type: header

title: Hannibal

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: At Hannibal anno quarto, postquam domo profugerat, Cornelio Minucio consulibus, cum quinque navibus Africam accessit in finibus Cyrenaeorum, si forte Karthaginienses ad bellum inducere posset Antiochi spe fiduciaque, cui iam persuaserat ut cum exercitibus in Italiam proficisceretur. huc Magonem fratrem excivit. id ubi Poeni resciverunt, Magonem eadem, qua fratrem, absentem affecerunt poena. illi desperatis rebus cum solvissent naves ac vela ventis dedissent, Hannibal ad Antiochum pervenit. de Magonis interitu duplex memoria prodita est: namque alii naufragio, alii a servulis ipsius interfectum eum scriptum reliquerunt. Antiochus autem si tam in gerendo bello consiliis eius parere voluisset, quam in suscipiendo instituerat, propius Tiberi quam in Thermopylis de summa imperii dimicasset. quem etsi multa stulte conari videbat, tamen nulla deseruit in re. praefuit paucis navibus, quas ex Syria iussus erat in Asiam ducere, iisque adversus Rhodiorum classem in Pamphylio mari conflixit. in quo cum multitudine adversariorum sui superarentur, ipse quo cornu rem gessit fuit superior.

lemmas: at hannibal annus quartum postquam domus profugio cornelius minucius consul cum quinque navis africa accedo in finis cyrenaeus si fors carthaginiensis ad bellum induco possum antiochus spes fiducia qui iam persuadeo ut cum exercitus in italia proficiscor huc mago frater excio is ubi poenus resciverunt mago idem qui frater absum afficio poena ille despero res cum solvo navo atque velo venio do hannibal ad antiochus pervenio de mago interitus duplex memoria prodeo sum namque alius naufragium alius ab servulis ipse interficio is scribo relinquo antiochus autem si tam in gero bellum consilium is pareo volo quam in suscipio instituo propius tiberis quam in thermopylae de summus imperium dimico qui etsi multus stultus conor video tamen nullus desero in res praesum paucus navis qui ex syria iubeo sum in asia duco is adverro rhodius classis in pamphylius mare confligo in quo cum multitudo adversarius suus supero ipse quo cornu res gero sum superus


text: Quae dum in Asia geruntur, accidit casu ut legati Prusiae Romae apud Quintium Flamininum consularem cenarent, atque ibi de Hannibale mentione facta ex iis unus diceret eum in Prusiae regno esse. id postero die Flamininus senatui detulit. patres conscripti, qui Hannibale vivo numquam se sine insidiis futuros existimarent, legatos in Bithyniam miserunt, in eis Flamininum, qui ab rege peterent, ne inimicissimum suum secum haberet sibique dederet. his Prusia negare ausus non est; illud recusavit, ne id a se fieri postularent, quod adversus ius hospitii esset: ipsi, si possent, comprehenderent: locum, ubi esset, facile inventuros. Hannibal enim uno loco se tenebat, in castello quod ei a rege datum erat muneri, idque sic aedificarat, ut in omnibus partibus aedificii exitus haberet, scilicet verens ne usu veniret, quod accidit. huc cum legati Romanorum venissent ac multitudine domum eius circumdedissent, puer ab ianua prospiciens Hannibali dixit plures praeter consuetudinem armatos apparere. qui imperavit ei, ut omnes fores aedificii circumiret ac propere sibi nuntiaret, num eodem modo undique obsideretur. puer cum celeriter, quid vidisset, renuntiasset omnesque exitus occupatos ostendisset, sensit id non fortuito factum, sed se peti neque sibi diutius vitam esse retinendam. quam ne alieno arbitrio dimitteret, memor pristinarum virtutum venenum, quod semper secum habere consuerat, sumpsit.

lemmas: qui dum in asia gero accido casus ut legatus prusia roma apud quintius flamininus consularis ceno atque ibi de hannibal mentio facio ex is unus dico is in prusia regnum sum is posterus dies flamininus senatus defero pater conscribo qui hannibal vivo numquam sui sine insidiae sum existimo legatus in bithynia mitto in is flamininus qui ab rex peto ne inimicus suus sui habeo sui dedo hic prusia nego audeo non sum ille recuso ne is ab sui fio postulo qui adverro ius hospitium sum ipse si possum comprehendo locus ubi sum facilis invenio hannibal enim unus locus sui teneo in castellum qui is ab rex do sum munus is sic aedifico ut in omnis pars aedificium exitus habeo scilicet vereor ne usus venio qui accido huc cum legatus romanus venio atque multitudo domus is circumdo puer ab ianua prospicio hannibal dico multus praeter consuetudo armatus appareo qui impero is ut omnis foris aedificium circumeo atque properus sui nuntio num idem modo undique obsido puer cum celer quis video renuntio omnes exitus occupo ostendo sentio is non fortuitus facio sed sui peto neque sui diu vita sum retineo quam ne alienus arbitrium dimitto memor pristinaris virtus venenum qui semper sui habeo consuo sumo


text: Sic conservatis suis rebus omnibus Poenus illusis Cretensibus ad Prusiam in Pontum pervenit. apud quem eodem animo fuit erga Italiam neque aliud quicquam egit quam regem armavit et exacuit adversus Romanos. quem cum videret domesticis opibus minus esse robustum, conciliabat ceteros reges, adiungebat bellicosas nationes. dissidebat ab eo Pergamenus rex Eumenes, Romanis amicissimus, bellumque inter eos gerebatur et mari et terra; sed utrobique Eumenes plus valebat propter Romanorum societatem. quo magis cupiebat eum Hannibal opprimi, quem si removisset, faciliora sibi cetera fore arbitrabatur. ad hunc interficiundum talem iniit rationem. classe paucis diebus erant decreturi. superabatur navium multitudine: dolo erat pugnandum, cum par non esset armis. imperavit quam plurimas venenatas serpentes vivas colligi easque in vasa fictilia conici. harum cum effecisset magnam multitudinem, die ipso, quo facturus erat navale proelium, classiarios convocat iisque praecipit, omnes ut in unam Eumenis regis concurrant navem, a ceteris tantum satis habeant se defendere. id illos facile serpentium multitudine consecuturos. rex autem in qua nave veheretur, ut scirent, se facturum: quem si aut cepissent aut interfecissent, magno iis pollicetur praemio fore.

lemmas: sic conservo suus res omnis poenus illudo cretensis ad prusia in pontus pervenio apud qui idem animus sum erga italia neque alius quisquam ago quam rex armo et exacuo adverro romanus qui cum video domesticus ops paruus sum robustus concilio ceterus rex adjungo bellicosus natio dissido ab is pergamenus rex eumenes romanus amicus bellus inter is gero et mare et terra sed utrobique eumenes multus valeo propter romanus societas quo magis cupio is hannibal opprimo qui si removeo facilis sui ceterus sum arbitror ad hic interfacio talis ineo ratio classis paucus dies sum decerno supero navis multitudo dolus sum pugno cum par non sum arma impero quam multus veneno serpo vivo colligo eo in vasum fictilia conicio haris cum efficio magnus multitudo dies ipse quo facio sum naval proelium classiarii convoco is praecipio omnis ut in unus eumenes rex concurro navo ab ceterus tantus satis habeo sui defendo is ille facilis serpo multitudo consequor rex autem in qui navus veho ut scio sui facio qui si aut capio aut interfacio magnus is polliceor praemium sum


text: Hannibal, Hamilcaris filius, Karthaginiensis. si verum est, quod nemo dubitat, ut populus Romanus omnes gentes virtute superarit, non est infitiandum Hannibalem tanto praestitisse ceteros imperatores prudentia, quanto populus Romanus antecedat fortitudine cunctas nationes. nam quotienscumque cum eo congressus est in Italia, semper discessit superior. quod nisi domi civium suorum invidia debilitatus esset, Romanos videtur superare potuisse. sed multorum obtrectatio devicit unius virtutem. Hic autem velut hereditate relictum odium paternum erga Romanos sic conservavit, ut prius animam quam id deposuerit, qui quidem, cum patria pulsus esset et alienarum opum indigeret, numquam destiterit animo bellare cum Romanis.

lemmas: hannibal hamilcaris filius carthaginiensis si verus sum qui nemo dubito ut populus romanus omnis gens virtus supero non sum infitior hannibal tantus praesto ceterus imperator prudentia quantus populus romanus antecedo fortitudo cunctus natio nam quotienscumque cum is congredior sum in italia semper discedo superus qui nisi domus civis suus invidia debilito sum romanus video supero possum sed multus obtrectatio devinco unus virtus hic autem velut hereditas relinquo odium paternus erga romanus sic conservo ut prior anima quam is depono qui quidem cum patria pello sum et alienaris opos indigeo numquam desisto animus bellaris cum romanus


text: Conflixerat apud Rhodanum cum Cornelio Scipione consule eumque pepulerat. cum hoc eodem Clastidii apud Padum decernit sauciumque inde ac fugatum dimittit. tertio idem Scipio cum collega Longo apud Trebiam adversus eum venit. cum iis manum conseruit, utrosque profligavit. inde per Ligures Appenninum transiit, petens Etruriam. hoc in itinere adeo gravi morbo afficitur oculorum, ut postea numquam dextro aeque bene usus sit. qua valetudine cum etiamnum premeretur lecticaque ferretur, Flaminium consulem apud Trasumennum cum exercitu insidiis circumventum occidit, neque multo post Centenium praetorem cum delecta manu saltus occupantem. hinc in Apuliam pervenit. ibi obviam ei venerunt duo consules, Terentius et Aemilius. utriusque exercitus uno proelio fugavit, Paulum consulem occidit et aliquot praeterea consulares, in eis Servilium Geminum, qui superiore anno fuerat consul.

lemmas: confligo apud rhodanus cum cornelius scipio consul is pello cum hic idem clastidium apud padus decerno saucius inde atque fugo dimitto tertius idem scipio cum collega longus apud trebia adverro is venio cum is manus consero uter profligo inde per ligur apenninus transeo peto etruria hic in iter adeo gravis morbus afficio oculus ut postea numquam dexter aequus bene utor sum qui valetudo cum etiamnum premo lectica fero flaminius consul apud trasumennum cum exercitus insidiae circumvenio occido neque multus post centenium praetor cum delecto manus saltus occupo hinc in appulia pervenio ibi obvius is venio duo consul tero et aemilius uterque exercitus unus proelium fugo paulis consul occido et aliquot praeterea consularis in is servilius geminus qui superus annus sum consul


text: Sic vir fortissimus, multis variisque perfunctus laboribus, anno acquievit septuagesimo. quibus consulibus interierit, non convenit. namque Atticus Claudio Marcello Fabio Labeone consulibus mortuum in annali suo scriptum reliquit, at Polybius Aemilio Paulo Baebio Tamphilo, Sulpicius autem Blitho Cornelio Cethego Baebio Tamphilo. atque hic tantus vir tantisque bellis districtus nonnihil temporis tribuit litteris. namque aliquot eius libri sunt, Graeco sermone confecti, in eis ad Rhodios de Manlii Volsonis in Asia rebus gestis. huius belli gesta multi memoriae prodiderunt, sed ex eis duo, qui cum eo in castris fuerunt simulque vixerunt, quamdiu fortuna passa est, Silenus et Sosylus Lacedaemonius. atque hoc Sosylo Hannibal litterarum Graecarum usus est doctore.

lemmas: sic vir fortis multus varius perfungor labor annus acquievit septuagesimus qui consul intereo non convenio namque atticus claudius marcellus fabius labeo consul mortuus in annal suus scribo relinquo at polybius aemilius paulus baebius tamphilus sulpicius autem blitho cornelius cethegus baebius tamphilus atque hic tantus vir tantus bellum distringo nonnihil tempus tribuo littera namque aliquot is liber sum graecum sermo confacio in is ad rhodii de manlius vulso in asia res gero hic bellum gero multus memoria prodo sed ex is duo qui cum is in castrum sum simul vivo quamdiu fortuna patior sum silenus et sosylus lacedaemonius atque hic sosylo hannibal litteraris graecaris utor sum doctor


text: Tali cohortatione militum facta classis ab utrisque in proelium deducitur. quarum acie constituta, priusquam signum pugnae daretur, Hannibal, ut palam faceret suis, quo loco Eumenes esset, tabellarium in scapha cum caduceo mittit. qui ubi ad naves adversariorum pervenit epistulamque ostendens se regem professus est quaerere, statim ad Eumenem deductus est, quod nemo dubitabat quin aliquid de pace esset scriptum. tabellarius ducis nave declarata suis eodem, unde erat egressus, se recepit. at Eumenes soluta epistula nihil in ea repperit nisi quae ad irridendum eum pertinerent. cuius rei etsi causam mirabatur neque reperiebat, tamen proelium statim committere non dubitavit. horum in concursu Bithyni Hannibalis praecepto universi navem Eumenis adoriuntur. quorum vim rex cum sustinere non posset, fuga salutem petiit, quam consecutus non esset, nisi intra sua praesidia se recepisset, quae in proximo litore erant collocata. reliquae Pergamenae naves cum adversarios premerent acrius, repente in eas vasa fictilia, de quibus supra mentionem fecimus, conici coepta sunt. quae iacta initio risum pugnantibus concitarunt, neque quare id fieret poterat intellegi. postquam autem naves suas oppletas conspexerunt serpentibus, nova re perterriti, cum, quid potissimum vitarent, non viderent, puppes verterunt seque ad sua castra nautica rettulerunt. sic Hannibal consilio arma Pergamenorum superavit, neque tum solum, sed saepe alias pedestribus copiis pari prudentia pepulit adversarios.

lemmas: tal cohortatio miles facio classis ab uterque in proelium deduco qui acies constituo priusquam signum pugna do hannibal ut palam facio suus quo locus eumenes sum tabellarius in scapha cum caduceus mitto qui ubi ad navo adversarius pervenio epistula ostendo sui rex profiteor sum quaero statim ad eumenes deduco sum qui nemo dubito quin aliquis de pax sum scribo tabellarius dux navus declaro suus idem unde sum egredior sui recipio at eumenes solvo epistula nihil in is reperio nisi qui ad irrideo is pertineo qui res etsi causa miror neque reperio tamen proelium statim committo non dubito hic in concursus bithynus hannibal praeceptum universus navo eumenes adorio qui vis rex cum sustineo non possum fuga salus peto quam consequor non sum nisi intra suus praesidium sui recipio qui in propior litus sum colloco reliquus pergamena navo cum adversarius premo acer repens in is vasum fictilia de qui supra mentio facio conicio coepio sum qui jacto initium risus pugno concito neque quare is fio possum intellego postquam autem navo suus oppleo conspicio serpens novo res perterreo cum quis potis vito non video puppis verto sequor ad suus castrum nauticus refero sic hannibal consilium arma pergamenus supero neque tum solus sed saepe alius pedestribus copia par prudentia pello adversarius


text: Hinc invictus patriam defensum revocatus bellum gessit adversus Scipionem, filium eius Scipionis, quem ipse primo apud Rhodanum, iterum apud Padum, tertio apud Trebiam fugarat. cum hoc exhaustis iam patriae facultatibus cupivit impraesentiarum bellum componere, quo valentior postea congrederetur. inde colloquium convenit, condiciones non convenerunt. post id factum paucis diebus apud Zamam cum eodem conflixit; pulsus (incredibile dictu) biduo et duabus noctibus Hadrumetum pervenit, quod abest ab Zama circiter milia passuum trecenta. in hac fuga Numidae, qui simul cum eo ex acie excesserant, insidiati sunt ei, quos non solum effugit, sed etiam ipsos oppressit. Hadrumeti reliquos e fuga collegit, novis dilectibus paucis diebus multos contraxit.

lemmas: hinc invictus patria defendo revoco bellum gero adverro scipio filius is scipio qui ipse primus apud rhodanus iterum apud padus tertius apud trebia fugo cum hic exhaurio iam patria facultas cupio impraesentiaris bellum compono quo valeo postea congredior inde colloquium convenio condicio non convenio post is facio paucus dies apud zama cum idem confligo pello incredibilis dico biduus et duo nox hadrumetum pervenio qui absum ab zama circiter mille passus trecenti in hic fuga numida qui simul cum is ex acies excedo insidior sum is qui non solus effugio sed etiam ipse opprimo hadrumetum reliquus e fuga colligo novus delectus paucus dies multus contraho


text: Sed nos tempus est huius libri facere finem et Romanorum explicare imperatores, quo facilius collatis utrorumque factis, qui viri praeferendi sint, possit iudicari.

lemmas: sed nos tempus sum hic liber facio finis et romanus explicaris imperator quo facilis confero uter facio qui vir praefero sum possum iudico


text: Cum in apparando acerrime esset occupatus, Karthaginienses bellum cum Romanis composuerunt. ille nihilo setius exercitui postea praefuit resque in Africa gessit usque ad Sulpicium Aurelium consules. his enim magistratibus legati Karthaginienses Romam venerunt, qui senatui populoque Romano gratias agerent, quod cum iis pacem fecissent, ob eamque rem corona aurea eos donarent simulque peterent, ut obsides eorum Fregellis essent captivique redderentur. his ex senatus consulto responsum est: munus eorum gratum acceptumque esse; obsides, quo loco rogarent, futuros; captivos non remissuros, quod Hannibalem, cuius opera susceptum bellum foret, inimicissimum nomini Romano, etiamnum cum imperio apud exercitum haberent itemque fratrem eius Magonem. hoc responso Karthaginienses cognito Hannibalem domum et Magonem revocarunt. huc ut rediit, rex factus est, postquam imperator fuerat, anno secundo et vicesimo: ut enim Romae consules, sic Karthagine quotannis annui bini reges creabantur. in eo magistratu pari diligentia se Hannibal praebuit, ac fuerat in bello. namque effecit ex novis vectigalibus non solum ut esset pecunia, quae Romanis ex foedere penderetur, sed etiam superesset, quae in aerario reponeretur. deinde Claudio Furio consulibus Roma legati Karthaginem venerunt. hos Hannibal ratus sui exposcendi gratia missos, priusquam iis senatus daretur, navem ascendit clam atque in Syriam ad Antiochum perfugit. hac re palam facta Poeni naves duas, quae eum comprehenderent, si possent consequi, miserunt, bona eius publicarunt, domum a fundamentis disiecerunt, ipsum exulem iudicarunt.

lemmas: cos in appario acer sum occupo carthaginiensis bellum cum romanus compono ille nihilum setius exercitus postea praesum reor in africanus gero usque ad sulpicius aurelius consul hic enim magistratus legatus carthaginiensis roma venio qui senatus populo romanus gratia ago qui cum is pax facio ob eo res corona aureus is dono simul peto ut obses is fregellae sum captivus reddo hic ex senatus consultum responsum sum munus is gratus accipio sum obses quo locus rogo sum captivus non remitto qui hannibal qui opus suscipio bellum sum inimicus nomen romanus etiamnum cum imperium apud exercitus habeo ito frater is mago hic respondeo carthaginiensis cognosco hannibal domus et mago revoco huc ut redeo rex facio sum postquam imperator sum annus secundus et vicesimus ut enim roma consul sic karthago quot annuo bini rex creo in is magistratus par diligentia sui hannibal praebeo atque sum in bellum namque efficio ex novus vectigal non solus ut sum pecunia qui romanus ex foedus pendeo sed etiam supersum qui in aerarius repono deinde claudius furius consul roma legatus karthago venio hic hannibal reor suus exposco gratia mitto priusquam is senatus do navo ascendo clam atque in syria ad antiochus perfugio hic res palam facio poenus navo duo qui is comprehendo si possum consequor mitto bonus is publico domus ab fundamentum disjacio ipse exulis judico


text: Hac pugna pugnata Romam profectus nullo resistente in propinquis urbi montibus moratus est. cum aliquot ibi dies castra habuisset et Capuam reverteretur, Fabius Maximus, dictator Romanus, in agro Falerno ei se obiecit. hic clausus locorum angustiis noctu sine ullo detrimento exercitus se expedivit Fabioque, callidissimo imperatori, dedit verba. namque obducta nocte sarmenta in cornibus iuvencorum deligata incendit eiusque generis multitudinem magnam dispalatam immisit. quo repentino visu obiecto tantum terrorem iniecit exercitui Romanorum, ut egredi extra vallum nemo sit ausus. hanc post rem gestam non ita multis diebus Minucium Rufum, magistrum equitum pari ac dictatorem imperio, dolo productum in proelium fugavit. Sempronium Gracchum, iterum consulem, in Lucanis absens in insidias inductum sustulit. Claudium Marcellum, quinquiens consulem, apud Venusiam pari modo interfecit. longum est omnia enumerare proelia. quare hoc unum satis erit dictum, ex quo intellegi possit, quantus ille fuerit: quamdiu in Italia fuit, nemo ei in acie restitit, nemo adversus eum post Cannensem pugnam in campo castra posuit.

lemmas: hic pugno pugno roma proficiscor nullus resisto in propinquus urbs mons moror sum cum aliquot ibi dies castrum habeo et capua revorto fabius magnus dictator romanus in ager falernum is sui obiacio hic claudo locus angustia nox sine ullus detrimentum exercitus sui expedio fabius callidus imperator do verbum namque obduco nox sarmentum in cornu juvencus deligo incendo is genus multitudo magnus dispalor immitto quo repentinus video obicio tantus terror injacio exercitus romanus ut egredior extra valles nemo sum audeo hic post res gero non ita multus dies minucius rufus magister eques par atque dictator imperium dolus produco in proelium fugo sempronius gracchus iterum consul in lucanus absum in insidiae induco tollo claudius marcellus quinquiens consul apud venusia par modo interfacio longus sum omnis enumero proelio quare hic unus satis sum dico ex quo intellego possum quantus ille sum quamdiu in italia sum nemo is in acies resto nemo adverro is post cannensis pugna in campus castrum pono


text: Hac igitur qua diximus aetate cum patre in Hispaniam profectus est, cuius post obitum, Hasdrubale imperatore suffecto, equitatui omni praefuit. hoc quoque interfecto exercitus summam imperii ad eum detulit. id Karthaginem delatum publice comprobatum est. sic Hannibal minor quinque et viginti annis natus imperator factus proximo triennio omnes gentes Hispaniae bello subegit, Saguntum, foederatam civitatem, vi expugnavit, tres exercitus maximos comparavit. ex his unum in Africam misit, alterum cum Hasdrubale fratre in Hispania reliquit, tertium in Italiam secum duxit. ut saltum Pyrenaeum transiit, quacumque iter fecit, cum omnibus incolis confiixit: neminem nisi victum dimisit. ad Alpes posteaquam venit, qua Italiam ab Gallia seiungunt, quas nemo umquam cum exercitu ante eum praeter Herculem Graium transierat (quo facto is hodie saltus Graius appellatur), Alpicos conantes prohibere transitu concidit, loca patefecit, itinera muniit, effecit ut ea elephantus ornatus ire posset, qua antea unus homo inermis vix poterat repere. hac copias traduxit in Italiamque pervenit.

lemmas: hic igitur qui dico aetas cum pater in hispania proficiscor sum qui post obeo hasdrubal imperator sufficio equitatus omnis praesum hic quoque interficio exercitus summa imperium ad is defero is karthago defero publicus comprobo sum sic hannibal paruus quinque et viginti annus nascor imperator facio propior triennium omnis gens hispania bellum subigo saguntus foedero civitas vis expugno tres exercitus magnus comparo ex hic unus in africa mitto alter cum hasdrubal frater in hispania relinquo tertius in italia sui duco ut saltus pyrenaeus transeo quicumque iter facio cum omnis incolo confiixit nemo nisi vinco dimitto ad alpis posteaquam venio qui italia ab gallia sejungo qui nemo umquam cum exercitus ante is praeter herculis graius transeo quo facio is hodie saltus graius appello alpicus conor prohibeo transeo concido locum patefacio iter munio efficio ut is elephantus orno eo possum qui antea unus homo inermis vix possum repo hic copia traduco in italia pervenio


text: Nam ut omittam Philippum, quem absens hostem reddidit Romanis, omnium iis temporibus potentissimus rex Antiochus fuit. hunc tanta cupiditate incendit bellandi, ut usque a rubro mari arma conatus sit inferre Italiae. ad quem cum legati venissent Romani, qui de eius voluntate explorarent darentque operam consiliis clandestinis ut Hannibalem in suspicionem regi adducerent, tamquam ab ipsis corruptus alia atque antea sentiret, neque id frustra fecissent idque Hannibal comperisset seque ab interioribus consiliis segregari vidisset, tempore dato adiit ad regem, eique cum multa de fide sua et odio in Romanos commemorasset, hoc adiunxit: 'pater meus' inquit 'Hamilcar puerulo me, utpote non amplius novem annos nato, in Hispaniam imperator proficiscens Karthagine Iovi optimo maximo hostias immolavit. quae divina res dum conficiebatur, quaesivit a me vellemne secum in castra proficisci. id cum libenter accepissem atque ab eo petere coepissem ne dubitaret ducere, tum ille, faciam, inquit, si mihi fidem quam postulo dederis. simul me ad aram adduxit, apud quam sacrificare instituerat, eamque ceteris remotis tenentem iurare iussit numquam me in amicitia cum Romanis fore. id ego iusiurandum patri datum usque ad hanc aetatem ita conservavi, ut nemini dubium esse debeat, quin reliquo tempore eadem mente sim futurus. quare si quid amice de Romanis cogitabis, non imprudenter feceris, si me celaris; cum quidem bellum parabis, te ipsum frustraberis, si non me in eo principem posueris.'

lemmas: nam ut omitto philippus qui absum hostis reddo romanus omnis is tempus potens rex antiochus sum hic tantus cupiditas incendo bellor ut usque ab rubrus mare arma conor sum infero italia ad qui cum legatus venio romanus qui de is voluntas exploro do opera consilium clandestinus ut hannibal in suspicio rex adduco tamquam ab ipse corrumpo alius atque antea sentio neque is frustra facio is hannibal comperio sequor ab interior consilium segregaris video tempus do adeo ad rex is cum multus de fides suus et odium in romanus commemoro hic adjungo pater meus inquam hamilcar puerulus ego utpote non amplus novo annus natus in hispania imperator proficiscor karthago iuppiter bonus maximus hostio immolo qui divino res dum confacio quaero ab ego vellemne sui in castrum proficisco is cum libet accipio atque ab is peto coepio ne dubito duco tum ille facio inquam si ego fides quam postulo do simul ego ad ara adduco apud quam sacrificaris instituo eo ceterus remoueo teneo iuro iubeo numquam ego in amicitia cum romanus sum is ego iusiurandum pater do usque ad hic aetas ita conservo ut nemo dubius sum debeo quin reliquus tempus idem mens sum sum quare si quis amicus de romanus cogito non imprudens facio si ego celaris cum quidem bellum paro tu ipse frustro si non ego in is princeps pono


text: Antiocho fugato verens ne dederetur, quod sine dubio accidisset, si sui fecisset potestatem, Cretam ad Gortynios venit, ut ibi, quo se conferret, consideraret. vidit autem vir omnium callidissimus in magno se fore periculo, nisi quid providisset, propter avaritiam Cretensium: magnam enim secum pecuniam portabat, de qua sciebat exisse famam. itaque capit tale consilium. amphoras complures complet plumbo, summas operit auro et argento. has praesentibus principibus deponit in templo Dianae, simulans se suas fortunas illorum fidei credere. his in errorem inductis statuas aeneas, quas secum portabat, omni sua pecunia complet easque in propatulo domi abicit. Gortynii templum magna cura custodiunt, non tam a ceteris quam ab Hannibale, ne ille inscientibus iis tolleret sua secumque duceret.

lemmas: antiochus fugo vereor ne dedo qui sine dubius accido si suus facio potestas creta ad gortynii venio ut ibi quo sui confero considero video autem vir omnis callidus in magnus sui sum periculum nisi quis provideo propter avaritia cretensis magnus enim sui pecunia porto de qui scio exeo fama itaque capio talis consilium amphora complures compleo plumbo superus operio aurum et argentum hic praesens princeps depono in templum diana simulo sui suus fortuna ille fides credo hic in error induco statua aeneas qui sui porto omnis suus pecunia compleo eo in propatulum domus abicio gortynius templum magnus cura custodio non tam ab ceterus quam ab hannibal ne ille insciens is tollo suus sui duco