his, precor, atque aliis possint tua numina flecti,

hic precor atque alius possum tuus numen flecto


et nobis aliquod, quamvis distamus ab illis,


at mihi iam puero caelestia sacra placebant,


protinus inclusum lentis carbonibus ure:


vicinam late depopulatur humum.


scripta parum prudens, nunc nocuere seni.


parte premor vitae deteriore meae,


quem semel excepit, numquam Podalirius aegro

qui semel excipio numquam podalirius aeger


barbara me tellus et inhospita litora Ponti

barbarum ego tellus et inhospitus litus pontus


haec ubi sum furtim lingua titubante locutus,


nec quisquam est adeo media de plebe maritus,

neque quisquam sum adeo medius de plebs maritus


et faciles motus mens generosa capit,


felices ornent haec instrumenta libellos;


omne genus scripti gravitate tragoedia vinci .

omnis genus scribo gravitas tragoedia vinco


optavi, peteres caelestia sidera tarde,


auguror, at multos indoluisse malis;


quae simul Aeoliae mare me deduxit in Helles,

qui simul aeolia mare ego deduco in helle


exit et expandit molle cacumen humo;


in circumspectu stat sine fine sui.


Adloquor en absens absentia numina supplex,

alloquor en absum absentia numen supplex


miles ubi emeritis non est satis utilis annis,

miles ubi emereo non sum satis utilis annus


fratribus, alterna qui periere manu,


facta est Euxini dura ter unda maris.


non concessurus quam tibi victor erat.


siquid et in nobis vivi fuit ante vigoris,


hos quoque, qui geniti Graia creduntur ab urbe,

hic quoque qui gigno graius credo ab urbs


et tacitus casus dissimulare tuos.’


is status, haec rerum nunc est fortuna mearum,


qua sola potui, mente fuisse tuum.


quotque fretum pisces, ovaque piscis habet,


dicite, pro culpa ne scelus esse putet,


ultima me perdunt, imoque sub aequore mergit


dictus es: ignoscas laudibus ipse tuis.


nos tamen Ionium non nostra findimus aequor

nos tamen ionius non noster findo aequor


quasque petit, Getici litoris intret aquas.


carmina nulla mihi sunt scripta, aut qualia cernis,

carmen nullus ego sum scribo aut qualis cerno


perdidit, in cineres Ars mea versa foret!


quaeque volet, rata sint, ablataque principis ira

quisque volo reor sum aufero princeps ira


o vir non ipso, quem regis, orbe minor—


in digito qui me fersque refersque tuo,


nil nisi peccatum manifestaque culpa fatenda est:

nihil nisi peccatum manifesto culpa fateor sum


fabula iucundi nulla est sine amore Menandri,

fabula jucundus nullus sum sine amor menandri


aspice ut aura tamen fumos e ture coortos

aspicio ut aura tamen fumus e tus coorior


Vergilium vidi tantum : nec avara Tibullo

vergilius video tantus neque avarus tibullus


tam me circumstat densorum turba malorum.


non prosint potius, siquis obesse potest.


causa patrocinio non bona maior erit.


Musaque, quam movit, motam quoque leniet iram;


quaeque gravis debet verba cothurnus habet,

quisque gravis debeo verbum cothurnus habeo


ne fuge, neve tua sit minor arte fides.


en ego, cum caream patria vobisque domoque,


quaeque tenent Ponti Byzantia litora fauces:

quisque teneo pontus byzantius litus fauces


se quoque uti servet, peccet ut illa minus,

sui quoque uti servo pecco ut ille paruus


haec facies Troiae, cum caperetur, erat.


sic non quo voluit, sed quo rapit impetus undae,

sic non quo volo sed quo rapio impetus unda


Sarmatico cogor plurima more loqui.


si quid habent igitur vatum praesagia veri,

si quis habeo igitur vates praesagium verus


cessat iners rigido terra relicta situ.


constabit nulli posse nocere meum.


supplicii pars est in regione mei.


inde, levi vento Zerynthia litora nacta,

inde levis venio zerynthius litus nanciscor


poma per autumnum frigoribusque nives,


Thyniacosque sinus, et ab his per Apollinis urbem arta

thyniacus sinus et ab hic per apollo urbs artus


fessus ubi incubuit baculo saxove resedit

fessus ubi incumbo baculus saxum resedeo


barbarus in campis repperit hostis, habet:


si fas est homini cum Iove posse loqui,

si fas sum homo cum iuppiter possum loquor


ut peragas mandata, liber, culpabere forsan


nec dederit nanti per freta saeva manum,


atque utinam revoces animum paulisper ab ira,

atque utinam revoco animus paulisper ab ira


ipsaque delictis victa est clementia nostris,


mala sunt longa multiplicata die!


ut veniant patriae, veniant oblivia vestri,


temporis oblitum dum me rapit impetus huius,

tempus obliuiscor dum ego rapio impetus hic


scaena manet dotes grandis, amice, tuas.


sic animo quondam non divinante futura


sunt tamen eventu vera fatenda meo.


unus in hoc nemo est populo,


tradat, et ante tamen pauca loquatur, adi.


nec mare concrescit glacie, nec, ut ante, per Histrum

neque mare concresco glacies neque ut ante per histrus


quodcumque attigerit, siqua est studiosa sinistri,

quicumque attingo siqua sum studiosus sinister


nomine mendaci parce gravare meam!


quaeque sui monitis obtemperat Inda magistri

quisque suus moneo obtempero indus magister


inpositamque sibi qui non bene pertulit Hellen,


ut tamen hoc fatear, ludi quoque semina praebent

ut tamen hic fateor ludo quoque semen praebeo


neve, precor, magni subscribite Caesaris irae!


optime natalis! quamvis procul absumus, opto


Graecaque quod Getico victa loquella sono est,

graecum qui geticus vinco loquela sonus sum


nobilis est Canace fratris amore sui.


fluctus in obsesso gurgite nullus erit;


vulnera: vix illis proderit ipsa quies,


Laudamia nihil cur referatur erit.


quam dubia timeo mente timensque precor.


et quamquam sero clipeum post vulnera sumo,

et quamquam serus clipeus post vulnero sumo


sic doluit Mettus tunc cum in contraria versos

sic doleo mettus tunc cum in contrarius verro


urbs quoque te et legum lassat tutela tuarum


iam mihi canities pulsis melioribus annis


ut foret amenti nomen in ore tuum.


delicias videam, Nile iocose, tuas.


sentit amans sua damna fere, tamen haeret in illis,

sentio amo suus damno fere tamen haereo in ille


qualemcumque igitur venia dignare libellum,

qualiscumque igitur venia dignaris libellus


nec mihi pars nocuit de gurgite parva, sed omnes

neque ego pars noceo de gurges parvus sed omnis


vivere, me nullo sollicitante metu,


quaerentem frustra custos e sedibus illis


ultima sed iussae nox erat illa fugae.


ablatum mediis opus est incudibus illud,


placato possum non miser esse deo.’


‘quam procul a nobis Naso sodalis abest!


Ciziges et Colchi Tereteaque turba Getaeque

ciziges et colchus tereteaque turba geta


quisquis et offenso Caesare vivit, erit.


non fastiditis adnumerare viris.


quae si non ita sunt, alium, quo longius absim,

qui si non ita sum alius quo longus absum


nec metuis dubio Fortunae stantis in orbe


tempora, sermoni deficiente die,


libaque dem proprie genitale notantia tempus,


tu veniam parti superatae saepe dedisti,


qui tribus ante quater mensibus ortus erat.


Haemonia curas attenuasse lyra.


inque meos si non lacrimam demittere casus,


congelat et tectis in mare serpit aquis;


strangulat inclusus dolor atque exaestuat intus,

strangulo includo dolor atque exaestuo intus


omnia cum subeant, vineis tamen omnia, coniunx,

omnis cum subeo vinea tamen omnis coniunx


haec tu spectasti spectandaque saepe dedisti


ante oculos errant domus, urbsque et forma locorum,

ante oculus erro domus urbsque et forma locus


ne quemquam, quamvis ipse docebit, ames.


quid, nisi cum multo Venerem confundere vino

quis nisi cum multus venus confundo vinum


a male pacatis plus trahit ora Getis.


at non parerem, nisi me meminisse putares.


uxor amans flentem flens acrius ipsa tenebat,


carminaque edideram, cum te delicta notantem


perque feros manes hospita semper erit.


me tenet, adstricta terra perusta gelu.


atque haec, exemplis quondam collecta priorum,

atque hic exemplum quondam colligo prior


et quamvis Boreas iactatis insonet alis,


invenies aliquas, quae, quod es, esse velint,


indolui, non tam mea quod fortuna male audit,

indoles non tam meus qui fortuna malus audio


non equidem vellem, sed me mea fata trahebant,

non equidem volo sed ego meus fatum traho


et lacrimas animi signa dedere sui.


et pars abrumpi corpore visa suo est.


inque meis scriptis Pontica verba legas,


nec tibi sit lecto displicuisse pudor.


effice, peccati ne sim memor huius, et illo


corpore sed mens est aegro magis aegra, malique

corpus sed mens sum aeger magis aeger malus


scilicet adversis probitas exercita rebus


at nunc—tanta meo comes est insania morbo—

at nunc tantus meus comes sum insania morbus


mollia quot Martis gramina campus habet,


quo dare nil potui munere maius, habes.


dum vir abest, multis una petita procis?


sic capitur minimo turis honore deus.


nec patiens corpus, nec mens fuit apta labori,

neque patior corpus neque mens sum apto labor


stulte, quid haec frustra votis puerilibus optas,

stultus quis hic frustra voveo puerilis opto


delicias legit qui tibi cumque meas,


cinctus ab innumero me tenet hoste locus,

cingo ab innumerus ego teneo hostis locus


tu mihi, quod rarum est, vivo sublime dedisti


quadriiugos cernes saepe resistere equos.


venimus ad portus, Imbria terra, tuos.


clam tamen intrato, ne te mea carmina laedant;

clam tamen intro ne tu meus carmen laedo


ergo tam late pateat cum maximus orbis,


cum bene devovi, nequeo tamen esse sine illis,

cum bene devoveo nequeo tamen sum sine ille


este procul, vittae tenues, insigne pudoris,


et veneris stantis ad genus omne videt,


convenit et structis flamma parata rogis.


ut via finita est


nullus in hac charta versus amare docet.


non casu, vos sed sub condicione vocati,


idque deus sentit; pro quo nec lumen ademptum,

is deus sentio pro quo neque lumen adimo


quo quisque est maior, magis est placabilis irae,

quo quisque sum magnus magis sum placabilis ira


nunc quoque, ne videar totus abesse, caves?


languidus in pratis gramina carpit equus,


omnia iam fient, fieri quae posse negabam,


pax tamen interdum est, pacis fiducia numquam:

pax tamen interdum sum pax fiducia numquam


fortunam debet quisque manere suam.


is quoque iam serum referet veteremque triumphum:

is quoque iam serus refero vetus triumphus


occurrit regi debilis umbra suo.


canitiem galeae subicioque meam.


femina, cui falsum Lesbia nomen erat;


victor Echionias si vir penetrasset in arces,


digna sui domini tempore, digna loco.


et quaecumque minor nobilitate fera.


dum trepidant Minyae, dum solvitur aggere funis,

dum trepido minyae dum solvo aggero funis


aspicis alternos intremuisse pedes?


cumque perhorruerit casus pars maxima nostros,


et mea cumba semel vasta percussa procella

et meus cumba semel vasto percutio procella


si tibi cura mei, vel si pudor ullus inesset,

si tu cura meus vel si pudor ullus insum


nec poterat fati certior esse mei.


mutato levior sit fuga nostra loco.


ut par delicto sit mea poena suo.


ne tamen omne meum credas opus esse remissum..

ne tamen omnis meus credo opus sum remitto


haec mihi semper erunt imis infixa medullis,


non facit ad nostras hostia maior opes.


aequoreasque suo sidere turbat aquas.


et si quae subeunt, tecum, liber, omnia ferres,


ne, quae non opus est, forte loquare, cave!


vincula fert illa, qua tulit arma, manu.’


Tartareum dicunt indoluisse deum.


tristia leniri numina posse dei.


vade, sed incultus, qualem decet exulis esse


nunc quoque se praestet notaque signa petat,

nunc quoque sui praesto nosco signum peto


et te flente suos emaduisse sinus:


iamque quiescebant voces hominumque canumque,


vita verecunda est, Musa iocosa mea—


quaeque gravi nuper plus quam quassata procella est,

quisque gravis nuper multus quam quasso procella sum


sed nunc quid faciam? vis me tenet ipsa sacrorum,

sed nunc quis facio volo ego teneo ipse sacer


qui mihi confugiam, qui mihi portus eras,


alter humum, de qua fingantur pocula, monstrat,

alter humus de qui fingo poculum monstro


ut satis a media sit tibi plebe legi.


ille quidem mirum ni de regione propinqua

ille quidem mirus ni de regio propinquus


unum de numero me memor esse tuo.


humanaeque memor sortis, quae tollit eosdem


Usus amicitiae tecum mihi parvus, ut illam


nec mihi, quod lusi vero sine crimine, prodest,

neque ego qui ludo verus sine crimen prodo


nec mea consueto languescent corpora lecto,

neque meus consueo languesco corpus lectus


dum miser Euxini litora laeva peto.


condere, materia ne superetur opus.


hic sedet ignoto iuncta puella viro.


ad quae iam pridem non rude pectus habes,


nec poterit rigidas findere remus aquas.


stultitiamque meum crimen debere vocari,


Roma domusque subit desideriumque locorum,


depositurus eras, non subeunda fuit.


nec te purpureo velent vaccinia fuco—


adde quod ingenium longa rubigine laesum


perpetuo terras ut domus illa regat,


accedam profugae sarcina parva rati.


Summaque et campi nec freta pauca iacent,

summum et campus neque fretus paucus iaceo


Tu quoque, nostrarum quondam fiducia rerum,


et te ruricola, Lampsace, tuta deo,


pars etiam credi pertimuisse velit,


temporis adversi sic mihi sensus abest.


Litore ab Euxino Nasonis epistula veni,


cumque locum moresque hominum cultusque sonumque


versibus et plaudi scribis, amice, meis,


tot mala sum passus, quot in aethere sidera lucent

tot malus sum patior quot in aether sidus luceo


Dardana quot Graio Troia sub hoste fuit.

dardanus quot graius troius sub hostis sum


se modo, desertos modo complorasse Penates,


non fuit opprobrio celebrasse Lycorida Gallo,

non sum opprobrium celebro lycorida gallus


membra soror fratris consecuisse sui.


me mare, me venti, me fera iactat hiems.

ego mare ego venio ego ferus iacto hiems


effice ut Iliacas tangat prior alter harenas,

efficio ut iliacus tango prior alter harena


saepe tui iudex, saepe magister eram:


quaeque meae semper placuerunt otia menti


quoque colla iugo? quo ferar? unde petam lassis solacia rebus?

quoque collum iugum quo fero unde peto lassus solacium res


nunc quoque se, quamvis est iussa quiescere, quin te

nunc quoque sui quivis sum iubeo quiesco quin tu


osque madens fletu pallidiusque meo,


otia delectent admoneantque mei.


Sarmatis est tellus, quam mea vela petunt,


parsque suum mundi nulla tenebit iter,


cum coepit quassata domus subsidere, partes


illa tamen nunc me composuisse piget,


occulte siquis amabat, amet.


sive diem videat sive tegatur humo,


nominis et famae quondam fulgore trahebar,


seu me diligitis, tantos conpescite fluctus,

seu ego diligo tantus conpescite fluctus


ut cecidi, subiti perago praeconia casus,


quod cupio, membris exeat ante meis,


pallor in attonitae virginis ore fuit.


quae sibi non rapto vivere turpe putant.


opponat lacrimis pocula mixta suis,


at simul impulsa est, omnes timuere ruinam,


et quatitur trepido littera nostra metu.


fas ergo est aliqua caelestia pectora falli,

fas ergo sum aliqui caelestis pectus fallo


quamlibet ignavi praecipitata premunt.


ad te, quisquis is es, nostra querella redit,

ad tu quisquis is sum noster querela redeo


ne timeam gentes, quas non bene summovet Hister,

ne timeo gens qui non bene summoveo hister


discolor ut recto grassetur limite miles,


conscius in culpa non scelus esse sua.


ad fratrem casu lumina flexa tulit.


ut maneat rapido firmius igne Iovis;


horam, propositae quae foret apta viae.


mutarunt subito crimina nostra fidem,


nullus, Apollinea qui levet arte malum,


vive tibi et longe nomina magna fuge.


sumatur fatis discolor alba meis;


te celebrant alii, quanto decet ore, tuasque


si numeres anno soles et nubila toto,


corpore: sunt animo cuncta videnda meo.


invidiam, siqua est, auctor habere potest,


praeterquam curas attenuare meas.


quam tribuit terris, pacis an ista nota est?


Parthus eques timida captaque signa manu,

parthus eques timidus capio signum manus


parcite, quae nullo digna dolore dolet.


nec me tam cruciat numquam sine frigore caelum,

neque ego tam crucio numquam sine frigor caelum


tu tamen i pro me, tu, cui licet, aspice Romam,

tu tamen eo pro ego tu qui licet aspicio roma


cum quaedam spatientur in hoc, ut amator eodem

cum quidam spatior in hic ut amator idem


quam quod finitimo cinctus premor undique Marte,

quam qui finitimus cingo premo undique mars


redditur, at nullum crimen adeptus eram.


interdicta mihi, consule. Roma, boni.


finge sed inmensis censibus esse pares,


ille brevi spatio multis erravit in annis

ille brevis spatium multus erro in annus


nec Semele Cadmo facta est aliena parenti,

neque semelis cadmus facio sum alienus parens


nec te, quod venias magnam peregrinus in urbem,

neque tu qui venio magnus peregrinus in urbs


non nisi vicinas tutus ararit aquas.


ingenio perii qui miser ipse meo?


difficile est tamen hinc, remis utaris an aura,

difficilis sum tamen hinc remi utaris an aura


causa superpositae scripto est testata coronae:


saepe suos solitus recitare Propertius ignes,

saepe suus soleo recitaris propertius ignis


praetereat dictas nomine, Bacche, tuo,


et quibus e sucis abeat de corpore livor,


huc quoque sunt nostras fata secuta vias.


Sarmaticae maior Geticaeque frequentia gentis

sarmaticus magnus geticus frequentia gens


denique nec video tot de scribentibus unum,


cetera cum magno Caesare turba facit,


vel quia nil ingens ad finem solis ab ortu

vel quia nihil ingens ad finis sol ab ortus


saepe etiam maerens tempus reminiscitur illud,

saepe etiam maereo tempus reminisco ille


iure igitur genitorque deum rectorque vocatur,


squalidus inmissis hirta per ora comis,


scribere se rigidas incutiente minas,


a truce quae flammis separet angue leam.


horrea formicae tendunt ad inania numquam:


ipsane quod festa est, an quod facit omnia festa?

ipse qui festus sum an qui facio omnis festus


siquis, qui, quid agam, forte requirat, erit,


at simul intonuit, fugiunt, nec noscitur ulli,


Tempore ruricolae patiens fit taurus aratri,

tempus ruricola patior fio taurus arater


grandia si parvis adsimulare licet,


nostra, quibus possint inlacrimare ferae;


quae quoniam vera est, tota tibi mente mihique


ausus es adloquio sustinuisse tuo,


siqua videbuntur casu non dicta Latine,


quosque ego dilexi fraterno more sodales,


labentes oculos condet amica manus;


Proxima sideribus tellus Erymanthidos Ursae


me tamen extincto fama superstes erit,


nam quid de tetrico referam domitore Chimaerae,

nam quis de taetricus refero domitor chimaera


materiam culpae persequiturque suae.


non tamen idcirco complecterer omnia verbis,

non tamen idcirco complector omnis verbum


cum traheret silvas Orpheus et dura canendo


sic quae concubitus varios venerisque figuras


gratia. Musa, tibi: nam tu solacia praebes,


di tibi posse tuos tribuant defendere semper,

deus tu possum tuus tribuo defendo semper


qua maris Euxini terra sinistra iacet.


! ipse sacram, quamvis invisus, ad aram


extremam gelidi misit in orbis humum?


detineo studiis animum falloque dolores,


et parvam celebrare domum veteresque Penates

et parvus celebraris domus vetus penates


et longum tenui limite fecit iter,


parvaque cuius eram pars ego nuper eques.


illo, qui sequitur, dicunt mactata ministro


posterior nono est undecimoque prior.


rugaque in antiqua fronte senilis erit,


quo vereare minus ne sim tibi crimen amicus,

quo verearis paruus ne sum tu crimen amicus


nos quoque quae ferimus, tulimus patientius ante quam

nos quoque qui ferio fero patior ante quam


induiturque umeris cum lato purpura clavo,


nos quoque, quisquis erit, ne sit miser ille, precamur,

nos quoque quisquis sum ne sum miser ille preco


non aegre posses dissimulare, fuit,


mitia, si vires fregerit ira suas,


hinc ego traicerer —neque enim mea culpa cruenta est—

hinc ego traicio neque enim meus culpa cruento sum


miscuit haec lacrimis tristia verba meis;


signa peregrinis ubi sunt alterna columnis,

signum peregrinus ubi sum alternus columna


sic quoque, quod nemo nescit, amare docent.


plurima eum patria sentit abesse sibi,


fortior in fulva novus est luctator harena,

fortis in fulvus novus sum luctator harena


dum stetimus, turbae quantum satis esset, habebat


quod licet, inter vos nomen habete meum.


moribus agnoscat quilibet esse tuum;


qua nuptae possint fallere ab arte viros,


ille ferox et adhuc oculis hostilibus ardens

ille ferox et adhuc oculus hostilis ardeo


Scribis, ut oblectem studio lacrimabile tempus,

scribo ut oblecto studium lacrimabilis tempus


multaque praeterea manifesti signa favoris


atque ea cum foliis et amomi pulvere misce,

atque is cum folium et amomum pulvis misceo


laturum misero quem mihi rebar opem.


nomina vivorum dissimulare iubet,


nec solet irasci—neque enim moderatior alter—

neque soleo irascor neque enim moderatus alter


O qui, nominibus cum sis generosus avorum,


non tamen in nostro firma futura toro.


‘Missus in hanc venio timide liber exulis urbem:

mitto in hic venio timidus liber exulis urbs


nos procul expulsos communia gaudia fallunt,

nos procul expello commune gaudium fallo


nunc precor hinc alio iubeat discedere, si non

nunc precor hinc alius jubeo discedo si non


quotve soporiferum grana papaver habet,


Isidis aede sedens, cur hanc Saturnia, quaeret,

isidis aedes sedeo cur hic saturnius quaero


saepe suo victor lenis in hoste fuit.


cum poenae venia plura roganda dabit.


tu si Maeonium vatem sortita fuisses,


tantaque non parvo crimina praetor emit.


iam subeunt anni fragiles et inertior aetas,


uxor in aeternum vivo mihi viva negatur,


illo temptasses ultimus esse mihi,


denique quid propero? Scythia est, quo mittimur, inquam,

denique quis propero scythia sum quo mitto inquam


inque Propontiacis haerentem Cyzicon oris,


haec domini fortuna mei est, ut debeat illam

hic dominus fortuna meus sum ut debeo ille


transtulit ex illis in meliora locis,


Siquis habes nostris similes in imagine vultus,

siquis habeo noster similis in imago vultus


qui modo de multis unus et alter erant,


fas prohibet Latio quemquam de sanguine natum

fas prohibeo latius quisquam de sanguis natus


at mihi si cara patriam cum coniuge reddas,

at ego si carus patria cum coniunx reddo


Iam fera Caesaribus Germania, totus ut orbis,

iam ferus caesaris germania totus ut orbis


hoc, memini, quondam fieri non posse loquebar,

hic memini quondam fio non possum loquor


nec titulus minio, nec cedro charta notetur,

neque titulus minium neque cedrus charta noto


cetera fac curae sit tibi turba palam.


pone, Perilla, metum; tantummodo femina nulla

pono perilla metus tantummodo femina nullus


nec tantum Coo Bittis amata suo est,


evictus longo tempore Caesar erit.


sollicitaeque fugax ambitionis eram,


occultum stellae conspicuumque polum.


spectat, et ex magna parte senatus adest,


neve vir a scriptis discat amare tuis.


sed magis in curam nostri consurge tuendi,


dantur et in medio vulnera saepe foro.


cumque sit hibernis agitatum fluctibus aequor,


festaque odoratis innectunt tempora sertis,


lingua favens adsit, nostrorum oblita malorum,

lingua faveo adsum noster obliviscor malus


non hic pampinea dulcis latet uva sub umbra,

non hic pampineus dulcis lateo labrusca sub umbra


melle, quod in ceris Attica ponit apis.


Thesea Pirithous non tam sensisset amicum,


donec eram sospes, tituli tangebar amore,


parcite caerulei, vos parcite numina ponti,


nec mea concessa est aliis fortuna, nec exul

neque meus concedo sum alius fortuna neque exul


inque sinu dominae carisque sodalibus inque


interitus clausas esse vetate fores!


maiestas adeo comis ubique tua est—


non aliquid dixive, elatave lingua loquendo est,

non aliquis dixive elatave lingua loquor sum


quod probet ipse, canam, poenae modo parte levata

qui probo ipse cano poena modo pars levo


quis gradus ulterior, quo se tua porrigat ira,

quis gradus ulterior quo sui tuus porrigo ira


nec me complexus vinclis propioribus esses

neque ego complexus vinclum propioribus sum


quicquid in his igitur vitii rude carmen habebit,

quisquis in hic igitur vitium rudo carmen habeo


adde quod, ut rerum sola es tutela mearum,


Sphingaque et Harpyias serpentipedesque Gigantes,

sphinga et harpyiae serpentipedesque gigantes


aspicite illa, precor, quae non bene moenia quondam

aspicio ille precor qui non bene moenia quondam


ultimus, a terra terra remota mea.’


victima purpureo sanguine pulset humum,


verba solet vultumque tuum gemitusque referre,


di facite ut Caesar non hic penetrale domumque,

deus facio ut caesar non hic penetral domus


nunc ego iactandas optarem sumere pennas,


quique refert pariter lentos ad pectora remos,

quisque refero pariter lentus ad pectus remus


per mare, per terras, per tertia numina iuro,

per mare per terra per tertius numen iuro


parsque simul templis utraque dona tulit;


plura quidem mandare tibi, si quaeris, habebam,


nec tamen illa legi poterunt patienter ab ullo,

neque tamen ille lego possum patienter ab ullus


quid tibi cum Ponto? num te quoque Caesaris ira

quis tu cum pontus num tu quoque caesar ira


nuper ab exequiis carmina rapta meis.


hoc mihi si Delphi Dodonaque diceret ipsa,


saepe eadem mandata dedi meque ipse fefelli,


frater ad eloquium viridi tendebat ab aevo,

frater ad eloquium viridis tendo ab aevum


credere iuranti durum putat esse Tibullus,


neve liturarum pudeat; qui viderit illas,


esse bonam facile est, ubi, quod vetet esse, remotum est,

sum bonus facilis sum ubi qui veto sum removeo sum


nam neque iactantur moderatis aequora ventis,


denique vindictae si sit mihi nulla facultas,

denique vindicta si sum ego nullus facultas


Caesaris offenso numine, dignus eram.


incolumem totiens una procella ratem.


Livia sic tecum sociales compleat annos,


meque tot adversis cumulant, quot litus harenas,

ego tot adverro cumulo quot litus harena


heu loca felici non adeunda viro!


inspice dic ‘ titulum, non sum praeceptor amoris;

inspicio dico titulis non sum praeceptor amor


aut illam invenies dulci cum matre sedentem,


haec mihi non ovium fibrae tonitrusve sinistri,

hic ego non ovis fibra tonitrus sinister


si, veterum digne veneror cum scripta virorum,


ad delinquendum doctior esse potest.


absim, vos animo semper adesse meo;


vos animam saevae fessam subducite morti,


semper ab Euboicis vela retorsit aquis;


vulnera qui fecit, facta levare velit,


quae fuit Actoridae cum magno semper Achille,

qui sum actorides cum magnus semper achilles


quantumcumque tamen praeconia nostra valebunt,


causa meae cunctis nimium quoque nota ruinae

causa meus cunctus nimium quoque nosco ruina


quamlibet inviso Caesar in hoste probat,

quamlibet invideo caesar in hostis probo


pro duce Neritio docti mala nostra poetae

pro dux neritius doceo malus noster poeta


nec quisquam est a quo certior esse queam.

neque quisquam sum ab quo certus sum queo


pluribus exemplis scripta fuisse reor—


lenior invicti si sit mihi Caesaris ira,


arma nec hostiles esse secutus opes.


poma negat regio, nec haberet Acontius in quo

pomum nego regius neque habeo acontius in quo


exiguus nobis cum quibus usus erat?


conveniat, quare porticus ulla patet .


bellaque cum multis inrequieta geris,


nunc ubi detonuit strepituque exterruit orbem,

nunc ubi detono strepitus exterreo orbis


carmina laetitiae iam tibi plena dabo.


iucundum nostri nescia tempus agis?


fert bene praecipites navis modo facta procellas:

fero bene praeceps navus modo facio procella


ingeniumque meum (potes hoc meminisse) probabat


sedulus occurram nautae, dictaque salute,


aut timor aut error nobis, prius obfuit error.

aut timor aut error nos prior obsum error


inque Getis Graias constituere domos.


vive tibi, quantumque potes praelustria vita .


sic quoque parva tamen, patrio dicatur ut aevo

sic quoque parvus tamen patrius dico ut aevum


effuge venturos, qua potes, usque rogos!’


non putet, e gremio reiciatque suo,


multaque praeteriti verba pudoris habet;


nec natum in flamma vidisset, in arbore natas,

neque natus in flamma video in arbor nato


non foret Eumedes orbus, si filius eius


meae! me quoque felicem, quod non viventibus illis


in tantis subeunt nec bona verba malis.

in tantus subeo neque bonus verbum malus


nam quamquam soli possunt prodesse potentes,


non sunt ut quondam plena favoris erant.


cetera Fortunae, non mea turba fuit.


nec male commissa est nobis fortuna reorum Usque

neque malus committo sum nos fortuna reus usque


sim satis, in parvos sufficiamque modos:


cum cecidit Capaneus subito temerarius ictu,

cum cado capaneus subeo temerarius ictus


exactus Furiis venerat ipse suis,


nescioquis nostri dicere cultor abest.


tantane te, fallax, cepere oblivia nostri,


incolumis cum quo saepe locutus era.


moverat ingenium totam cantata per urbem


dissiluit nudo pressa bis uva pede.


cumque Gigantei memorantur proelia belli,


me profugum comites deseruere mei.


illa, Corinthiacis primum mihi cognita Cenchreis,

ille corinthiacus primus ego cognosco cenchreae


ad quos mittuntur, non sinit ire deos.


quod minime volui, positis pro nomine signis


nec minus Hortensi, nec sunt minus improba Servi

neque paruus hortensius neque sum paruus improbus servius


dulcia convictus membra fuere mei.


is quoque, Phasiacas Argon qui duxit in undas,

is quoque phasiacus argus qui duco in unda


venerat, antiquas miscueratque comas,


his precor exemplis tua nunc, mitissime Caesar,

hic precor exemplum tuus nunc mitis caesar


accipiat nullas sordida turris aves.


crede mihi, bene qui latuit bene vixit, et intra

credo ego bene qui lateo bene vivo et intra


Ausoniumque ducem solitis circumvolet alis,


haec quoque materiam semper amoris habet,


sin minus, et flagrant odio tua pectora nostro,

sin paruus et flagro odium tuus pectus noster


immo ita fac, quaeso, vatum studiose novorum,

immo ita facio quaeso vates studiosus novum


quaeque mora spatioque suo coitura putavi


sive redundatas flumine cogit aquas,


sub nulla positum cernere possit humo,


omnia vera puta mea crimina, nil sit in illis,

omnis verus puto meus crimen nihil sum in ille


attamen hanc odiis exonerate fugam,


illa meos casus ingravat, illa levat;


quem procul ut vidit tumulo speculator ab alto,

qui procul ut video tumulus speculator ab altus


inque modum tumuli concava surgit aqua.


in proclinatas omne recumbit onus,


Illa dies haec est, qua te celebrare poetae,

ille dies hic sum qui tu celebraris poeta


nec cumulant altos fervida musta lacus.


utque pater natae duxque comesque fui.


illas pro nobis experiare, rogo,


Cinna quoque his comes est, Cinnaque procacior Anser,

cinna quoque hic comes sum cinna procax anser


hoc tibi dissimula, senti tamen, optime, dici,

hic tu dissimulo sentio tamen optume dico


iudicis officium est ut res, ita tempora rerum

judex officium sum ut res ita tempus res


aptaque in alternos cogere verba pedes.


et fiat patrio vox mea muta sono,


nata pudicitia est, virtus probitasque, fidesque,


et cui praecipue sors mea visa sua est,

et qui praecipuus sors meus video suus sum


quam sibi praestiteris, qua consolatus amicum


pauca, quibus prima surgens ab origine mundi


vivere quam miserum est inter Bessosque Getasque


quam non legitimo foedere iunctus amor.


motus eram dictis, totoque Helicone relicto


ut dubius vitio sit pater ille meo,


ipse mea posui maestus in igne manu.


candida fortunae pars manet una meae.


aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit.


et raras dotes ingeniumque dedit.


utque proba dignum est, omni tibi dote placebam:

ut probus dignus sum omnis tu dos placeo


inde pet es arcem et delubra faventia votis,

inde pet sum arx et delubrum faveo voveo


illud amicitiae sanctum et venerabile nomen

ille amicitia sancio et venerabilis nomen


non mihi servorum, comites non cura legendi,


exitus est studii parva favilla mei.


paene sub eiusdem sideris axe iacent,


si quid id est, usque a proavis vetus ordinis heres

si quis is sum usque ab proavus vetus ordo heres


quid veniat, quaeram, quisve quibusve locis.


me miserum! vereorque locum vereorque potentem,


rebus adest nomen nominibusque pudor?


inde Tomis dictus locus hic, quia fertur in illo

inde tomi dico locus hic quia fero in ille


laetaque erit praesens cum duce turba suo.


quos suus optaret non genuisse pater.


pallentesque manus sanguineumque caput.


sic ope non egeas ipse iuvesque tuos,


tangit et oblitam non sinit esse mei,


at nostrum tenebris utinam latuisset in imis!


coniuge, nec nomen dissimulare viri?


vivat, et absentem, quoniam sic fata tulerunt, vivat ut auxilio sublevet usque suo.

vivo et absum quoniam sic fatum fero vivo ut auxilium sublevo usque suus


vox fera, trux vultus, verissima Martis imago,


quid, si dumtaxat Romae mihi cognitus esses,


Ecce supervacuus—quid enim fuit utile gigni?—

ecce supervacuus quis enim sum utilis gigno


sic tamen haec adsunt, ut quae contingere non est

sic tamen hic adsum ut qui contingo non sum


Euxinus falso nomine dictus, habet.


testis et Hesperiae vocis Eous erit.


nec patria est habitata tibi, sed adusque nivosum

neque patria sum habito tu sed adusque nivosus


scilicet, ut semper, quid agam, carissime, quaeris;

scilicet ut semper quis ago carus quaero


plus etiam quam me iudice dignus eram;


quem sua perdiderit Musa; repertus ego.


vera tamen capiet populus spectacula felix,

verus tamen capio populus spectaculum felix


Cycladas Aegaeas obstipuisse puto.


facta cicatricem ducere nostra sine;


at mihi perpetuo patria tellure carendum est,

at ego perpetuus patria tellus careo sum


laesit opus lacrimis ipse poeta suum.


et placet, et iam te principe notus erat.


at matrona potest alienis artibus uti, quodque

at matrona possum alienus ars uti quisque


fluctibus ingenium non cecidisse meum.


alter ob alterius funera maestus erat.


scilicet occidimus, nec spes est ulla salutis,

scilicet occaedes neque spes sum ullus salus


nec procul a nobis locus est, ubi Taurica dira

neque procul ab nos locus sum ubi tauricus dirus


et morum, similes quos cupis esse tuis.


scandere te iubeam Caesareamque domum.


Pisaeam Phrygiis vexit eburnus equis?


quod quicumque leget, si quis leget aestimet ante,

qui quicumque lego si quis lego aestimo ante


iam violam puerique legunt hilaresque puellae,


et ducis invicti sub pede maesta sedet,


quae bona progenies, digna parente, fuit.


ferte—quid hic facio?—rapidi mea corpora venti!

fero quis hic facio rapidus meus corpus venio


sumite plebeiae carmina nostra manus.


paelicibus multis hanc doluisse deam.


da placidam fesso, lector amice, manum;


Caesareum numen sic mihi mite fuit.


nos freta sideribus totis distantia mensos


quamvis acciderint, non habitura fidem.


nec procul a stabulis audet discedere, siqua

neque procul ab stabulis audeo discedo siqua


qui semper vetiti crimen amoris habent,


molle cor ad timidas sic habet ille preces,

mollis cor ad timidus sic habeo ille prex


indignata malis mens est succumbere seque


quippe simul nobis habitat discrimine nullo

quippe simul nos habito discrimen nullus


in cava ducuntur quassae navalia puppes,


isto, quod reris, grandius illud erit.


donec eris sospes, multos numerabis amicos :


urbe Quirini, urbe meo quae iam non adeunda pede est, haec habet ora sinistri,

urbs quirinus urbs meus qui iam non adeo pes sum hic habeo os sinister


non ita sunt fati stamina nigra mei.


seu temere expecto, sive id contingere fas est,

seu temere expecto sive is contingo fas sum


tollere; conantes dura coërcet hiems;


praestitit invictam viribus usa suis;


fallor, an incipiunt gravidae vanescere nubes,


tristis es? indignor quod sim tibi causa doloris ;

tristis sum indignor qui sum tu causa dolor


Icarus, aequoreas nomine fecit aquas.


nulla quidem sano gravior mentisque potenti

nullus quidem sano gravis mentior potens


quaecumque erupit, qua non sinit ire sacerdos,

quicumque erumpo qui non sino eo sacerdos


pro nece complexus Iphigenia dedit,


occupat egressas quamlibet ante rates,


sive aliquod morum seu vitae labe carentis


nec tuto fugiens incomitatus eat,


quodque parum novit, nemo docere potest,


nec meus indicio latitantes versus amicos protrahit.

neque meus indicium latito verro amicus protraho


digna minus misero, non meliore viro.


ter limen tetigi, ter sum revocatus, et ipse


pervenias illuc et mala nostra leves.


affectum quem te mentis habere velim.


ne tamen Ausoniae perdam commercia linguae,

ne tamen ausonia perdo commercium lingua


quod superest, animos ad publica carmina flexi,

qui supersum animus ad publicus carmen flecto


utque resurrexit foedatis pulvere turpi


peccandi causam multis quam saepe dederunt.


fertilis, assiduo si non renovatur aratro,


nec mihi ius civis nec mihi nomen abest,

neque ego ius civis neque ego nomen absum


felices ambo tempestiveque sepulti,


inque relinquendo, quod idem fecere sodales,


longior antiquis visa Maeotis hiems,


ingenium tantis excidet omne malis.


culpa mea est ipso iudice morte minor.


carpitur, aeternum sic habet illa decus?


saltus ab hac contra brevis est Tempyra petenti:

saltus ab hic contra brevis sum tempyra peto


ille senex, dictus sapiens ab Apolline, nullum


vel praecepisset mors properata fugam.


misit in arsuros carmina nostra focos,


sed neque obesse potest, ulli nec scripta fuerunt

sed neque obsum possum ullus neque scribo sum


tres procul obscura latitantes parte videbis,—


cumque suo finem mense volumen habet,


sed nisi peccassem, quid tu concedere posses?


scilicet exiguis prodest annosa vetustas;


nec siccam Getico fonte levare sitim,


sed quaecumque fuit, nullo exercente refugit,

sed quicumque sum nullus exerceo refugio


sed modo subsidunt intermissique silescunt,


este salutati tempus in omne mihi.


in bona venturus, si paterere, fuit.


si poteris vacuo tradi, si cuncta videbis


non facinus causam, sed suus error habet.


mite precor duplici numen adesse viae!


latrantem frustra copula dura tenet,


me deus oppressit, nullo mala nostra levante:

ego deus opprimo nullus malus noster levo


excepto quod me perdidit, unus eras.


per medias in equis itque reditque vias.


Danuvii mediis vix prohibentur aquis—


auribus accipiat verba Latina suis.


hanc sinite infelix in loca iussa feram,


vexata est iterum carmine Troia meo?


nulla quibus reddi gratia digna potest,


quod petimus, poena est: neque enim miser esse recuso,

qui peto poena sum neque enim miser sum recuso


et tutare caput nulli servabile, si non


et mihi facta via est, et me capit ultima tellus :

et ego facio via sum et ego capio ulter tellus


vinclaque captiva reges cervice gerentes


is mea membra tenet, nec viribus adlevor ullis,

is meus membrum teneo neque vis adlevo ullus


quae nostro frustra iuncta fuere Lari,


sic ubi mota calent viridi mea pectora thyrso,

sic ubi moueo caleo viridis meus pectus thyrsus


pectore, lecturis inspicienda patente


nam procul Illyriis laeva de parte relictis

nam procul illyrius laeva de pars relinquo


mittere me Stygias si iam voluisset in undas


cumque minor Iove sit tumidis qui regnat in undis,

cum paruus iuppiter sum tumidus qui regno in unda


scribentem mediis Hadria vidit aquis,


inde petens dextram porta est ait ‘ista Palati,

inde peto dexter porto sum aio iste palatium


aspicis a dextra latus hoc adapertile tauri?

aspicio ab dextera latus hic adapertilis taurus


tu quoque, quam studii maneat felicior usus,


te quoque ut auditis posse dolere putem,


cunctaque fortuna rimam faciente dehiscunt,


utque sitim nostro possis explere cruore,


contenti nostris iam, precor, este malis!


accepit vires vixque ferenda tulit.


imbre per indignas usque cadente genas,


quoque loco est arbor, turgescit in arbore ramus:

quoque locus sum arbor turgesco in arbor ramus


ergo ut iure damus poenas, sic afuit omne


atque ita divellit divulsaque membra per agros

atque ita divello divello membrum per ager


dignus es et fato candidiore frui.


non tua carminibus maior fit gloria, nec quo,

non tuus carmen magnus fio gloria neque quo


et date naufragio litora tuta meo,


temporis illius colui fovique poëtas,


qui narret cupido, vix erit, ista mihi.


saepe ferox cautum petiit Neptunus Ulixen;


quem nimio plus est indoluisse semel.


nil mihi debebat cum versibus amplius esse,


erutaque ex imis fervet harena fretis!


est pretium, nemo pluris emendus erat:


donaque amicorum templis promissa deorum


excutiasque oculis otia nostra tuis.


pressere hoc fluctus oceanusque caput,


non aptae profugo vestis opisve fuit.


accipit, aut telo virus habente perit.


tui est. tu facis, ut spolium non sim, nec nuder ab illis,

tuus sum tu facio ut spolium non sum neque nudo ab ille


fila dedit vitae non breviora meae!


ibit ad occasum quicquid dicemus ab ortu,


nostra verecundo vota pudore carent,


sic tibi, quem semper factis animoque mereris,


mitius exilium pauloque propinquius opto,


et partim pelago partim vestigia terra


non sunt illa suo barbariora loco.


paene decem totis aluit Poeantius annis


composito poenas solus amore dedi.


vitaret caelum Phaethon, si viveret, et quos


ut tenera nostris cedente volatibus aura


nunc Zephyrus sero vespere missus adest,

nunc zephyrus serus vesperus mitto adsum


utque viret semper laurus nec fronde caduca

ut vireo semper laurus neque frons caducus


Hyrtacidae Nisi gloria nulla foret.


et minimae vires frangere quassa valent,


detrahat auctori multum fortuna licebit,


pars cadit hamatis misere confixa sagittis .


egerit Ionio Bosphorioque mari.


cepimus . ingenio est poena reperta meo.


conscia percussit meritorum pectora Colchis

conscius percutio meritor pectus colchus


neve metu falso nimium trepidate, timentes,


desinat in vetitas quaeso contendere terras,


per te praesentem conspicuumque deum,


esse sed irato quis te mihi posset amicus?

sum sed irascor quis tu ego possum amicus


alterius facti culpa silenda milli'.


felicem dicant invideantque tibi.


consilio fugiunt aethera, Ponte, tuum.


terribilisque Notus iactat mea dicta, precesque

terribilis notus iacto meus dictum preco


perfidus hic nostros inclusit fraude locorum,


promissam medicae non tulit artis opem.


vidi ego confusos vultus visosque notavi,


hanc tibi commendo, quae quo magis orba parente est,

hic tu commendo qui quo magis orbo pareo sum


et veniunt aestus, et nox inmensa videtur,


cernis ut Admeti cantetur et Hectoris uxor


tot nossem lusus seriaque ipse tua?


qui forte Latine quaelibet e medio reddere verba queat.

qui fors latinum qui e medium reddo verbum queo


vel quo festinas ire, vel unde, vide.


cingit et augustas arbor opaca comas?


ponat et in nitida laurea serta coma,


tempora Phoebea lauro cingetur io que


non hic librorum, per quos inviter alarque,


di facerent, possem nunc meus esse liber!


flumina, conversis Solque recurret equis:


casurumque triplex vaticinatur opus,


in caelum celeri pervenit illa via ,


tum neque se pandi possunt delphines in auras

tum neque sui pando possum delphin in aura


nam dedit e specula custos ubi signa tumultus,

nam do e speculum custos ubi signum tumultus


infelix nullis dissimulare iocis,


neve retractando nondum coeuntia rumpam


omnibus) in toto pectore semper habet;


et vacuo iubeas hinc tibi pauca legi?


utque suum Bacche non sentit saucia vulnus,

ut suus bacchus non sentio saucius vulnus


tu cave defendas, quamvis mordebere dictis;


vixque merum capiant grana quod intus habent;


nam spes est animi nostra timore minor—


flens quoque me scripsit, nec qua signabar, ad os est

fleo quoque ego scribo neque qui signo ad os sum


nec peto, quas quondam petii studiosus, Athenas,

neque peto qui quondam peto studiosus athenae


paene mihi puero nec digna nec utilis uxor

paene ego puer neque dignus neque utilis uxor


stridula Sauromates plaustra bubulcus agit.

stridulus sauromates plaustrum bubulcus ago


te iubet e patria discedere Caesaris ira,


quaeque suum luget nunc quoque mater Ityn.

quisque suus lugeo nunc quoque mater ityn


me miserum! potui, si non extrema nocerent,


cum steterit Iovis aede, Iovis succurret in aede

cum sto iuppiter aedes iuppiter succurro in aedes


dimidio procul es saevaque bella geris;


utque aliis, quorum numerum comprendere non est,

ut alius qui numerus comprehendo non sum


ut sit enim sibi par, crevit et aucta mora est.

ut sum enim sui par cerno et augeo mora sum


Aeque meos casus: est quaedam flere voluptas;

aequus meus casus sum quidam fleo voluptas


sub Anchiali moenia tendat iter.


credere me fas est pectoris esse tui.


lumina funesti conscia facta mali;


aequora, nec saevis victa madescit aquis,


denique quod vivat, munus habere dei.


interea tacito passu labentibus annis


non qui soletur, non qui labentia tarde


nam procul a Getieis finibus arbor abest,


difficile est quod, amice, mones, quia carmina laetum

difficilis sum qui amicus moneo quia carmen laetus


nec quisquam presso vomere sulcat humum,


carmina ne nostris quae te venerantia libris


mansit in officiis non minus ille suis.


adventu possim laetus ut esse tuo.


mens tamen aegra iacet, nec tempore robora sumpsit,

mens tamen aeger iaceo neque tempus robur sumo


ei mihi, cur timeam? quae sunt manifesta, requiro.

is ego cur timeo qui sum manifestus requiro


Graia Capheream currere puppis aquam.


ei mihi, quam paucos haec mea dicta movent!

is ego quam paucus hic meus dictum moveo


placato referant et mea vela deo!


invalidae vires ingenuaeque mihi.


brachiaque accepi presso pendentia collo,


officiique pium tam cito ponis onus?


quos ego confido, quamvis nocuere, daturos


sic iuvenis similisque tibi sit natus, et illum

sic juvenis similis tu sum nascor et ille


non mentitura tu tibi voce refer,


ingeniique minor laude ferere mei.


in loca ne redeas amplius ista, precor,


aspicis exsangui chartam pallere colore?


innumeri montes inter me teque viaeque


pauca tamen ficto verba dolore pati,


cinctave montanis ut pavet agna lupis,


vel freta Leucadii mittar in alta dei.

vel fretus leucadius mitto in altus deus


cumque suo Borea Maenalis Ursa videt.


dum loquor, et timeo pariter cupioque repelli,

dum loquor et timeo pariter cupio repello


in nostro poni carmine nolle puto.


nec procul a vero est quin et pulsarit amicum:

neque procul ab verus sum quin et pulso amicus


nam neque sunt vires, nec qui color esse solebat:

nam neque sum vireo neque qui color sum soleo


sensus inest igitur nebulis, quas exigit ignis:

sensus insum igitur nebulis qui exigo ignis


vivere me dices, sed sic, ut vivere nolim,


cunctane Lethaeis mersa feruntur aquis?


gratia post magnos est tibi habenda deos.


non debet dolor hinc, debet abesse pudor,


quaeque lacu durae non fodiantur aquae .


inter amatorem pugna virumque fuit?


INGENIO. PERUII. NASO . POETA. MEO


naufragiumque meum tumulo spectant ab alto,


pellibus et longa pectora tecta coma.


mobile sic sequitur Fortunae lumina vulgus:


nec mandata dabo, nec cum clamore supremo

neque mandatum do neque cum clamor superus


increpuit quantis viribus unda latus!


idque ita, si nullum scelus est in pectore nostro,

is ita si nullus scelus sum in pectus noster


si nihil infesti durus vidisset Ulixes,


dictandi vires siccaque lingua negat,


ille erat assidue saevis agitatus in armis :


nec me Roma suis debet conferre poetis :


Lunaque nocturnos alta regebat equos.


siquis erit, qui te dubitantem et adire timentem


et quos Alcathoi memorant e moenibus ortos


distat et a meriti tempore poena sui.


at mihi fingendo tantum longeque remotis


si mihi quod prodest hoc tibi, lector, obest,


et domus et fidae dulcia membra domus,


undique iactato flore tegente vias.


Ergo erat in fatis Scythiam quoque visere nostris,

ergo sum in fatum scythia quoque viso noster


cantat et innitens limosae pronus harenae,


iure capax mundus nil Iove maius habet.

ius capax mundus nihil iuppiter magnus habeo


teque Menoetiaden, te, qui comitatus Oresten,


parva sit ut ternis instructa tabella lapillis,

parvus sum ut terni instruo tabella lapillus


quas meruit, poenas iam dedit illud opus.


Detur inoffenso vitae tibi tangere metam,


ipse loquor mecum desuetaque verba retracto,


miles io magna voce triumphe canet,


ne cadat et multas palmas inhonestet adeptus,

ne cado et multus palmo inhonesto adipiscor


fecerunt furiae, tristis Oresta, tuae.


haec meus argutis, si tu paterere, libellis


ille tibi pennasque potest currusque volucres


nam mihi Bistonios placuit pede carpere campos:

nam ego bistonius placeo pes carpo campus


flebilis ut noster status est, ita flebile carmen,

flebilis ut noster status sum ita flebilis carmen


dum tecum vixi, dum me levis aura ferebat,


detrahat ut multum, multum restabit acerbi,


scire meos casus siquis desiderat omnes,


inter tot populi, tot scriptis, milia nostri,

inter tot populus tot scribo mille noster


carmina quod pleno saltari nostra theatro,

carmen qui plenus saltaris noster theatrum


ante diem poenae quod periere


in qua debebam forsitan urbe forem.


sic abeunt redeuntque mei variantque timores,


et peragant linguae charta manusque vices,


haec ergo lux est, quae si non orta fuisset,


Parrhasiae gelido virginis axe premor—


parce, precor, fulmenque tuum, fera tela, reconde,

parco precor fulmen tuus ferus telum recondo


venit in hoc illa fulmen ab arce caput.


si non, quae nocuit, dextra tulisset opem.


Persidaque et lato spatiantem flumine Gangen,

persidaque et fero spatior flumen ganges


quot frutices silvae, quot flavas Thybris harenas,

quot frutico silva quot flavus thybris harena


barbarus et tecti plus quoque parte tenet,

barbarus et tectum multus quoque pars teneo


non equidem totam possum defendere culpam,


non apter stupui, quam qui Iovis ignibus ictus

non apter stupeo quam qui iuppiter ignis iacio


singula dum miror, video fulgentibus armis


et petere Aoniae suadebant tuta sorores


nam pede inoffenso spatium decurrere vitae


Tinguitur oceano custos Erymanthidos ursae,

tinguitur oceanus custos erymanthidos ursa


curve meus cuiquam suadet amare liber?


acceptaque gravi vulnere flere vetas?


fracta cadet tantae sapientia mole ruinae:

frango cado tantus sapientia moles ruina


accedent animae tempora parva mea;


non ultra patriam me sequerere meam,


pronaque sint nostrae numina vestra rati;


nec tua te sontem tantummodo saecula norint .

neque tuus tu sons tantummodo saeculum norint


si tamen inplevit mea sors, quos debuit, annos,

si tamen inpleo meus sors qui debeo annus


isque erat usque adeo populo testatus, ut esset


amplius, in lucro est quae datur hora mihi.’


dissimulare velis, te liquet esse meum,


sit semel illa ioco luxuriata meo.


sunt circa gentes, quae praedam sanguine quaerunt;

sum circa gens qui praeda sanguis quaero


ingemit et nostris ipsa carina malis.


si modo non fallunt tempora, Bacche, solent,


nunc petit Armenius pacem, nunc porrigit arcus

nunc peto armenius pax nunc porrigo arcus


Quam legis, ex illa tibi venit epistula terra,

quam lex ex ille tu venio epistula terra


micaque sollemni turis in igne sonet,


carnifici fortuna potest mea flenda videri:


me pariter serva iudiciumque tuum,


contingam certe quo licet illa pede.


tempus ubi est, quo te —nisi non vis illa referri—

tempus ubi sum quo tu nisi non volo ille refero


ut saltem patria contumularer humo?


ut vigil infusa Pallade flamma solet;


sic excusari crimina posse puto.


aspicerem patriae dulce repente solum,


quid fuit, ingenti prostratum mole sodalem


forsitan Euadnen vix sua nosset humus.


ancora iam nostram non tenet ulla ratem, videris

ancora iam noster non teneo ullus ratis video


contigit extinctos ore tremente focos,


AT. TIBI. QVI. TRANSIS . NE. SIT . GRAVE. QVISQVIS. AMASTI

at tu qvi transeo ne sum gravis qvisqvis amo


heu nimium sero damnat et odit opus!


nos quoque delectant, quamvis nocuere, libelli,

nos quoque delecto quivis noceo libellus


meque velim possit dissimulante tegi.


cumque viri casu possis miseranda videri,


per superos igitur, qui dant tibi longa dabuntque


adloquar, et nulli causa timoris ero.


nec vos, Pierides, nec stirps Letoïa, vestro

neque tu pierides neque stirps letoia vester


exorant magnos carmina saepe deos.


et potes aspiciens circum tua sacra poëtas,

et possum aspicio circum tuus sacer poetas


hoc pretium curae vigilatorumque laborum


mensque reformidat, veluti sua vulnera, tempus

mens reformido velut suus vulnero tempus


hostis, habens arcus imbutaque tela venenis,


sic mea nescio quis, rebus male fidus acerbis

sic meus nescio quis res malus fidus acerbus


carmina, quis dubitet nomina Planta sequi?


nec letum timeo; genus est miserabile leti.

neque letum timeo genus sum miserabilis letum


Cultor et antistes doctorum sancte virorum,


non ita sum positus, nec sunt ea tempora nobis,

non ita sum pono neque sum is tempus nos


incustoditum captat ovile lupus,


barbara . non hominis culpa, sed ista loci.


tempore sic duro est inspicienda fides,


vincat hiems hominem! sed eodem tempore, quaeso,


saepe minax Steropes sidere pontus erat,


nulla venenato littera mixta ioco est.


inposito calcas quid mea fata pede?


sic certe in patria per breve tempus ero,

sic certus in patria per brevis tempus sum


illa etiam ante Lares passis adstrata capillis

ille etiam ante laris patior adsterno capillus


nec tamen officium nostro tibi carmine factum

neque tamen officium noster tu carmen facio


semianimis media procubuisse domo,


per numeros omnes hoc tueare caput,


dicitur his remos applicuisse vadis.


tempore qui longo steterit, male curret et inter

tempus qui longus sto malus curro et inter


ut quod vos scitis, poenae quoque sentiat auctor.

ut qui tu scio poena quoque sentio auctor


quamque dedit vitam mitissima Caesaris ira,


nec, qui detractat praesentia, Livor iniquo

neque qui detracto praesens livor iniquus


nostraque sunt meritis ora minora tuis!—


cum Priami lacrimis offensus non sit Achilles»,

cum priamus lacrima offendo non sum achilles


fidam proiecto neve negate manum.


igne quid utilius? siquis tamen urere tecta

ignis quis utilis siquis tamen uro tectum


terraque marmoreo est candida facta gelu,

terra marmoreus sum candidus facio gelus


pone metum, valeo; corpusque, quod ante laborum


inque tuis umeris tam leve fertur onus,


inque suis amat hanc Caesar, in hoste probat,


divitis ingenii est immania Caesaris acta


publica virtutis per mala facta via est.


iamque morae spatium nox praecipitata negabat,


depositum nec me qui fleat, ullus erit;


cedunt verbosi garrula bella fori. lusus

cedo verbosus garrulus bellum forum lusus


non ego te genitum placida reor


et opus requievit eundi, et poenae tellus est mihi tacta meae,

et opus requiesco eo et poena tellus sum ego tango meus


quodque magis vita Musa iocata mea est,


non timui, fateor, ne, qua tot iere carinae,


oppida non Asiae, non loca visa prius,


hic pro supposita virgo Pelopeïa cerva


Threicio Scythicoque fere circumsonor ore,


scite, precor, causam (nec vos mihi fallere fas est)

scio precor causa neque tu ego fallo fas sum


altera Sidonias, utraque sicca, rates,


quilibet hanc saevo vitam mihi finiat ense,


una tamen spes est quae me soletur in istis,

unus tamen spes sum qui ego solo in iste


nil nisi flere libet, nec nostro parcior imber

nihil nisi fleo libet neque noster parcus imber


tergeminumque virum tergeminumque canem,


candida nec nigra cornua fronte geras.


quaque rates ierant, pedibus nunc itur, et undas


inpatiens nobis invalidumque fuit,


hic mihi morte sua causa salutis erit.


haec mea per placidas cumba cucurrit aquas,


aequalis rabies continuusque furor,


et speculum mendax esse querere tuum.


pinea texta sonant, pulsi stridore rudentes,


fer, bone Liber, opem: sic altera degravet ulmum

fero bonus liber ops sic alter degravo ulmus


illud, et admonitu fit novus ipse pudor,


haec fore morte mea non diuturna mala.


aut comes extincto Laodamia viro.


sed tamen, ut fuso taurorum sanguine centum,

sed tamen ut fundo taurus sanguis centum


aspicies illic positos ex ordine fratres,


decolor ipse suo sanguine Rhenus erat.


et videor Geticis scribere posse modis,


te mea supposita veluti trabe fulta ruina est:

tu meus suppono velut trabs fulcio ruina sum


navita confessus gelidum pallore timorem,


nam pennas ambo non habuere suas.


ne sit cum patria pax quoque adempta mihi,


quam multa madidae celantur harundine fossae,


attamen in poenae nomine lene fuit;


emendaturis ignibus ipse dedi.


cum patriam amisi, tunc me periisse putato:


nunc tibi Pannonia est, nunc Illyris ora domanda,

nunc tu pannonius sum nunc illyris os domo


seu ratio fatum vincere nulla valet,


fortunam praestant dissimilemque meae.


cur scribam, docui, cur mittam, quaeritis, isto ?


aspiciat vultus Pontica terra meos.


quae pro me duros non tetigere deos!


si tamen est aliquid nobis hac luce petendum,


summovet ingenuas pagina prima manus.


nec domino poenae res ea causa fuit.


dissipat in multis invenienda locis,


inque sinum maestae labitur imber aquae,


caraque praecipue coniugis ora meae.


officium laudem, quo queror, ore tuum.


quis ratus es vetitos sollicitare toros.


multaque dat furti talis praecepta docetque


efficio tacitum ne mihi funus eat.


quae si non esset, caelebs te vita deceret,


carmina nec siccis perlegat ista genis,


pro deplorato non valitura viro.


O mihi post nullos umquam memorande sodales,


carmina nunc si non studiumque, quod obfuit, odi,

carmen nunc si non studium qui obsum odi


nec probitate tua prior est aut Hectoris uxor,

neque probitas tuus prior sum aut hector uxor


Ut sumus in Ponto, ter frigore constitit Hister,

ut sum in pontus ter frigor consto hister


sunt quoque mutatae, ter quinque volumina, formae,

sum quoque muto ter quinque volumen forma


scis vetus hoc iuveni lusum mihi carmen, et istos

scio vetus hic juvenis lusus ego carmen et iste


tu tamen, ut possis falsae quoque pellere culpae

tu tamen ut possum fallo quoque pello culpa


quo pius affectu Castora frater amat;


delicias versu fassus es ipse tuas.


effigiemque meam fulvo complexus in auro


quid? non Tantalides, agitante Cupidine currus,


flammaque de stipula nostra brevisque fuit.


et pars antiqui nulla vigoris adest.


ipse pater patriae—quid enim est civilius illo?-

ipse pater patria quis enim sum civilis ille


vulgus adest Scythicum bracataque turba Getarum:

vulgus adsum scythicus bracatus turba getaris


qualem credibile est ore fuisse meo.


nec mora, quid venias quidve, requiret, agam.


ille dedit vitam; tu, quam dedit ille, tueris,


carminibus metus omnis obest ; perditus ensem


finge tamen motam, quotiens Agamemnone natum

fingo tamen moveo quotiens agamemnon natus


scaena viget studiisque favor distantibus ardet,


pro quibus inventis, ut munus munere penses,


in quibus ipse suum fassus adulterium est.


nec cruciere minus, quam cum Thebana cruentum

neque crucio paruus quam cum thebanus cruentus


saxa malum refero rursus ad ista pedem :


alteraque est nostrae sumpta carina fugae,


qui domini poenam non meruere sui.


nec frondem in silvis, nec aperto mollia prato

neque frons in silva neque aperio mollis pratum


stella gravis nobis. Lucifer ortus erat.


vos estis nostrae maxima causa fugae,


ira quidem moderata tua est, vitamque dedisti,


me miserum! quantis increscunt aequora ventis,


at cur in nostra nimia est lascivia Musa,

at cur in noster nimius sum lascivia musa


ut non tristitiae causa dolenda foret!


sed quasi de domini funere rapta sui.


in qua scribebat, barbara terra fuit.


Sauromatae cingunt, fera gens, Bessique Getaeque.


saepe refert, sit quanta dei clementia, cuius

saepe refero sum quantus deus clemens qui


hospitaque in Ponti litore puppis erit.


et, qua nulla mihi carior, uxor abest,


sic nova Dulichio lotos gustata palato


quae tibi res animos in me facit, improbe? curve

qui tu res animus in ego facio improbus curvus


nam si morte carens vacua volat altus in aura

nam si mors careo vacuus volo altus in aura


quaque ibis, manibus circumplaudere tuorum,


fata repugnarunt, quae, cum mihi tempora prima


edidit haec mores illis heroisin aequos,


scilicet hoc ipso nunc aequa, quod obfuit ante,

scilicet hic ipse nunc aequus qui obsum ante


corpore pars nulla est, quae labet, imperii.

corpus pars nullus sum qui labo imperium


vidi ego naufragium qui risit in aequora mergi,

video ego naufragium qui rideo in aequor mergo


dum legit extinctos, triste moretur iter.


scis bene, cui dicam, positis pro nomine signis,

scio bene qui dico pono pro nomen signum


tu curae requies, tu medicina venis.


inque meam nitidos dominam convertite vultus,


siqua tamen pretium sibi virtus ipsa petitum,

siqua tamen pretium sui virtus ipse peto


proxima Basternae Sauromataeque tenent.


tu quoque, cum patriae rector dicare paterque,

tu quoque cum patria rector dicaris pater


vere prius flores, aestu numerabis aristas,


invenit: ambiguis ars stupet ipsa malis,


equi nunc est, levibus nunc luditur armis,


ut tamen audisti percussum fulmine vatem,


noluit hoc Caesar, quid, quem fugat ille, tenetis?

nolo hic caesar quis qui fugo ille teneo


expletur lacrimis egeriturque dolor,


ille sed insidias, hic sibi portat opem.


tactaque nascenti corpus haberet humus;


qua potes, excusa, nec amici desere causam:

qui possum excuso neque amicus desero causa


Penelopes esset fama secunda tuae:


non est numerare, beatum, non interdicta cui licet urbe frui!

non sum numeraris beatus non interdico qui licet urbs fruor


devoret atque suis ad Styga mittat aquis,


nos quoque iam pridem scripto peccavimus isto:


et mandare suis aliqua et sperare sepulcrum


si mihi non parcis, fortunae parcere debes:


cuius ut accepi dominum, non fallimur, inquam,


inque coronatis fulgeat altus equis,—


non es? at amisso coniuge digna fores.


vixque dedit victas utilitate manus.


in solida moriens ponere corpus humo,


meque reum dempto fine cruentus agas,


nec breve nec tutum, quo sint mea, dicere, casu

neque brevis neque tueor quo sum meus dico casus


est illi nostri non invidiosa cruoris


casibus insultas, quos potes ipse pati?


hoc tibi tutori sarcina maior erit.


debuit, est vultus turba secuta tuos.


nil nisi legitimum concessitque furta canemus,

nihil nisi legitimus concedo furtum cano


materiae minor est debita poena meae.


saepe aliquod quaero verbum nomenque locumque,


saepe vale dicto rursus sum multa locutus,


vos quoque, Tyndaridae, quos haec colit insula, fratres,

tu quoque tyndarides qui hic colo insula frater


quos habitem mores, discere cura tibi est?


aut inter libros Pieridasque suas.


hac divinavi notitiamque tuli.


ad vos ingenii pervenit ulla mei.


Iuppiter, exiguo tempore inermis erit;


scribimus et scriptos absumimus igne libellos:


scribere in hoc casu sustinuisset opus.


aut, postquam bimarem cursu superavimus Isthmon,

aut postquam bimaris cursus supero isthmus


dicite, lectores, si non grave, qua sit eundum,


et plus in nostro pectore parte


Palladis exemplo de me sine matre creata


saevum praelustri fulmen ab arce venit,


Ausonios fines cur mea vela volunt?


atque ita tu tacitus—quaerenti plura legendus —


ut genitor luctuque novo tardetur et, artus


non fastiditus si tibi, lector, ero.


at non sunt ista gaudia nata die,


is, precor, auditos possit narrare triumphos


sic me quae video non videoque movent.


perdere, diversae nec potuere viae,


solus in extremos iussus abire Getas?


praemia peccato nulla petita mihi,


aequora Palladio numine tuta fuit.


aequet humo turres tectaque rapta ferat.


nominet invitum, vix mea Musa tenet,


per medias legimus noxia tela vias.


si semel optandum est, Augusti numen adora,


exstimulate, precor, cessantia fata meique


at si, quod mallem, vacuum tibi forte fuisset,


hoc duce si dixi felicia saecula, proque


invenies toto carmine dulce nihil.


fertur et abducta Lyrneside tristis Achilles

fero et abduco lyrnesis tristis achilles


Ille ego qui fuerim, tenerorum lusor amorum,


Oedipodas facito Telegonosque voces.


in loca iam nobis non adeunda ferar.


Hectora Thessalico vidit ab axe rapi.


comparat, audaces instruit igne manus.


illi corpus erat durum patiensque laborum:


sic sua lascivo cantata est saepe Catullo

sic suus lascivus canto sum saepe catullus


erubui domino cultior esse meo;


quid referam libros, illos quoque, crimina nostra,

quis refero liber ille quoque crimen noster


par fuit exigui similisque licentia Calvi,


Caesaris et Latio reddita vota Iovi,


demite naufragium, mors mihi munus erit.


et Niobe festos ducat ut orba choros.


et domitus freno saepe repugnat equus.


quem iunctum lateri barbarus omnis habet,


praesentis casus inmemoremque facit,


placatos miseris qui volet esse deos,


carmina ducebam qualiacumque manu.


servatos cives indicat huius ope.


ruris opes parvae, pecus et stridentia plaustra,

rus ops parvus pecus et strideo plaustrum


non potuit votum plenius esse meum.


hos tu vel fugias, vel, si satis oris habebis,


quod precibus periit ambitiosa suis.


praeda fuit canibus non minus ille suis.


labitur ex oculis nunc quoque gutta meis.


impedit et profugi nomen in ora refert,


vos modo, quos certe nullo, puto, crimine laesi,

tu modo qui certus nullus puto crimen laedo


lapsaque sunt nimio verba profana mero:


induimus trepida protinus arma manu.


tu vero tua damna dole, mitissima coniunx,


vivat, ametque virum, quoniam sic cogitur, absens,


verbaque dat stulto callida nupta viro?


me miserum, si turpe putas mihi nupta videri!


sospite sit tecum natus quoque sospes, et olim

sospes sum tu nascor quoque sospes et olim


quamlibet exiguo solvitur imbre vetus.


scindere Bistonias altera puppis aquas.


Caesaribus salvis barbara vincla pati.


quo videar quamvis nimium iuvenaliter usus,


ultus es offensas, ut decet, ipse tuas.


materiamque tuis tristem virtutibus imple:


Exigit a dignis ultrix Rhamnusia poenas:


hic tibi sic redeat superato victor ab hoste,

hic tu sic redeo supero victor ab hostis


HIC . EGO . QVI. IACEO. TENERORVM. LVSOR. AMORVM.

hic ego qvi jaceo tenerorvm lvsor amorvm


quae latet inque bonis cessat non cognita rebus,

qui lateo in bonus cesso non cognosco res


summovet infestos clausaque porta Getas.


nil nisi me solum primo tutatus es; at nunc

nihil nisi ego solus primus tuto sum at nunc


dimidia certe parte superstes ero.


vela nec in medio desere nostra mari.


quos studium cunctos evigilavit idem.


hic locus est gemini ianua vasta maris.


neve reformida, ne sim tibi forte pudori:


per patriam, quae te tuta et secura parente est,

per patria qui tu tueor et securus pareo sum


et facis accepto munere posse frui.


excusata suo tempore, lector, habe.


iuncta tenet crudis Sarmatis ora Getis,


postque meos casus sit tibi pectus iners,


vitis et incluso plena sit uva inero,

vita et includo plenus sum labrusca inero


vinctus ad Haemonios non erat Hector equos,

vincio ad haemonius non sum hector equus


credibile est magnos saepe dedisse deos;


sarcina laturo magna futurus eras.


nunc quoque tuta, precor, vasti secet ostia Ponti,

nunc quoque tueor precor vastus seco ostium pontus


nec tibi cessaret doctus bene dicere lector:


nam tuus est primis cultus mihi semper ab annis—

nam tuus sum primus cultus ego semper ab annus


posse nocere animis carminis omne genus.


qui venit hic fluctus, fluctus supereminet omnes:

qui venio hic fluctus fluctus superemineo omnis


dumque loquor, vultus obruit unda meos.


quod minus interea est, instar mihi muneris ampli,

qui paruus interea sum instar ego munus amplus


inpositumque sibi firma tuetur onus.


postque meos ortus Pisaea vinctus oliva


complectens animo proxima quaeque meo.


ignoscant augusta mihi loca dique locorum!


inficit et nigras alba senecta comas,


hortator pugnae consiliumque fuit.


nos quoque floruimus, sed flos erat ille caducus,

nos quoque floreo sed flos sum ille caducus


est tibi de rebus maxima cura meis,


quod patriae vultu vestroque caremus, amici,


nec stirps prima fui; genito sum fratre creatus,

neque stirps primus sum gigno sum frater creo


pugna suum finem, cum iacet hostis, habet:


quaeque, docet, liquido testa sit apta mero.

quisque doceo liquidus testa sum apto merus


Sulmo mihi patria est, gelidis uberrimus undis,


navis et a picta casside nomen habet.


effugiunt curas inferiora tuas.


ponitur in nostris fabula nulla malis.


sed labor et curae fortunaque moribus impar,


lassaque facta mari lassaque facta via,


venerit in magni templum, tua munera, Martis,


se minus adversis indoluisse suis.


nec gemuisse minus, quam si nataeque meumque


saepe maris pars intus erat, tamen ipse trementi

saepe mare pars intus sum tamen ipse tremo


cumque fefellit amans aliqua novitate maritum,


dicitur ore suam deficiente necem,


ultores habuit proditionis equos.


et videar merito vilior esse tibi.


est igitur rarus, rus qui colere audeat, isque


vidisset structas corpus habere rogos,


quid prius est illi flamma Briseidos, utque


et careat dulci Trinacris Hybla thymo,


et gracilis structas effugit umbra rogos,


et cinis in tumulo positus iacuisset avito,


singultu medios impediente sonos,


et tandem sensus convaluere mei,


aut ut edax vultur corpus circumspicit ecquod

aut ut edax vultur corpus circumspicio ecqui


inscia quod crimen viderunt lumina, plector,


fallebat curas aegraque corda labor!


tu quoque suscepti curam dimittis amici,


causa mea est melior, qui non contraria fovi

causa meus sum bonus qui non contrarius foveo


et septem portas, sub duce quamque suo?


discitur innocuas ut agat facundia causas;


dicere saepe aliquid conanti—turpe fateri!—


Ilias ipsa quid est aliud nisi adultera, de qua

ilias ipse quis sum alius nisi adultero de qui


augurium monti querna corona dabat,


Aegisthi crimen Tyndaridosque legis.


vester ab intacta circulus extet humo,


carmina sunt; stirps haec progeniesque mea est.

carmen sum stirps hic progenies meus sum


suntque ea doctorum monumentis mixta virorum,


pars desiderii maxima paene mei,


et longo periit arida facta situ.


paenitet ingenii iudiciique mei.


quattuor hos versus e tribus unus habet :


quoque favore animi teque tuosque canam,


nec tamen ut lusit, rursus mea littera ludet;

neque tamen ut ludo rursus meus littera ludo


utere more dei nomen habentis idem.


tot premor adversis: quae si comprendere coner,

tot premo adverro qui si comprehendo conor


ne pereant turpi pectora nostra situ.


et patimur nati, quam tulit ipse, fugam.


ne noceam grato vereor tibi carmine, neve


dure, quid ad miseros veniebas exulis annos?


per caput ipse suum solitus iurare tuumque,


infelix habitum temporis huius habe.


ut patria careo, bis frugibus area trita est,

ut patria careo bis frugis area tero sum


clamabis miseri nomen inane viri?


omnia perversae possunt corrumpere mentes;


quicumque Argolica de classe Capherea fugit,

quicumque argolicus de classis caphareus fugio


docta sacerdoti turba tulistis opem.


ad vitium mores instruet inde suos.


integer hanc potui nuper bene reddere lucem;


quam multas matres fecerit ille deus.


ergo desidiae remove, doctissima, causas,


ergo quod vivo duosque laboribus obsto,


hirsutus sparsis ut videare comis,


absit ab invisis et tamen umbra locis.


quodque potest, secum nomen habere tuum


crede mihi, si sit nobis collatus Ulixes,


longinquo referam lassus ab orbe pedem.’


ut mala nulla feram nisi nudam Caesaris iram,

ut malus nullus fero nisi nudus caesar ira


arva relegatum iussisti visere Ponti,


nec spatium nec mens fuerat satis apta parandi:

neque spatium neque mens sum satis apto paro


tu tamen e sacris hederae cultoribus unum


strinxerit ut nomen fabula nulla meum.


nil feret ad Manes divitis umbra suos.


pellibus et sutis arcent mala frigora bracis,


atque procul Latio diversum missus in orbem

atque procul latius diverto mitto in orbis


haec est Ausonio sub iure novissima vixque


et numquam queruli causa doloris abest.


quae, puto, dedidicit iam bona verba loqui;

qui puto dedisco iam bonus verbum loquor


et de communi pars quoque nostra bono est.

et de communis pars quoque noster bonus sum


nec dubito quin sint et in hoc non pauca libello

neque dubito quin sum et in hic non paucus libellus


excusem ne te semper, amice, mihi.


Parve—nec invideo—sine me, liber, ibis in urbem,

parvus neque invideo sine ego liber eo in urbs


denique nulla mihi captatur gloria, quaeque


namque ea dissimilis subito est effecta priori,

namque is dissimilis subeo sum efficio prior


iamque parum firmo me mihi ferre grave est.

iam parum firmus ego ego fero gravis sum


quos ut non timeas, possis odisse videndo


utque solebamus consumere longa loquendo


versaque amicitiae terga dedere meae,


composita est aliis fucandi cura coloris,


nec tamen, ut cuncti miserum servare velitis,

neque tamen ut cunctus miser servaris volo


contacti simili sorte rogetis idem.


utque fugax avidis cervus deprensus ab ursis,

ut fugax avidus cervus deprensus ab ursus


compositum quo sit tempore quoque loco.


numen, et exosae verba superba deae.


Pieridum sacris inposuisse manum,


saepe Iovis telo quercus adusta viret.

saepe iuppiter telum quercus aduro vireo


quaeque semel toto vestis mihi sumitur anno,

quisque semel totus vestio ego sumo annus


carceribus missos ultimus ibit equus,


numina, sed timeo qui nocuere deos.


ecquid, ubi audieris, tota turbabere mente,


scilicet expectas soliti tibi moris honorem,


non fuit ingenio fama maligna meo,


ut foret exemplum veri Phoceus amoris,


et tantum probitas inreprehensa fuit.


quae simul inducta nocte teguntur, abit.


aque mea terra prope sunt funebria sacra,


fortunae memorem te decet esse meae.


nec fragili geminae poliantur pumice frontes,

neque fragilis geminus polio pumex frons


aversos Solis non legeremus equos.


et cremat insontes hostica flamma casas.


quod potes, extenua forti mala corde ferendo,

qui possum extenuo fortis malus cor fero


mollior est culpam poena secuta meam.


his ego commotus dixi tibi protinus ipsi


tempore quas uno fidaque verba bibi.


plus tamen exitii numinis ira dedit.


proxima adoranti Iunonis templa subibit,


fallere quos non est, hanc mihi fertis opem.’


cumque aliquis dicet fuit haec formosa dolebis,


litora rarus in haec portubus orba venit,


participes irae quos deus unus habet,


omnia cum summo positae videatis in axe,


induet infelix arma coacta dolor,


aequarint Pyhos cum tua fata dies,


quod pius ad Manes Theseus comes iret amico,

qui pius ad manes theseus comes eo amicus


nomen et auctori tempora longa suo.


privaque fortunae sunt ibi verba meae.


hic mihi praebebit carminis arma locus.


parce, pater patriae, nec nominis inmemor huius

parco pater patria neque nomen immemor hic


obligor, ut tangam laevi fera litora Ponti;

obligo ut tango laevus ferus litus pontus


gramina, nec pleno flumine cernit aquam ;


infregisse suis fortia facta modis,


haec est in poenam terra reperta meam!


ergo omnis populus poterit spectare triumphos,

ergo omnis populus possum specto triumphus


Icariae numerum dicere coner aquae,


eripuit cum me principis ira tibi.


sum quoque, care, tuis defensus viribus absens—


‘haec est a sacris quae via nomen habet,


audet in exiguo ludere cumba lacu.


dictus ab antiquis Axenus ille fuit.


iudicio possint candidiore legi.


quo postquam, dubium pius an sceleratus, Orestes

quo postquam dubius pius an scelero orestes


vix duo tresve mihi de tot superestis amici :


dixisse in Pyladen improba verba putas?


utque comes radios per solis euntibus umbra est,


dum licuit, tua saepe mihi, tibi nostra legebam;


indeclinatae munus amicitiae.


crimina, quod non es, ne videare, cave.


scripta, sed e multis reddita nulla mihi.


sit satis; ingenio sic fuga parta meo.


vilia qui quondam miseris alimenta negarat,


Siqua meis fuerint, ut erunt, vitiosa libellis,


terreor, hoste meum paene premente latus.


implerent venti si mea vela sui.


mirer in hoc igitur tantarum pondere rerum


a! ferus et nobis crudelior omnibus hostis,


sic micet aeternum vicinaque sidera vincat


ipsa graves spargunt ora loquentis aquae,


quodque per angustas vectae male virginis undas

quisque per angustus veho malus virgo unda


cuique ego narrabam secreti quicquid habebam,

quisque ego narro secerno quisquis habeo


saepe ego nimbosis dubius iactabar ab Haedis,

saepe ego nimbosus dubius jacto ab haedus


te canerem solum, meriti memor, inque libellis


consilioque forem sospes, amice, tuo.


et falso movi pectus amore meum.


copia; quodque dedit, cum volet, ipse feret,


ecquid, ubi incubuit iusto mens aegra dolori,

ecquis ubi incumbo justus mens aeger dolor


nam volucri ferro tinctile virus inest.

nam volucris ferrum tinctilis virus insum


nuntiet huc aliquis dominam venisse, resurgam,


sic mea lege data vincta atque inclusa Thalia

sic meus lex do vincio atque includo thalia


sed prius auctori sunt data verba tuo.


corpora magnanimo satis est prostrasse leoni,

corpus magnanimus satis sum prosterno leo


quaerendique mihi nominis ardor erat.


et premit, incertas ipse verere vices.


curia restabat . clavi mensura coacta est,


his qui contentus non est,


ducunt Sarmatici barbara plaustra boves.


tempus agi sine me non nisi triste tibi.


cum venia facito, quisquis es, ista legas.


nec caelum nec aquae faciunt nec terra nec aurae;

neque caelum neque aqua facio neque terra neque aura


nostra suas istinc porriget ira manus,


insolita cepi temporis arma manu;


quae pro te ut voveam, miti pietate mereris


cuius, ut in populo, pars ego nuper eram,


fluctibus in mediis navem, Palinure, relinquis?

fluctus in medius navo palinurus relinquo


praemoneo, non est scripta quod ista legat,


forsitan ut quondam Teuthrantia regna tenenti,

forsitan ut quondam teuthrantius regnum teneo


aut ego praebebam factis modo versibus aures,


nil nisi me patriis iussit abesse focis,

nihil nisi ego patrius iubeo absum focus


dicere, conantem debilitabit onus


quis vetat irato numen adesse deo?


quid, nisi convictu causisque valentibus essem


glaebaque canenti semper obusta gelu,


Nunc ego Triptolemi cuperem consistere curru,

nunc ego triptolemus cupio consisto currus


et tamen est uno iudice mersa parum.


si Caesar patrias eripuisset opes.


qui mihi monstraret, vix fuit unus, iter.


teque remota procul, si modo vivit, amat.


pectoribusque dabas multa tegenda meis:


cernere supremo dum licuitque die,


quodque pio fusum stridat in igne merum.

quisque pius fundo strido in ignis merus


nix iacet, et iactam ne sol pluviaeque resolvant,

nix iaceo et jacio ne sol pluvia resolvo


mollia praebuerint, posteriora gravant.


sub trabibus cunas tectaque parva facit :


sic madidos siccat digitis Venus uda capillos,

sic madidus sicco digitus venus udus capillus


delicias siquis lascivaque carmina quaerit,


tu mihi, quod cupio, fas, precor, esse proba,


ut mare considat ventisque ferentibus utar,


nec nocet auctori, mollem qui fecit Achillem,

neque noceo auctor mollis qui facio achilles


inque domo lacrimas angulus omnis habet.


restitui quondam me quoque posse puta:


sed tristis nostros poena secuta iocos.


utque facis, remis ad opem luctare ferendam,


nec tamen hunc sua mors, nec mors sua terruit illum

neque tamen hic suus mors neque mors suus terreo ille


errorem iussae, non scelus, esse fugae.


et me Battiades iudice falsus erat:


quod si non prodest et honesti gloria nulla

qui si non prodo et honestus gloria nullus


et peragit lentis passibus annus iter.


nec fore perpetuam sperat sibi numinis iram,


proque lupo pavidae bella verentur oves.


avertis vultus et subit ora rubor!


unica fortunis ara reperta meis


cum latet hic pressus nubibus, illa fugit,


omne sub arbitrio desinit esse dei?


sunt tibi opes modicae, cum sis dignissima magnis:

sum tu ops modicus cum sum dignus magnus


ac veluti ventis agitantibus aera non est


cum maris Euxini positos ad laeva Tomitas


hanc ego suspiciens et ad hanc Capitolia cernens,

hic ego suspicio et ad hic capitolium cerno


nube solet pulsa candidus ire dies.


et nitet inducto candida barba gelu;


aut videt aut metuit locus hic, quem non videt, hostem;

aut video aut metuo locus hic qui non video hostis


terribiles aliis inmemoresque sui,


sic tibi cum Bacchis Satyrorum gnava iuventus

sic tu cum bacchus satyrus gnava juventus


quique prius mollem vacuamque laboribus egi


inde Mesembriacos portus et Odeson et arces

inde mesembriacus portus et odeson et arx


da mihi Maeoniden et tot circumice casus,

do ego maeonides et tot circumicio casus


nec praeconsumptum temporis esse malis,


gratulor, ingenium non latuisse tuum.


aspiceres nudos sine fronde, sine arbore, campos .

aspicio nudus sine frons sine arbor campus


nam procul a Getico litore vitis abest;


ut videas media tristis in urbe meos,


hoc minuit luctus maestaque corda levat,


exigit: ite manus ad pia sacra meae.


detexit variis qui sua furta modis,


cur aliquid vidi? cur noxia lumina feci?

cur aliquis video cur noxius lumen facio


et pius est patriae facta referre labor.


grandibus accedunt tempore damna malis,


vix subeunt ipsi verba Latina mihi.


attonitum qui me, memini, carissime, primus


ausa atque ausura multa nefanda manu;


'nec mora, monstratis crudeliter ignibus ustus


scriberet hic dominae verba legenda suae.


an semel est poenam commeruisse parum?


tollatur Circus! non tuta licentia Circi est.

tollo circus non tueor licentia circos sum


tutius exilium pauloque quietius oro,


cumque bonis nuribus pro sospite Livia nato

cum bonus nuribus pro sospes livius natus


ostendi solem postulat ille sibi,


pars etiam quaedam mecum moriatur oportet,


numina vicinis habitantia sedibus, inquam,


impresso fieri qui solet ore, docet:


dique relinquendi, quos urbs habet alta Quirini,

deus relinquo qui urbs habeo altus quirinus


et velet tepidos nexa corona focos.


iamque decem lustris omni sine labe peractis,

iam decem lustrum omnis sine labes perago


sic ferat ac referat tacitas nunc littera voces,

sic fero atque refero taceo nunc littera voco


et raram famae conciliare fidem.


dum stupet Idaeis exululata modis,


ipse suis Phaëthon infitiandus erat.


non ego divitias avidus sine fine parandi


sunt opus, et pacem mentis habere volunt.


hos quoque sex versus, in prima fronte libelli

hic quoque sex verro in primus frons libellus


in numerum pulsa brachia pulsat aqua.


si tibi tale fretum quondam, Leandre, fuisset,


corpora Vestales oculi meretricia cernunt,


quocumque aspexi, nihil est nisi mortis imago,

quicumque aspicio nihil sum nisi mors imago


adde quod edictum, quamvis immite minaxque,


quique per autumnum percussis frigore primo

quisque per auctumnus percutio frigor primus


haec mihi qui referet, quae non vidisse dolebo,


sed mea me in poenam nimirum fata trahebant :

sed meus ego in poena nimirum fatum traho


vidimus in glacie pisces haerere ligatos,


‘di tibi dent, nostro quod non tribuere poetae,


si satis Augusti publica iussa mihi,


tempore deficiar, tragicos si persequar ignes,

tempus deficio tragicus si persequor ignis


ut mihi parcatis, non minus exul ero.


et Scythici vere terra sinistra freti,

et scythicus verus terra sinistra fretus


iamque suum mihi dat pro Lare poena locum?


tot mala pertulimus, quorum medicina quiesque


nequitiae: tolli tota theatra iube!


Aeneadum genetrix unde sit alma Venus.


sic, siquem nondum portarum saepe receptum

sic siquis nondum portaris saepe recipio


stare putes, adeo procedunt tempora tarde,


DICERE. NASONIS . MOLLITER. OSSA . CVBENT


scilicet in nobis rerum natura novata est,


ergo illum demens in me saevire coegi,


non habet in nobis ullius ira locum.


sive opus est velis, minimam bene currit ad auram,

sive opus sum velis minimus bene curro ad auris


qui procul extremo pulsus in orbe latet,


hic aliquod pondus si modo testis habet.


ullum de nostris dente momordit opus.


aurigam video vela dedisse rati.


hic ego sollicitae lateo novus incola sedis .

hic ego sollicitus lateo novus incola sedes


quem mihi nunc animum dira regione iacenti


exigis ut nulli gemitus tormenta sequantur,

exigo ut nullus gemitus tormentum sequor


successor fuit hic tibi, Galle, Propertius illi;

successor sum hic tu gallus propertius ille


cunctane in aequoreos abierunt irrita ventos?


ingravat hoc, quod abest; levat hoc, quod praestat amorem

ingravo hic qui absum levo hic qui praesto amor


materiae scripto conveniente suae.


dum tamen et terris dubius laetabar et undis,


orba parente suo quicumque volumina tangis,


ars tua, Tiphy, iacet, si non sit in aequore fluctus:

ars tuus tiphys iaceo si non sum in aequor fluctus


scilicet ut victus repetit gladiator harenam,

scilicet ut vinco repeto gladiator harena


cognite, res postquam procubuere meae,


bellaque pro magno Caesare Caesar obit;


et tua sunt silicis circum praecordia venae,

et tuus sum silex circum praecordia vena


non invisa tibi pars ego saepe fui,


mille potest causis a te quae littera saepe

mille possum causa ab tu qui littera saepe


ut vivat fama coniunx Phylaceïa, cuius


maius erat nostris viribus illud onus.


haec tibi me invisum lascivia fecit, ob artes,

hic tu ego invideo lascivia facio ob ars


talia temptabat, sicut temptaverat ante,


me quoque despera, fuerim cum parvus et ante,

ego quoque despero sum cum parvus et ante


plena tot ac tantis referetur gratia factis,

plenus tot atque tantus refero gratia facio


hoc quendam Procnen Halcyonenque facit.


restat? quidve meis cernis abesse malis?


quae te, nostrorum cum sis in parte malorum,


cumque alii fugerent subitae contagia cladis,


ponit ad antiquos, quae tulit, arma Lares,


denique composui teneros non solus amores:


protinus admonitus repetet mea crimina lector,

protinus admonitus repeto meus crimen lector


deme mihi studium, vitae quoque crimina demes;

demo ego studium vita quoque crimen demo


cum perit, et coepi parte carere mei.


magis vitae tempora dura meae?


ille habuit fidamque manum sociosque fideles:


in paucis remanent Graecae vestigia linguae,

in paucus remaneo graece vestigium lingua


aequantem superos emeruisse virum.


ni fuerit laesi mollior ira dei.


quod licet et minimis, domui si favimus illi,


inter Sauromatas ingeniosus eram.


nec patriam magis ille suam desiderat et quae

neque patria magis ille suus desidero et qui


forsitan hoc studium possit furor esse videri,

forsitan hic studium possum furor sum video


materia est propriis ingeniosa malis,


et rident stolidi verba Latina Getae;


sed modo laeta venit, vultus modo sumit acerbos,

sed modo laetus venio vultus modo sumo acerbus


dimidioque tui praesens es et aspicis urbem,

dimidio tuus praesens sum et aspicio urbs


scilicet ut non est per vim superabilis ulli,

scilicet ut non sum per vis superabilis ullus


scinditur in partes atra favilla duas.


tum quoque sollicita mente rogandus erit.


Caesareum numen numine, Bacche, tuo.


et pastus lacte ferino, et dicam silices pectus habere tuum.

et pasco lac ferinus et dico silex pectus habeo tuus


nempe dat id quodcumque libet fortuna rapitque,

nempe do is quicumque libet fortuna rapio


non fuit hoc illi fraudi, legiturque Tibullus


sic tua processus habeat fortuna perennes,


lenis ab admonito pectore somnus abit?


non coma, non ulla barba resecta manu,


tristibus invectus verbis—ita principe dignum—

tristis inveho verbum ita princeps dignus


ore meo lacrimas, auribus illa bibi ;


ossa tamen facito parva referantur in urna :


acceduntque suis singula facta locis,


sive per ingenuas aliquis caput extulit artes—

sive per ingenua aliquis caput effero ars


utque rapax pecudem, quae se non texit ovili,


ferrea sors vitae difficilisque premit.


ipse gubernator tollens ad sidera palmas


ille fuit. Matri proxima busta tuli.


nudaque consistunt, formam servantia testae,


non ego divitias dando tibi plura dedissem:


Caesar in hoc potuit iuris habere nihil,


nullus ad amissas ibit amicus opes.


num quia perpetuos meruit domus ista triumphos,

num quia perpetuus mereo domus iste triumphus


et sunt notitia multa minora tua;


quamvis interdum, quae me laesisse recordor,


suppositum stellis numquam tangentibus aequor


fida manet trepidae duxque comesque fugae,


exsuperas morum nobilitate genus,


non tamen idcirco legum contraria iussis


num legis Euadnen erubuisse viro?


inscius Actaeon vidit sine veste Dianam:


quo magis, o pauci, rebus succurrite laesis,


ante, sed ad madidas gemma relata genas.


aut mala nostra minus quam nunc aliena putares,

aut malus noster paruus quam nunc alienus puto


aspera militiae iuvenis certamina fugi,


tutaque iudicio littera nostra suo est.


inque suburbano condita pone solo;


ei mihi, quod domino non licet ire tuo!


integer et laetus laeta et iuvenalia lusi:

integer et laetus laetus et juvenalia ludo


utque fit, in me aliquid ficti, dicentibus illis


dat tibi nostra locum tituli fortuna, caputque

do tu noster locus titulis fortuna caput


hospitium poenae sed velit esse meae.


tunc quoque, cum fugerem, quaedam placitura cremavi,

tunc quoque cum fugio quidam placeo cremo


si fuit hic animus nobis, ita parcite divi!


tunc subeunt curae, dum te lectusque locusque


centimanumque Gyan semibovemque virum.


O mihi dilectos inter pars prima sodales,


dictaque sunt nobis, quamvis manus ultima coeptis


et fient ipso tristia fata loco,


exigis ut Priamus natorum funere ludat,


hoc unum nostri scitque gemitque mali.


quod non offensas vindicet ense suas.


hac prece adoravi superos ego, pluribus uxor,


exprimat, est aliquo parva tabella loco.

exprimo sum aliquis parvus tabella locus


in medioque mihi das Helicone locum;


si paucos aliquis tresve duosve vocat.


libera tormento pars mihi ne qua vacet,


credibile est lacrimis inmaduisse genas


versaque ab axe suo Parrhasis Arctos erat.


hoc est cur cantet vinctus quoque compede fossor,

hic sum cur canto vincio quoque compedes fossor


utere temporibus, quorum nunc munere facta est


quid valeant tali, quo possis plurima iactu

quis valeo talis quo possum multus iactus


spiritus, et Samii sunt rata dicta senis,


singula ne referam, nil non mortale tenemus

singulus ne refero nihil non mortalis teneo


hoc quoque nescio quid nostris appone libellis,

hic quoque nescio quis noster appono libellus


hoc est ad nostros non leve crimen avos——


qui veritus non es portus aperire fideles

qui vereor non sum portus aperio fidelis


cum mecum iuncti criminis acta rea est.


nec melius valeo, quam corpore, mente, sed aegra est

neque bonus valeo quam corpus mens sed aeger sum


quantaque vis, avido gaudia corde feras,


ecce canit formas alius laetusque pilarum,


cervicis rigidae frena remittit equo.


primus id aspexi teneris in virginis annis,


nec minus infida terra timetur aqua.


velaque nescio quo votaque nostra ferunt,


respiciens oculis pignora cara meis.


quatenus et non est in caro coniuge felix,

quatenus et non sum in carus coniunx felix


non ut Alexandri claram delatus ad urbem


nulla fuit misero festa videnda mihi.


nata procul Libycis aberat diversa sub oris,

nata procul libycus absum diverto sub ora


facta sit unde parens Ilia, nempe leget,


hoc Satis in titulo est. etenim maiora libelli

hic satis in titulus sum etenim magnus libellus


da veniam potius, vel totos tolle libellos,


adverso tardam qui trahit amne ratem;


et sola est patria poena carere mea.


quidquid aget, cum te scient venisse, relinquet,


vobiscum cupio quolibet esse modo.


et solet hic pueris virginibusque legi.


nec qui descripsit corrumpi semina matrum,


nullaque iudicio littera laesa meo est,


et studii repeto signa sinistra mei.


candidus huc venias dissimilisque meo,


emendaturus, si licuisset, eram.


non igitur tibi nunc, quod me domus ista recepit,

non igitur tu nunc qui ego domus iste recipio


ei mihi, quod totiens nostri pulsata sepulcri

is ego qui totiens noster pulso sepulcrum


perpetua servant virginitate focos;


an genus hoc scripti faciunt sua pulpita tutum,

an genus hic scribo facio suus pulpitum tueor


carmina fecerunt, ut me cognoscere vellet


quique bovem Siculo fertur donasse tyranno,


nostra nisi auctori perniciosa suo.


qui monet ut facias, quod iam facis, ille monendo

qui moneo ut facio qui iam facio ille moneo


accipe supremo dictum mihi forsitan ore,


quod te credibile est quaerere quaeris, agam,


et fieri famae parsque gradusque potest.


dumque legar, mecum pariter tua fama legetur,


tu quoque sis poenae fata secuta meae.


sed tua peccato lenior ira meo est.


explicat ut causas rapidi Lucretius ignis,

explico ut causa rapidus lucretius ignis


quam fugere homines dique, propinqua mihi est:


crede mihi, distant mores a carmine nostro—


quod querar, illa mihi pleno de fonte ministrat,

qui queror ille ego plenus de fons ministro


hic, qui nunc in humo lumen miserabile fixit,

hic qui nunc in humo lumen miserabilis figo


remque piam praestas, sed mihi verba negas?


ultima, quae mecum seros permansit in annos;


quam mala, quae toto patior iactatus in orbe,

quam malus qui totus patior jacto in orbis


cana prius gelido desint absinthia Ponto,

canus prior gelidus desum absinthium pontus


exiguum pleno de mare demat aquae,


te praesens mitem nosset, te serior aetas,


privato liceat delituisse loco.


ardua per praeceps gloria vadit iter.


iunxit Aristides Milesia crimina secum,


nam, quod opes teneat patrias, quod nomina civis,

nam qui ops teneo patria qui nomen civis


illa suos habeat, nec minus illa suos.


Lucifer amborum natalibus affuit idem:


tempore Poenorum compescitur ira leonum,


invida me spatio natura coercuit arto,

invidus ego spatium natura coerceo artus


illum, quo laesa est, horret adire locum,


hac tibi, quem perdes, coniciendus erit.


sis memor, et siquas fecit tibi gratia vires,

sum memor et siquis facio tu gratia vireo


tam procul ignotis igitur moriemur in oris,


Irus et est subito, qui modo Croesus erat.


causa tua exemplo superorum tuta duorum est,

causa tuus exemplum superi tueor duo sum


sed neque cui recitem quisquam est mea carmina, nec qui

sed neque qui recito quisquam sum meus carmen neque qui


conspicuum virtus hic tua ponat opus.


cum tamen in nostrum fueris penetrale receptus,


quae tamen inrumpunt quoque vetantur eunt.


scilicet imperii princeps statione relicta

scilicet imperium princeps statio relinquo


transeat instabilis strenua Cyaneas


ipse mihi videor iam dedidicisse Latine:


respiciens frustra rura Laremque suum:


quaque potes, retine corpus in urbe meum.

quisque possum retineo corpus in urbs meus


sparsissent lacrimae pectora nostra piae,


teque, rebellatrix, tandem, Germania, magni


sic animum tempusque traho, sic meque reduco


afferat admisso Lucifer albus equo!


edicti verbis nominor ipse tui.


ipsaque caeruleis charta feritur aquis.


quis erat Eëtion Icariusque pater.


littera suffusas quod habet maculosa lituras,

littera suffundo qui habeo maculosus litura


ignotum populo posse venire puta.


deme! satis poenae, quod superabit, erit.


collaque Romanae praebens animosa securi


hoc erat, in gelido quare Poeantius antro

hic sum in gelidus quare poeantius antrum


suffecitque malis animus; nam corpus ab illo

sufficio malus animus nam corpus ab ille


cara relegati, quae potes, ora vides.


ut tetigi Pontum, vexant insomnia, vixque


ambobus tribui quod solet obsequium :


crede, quod est et vis, ac desine tuta vereri,

credo qui sum et volo atque desino tueor vereor


empta tibi magno talia multa leges.


sed dedimus poenas, Scythicique in finibus Histri


et prior et gravior mors fuit illa mihi.


ipse sono plausuque simul fremituque canente


solus ad egressus missus septemplicis Histri

solus ad egredior mitto septemplicis histrus


quodque mihi telum vulnera fecit, amo.


his mando dicas, inter mutata referri


illo, quem dederas, praetereuntis equo.


tristior est etiam praesens aerumna priore:

tristis sum etiam praesens aerumna prior


Ipsa multa tuli non leviora fuga.


totque tuli terra casus pelagoque quot inter


at mala sunt. lateor. quis te mala sumere cogit?

at malus sum lateor quis tu malus sumo cogo


accipere, et parili reddere voce vale ?


Hanc tuus e Getico mittit tibi Naso salutem,


nubilis hos virgo matronaque virque puerque


tempora nocturnis aequa diurna facit,


scribere plura libet : sed vox mihi fessa loquendo

scribo multus libet sed vox ego fessus loquor


hoc quoque, quod memores possumus esse, tuum est.

hic quoque qui memor possum sum tuus sum


carminibus vives tempus in omne meis.


incustoditae diripiuntur opes,


invenies vestri praeconia nominis illic,


credibile est laetum laudibus esse suis.


latum mutandis mercibus aequor aro,


ingenio certe non latet illa meo,


sed non exiguo crimine lapsa domus:


si modo, qui periit, non periisse potest.


exhibuit geminos ore gemente sonos.


saepe premente deo fert deus alter opem.


non metuunt leges, sed cedit viribus aequum,


ipse ego nunc miror tantis animique marisque


sed solet interdum fieri placabile numen:


ad sua Natalis tempora noster adest,


quaeque viri docto veteres cepere novique


vita tamen tibi nota mea est. scis artibus illis

vito tamen tu nosco meus sum scio ars ille


illa per inmensas spatiatur libera terras,


illud opus potuit, si non prius ipse perissem,

ille opus possum si non prior ipse pereo


ut cecidi cunctique metu fugere ruinam,


et pariter matres et quae sine crimine castos

et pariter mater et qui sine crimen castus


illud erat magnae fertilitatis opus.


sunt ea Romanas erudiuntque nurus.


Annuus adsuetum dominae natalis honorem


cur iacet ambiguo spes mea mixta metu?

cur iaceo ambiguus spes meus misceo metus


Eubius, impurae conditor historiae,


et tamen ad Musas, quamvis nocuere, reverti.


o mihi me coniunx carior, ipsa vides,


hic vehor. inmeritos cur mea poena trahit?


Hic quoque sunt igitur Graiae—quis crederet?—urbes

hic quoque sum igitur graius quis credo urbs


aequoris—haec gelido terra sub axe iacet—


illa meos oculos mediam deducit in urbem,


herbaque, quae latuit Cerealibus obruta sulcis,


dicendumque semel toto non amplius aevo


inclusaeque gelu stabunt in marmore puppes,


si minus, alta cadens obruat unda caput!


cernimus, et, qui sim qui fuerimque, subit,


defuit, in facies corpora versa novas,


extinctum longis occidit omne malis!—


at, quoniam semel est odio civiliter usus,


inque meo nullum carmine crimen erit.


prima bonis animi conspicerere tui.


quemque tuum malles esse, vir alter erat.


perpetui fructum donavi nominis idque,


quid cinerem saxis bustaque nostra petis?


quicquid et haec nobis post duo dulce fuit.


diverso missum quod tibi ab orbe venit.


quaeque tibi linguae est facundia, confer in illud,

quisque tu lingua sum facundia confero in ille


mixta sit haec quamvis inter Graecosque Getasque,


ianua, sed nullo tempore aperta fuit!


sitque memor nostri necne, referte mihi.


cur totiens clausas exercet ante fores,


non fuit arbitri! littera nostra tui.


Hectora quis nosset, si felix Troia fuisset?


nil homini certum est. fieri quis posse putaret,

nihil homo certus sum fio quis possum puto


deque mea fassa est pars quoque victa fide.

de meus fateor sum pars quoque vinco fides


interea, quoniam statio mihi publica clausa est,

interea quoniam statio ego publicus claudo sum


perque dies multos lateris cruciatibus uror;


ille meae domui protinus hospes erit.


di, quos experior nimium constanter iniquos,