tristes, fata et funera et luctus atque planctus miserorum deorum. Isis perditum filium cum Cynocephalo suo et calvis sacerdotibus luget, plangit, inquirit, et Isiaci miseri caedunt pectora et dolorem infelicissimae matris imitantur; mox invento parvulo gaudet Isis, exultant sacerdotes, Cynocephalus inventor gloriatur, nec desinunt annis omnibus vel perdere quod inveniunt vel invenire quod perdunt. Nonne ridiculum est vel lugere quod colas vel colere quod lugeas? Haec tamen Aegyptia quondam nunc et sacra Romana sunt, ut desipias Isidis ad hirundinem et sistrum et adsparsis membris inanem tui Serapidis sive Osiridis tumulum.

considero denique sacer ipse et ipse mysterium invenio exitus tristis fatum et funero et luctus atque plango miserum deus isis perdo filius cum cynocephalo suus et calvis sacerdos lugeo plango inquiro et isiacus miser caedo pectus et dolor infelix mater imito mox invenio parvulus gaudeo isis exultant sacerdos cynocephalus inventor glorior neque desino annus omnis vel perdo qui invenio vel invenio qui perdo nonne ridiculus sum vel lugeo qui colo vel colo qui lugeo hic tamen aegyptius quondam nunc et sacer romanus sum ut desipias isidis ad hirundo et sistrum et adsparsis membrum inanis tuus serapis sive osiridis tumulus


Igitur cum omnes hac spectaculi voluptate caperemur, Caecilius nihil intendere neque de contentione ridere, sed tacens, anxius, segregatus dolere nescio quid vultu fatebatur.

igitur cum omnis hic spectaculum voluptas caperemur caecilius nihil intendo neque de contentio rideo sed taceo anxius segrego doleo nescio quis vultus fateor


Democritus, quamvis atomorum primus inventor, nonne plerumque naturam quae imagines fundat et intellegentiam deum loquitur? Straton quoque et ipse naturam Etiam Epicurus ille, qui deos aut otiosos fingit aut nullos, naturam superponit.

democritus quivis atomus primus inventor nonne plerusque natura qui imago fundo et intellegentia deus loquor sterno quoque et ipse natura etiam epicurus ille qui deus aut otiosus fingo aut nullus natura superpono


Magi quoque non tantum sciunt daemonas sed etiam quicquid miraculi ludunt, per daemonas faciunt: illis adspirantibus et infundentibus praestigias edunt, vel quae non sunt videri, vel quae sunt non videri.

magius quoque non tantus scio daemonas sed etiam quisquis miraculis ludo per daemonas facio ille adspirantibus et infundo praestigiae edo vel qui non sum video vel qui sum non video


Animadvertis, philosophos eadem disputare quae dicimus, non quod nos simus eorum vestigia subsecuti, sed quod illi de divinis praedicationibus prophetarum umbram interpolatae veritatis imitati sint.

animadverto philosophus idem disputaris qui dico non qui nos sum is vestigium subsequor sed qui ille de divinus praedicatio propheta umbra interpolatae veritas imitor sum


Clodius scilicet et Flaminius et Iunius ideo exercitus perdiderunt, quod pullorum solistimum tripudium exspectandum non putaverunt.

claudius scilicet et flaminius et junius ideo exercitus perdo qui pullus sollistimus tripudium exspecto non puto


Igitur nobis providendum est, ne odio identidem sermonum omnium laboremus ita, ut in execrationem et odium hominum plerique simpliciores efferantur. Nam incaute creduli circumveniuntur ab his quos bonos putaverunt: mox errore consimili iam suspectis omnibus ut improbos metuunt etiam quos optimos sentire potuerunt.

igitur nos provideo sum ne odium identidem sermo omnis laboro ita ut in exsecratio et odium homo plerusque simpliciores effero nam incautus credulis circumvenio ab hic qui bonus puto mox error consimilis iam suspicio omnis ut improbus metuo etiam qui bonus sentio possum


Viros cum Mucio vel cum Aquilio aut Regulo comparo? Pueri et mulierculae nostrae cruces et tormenta, feras et omnes suppliciorum terriculas inspirata patientia doloris inludunt.

vir cum mucius vel cum aquilius aut regulus comparo puer et muliercula noster crux et tormentum ferus et omnis supplicium terricula inspiro patientia dolor illudo


ita eius contemplatio quantum subtracta est oculis, tantum pectori meo ac paene intimis sensibus inplicata est.

ita is contemplatio quantus subtraho sum oculus tantus pector meus atque paene intimus sensus inplicata sum


Sic, dum universarum gentium sacra suscipiunt, etiam regna meruerunt. Hinc perpetuus venerationis tenor mansit, qui longa aetate non infringitur, sed augetur: quippe antiquitas caerimoniis atque fanis tantum sanctitatis tribuere consuevit quantum adstruxerit vetustatis.

sic dum universaris gens sacer suscipio etiam regnum mereo hinc perpetuus veneratio tenor maneo qui longus aetas non infringo sed augeo quippe antiquitas caerimonia atque fanum tantus sanctitas tribuo consuesco quantus adstruxerit vetustas


Parce, inquam, in eum plaudere: neque enim prius exultare te dignum est concinnitate sermonis, quam utrimque plenius fuerit peroratum, maxime cum non laudi, set veritati disceptatio vestra nitatur.

parco inquam in is plaudo neque enim prior exultaris tu dignus sum concinnitas sermo quam utrimque plenus sum peroro magnus cum non laus sed veritas disceptatio vester nitor


Ius est apud Persas misceri cum matribus, Aegyptiis et Athenis cum sororibus legitima conubia, memoriae et tragoediae vestrae incestis gloriantur, quas vos libenter et legitis et auditis; sic et deos colitis incestos, cum matre, cum filia, cum sorore coniunctos.

ius sum apud persa misceo cum mater aegyptius et athenae cum soror legitimus conubium memoria et tragoedia vester incestus glorior qui tu libet et lego et audio sic et deus colo incestus cum mater cum filia cum soror coniungo


At nos pudorem non facie,sed mente praestamus: unius matrimonii vinculo libenter inhaeremus, cupiditate procreandi aut unam scimus aut nullam. Convivia non tantum pudica colimus, sed et sobria: nec enim indulgemus epulis aut convivium mero ducimus, sed gravitate hilaritatem temperamus casto sermone; corpore castiore plerique inviolati corporis virginitate perpetua fruuntur potius quam gloriantur: tantum denique abest incesti cupido, ut nonnullis rubori sit etiam pudica coniunctio.

at nos pudor non facies sed mens praesto unus matrimonium vinculum libet inhaeremus cupiditas procreo aut unus scio aut nullus convivium non tantus pudicus colo sed et sobrius neque enim indulgeo epulis aut convivium merus duco sed gravitas hilaritas temperamus castus sermo corpus castiore plerusque inviolo corpus virginitas perpetuus fruor potis quam glorior tantus denique absum incestus cupido ut nonnullus rubor sum etiam pudicus conjunctio


Nec saltem de praesentibus capitis experimentum, quam vos inritae pollicitationis cassa vota decipiant: quid post mortem inpendeat, miseri, dum adhuc vivitis, aestimate.

neque saltem de praesens capio experimentum quam tu irritus pollicitatio cassus veto decipio quis post mors inpendeo miser dum adhuc vivo aestimo


Nam Socraticus Xenophon formam dei veri negat videri posse et ideo quaeri non oportere, Ariston Stoicus conprehendi omnino non posse: uterque maiestatem dei intellegendi desperatione senserunt.

nam socraticus xenophon forma deus verus nego video possum et ideo quaero non oportet aristo stoicus comprehendo omnino non possum uterque maiestas deus intellego desperatio sentio


Anceps malum et gemina dementia, caelo et astris, quae sic relinquimus, ut invenimus, interitum denuntiare, sibi mortuis extinctis, qui sicut nascimur et interimus, aeternitatem repromittere!

anceps malus et gemino dementia caelum et astrum qui sic relinquo ut invenio interitus denuntiaris sui morior extingo qui sicut nasco et intereo aeternitas repromitto


Ipsa praecipue formae nostrae pulchritudo deum fatetur artificem: status rigidus, vultus erectus, oculi in summo velut in specula constituti et omnes ceteri sensus velut in arce compositi.

ipse praecipuus forma noster pulchritudo deus fateor artifex status rigidus vultus erigo oculus in superus velut in speculum constituo et omnis ceterus sensus velut in arx compono


Quid loquar apte disposita recta montium, collium flexa, porrecta camporum? quidve animantium loquar adversus sese tutelam multiformem? alias armatas cornibus, alias dentibus saeptas et fundatas ungulis et spicatas aculeis aut pedum celeritate liberas aut elatione pinnarum?

quis loquor aptus dispono recta mons collis flecto porrigo campus quis animo loquor adverro sui tutela multiformis alius armo cornu alius dens saepio et fundo ungulis et spicatas aculeus aut pes celeritas libero aut elatio pinnaris


Specta de libris memoriam; iam eos deprehendes initiasse ritus omnium religionum, vel ut remuneraretur divina indulgentia, vel ut averteretur imminens ira aut iam tumens et saeviens placaretur.

specto de liber memoria iam is deprehendo initio ritus omnis religio vel ut remuneraretur divino indulgeo vel ut averto immineo ira aut iam tumeo et saevio placo


Tauris etiam Ponticis et Aegyptio Busiridi ritus fuit hospites immolare, et Mercurio Gallis humanas vel inhumanas victimas caedere, Romani Graecum et Graecam, Gallum et Gallam sacrificii viventes obruere, hodieque ab ipsis Latiaris Iuppiter homicidio colitur, et quod Saturni filio dignum est, mali et noxii hominis sanguine saginatur.

tauri etiam ponticus et aegyptius busiridi ritus sum hospes immolaris et mercurius gallus humanus vel inhumanus victima caedo romanus graecus et graece gallus et galla sacrificium vivo obruo hodie ab ipse latiaris iuppiter homicidium colo et qui saturnus filius dignus sum malus et noxius homo sanguis sagino


Ideo inserti mentibus imperatorum odium nostri serunt occulte per timorem: naturale est enim et odisse quem timeas, et quem metuens infestare, si possis. Sic occupant animos et obstruunt pectora, ut ante nos incipiant homines odisse quam nosse, ne cognitos aut imitari possint aut damnare non possint.

ideo insero mens imperator odium noster sero occulte per timor natural sum enim et odi qui timeo et qui metuo infestaris si possum sic occupo animus et obstruo pectus ut ante nos incipio homo odi quam nosco ne cognosco aut imitor possum aut damnaris non possum


Non dissimiles et qui de harena feras devorant inlitas et infectas cruore vel membris hominis et viscere saginatas. Nobis homicidium nec videre fas nec audire, tantumque ab humano sanguine cavemus, ut nec edulium pecorum in cibis sanguinem noverimus.

non dissimilis et qui de harena ferus devoro inlito et inficio cruor vel membrum homo et visco saginatas nos homicidium neque video fas neque audio tantus ab humanus sanguis cavemus ut neque edulis pecus in cibus sanguis nosco


Quod si providentia mundus regitur et unius dei nutu gubernatur, non nos debet antiquitas inperitorum fabellis suis delectata vel capta ad errorem mutui rapere consensus, cum philosophorum suorum sententiis refellatur, quibus et rationis et vetustatis adsistit auctoritas.

qui si provideo mundus rego et unus deus nutus guberno non nos debeo antiquitas inperitor fabella suus delecto vel capio ad error mutuus rapio consentio cum philosophus suus sententia refello qui et ratio et vetustas assisto auctoritas


Mox alienas virgines iam desponsatas, iam destinatas et nonnullas de matrimonio mulierculas sine more rapuit, violavit, inlusit, et cum earum parentibus, id est cum soceris suis bellum miscuit, propinquum sanguinem fudit. Quid inrcligiosius, quid audacius, quid ipsa sceleris confidentia tutius?

mox alienus virgo iam desponsatas iam destino et nonnullus de matrimonium muliercula sine mos rapio violo illudo et cum is parens is sum cum socer suus bellum misceo propinquus sanguis fundo quis inrcligiosius quis audax quis ipse scelus confido tueor


Et quamquam inperitia dei sufficiat ad poenam, ita ut notitia prosit ad veniam, tamen si vobiscum Christiani comparemur, quamvis in nonnullis disciplina nostra minor est, multo tamen vobis meliores deprchendemur.

et quamquam imperitia deus sufficio ad poena ita ut notitia prosum ad venio tamen si tu christianus comparemur quivis in nonnullus disciplina noster paruus sum multus tamen tu bonus deprchendemur


Caelum ipsum vide: quam late tenditur, quam rapide volvitur, vel quod in noctem astris distinguitur, vel quod in diem sole lustratur: iam scies, quam sit in eo summi moderatoris mira et divina libratio. vide et annum, ut solis ambitus faciat, et mensem vide, ut luna auctu, senio, labore circumagat.

caelis ipse video quam latus tendo quam rapidus volvo vel qui in nox astrum distinguo vel qui in dies sol lustro iam scio quam sum in is superus moderator mirus et divino libratio video et annus ut sol ambitus facio et mensis video ut luna auctus senium labor circumago


Anaxagorae vero discriptio et motus infinitae mentis deus dieitur, et Pythagorae deus est animus per universam rerum naturam commeans et intentus, ex quo etiam animalium omnium vita carpatur.

anaxagoras verus discriptio et moueo infinitus mens deus dieitur et pythagoras deus sum animus per universus res natura conmeo et intendo ex quo etiam animal omnis vito carpo


Nec tamen temere (ausim enim interim et ipse concedere et sic melius errare) maiores nostri aut observandis auguriis aut extis consulendis aut instituendis sacris aut delubris dedicandis operam navaverunt.

neque tamen temere audeo enim interim et ipse concedo et sic bonus erro magnus noster aut observo augurium aut exta consulendis aut instituo sacrum aut delubrum dedico opera navaverunt


Hoc errore decepti beatam sibi, ut bonis, et perpetem vitam mortui pollicentur, ceteris, ut iniustis, poenam sempiternam. Multa ad haec subpetunt, ni festinet oratio. Iniustos ipsos magis nec laboro; iam docui: quamquam, etsi iustos darem, culpam tamen vel innocentiam novi fato tribui sententiis plurimorum.

hic error decipio beatus sui ut bonus et perpes vita mortuus polliceo ceterus ut injustus poena sempiternus multus ad hic subpetunt ni festino oratio injustus ipse magis neque laboro iam doceo quamquam etsi iustus do culpa tamen vel innocentia nosco fatum tribuo sententia multus


Sic congregatis ignium seminibus soles alios atque alios semper splendere, sic exhalatis terrae vaporibus nebulas semper adolescere, quibus densatis coactisque nubes altius surgere, isdem labentibus pluvias fluere, flare ventos, grandines increpare, vel nimbis conlidentibus tonitrua mugire, rutilare fulgora, fulmina praemicare: adeo passim cadunt, montes inruunt, arboribus incurrunt, sine dilectu tangunt loca sacra et profana, homines noxios feriunt et saepe religiosos.

sic congrego ignis semen soleo alius atque alius semper splendeo sic exhalatis terra vapor nebula semper adolesco qui densatis coactisque nubes altus surgo idem labor pluvia fluo flaris venio grando increparis vel nimbus conlidentibus tonitruum mugio rutilaris fulgora fulmen praemicaris adeo passim cado mons inruo arbor incurro sine delectus tango locum sacer et profanus homo noxius ferio et saepe religiosus


Et quamquam magnum in modum me subtili varietate tua delectarit oratio, tamen altius moveor, non de praesenti actione, sed de toto genere disputandi, quod plerumque pro disserentium viribus et eloquentiae potestate etiam perspicuae veritatis condicio mutetur.

et quamquam magnus in modus ego subtilis varietas tuus delecto oratio tamen altus moveo non de praesens actio sed de totus genus disputo qui plerusque pro dissero vis et eloquentia potestas etiam perspicuus veritas condicio muto


Et tamen tanta aetas abiit, saecula innumera fluxerunt: quis unus ullus ab inferis vel Protesilai sorte remeavit, horarum saltem permisso commeatu, vel ut exemplo crederemus?

et tamen tantus aetas abeo saeculum innumerus fluo quis unus ullus ab inferi vel protesilaus sors remeo hora saltem permitto commeatus vel ut exemplum credo


Merito ergo de oraculo testimonium meruit prudentiae singularis. Quod oraculum, idem ipse persensit, idcirco universis esse praepositum, non quod omnia comperisset, sed quod nihil se scire didicisset: ita confessae inperitiae summa prudentia est.

mereo ergo de oraculum testimonium mereo prudentia singularis qui oraculis idem ipse persentio idcirco universus sum praepono non qui omnis comperio sed qui nihil sui scio disco ita confiteor imperitia summus prudentia sum


Sic nos denique non notaculo corporis, ut putatis, sed innocentiae ac modestiae signo facile dinoscimus: sic nos mutuo, quod doletis, amore diligimus, quoniam odisse non novimus: sic nos, quod invidetis, fratres vocamus, ut unius dei parentis homines, ut consortes fidei, ut spei coheredes, vos enim nec invicem adgnoscitis et in mutua odia saevitis, nec fratres vos nisi sane ad parricidium recognoscitis.

sic nos denique non notaculo corpus ut puto sed innocentia atque modestia signum facilis dignosco sic nos mutuus qui doleo amor diligo quoniam odi non nosco sic nos qui invideo frater voco ut unus deus parens homo ut consortes fides ut spes coheres tu enim neque invicem adgnoscitis et in mutuus odium saevitis neque frater tu nisi sanus ad parricidium recognoscitis


Nonne Romani sine vestro deo imperant regnant, fruuntur orbe toto vestrique dominantur? vos vero suspensi interim atque solliciti honestis voluptatibus abstinetis: non spectacula visitis, non pompis interestis, convivia publica absque vobis; sacra certamina, praecerptos cibos et delibatos altaribus potus abhorretis. Sic reformidatis deos quos negatis!

nonne romanus sine vester deus impero regno fruor orbis totus vester dominor tu verus suspendo interim atque sollicitus honestus voluptas abstinetis non spectaculum visitis non pompis interestis convivium publicus absque tu sacer certamen praecerptos cibus et delibo altar potus abhorretis sic reformidatis deus qui nego


Etiam ille, qui de adoratis sacerdotis virilibus adversum nos fabulatur, temptat in nos conferre quae sua sunt. Ista enim impudicitiae eorum forsitan sacra sint, apud quos sexus omnis membris omnibus prostat, apud quos tota inpudicitia vocatur urbanitas, qui scortorum licentiae invident, qui medios viros lambunt, libidinoso ore inguinibus inhaerescunt, homines malae linguae etiam si tacerent, quos prius tacdescit impudicitiae suae quam pudescit.

etiam ille qui de adoro sacerdos virilis adverro nos fabulor tento in nos confero qui suus sum iste enim impudicitia is forsitan sacer sum apud qui sexus omnis membrum omnis prosto apud qui totus impudicitia voco urbanitas qui scortum licentia invideo qui medius vir lambo libidinosus os inguinibus inhaeresco homo malus lingua etiam si taceo qui prior tacdescit impudicitia suus quam pudescit


quo magis mirum est nonnullos taedio investigandae penitus veritatis cuilibet opinioni temere succumbere quam in explorando pertinaci diligentia perseverare.

quo magis mirus sum nonnulli taedium investigo penitus veritas qui opinio temere succumbo quam in explorando pertinax diligentia perseveraris


Ceterum quod plerique pauperes dicimur, non est infamia nostra, sed gloria: animus enim ut luxu solvitur, ita frugalitate Armatur.

ceterum qui plerusque pauper dico non sum infamia noster sed gloria animus enim ut luxus solvo ita frugalitas armo


Vellem tamen sciscitari, utrumne cum corporibus an absque corporibus, et corporibus quibus, ipsisne an innovatis resurgatur. Sine corpore? hoc, quod sciam, neque mens neque anima nec vita est. Ipso corpore? sed iam ante dilapsum est. Alio corpore? ergo homo novus nascitur, non prior ille reparatur.

volo tamen sciscitor uter cum corpus an absque corpus et corpus qui ipse an innovatis resurgatur sinis corpus hic qui scio neque mens neque anima neque vito sum ipse corpus sed iam ante dilabor sum alius corpus ergo homo novus nascor non prior ille reparo


Eorum magorum et eloquio et negotio primus Hostanes et verum deum merita maiestate prosequitur et angelos, id est ministros et nuntios, dei sedem tueri eiusque venerationi novit adsistere, ut et nutu ipso et vultu domini territi contremescant. Idem etiam daemonas prodidit terrenos, vagos, humanitatis inimicos.

eos magus et eloquium et negotium primus hostanes et verus deus mereo maiestas prosequor et angelus is sum minister et nuntius deus sedes tueor is veneratio nosco assisto ut et nutus ipse et vultus dominus terreo contremesco idem etiam daemonas prodo terrenus vagus humanitas inimicus


Nec inmerito discedens vir eximius et sanctus inmensum sui desiderium nobis reliquit, utpote cum et ipse tanto nostri semper amore flagraverit, ut et in ludicris et seriis pari mecum voluntate concineret eadem velle vel nolle: crederes unam mentem in duobus fuisse divisam.

neque immeritus discedo vir eximius et sancio immensus suus desiderium nos relinquo utpote cum et ipse tantus noster semper amor flagro ut et in ludicrum et serius par ego voluntas concino idem volo vel nolo credo unus mens in duo sum divido


Nec recuso, quod Caecilius adserere inter praecipua conisus est, hominem nosse se et circumspicere debere, quid sit, unde sit, quare sit: utrum elementis concretus an concinnatus atomis, an potius a deo factus, formatus, animatus.

neque recuso qui caecilius assero inter praecipuus conitor sum homo nosco sui et circumspicio debeo quis sum unde sum quare sum utrum elementum concretus an concinnatus atomus an potis ab deus facio formo animo


Quid? cum ordo temporum ac frugum stabili varietate distinguitur, nonne auctorem suum parentemque testatur ver aeque cum suis floribus et aestas cum suis messibus et autumni maturitas grata et hiberna olivitas necessaria? Qui ordo facile turbaretur, nisi maxima ratione consisteret.

quis cum ordo tempus atque frugum stabilis varietas distinguo nonne auctor suus pareo testor ver aequus cum suus flos et aestas cum suus messis et auctumnus maturitas gratus et hibernus olivitas necessarius qui ordo facilis turbo nisi maximus ratio consisto


Id quod criminaris inquam in commune, nisi fallor, conpendium protuli, ut examine scrupuloso nostram sententiam non eloquentiae tumore, sed rerum ipsarum soliditate libremus. Nec avocanda, quod querens, diutius intentio, cum toto silentio liceat responsionem Ianuari nostri iam gestientis audire.

is qui criminaris inquam in communis nisi fallo conpendium profero ut examen scrupuloso noster sententia non eloquentia tumor sed res ipsaris soliditas libremus neque avocanda qui queror diu intentio cum totus silentium licet responsio ianuaris noster iam gestio audio


Inde est quod audire te dicis, caput asini rem nobis esse divinam. Quis tam stultus, ut hoc colat? Quis stultior, ut hoc coli credat? Nisi quod vos et totos asinos in stabulis cum vestra vel sua Epona consecratis et eosdem asinos cum Iside religiose decoratis, item boum capita et capita vervecum et immolatis et colitis, de capro etiam et homine mixtos deos et leonum et canum vultu deos dedicatis.

indus sum qui audio tu dico caput asinus res nos sum divina quis tam stultus ut hic colo quis stultus ut hic colo credo nisus qui tu et totus asinus in stabulis cum vester vel suus epona consecro et idem asinus cum iside religiosus decoratis item bos caput et caput vervecum et immolo et colo de caper etiam et homo misceo deus et leo et canis vultus deus dedico


Quid aliud et a nobis deus quam mens et ratio et spiritus praedicatur?

quis alius et ab nos deus quam mens et ratio et spiritus praedico


Sed quatenus indulgentes insano atque inepto labori ultra humilitatis nostrae terminos evagamur et in terram proiecti caelum ipsum et ipsa sidera audaci cupiditate transcendimus, vel hunc errorem saltem non vanis et formidulosis opinionibus implicemus. Sint principio omnium semina natura in se coeunte densata, quis hic auctor deus?

sed quatenus indulgeo insanus atque ineptus labor ultra humilitas noster terminus evagamur et in terra projectum caelum ipse et ipse sidus audax cupiditas transcendo vel hic error saltem non vanus et formidulosus opinio implicemus sum principium omnis semen natura in sui coeo densata quis hic auctor deus


Inde videlicet et execrantur rogos et damnant ignium sepulturas,quasi non omne corpus,etsi flammis subtrahatur, annis tamen et aetatibus in terram resolvatur, nec intersit, utrum ferae diripiant an maria consumant an humus contegat an flamma subducat, cum cadaveribus omnis sepultura, si sentiunt, poena sit, si non sentiunt, ipsa conficiendi celeritate medicina.

indus videlicet et execrantur rogus et damno ignis sepelio quasi non omnis corpus etsi flamma subtraho annus tamen et aetas in terra resolvo neque intersum utrum fera diripio an mare consumo an humus contego an flamma subduco cum cadaver omnis sepelio si sentio poena sum si non sentio ipse confacio celeritas medicina


Eadem fere et ista, quae nostra sunt: nam et deum novimus et parentem omnium dicimus at numquam publice nisi interrogati praedicamus.

idem fere et iste qui noster sum nam et deus nosco et parens omnis dico at numquam publicus nisi interrogo praedico


Et tamen quis potest pauper esse qui non eget, qui non inhiat alieno, qui deo dives est? Magis pauper ille est, qui cum multa habeat, plura desiderat.

et tamen quis possum pauper sum qui non egeo qui non inhio alienus qui deus dives sum magis pauper ille sum qui cum multus habeo multus desidero


His atque huiusmodi figmentis et mendaciis dulcioribus corrumpuntur ingenia puerorum et isdem fabulis inhaerentibus adusque summae aetatis robur adolescunt et in isdem opinionibus miseri consenescunt, cum sit veritas obvia, sed requirentibus.

hic atque huiusmodi figmentum et mendacium dulcioribus corrumpo ingenium puer et idem fabula inhaereo adusque summa aetas robur adolesco et in idem opinio miser consenesco cum sum vereor obvius sed requiro


Hoc insultare et inludere est victis religionibus servire, captivas eas post victorias adorare. Nam adorare quae manu ceperis, sacrilegium est consecrare, non numina. Totiens ergo Romanis inpiatum est quotiens triumphatum, tot de diis spolia quot de gentibus et tropaea.

hic insulto et illudo sum vinco religio servio captiva is post victoria adoro nam adoro qui manus capio sacrilegium sum consecraris non numen totiens ergo romanus inpiatum sum quotiens triumpho tot de diuus spolium quot de gens et tropaeum


Prodicus adsumptos in deos loquitur, qui errando inventis novis frugibus utilitati hominum profuerunt. In eandem sententiam et Persaeus philosophatur et adnectit inventas fruges et frugum ipsarum repertores isdem nominibus, ut comicus sermo est Venerem sine Libero et Cerere frigere.

prodicus adsumo in deus loquor qui erro invenio novus frugis utilitas homo prosum in idem sententia et persaeus philosophor et adnecto invenio frugis et frugum ipsaris repertor idem nomen ut comicus sermo sum venus sine liber et ceres frigeo


Saturnum enim, principem huius generis et examinis, omnes scriptores vetustatis Graeci Romamque hominem tradiderunt. Scit hoc Nepos et Cassius in historia, et Thallus ac Diodorus hoc loquuntur.

saturnus enim princeps hic genus et examen omnis scriptor vetustas graecum roma homo trado scio hic nepos et casseius in historia et thallus atque diodorus hic loquor


Ubi autem magis quam a sacerdotibus inter aras et delubra conducuntur stupra, tractantur lenocinia, adulteria meditantur? Frequentius denique in aedituorum cellulis quam in ipsis lupanaribus flagrans libido defungitur.

ubius autem magis quam ab sacerdos inter ara et delubrum conduco stuprum tracto lenocinium adulterium meditor frequens denique in aedituus cellulis quam in ipse lupanaris flagro libido defungor


Omitto illos rudes et veteres, qui de suis dictis sapientes esse meruerunt. Sit Thales Milesius omnium primus, qui primus omnium de caelestibus disputavit. Is autem Milesius Thales rerum initium aquam dixit, deum autem eam mentem quae ex aqua cuneta formaverit. Esto altior et sublimior aquae et spiritus ratio, quam ut ab homine potuerit inveniri, a deo traditum: vides philosophi principalis nobiscum penitus opinionem consonare.

omitto ille rudo et vetus qui de suus dictum sapio sum mereo sum thal milesius omnis primus qui primus omnis de caelestis disputo is autem milesius thal res initium aqua dico deus autem is mens qui ex aqua cuneta formo sum alo et sublimis aqua et spiritus ratio quam ut ab homo possum invenio ab deus trado video philosophus principal nos penitus opinio consonaris


Et tamen admonentur homines doctissimorum libris et carminibus poetarum illius ignei fluminis et de Stygia palude saepius ambientis ardoris, quae cruciatibus aeternis praeparata, et daemonum indiciis et de oraculis prophetarum cognita, tradiderunt.

et tamen admoneo homo doceo liber et carmen poetaris ille igneus flumen et de stygius palus saepis ambientis ardor qui cruciatus aeternus praeparo et daemon indicium et de oraculis propheta cognosco trado


In solem adeo rursus intende: caelo adfixus, sed terris omnibus sparsus est; pariter praesens ubique interest et miscetur omnibus, nusquam eius claritudo violatur.

in sol adeo rursus intendo caelum affigo sed terra omnis spargo sum pariter praesens ubique intersum et misceo omnis nusquam is claritudo violo


Ecce arbusta frugifera, ecce iam seges cana, iam temulenta vindemia imbri corrumpitur, grandine caeditur. Adeo aut incerta nobis veritas occultatur et premitur, aut, quod magis credendum est, variis et lubricis casibus soluta legibus fortuna dominatur.

ecce arbustus frugifer ecce iam seges canus iam temulentus vindemio imber corrumpo grando caedo adeo aut incertus nos vereor occulto et premo aut qui magis credo sum varius et lubricus casus solvo lex fortuna dominor


Isti scilicet adversus ceteros, qui in gentibus colebantur, Romanorum imperium protulerunt: neque enim eos adversum suos homines vel Mars Thracius vel Iuppiter Creticus vel Iuno nunc Argiva, nunc Samia, nunc Poena, vel Diana Taurica vel Mater Idaea vel Aegyptia illa non numina, sed portenta iuverunt.

iste scilicet adverro ceterus qui in gens colo romanus imperium profero neque enim is adverro suus homo vel mars thracus vel iuppiter creticus vel juno nunc argivus nunc zamia nunc poenus vel diana tauricus vel mater idaeus vel aegyptius ille non numen sed portentum juvo


Dum istaec igitur apud me tacitus evolvo, Caecilius erupit: Ego Octavio meo plurimum quantum, sed et mihi gratulor nec expecto sententiam, vicimus et ita: ut improbe, usurpo victoriam. Nam ut ille mei victor est, ita ego triumphator erroris.

dum iste igitur apud ego taceo evolvo caecilius erumpo ego octavius meus multus quantus sed et ego gratulor neque expecto sententia vinco et ita ut improbus usurpo victoria nam ut ille meus victor sum ita ego triumphator error


Ibi harenas extimas, velut sterneret ambulacro, perfundens lenis unda tendebat: et, ut semper mare etiam positis flatibus inquietum est, etsi non canis spumosisque fluctibus exibat ad terram, tamen crispis tortuosisque ibidem erroribus delectati perquam sumus, cum in ipso aequoris limine plantas tingueremus, quod vicissim nunc adpulsum nostris pedibus adluderet fluctus, nunc relabens ac vestigia retrahens in sese resorberet.

ibi harena extimas velut sterno ambulacrum perfundo lenis unda tendo et ut semper mare etiam pono flatus inquietus sum etsi non canis spumosisque fluctus exeo ad terra tamen crispus tortuosisque ibidem error delectas perquam sum cum in ipse aequor limen planto tingueremus qui vicissim nunc appulsus noster pes adluderet fluctus nunc relabor atque vestigium retraho in sui resorberet


Vos tergetis, mundatis, eraditis et illos, quos facitis, protegitis et timetis, dum unusquisque vestrum non cogitat prius se debere deum nosse quam colere, dum inconsulte gestiunt parentibus oboedire, dum fieri malunt alieni erroris accessio quam sibi credere, dum nihil ex his quae timent norunt. Sic in auro et argento avaritia consecrata est, sic statuarum inanium consignata forma, sic nata Romana superstitio.

tu tergetis mundo eraditis et ille qui facio protego et timeo dum unusquisque vester non cogito prior sui debeo deus nosco quam colo dum inconsultus gestio parens oboedio dum fio malo alienus error accessio quam sui credo dum nihil ex hic qui timeo nosco sic in aurum et argentum avaritia consecro sum sic statua inanis consigno forma sic nata romanus superstitio


Itaque indignandum omnibus, indolescendum est audere quosdam, et hoc studiorum rudes, litterarum profanos, expertes artium etiam sordidarum, certum aliquid de summa rerum ac maiestate decernere, de qua tot omnibus saeculis sectarum plurimarum usque adhuc ipsa philosophia deliberat.

itaque indignor omnis indolescendum sum audeo quidam et hic studium rudo litteraris profanus expers ars etiam sordidaris certus aliquis de summus res atque maiestas decerno de qui tot omnis saeculis sectaris plurimaris usque adhuc ipse philosophia delibero


Mari intende: lege litoris stringitur. Quicquid arborum est vide: quam e terrae visceribus animatur! Aspice oceanum: refluit reciprocis aestibus, vide fontes: manant venis perennibus. Fluvios intuere: eunt semper exercitis lapsibus.

maris intendo lex litor stringo quisquis arbor sum video quam e terra viscera animo aspicio oceanus refluo reciprocus aestus video fons mano venio perennibus fluvius intueor eo semper exerceo lapsus


Ne ille miserabilis, cuius in homine mortali spes omnis innititur: totum enim eius auxilium cum extincto homine finitur!

ne ille miserabilis qui in homo mortal spes omnis innitor totus enim is auxilium cum extingo homo finio


At tamen ista ipsa superstitio Romanis dedit, auxit, fundavit imperium, cum non tam virtute quam religione et pietate pollerent. Nimirum insignis et nobilis iustitia Romana ab ipsis imperii nascentis incunabulis auspicata est!

at tamen iste ipse superstitio romanus do augeo fundo imperium cum non tam virtus quam religio et pietas polleo nimirum insignis et nobilis iustitia romanus ab ipse imperium nasco incunabulis auspicata sum


Nam quod religioni nostrae hominem noxium et crucem eius adscribitis, longe de vicinia veritatis erratis, qui putatis deum credi aut meruisse noxium aut potuisse terrenum.

nam qui religio noster homo noxius et crux is adscribitis longus de vicinia veritas erro qui puto deus credo aut mereo noxius aut possum terrenus


Quid? ipsum solis artificem, illum luminis fontem possis sustinere, cum te ab eius fulgoribus avertas, a fulminibus abscondas? Deum oculis carnalibus vis videre, cum ipsam animam tuam, qua vivificaris et loqueris, nec aspicere possis nec tenere?

quis ipse sol artifex ille lumen fons possum sustineo cum tu ab is fulgor averto ab fulmen abscondo deus oculus carnal volo video cum ipse anima tuus qui vivificaris et loquor neque aspicio possum neque teneo


Sit licet ille Theodorus Cyrenaeus, vel qui prior Diagoras Melius, cui Atheon cognomen adposuit antiquitas, qui uterque nullos deos adseverando timorem omnem, quo humanitas regitur, venerationemque penitus sustulerunt: numquam tamen in hac impietatis disciplina simulatae philosophiae nomine atque auctoritate pollebunt.

sum licet ille theodorus cyrenaeus vel qui prior diagoras bonus qui atheon cognomen appono antiquitas qui uterque nullus deus adseverando timor omnis quo humanitas rego veneratio penitus tollo numquam tamen in hic impietas disciplina simulo philosophia nomen atque auctoritas pollebunt


Xenophanen notum est omne infinitum cum mente deum tradere, et Antisthenen populares deos multos, sed naturalem unum praecipuum, Speusippum vim animalem, qua omnia regantur, deum nosse. Quid?

xenophanes notus sum omnis infinitus cum mens deus trado et antisthenen popularis deus multus sed natural unus praecipuus speusippus vis animal qui omnis rego deus nosco quis


Nec universitati solummodo deus, sed et partibus consulit. Britannia sole deficitur, sed circumfluentis maris tepore recreatur; Aegypti siccitatem temperare Nilus amnis solet, Euphrates Mesopotamiam pro imbribus pensat, Indus flumen et serere orientem dicitur et rigare.

neque universitas solummodo deus sed et pars consulo britannia sol deficio sed circumfluo mare tepor recreo aegyptius siccitas temperaris nilus amnis soleo euphrates mesopotamia pro imber penso indus flumen et sero orior dico et rigaris


Quorum ritus si percenseas, ridenda quam multa, quam multa etiam miseranda sunt! Nudi cruda hieme discurrunt, alii incedunt pilleati, scuta vetera circumferunt, pelles caedunt, mendicantes vicatim deos ducunt: quaedam fana semel anno adire permittunt, quaedam in totum nefas visere: est quo viro non licet et nonnulla absque feminis sacra sunt, etiam servo quibusdam caerimoniis interesse piacularc flagitium est: alia sacra coronat univira, alia multivira, et magna religione conquiritur quae plura possit adulteria numerare.

qui ritus si percenseo rideo quam multus quam multus etiam misero sum nudus crudus hiems discurro alius incedo pilleatus scutum vetero circumfero pello caedo mendico vicatim deus duco quidam fanum semel annus adeo permitto quidam in totus nefas viso sum quo vir non licet et nonnullus absque femina sacer sum etiam servo quidam caerimonia intersum piacularc flagitium sum alius sacer corono univira alius multivira et magnus religio conquaero qui multus possum adulterium numeraris


Hoc fonte defluxit Arcesilae et multo post Carneadis et Academicorum plurimorum in summis quaestionibus tuta dubitatio, quo genere philosophari et caute indocti possunt et docti gloriose.

hic fons defluo arcesilaus et multus post carneades et academicus multus in summus quaestio tueor dubitatio quo genus philosopharis et caveo indoceo possum et doceo gloriosus


Sic eorum potestas et auctoritas totius orbis ambitus occupavit, sic imperium suum ultra solis vias et ipsius oceani limites propagavit, dum exercent in armis virtutem religiosam, dum urbem muniunt sacrorum religionibus, castis virginibus, multis honoribus ac nominibus sacerdotum, dum obsessi et citra solum Capitolium capti colunt deos, quos alius iam sprevissct iratos, et per Gallorum acies mirantium superstitionis audaciam pergunt telis inermes, sed cultu religionis armati, dum captis in hostilibus moenibus adhuc ferociente victoria numina victa venerantur, dum undique hospites deos quaerunt et suos faciunt, dum aras extruunt etiam ignotis numinibus et Manibus.

sic is potestas et auctoritas totus orbis ambitus occupo sic imperium suus ultra sol via et ipse oceani limito propago dum exerceo in arma virtus religiosus dum urbs munio sacer religio caveo virgo multus honor atque nomen sacerdos dum obsedeo et citer solus capitolium capio colo deus qui alius iam sprevissct irascor et per gallus acies miro superstitio audacia pergo telum inermis sed cultus religio armatus dum capio in hostilis moenia adhuc ferociente victoria numen vinco veneror dum undique hospes deus quaero et suus facio dum ara extruunt etiam ignosco numen et manes


Hinc sunt et furentes, quos in publicum videtis excurrere, vates et ipsi absque templo, sic insaniunt, sic bacchantur, sic rotantur: par et in illis instigatio daemonis, sed argumentum dispar furoris.

hinc sum et furo qui in publicus video excurro vates et ipse absque templum sic insanio sic bacchor sic roto par et in ille instigatio daemon sed argumentum dispar furor


Nec tormentis aut modus ullus aut terminus. Illic sapiens ignis membra urit et reficit, carpit et nutrit. Sicut ignes fulminum corpora tangunt nec absumunt, sicut ignes Aetnaei montis et Vesuvi montis et ardentium ubique terrarum flagrant nec erogantur: ita poenale illud incendium non damnis ardentium pascitur, sed inexesa corporum laceratione nutritur.

neque tormentum aut modus ullus aut terminus illic sapio ignis membrum uro et reficio carpo et nutrio sicut ignis fulmen corpus tango neque absumo sicut ignis aetnaeus mons et vesuvi mons et ardeo ubique terra flagro neque erogo ita poenal ille incendium non damnum ardeo pascor sed inexesa corpus laceratio nutrio


Et cum dicto eius adsedimus, ita ut me ex tribus medium lateris ambitione protegerent: nec hoc obsequi fuit aut ordinis aut honoris, quippe cum amicitia pares semper aut accipiat aut faciat, sed ut arbiter et utrisque proximus aures darem et disceptantes duos medius segregarem.

et cum dico is adsedeo ita ut ego ex tres medius lateo ambitio protego neque hic obsequor sum aut ordo aut honor quippe cum amicitia par semper aut accipio aut facio sed ut arbiter et uterque proximus auris do et discepto duo medius segregaris


Iam de initiandis tirunculis fabula tam detestanda quam nota est. Infans farre contectus, ut decipiat incautos, adponitur ei qui sacris inbuatur. Is infans a tirunculo farris superficie quasi ad innoxios ictus provocato caecis occultisque vulneribus occiditur. Huius, pro nefas! sitienter sanguinem lambunt, huius certatim membra dispertiunt, hac foederantur hostia, hac conscientia sceleris ad silentium mutuum pignerantur. Haec sacra sacrilegiis omnibus taetriora.

iam de initiandis tirunculis fabula tam detesto quam nosco sum infer far contego ut decipio incautus appono is qui sacrum inbuatur is infer ab tirunculo far superficies quasi ad innoxius iacio provoco caecus occulo vulnus occaedes hic pro nefas sitienter sanguis lambo hic certatim membrum dispertiunt hic foederantur hostia hic conscientia scelus ad silentium mutuus pignerantur hic sacer sacrilegium omnis taetriora


Et de incesto convivio fabulam grandem adversum nos daemonum coitio mentita est, ut gloriam pudicitiae deformis infamiae aspersione macularet, ut ante exploratam veritatem homines a nobis terrore infandae opinionis averteret.

et de incesto convivium fabula grandis adverro nos daemon coitio mentior sum ut gloria pudicitia deformis infamia aspersio macularet ut ante exploro veritas homo ab nos terror infer opinio averto


Igitur qui innocentiam colit, deo supplicat; qui iustitiam, deo libat; qui fraudibus abstinet, propitiat deum; qui hominem periculo subripit, optimam victimam caedit. Haec nostra sacrificia, haec dei sacra sunt: sic apud nos religiosior est ille qui iustior.

igitur qui innocentia colo deus supplico qui iustitia deus libo qui fraus abstineo propitio deus qui homo periculum surripio bonus victima caedo hic noster sacrificium hic deus sacer sum sic apud nos religiosus sum ille qui justus


Quod vero sacrificiorum reliquias et pocula delibata contemnimus, non confessio timoris est, sed verae libertatis adsertio. Nam, etsi omne quod nascitur, ut inviolabile dei munus, nullo opere conrumpitur, abstinemus tamen, ne quis existimet aut daemoniis, quibus libatum est, cedere aut nos nostrae religionis pudere.

qui verus sacrificus reliquiae et poculum delibo contemno non confessio timor sum sed verus libertas assertio nam etsi omnis qui nascor ut inviolabilis deus munus nullus opus conrumpo abstineo tamen ne quis existimo aut daemonium qui libo sum cedo aut nos noster religio pudeo


Quanto verius de diis vestris animalia muta naturaliter iudicant! Mures, hirundines, milvi non sentire eos sciunt: rodunt, inculcant, insident, ac nisi abigatis, in ipso dei vestri ore nidificant; araneae vero faciem eius intexunt et de ipso capite sua fila suspendunt.

quantus verus de diuus vester animal muto naturalis judico mus hirundo miluus non sentio is scio rodo inculco insideo atque nisi abigatis in ipse deus vester os nidifico aranea verus facies is intexo et de ipse caput suus filum suspendo


Nos igitur, qui moribus et pudore censemur, merito malis voluptatibus et pompis vestris et spectaculis abstinemus, quorum et de sacris originem novimus et noxia blandimenta damnamus. Nam in ludis curulibus quis non horreat populi in se rixantis insaniam? in gladiatoriis homicidii disciplinam?

nos igitur qui mos et pudor censeo mereo malus voluptas et pompis vester et spectaculis abstineo qui et de sacrum origo nosco et noxius blandimentum damno nam in ludus curulis quis non horreo populus in sui rixo insanio in gladiatorius homicidium disciplina


Cui ego: Quid hoc est rei? cur non agnosco, Caecili, alacritatem tuam illam et illam oculorum etiam in seriis hilaritatem requiro?

qui ego quis hic sum res cur non agnosco caecilis alacritas tuus ille et ille oculus etiam in serius hilaritas requiro


Nam negotii et visendi mei gratia Romam contenderat, relicta domo, coniuge, liberis, et—quod est in liberis amabilius—adhuc annis innocentibus et adhuc dimidiata verba temptantibus, loquellam ipso offensantis linguae fragmine dulciorem.

nam negotium et viso meus gratia roma contendo relinquo domus coniunx liber et qui sum in liber amabilis adhuc annus innocens et adhuc dimidio verbum tento loquela ipse offensantis lingua fragmen dulcis


Nonne et Apin bovem cum Aegyptiis adoratis et pascitis? Nec eorum sacra damnatis instituta serpentibus, crocodillis, beluis ceteris et avibus et piscibus, quorum aliquem deum si quis occiderit, etiam capite punitur.

nonne et apis bos cum aegyptius adoro et pasco neque is sacer damno institutum serpens crocodillis belua ceterus et avis et piscis qui aliquis deus si quis occido etiam caput punior


Sic Caecilius et renidens (nam indignationis eius tumorem effusae orationis impetus relaxaverat): Ecquid ad haec ait audet Octavius, homo Plautinae prosapiae, ut pistorum praecipuus, ita postremus philosophorum?

sic caecilius et renideo nam indignatio is tumor effundo oratio impetus relaxaverat ecquis ad hic aio audeo octavus homo plautinus prosapia ut pistor praecipuus ita posterus philosophus


Et quae Iovis sacra sunt? Nutrix capella est, et avido patri subtrahitur infans, ne voretur, et Corybantum cymbalis, ne pater audiat vagitus, tinnitus eliditur.

et qui iuppiter sacer sum nutrix capella sum et avidus pater subtraho infer ne voretur et corybantum cymbal ne pater audio vagitus tinnio elido


Erigone suspensa de laqueo est, ut virgo inter astra ignita sit, Castores alternis moriuntur ut vivant, Aesculapius ut in deum surgat fulminatur, Hercules ut hominem exuat Oetaeis ignibus concrematur.

erigo suspendo de laqueus sum ut virgo inter astrum ignio sum castor alternus morior ut vivo aesculapius ut in deus surgo fulminatur herculis ut homo exuo oetaeus ignis concremo


Ceterum si dii creare possent,interire nonpossent, plures totis hominibus deos haberemus, ut iam eos nec caelum contineret nec aër caperet nec terra gestaret. Unde manifestum est homines illos fuisse, quos et natos legimus et mortuos scimus.

ceterum si dius crearis possum intereo nonpossent multus totus homo deus habeo ut iam is neque caelum contineo neque aer capio neque terra gesto unde manifestus sum homo ille sum qui et nascor lego et mortuus scio