type: header

title: Pausanias

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: Post id proelium eundem Pausaniam cum classe communi Cyprum atque Hellespontum miserunt, ut ex iis regionibus barbarorum praesidia depelleret. pari felicitate in ea re usus elatius se gerere coepit maioresque appetere res. nam cum Byzantio expugnato cepisset complures Persarum nobiles atque in eis nonnullos regis propinquos, hos clam Xerxi remisit, simulans ex vinclis publicis effugisse, et cum iis Gongylum Eretriensem, qui litteras regi redderet, in quibus haec fuisse scripta Thucydides memoriae prodidit: 'Pausanias, dux Spartae, quos Byzantii ceperat, postquam propinquos tuos cognovit, tibi muneri misit seque tecum affinitate coniungi cupit: quare, si tibi videtur, des ei filiam tuam nuptum. id si feceris, et Spartam et ceteram Graeciam sub tuam potestatem se adiuvante te redacturum pollicetur. his de rebus si quid agere volueris, certum hominem ad eum mittas face, cum quo colloquatur.' rex tot hominum salute tam sibi necessariorum magno opere gavisus confestim cum epistula Artabazum ad Pausaniam mittit in qua eum collaudat ac petit, ne cui rei parcat ad ea efficienda, quae polliceretur: si perfecerit, nullius rei a se repulsam laturum. huius Pausanias voluntate cognita alacrior ad rem gerendam factus in suspicionem cecidit Lacedaemoniorum. quo facto domum revocatus, accusatus capitis absolvitur, multatur tamen pecunia, quam ob causam ad classem remissus non est.

lemmas: post is proelium idem pausanias cum classis communis cyprus atque hellespontus mitto ut ex is regio barbarus praesidium depello par felicitas in is res utor effero sui gero coepio magnus appeto res nam cum byzantius expugno capio complures persaris nobilis atque in is nonnulli rex propinquus hic clam xerxes remitto simulo ex vinclum publicus effugio et cum is gongylum eretriensis qui littera rex reddo in qui hic sum scribo thucydides memoria prodo pausanias dux sparta qui byzantium capio postquam propinquus tuus cognosco tu munus mitto sequor tu affinitas conjungo cupio quare si tu video do is filia tuus nubo is si facio et sparta et ceter graecia sub tuus potestas sui adjuvo tu redigo polliceor hic de res si quis ago volo certus homo ad is mitto fax cum quo colloquor rex tot homo salus tam sui necessarius magnus opus gaudeo confestim cum epistula artabazum ad pausanias mitto in qui is collaudo atque peto ne qui res parco ad is efficio qui polliceo si perficio nullus res ab sui repello fero hic pausanias voluntas cognosco alacer ad res gero facio in suspicio cado lacedaemonius quo facio domus revoco accuso capio absolvo multo tamen pecunia quam ob causa ad classis remitto non sum


text: Pausanias Lacedaemonius magnus homo, sed varius in omni genere vitae fuit: nam ut virtutibus eluxit, sic vitiis est obrutus. huius illustrissimum est proelium apud Plataeas. namque illo duce Mardonius, satrapes regius, natione Medus, regis gener, in primis omnium Persarum et manu fortis et consilii plenus, cum ducentis milibus peditum, quos viritim legerat, et viginti equitum haud ita magna manu Graeciae fugatus est, eoque ipse dux cecidit proelio. qua victoria elatus plurima miscere coepit et maiora concupiscere. sed primum in eo est reprehensus, quod ex praeda tripodem aureum Delphis posuisset epigrammate inscripto, in quo haec erat sententia: suo ductu barbaros apud Plataeas esse deletos eiusque victoriae ergo Apollini id donum dedisse. hos versus Lacedaemonii exsculpserunt neque aliud scripserunt quam nomina earum civitatum, quarum auxilio Persae erant victi.

lemmas: pausanias lacedaemonius magnus homo sed varius in omnis genus vita sum nam ut virtus eluceo sic vitium sum obruo hic illustris sum proelium apud plataeae namque ille dux mardonius satrapes regius natio medus rex gener in primus omnis persaris et manus fortis et consilium plenus cum ducenti mille pedes qui viritim lego et viginti eques haud ita magnus manus graecia fugo sum eo ipse dux cado proelium qui victoria effero multus misceo coepio et magnus concupisco sed primus in is sum reprehendo qui ex praeda tripus aureus delphi pono epigramma inscribo in quo hic sum sententia suus ductus barbarus apud plataeae sum deleo is victoria ergo apollo is donum do hic verro lacedaemonius exsculpo neque alius scribo quam nomen is civitas qui auxilium persa sum vinco


text: His rebus ephori cognitis satius putarunt in urbe eum comprehendi. quo cum essent profecti et Pausanias placato Argilio, ut putabat, Lacedaemonem reverteretur, in itinere, cum iam in eo esset ut comprehenderetur, ex vultu cuiusdam ephori, qui eum admoneri cupiebat, insidias sibi fieri intellexit. itaque paucis ante gradibus, quam qui eum sequebantur, in aedem Minervae, quae Chalcioicos vocatur, confugit. hinc ne exire posset, statim ephori valvas eius aedis obstruxerunt tectumque sunt demoliti, quo celerius sub divo interiret. dicitur eo tempore matrem Pausaniae vixisse eamque iam magno natu, postquam de scelere filii comperit, in primis ad filium claudendum lapidem ad introitum aedis attulisse. hic cum semianimis de templo elatus esset, confestim animam efflavit. sic Pausanias magnam belli gloriam turpi morte maculavit. cuius mortui corpus cum eodem nonnulli dicerent inferri oportere, quo ii qui ad supplicium essent dati, displicuit pluribus, et procul ab eo loco infoderunt, quo erat mortuus. inde posterius dei Delphici responso erutus atque eodem loco sepultus est, ubi vitam posuerat.

lemmas: hic res ephorus cognosco sero puto in urbs is comprehendo quo cum sum proficiscor et pausanias placo argilio ut puto lacedaemon revorto in iter cum iam in is sum ut comprehendo ex vultus quidam ephorus qui is admoneo cupio insidiae sui fio intellego itaque paucus ante gradus quam qui is sequor in aedes minerva qui chalcioicos voco confugio hinc ne exeo possum statim ephorus valva is aedes obstruo tego sum demolio quo celer sub divus intereo dico is tempus mater pausanias vivo eo iam magnus natus postquam de scelus filius comperio in primus ad filius claudo lapis ad introeo aedes affero hic cum semianimis de templum effero sum confestim anima efflo sic pausanias magnus bellum gloria turpis mors maculo qui mortuus corpus cum idem nonnullus dico infero oportet quo is qui ad supplicium sum do displiceo multus et procul ab is locus infodio quo sum mortuus inde posterus deus delphicus respondeo eruo atque idem locus sepelio sum ubi vita pono


text: At ille post non multo sua sponte ad exercitum rediit et ibi non stolida, sed dementi ratione cogitata patefecit: non enim mores patrios solum, sed etiam cultum vestitumque mutavit. apparatu regio utebatur, veste Medica; satellites Medi et Aegyptii sequebantur; epulabatur more Persarum luxuriosius, quam qui aderant perpeti possent; aditum petentibus non dabat, superbe respondebat, crudeliter imperabat. Spartam redire nolebat; Colonas, qui locus in agro Troade est, se contulerat; ibi consilia cum patriae tum sibi inimica capiebat. id postquam Lacedaemonii rescierunt, legatos cum clava ad eum miserunt, in qua more illorum erat scriptum: nisi domum reverteretur, se capitis eum damnaturos. hoc nuntio commotus, sperans se etiamtum pecunia et potentia instans periculum posse depellere, domum rediit. huc ut venit, ab ephoris in vincla publica est coniectus: licet enim legibus eorum cuivis ephoro hoc facere regi. hinc tamen se expedivit, neque eo magis carebat suspicione: nam opinio manebat eum cum rege habere societatem. est genus quoddam hominum, quod Hilotae vocatur, quorum magna multitudo agros Lacedaemoniorum colit servorumque munere fungitur. hos quoque sollicitare spe libertatis existimabatur. sed quod harum rerum nullum erat apertum crimen, quo coargui posset, non putabant de tali tamque claro viro suspicionibus oportere iudicari et exspectandum, dum se ipsa res aperiret.

lemmas: at ille post non multus suus sponte ad exercitus redeo et ibi non stolidus sed demo ratio cogito patefacio non enim mos patrius solus sed etiam cultus vestio muto apparatus regius utor vestis maedicus satelles medus et aegyptius sequor epulor mos persaris luxuriosus quam qui adsum perpetior possum aditus peto non do superbus respondeo crudeliter impero sparta redeo nolo colonae qui locus in ager troade sum sui confero ibi consilium cum patria tum sui inimicus capio is postquam lacedaemonius rescio legatus cum clavo ad is mitto in qui mos ille sum scribo nisi domus revorto sui capio is damno hic nuntio commoueo spero sui etiamtum pecunia et potentia insto periculum possum depello domus redeo huc ut venio ab ephorus in vinclum publicus sum coniectus licet enim lex is quivis ephorus hic facio rex hinc tamen sui expedio neque is magis careo suspicio nam opinio maneo is cum rex habeo societas sum genus quidam homo qui hilotae voco qui magnus multitudo ager lacedaemonius colo servus munus fungor hic quoque sollicito spes libertas existimo sed qui haris res nullus sum aperio crimen quo coarguo possum non puto de talis tam clarus vir suspicio oportet iudico et exspecto dum sui ipse res aperio


text: Interim Argilius quidam adulescentulus, quem puerum Pausanias amore venerio dilexerat, cum epistulam ab eo ad Artabazum accepisset eique in suspicionem venisset aliquid in ea de se esse scriptum, quod nemo eorum redisset, qui eodem missi erant, vincla epistulae laxavit signoque detracto cognovit, si pertulisset, sibi esse pereundum. erant in eadem epistula quae ad ea pertinebant, quae inter regem Pausaniamque convenerant. has ille litteras ephoris tradidit. non est praetereunda gravitas Lacedaemoniorum hoc loco. nam ne huius quidem indicio impulsi sunt ut Pausaniam comprehenderent, neque prius vim adhibendam putaverunt, quam se ipse indicasset. itaque huic indici, quid fieri vellent, praeceperunt. fanum Neptuni est Taenari, quod violari nefas putant Graeci. eo ille confugit in araque consedit. hanc iuxta locum fecerunt sub terra, ex quo posset exaudiri, si quis quid loqueretur cum Argilio. huc ex ephoris quidam descenderunt. Pausanias, ut audivit Argilium confugisse in aram, perturbatus venit eo. quem cum supplicem dei videret in ara sedentem, quaerit, causae quid sit tam repentini consilii. huic ille, quid ex litteris comperisset, aperit. quo magis Pausanias perturbatus orare coepit, ne enuntiaret neu se meritum de illo optime proderet: quodsi eam veniam sibi dedisset tantisque implicatum rebus sublevasset, magno ei praemio futurum.

lemmas: interim argilius quidam adulescentulus qui puer pausanias amor venerio diligo cum epistula ab is ad artabazum accipio is in suspicio venio aliquis in is de sui sum scribo qui nemo is redeo qui idem mitto sum vinclum epistula laxo signo detraho cognosco si perfero sui sum pereo sum in idem epistula qui ad is pertineo qui inter rex pausanias convenio hic ille littera ephorus trado non sum praetereo gravitas lacedaemonius hic locus nam ne hic quidem indicium impello sum ut pausanias comprehendo neque prior vis adhibeo puto quam sui ipse indico itaque hic indico quis fio volo praecipio fanum neptunius sum taenaris qui violaris nefas puto graecum is ille confugio in aro consido hic iuxta locus facio sub terra ex quo possum exaudio si quis quis loquor cum argilio huc ex ephorus quidam descendo pausanias ut audio argilium confugio in ara perturbo venio is qui cum supplex deus video in ara sedeo quaero causa quis sum tam repentinus consilium hic ille quis ex littera comperio aperio quo magis pausanias perturbo oro coepio ne enuntio neu sui mereo de ille optume prodo quodsi is venio sui do tantus implicatum res sublevo magnus is praemium sum