eveniat nostris hostibus ille color!


vere nitent terrae, vere remissus ager,


hospita Carmentis fidos intrasse penates


(ultima de superis illa reliquit humum),


venimus ad felix aliquando nomen Iuli,


pellit, et e pratis uda pruina fugit:


ecce deum genitor rutilas per nubila flammas

ecce deus genitor rutilo per nubila flamma


quis tantum fati credat habere locum?


et mane in medio plaustra fuere foro.


convenit, a vero tertia causa venit.’


heu quanto regnis nox stetit una tuis!


tela tamen dextrae fulmine rapta negant.


impia per silvas ultor ad antra venit,


magnus Iuleos Caesar haberet avos.


ipse ego flammicam poscentem februa vidi;


utque ego perpetuis olim sacrabor in aris,


aequaque praeteritae, quae superabit, erit.


res latuit, priscique manent imitamina facti;


aspicit et sparsas per loca sola casas;


hoc alii signum Phariam dixere iuvencam, ,


nullaque laudetur plusve minusve mihi.


venerat, impositos attuleratque deos.


Vesta iacet placidamque capit secura quietem,

vesta iaceo placidus capio securus quies


obstitit in media candida turba via.


et nitidus stellis quinque decemque micat.


ut daret, effeci, tibia longa sonos,


tot fuerant illic, quot habet natura, colores,


imperium secum transferet illa loci.’


his foret in ludis liberiorque iocus,


roscida per tenebras Faunus ad antra venit,

roscidus per tenebrae faunus ad antrum venio


Maeonis aurato conspicienda sinu:


pastorum gemino sub duce volgus erat.


an, quia cunctarum contraria semina rerum


aut corvi titulos auxiliaris habent.


horrebant densis aspera crura pilis,


cinnama tu primus captivaque tura dedisti


caestibus et iaculis et misso pondere saxi

caestus et iaculis et mitto pondus saxum


mane erat: excussus somno Tirynthius actor

mane sum excutio somnus tirynthius actor


iungitur, ut fama est, Pleiadasque parit.


quem spectans aliquis dentes in vite prementem


blandior et partes paene rogantis ago


Eoas partes Hesperiasque simul.


ad vatem voltus rettulit illa suos:


sic ego. sic nostris respondit diva rogatis (


a te, qui canitur, nomina mensis habet.


forsitan, infelix, ventos undasque timebas,


seu quis ab occiduo sole domandus erit.


tempore crevit amor, qui nunc est summus, habendi:

tempus cerno amor qui nunc sum summus habeo


iacta super galeas scutaque longa sonant,


sed qui te vicit, nomine maior erat.


surge nec exiguae despice tecta casae.’

surgo neque exiguus despicio tectum cado


sive igitur nascuntur aves, seu carmine fiunt


heu ubi Mars pater est? si vos modo vera locuti,

heu ubi mars pater sum si tu modo verus loquor


omina principiis inquit ‘inesse solent,


rure dapes parat ille suo turbamque canoram


non tulit, ante oculos opposuitque manum.


auspice te felix totus ut annus eat.


lubrica prensantes effugit umbra manus,


tutus ab insidiis, dire Superbe, tuis;


unus erit, quem tu tolles in caerula caeli

unus sum qui tu tollo in caerulus caelum


Ter quater evolvi signantes tempora fastos,


quid, quod ubique potens templisque frequentibus aucta,

quis qui ubique possum templum frequens augeo


rex pavet et volgi pectora terror habet,


iam dederat cantus lucis praenuntius ales,


his’ inquit redimo meque meosque fabis.


mos tamen est aeque dignus uterque coli.’

mos tamen sum aequus dignus uterque colo


Iam, Phryx, a nupta quereris, Tithone, relinqui,

iam phryges ab nubo queror tithonus relinquo


Livia, quam caro praestitit ipsa viro.


Panes et in Venerem Satyrorum prona iuventus,

panis et in venus satyrus pronus juventus


non ungues ferro subsecuisse licet,


‘bruma novi prima est veterisque novissima solis:


ibat, ut Oceano quereretur facta mariti;


voverat et fuso laetus ab hoste redit,


ipse genu nixus flammas exsuscitat aura


venerat et senior pando Silenus asello,


et circumfusis invia fluminibus,


stulta! videt Ianus, quae post sua terga gerantur:

stultus video janus qui post suus tergum gero


cui res cunctando restituenda foret.


ceperunt matrem formosi cornua tauri,


quod semel est triplici pro virgine caesa Dianae,

qui semel sum triplex pro virgo caedo diana


mox ego, ‘cur, quamvis aliorum numina placem,


viderat inceptos destituisse favos.


possidet hunc Iani sic dea mense diem.


et Tenedum et veteres Eetionis opes.


perque deos comites, hac nuper sede locatos,


Caesaris: imperii pignora iuncta vides,


certa fides facti: dictus Sceleratus ab illa


quod tepidum vigili provocet ore diem.


hunc Numidae faciunt, illum Messana superbum,


ille deae custos, ille satelles erat.


nec mora, prosiluit. pisces subiere gemelli:

neque mora prosilio piscis subeo gemellus


aut Cretum domitas testificatur opes;


provenit, et fructum terra pecusque ferunt,


tum licet adposita, veluti cratere, camella


arsit et est tectis obruta paene suis!


lux aderat: querno solvunt a stipite funem;


tunc magis, indictas concelebrentque dapes


luce Palis populos purget ut ille cinis,


Iuppiter angusta vix totus stabat in aede,

iuppiter angustus vix totus sto in aedes


turbaque caelestes ambitiosa sumus.


voverat illa quidem Curius: sed multa 1 vetustas

voveo ille quidem curius sed multus vetustus


finierat monitus, placidis ita rursus, ut ante,


et pressam noto pondere vidit humum;


forte tuis illic, Romule, iura dabas,


qui rex in nostra septimus urbe fuit.


appulerat ripae vaccas Oetaeus Hiberas:


reddidit, hibernis forte tumebat aquis:


Publicios: animus defuit ante viris.


Arcades: Arcadiis plurimus ille iugis,


decidit, a populo clamor ad astra venit.

decido ab populus clamor ad astrum venio


huius et augurium dependet origine verbi,


dicite, quae fontes Aganippidos Hippocrenes


arx mea collis erat, quem volgus nomine nostro

arx meus collis sum qui vulgus nomen noster


coeperit et quintae tempora lucis aget.


et quos praeterea longa referre mora est.


lumina sunt nostros visa decere dies;


expedit errantem nemori gratissima coniunx


convocat et satyros et, rustica numina, nymphas;

convoco et satyrus et rusticus numen nympha


tu quoque sacrorum, Termine, finis eras.


Silvia fit mater. Vestae simulacra feruntur


Iuppiter imperii pignora certa dabit.’


cernite, sim qualis, qui modo qualis eram!


utque recusantem cives et tempus et Ino


paeniteat Sparten Argosque measque Mycenas


quaeritur in scaena cava tibia, quaeritur aris:


consulitur Phoebus: sors est ita reddita: ‘matri

consulo phoebus sors sum ita reddo mater


quid, nymphe, posse videris’ ait.


Cacus Aventinam sanguine tinxit humum,


iam tamen extincto cineri sua dona ferebant,


quem tu, diva, memor de pane monilibus ornas;

qui tu divus memor de panis monilis orno


flamen adhuc prisco more Dialis obit.1


Icarus et vastae nomina fecit aquae.


seu, quia tu pater es, patres sua pignora, natos,

seu quia tu pater sum pater suus pignus nascor


qua lumen thalamis parva fenestra dabat,


suppliciter posito procubuere genu,


at felix vates, ut dis gratissima vixit,


arbiter, alato qui pede carpis iter,


expletum patrio corpore matris opus.


quae premit invisam socrus iniqua nurum.


fulmineo celeres dissipat ore canes,


conatusque aliquis vagina ducere ferrum


haec mihi praecipuo est ore canenda dies.


tantus caelesti venit ab ore vigor.


frater et in partus mater acerba suos,


pro pueris fieri virginibusque iubent,


est tamen et ratio, Caesar, quae movent illum,

sum tamen et ratio caesar qui moveo ille


accipe sub certa condicione preces.


dicta bis antiquum syllaba nomen erat,


sidera nutricem, nutricis fertile cornu


scaena sonat, ludi que vocant, spectate, Quirites,

scaena sono ludo que voco spectas quiris


‘namque pio iuveni vitam sine volnere reddam,

namque pius juvenis vita sine vulnus reddo


rettulit ille gradus, horrueruntque comae,


aeriferae comitum concrepuere manus,


Cynthia saepe tuis fertur, vocans Arion,


dissimulata deam Latias Saturnia Bacchas


attonitusque metu rediit, ut saepe viator


tu modo, quae desunt fruges, superesse putentur


lacte quis infantes nescit crevisse ferino,


haec generis princeps, ipsius ille pater,


ora micant Tauri septem radiantia flammis,


est ibi non parvae parva columna notae:


tu quoque Thebanae mala praeda tacebere matris,

tu quoque thebana malus praeda taceo mater


cur vetet ancillas accedere, quaeritis? odit,


disce, quis iste deus, curque vocetur ita.


inque Quirinali constituere iugo.


illa etiam stantis radio percurrere telas


effugiat stabulis noxa repulsa meis.


quaeve diem tali nomine causa notet.


cultaque diffusis saltat amica comis,


Arcades hunc Ladonque rapax et Maenalus ingens

arcades hic ladon rapax et maenalus ingens


arserat hoc templum, signo tamen ille pepercit

ardeo hic templum signum tamen ille parco


lucus erat; dubium Semelae Stimulaene vocetur:


credibile est ipsos consuluisse deos;


dena quater memorant habuisse Parilia Romam,


et formosa Venus formoso tempore digna est,

et formosus venus formosus tempus dignus sum


frigida Carseolis nec olivis apta ferendis


nomine ab auctoris ducunt libamina nomen


multa professarum quaestibus apta Venus,


dixerat, huic Helice talia verba refert:


pellitur Anna domo lacrimansque sororia linquit

pello anna domus lacrimo sororius linquo


Terra feros partus, immania monstra, Gigantas

terra ferus pario immanis monstrum gigantas


principio nimium promptos ad bella Quirites

principium nimium promptus ad bellum quiris


scire nefas homini: nobis concessa canentur


liquerat ad ripas lene sonantis aquae.


alligat aequorei brachia capta senis,


naeniaque in volucres Marsa figurat anus,

naeniaque in volucris marsus figuro anus


frugibus immensis avidos satiate colonos,


fratribus illa deis fratres de gente deorum


te, puer, et summa sedula nutrit ope.


pectoraque exsorbent avidis infantia linguis;


scimus et, ad nostras cum se tulit impetus artes,

scio et ad noster cum sui fero impetus ars


Ad Ianum redeat, qui quaerit, Agonia quid sint:

ad janus redeo qui quaero agonium quis sum


hac quoque de causa, si te proverbia tangunt,

hic quoque de causa si tu proverbium tango


est via, quae populum Laurentes ducit in agros,

sum via qui populus laurens duco in ager


Didius hostiles ingeminavit opes.


possim utinam doctae verba referre deae!)


defluit incerto lapidosus murmure rivus:


Anna quod hoc coepta est mense Perenna coli.

anna qui hic coepio sum mensis perenno colo


ibat, ut inciperet, longi deus Hellesponti,


florebant segetes; grandine laesa seges:


‘mense meo coleris, iunxi mea tempora tecum:


ast ubi visceribus vitulos rapuere ministri


ecce rudens rauco Sileni vector asellus


et vigil Eois Lucifer exit aquis:


sacrilegae telis me petiere manus.


nos tamen adductos intus agemus equos.


hanc pudet et tardae dat mala signa morae,

hic pudeo et tardus do malus signum mora


ventum erat ad ripas: inerant vestigia ripis.


nunc inopes victus ignavaque fata timentes


nulla Coronides causa doloris ait;


ut semel haec rerum secessit lite suarum


ecce anus in mediis residens annosa puellis

ecce anus in medius resideo annosus puella


si scelus ingenio scitis abesse meo;


o vir conloquio non abigende deum.


montibus et subitas concipit ipse fugas;


mox epulas ponunt, liquefacta coagula lacte


Nonarum tutela deo caret, omnibus istis


ipse vides manibus peragi fera bella Minervae:

ipse video manus perago ferus bellum minerva


at ruber, hortorum decus et tutela, Priapus


forsitan et quaeras, cur sit locus ille Lupercal,

forsitan et quaero cur sum locus ille lupercal


cum subito motu saepes tremuere sinistrae:


Romulus, hastatos instituitque decem;


iugeraque inculti pauca tenere soli.


hanc secum Tanaquil sacris de more peractis


illa satis causas arboribusque dedit:


ferte coronatae iuvenum convivia lintres,


nec prece nec magico carmine mater eris;

neque prex neque magicus carmen mater sum


isque, Latine, tibi pater est. subit Alba Latinum:

eo latinum tu pater sum subeo alba latinus


dempserat oppositas invidiosa seras,


et quicumque tuas accolit, Haeme, nives,


verba quis auderet coram sene digna rubore

verbum quis audeo coram seni dignus rubor


non audituri numina magna Iovis,


venerat Alcides, Graius uterque genus


Curtius ille lacus, siccas qui sustinet aras,

curtus ille lacus sicco qui sustineo ara


virque pater subito nuptaque mater erat.


nec coeant pecudes, si levis absit amor.


hac sunt Ledaeis templa dicata deis:


sic Augusta novum Iulia numen erit.’


farra deae micaeque licet salientis honorem


quaerere, ut absumant, absumpta requirere certant,


et pede velato non adeunda palus,


pinigerum Fauni Maenalis ora caput:


inque foco corpus pueri vivente favilla


et tamen assiduis exercet brachia telis

et tamen assiduus exerceo bracchium telum


haec ubi perdocuit, superest mihi discere dixi

hic ubi perdoceo supersum ego disco dico


significant sedem terra focusque suam.


Attalus: Ausoniis rem negat ille viris,


(sed dis, non studiis ille dabatur honor:


at neque Persephone digna est praedone marito,

at neque persephone dignus sum praedo marito


turba facit dubium coeptaque nostra tenet.


amisso dubiae rege vagantur apes.


atque ita qua possint edidit arte capi.


parcite, matronae, vetitas attingere vestes:


Ampelon intonsum satyro nymphaque creatum


quae dea natali coepit habere suo.


et non exiguo laurus adusta sono.


convenit: ambigitur, moenia ponat uter.


mensis erat Maius, maiorum nomine dictus,


ille fidem iussis dedit et si mentiar, inquit

ille fides iussum do et si mentior inquam


sic erat in fatis; nec te tua culpa fugavit,

sic sum in fatum neque tu tuus culpa fugo


nunc quoque pro nulla virgine cerva cadit,


atque utinam pugnae pateat locus! arma capessant

atque utinam pugna pateo locus arma capesso


desierat. coepi: ‘cur huic genus acre leonum


eheu! perpetuo debuit illa tegi.


ite pares a me. perierunt iudice formae


caede per Haemonias solvit Acasfus aquas:


mollitamque manu duret in igne focus.’


quos ignorat adhuc, invocat illa deos:


Lesbida cum domino seu tulit ille lyram.


non meriti poenam pateris, sed numinis iram:


et fingit lingua corpora bina sua.


Non ego te, quamvis properabis vincere, Caesar,


unde data est aegrae fiscina frondis ovi:


viribus illa minor nec habendis utilis armis


milia crabronum coeunt et vertice nudo


improbus hanc Athamas furtim dilexit; ab illa

improbus hic athamas furtim diligo ab ille


templa patent auresque deum, nec lingua caducas

templum pateo auro deus neque lingua caducus


illa dies, qua sunt vota soluta deae.


venerit, an nostra semper in urbe fuit?’


ipsa sui flatus ne sonet aura, cavet,


at tua prosequimur studioso pectore, Caesar,

at tuus prosequor studiosus pectus caesar


noscere me duplici posses sub imagine, dixit


dextraque non omni munere nostra vacat,


eloquiumque fuit duram exorare puellam,


cantat et aequoreas carmine mulcet aquas,


apta dies legitur, qua moenia signet aratro.


mittuntur proceres. Phrygiae tunc sceptra tenebat

mitto proceres phrygia tunc sceptrum teneo


te quoque, inextinctae Silene libidinis, urunt:

tu quoque inextinctae silenus libido uro


nomen ab averso ceperat amne deus.


atque ita noctis aves, extis puerilibus inquit


infelix epulas hostibus illa suis.


neve minus multos redigam, quam mane fuerunt,


praecipue cupiam celari Thesea, ne te


et factura fuit, pactus nisi Iuppiter esset,


Tertia post Nonas removere Lycaona Phoebe

tertius post nona removeo lycaona phoebus


osculaque adplicuit posito suprema feretro


qua brevis occultum mus sibi fecit iter;


gratare, Iliacis turaque pone focis.


ne refer: aspexi non illo corpore digna

ne refero aspicio non ille corpus dignus


et resera nutu candida templa tuo.


infelix, quod non alter et alter eras.


fertur, et ex oculis visa refugit humus,


di que petitorum dixit ‘salve te locorum,


ut clamata silet, montes ululatibus implent


arserat Aeneae Dido miserabilis igne,


gramina continuo loculis depromit eburnis


intempestivos edidit ore sonos.


et magnum bello sollicitare Iovem;


quique necem Crassi vindicet, ultor erit.’


et nova de gravido palmite gemma tumet,


sed tamen (antiqui ne nescius ordinis erres)


Romulus et mensas ossaque nuda videt;


Bacche levis leviorque tuis, quae tempora cingunt,

bacchus levis levis tuus qui tempus cingo


sitque sub hac oriens occiduusque dies.’


et quodcumque sua Iuppiter auget ope.


colligit agresti lene papaver humo;


iam levis obliqua subsedit Aquarius urna:

iam levis obliquus subsido aquarius urna


iamque, ubi caeruleum variabunt sidera caelum,


obstitit Orion. Latona nitentibus astris


hanc petit hospitio regis confisa vetusto:


aut aliquid toto pectore mentis habet,


nullus anhelabat sub adunco vomere taurus,


est specus exesi structura pumicis asper,


licia dependent longas velantia saepes,


curque iuvent vestras


Tertia nox veniat: Custodem protinus Ursae


attulit in terras, iuste Latine, tuas;


‘duxerat Oceanus quondam Titanida Tethyn,


proximus Anchises, cum quo commune parentis

proximus anchises cum quo communis parens


an numen, quod me, te quoque vexat?’ ait.


sollicitae mentes speque metuque pavent,


et dolor hic animi voce querentis eget.


tum patitur cultus ager et renovatur aratro.


volnus inane patet. Brutus clamore Quirites

vulnus inanis pateo brutus clamor quiris


nondum tradiderat victas victoribus artes


nec satis ad cursus commoda vestis erat.

neque satis ad curro commodus vestio sum


aut virides malvas aut fungos colligit albos,

aut viridis malva aut fungus colligo albus


aeraque tinnitus aere repulsa dabunt:


illa dati caelum praemia lactis habet.


‘Iuppiter huc veniet, valida perductus ab arte.

iuppiter huc venio validus perduco ab ars


fert missos Vestae pura patella cibos,


‘o nimium faciles, o toto pectore captae!


Auferet ex oculis veniens aurora Booten,


et dominam casu nulla secuta comes.


fertur in exequias animi matrona virilis

fero in exsequiae animus matrona virilis


interea crescente Remo, crescente Quirino,


inde patres centum denos secrevit in orbes


saepe tamen patriae dulci tanguntur amore,


fastus inest pulchris, sequiturque superbia formam:

fastus insum pulcher sequor superbia forma


nexa comas, placidi numen opusque ducis,


dixit, et antiqui monumenta perennia facti,

dico et antiquus monumentum perennia facio


ex Ariadneo sidere nosse potes,


Sex ubi sustulerit, totidem demerserit orbes,


hinc cruor et caedes, infirmaque vincitur aetas:

hinc cruor et caedes infirmo vincio aetas


dissensere deae, quarum Polyhymnia coepit


et, si tura aberunt, unctas accendite taedas:


tradiderat famulas iam tibi Rhenus aquas.


hoc luget spatio femina maesta virum.


protinus arbutea postes ter in ordine tangit

protinus arbuteus postis ter in ordo tango


armis: arma ferae genti remque decusque dabant,


vilis anus populos ad sua liba vocet,


hic latet Hippolytus loris direptus equorum,

hic lateo hippolytus lorus disrepo equus


bella diu tenuere viros: erat aptior ensis


haec ubi castarum processit ab agmine matrum


Martis, ad haec animum signa referre potes,


qui bibit inde, furit: procul hinc discedite, quis est

qui bibo inde furio procul hinc discedo quis sum


pondere terra suo subsedit et aequora traxit,

pondus terra suus subsido et aequor traho


filaque punicei languida facta croci,


digna Giganteis haec sunt delubra tropaeis:

dignus giganteus hic sum delubrum tropaeum


vagierunt ambo pariter: sensisse putares,


creverat immensum; comitem sibi Delia sumpsit,


neve daret saltum properans insistere terrae,


unicus est, de quo sollicitamur, honor,


asperior quovis aequore frater erat.


alter ut hic mensis, sic liber alter eat.


Persephonen natam miserae monstrate parenti!’


alveus in limo silvis adpulsus opacis


vertice cum clipeo prosiluisse suo?


inque cavos ierant tertia musta lacus:


Cetera iam pridem didici puerilibus annis,


dixit et exiguo funem conamine traxit (


unde suburbano clarus, Tuberte, triumpho

unde suburbanum clarus tubertus triumphus


tum superiniecta texere madentia terra;


callidus ignaris adnuit ille viris.


ille moras solis, quibus in sua signa rediret,


est mihi: consumpsi naufragus huius opes.


nec gener hoc nobis more parandus erat.


limine: sic iusti constituere patres.


ponemusque suos ad vaga signa dies.


dicimus, a media parte notandus erit.


nomine mutato causa relata mea est.


Vesta, quod assiduo lumine cuncta videt,


errat et in caelo liquidique inmunia ponti

erro et in caelum liquidus inmunia pontus


confusam placidi morte fuisse ducis,


Arcadis Evandri nomen tibi saepe refertur:


navita puppe sedens Delphina videbimus, inquit ‘h

nauta puppis sedeo delphina video inquam h


ad dominumque redit Actaque verba refert:


at quondam, dum longa gerunt pugnacibus armis


addidit haec dictis ultima verba suis:


nunc primum velis, elegi, maioribus itis:


O quam de tenui Romanus origine crevit!


ad bellum missos perdidit una dies.


quodque vident, sternunt, nec metus alter inest.

quisque video sterno neque metus alter insum


ipsa doce, quae sis. hominum sententia fallax:

ipse doceo qui sum homo sententia fallax


nec volui fieri nec sum crudelis in ira,

neque volo fio neque sum crudelis in ira


seminibus iactis est ubi fetus ager.’


edidit a dextro talia verba toro:


quantum de bello dicitur esse super?


adstrictum longa sentiat esse mora.


sic, quamvis aberat placitae praesentia formae,


dulcis erat mercede labor, tempusque secutum,


exit et in Maias sacrum Florale Kalendas;


cor pro corde, precor, pro fibris sumite fibras.


fit sonus, inclamat comites et lumina poscit


primaque ventosis palma petetur equis.


statur, et arbitrium Romulus urbis habet,


vectam frenatis per inane draconibus Aegeus


et viridem celeri ter pede pulsat humum.


utitur; a votis is quoque poscit opem.


exuerat tunicas; uteri manifesta tumore


maximus indicit nec stata sacra facit,


‘mater abest: matrem iubeo, Romane, requiras.


quem Tiberis curvis in latus urget aquis.


venit in hos annos aliquid de more vetusto:

venio in hic annus aliquis de mos vetustus


sic agitur censura et sic exempla parantur,


maesta Learcheas mater tumulaverat umbras


Nox ubi transient, solito celebretur honore


agnaque nascendo saepe necabat ovem.


admittit castas ad sua sacra manus?


inde diem, quae prima, meas celebrare Kalendas

inde dies qui primus meus celebraris kalendae


albaque percussa victima fronte cadat,


et Gabios turpi fecerat arte suos.


post tamen hoc ausa est templum, monumenta parentis,

post tamen hic audeo sum templum monumentum parens


esse diu stultus Vestae simulacra putavi,


Proxima prospiciet Tithono Aurora relicto

propior prospicio tithonus aurora relinquo


Musa, ‘quid a fastis non stata sacra petis?


reddita, quisquis is est, Summano templa feruntur,

reddo quisquis is sum summanus templum fero


suspenso digitis fert taciturna gradu,


tu recipis luco, reppulit ille nefas.


portat et arsuris arida ligna focis.


et tumidum cornu durius inguen erat.


officium commune Ceres et Terra tuentur:


nequitia est, quae te non sinit esse senem.


Tartara iussus adit sumptis Caducifer alis


erudit et rarum pectine denset opus.


vox placuit: faciem liquidis referentibus undis


quae fuerat, tuto reddita forma loco est.


cornibus aeriis atque in sua terga recurvis,

cornu aerius atque in suus tergum recurvus


saepius instanti mandata peregimus, inquit


Idibus Invicto sunt data templa Iovi.


squalenti Dido sanguinulenta coma


farre suo gravidae visceribusque suis.


usibus admoniti flammis torrenda dederunt


nunc in cognatas desiliebat aquas,


quaque die partu est edita, magna fuit.


fertilis occultas invenit herba vias?


hoc anno statuit temporis esse satis,


contigeratque sua sidera summa coma.


per flammas saluisse pecus, saluisse colonos?

per flamma saluisse pecus saluisse colonus


quae dedit ingrato fila legenda viro;


praesideo foribus caeli cum mitibus Horis:


‘rode, caper, vitem! tamen hinc, cum stabis ad aram,

rodo caper vito tamen hinc cum sto ad ara


Tantalidae fratres absint et Iasonis uxor


mentis inops rapitur, quales audire solemus


arce quoque in summa Iunoni templa Monetae

arx quoque in summus juno templum moneta


et pecus ante diem partus edebat acerbos,


nox erat, et vinis oculique animique natabant,


ut tetigit lucum (densa niger ilice lucus,


respicit et pure sacra peracta putat.


figit et hos edit crine iacente sonos:


Iunonale leges tempus, nec Romulus illas


est illic mensis Iunonius, inspice Tibur

sum illic mensis junonius inspicio tibur


rumpere: pugnantes fortius illa tenent.


humidaque opposita lumina veste tegit:


utque fugam capiant, aries nitidissimus auro


Palladis exemplo ponendae tempora sume


nunc quoque te celebrant Eliciumque vocant,


pomaque et in ceris aurea mella suis.


exserit haec humerum, vestem trahit illa per herbas,

exsero hic umerus vestis traho ille per herba


deque viri collo dulce pependit onus.


illa comes pueris virginibusque venit,


porrigit incisos filia parva favos,


iamque decem menses, et puer ortus erat.


quodque pice adstrinxit, quod acu traiecit aena,

quisque picus astringo qui acus transiacio aenus


summisere oculos cum duce turba suo.


vos quoque, Phoebea morbos qui pellitis arte,


forsitan illa dies erroris summa fuisset,


officio doluit non eguisse suo.


ille aditum fracti praestruxerat obice montis;

ille aditus frango praestruo obicio mons


non mihi dentosa crinem depectere buxo,


ecquis ad haec illinc crederet esse viam?


ex illis fuit una, sui germana mariti;


haec nos praecipue tam pia causa decet.’


quid tamen auditis? nam plura audire potestis:

quis tamen audio nam multus audio possum


mansit odor: posses scire fuisse deam.


quaeque fuit fatis debita, temptat opem.


ingratos nulla prole novare viros,


carmine vivacis Venus est translata Sibyllae,

carmen vivax venus sum transfero sibylla


quid facis? ex istis Romulus alter erit.


ter centum Fabii ter cecidere duo.


Martia ter senos proles adoleverat annos,


unaque, pastorem vidisset an arva colentem,


munera de vestris pauca referte deae:


victores ludos instituere novos.


nunc alii flores, nunc nova danda rosa est.


et Stygiae numen testificabor aquae.’


at quicumque nefas ausi, prohibente deorum


non poscor frustra, si favet alma Pales,


rem populus recipit, multam subiere nocentes:


caelesti tumidus pondere venter erat.


nomen Arionium Siculas impleverat urbes,


pastorum dominae grandia liba Pali.’


sic petitur caelum: non ut ferat Ossan Olympus,

sic peto caelum non ut fero ossa olympus


sensit et adloquitur trepidam Cythereius heros

sentio et alloquor trepidus cythereius heros


signa, decus belli, Parthus Romana tenebat,

signum decus bellum parthus romanus teneo


frater adest belloque petit. rex arma perosus

frater adsum bellus peto rex arma perosus


‘tempora commisi nascentia rebus agendis,


et rigido sectas invenit ungue genas,


sumite; nunc pulli velleris usus abest.


instat amans hostis precibus pretioque minisque:


tertius Albanis, quintus fuit ille Faliscis,

tertius albanus quintus sum ille faliscus


haec implet lento calathos e vimine nexos,

hic impleo lentus calathus e vimen necto


non Venus et vinum sublimia pectora fregit

non venus et vinum sublime pectus frango


Phoebus et alatis aethera carpit equis,


haec quoque, funestos ut erat laniata capillos,

hic quoque funestus ut sum lanio capillus


et date paganis annua liba focis.


moenia: germanae iusta dat ante suae.


bina repens oculis obtulit ora meis.


fit fuga, rex patriis astra petebat equis,


a magno tellus Arcade nomen habet.


discedunt dubii, promissaque tarda videntur,


quid faciat? pugnet? vincetur femina pugnans.


illa docet partim, partim praesentia nati


cum periit miles signaque duxque simul.


Sex ubi, quae restant, luces Aprilis habebit,


adnuit oranti, sed verum ambage remota


sic ego. sic posita Tritonia cuspide dixit: (


is fugiet visus nocte sequente tuos:


quod simul eversum est, fragor aethera terruit ipsum.

qui simul everro sum fragor aether terreo ipse


venit? et hoc ipsum littera prisca docet.


attonitae flebant demisso crine ministrae:


aurea pellebant tepidos umbracula soles,


Callisto sacri pars fuit una chori.


fabula proposito nulla tegenda meo.


vis tibi grata fuit, florent sub Caesare leges.

volo tu gratus sum floreo sub caesaris lex


hic, ubi non plana est, sed prope plana via,

hic ubi non planum sum sed prope planum via


promit fumoso condita vina cado.


fugit, et hirsutae deriguere comae,


coniugis; huc captas appulit ille boves,


Caesaris, ulcisci iusta per arma patrem.


redditaque est omnis populo provincia nostro,

reddo sum omnis populus provincia noster


quam velit Aeneas ista negata mihi!’


litore dotali solo comitatus Achate


inter bis quinos usus honore viros.’


nona dies aderat, cum tu, iustissime Chiron,


aspicies geminos exeruisse pedes. note


dicta triplex causa est. at vos ignoscite, divae:

dictum triplex causa sum at tu ignosco diva


vindicat Ausonias Iunonis cura Kalendas,


edidit hos nobis ore priore sonos:


et tamen ex illo venit in astra toro.


currit, ut auditis territa damma lupis,


sitque salax aries, conceptaque semina coniunx


et fac, ut emptori verba dedisse iuvet.’


occiduas ille subibit aquas.


deformes animas, volgus inane, ferunt.


altaque Cyllene1 Parrhasiaeque nives.


prodigiisque venit funeribusque modus,


quid dederit volucri, si vis cognoscere, caelum:

quis do volucris si volo cognosco caelum


captat et errantes fertque refertque pedes.


et monet aetatis specie, dum floreat, uti;


sancta Iovem Iuno, nata sine matre Minerva,

sancio iuppiter juno nata sine mater minerva


quaeque ferunt illi pictos signantia fastos,


inque suo pretio ruga senilis erat.


ut tegat hoc celetque viros, Fortuna Virilis


Iuppiter exemplum veritus direxit in ipsum


gratia dis domuique tuae; religata catenis


Iamque duae restant noctes de mense secundo,


si licet et fas est, vates rege vatis habenas,

si licet et fas sum vates rex vates habena


vox fuit haec regis: ‘condenti, Iuppiter, urbem


saepe Iovem vidi, cum iam sua mittere vellet

saepe iuppiter video cum iam suus mitto volo


sit superis, opto, mutua cura tui!


Tertia lux (memini) ludis erat, ac mihi quidam

tertius lux memini ludus sum atque ego quidam


esse duas Arctos, quarum Cynosura petatur


scilicet ut posses olim tu, Maxime, nasci,

scilicet ut possum olim tu magnus nascor


nec pudeat potos inde redire domum,


surgit amans animamque tenens vestigia furtim


nominis esse potest succinctus causa minister,

nomen sum possum succingo causa minister


perdidit, o quanto mitior illa fuit!


vina quoque in magnis operose condita cellis

vinum quoque in magnus operosus condio cella


nec satis est homines, obligat ille deos.


parte locant clivum, qui tunc erat ardua rupes:

pars loco clivus qui tunc sum arduus rupes


ipsa sua Dido concidit usa manu.”


quid volt palma sibi rugosaque carica dixi


sed nos in vitium credula turba sumus,


quid volui demens elegis imponere tantum


laudatasque tenent natas, scutoque nepotem


nomine grata tuo, grata sororis, eris.’


at si non esset potus, dixisset eadem


voto. consul cum consule ludos


sed si forte tibi non est mutabile pectus,


verba placent et vox, et quod corrumpere non est,

verbum placeo et vox et qui corrumpo non sum


exitus: en audi crastina, quisquis ades.

exitus en audio crastinus quisquis adsum


convocat; ad festas convenit illa dapes.


laete lyrae pulsu, nitida quoque laete palaestra,

laetus lyra pello nitidus quoque laetus palaestra


et tamen hospitii servasset ad ultima munus,


ille suos semper Venerem Martemque parentes


area, quae posito de bove nomen habet:


fas mihi praecipue voltus vidisse deorum,


fors sua cuique loco est: quod nunc Cerialis Eleusin

fors suus quisque locus sum qui nunc cerial eleusium


dicitur haec pietas grata fuisse deo.


dedecus? est multi fabula parva loci.


venerat ad cunas: flebant materque paterque:


ille patris Genio sollemnia dona ferebat:


nullus erat iustis reddere iura labor,


nec leve propositi pignus successor honoris

neque levis propono pignus successor honor


utiliter nobis perfidus ille fuit.


vix bene desierat, complent ululatibus auras


addiderant animos Crassorum funera genti,


saeve Celer, crudelem animam per volnera reddas,

saevus celer crudelis anima per vulnero reddo


is decies senos tercentum et quinque diebus

is decies seni tercentum et quinque dies


illa deos omnes (longum est numerare) creavit:

ille deus omnis longus sum numeraris creo


si mereor, studiis adsit amica meis,


cumque sua dominae date grata sisymbria myrto

cum suus domina do gratus sisymbrium myrtum


credibile est illos pariter vitiisque locisque

credibilis sum ille pariter vitium locus


ad solitos veniunt silvestria numina fontes


Vesta dabit, Vestae munere purus eris.


sacra lavaturas mane petebat aquas,


quid mihi clamabat prodest rapuisse Sabinas,


caecaque in hoc uno non fuit illa viro),


ipsa tuas’ dixit: dos mihi vilis erat.


ipse ego vos habui faciles in amore ministros,

ipse ego tu habeo facilis in amor minister


inde cito passu petitur Lucretia: nebat,


ede simul causam, cur de caelestibus unus,


nunc avis in ramo tecta laremque parat:


est quoque, quo populum ius est includere saeptis:

sum quoque quo populus ius sum includo saeptum


sumque repentinas eiaculatus aquas;


et quare pereat, nil nisi nomen habet.’


pone metum, veni! coniunx ait. illa revixit

pono metus venio coniunx aio ille revivo


longius), ex illis unus et alter ait:


et mecum plenos flore referte sinus.


et Fornacali sunt sua sacra deae):


mugitum rauco furta dedere sono.


et secum lacrimas invidiamque trahit,


blanda quies furtim victis obrepsit ocellis,

blandus quies furtim vinco obrepo ocellus


ostreaque in conchis tuta fuere suis.


conde tuas, Hymenaee, faces et ab ignibus atris

condo tuus hymenaeus fax et ab ignis ater


namque trium minimus, proles manifesta Superbi,

namque tres minimus proles manifestus superbus


inque suae stirpis maluit urbe coli.


turpiaque obscenae (vidimus) exta canis.


dira viro facies, vires pro corpore, corpus

dirus vir facies vireo pro corpus corpus


ingenium voltu statque caditque tuo.


Cyclades excipiunt, Lesbo post terga relicta,

cyclas excipio lesbos post tergum relinquo


Sidoniis, Helicen Graia carina notet?


ecce novae coeunt volucres tinnitibus actae,


‘at cur turrifera caput est onerata corona?


cum tepido vestrum vere redibit opus.


numen eris pelagi, natum quoque pontus habebit.

numen sum pelagus natus quoque pontus habeo


et manibus puram fluminis hausit aquam,


hanc animam vobis pro meliore damus.’


ut solvat partus molliter illa suos.


urbis opus domus una fuit, spatiumque tenebat,


Sol aditus quam quaeris, ait ‘ne vana labores,

sol aditus quam quaero aio ne vanus labor


discrepat et dubium me quoque mentis habet,

discrepo et dubius ego quoque mens habeo


aut plus aut medium sole tenente diem. note

aut multus aut medius sol teneo dies nosco


auspicibus vobis hoc mihi surgat opus.


hic locus exiguus, qui sustinet atria Vestae,

hic locus exiguus qui sustineo atrium vesta


tu mihi dixisti: sint rata dicta Iovis.’


et dederat miseris omnia iusta rogis.


sed nil ista iuvant, quia linguae crimen habetis,

sed nihil iste juvo quia lingua crimen habeo


tactaque fumanti sulphure balet ovis.


inrita decepti vota colentis erant,


quod mihi das uni caelum, partire duobus:


nec mora, me miseram! filia, dixit ubi es?


nec levis ambitio perfusaque gloria fuco

neque levis ambitio perfundo gloria fuco


quid, nova cum fierent Capitolia? nempe deorum


pectora traiectus Lynceo Castor ab ense

pectus trajectus lynceus castor ab ensis


ille memor veteris ritus timidusque deorum


respice, pacando si quid ab hoste vacas.


inde puellaris nacta est vestigia plantae

inde puellaris nanciscor sum vestigium planta


Thesea culpabas fallacemque ipse vocabas:


placat equo Persis radiis Hyperiona cinctum,

placo equus persa radius hyperiona cingo


et peragit talis arbore nixa sonos:


sintque tuae tecum faciam monumenta coronae,


scirpea pro domino Tiberi iactatur imago,


gemmea purpureis cum iuga demet equis,


quod satis est, utero matris dum prodeat infans,

qui satis sum uterus mater dum proeo infer


‘reddita Saturno sors haec erat, optime regum,


utque sedens primi vester prope limina tecti

ut sedeo primus vester prope limen tectum


hunc tu non poteris per te deducere caelo,


Rite deam colitis Latiae matresque nurusque


sex Remus, hic volucres bis sex videt ordine, pacto

sex remus hic volucris bis sex video ordo pacisco


largaque provenit cessatis messis in arvis,


illa fama refert Fabios exisse trecentos:


causa ratis superest: Tuscum rate venit in amnem

causa ratis supersum tuscus ratis venio in amnis


hoc dedit, hoc dedimus nos tibi nomen, eques,


hinc Cereris sacris nunc quoque taeda datur.


hic tenuit fontes officiumque meum.’


quid loca, quid rapidi profuit usus equi,

quis locum quis rapidus prosum utor equus


num minus hic toto est altior orbe cinis?

num paruus hic totus sum alo orbis cinis


deque meo pavidos excute corde metus,


unde datas habeat vires, obscurior aevo


neve gemam referens vellera rapta lupo.


aut quia placatis sunt tempora pura sepulcris,

aut quia placo sum tempus purus sepulcrum


et procul in dextram tendens sua bracchia ripam

et procul in dexter tendo suus bracchium ripa


atque ita tempus adest promissi muneris, inquit

atque ita tempus adsum promitto munus inquam


altius humanis exeruisse caput.


mille Lares Geniumque ducis, qui tradidit illos,


‘en ego dimidium vestri parsque altera voti,


leniter acclini constituere iugo.


num vetus in molli pectore volnus habes?’


dicam, Pistoris quid velit ara Iovis.


diversumque locis alta pererrat iter.


adsuetos igitur numeros servavit in anno.


dehinc erit, Orion, aspicienda mihi.’


quosque pium est adhibere deos, advertite cuncti.

quisque pius sum adhibeo deus adverto cunctus


ille cadit mixtosque vomit cum sanguine fumos


occurrit nuper (visa est mihi digna relatu)

occurro nuper video sum ego dignus refero


huic Remus institerat frustra, quo tempore fratri

hic remus insto frustra quo tempus frater


Sunion expositum Piraeaque tuta recessu


‘aetheriam servate deam, servabitis urbem:


‘est breve praeterea, de quo mihi quaerere restat,

sum brevis praeterea de quo ego quaero resto


armaque et ad certos verba canenda modos.


iamque ubi suadebit placidos nox humida somnos,

iam ubi suadeo placidus nox umidus somnus


oscula quisque suae matri properata tulerunt,


‘hanc tibi cur tradam, pia causa, Lavinia coniunx,

hic tu cur trado pius causa lavinium coniunx


et, cum possideant plurima, plura petunt,


in portus nato ius erit omne tuo,


est via: nox aptum tertia tempus erit.


sic ego, sic Erato (mensis Cythereius illi

sic ego sic eremus mensis cythereius ille


hanc quondam Cytherea diem properantius ire


si qua tamen gravida est, resoluto crine precetur,

si qui tamen gravidus sum resolvo crinis preco


scilicet, Electram concubuisse Iovi?


nunc, ait ‘o vates, venientia fata resigna,


sternitur in duro vellus utrumque solo.


longum erat armari: diversis exit uterque


sic saepe cadunt, ubi vincere aperte


et sunt praesentes auxiliumque ferunt,


brachia per lusus experienda dabant:


posse fame vinci spes excidit, hoste repulso

possum fames vinco spes excido hostis repello


haec modo verrebat stantem tibicine villam,


strataque erat tepido tegula quassa solo.


et sua divina furta fefellit ope.


ipse tamen lectas Pagasaeis collibus herbas


hinc etiam locuples, hinc ipsa pecunia dicta est.

hinc etiam locuples hinc ipse pecunia dictum sum


hcet ut fuerit, tamen hac Mutinensia Caesar


si scelus est, in me commissi poena redundet:

si scelus sum in ego committo poena redundo


candidaque a Calabris vela dabuntur aquis,


quid grave, si titulum mensis, Romane, dedisti

quis gravis si titulis mensis romanus do


sic ego perspicio caelestis ianitor aulae

sic ego perspicio caelestis janitor aula


isque pudor mansisset adhuc, nisi fortibus armis


longa referre mora est correcta oblivia damnis.

longus refero mora sum corrigo oblivius damnum


iuraque ab hac terra cetera terra petet?


dixerat et nymphis: nymphae velamina ponunt, note

dico et nympha nympha velamen pono nosco


consortem culpae gaudeat esse suae.


illa velut medio stabilis sedet insula ponto:

ille velut medium stabilis sedeo insula pontus


turba, per infestas effugit ille manus.


protinus accedunt Charites nectuntque coronas


transferri iussos in nova tecta Lares


perdendi Gabios quod sibi monstret iter.


cuncta Iovi cessit turba locumque dedit:


et gelidum subito frigore pectus erat.


sic ego. sic posita dixit mihi casside Mavors,


cum subito motae tremuere cacumina silvae


curva gemelliparae spicula ferre deae;


sedula fune viri contento brachia lassant:

sedulus funis vir contendo bracchium lasso


fulmina, ture dato sustinuisse manum,


huic unum numero tu tamen adde diem:


cum tanto veritus committere numine pugnam


surgit et aurata vagina liberat ensem


it, redit officio Iuppiter ipse meo.


expositus mos est: moris mihi restat origo:


sensit et opposita texit sua corpora myrto:

sentio et oppono tego suus corpus myrtum


omnis habet geminas, hinc atque hinc, ianua frontis,

omnis habeo gemino hinc atque hinc ianua frons


per scopulos dominum duraque saxa trahunt,


quo minus emeritis exiret cursibus annus,


quae cecidit ferro, Caesaris umbra fuit.’


quid facis in solis incomitata locis?


illud Cecropidae nunc quoque triste vocant.

ille cecropides nunc quoque tristis voco


pars clipeos rudibus, galeas pars tundit inanes:

pars clipeus rudis galea pars tundo inanis


clamor Aventini saxa propinqua ferit,


Iuppiter et falsa cornua fronte tulit,


et iam Telegoni, iam moenia Tiburis udi


montibus his olim totus promittitur orbis:


fatidicum verbis fallere velle deum?


ruris opes, niteant; inquinet arma situs,


sic incesta perit, quia quam violavit, in illam

sic incesto pereo quia quam violo in ille


ille domum glandes excussaque mora rubetis


lumina restabant, quorum me causa latebat,


in Geminos ex quo tempore Phoebus eat.


corda micant regis, totoque e corpore sanguis


auferor!’ ipsa suos abscideratque sinus:


supplicibus verbis illam placate: sub illa


talia dicenti (neque enim spes altera restat)


Anguis, Avis, Crater sidera iuncta micant.


Quaeritis, unde putem Maio data nomina mensi?


consulite ambobus; nam quae mea magna voluptas,

consulo ambo nam qui meus magnus voluptas


quas pia dis ruris ferre solebat anus.


semine Saturni, tertia Vesta fuit;


cum levis Aonias ungula fodit aquas.


semimaris flammis viscera libat ovis;


cedere festinant, noxque coartat iter?


esset et ex omni parte secuta suum.


me miseram, quotiens haec ego verba loquar?

ego miser quotiens hic ego verbum loquor


at tu, seu ratio te nostris appulit oris


virgineo nullum corpore passa virum:


hinc videt Iliaden humeris ducis arma ferentem,


utque domum intravit Tyrios induta paratus,


nec maiora veto, sed et his placabilis umbra est

neque magnus veto sed et hic placabilis umbra sum


sanguinis officio non eget illa mei.


mox didici curvo nulla subesse tholo:


sacravere patres hac duo templa die.


ut rediit animus, da certa piamina dixit


Ante tamen, quam summa dies spectacula sistat,

ante tamen quam summus dies spectaculum sisto


Liber, et in gelidis herba reperta focis,


matre salutata (mater Metanira vocatur)


Tempora cum causis Latium digesta per annum

tempus cum causa latius digero per annus


dixerat haec Faunus; par est sententia Pici:


contigit, inque comis flammeus arsit apex.


venerat Autumnus calcatis sordidus uvis:

venio auctumnus calceo sordidus labrusca


cui dedit invitas victa noverca manus.


Respiciet Titan actas ubi tertius Idus,


sunt quibus haec Luna est, quia mensibus impleat annum;

sum qui hic luna sum quia mensis impleo annus


gaudeat assiduo cur dea Magna sono.’


det sacris animas una iuvenca duas.’


post illud nec aves cunas violasse feruntur,


et picum expositis saepe tulisse cibos?


sacrarumque Melan pascua laeta boum.


cinctaque pinetis nemoris iuga Nonacrini,


vidi virgineas intumuisse genas.


dicta facit gemmasque novem transformat in ignes:

dictum facio gemmo novo transformo in ignis


tela viris animique cadunt, gladiisque remotis


nataque: tres illi tota fuere domus.


non expectato volnere pressit humum,


tum, cum Romanis, Pyrrhe, timendus eras.


et dis auxilium ferte duobus!’ ait.


concitat et regis facta nefanda refert.


a bove succincti cultros removete ministri:


Caesaris Ausoniae protegerentur opes.


tarda venit dictis difficilisque fides.


nec curent superi si qua locutus ero.


adde peregrinis causas, mea Musa, Latinas,


voce mea voces eliciente dei:


quae facerent pure, cum foret orta dies.


nascitur Oleniae signum pluviale Capellae;


muneris est tempus, qui Nonas Lucifer ante est:

munus sum tempus qui nona lucifer ante sum


neve secuturi possent nescire nepotes,


nec sic marmoreo pallet adusta gelu,


‘cur vagus incedit tota tibicen in urbe?


ingenium sollers: ingeniosa dea est.


abdita, vix ipsis invenienda feris,


excipe fecundae patienter verbera dextrae,

excipio fecundus patienter verbero dexter


quam cito venerunt Fortunae Fortis honores!


cum lusit numeris prima iuventa suis.


Terminus, ut veteres memorant, inventus in aede

terminus ut vetus memoro invenio in aedes


saepe graves pluvias adopertus nubibus auster

saepe gravis pluvia adoperio nubis auster


moenia conduntur, quae quamvis parva fuerunt,


invenies illic, qui Nestoris ebibat annos,


vidit et incaluit, montana que numina, dixit

video et incaleo montanus que numen dico


Silvia Vestalis (quid enim vetat inde moveri?)


sollemnes ludos Circo celebrate, Quirites!


hinc coniuratis, talia dicta dedit:


dixit et hospitibus ianua nostra patet.


oscula sumpturus subito Mars aspicit Annam:


cantat, habent unctae mollia serta comae,


montibus his ponunt spemque laremque suum.


inque Iovis dextra fictile fulmen erat.


nec levior quovis est mihi mensis honor.


sederunt medio terra fretumque solo.


di veteris Troiae, dignissima praeda ferenti,


et fit adoptiva nobilitate tuus.


vis ea si verbi est, cur non ego Vediovis aedem

volo is si verbum sum cur non ego vediovis aedes


florent, et nebulae dolia summa tegunt.


pastor ab excelso ‘per devia rura iuvencos,

pastor ab excelsum per devius rus juvencus


risit et indoluit Fabios potuisse Remumque


nec tu aliud Vestam quam vivam intellege flammam,

neque tu alius vesta quam vivo intellego flamma


ne detur celeri victima tarda deo.


primus amans carmen vigilatum nocte negata


inque suo noster pulvere currat equus,


pax erat et, vestri, Germanice, causa triumphi,

pax sum et vester germanicus causa triumphus


sive, quod es Liber, vestis quoque libera per te

sive qui sum liber vestio quoque liber per tu


nec fuerant rubri cognita fila croci.


qua dixit ‘repares arte, requiris, apes?


utque fero Marti primam dedit ordine sortem,


inque meo non est ulla querella toro


utilius gladios et tela nocentia carpes:


nec nova per gelidas herba sit usta nives,

neque novo per gelidus herba sum uro nix


praebent insolitas ad iuga curva iubas?’


et medius Crater inter utrumque iacet.


iamque erat ad Rhodopen Pangaeaque florida ventum:

iam sum ad rhodope pangaeus floridus venio


state Palatinae laurus, praetextaque quercu


cultibus Alciden instruit illa suis.


dicta dies hinc est Vinalia: Iuppiter illam

dictum dies hinc sum vinalis iuppiter ille


Si qua tamen pars te de fastis tangere debet,

si qui tamen pars tu de faveo tango debeo


fama manet facti: posito velamine currunt,


emensus longi claviger orbis iter;


eruta saetigerae comperit ore suis.


pars putat hoc festum priscis Agnalia dictum,

pars puto hic festus priscus agnalia dico


denique quodcumque est, quo corpora nostra piantur,

denique quicumque sum quo corpus noster pio


hic ubi Virginea Campus obitur aqua.


sceptra gener socero rapta Superbus habet.

sceptrum gener socer rapio superbus habeo


ridet amatorem carae nova diva Minervae,


et latet et nullo est invenienda modo.


mortuus Ausonia conditur hospes humo,


ver erat, errabam: Zephyrus conspexit, abibam.


tunc erat intonsi regia magna Numae.


mixtaque erat flammae flamma profana piae.


‘hoc, ubi nunc fora sunt, udae tenuere paludes;


ferte deae flores: gaudet florentibus herbis


Mane ubi bis fuerit Phoebusque iteraverit ortus


Claudia Quinta genus Clauso referebat ab alto,

claudius quintus genus clausus refero ab altus


saepe etiam pluris nominis huius habe;


a quo se dictam terra Falisca putat.


multaque Romulea bella peracta manu,


vidit ab excelso Faunus utrumque iugo.


turrigera frontem Cybele redimita corona


nave secat fluctus Hesperiarnque tenet,


incipe! ait Marti, protinus ille refert:

incipio aio martius protinus ille refero


traditur et summo concubuisse Iovi.


casta negor. si tu damnas, meruisse fatebor;


iam luerat poenas frater Numitoris, et omne


si non turbassent signa reperta sues.


Mars Latio venerandus erat, quia praesidet


an potuit Maio paelex dare nomina mensi,


sed tamen a vento, qui fuit, unda tumet,


vina tenent alii; libantur singula flammis;


Caesaris arma canant alii: nos Caesaris aras,


non ex difficili causa petita subest.


ille Numantina traxit ab urbe notam,


ad summae tacitos duxerit arcis iter.


sol abit: egresso victima maior adest.


‘ni vetus ipsa dies extenuasset opus.


Una nota est Marti Nonis, sacrata quod illis

unus nosco sum martius nona sacro qui ille


et dea per lucos mira locuta suos:


Ecce tibi faustum, Germanice, nuntiat annum


nec fera tempestas toto tamen horret in anno:

neque ferus tempestas totus tamen horreo in annus


fluminis illa latus, cui sunt vada iuncta Tarenti,

flumen ille latus qui sum vado iungo tarentus


grandine militia perculit arma sua.


vix ego Saturno quemquam regnante videbam,


dumque Lyram quaeret, medii quoque terga Leonis

dum lyra quaero medius quoque tergum leo


et iuvenis Phrixi funera sorte peti;


numine clausa aperit, claudit aperta suo.


utque luat poenas gens haec Cerialibus ardet,


hanc ego militia sedem, tu pace parasti,


luna fuit: spectant iuvenem gladiosque recondunt


quaerendum est, viduae fieri malitis an orbae:


prima movet Cacus collata proelia dextra

primus moveo cacus confero proelio dextera


sive deum prudens alium divamve fefelli,


inde datae leges, ne firmior omnia posset,


compulerunt regem iussa nefanda pati,


aut fuit aut visa est, sed fuit illa magis,

aut sum aut video sum sed sum ille magis


at postquam fortuna loci caput extulit huius,

at postquam fortuna locus caput effero hic


applicat hunc ulmo corticibusque cavis,


perque vias urbis latosque ululasse per agros


seu quis ab Eoo nos impius orbe lacesset,

seu quis ab eous nos impius orbis lacesso


incipit, a numero nomina quisquis habet,


praefamur Vestam, quae loca prima tenet.


inter quas tenui sic ait illa sono:


‘cum tot sint Iani, cur stas sacratus in uno,


Haec ubi transierint, Capricorno, Phoebe, relicto

hic ubi transeo capricornus phoebus relinquo


numina, tu sparsos per nemus omne deos.


lucidior visa est, quam fuit ante, domus.


ceteraque armata conscia turba manu.


unde nemus nullis illud aditur equis.


terret, et est illi praeda benigna lepus.

terreo et sum ille praeda benignus lepus


ille nefastus erit, per quem tria verba silentur:

ille nefastus sum per qui tres verbum sileo


arsit et in solida fixus Olympus humo.


tu ducibus bello gloria maior eris.


protinus in medias ornatus desilit undas:


constituit dubiae templa propinqua deae.


cura videre fuit, vidi templumque locumque:


nec toto perstare die sua iura putaris:

neque totus perstaris dies suus ius putaris


haec praebet causam frugibus, illa locum.


cessit, quod teneri nomen amoris habet):


ex vitio positum, saepe illi dixerat Almo


omnia finierat: tenues secessit in auras,


Iunone invita munus amoris habet.


bis caput intonsum fontana spargitur unda,


Itala nam tellus Graecia maior erat.


defensor solii, Iuppiter alte, tui!


qui dabat, hoc dixit ‘sterilem quoque tange iuvencam,

qui do hic dico sterilis quoque tango juvenca


haec aetas bellum suadet, at illa gerit,


Marsque citos iunctis curribus urget equos:


Scorpios in viridis praecipitatur aquas.


illa quidem totum dignissima temperat orbem;


tunc etiam pecori despiciendus eram.


quin etiam partes totidem Titiensibus ille,


tum sicco primas inritat cortice flammas,


unde trahat sidus, parva docere mora est.


illa deae tangens arcus ‘quos tangimus arcus,


ante sui populus limina regis adest,


quae simul exhausit, da nunc bibat ordine dixit

qui simul exhaurio do nunc bibo ordo dico


si vetet auspicium, signa movere velim.


Nocte sequente diem canis Erigoneius exit:


quae sit per calices facta Sibylla suos.


pinguia cur illis gustentur larda Kalendis,


Nysiadas nymphas puerum quaerente noverca


ut satyri levisque senex tetigere saporem,


effugit et Syrtes et te, Zanclaea Charybdis,

effugio et syrtis et tu zanclaeus charybdis


de quorum per me volnere surgit honor?


quae male creverunt, vescaque parva vocant,


dicebam, memini, periure et perfide Theseu!


quid facis? exclamat membraque ab igne rapit.

quis facio exclamo membrum ab ignis rapio


et praestat sine vi sceptra tenenda Iovi.

et praesto sine vis sceptrum teneo iuppiter


caelitibus regnis a Iove pulsus erat.


pro cane sidereo canis hic imponitur arae,


pignora iam nostri nulla pudoris habes.


una domus vires et onus susceperat urbis:


his bene Maiestas armis defensa deorum


convenere patres et, si bene floreat annus,


egerat et Tuscis obvius ibat aquis:


‘pandite, mandati memores, Heliconis alumnae,


caesa recesserunt a cute membra sua.


reddebant uteri pignora rara sui.


Iuppiter est iuvenis: iuvenalis aspice voltus;

iuppiter sum juvenis iuvenal aspicio vultus


flere palam non volt exemplaque fortia servat,

fleo palam non volo exemplum fortis servo


orta suburbanis quaedam fuit Anna Bovillis,

orior suburbanus quidam sum anna bovilla


tertia nudandas acceperat area messes,


transtulit Evander silvestria numina secum;


reddita quaesiti causa furoris erat.


iussa Iovis fiunt, accepit lucus euntes:


quod tamen ex ipsis licuit mihi discere fastis,


Iane, fac aeternos pacem pacisque ministros,


intempestivo cum rudit ille sono.


decidit: amissum Liber in astra tulit.


tunc ego regnabam, patiens cum terra deorum


spectanti senior continuusque loco


ascendit spondaque sibi propiore recumbit,


Mars quoque, si nescis, per nostras editus artes:

mars quoque si nescio per noster edo ars


tunc sic, neglectos hedera redimita capillos,

tunc sic neglego hedera reimito capillus


effigiem nullam Vesta nec ignis habet,


exul ab Arcadia Latios Evander in agros


conveniunt nuptae dictam Iunonis in aedem,


hanc simul ut noris officiumque meum.


non homini regio, non adeunda ferae:


Pergama: plus laedunt, quam iuvat una, duae.


imbelles capreae sollicitusque lepus?’


Romanaeque aquilae signifer hostis erat.


vel quia nec flos est hebeti nec flamma colore,

vel quia neque flos sum hebeti neque flamma color


me subit, et gelidum pectora frigus habet.’

ego subeo et gelidus pectus frigus habeo


flabit, et Idaeae festa parentis erunt.


(arsit enim magno correpta cupidine regis


femina lucentes portat ab urbe faces.


hoc bibit: ex illo tempore nupta fuit.


sanguine centauri Lernaeae sanguis echidnae

sanguis centaurus lernaeus sanguis echidna


Postumio Laenas persoluere mihi.’


molliri placuit iure deumque metu;


at si neglegimur, magnis iniuria poenis


pro se proque Remo, qui mihi restat, erit.


attoniti Mauras pertimuere manus.


commendant curae numinibusque tuis:


Cretides; infanti lac dedit illa Iovi.


mota dea est operique favet: navalibus exit


iam spes in puero nulla salutis erat.


‘multa quidem didici: sed cur navalis in aere

multus quidem disco sed cur naval in aer


absit iniqua fames: herbae frondesque supersint,

absum iniquus fames herba frondeo supersum


protulerit terris cum totum Cynthius orbem,


altera, venturum postmodo quicquid erat.


inspicit; inspectum tale fuisse ferunt:


venimus in portum libro cum mense peracto:


Augusto iuveni prospera bella darent.


parvaque in extinctas munera ferte pyras.


utque sinu tenuit natum, ‘succurrite, nymphae,


ecce deas vidi, non quas praeceptor arandi


et probat invictos summa tenere deos.


per totidem menses a funere coniugis uxor

per totidem mensis ab funus coniunx uxor


tu mihi propositum, tu mihi semper opus.


aufer! habent alias maesta sepulchra faces.

aufero habeo alius maestus sepulcrum fax


adsiliunt fluctus, imoque a gurgite pontus


ara fit: huc ignem curto fert rustica testu

ara fio huc ignis curtus fero rusticus testu


at deus obscena nimium quoque parte paratus

at deus obscenus nimium quoque pars paro


nil agis, en! dixi: nam te sub rupe latentem

nihil ago en dico nam tu sub rupes lateo


nil agis: eripiam dixit ‘per crimina vitam:


Bacche, racemiferos hedera redimite capillos,

bacchus racemifer hedera redimo capillus


edidit impavidos ore minante sonos:


sistite vos lacrimas, ipsa medebor ait.


nunc animae tenues et corpora functa sepulcris

nunc anima tenuis et corpus fungor sepulcrum


hunc vos per lacrimas, per vestra alimenta rogate,

hic tu per lacrima per vester alimentum rogo


a tribus hunc primum turba Curensis habet;


num tamen est vero propius, cum condita Roma est,

num tamen sum verus propius cum condio roma sum


pondera caelesti mente paterna feret;


cum dixit novies Manes exite paterni,


atque aliquis, modo trux, visa iam vertitur ara

atque aliquis modo trux video iam verto ara


praemia persolvunt Mamuriumque vocant,


spicula defigunt oraque sima notant.


Ostia contigerat, qua se Tiberinus in altum

ostium contingo qui sui tiberinus in altus


illa deos inquit ‘peperit, cessere parenti,


interea iuvenis furiales regius ignis


quod si forte vacas, peregrinos inspice fastos:

qui si fors vaco peregrinus inspicio fasti


terga ferant volpes, causa docenda mihi est.


sub Priamo servata parum: sic ipsa volebat,


hoc ait in campo (campumque ostendit) ‘habebat


illa iacens ad verba oculos sine lumine movit

ille jaceo ad verbum oculus sine lumen moveo


Amphiareiades Naupactoo Acheloo


is capit extremi volpem convalle salicti:

is capio extremus volpem convallis salictum


sedit, et accipitri iuncta columba fuit.


et cadit a mento languida facta manus.


hanc fas imperii frena tenere domum,


parva fuit, si prima velis elementa referre,

parvus sum si primus velis elementum refero


(his habilis telis quilibet esse potest),


populus et cannae riparum summa tenebant,


Roma: suburbani dant mihi munus idem.


iamque Peloriadem Lilybaeaque, iamque Pachynon


quod praestant oculis omnia tuta suis.


quid sibi personae, quid stola longa volunt?’


ut celebrem nostro signet honore diem.’


quot sumant cyathos, ad numerumque bibunt.


in stipula placidi capiebat munera somni,


ludit et in pratis luxuriatque pecus,


census amicitias: pauper ubique iacet,


‘scilicet ignotum est, quae sit fortuna meorum,

scilicet ignotus sum qui sum fortuna meus


cum tanto a Phrygia Gallica distet humus?’

cum tantus ab phrygius gallicus disto humus


dixerat et plenam non firmis viribus urnam


sustinet, et pietas dissimulata patet;


illa diu reticet pudibundaque celat amictu

ille diu reticeo pudibundus celo amictus


ara dabat fumos herbis contenta Sabinis


neve graves cultis Cerialia rura, cavete,


stare simul casu Troiae duo fata videres:


inclamatque suos auxiliumque rogat,


accipit et virga lilia summa metit,


seu genus Adrasti, seu furtis aptus Ulixes,

seu genus adrastus seu furtum aptus ulixes


iunxerunt elementa patres aptumque putarunt


interea Liber depexos crinibus Indos


dicere ut hoc posset, verbera passus erat.


‘per tibi ego hunc iuro fortem castumque cruorem


discite nunc, quare Fortunae tura Virili


atria dixerunt), unde sinister abit.


Parthe? refers aquilas, victos quoque porrigis arcus:

parthus refero aquila vinco quoque porrigo arcus


pomaque proventum temporis huius habent.


et non sentitur sedulitate labor.


caeruleo iunctam nescius esse deo.


sed mihi succurrit numen non esse severum


tertius a senibus, iuvenum de nomine quartus,

tertius ab senex juvenis de nomen quartus


ipsa mone, quae nomen habes a carmine ductum,

ipse moneo qui nomen habeo ab carmen duco


corpora!’ desierat deposuitque sinu.


totque suas heres perdere Caesar opes,


et dederat fratri Boreas ius omne rapinae


illa tenet nullo regna minora deo,


fertur, et a tergo non habet Ursa metum,


alta iacet vasti super ora Typhoeos Aetne,

altus iaceo vastus super os typhoeus aetne


omnia tunc florent, tunc est nova temporis aetas,

omnis tunc floreo tunc sum novo tempus aetas


corpora non leto missa trecenta forent,


caerula quem genetrix aegre solata dolentem


Hippolytus lacero corpore raptus erat


ebrius incinctis philyra conviva capillis


et quorum sparsis ossibus albet humus,


pace domi facta signum posuere Perennae,


non pudet herbosum dixi ‘posuisse moretum


mergetur visus effugietque tuos.


tunc quoque inermis eras, cum te Romana sacerdos

tunc quoque inermis sum cum tu romanus sacerdos


hinc aliae Satyris incendia mitia praebent,

hinc alius satyrus incendium mitis praebeo


Angebat tremula rustica liba manu,


diffugiunt hostes inhonestaque volnera tergo

diffugio hostis inhonestus vulnero tergum


ius tibi discendi, si qua requiris ait.


seu quia Romanis iunxerat ille Cures.


Pallada nunc pueri teneraeque orate puellae:


ultor adest Pollux et Lyncea perforat hasta,

ultor adsum pollux et lynceus perforo hasta


Iuppiter adferret, parvus inermis eras;


‘non ego, si toto mater me cedere caelo


quem tamen esse deum te dicam, Iane biformis?

qui tamen sum deus tu dico janus biformis


nec violant timidi piscibus ora Syri.


quaque metu rapitur, tunica velata recincta


Sed iam praeteritas quartus tibi Lucifer Idus

sed iam praetereo quartus tu lucifer idus


flos dabit: est hortis unicus ille meis.


et tremulum summa spargit in aede iubar,

et tremulis summus spargo in aedes iubar


parva mora est, caelum vates ac numina sumit

parvus mora sum caelum vates atque numen sumo


rapta tribus dixit ‘solvit ieiunia granis,


et populus festo concolor ipse suo est,

et populus festus concolor ipse suus sum


quos sancta fovet ille manu, bene vivitis ignes:

qui sancio foveo ille manus bene vivo ignis


iunctaque sunt magno templa nepotis avo.


nubere siqua voles, quamvis properabitis ambo,


Pompilius menses sensit abesse duos,


templaque in Augusto conspicienda foro.


spargebant lacrimis ossa perusta suis.


gramine vestitis accubuere toris, vina


captant mutatis sedibus omen idem.


tu rapis, hic castas duce se iubet esse maritas:

tu rapio hic castus dux sui iubeo sum marito


parva licet videas Captae delubra Minervae,

parvus licet video capta delubrum minerva


sectaque fumosis exta dedere focis,


altera gramineo spectabis Equirria Campo,


interimam famulum, cum quo deprensa ferens.’


hoc tu per terras, quod in aethere Iuppiter alto,

hic tu per terra qui in aether iuppiter altus


et forma et mores et bona fama manet.


me miserum, Scythico quam procul illa solo est!

ego miser scythicus quam procul ille solum sum


moenia respiciens, dulce sororis opus.


saepe tamen, Procne, nimium properasse querens,

saepe tamen procne nimium propero queror


aera vetusta manus? aera dabant olim, melius nunc omen in auro est,

aes vetustus manus aes do olim bonus nunc omen in aurum sum


ecce levi scutum versatum leniter aura


sol quoque cum stellis nulla gravitate retentus

sol quoque cum stella nullus gravitas retendo


prima sui coepit Calliopea chori:


unde petam causas horum moremque sacrorum?


et solida ramos figere pugnat humo:


cuius anhelatis ignibus ardet humus;


contrahere agrestes et moenia ponere utrique

contraho agrestis et moenia pono uterque


est aliquid magnis crimen abesse malis.


solus de superis qui tua terga vides,


Tethyos has neptes Oceanique senis.


post messem praedae copia maior erit.


hic ait in silva, virgo Tegeaea, lavemur!


solve nefas dixit, solvit et ille nefas.


inmemor imperii sedisse sub arbore fertur,


scilicet hic olim Volscos Aequosque fugatos


quos aluit campis herba Falisca suis.


vox rata fit, patrioque vocat de nomine mensem.

vox reor fio patrius voco de nomen mensis


caedunt iactatis vilia membra comis.’


Bacche, fidem praesta nec praefer amoribus ullam

bacchus fides praesto neque praefero amor ullus


vela cadunt primo et dubia librantur ab aura.

velo cado primus et dubius libro ab aura


abstrahit. at comites longius ire negant (


et mortem et nomen Druso Germania fecit—


tolle preces,’ dixi quod petis arma dabunt.


ictaque subsedit pondere molis humus,


teque parit, gemino iuncte Quirine Remo.


quo postquam ventum est, consistite! praescia mater

quo postquam venio sum consisto praescius mater


difficilem mihi se non fore fassus erat.


ante tamen posito tura dedere foco,


dicitur, et vires flamma refecta capit.


illa sui per aquas fertur tutissima nati


mittite, quae Tuscis excipiantur aquis:’


orbe pererrato sola est iniuria facti


porticus, immensae tecta fuisse domus;


te, quicumque suas profitentur vendere merces,

tu quicumque suus profiteor vendo merces


ponit, adorato per sua verba deo.


huic supra nubes et subter sidera lapso


iungere dignata est os puerile suo.


aut ipsa aut comites, plus tamen ipsa, bibit.

aut ipse aut comes multus tamen ipse bibo


nam quia ver aperit tunc omnia, densaque cedit

nam quia ver aperio tunc omnis densus cedo


nam Steropen Marti concubuisse ferunt,


et modo sacrifico Clusius ore vocor.


et causam adventus hic rogat, ille docet,


stagna recesserunt et aquas sua ripa coercet,

stagnum recedo et aqua suus ripa coerceo


inque domus superas scandere cura fuit!


‘non ego nobilior: posita est mihi regia caelo,

non ego nobilior pono sum ego regius caelum


o utinam mea sors, qua primum coeperat, isset,


ad sua felici coeperat ire via.


grandaevumque patrem fido cum coniuge castris

grandaevus pater fido cum coniunx castrum


et vel equo magnus vel pede maior erat;


atque aliquis moriens hoc breve mandat opus:

atque aliquis morior hic brevis mando opus


neve noce cultis: posse nocere sat est.


prisca dea est aliturque cibis, quibus ante solebat,

priscus dea sum alo cibus qui ante soleo


inque patens aequor frustra pugnante magistro


Martis erat primus mensis, Venerisque secundus:


ibat per medias alta feroxque vias.


an magis est verum post Tulli funera plebem

an magis sum verus post tullius funero plebs


victa tamen vinces eversaque, Troia, resurges:


numinibus nostris annua festa vovent. annuimus


ille meas remis advena torsit aquas.


iactatur tumidas exul Phoenissa per undas


a patre dicta meo quondam Saturnia Roma est:

ab pater dictum meus quondam saturnius roma sum


si genus arguitur voltu, nisi fallit imago,


et bene vos, bene te, patriae pater, optime Caesar!

et bene tu bene tu patria pater optume caesar


nunc dicenda bona sunt bona verba die.


casta sacerdotum tempora fronde tegit,


in multo nox est pervigilata mero.


arbor erat: remanent vestigia, quaeque vocatur

arbor sum remaneo vestigium quisque voco


nunc sum elapsa rogi flammis et inanis imago:

nunc sum elabor rogus flamma et inanis imago


haec mea militia est: ferimus quae possumus arma,

hic meus militia sum ferio qui possum arma


iam socer optatum nomen habebit avi.


pauper, sed multae sedulitatis anus.


inquit in Idaeo est invenienda iugo.


et de vicino terra petita solo.


annua credideram spectacula facta, negavit,


illa negat, simularat anum mitraque capillos


Brutus erat stulti sapiens imitator, ut esset

brutus sum stultus sapio imitator ut sum


uror et hoc longo tempore volnus alo.


ferret opem; ferret opem certe, si non ope mater egeret,

fero ops fero ops certus si non ops mater egeo


an, quod in his vitae causa est, haec perdidit exul,

an qui in hic vita causa sum hic perdo exul


sive quod hasta curis priscis est dicta Sabinis

sive qui hasta cura priscus sum dictum sabinum


ne videare hominem praeposuisse Iovi;


miluus et meritis venit in astra suis.


moenia iam stabant, populis angusta futuris,


victor abit secumque boves, Erytheida praedam,


nec Veneri tempus quam ver erat aptius ullum i

neque venus tempus quam ver sum aptus ullus eo


nox ubi iam media est somnoque silentia praebet,

nox ubi iam medius sum somnus silentium praebeo


prima Therapnaeo feci de sanguine florem,

primus therapnaeus facio de sanguis flos


et caput et regnum facio dictale parentis:


amne iubet mergi geminos, scelus unda refugit;

amnis iubeo mergo geminus scelus unda refugio


ignis inextinctus templo celatur in illo,


victorem terris impositura pedem,


festa dies illis, qui lina madentia ducunt,


ante tuos ortus arae sine honore fuerunt,


saepe aliquis solio, quod tu, Saturne, tenebas,

saepe aliquis solium qui tu saturnus teneo


hoc quoque cum Circi munere carmen eat.


vix iuga movissent quinque bis illud opus.


nunc quoque lex volpem Carseolana vetat;


certe ego de vitulo cinerem stipulasque fabalis

certus ego de vitulus cinis stipulo fabal


hic, ubi fit docta multa corona manu.


spargit aquis aditus (et aquae medicamen habebant)

spargo aqua aditus et aqua medicamen habeo


Trinacris, a positu nomen adepta loci,


mota dea est sequiturque ducem laudatque sequendo:


‘temporibus veterum tibicinis usus avorum


sed tibi, protulerit cum totum crastinus orbem

sed tu profero cum totus crastinus orbis


perdere cognatae sustinuere manus,


quid vetat Arcadio dictos a monte Lupercos?

quis veto arcadius dico ab mons lupercus


nec mihi parva fides, annos hinc isse priores,

neque ego parvus fides annus hinc eo prior


Roma suburbanis incaluisse rogis.


Sextus ubi oceano clivosum scandit Olympum

sextus ubi oceanus clivosus scando olympus


ante quod est in me postque, videtur idem.


illa quidem clamabat ‘io, carissima mater,


sub verbum querulas impulit aura fores,


inque foro, multa circum pendente tabella,


sustulit; implerat, dum sua visa refert.


saepe sequens agnam lupus est a voce retentus,

saepe sequor agna lupus sum ab vox retendo


Lucifero pueris, candide Bacche, tuo:


nec totidem veteres, quot nunc, habuere Kalendas:

neque totidem vetus quot nunc habeo kalendae


nam modo siccus erat gelidis aquilonibus annus,

nam modo siccus sum gelidus aquilo annus


qua licet, hospitiis hoc, precor, adde meis.’

qui licet hospitium hic precor addo meus


usus et auxilio est anguis ab angue dato),

utor et auxilium sum anguis ab anguis do


totque domos vestras obsidione premi,


ora vides Hecates in tres vertentia partes,


nobilior sacrae sanguine matris erat;


vidimus ornatos aerata per atria picta


indicat, huic signo fabula nota subest.


omine suscipiat, quo pater, orbis onus I


stella Lycaoniam vergit declivis ad Arcton


res placuit, cultuque novo licet Idibus uti


Uber ab arboribus locus est, apta area pugnae:


et mihi, ne flexu cervicis tempora perdam,


illic Tarquinius mandata latentia nati


libaque de milio milii fiscella sequatur:


mittere roboreo scirpea ponte solet.


corpora diversis victa sopore locis.


Telluri plenae victima plena datur.


non inquit ‘verbis cura levanda mea est,


pervenit ad vatem iuvenis resolutaque somno

pervenio ad vates juvenis resolvo somnus


et licet antiquo manibus conlatus Epeo


vectus es in niveis, Postume, victor equis.

veho sum in niveus postumus victor equus


ederit, huic laedi viscera posse negant.