type: header

title: Cato

wing: latin

grain: passage

license: CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

attribution_rule: Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

licensed_material_note: Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.

source: production D1


type: passage

text: Consulatum gessit cum Valerio Flacco. sorte provinciam nactus Hispaniam citeriorem ex ea triumphum deportavit. ibi cum diutius moraretur, Scipio Africanus consul iterum, cuius in priore consulatu quaestor fuerat, voluit eum de provincia depellere et ipse ei succedere, neque hoc per senatum efficere potuit, cum quidem Scipio principatum in civitate obtineret, quod tum non potentia, sed iure res publica administrabatur. qua ex re iratus senatui consulatu peractoc privatus in urbe mansit. at Cato, censor cum eodem Flacco factus, severe praefuit ei potestati. nam et in complures nobiles animadvertit et multas res novas in edictum addidit, qua re luxuria reprimeretur, quae iam tum incipiebat pullulare. circiter annos octoginta, usque ad extremam aetatem ab adulescentia, rei publicae causa suscipere inimicitias non destitit. a multis tentatus non modo nullum detrimentum existimationis fecit, sed, quoad vixit, virtutum laude crevit.

lemmas: consulatus gero cum valerius flaccus sors provincia nanciscor hispania citer ex is triumphus deporto ibi cum diu moror scipio africanus consul iterum qui in prior consulatus quaestor sum volo is de provincia depello et ipse is succedo neque hic per senatus efficio possum cum quidem scipio principatus in civitas obtineo qui tum non potentia sed ius res publicus administro qui ex res irascor senatus consulatus peractoc privo in urbs maneo at cato censor cum idem flaccus facio sero praesum is potestas nam et in complures nobilis animadverto et multus res novo in edictum addo qui res luxuria reprimo qui iam tum incipio pullularis circiter annus octoginta usque ad extremus aetas ab adulescentia res publicus causa suscipio inimicitia non desisto ab multus tento non modo nullus detrimentum existimatio facio sed quoad vivo virtus laus cerno


text: In omnibus rebus singulari fuit industria: nam et agricola sollers et peritus iuris consultus et magnus imperator et probabilis orator et cupidissimus litterarum fuit. quarum studium etsi senior arripuerat, tamen tantum progressum fecit, ut non facile repeirri possit neque de Graecis neque de Italicis rebus, quod ei fuerit incognitum. ab adulescentia confecit orationes. senex historias scribere instituit. earum sunt libri septem. primus continet res gestas regum populi Romani, secundus et tertius unde quaeque civitas orta sit Italica, ob quam rem omnes Origines videtur appellasse. in quarto autem bellum Poenicum est primum, in quinto secundum. atque haec omnia capitulatim sunt dicta. reliqua quoque bella pari modo persecutus est usque ad praeturam Galbae, qui diripuit Lusitanos: atque horum bellorum duces non nominavit, sed sine nominibus res notavit. in eisdem exposuit, quae in Italia Hispaniisque viderentur admiranda: in quibus multa industria et diligentia comparet, nulla doctrina.Huius de vita et moribus plura in eo libro persecuti sumus, quem separatim de eo fecimus rogatu Pomponii Attici. quare studiosos Catonis ad illud volumen delegamus.

lemmas: in omnis res singularis sum industria nam et agricola sollers et pereo ius consulo et magnus imperator et probabilis orator et cupidus litteraris sum qui studium etsi senex arripio tamen tantus progredior facio ut non facilis repeirri possum neque de graecum neque de italicus res qui is sum incognitus ab adulescentia confacio oratio senex historia scribo instituo is sum liber septem primus contineo res gero rex populus romanus secundus et tertius unde quisque civitas orior sum italicus ob quam res omnis origo video appello in quartum autem bellum punicus sum primus in quintus secundus atque hic omnis capitulatim sum dictum reliquus quoque bellum par modo persequor sum usque ad praetorqueo galba qui diripio lusitani atque hic bellum dux non nomino sed sine nomen res noto in idem expono qui in italia hispania video admiror in qui multus industria et diligentia comparo nullus doctrina hic de vito et mos multus in is liber persequor sum qui separatim de is facio rogo pomponius atticus quare studiosi cato ad ille volumen delego


text: Cato, ortus municipio Tusculo, adulescentulus, priusquam honoribus operam daret, versatus est in Sabinis, quod ibi heredium a patre relictum habebat. inde hortatu Valerii Flacci, quem in consulatu censuraque habuit collegam, ut Perpenna censorius narrare solitus est, Romam demigravit in foroque esse coepit. primum stipendium meruit annorum decem septemque. Fabio Claudio consulibus tribunus militum in Sicilia fuit. inde ut rediit, castra secutus est Claudii Neronis, magnique opera eius existimata est in proelio apud Senam, quo cecidit Hasdrubal, frater Hannibaris. quaestor obtigit Africano consuli, cum quo non pro sortis necessitudine vixit: namque ab eo perpetua dissensit vita. aedilis plebei factus est cum Helvio. praetor provinciam obtinuit Sardiniam, ex qua quaestor superiore tempore ex Africa decedens Ennium poetam deduxerat, quod non minoris aestimamus quam quemlibet amplissimum Sardiniensem triumphum.

lemmas: cato ortus municipium tusculus adulescentulus priusquam honor opera do verso sum in sabinum qui ibi heredium ab pater relinquo habeo inde horto valerius flaccus qui in consulatus censeo habeo collega ut perperna censorius narro soleo sum roma demigravit in foro sum coepio primus stipendium mereo annus decem septem fabius claudius consul tribunus miles in sicilia sum inde ut redeo castrum sequor sum claudius nero magnus opus is existimo sum in proelium apud sena quo cado hasdrubal frater hannibaris quaestor obtingo africanus consul cum quo non pro sors necessitudo vivo namque ab is perpetuus dissentio vito aedilis plebes facio sum cum helvius praetor provincia obtineo sardinia ex qui quaestor superus tempus ex africanus decedo ennius poeta deduco qui non paruus aestimo quam qui amplus sardiniensis triumphus