Tristia

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


quod licet (et tutum est) intra tua pectora gaude

qui licet et tueor sum intra tuus pectus gaudeo


per tua perque sui facta parentis eant;


haesurum iugulo iam puto iamque meo.


scripta vetustatem si modo nostra ferunt,


ascitus totiens in genus omne loci?


auguror, accedunt tempora parva malis.


unde nisi indicio magni sciremus Homeri


ille pharetrati lusor Amoris abest,


iure deas igitur veneror mala nostra levantes,

ius dea igitur veneror malus noster levo


a contemplatu summoveoque mali.


triste caput pedibus supposuisse ducis.


eque viris quondam pars tribus una fui.


clauda quod alterno subsidunt carmina versu,

claudus qui alterno subsido carmen verro


sic aequet tua nupta virum bonitate perenni,


nec mihi solstitium quicquam de noctibus aufert,

neque ego solstitium quisquam de nox aufero


laeta deae signum crudelia sacra perosae

laetus dea signum crudelis sacer perosus


raptaque sint, adimi quae potuere mihi,


an magis infirmo non vacat esse mihi?


pars erit ex poena magna levata mea.


parce tamen lacerare genas, nec scinde capillos:

parco tamen lacero gena neque scindo capillus


et feriunt maestae pectora nuda manus.


dicere: consilium resque locusque dabunt,


sed scopulis, Ponti quos haec habet


o pater, o patriae cura salusque tuae!


quamvis attonitus, sensit tamen omnia, nec te

quivis attono sentio tamen omnis neque tu


scilicet et veteres fugiunt iuga saepe iuvenci,

scilicet et vetus fugio iugum saepe juvencus


Iuppiter ingeniis praebet sua numina vatum,

iuppiter ingenium praebeo suus numen vates


nec sola est operis forma probanda mei.


te docet exemplum coniugis esse bonae,


vos quoque pectoribus nostris haeretis, amici,


quippe relegatus, non exul, dicor in illo,


scribere temptabam verba soluta modis.


ultima si demas, vita tuenda mea est.


ponitur idcirco noster in igne labor,


at cum tristis hiems squalentia protulit ora,


neve tuus possim civis ab hoste capi.


ingeniis stimulos subdere fama solet.


mutatoque minor sit mea poena loco,


inter utrumque fremunt inmani murmure venti.

inter uterque fremo immanis murmur venio


saepe, velut gemmam dominae signumve probaret,


efficit angustos nec mihi bruma dies,


lataque plus parvis vela timoris habent.


trahat, quamvis non doceatur, habet.


quae ne quis possit temeraria dicere, persta,

qui ne quis possum temerarius dico persto


in causa facili cuivis licet esse diserto,

in causa facilis quivis licet sum dissero


quid Priamus doleat, mirabitur, Hectore rapto,


cuncta potest igitur tacito pede lapsa vetustas

cunctus possum igitur taceo pes labor vetustus


poena quibus non est grandis abesse locis,


perpetuae crimen posteritatis eris.


aut quis deceptum ponere sumpta vetat?


subtrahis effracto tu


saepe dedi nostrae grandia vela rati.


saepe suas volucres legit mihi grandior aevo,

saepe suus volucris lego ego grandis aevum


praemia si studio consequar ista, sat est.

praemium si studium consequor iste satis sum


nostra per inmensas ibunt praeconia gentes,


non vetat hoc quisquam : fratrem Thebana peremptum

non veto hic quisquam frater thebanus peremo


detque tuus maesti signa doloris amor,


quod tua me raro solatur epistula, peccas,


stamina de nigro vellere facta mihi.


at quasdam vitio. quicumque hoc concipit, errat,

at quidam vitio quicumque hic concipio erro


quamque lupi, saevae plus feritatis habent.

quisque lupus saevus multus feritas habeo


nullaque, cui posses esse maritus, erat;


si, quod es, appares, culpa soluta mea est.


flendaque nunc, aliquo tempore laeta fuit.


Iunonis gener est qui prius hostis erat.


historiae turpis inseruisse iocos.


carminibus quaero miserarum oblivia rerum:


intellecturis auribus utar, adest;


ne tamen officio memoris laedaris amici,


astat fortunae forma legenda meae:


purpureus populi rite per ora tui,


montibus, imperii Roma deumque locus,


sic ego non etiam mortuus exul ero.


torpuerant longa pectora nostra mora.


in non credendos corpora versa modos:


crimina defendi fasque piumque puto.


incidat et vestro nulla querella toro;


nec tibi, Battiade, nocuit, quod saepe legenti


carmina fecerunt, ut me moresque notaret


illo, cui paret, mitius orbis habet.


nec mihi materiam bellatrix Roma negabat,


et studium nobis, quod fuit ante, manet.


si tamen ipse vales, aliqua nos parte valemus:


in quibus est nemo, qui non coryton et arcum

in qui sum nemo qui non corytos et arcus


nomen et erepti saepe vocasse viri,


vidimus ingentem glacie consistere pontum,


hanc quoque, qua perii, culpam scelus esse negabis,

hic quoque qui pereo culpa scelus sum nego


venerit ut nostro lenior illa metu.


de te pendentem sic dum circumspicis orbem,


at mea sunt, proprio quamvis maestissima casu,

at meus sum proprius quivis maestus casus


seque sua miserum nunc ait arte premi.


verba mihi desunt dedidicique loqui.


sex ego Pastorum scripsi totidemque libellos,


cum grave nexa simul retia mergat onus.


defessos artus Virgine tinguit aqua.


sed linguam nimio non tenuisse mero.


quaerere me laesi principis ira iubet.


me miserum, quanti montes volvuntur aquarum!


poneret in multa luce videnda labor;


deseruit levitas Automedontis equos?


otia nunc istic, iunctisque ex ordine ludis


sit mea lenito Caesare poena levis.


nunc mea supplicio vita pudenda suo est.

nunc meus supplicium vito pudeo suus sum


nomine, nunc legitur dicta, Metelle, tuo.


saepe tamen dixi cui nunc haec cura laborat?

saepe tamen dico qui nunc hic cura laboro


qui mihi flens dixit " tu, cui licet, aspice Romam.

qui ego fleo dico tu qui licet aspicio roma


nec tam nota mihi, quam sunt, mala nostra fuerunt;

neque tam nosco ego quam sum malus noster sum


plurima mulcendis auribus apta ferens.


Si licet et pateris, nomen facinusque tacebo,


non agis, adfirmo. liquet hoc, carissima, nobis,


admonitu matris condoluisse potes,


cautaque communi terga dedere fugae.


tu fletus inhibes, durior hoste, meos?


sic etiam de se quod neget illa viro.


invenitque animus, qua currus spectet eburnos;

invenio animus qui currus specto eburnus


ut non laudandos, sic tamen esse iocos.


quippe mea est umeris fulta ruina tuis.

quippe meus sum umerus fulcio ruina tuus


ematuruerit Caesaris ira, queat,


‘hic, qui Sidonio fulget sublimis in ostro,

hic qui sidonius fulgeo sublimis in ostrum


consilio, commune sacrum cum fiat in ara


hunc animum favisse tibi, vir maxime, meque,


nam quamquam vitio pars est contracta malorum,

nam quamquam vitio pars sum contraho malus


carminibus, positus quam mihi saepe fores :


cepisset genitor si Phaëthonta Merops.


Hector erat tunc cum bello certabat; at idem

hector sum tunc cum bellum certo at idem


quasque petam sedes hospes in urbe liber.’


dum iuvat et vultu ridet Fortuna sereno,

dum juvo et vultus rideo fortuna serenus


cum foret in misero pectore mortis amor,


non foret augustae mors tua crimen aquae.


siquis, ut in populo, nostri non inmemor illi,

siquis ut in populus noster non immemor ille


fuscabatque diem custos Atlantidos Ursae,


parvaque quot siccus corpora pulvis habet;


cetera turba palam titulos ostendet apertos,

ceterus turba palam titulus ostendo aperio


ille nec iratos sentit habere deos.


id quoque, quod viridi quondam male lusit in aevo,

is quoque qui viridis quondam malus ludo in aevum


fac modo, constanter profugum tueare: quod ille,

facio modo consto profugus tuearis qui ille


sic ego non meritos mecum peritura libellos


ex his me iubeat quolibet ire locis,


si tamen haec navis vento ferretur amico,


femina seu princeps omnes tibi culta per annos

femina seu princeps omnis tu colo per annus


ergo uni prospexit venientia vela tenemur,


denique, ut in tanto, quantum non extitit umquam,

denique ut in tantus quantus non extitit umquam


quorum hic aspicitur, creditur ille deus.


quae quotiens spectas, subeat tibi dicere forsan

qui quotiens specto subeo tu dico forsan


quae ducis Emathii fuerit clementia, Porus


principe tam iusto posse nocere puto.


linguave servatae pennave dixit avis:


atque ita de multis quoniam non multa supersunt,

atque ita de multus quoniam non multus supersum


et sunt in Stygio crimina nostra foro,


sic habites terras et te desideret aether,


minus prodest, scaena est lucrosa poetae,


nulla mihi cum gente fera commercia linguae:

nullus ego cum gens ferus commercium lingua


ergo idem venti, ne causa laedar in una,


peccatumque oculos est habuisse meum.


opprimet hanc animam fluctus, frustraque precanti

opprimo hic anima fluctus frustro precor


nec vitam nec opes nec ius mihi civis ademit,

neque vita neque ops neque ius ego civis adimo


ut mea sit longis mens quoque mota malis.

ut meus sum longus mens quoque moueo malus


quam quod cui minime vellem, sum causa pudoris,

quam qui qui paruus volo sum causa pudor


quid tibi deberem, tota sciretur in urbe,


experior curis et dare verba meis.


stultus Achilleos non adamasset equos;


vixque sui tutum viribus esse loci!


ipse relegati, non exulis utitur in me


in partes Italas et loca dextra ferat.


Ennius ore—Ennius ingenio maximus, arte rudis—

ennius os ennius ingenium magnus ars rudis


ferret adhuc istam cum minus aura ratem,


immunes tanti nec sinit esse boni;


Drusus in his meruit quondam cognomina terris,

drusus in hic mereo quondam cognomino terra


nec te credideris, quia non facis, ista moneri:

neque tu credo quia non facio iste moneo


Caesareum caput est, quod caput orbis erat;


nec mea sunt, fati verba sed ista mei.

neque meus sum fatum verbum sed iste meus


si vox infragilis, pectus mihi firmius aere,


dissimiles illis sic nocuere mihi.


non precor ut redeam, quamvis maiora petitis


nunc incorrectum populi pervenit in ora,


et hostes, et maris adstricto quae coit unda gelu.

et hostis et mare adstringo qui coeo unda gelus


agminibus comitum qui modo cinctus erat.


et deploratae limen adire domus:


litora quot conchas, quot amoena rosaria flores,

litus quot concha quot amoenus rosarium floreo


o princeps parce viribus use tuis!


sive tuas, Perseu, Daedale, sive tuas :


quaelibet eloquio fit bona causa tuo.


et pariter serva meque piamque fidem.


quod faciles opto ventos,—quis credere posset ?—

qui facilis opto venio quis credo possum


te quoque sim, inferius quo nihil esse potest,

tu quoque sum inferus quo nihil sum possum


idque recens praestas nec longo cognitus usu,

is recens praesto neque longus cognosco usus


seque celebrari quolibet ore sinit,


Euryali Nisique fide tibi, fume, relata


sponte, sed audaces cogimur esse metu.


et vocem populi publicaque ora sequi,—


fac modo te damnes cupiasque eradere vitae


quem mea Calliope laeserit, unus ero.


et loca mirantur qua patet orbis iter.


rustica quae nullo nata serente venit;


aspicis ut longo teneat laudabilis aevo

aspicio ut longus teneo laudabilis aevum


nec tibi contingunt, quae gentibus otia praestas,

neque tu contingo qui gens otium praesto


ducor ad intonsi candida templa dei,


di facerent utinam talis status esset in illo,

deus facio utinam talis status sum in ille


et quota fortunae pars est in carmine nostrae?

et quotus fortuna pars sum in carmen noster


nam non sum tanti, renovem ut tua vulnera. Caesar,

nam non sum tantus renovo ut tuus vulnero caesar


haec ego cuncta prius, quam te, carissime, credam

hic ego cunctus prior quam tu carus credo


contulit in Tyrios arma virumque toros,


cur ego tot gladios fugi totiensque minata


nil igitur referam nisi me peccasse, sed illo

nihil igitur refero nisi ego pecco sed ille


haec quoque iam Getico barbara facta sono.

hic quoque iam geticus barbarum facio sonus


an peragunt solitos communia tempora motus, suntque

an perago soleo commune tempus moueo sum


nec mihi credibile est, quemquam insultasse iacenti

neque ego credibilis sum quisquam insulto jaceo


unde precor supplex ut nos in tuta releges,

unde precor supplex ut nos in tueor relego


terra feret stellas, caelum findetur aratro,


nec levius tabulae laterum feriuntur ab undis,


cuius eram censu non me sensurus egentem,


et numquam dixi iustior unda fuit.


te vocat Aegiden Euryalumque suum.


et faciunt geminos ensis et unda metus,


saevior es tristi Busiride, saevior illo,


terraque nescio quo


hic epulis leges hospitioque dedit;


ante volebatis, gratique erat instar honoris,


ille nec exilium, Scythici nec litora ponti,

ille neque exsilium scythicus neque litus pontus


addebat veris multa faventis amor.


saxa, bis amissa coniuge maestus erat.


non tamen ingratum est, quodcumque oblivia nostri

non tamen ingratus sum quicumque oblivius noster


mitius exilium si das propiusque roganti,


adsuetus studiis mollibus ipse fui.


non adeo est bene nunc ut sit mihi gloria curae:

non adeo sum bene nunc ut sum ego gloria cura


exemploque deum, quibus accessurus et ipse est,


sedibus in patriis det mihi posse mori.


et pater est aliqua fraude morandus ait.


vos quoque, si fas est, confusa pudore repulsae

tu quoque si fas sum confundo pudor repello


indiciis debes esse superba viri.


et superest sine me nomen in urbe meum,


nec mihi detractas possidet alter opes.


victa potest flexo succubuisse genu,


fama, parentales, si vos mea contigit, umbrae,


nec cupienda bonis regna Thoantis erant.


pellibus et laxis arcent mala frigora bracis,

pellis et laxus arceo malus frigus braca


supplicium patitur non nova culpa novum;


torpet et est multo, quam fuit ante, minus,

torpeo et sum multus quam sum ante paruus


nescit in inmenso iactari corpora ponto,

nescio in immensus iactaris corpus pontus


nunc mihi sunt propriis cognita vera malis,

nunc ego sum proprius cognosco verus malus


ulterior nulli, quam mihi, terra data est.


huc ades et casus releves, pulcherrime, nostros,

huc adsum et casus relevo pulcher noster


narrat, in obsceno corpora prensa toro?.


dux fuerat belli, proximus ille duci.


et se materiam carminis esse iuvat,


sic quondam festum Laërtius egerat heros


quid referam Ticidae, quid Memmi carmen, apud quos

quis refero ticida quis memmius carmen apud qui


carmina nostra tuas qualiacumque canunt:


liberior fratri sumpta mihique toga est,


exercent illi sociae commercia linguae:


contentusque mei iam tandem parte doloris


nullum legisses crimen in Arte mea.


iure igitur laudes. Caesar, pro parte virili


quaeque diu petiit, contigit arva tamen:


admonitusque mei, cum circumspexerit omnes,


bella sonant alii telis instructa eruditis,


haec precor ut semper possint tibi falsa videri;

hic precor ut semper possum tu fallo video


ei mihi, non magnas quod habent mea carmina vires,

is ego non magnus qui habeo meus carmen vireo


tempus et a nostris exige triste malis,


fulmine percussae confugiumque rati;


optabam placide vivere posse senex.


pectora processu facta serena tuo.


nec mare nec ventos barbariamque timet.


ausus es igne Iovis percussum tangere corpus

audeo sum ignis iuppiter percutio tango corpus


Neptuni minor est quam Iovis ira fuit.

neptunius paruus sum quam iuppiter ira sum


mille locis plenos nominis esse tui?


non vacat exiguis rebus adesse Iovi,


exilium tempus barbariamque locum:


fama refert Anyti quale fuisse reo,


nunc magis hoc, quo sunt cognitiora, gravant.


iamque decem vitae frater geminaverat annos,


Ausoniae curam gentis habere deos,


iure sodalicii, quo mihi iunctus erat.


decem deciens inspicienda viris.


me miserum, si te iam pudet esse meam!


debueras illis inposuisse modum.


more nec indomiti frena recusat equi.


notaque non tarde facta Thalia mea est.


di faciant, ut sit temeraria nostra querella,

deus facio ut sum temerarius noster querela


monte nec inferior prorae puppique recurvae

mons neque inferus prora puppis recurvus


si quod et instabat dominae miserabile vulnus,

si qui et insto domina miserabilis vulnus


in litus harenas, in segetem spicas, in mare fundat aquas.

in litus harena in seges spico in mare fundo aqua


hos utinam nitidi Solis praenuntius ortus

hic utinam nitidus soli praenuntius ortus


Dareique docent funeris exequiae.


Phyllidis hic idem teneraeque Amaiyllidis ignes

phyllidis hic idem tener amaiyllidis ignis


me quoque Musa levat Ponti loca iussa petentem.

ego quoque musa levo pontus locum iubeo peto


quo non exiguo facta labore via est.


accipe quo semper finitur epistula verbo atque meis distent ut tua fata!—vale.

accipio quo semper finio epistula verbum atque meus disto ut tuus fatum val


cum tamen hic essem minimoque accenderer igni,


sic ad pacta tibi sidera tardus eas—


si tanti senes sit tibi nota mali.


auspicium cui das grande deosque tuos,


utque meae famam tenuent oblivia culpae,


perdiderint cum me duo crimina, carmen et error,

perdo cum ego duo crimen carmen et error


tot mala sum fugiens tellure, tot aequore passus,

tot malus sum fugio tellus tot aequor patior


pro superi viridesque dei, quibus aequora curae,


optarat stulte, tangere nollet equos.


forsitan exemplo, quia me laesere libelli,

forsitan exemplum quia ego laedo libellus


Cum subit illius tristissima noctis imago,


immo ita si scitis, si me meus abstulit error,

immo ita si scio si ego meus aufero error


ergo hominum quaesitum odium mihi carmine, quosque

ergo homo quaero odium ego carmen quisque


et latro et cautus praecingitur ense viator;

et latro et caveo praecingo ensis viator


idque, quod ignoti faciunt, vel dicere saltem,


protinus ut moriar, non ero, terra, tuus.


grande tamen toto nomen ab orbe fero,


non est placandi spes mihi nulla dei,


esse videretur vanus uterque locus.


sive igitur nimii Boreae vis saeva marinas,

sive igitur nimius boreas volo saevus marinus


vel poena in tempus mortis dilata fuisset,


cum poenae non sit causa cruenta meae.


omnia barbariae loca sunt vocisque ferinae,


non isto vultu, cum tulit arma, fuit.


talia luduntur fumoso mense Decembri,


te tamen (o, si quid credis mihi, carior illi


sed vetus huic nomen, positaque antiquius urbe,


cum minime credas, ut aves, densissimus hostis


nec quisquam patria longius exul abest,


tristi materiam, tempore laudis habet,


naufraga servatis omnibus una foret.


hic Stator, hoc primum condita Roma loco est.’

hic stator hic primus condio roma locus sum


aptior huic Gallus blandique Propertius oris,


crede mihi, vero est nostra querella minor.

credo ego verus sum noster querela paruus


scit, cui latretur, cum solus obambulet, ipsas


si tamen extinctis aliquid nisi nomina restat,

si tamen extingo aliquis nisi nomen resto


et peragar populi publicus ore reus.


poena est, quam tanto displicuisse viro;


proque tribus resonant terna theatra foris.


reddatur gratae debitus urbis amor;


cur tua cessavit pietas, scribentibus illis,


nec mora, sermonis verba inperfecta relinquo,

neque mora sermo verbum imperfectus relinquo


hac dominum tenus est illa secuta suum.


non sit ut inferius suppositumque deo.


consumatque annos, sed diuturna, suos.


hospes, ait, nosco, Colchide, vela, venit.


Nec tantum Clario est Lyde dilecta poetae,

neque tantus clarius sum lyde diligo poeta


nam didici Getice Sarmaticeque loqui.


acceptum refero versibus esse nocens.


illo, quo nocuit, grata sapore fuit.


inque parum laetis ardua rebus adest,


altera templa peto, vicino iuncta theatro:

alter templum peto vicinus iungo theatrum


barbariam rigidos effugiamque Getas.


id quoque, quod vivam, munus habere dei.


aspicis ut summa cortex levis innatet unda,

aspicio ut summus cortex levis innato unda


ipse quoque Ausonias Caesar matresque nurusque

ipse quoque ausonia caesar mater nurusque


divitiis etiam multos et honoribus auctos


contudit ingenium patientia longa malorum,

contundo ingenium patientia longus malus


quod periit, salvum iam caput esse potest,


tu quoque dic ‘ studiis communibus ecquid inhaeres,

tu quoque dico studium communis ecquis inhaereo


non ita dis visum est, qui me terraque marique

non ita deus video sum qui ego terra mare


quod magis ut liqueat, neve hoc ego fingere credar,

qui magis ut liqueo neve hic ego fingo credo


iustaque de viduo paene querella toro.


indulgens animo pes mihi tardus erat.


et rigidum ferri semina pectus habet,


ibit, et in tepido deseret ossa rogo,


non aliter flevi, quam me fleturus ademptum


nulla, ratam debet testis habere fidem:


quodque polo fixae nequeunt tibi dicere flammae,

quisque polus figo nequeo tu dico flamma


nam simul insidiis hominum pelagique laboro,


me pietas, pietas haec mihi Caesar erit.’


mittere si quisquam, quo caret ipse, potest,


di tibi sint faciles, tibi di nullius egentem


si iam deficiam, suppressaque lingua palato


a patria fugi victus et exul ego.


nesciet his summam siquis abesse manum,


denique securus famae, liber, ire memento,


duritiaeque mihi non agerere reus.


et quas divitias incola pauper habet.


et iam complerat genitor sua fata novemque


scilicet hanc legem nentes fatalia Parcae


nec mea selecto iudice iussa fuga est.


quis tibi, Naso, modus lacrimosi carminis? inquis

quis tu naso modus lacrimosus carmen inquam


nulla venit sine te nox mihi, nulla dies.

nullus venio sine tu nox ego nullus dies


sustinuit coniunx exulis esse viri.


denique lugubres vultus numquamque videndos


et lacrimas cernens in singula verba cadentes

et lacrima cerno in singulus verbum cado


inter Sarmaticas Romana vagabitur umbras,


et diuturna magis Sunt monimenta mihi,


spes igitur superest facturum ut molliat ipse

spes igitur supersum facio ut mollio ipse


me miserum, si tu, cum dicens exulis uxor,


taurus et infesto iam pede pulsat humum.


utque cremasse suum fertur sub stipite natum


funeris ara mihi, ferali cincta cupressu,


tempus ubi est illud, quo te iactare solebas

tempus ubi sum ille quo tu iactaris soleo


laudat et hortatu comprobat acta suo.


persequar inferius, modo si licet ordine ferri,

persequor inferus modo si licet ordo fero


protinus aequato siccis Aquilonibus Histro


idem, fortunae qui modus huius erit.


sed partem nostri criminis error habet,


est mihi sollicito tempore facta viae.


dicere quos cupio nomine quemque suo.


actum Sarmaticis exposuere locis.


vel quod eram Musas, ut crimina nostra, perosus,

vel qui sum musa ut crimen noster perosus


exul ut occiderem, nunc mihi vita data est.


aut, ubi cessares, causa ruboris eram.


vivere me dices, salvum tamen esse negabis;


Seston Abydena separat urbe fretum,


a! quotiens certam me sum mentitus habere

ab quotiens certus ego sum mentior habeo


quam cui sunt tarda brachia fessa mora.

quam qui sum tardus bracchium fessus mora


forsitan hoc olim, cum iam satiaverit iram,


plena dedit nutrix ubera, tigris erat:


denique ab incauto nimium petit ille marito,

denique ab incautus nimium peto ille marito


trans ego tellurem, trans altas audiar undas,


utque soporiferae biberem si pocula Lethes,


tempora si fuerint nubila, solus eris.


ergo si remanent ignes tibi pectoris idem,


esset, quae debet, si tibi cura mei.


otia, iudicio semper amata meo.


quam grave balistae moenia pulsat onus.


fecerit iratos rapta puella duces?


perque tot eventus et iniquis concita ventis


hic te servato vate maneret honor.


non igitur nostris ullum gaudere Quiritem


cuius inest animo patrii candoris imago,


quid simulacra, ferox, dictis incessis amans?


inmemorem quam te quisquam convincat amici.

immemor quam tu quisquam convinco amicus


at mihi iam videor patria procul esse tot annis,

at ego iam video patria procul sum tot annus


sive tamen Graeca scierit, sive ille Latina

sive tamen graecum scio sive ille latinum


sed tamen in duris remanentem rebus amicum


seu magis odistis, iussae Ine advertite terrae:


siquid adhuc ego sum, muneris omne


diligat et semper socius de sanguinis illo,


et tenuit nostras numerosus Horatius aures;

et teneo noster numerosus horatius auris


haec sunt a primis proxima vota meis.


tres mihi sunt nati contagia nostra secuti:

tres ego sum nascor contagium noster sequor


imposui rapidis viscera nostra rogis:


exposcit votis, inmemor artis, opem.


dum sequitur celeres ancora tracta manus,


haec ego si monitor monitus prius ipse fuissem,


vivit in his heu nunc, lusorum oblitus amorum,

vivo in hic heu nunc lusor obliuiscor amor


longius hac nihil est, nisi tantum frigus


nec data sunt, mihi crede, tamen: sed in omnibus actis

neque do sum ego credo tamen sed in omnis ago


non caret, invidia sic mea culpa caret,


cum quis in adversis, siquid amavit, amat.


ut tamen hanc animi nubem dolor ipse removit,

ut tamen hic animus nubes dolor ipse removeo


siqua diu solitis cumba vacavit aquis,


quaere; suburbana est hic mihi terra locus.

quaero suburbanus sum hic ego terra locus


nec comites volucri contenta est vincere cursu,

neque comes volucris contineo sum vinco cursus


se quoque in exemplis adnumerare solet:

sui quoque in exemplum adnumeraris soleo


erepti nobis ius habet illa loci :


per causam meminit se tetigisse manum;


sive locum specto, locus est inamabilis, et quo

sive locus specto locus sum inamabilis et quo


et quascumque bibit decolor Indus aquas.


et sua detecta nomina fronte geret;


deque tribus, moneo, si qua est tibi cura parentis,


neve, quibus scribam, possis dubitare, libellos,

neve qui scribo possum dubitaris libellus


quae patuit, dextrae firma sit ara meae.


ut facerem in mediis haec ego sacra Getis?


fumida cingatur florentibus ara coronis,


in Venerem Anchises, in Lunam Latmius heros,


illa domo nataque sua patriaque fruatur


mensque mali sensum nostra recentis habet,


ille meo vereor ne speret sanguine praedam,

ille meus vereor ne spero sanguis praeda


quem leto fallax hospita paene dedit?


et patet in laudes area lata tuas.


expediit studio lumen abesse meo.


cum vice sermonis fratrem cognovit, et illi


quartus ab his sene temporis ipse fui.


non haec in nostris, ut quondam, scripsimus hortis,

non hic in noster ut quondam scribo hortus


florida quam multas Hybla tuetur apes,


Di maris et caeli—quid enim nisi vota supersunt?—

deus mare et caelum quis enim nisi veto supersum


haec prius, ut memorant, non invidiosa nefandis

hic prior ut memoro non invidiosus nefandus


inque bonas artes et tua sacra redi.


at fecere alii nullo mihi foedere iuncti,


si tibi contingit cum dulci vita salute,


fleximus in laevum cursus, et ab Hectoris urbe

flecto in laevus curro et ab hector urbs


omnia solliciti sunt loca plena metus.


dividor haud aliter, quam si mea membra relinquam,

divido haud aliter quam si meus membrum relinquo


ergo cave, liber, et timida circumspice mente,

ergo caveo liber et timidus circumspicio mens


teque, quod est rarum, praesta constanter ad omne

tu qui sum raris praesto consto ad omnis


scilicet in domibus nostris ut prisca virorum


limite formicae grana reperta solent,


tamquam vita parum muneris esset, opes.


exul in amissa si tamen urbe legor.


quodque querar notum qua patet orbis erit.

quisque queror notus qui pateo orbis sum


inque suos volui cogere verba pedes,


venisset mallem funeris hora mihi.


huc quoque Mileto missi venere coloni,


tantus amor necis est, querar ut cum Caesaris ira,

tantus amor nex sum queror ut cum caesar ira


et, quem sensisti, rite precare deum.


quod magis errorem quam scelus esse putes,


coniugis ante oculos, sicut praesentis, imago est.

coniunx ante oculus sicut praesum imago sum


cuius in ingenio est patriae facundia linguae,

qui in ingenium sum patria facundia lingua


nec mihi Dulichium domus est Ithaceve Samosve,

neque ego dulichius domus sum ithacus samosve


principiumque mei criminis error habet.


fessaque iactati corporis ossa dolent?


ille ego sum cuperes dicere posse palam,


nec possum et cupio non nullos ducere versus :

neque possum et cupio non nullus duco verro


haec quoque quod facio, iudex mirabitur aequus,


nave mea vento, forsan, eunte suo.


Raeticanunc praebent Thraciaque arma metum,


illa nostra die, qua me malus abstulit error,

ille noster dies qui ego malus aufero error


paruit, et ducens haec sunt fora Caesaris, inquit,

pareo et duco hic sum foro caesar inquam


nostra per adversas agitur fortuna procellas,


ille suam laetus patriam victorque petebat:


a componendo carmine Musa potest.


utraque iam vestras sistite turba minas,


meque palam de me tuto mala saepe loquuntur,

ego palam de ego tueor malus saepe loquor


corrumpant timeo, quos agit ipsa, mei.


causaque privata publica maior erit.


omne bonae claudunt utilitatis iter.


copia . pro libris arcus et arma sonant,


sunt quoque mutatae, ter quinque volumina, formae,

sum quoque muto ter quinque volumen forma


hoc certe noli dissimulare—pater,


et comes exemplum veri Phoceus amoris,


latus ubi aequoreis additur Hister aquis,


haec eadem sumpto quisque rogate mero.


sic ego do poenas artibus ipse meis.


vidi ego pampineis oneratam vitibus ulmum,


est fuga dicta mihi, non est fuga dicta libellis,

sum fuga dictum ego non sum fuga dictum libellus


quod quoniam est anceps, intra mea pectora quemque

qui quoniam sum anceps intra meus pectus quisque


denique non possum nullam sperare salutem,


Caesar, ades voto, maxime dive, meo!


pluraque cum linguis pluribus ora forent,


sed quae de septem totum circumspicit orbem

sed qui de septem totus circumspicio orbis


frigore concretas ungula pulsat equi;


tu quoque dixisses tristis in urbe vale.


si quantam merui, poena me perdere vultis,


editus hic ego sum, nec non, ut tempora noris,

edo hic ego sum neque non ut tempus nosco


et procul a scripta solis meretricibus Arte


mugiet, et veri vox erit illa bovis.


dum licet, amplectar: numquam fortasse licebit

dum licet amplector numquam fortasse liceo


Siquis adhuc istic meminit Nasonis adempti,


nec veniam laeso numine casus habet,


an quia cesserunt primo bene carmina, suades


sic igitur carmen, recta si mente legatur,


multa licet castae non facienda legant.


nomen ama : Scythicus cetera Pontus habet.

nomen amo scythicus ceterus pontus habeo


virgaque cum verbis imperiosa facit,


non ut in Ausoniam redeam, nisi forsitan olim,

non ut in ausonia redeo nisi forsitan olim


ad leve rursus opus, iuvenalia carmina, veni,

ad levis rursus opus juvenalia carmen venio


ipse modum statuam carminis, illa sui.


utraque pars aeque binaque damna fero.


heu nimium misero cognita tela mihi!


illa quidem iusta est, nec me meruisse negabo—

ille quidem iustus sum neque ego mereo nego


terga, vapor, dederis Ausoniamque petas.


iam prope lux aderat, qua me discedere Caesar

iam prope lux adsum qui ego discedo caesar


qui legis hoc nobis non inimicus opus.


an dominae fati quicquid cecinere sorores,


carmina proveniunt animo deducta sereno;


ei mihi, perpetuus corpora languor habet!


cumque ego praeponam multos mihi, non minor illis

cum ego praepono multus ego non paruus ille


candidaque adducta collum percussa securi


parebo iussis—parce timere—tuis.


quaerebam fratres, exceptis scilicet illis,


Ecquid ubi e Ponto nova venit epistula, palles,

ecquis ubi e pontus novo venio epistula palleo


at tu fortunam, cuius vocor exul ab ore,


a! quotiens aliquo dixi properante quid urgues?

ab quotiens aliquis dico propero quis urgeo


hac offendatur ne pietate deus!


maius apud Troiam forti quid habemus Achille ?

magnus apud troius fortis quis habeo achilles


sed vereor, ne te mea nunc fortuna retardet,

sed vereor ne tu meus nunc fortuna retardo


nec tibi me tota iunctior urbe fuit,


deque tuis lacrimis umida serta dato.


iam sequitur victus, non regit arte ratem,


quis nisi Maeonides, Venerem Martemque ligatos


non careat nervis candor ut iste suis,


verbaque significent quid mea, norit, adest.


nomine . tuta suo iudice causa mea est.


eum medius gemino calculus hoste perit,


iusserat et Phoebo dici, quo tempore ludos


atque ea sic lapsa est, ut surgere, si modo laesi

atque is sic labor sum ut surgo si modo laedo


carmina devoveo Pieridasque meas,


qui merui vitio perdere cuncta meo.


et tamen ausus eram; sed detrectare videbar,

et tamen audeo sum sed detrectaris video


sic me non modico frigore laesit hiems,


nec, quem praeferres—ita res tibi magna videbar—

neque qui praefero ita res tu magnus video


numinis ut laesi fiat mansuetior ira,


ille tamen Veneris numine tutus erat.


et mea sunt populo saltata poemata saepe,


pectora, quae vitae quaeritis acta meae.


indocilique loquax gutture vernat avis;


nec me sollicitae taedia lucis habent,

neque ego sollicitus taedium lucus habeo


exulis uxorem, littera questa tua est.


vultibus illa tuis tamquam praesentis inhaeret,

vultus ille tuus tamquam praesum inhaereo


narratur Pyladen ipse probasse Thoas.


atque utinam pereant animae eum corpore nostrae,

atque utinam pereo anima is corpus noster


victaque mutati frangitur unda maris?


quod precor, esse liquet: neque enim mutabile robur

qui precor sum liquo neque enim mutabilis robur


et quorum libris modo dissimulata Perillae,


vera quidem, veri sed graviora fide,


Dardanii lacrimas non tulit ille senis,


quaeque quiescebat, ne mota resaeviat ira


nescit, cui domino pareat, unda maris.


vive sine invidia, mollesque inglorius annos

vivo sine invidia mollis inglorius annus


stultaque mens nobis, non scelerata fuit,


quodque licet, mimis scaena licere dedit?


tempora narrando fallat, amicus adest.


cuius ut ornata est praesentia, vicimus inquit:


protinus excolimur teneri curaque parentis


lusibus ut possis advertere numen ineptis,


Iliacam tetigit de rate primus humum?


ut careant numeris tempora prima suis,


quae stabat geminas ante cruenta fores.


ne mea sint, timeo, vota modesta parum,


hoc quoque, quam volui, plus est. cane, Musa, receptus,

hic quoque quam volo multus sum canis musa recipio


innumerae circa gentes fera bella minantur,


plauditur et magno palma favore datur; quodque


per titulum vetiti nominis ire cupit.


esse quidem memini mitissima sedibus illis


effugiatque avidos pars mihi nulla rogos!


perdere, rem caram, tempora nostra solent.


sunt aliis scriptae, quibus alea luditur, artes:—


Musa nec in plausus ambitiosa mea est.

musa neque in plaudo ambitiosus meus sum


vel quod adhuc crescens et rude carmen erat.


utque refert, digitis saepe est nutuque locutus,

ut refero digitus saepe sum nutus loquor


nesciaque est vocis quod barbara lingua Latinae,

nescius sum vox qui barbarum lingua latinus


sed quiddam furor hic utilitatis habet,


barbarus hic ego sum, qui non intellegor ulli,

barbarus hic ego sum qui non intellego ullus


inspice maius opus, quod adhuc sine fine tenetur,

inspicio magnus opus qui adhuc sine finis teneo


mille tamen causas scribendo vince frequenter,


in quibus assidue cultus procedit adulter,


te sibi cum paucis meminit mansisse fidelem,


nec feritas animo, quae fuit ante, manet;


in populi quicquam si tamen ore mei est.

in populus quisquam si tamen os meus sum


adde, quod illius pars maxima ficta laborum,


sive tibi hoc debes, nullo pia facta magistro,

sive tu hic debeo nullus pius facio magister


iussus ad Euxini deformia litora veni


nam tua, dum stetimus, turpi sine crimine mansit,

nam tuus dum sto turpis sine crimen maneo


ex illo superant haec simulacra viro.


altaque velentur fortasse Palatia sertis,


Penelope felix sed sine laude foret,


si tamen e vobis aliquis tam multa requiret,

si tamen e tu aliquis tam multus requiro


in Cererem Iasion, qui referatur, erit.


sedibus his profugos constituisse Larem,


adsuescunt oculi multa pudenda pati;


numquid Achilleos inter fera proelia fidi

numquid achilleus inter ferus proelio fidus


dum tulit antemnas aura secunda meas.


elige nostrorum minimum minimumque laborum,


ergo ut defendi nullo mea posse colore,

ergo ut defendo nullus meus possum color


saepe supercilii nudas matrona severi


altera namque parat Symplegadas ire per artas,

alter namque paro symplegadas eo per artus


Maeonides nullas ipse reliquit opes.’


nec tamen, ut verum fatear tibi, nostra teneri

neque tamen ut verus fateor tu noster teneo


rarus ab Italia tantum mare navita transit,

rarus ab italia tantus mare nauta transeo


me miserum! quid agam, si proxima quaeque relinquunt?

ego miser quis ago si propior quisque relinquo


haeret et ante oculos veluti spectabile corpus

haereo et ante oculus velut spectabilis corpus


est data, quae tempus per breve nupta fuit.


Pallade conspecta, natum de crimine virgo


ergo quam misero, tam vero teste probans,


nec quia rex mundi compescuit ignibus ignes,

neque quia rex mundus compesco ignis ignis


finitis gaude tot mihi morte malis,


temporibus non est apta corona meis.


carmina cum primum populo iuvenalia legi,

carmen cum primus populus juvenalia lego


dicor et in toto plurimus orbe legor.


non ea te moles Romani nominis urguet,


Bis me sol adiit gelidae post frigora brumae,

bis ego sol adeo gelida post frigus bruma


me quoque, quae sensi, fateor Iovis arma timere :

ego quoque qui sentio fateor iuppiter arma timeo


et dictis artes conciliasse suas:


ipse mihi—quid enim faciam?—scriboque legoque,


si non Aëropen frater sceleratus amasset,


doctaque non patrio carmina more canis?


vix instillato restituenda mero,


saepe etiam lacrimae me sunt scribente profusae,

saepe etiam lacrima ego sum scribo profundo


inicietque manum formae damnosa senectus,


ne mihi mors misero bis patienda foret!


utque iacens ripa deflere Caystrius ales


exilioque graves exiliique loco.


nec liber indicium est animi, sed honesta voluntas

neque liber indicium sum animus sed honestus voluntas


hos super in curru, Caesar, victore veheris


ipse nec emendo, sed ut hic deducta legantur;


infestumque mihi sit satis esse Iovem,


molliter in patria vivere posse tua.


carmina secessum scribentis et otia quaerunt;


nec, si forte velis, dissimulare potes,


turbaque doctorum Nasonem novit et audet


scit quoque, cum perii, quis me deceperit error,

scio quoque cum pereo quis ego decipio error


ut taceam strictas in mea fata manus,


nec legitur pars ulla magis de corpore toto,

neque lego pars ullus magis de corpus totus


inspice ludorum sumptus, Auguste, tuorum:


id quoque si scisses, salvo fruerere sodali,


non sum ego quod fueram, quid inanem proteris umbram

non sum ego qui sum quis inanis protero umbra


non mihi, qui poenam fateor meruisse, sed illi


et voluisse mori, monendo ponere sensus,


causa mea est melior, qui nec contraria dicor

causa meus sum bonus qui neque contrarius dico


non est conveniens luctibus ille color—


ut doceas votum posse valere meum.


sustinet in tantis hospita Musa malis,


fons infecundus parvaque vena fuit.


pluribus accusem, fieri nisi possit, ut ad me


unde sit in neutrum conspiciendus eques.


cognita sunt ipsi, quem colis, ista viro.


nunc ego Medeae vellem frenare dracones,


quod fore ne nimium videar diffidere, sitque


nec nova, quod tecum loquor, est iniuria nostra,

neque novo qui tu loquor sum iniuria noster


nec qui concubitus non tacuere suos.


arma, sed hanc merui simplicitate fugam.


nec tamen est facinus versus evolvere mollis;

neque tamen sum facinus verro evolvo mollio


quantaque in Augusto clementia, si quis ab illo

quantus in augustus clemens si quis ab ille


per non temptatas prima cucurrit aquas,


Foedus amicitiae nec vis, carissime, nostrae,


utque parum validus non proficientia rector


passibus ambiguis Fortuna volubilis errat


ut faciuntque tui, sidus iuvenale, nepotes,


cur non Argolicis potius quae concidit armis

cur non argolicus potis qui concido arma


inter Dulichias Iliacasque domos:


nil prodest, quod non laedere possit idem.


nominis, utilius quod latuisset, ago.


qui bene te novit, non rogat, ipsa rogo.


sustinet in nostro carmine saepe legi,


sive opus est remo, remige carpit iter.


nunc, si forte potes—sed non potes, optima coniunx—

nunc si fors possum sed non possum bonus coniunx


quid Danaen Danaesque nurum matremque Lyaei


addiderat lustris altera lustra novem.


saepe recusanti corpora capta deo.


nubila sunt subitis tempora nostra malis,


Quanta tibi dederim nostris monumenta libellis,

quantus tu do noster monumentum libellus


quod precor, esse liquet. credam prius ora Medusae

qui precor sum liquo credo prior os medusa


hic locus est Vestae, qui Pallada servat et ignem,

hic locus sum vesta qui pallada servo et ignis


proxima non illis esse minora reor.


nunc quoque contenti stridunt Aquilone rudentes,


ipsa sibi discors, tamquam mandetur ab illis,


lumine, de verna quam nive manat aqua.


utque fores nondum reserati carceris acer


in culpam siqua est ingeniosa suam.


bellatrix illi diva ferebat opem.


tenes. te loquor absentem, te vox mea nominat unam;

teneo tu loquor absum tu vox meus nomino unus


praebet et incurvo colla premenda iugo;


purum discussis aera reddit aquis,


et iam constiterat stricto mucrone sacerdos,


haec ego summotus qua possum mente videbo :


nil ita sublime est supraque pericula tendit

nihil ita sublimis sum supra periculum tendo


securus patria consenuisse mea.


nec caelum patior, nec aquis adsuevimus istis,

neque caelum patior neque aqua assuesco iste


nescio quo videam positos ut in orbe Tomitas,

nescio quo video pono ut in orbis tomitas


quot tenerum pennis aera pulsat avis,


cur modo damnatas repeto, mea crimina, Musas?


et tua, quod malles, pietas ignota maneret,


parce, precor, minimamque tuo de fulmine partem

parco precor minimus tuus de fulmen pars


nec tardum iuveni det tibi nomen avi.


tacta mihi tandem longis erroribus acto


da, precor, ingenio praemia digna meo.’


inque tot adversis carmen mirabitur ullum


haec fuit antiqui regia parva Numae.’


et neque divitiis nec paupertate notanda,


interea nostri quid agant, nisi triste, libelli?

interea noster quis ago nisi tristis libellus


quique sit a saevo longius hoste locus;

quisque sum ab saevus longus hostis locus


Magna minorque ferae, quarum regis altera Graias,


multa quidem scripsi, sed, quae vitiosa putavi,

multus quidem scribo sed qui vitiosus puto


hoc eventurum iam tum, carissime, vidi,


huc aliquem certo vela dedisse Noto—


imperium regat hoc cum seniore senex;


quid referam comitumque nefas famulosque nocentes?


et, quamquam superest ingens audacia menti,

et quamquam supersum ingens audacia mens


carmine temporibus conveniente suis.


per sata, per silvas fertque trahitque lupus,


sors tulit in Geticos Sarmaticosque sinus,

sors fero in geticus sarmaticosque sinus


morte nihil opus est pro me, sed amore fideque:

mors nihil opus sum pro ego sed amor fido


nomine non vero dicta Corinna mihi.


vita procul patria peragenda sub axe Boreo,

vito procul patria perago sub axis boreo


quaeque iuvet, monstrat, quaeque sit herba nocens.

quisque juvo monstro quisque sum herba noceo


oblitusque mei ductaeque per otia vitae


iam iam tacturos sidera summa putes,


attigero portum, portu terrebor ab ipso:


rector in incerto est nec quid fugiatve petatve

rector in incertum sum neque quis fugio peto


mixta facit Graecis barbara turba metum,

misceo facio graecum barbarum turba metus


sed quia peccato facinus non affuit illi,


atque utinam pro te possent mea vota valere,

atque utinam pro tu possum meus veto valeo


edere mugitus et bovis ore queri.


scilicet in superis etiam fortuna luenda est,

scilicet in superi etiam fortuna luo sum


hic artem nandi praecipit, ille trochi.


incipient aliquae tamen huc adnare carinae,


nunc procul a patria Getieis circumsonor armis

nunc procul ab patria getieis circumsono arma


nunc precor ut vivant et non ignava legentem


sim licet extremum, sicut sum, missus in orbem,

sum licet exter sicut sum mitto in orbis


ceditur et caecis et quos praetexta verendos


quique alii lusus—neque enim nunc persequar omnes—

quisque alius lusus neque enim nunc persequor omnis


quam vultus oculosque tuos, o dulcior illo


ignibus adflari proxima quaeque solent,


nec, consuete, meum, lectule, corpus habes,

neque consueo meus lectulis corpus habeo


vix habeo tenuem, quae tegat ossa, cutem,


fas quoque ab ore freti longaeque Propontidos undis

fas quoque ab os fretus longus propontidos unda


haec quoque erant pedibus non adeunda meis.


tradere: det reditum, protinus ales eris.


Lesbia quid docuit Sappho, nisi amare, puellas?

lesbium quis doceo sappho nisi amo puella


inter inhumanae nomina barbariae;


ausaque in accensos Iphias ire rogos?


hoc tenuat dentem terram renovantis aratri,


et mala vix ulla parte levanda levas.


indeploratum barbara terra teget!


inspice quid portem: nihil hic nisi triste videbis,

inspicio quis porto nihil hic nisi tristis video


ei mihi, cur umquam Musa iocata mea est?


ut tempus numeres, per saecula nulla tacetur,

ut tempus numero per saeculum nullus taceo


pars vitae tristi cetera nube vacet,


umidaque est fletu littera facta meo,


quam non ingenio nomina digna meo!


curriculo gravis est facta ruina meo.


inter quos, memini, dum me mea fata sinebant,

inter qui memini dum ego meus fatum sino


luctibus an studio videor debere teneri,


qui legis Electran et egentem mentis Oresten,


Caesare nil ingens mitius orbis habet,


atria Libertas tangere passa sua est.


reppulit a Thebis Iuppiter igne suo.


spiritus et vacuas prius hic tenuandus in auras

spiritus et vacuus prior hic tenuandus in aura


indocili numero cum grave mollit opus.

indocilis numerus cum gravis mollio opus


Hunc quoque de Getico, nostri studiose, libellum

hic quoque de geticus noster studiosus libellus


exilem facio per mea vota viam.


qui falsum lento terruit igne bovem,


versibus in nostris nomina vestra legi.


esse nihil toto tristius orbe potest,


purpureus molli fiat in ore pudor.


et placido duros accipit ore lupos;


invenies nitidum saepius esse diem.


o bene, quod non sum mecum conscendere passus,


haec si contigerint, meritae cadet agna Minervae:


et quod temptabam scribere versus erat.


da mihi tura, puer, pingues facientia flammas,


quid mihi cum Siculis inter Scythiamque Getasque?


sive mei causa est in regione mali,


omnis ut amissi sensus abesse queat,


nec vidisse sat est; durum calcavimus aequor,

neque video satis sum durus calceo aequor


sic adsueta tuis semper Victoria castris

sic assuesco tuus semper victoria castrum


quod facerem versus inter fera murmura ponti,

qui facio verro inter ferus murmur pontus


inde tenore pari gradibus sublimia celsis


nam tibi cum fatis mores natura pudicos


seu stupor huic studio sive est insania nomen,

seu stupor hic studium sive sum insania nomen


si licet exemplis in parvis grandibus uti,


et mea, si facinus nullum commisimus, opto,


sis ope, solandus cum simul ipse fores,


quique fugax rerum securaque in otia natus,

quisque fugax res securus in otium nascor


saepe intra muros clausis venientia portis


at mihi sentitur nix verno sole soluta,


denique non parvas animo dat gloria vires,

denique non parvus animus do gloria vireo


in studiis vitam Pieridumque choro,


tessera quos habeat numeros, distante vocato


utque viae casus, ut amara pericula ponti,


sed quoniam accedit fatalibus hoc quoque damnis,

sed quoniam accedo fatal hic quoque damnum


quassa tamen nostra est, non mersa nec obruta navis,

quatio tamen noster sum non mergo neque obruo navus


araque gramineo viridis de caespite fiat,


deminui siqua numinis ira potest.


cumque meis curis omnia longa facit.


quam subeant animo meritorum oblivia nostro,

quam subeo animus meritor oblivius noster


dum ferit Ausonia carmina culta lyra.


concitus a laeso


teque reor nostris erubuisse malis.


hunc tua per fortis virtus summovit amicos,

hic tuus per fortis virtus summoveo amicus


Haemonaque et noctes cui coiere duae?


huc Iole Pyrrhique parens, huc Herculis uxor,

huc iole pyrrhus parens huc hercules uxor


utque rapax stimulante fame cupidusque cruoris


Frigora iam Zephyri minuunt, annoque peracto


prospiciet domitum Martia Roma, legar.


scaenica vidisti lentus adulteria.


utque ego te videam causa graviore fugatum,


iam iam tacturas Tartara nigra putes,


dumque quod o breve sit!—lumen vitale videbo,


ni patrium crinem desecuisset amor.


et tibi sollicita solvitur illa manu?


scriptaque cum venia qualiacumque leget.


vidi, qui tulerant in caput arma tuum;


Cyzicon, Haemoniae nobile gentis opus,


vos quoque, consortes studii, pia turba, poetae,

tu quoque consortes studium pius turba poeta


intempestivos igitur compesce tumores,


Si quis es, insultes qui casibus, improbe, nostris,

si quis sum insulto qui casus improbus noster


et quae nunc domino rura paterna carent,


nil igitur matrona legat, quia carmine ab omni

nihil igitur matrona lego quia carmen ab omnis


cum fugerem merito naufragus omne fretum,


vade, liber, verbisque meis loca grata saluta:

vado liber verbum meus locum gratus saluto


qui mersit Stygia sublevet illud aqua;


sive malum potui tamen hoc vitare cavendo,

sive malus possum tamen hic vitaris caveo


invenies eadem blandi praecepta Properti:

invenio idem blandio praecipio propertius


Dardaniamque petit, auctoris nomen habentem,


praepositus sancto iussit abire loco.


atque atque vestrum, Nasonis nomine dicto,


Non adeo cecidi, quamvis abiectus, ut infra


neve peregrinis tantum defendar ab armis,


subruere est arces et stantia moenia virtus:


at, memini, vitamque meam moresque probabas


plebs pia cumque pia laetetur plebe senatus,


ingenio vires exiguasque dedit,


nunc te prole tua iuvenem Germania sentit,

nunc tu proles tuus juvenis germania sentio


quem tenet Euxini mendax cognomine litus,


numina cultori perniciosa suo.


nil adeo validum est, adamas licet alliget illud,

nihil adeo validus sum adamo licet alligo ille


nam modo purpureo vires capit Eurus ab ortu,

nam modo purpureus vireo capio eurus ab ortus


illi, quos audis hominum gaudere cruore,


at poteras inquis ‘melius mala ferre silendo,


tempus erat nec me peregrinum ducere caelum,

tempus sum neque ego peregrinus duco caelum


protinus evincti tristem ducuntur ad aram,


dum veniat placido mollior aura deo;


oraque de toto corpore sola patent.


esse tui memorem, de qua tibi maxima cura est,

sum tuus memoro de qui tu maximus cura sum


imperii potuit frena tenere sui.


squalida promissis qui tegit ora comis.


sortis et excusa condicione meae.


inque suo cladem pondere tracta ruunt.


dum quid agat quaerit, dum versat in omnia vultus,

dum quis ago quaero dum verso in omnis vultus


inque oculis facinus barbara mater habet,


est aliquid, fatove suo ferrove cadentem


mollis et inpatiens ante laboris eram,


hactenus Euxini pars est Romana sinistri:

hactenus euxinus pars sum romanus sinister


quo magis his debes ignoscere, candide lector,

quo magis hic debeo ignosco candidus lector


versibus hoc paucis admonuisse satis,


denique quaesitas tetigit tamen ille Penates,


ulterius nihil est nisi non habitabile frigus.

ultra nihil sum nisi non habitabilis frigus


non quo secedam locus est. custodia muri


supposuit tumulo rege vetante soror,


omnia nunc credo, cum tu non stultus ab Arcto

omnis nunc credo cum tu non stultus ab arceo


littera, sermonis fida ministra mei.


quos habuit fugiens arce, Corinthe, tua,


belua, servitium tempore victa subit.


si spe sunt, ut sunt, inferiora tua.


Telephus aeterna consumptus tabe perisset,


qui iam consuevi fortiter esse miser,


et carmen demens carmine laesus amo.


huc accedat Hylas Iliacusque puer.


quaerere, quaesito tempore tutus eris.


materia vires exsuperante meas.


quam miserum est, porta vitam muroque tueri,


non merui tali forsitan esse loco.


at timor officio fungi vetat ipse quietum:

at timor officium fungor veto ipse quiesco


nec tamen errori vita negata meo est?


sunt dis inter se commercia, flectere tempta

sum deus inter sui commercium flecto tento


dixerat, at Phalaris ‘poenae mirande repertor,


et magni verum est hanc Iovis esse domum,

et magnus verus sum hic iuppiter sum domus


nec quaesita tamen spatio patientia longo est,

neque quaero tamen spatium patientia longus sum


plena ferae caedis, plena cruoris erant.


rara quidem virtus, quam non fortuna gubernet,

rarus quidem virtus quam non fortuna guberno


in genus auctoris miseri fortuna redundat,


crede mihi, timeo ne sint inmixta Latinis


adice servatis unum, pater optime, civem,


ipse licet sperare vetes, sperabimus usque ;


siqua tamen nobis, ut nunc quoque, sumpta tabella est,

siqua tamen nos ut nunc quoque sumo tabella sum


ore necaturas accipiemus aquas,


cur, quotiens alicui chartae sua vincula dempsi,

cur quotiens aliqui charta suus vinculum demo


et manet in nullo certa tenaxque loco,


littera non veniat, missa sit illa tamen,


quae maneat stabili, eum fugit illa, pede.


impia nec tragicos tetigisset Scylla cothurnos,

impius neque tragicus tango scylla cothurnus


nec tamen, ut lauder, vigilo curamque futuri


parce, precor, Manes sollicitare meos!


Ponticus heroo, Bassus quoque clarus iambis

ponticus herous bassus quoque clarus iambus


atque hic in Scythicis gentibus esse queror :


ne temere in mediis dissoluantur aquis.


utque tibi prosunt artes, facunde, severae,


nomen, ab exequiis quod dare fama solet,


utque sit exiguum poenae, quod coniuge cara,


o utinam venti, quibus est ablatus Orestes,


nunc ubi perfusa est oleo labente iuventus,

nunc ubi perfundo sum oleum labor juventus


fluctibus hic tumidus, nubibus ille minax.


missa sit in nostras rara venire manus;


carmina de domini funere rapta sui.


cantantis pariter, pariter data pensa trahentis,


nec dominae lacrimis in nostra cadentibus ora


protinus ignari nec quicquam tale timentis

protinus ignaris neque quisquam talis timeo


semper in obtutu mentem vetat esse malorum,


tempore paret equus lentis animosus habenis,

tempus pareo equus lentus animosus habena


conspicuum pietas qua tua tollat, habet.


concipiamque bonas ore favente preces.


res quoque privatas statui sine crimine iudex,

res quoque privo statuo sine crimen iudex


ipse, papyrifero qui non angustior amne


quam tua delicto stringantur pectora nostro,

quam tuus delinquo stringo pectus noster


ei mihi, quam celeri micuerunt nubila flamma!


scripta, nec a tanto principe digna legi:

scribo neque ab tantus princeps dignus lego


victaque pugnaci iura sub ense iacent.


si precer hoc—neque enim possum maiora rogare—

si preco hic neque enim possum magnus rogo


ipse velim poenas experiare meas.


vina, nec hausta meri, sed data frusta bibunt.

vinum neque haurio merus sed do frustum bibo


non adeo toti fatis urguemur iniquis,


Haec mea si casu miraris epistula quare


omniaque hostilis plena timore soni.


non equidem dubito, quin haec et cetera fiant,

non equidem dubito quin hic et ceterus fio


nec nisi pars casu flammis erepta dolove

neque nisi pars casus flamma eripio dolo


cum cecidit fato consul uterque pari


vix ope castelli defendimur; et tamen intus

vix ops castellum defendo et tamen intus


tempora, Romanum si modo nomen amant,


vix tunc ipse mihi non inimicus eram.


sumque argumenti conditor ipse mei.


filia me mea bis prima fecunda iuventa,

filia ego meus bis primus fecundus juventa


quid, nisi tot lusus et tot mea seria nosses,

quis nisi tot lusus et tot meus seria nosco


undaque non udo sub pede summa fuit.


maxima poena mihi est ipsum offendisse, priusque

maximus poena ego sum ipse offendo prior


integer est melior nitidis gladiator in armis,

integer sum bonus nitidus gladiator in arma


ustus ab assiduo frigore Pontus habet,


qui duo corporibus mentibus unus erant,


nunc sicca gelidus Boreas bacchatur ab Arcto,

nunc sicco gelidus boreas bacchor ab arceo


hos ego sic annos ponere dignus eram.


quid loquar Hermionen, quid te, Schoeneïa virgo,

quis loquor hermiones quis tu schoeneia virgo


quid Peliae generum, quid Thesea, quique Pelasgum

quis pelius gener quis theseus quisque pelasgus


non potuit Veneris furta tacere suae.


atque utinam lugenda tibi non vita, sed esset


quin etiam sic me dicunt aliena locutum,


auribus hic fructus percipiendus erit,


invigiles igitur nostris pro casibus, oro,


quaeque modo Euboicis lacerata est fluctibus, audet

quisque modo euboicus lacero sum fluctus audeo


exige, amicitias et tibi iunge pares,


exul eram, requiesque mihi, non fama petita est,


illa dolore amens tenebris narratur obortis


praeterii totiens inreprehensus eques.


a culpa facinus scitis abesse mea.


vertitur in teneram cariem rimisque dehiscit,


conspicuos postes tectaque digna deo.


quoque magis faveas, haec non sunt edita ab ipso,

quoque magis faveo hic non sum edo ab ipse


urbis abest facies, absunt, mea cura, sodales,


et quaecumque adeo possunt afferre pudorem,


forsan—et hoc dubitem—numeris levioribus aptus

forsan et hic dubito numerus levis aptus


quid facis, ingenio semper amice meo?


quique est in caris animi tibi candor amicis—

quisque sum in caris animus tu candor amicus


impia desertum fugiens Medea parentem


pestiferum tumido vulnus ab angue datum.


multaque in adversos effudit verba Penates


sic victum cur se gaudeat, hostis habet,


idque ita, si vestrum merui candore favorem,


saepe oculos etiam detinuere tuos.


miscetur vasto multa per ora freto,


quid dubitas et tuta times? accede rogaque:


tu tamen extincto feralia munera semper


clara nec ullius nobilitate minor,


quotque aderant vates, rebar adesse deos.


non liber hic ullus, non qui mihi commodet aurem,

non liber hic ullus non qui ego commodo auris


nec placidos portus hospita navis adit.

neque placidus portus hospita navus adeo


‘Roma relinquenda est. utraque iusta mora est.


saepe pater dixit ‘studium quid inutile temptas :

saepe pater dico studium quis inutilis tento


sustinet et saevo cinctus ab hoste locus,

sustineo et saevus cingo ab hostis locus


cum repeto noctem, qua tot mihi cara reliqui,

cum repeto nox qui tot ego carus reliquus


fortia verbosi natus ad arma fori,


tempore cum fuerit lenior ira, fugam.


nostra tuas vidi lacrimas super ora cadentes,


effugit hibernas demissa antemna procellas,

effugio hiberno demitto antenna procella


sacra deae coluit qualiacumque suae.


si, quotiens peccant homines, sua fulmina mittat

si quotiens pecco homo suus fulmen mitto


plurima sed pelago terraque pericula passum

multus sed pelagus terra periculum patior


vel quia peccavi citra scelus, utque pudore


O decus, o patriae per te florentis imago,


et dici, memini, iuvit et esse meam?


iuncta pharetratis Sarmatis ora Getis.


Pierides vires et sua tela dabunt,


ecquid ab hac omnes rigide summovimus Arte,

ecquis ab hic omnis rigidus summoveo ars


impia nec poena Pentheos umbra vacet,


fallere custodes idem docuisse fatetur,


indurat Boreas perpetuamque facit.


hac arat infelix, hac tenet arma manu.


hoc unum fieri te prohibente potest,


nec mea decreto damnasti facta senatus,


traxissent animum sic tua facta meum.


dumque suis victrix omnem de montibus orbem


quodque sit a patria tam fuga tarda, queror.

quisque sum ab patria tam fuga tardus queror


si praeponendos esse putabis, habe.’


cum faceret Nioben orbam Latonia proles,


ossa bipenniferi sic sint male pressa Lycurgi,

os bipennifer sic sum malus premo lycurgus


fallitur iste tamen, quo iudice nominor exul:


et tacitam mensae duxit in orbe notam


olim placandi spem mihi tolle tui


vos facite ut ventos, loca cum diversa petamus,

tu facio ut venio locum cum diverto peto


et gemitus vox est magna futura mei,


ille deus, bene quo Romana potentia nixa est,

ille deus bene quo romanus potentia nitor sum


sufficit, atque ipso vexatum induruit usu.


Accius esset atrox, conviva Terentius esset,


at lupus et turpes instant morientibus ursi


heu quanto melior sors tua sorte mea est!"

heu quantus bonus sors tuus sors meus sum


barba resecta mihi bisve semelve fuit.


sive homines, vix sunt homines hoc nomine digni,


et qui Caesareo iuvenes sub nomine crescunt,

et qui caesareus juvenis sub nomen cresco


supremoque die notum spectantia caelum


defuit et scriptis ultima lima meis.


quis locus est templis augustior? haec quoque vitet,

quis locus sum templum augustus hic quoque vito


quaeque nocet serpens, quae iuvat herba. Macer.

quisque noceo serpens qui juvo herba macer


iudicio tutus non semel esse tuo.


et pariter fluctus fert ac salientia longe

et pariter fluctus fero atque salio longus


me sciat In media vivere barbaria.


ut neque respiceres nec solarere iacentem,


vel rapidae flammis urar patienter in Aetnae,

vel rapidus flamma uro patienter in aetna


de comite Argolici postquam cognovit Orestis,

de comes argolicus postquam cognosco orestes


egredior, sive illud erat sine funere ferri,


ut bellare sequens sciat et revocare priorem,

ut bellaris sequor scio et revocaris prior


si tamen interea, quid in his ego perditus oris

si tamen interea quis in hic ego perdo ora


Iliacam celeri vir pede pressit humum?


eripuit patruo saepe Minerva suo.


frigida me cohibent Euxini litora Ponti :

frigidus ego cohibeo euxinus litus pontus


illa dies veniet, mea qua lugubria ponam,


quosque legat versus oculo properante viator,

quisque lego verro oculus propero viator


et nihil est, de quo non sit habenda fides.


quodque nefas, damno viribus esse tuis.


nil nisi cum spinis gramen habebit ager.


nunc hominum visu rursus et urbe frui.


tu tamen ingenio clara ferere meo;


dum petit infirmis nimium sublimia pennis


qua bene coepisti, sic bene semper eas.


unguibus, accipiter, saucia facta tuis.


hic quoque cognosco natalis stamina nostri,


spe trahor exigua, quam tu mihi demere noli,

spes traho exiguus quam tu ego demo nolo


est et in obscenos commixta tragoedia risus,

sum et in obscenus commisceo tragoedia rideo


sed precor ut possim tutius esse miser.


nulla nisi in studio est Pieridumque mora.

nullus nisi in studium sum pieridumque mora


tuum! tu tamen agnoscis tactusque cupidine laudis,


peccato facinus consiliumque meo;


nec dare tura libet nil exorantia divos,


‘munere in hoc, rex, est usus, sed imagine maior,

munus in hic rex sum utor sed imago magnus


quaeque dies bellum, belli tibi sustulit iram,


ille ego Romanus vates—ignoscite, Musae!—


non est quod timeas . fortuna miserrima nostra est,

non sum qui timeo fortuna miser noster sum


lassus in extremis iaceo populisque locisque,


cumque ducum titulis oppida capta leget,


et tamen ad numeros antiquaque sacra reverti

et tamen ad numerus antiquus sacer revorto


vivit et est vitae nescius ipse suae.


oraque sunt longis horrida tecta comis,


nomina si facto reddere vera velis,


Est mihi sitque, precor, flavae tutela Minervae,

sum ego sum precor flavus tutela minerva


aptior, ingenium come, Tibullus erit.


auctoris mores abstinuisse sui .


quantae diducto subsidunt ‘aequore valles!


sum miser, et de me quod doluere nihil!


grata tua est pietas, sed carmina maior imago

gratus tuus sum pietas sed carmen magnus imago


sic ego belligeris a gentibus undique saeptus


vimque putes illos deposuisse suam:


utque dedit iustas tauri fabricator aeni,


serviet officio spiritus iste tuo.


vixque meus capiet nomina nuda Uber.


nec tamen, ut veni, levior fortuna malorum est :

neque tamen ut venio levis fortuna malus sum


haesuraque fide tempus in omne mihi.


nempe fuit misero nupta quod una viro.


utque neque insidias capitisque pericula narrem,


hoc quod non prohibet vox tua, gratus ero.

hic qui non prohibeo vox tuus gratus sum


qua prior in Latio non fuit ulla foro—


abstulerat deciens praemia victor eques,


qui cadit in plano—vix hoc tamen evenit ipsum—

qui cado in planus vix hic tamen evenio ipse


vela damus, quamvis remige puppis eat,


haec titulum nostrae mortis habere velit.


quae, nisi te, nullo coniuge digna fuit,


stamina bis genito bis cecinere tibi.


et dedimus tragicis scriptum regale cothurnis,


sic igitur, tarda vires minuente senecta,


adicerem et nostros, sed ne contagia fati


quoque loco primum tibi sum male cognitus infans,

quoque locus primus tu sum malus cognosco infer


tempore tam longo cur non tua dextera versus

tempus tam longus cur non tuus dextera verro


quod superest, tutum per mare navis eat.


hoc ego Pegasidas deduxi primus ad undas,


usibus edocto si quicquam credis amico,


pendimus en profugi——satia tua pectora poenas

pendo en profugio satio tuus pectus poena


cur tacui Thebas et vulnera mutua fratrum,

cur taceo thebae et vulnero mutuus frater


nullus in hac terra, recitem si carmina, cuius

nullus in hic terra recito si carmen qui


cor mihi, quodque levis causa moveret, erat.


non ex difficili fama petenda tibi est.


voce loqui—certe gratior huius erit;


di tamen et Caesar dis accessure, sed olim,

deus tamen et caesar deus accedo sed olim


cumque alii causa tibi sint graviore fugati,


hospitis igne duas incaluisse- deas?


spes mihi magna subit, eum te, mitissime princeps,

spes ego magnus subeo is tu mitis princeps


tibia funeribus convenit ista meis.


nec mihi sumendi causa sit ulla velim.


quorum pars causas et res et nomina quaeret,


Belides et stricto barbarus ense pater,


et redit in tumidas naufraga puppis aquas,

et redeo in tumidus naufragus puppis aqua


iam feror in pugnas et nondum cornua sumpsi,


adsit, et attonito non taceare sono,


quod patria careo pignoribusque meis:


heu nimium fati tempora longa mei!


Nasonisque tui, quod adhuc non exulat unum,


o mihi Thesea pectora iuncta fide!


dextera non segnis fixo dare vulnera cultro,

dextera non segnis figo do vulnero culter


sic tamen absumo decipioque diem.


et singultatis oscula mixta sonis.


non tamen idcirco crimen liber omnis habebit :

non tamen idcirco crimen liber omnis habeo


quaeque Lycaonio terra sub axe iacet;


tunc quoque, cum pax est, trepidant formidine belli,

tunc quoque cum pax sum trepido formido bellum


figere, damnosos effugiasque canes;


esse canes utero sub virginis, esse Chimaeram,


a quibus adveniat Miletida sospes ad urbem,


pulsus Aristides nec tamen urbe sua est.

pello aristides neque tamen urbs suus sum


crinibus et gelida membra levavit humo,


tu dux et comes es, tu nos abducis ab Histro,

tu dux et comes sum tu nos abduco ab histrus


ultima perpetior medios eiectus in hostes,


Caesare tura piis Caesaribusque dedi,—


desertaeque domus vultus, memoresque sodales,


in quo pars magnae nobilitatis erat.


si valeant homines, ars tua, Phoebe, iacet.


hoc rigidas silices, hoc adamanta terit;


vertit Aristiden Sisenna, nec obfuit illi

verto aristides sisenna neque obsum ille


si non infernas vivus adisset aquas,


natus es e scopulis


pastor, harundineo carmine mulcet oves.


sera redundavit veteris vindicta libelli,


deque gravi duras vulnere tolle manus;


utque malae matris crimen deponat hirundo


posse puta fieri lenito principe vultus


o duram Lachesin, quae tam grave sidus habenti

o durus lachesis qui tam gravis sidus habeo


illa tegi caeca condita nocte decet,


naufragii tabulas qui petiere mei.


solvat et in mores ora diserta meos.


quae quoniam non sunt penitus sublata, sed extant—

qui quoniam non sum penitus tollo sed extant


sollicitae comites ex Helicone fugae,


quod, tibi qui mittit, non habet ipse, vale.


Hellespontiacas illa relegit aquas


tempus et in canas semen producit aristas,


cum vice mutata, qui sim fuerimque, recordor,


sorte nec ulla mea tristior esse potest.

sors neque ullus meus tristis sum possum


Icarus inmensas nomine signet aquas?


sic mihi res eadem vulnus opemque feret,


at, puto, si demens studium fatale retemptem,

at puto si demens studium fatalis retento


idque facis, nec te quisquam moderatius umquam

is facio neque tu quisquam moderatus umquam


cum deus intonuit, non se subducere nimbo,


ergo ne nimium nostra laetere ruina,


ne male fecundae vena periret aquae;


cornibus hic fractis viridi male tectus ab ulva

cornu hic frango viridis malus tego ab ulva


nil extra tutum est: tumulus defenditur ipse

nihil extra tueor sum tumulus defendo ipse


misit in ignotam qui rude semen humum;


dum licet huic nomen dissimulare suum.


perfer et obdura; multo graviora tulisti,


deque fide certa sit tibi certa fides,


ei mihi, iamne domus Scythico Nasonis in orbe est?

is ego jam domus scythicus naso in orbis sum


prima locum sanctas heroidas inter haberes,

primus locus sancio heroidas inter habeo


materiam veniae sors tibi nostra dedit,


sic ego, Sarmaticas longe proiectus in oras,

sic ego sarmaticus longus proicio in ora


pace, novem, vestra liceat dixisse, sorores:


bucolicis iuvenis luserat ante modis,


dum tamen aura tepet, medio defendimur Histro :

dum tamen aura tepeo medium defendo histrus


si non Euryalus Rutulos cecidisset in hostes,


et pia tura dedi pro te, cumque omnibus unus


nescit agi ventis, nescit adesse necem.


et leve Cornifiei parque Catonis opus.


nec potes in maestos omnis abire rogos;

neque possum in maestus omnis abeo rogus


non potes avelli. simul hinc, simul ibimus, inquit,

non possum avello simul hinc simul eo inquam


affectusque animi, qui fuit ante, manet.


iratus studio carminibusque meis.


afflictumque fuit tantus adire timor,


sic faciat socerum taeda te nata iugali,


te numquam nostros evoluisse iocos?


omniaque haec timui, quia me meruisse videbam ;


insuper accedunt, te non adimente, paternae,


bisque suum tacto Pisce peregit iter.


fert tamen, ut debet, casus patienter amaros,

fero tamen ut debeo casus patienter amarus


Caesaris est primum munus, quod ducimus auras;


sed vereor tardae causa fuisse morae ;


saepe manus demens, studiis irata sibique,


quod Scythicis habitem longe summotus in oris,

qui scythicus habito longus summoveo in ora


et nimium scriptis arrogat ille meis.


altior humano spiritus ille malo est.


teque putem falso non meminisse mei.


hic quoque talis erit, qualis fortuna poetae:

hic quoque talis sum qualis fortuna poeta


qua mihi supremum tempus in urbe fuit,


et cernet vultus aliis pro tempore versos,


ergo quae iuvenis mihi non nocitura putavi


sive favore tuli, sive hanc ego carmine famam,

sive favor fero sive hic ego carmen fama


sponte sua carmen numeros veniebat ad aptos,

sponte suus carmen numerus venio ad aptus


quae non ulla tibi fertque feretque dies?


altera pars superest, qua turpi carmine factus

alter pars supersum qui turpis carmen facio


quocumque aspicio, nihil est, nisi pontus et aer,

quicumque aspicio nihil sum nisi pontus et aer


non mihi quaerenti pessumdare cuncta petitum


illum Neptuni, me Iovis ira premit,


et mihi vivendi tam cito finis adest,


vel rate dignatas vel pede nostra sequi,


utque sedet vultu fassus Telamonius iram,


invenies aliquem, qui me suspiret ademptum,


quantum erat, o magni, morituro parcere, divi,


muneribusque ducum publica facta patent.


et maris occiduas non subeatis aquas,


at vos admoniti nostris quoque casibus este,


caelestique viro, quis me deceperit error,


nempe quod hic alte, demissius ille volabat;


ecquid, ut incolumem quondam celebrare solebas,

ecquis ut incolumis quondam celebraris soleo


non ita se nobis praebet Fortuna secundam,

non ita sui nos praebeo fortuna secundus


urbe tamen natis exulis esse licet.


quid loquar, ut vincti concrescant frigore rivi,

quis loquor ut vincio concresco frigor rivus


at nunc, ut peream, quoniam caret illa periclo,

at nunc ut pereo quoniam careo ille periculum


forsitan obiciunt exiliumque mihi.


ducere me tristi sustinuisse manu.


felix, qui patitur quae numerare potest!


artificis fulgent corpora picta manu,


di, precor, atque adeo—neque enim mihi turba roganda est

deus precor atque adeo neque enim ego turba rogo sum


spiritus hic, Scythica quem non bene ducimus aura,

spiritus hic scythicus qui non bene duco aura


nomine sub nostro fabula nulla fuit.


confugiam; nullas summovet ara manus.


pectoris exceptis ingentique bonis.


oderat Aenean propior Saturnia Turno;


mutatum curam deposuisse mei,


arguor obsceni doctor adulterii,


Quid, mihi cum dederis ingentia pignora, cumque


haec mea sic quondam peragi speraverat aetas:


magnaque pars mendax operum est et ficta meorum:

magnus pars mendax opus sum et fictum meus


illa quidem fateor frontis non esse severae

ille quidem fateor frons non sum severus


et tua Lethaeis acta dabuntur aquis,


at miser Elpenor tecto delapsus ab alto

at miser elpenor tectum delabor ab altus


nec prohibere potest, quia res est publica Caesar,

neque prohibeo possum quia res sum publicus caesar


et longa pietas excidat ista die.


sarcina sum, fateor, quam si non tempore nostro

sarcina sum fateor quam si non tempus noster


at si me iubeas domitos Iovis igne Gigantes

at si ego jubeo domo iuppiter ignis gigantes


non tibi nunc primum, lux mea, raptus ero.


saevus anhelanti moenia lustrat equo,


et memores iussi nominis esse mei.


O mihi care quidem semper, sed tempore duro

o ego caris quidem semper sed tempus durus


nec qui composuit nuper Sybaritica, fugit,

neque qui compono nuper sybariticus fugio


quae nequeunt secum ferre aut abducere, perdunt,


sed neque me nuptae didicerunt furta magistro,

sed neque ego nubo disco furtum magister


fecit, quos aetas aspicit una semel.


utque canem pavidae nactum vestigia cervae

ut canis pavidus nanciscor vestigium cerva


quamve malis aliam quaerere coner opem?


et mecum magno pareat aura deo.


haec ego vaticinor, quia sum deceptus ab illo,

hic ego vaticinor quia sum decipio ab ille


et quasi discedens oscula summa dedi.


sic cadit, ut tacta surgere possit humo;


sola tuum vates Lesbia vincet opus.


multaque credibili tulimus maiora ratamque,


erepta haec uni sit satis esse mihi—


quae fieri pugna prima cruenta solet.


saepe fidem adversis etiam laudavit in armis,


sola comes nostrae perstitit illa fugae;


Martia cum durum sternit harena solum!


est quoque non nihilum vires afferre recentes,

sum quoque non nihilis vireo affero recens


crevisset sine te pagina nulla meis.


denique, ut et vixi, sine crimine mortuus essem.

denique ut et vivo sine crimen mortuus sum


pro quibus affirmat fore se memoremque piumque,


contigerisque tuam, scrinia curva, domum,


quos in materia prosperiore iuves,


forsitan et nobis olim minus asper et illi

forsitan et nos olim paruus asper et ille


scis carum veri nominis esse loco—


in tua deduxi tempora. Caesar, opus!


caeruleos ventis latices durantibus, Hister


invehitur celeri barbarus hostis equo;


quid, si scripsissem mimos obscena iocantes,


et poenae tu sis altera causa, cave!


teque velint sine se, comprecor, esse deum.


offensi quo me detulit ira dei.


Iam mea cycneas imitantur tempora plumas,


munera det meritis, saepe datura, deis,


in quo poenarum, quas se meruisse fatetur,


forsitan expectes, an in alta Palatia missum

forsitan expecto an in altus palatium mitto


di tibi se tribuant cum Caesare semper amicos :

deus tu sui tribuo cum caesaris semper amicus


Caesar, in hoc vestra non eguisset ope.


vidi ego te tali vultu mea fata gementem,

video ego tu talis vultus meus fatum gemo


pars mihi de multis una canenda fuit,


unda dabit flammas, et dabit ignis aquas,


intempestivus nominis obstet honor,


multa prius pelago multaque passus humo.


utque suo Martem cecinit gravis


solvere quassatae parcite membra ratis,


nec mala te reddunt mitem placidumque iacenti

neque malus tu reddo mitis placidus jaceo


tu tamen, o nobis usu iunctissime longo,


atque utinam vivat non et moriatur in illis,


haec ego discedens, sicut bene multa meorum,


ignoraretur forsitan ista fides.


nec me, quae doctis patuerunt prima libellis,

neque ego qui doceo pateo primus libellus


haeret in imperii margine terra tui.


siccaque sint oculis proxima signa meis,


ecquid, in has frustra tendens tua brachia partes,

ecquis in hic frustra tendo tuus bracchium pars


ad te non parvi venit honoris onus,


si liceat, nulli cognitus esse velim,


ante coronatos ire videbit equos,


iure deos, ut adhuc caeli tibi limina claudant,

ius deus ut adhuc caelum tu limen claudo


nunc quoque ne pudeat, quod sis mihi nupta; tuusque

nunc quoque ne pudeo qui sum ego nubo tuus


cogitur et vires multiplicare suas.


et qua quisque potest, aliqua mala nostra levate,

et qui quisque possum aliqui malus noster levo


si saperem, doctas odissem iure sorores,


quaeque tibi quondam tenero ducenda palato


ista decent laetos felicia signa poetas :


mors mea, morte fores sola relicta mea!

mors meus mors foris solus relinquo meus


et dabitur merito laurea vota Iovi.


an mea Sauromatae scripta Getaeque legent?


diffugiunt alii, nullisque tuentibus agros


laudari solita est Hectoris ore fides.


dum me terrarum pars paene novissima. Pontus,


sumpserit Aeneadum genetrix ubi prima, requiret,

sumo aeneadum genetrix ubi primus requiro


una celebrata est per duo liba dies;


ingenio tamen ipse meo comitorque fruorque:


et tibi sacratum sors mea rupit opus;


area de nostra nunc est tibi facta ruina


illo nec levius cecidi, quem magna locutum


femina virque meo, pueri quoque funere maerent,

femina vir meus puer quoque funus maereo


donec enim licuit, nec te mihi carior alter,

donec enim licet neque tu ego carus alter


sit quoque nostra domus vel censu parva vel ortu,

sum quoque noster domus vel census parvus vel ortus


quisquis is est, memori rumorem voce referre


fortunae vultum corpora posse meae.


nec mala tam longa nostra levata mora


moenibus exiguis ingenioque loci.


qui mihi consilium vivendi mite dedisti,


O tua si sineres in nostris nomina poni


quandocumque, precor, nostro placere parenti

quandocumque precor noster placeo parens


et tacitus secum, ne quis malus audiat, optet,


ergo ego sum dubius vitae, tu forsitan istic

ergo ego sum dubius vita tu forsitan istic


vix equidem credar, sed, cum sint praemia falsi

vix equidem credo sed cum sum praemium fallo


isdem et sub dominis aspiciare domus!


paene magis quam tu quamque ego notus, amor ;

paene magis quam tu quisque ego notus amor


essent pugnaces qui fera bella canunt.


cum longo poenae tempore victus eris;


et tamen ille tuae felix Aeneidos auctor

et tamen ille tuus felix aeneidos auctor


pectoribus teneo non abitura meis.


nomen inextinctum Penelopea fides?


utque tuus gaudet miles, quod vicerit hostem,


atque utinam numero non nos essemus in isto!

atque utinam numerus non nos sum in iste


non ideo debet pelago se credere, siqua


cum Pelia genitae tot sint, cur nobilis una est?

cum pelius gigno tot sum cur nobilis unus sum


turaque in igne sonent inficiantque diem,


non ego mordaci destrinxi carmine quemquam.

non ego mordax destringo carmen quisquam


nec nisi lusura movimus arma manu;


pars referet, quamvis noverit illa parum.


protegit haec sontes, inmeritosque premit.


et subit adfecto nunc mihi, quicquid abest.

et subeo afficio nunc ego quisquis absum


aequus erit scriptis, quorum cognoverit esse


nil equidem feci tu scis hoc ipse—theatris,

nihil equidem facio tu scio hic ipse theatrum


cuius in eventu poenae clementia tanta est,


haec est armiferae festis de quinque Minervae,

hic sum armifer festus de quinque minerva


arbiter imperii, quo certum est sospite cunctos

arbiter imperium quo certus sum sospes cunctus


me quoque, si fas est exemplis ire deorum,


quem legis, ut noris, accipe posteritas.


tempus amicitiae fata dedere meae.


inque suum furtim Musa trahebat opus.


in qua vicisse est continuasse suos,


des licet in valido pectus mihi robore fultum,

do licet in validus pectus ego robur fulcio


ergo ubi delicuit nondum prior, altera venit,

ergo ubi deliquesco nondum prior alter venio


quid fuit, ut tutas agitaret Daedalus alas,


utque caret portu, sic tamen extat aquis.


quid potius faciam desertis solus in oris,


iure tibi grates, candide lector, ago.


litteraque est oculos ulla morata meos?


caede pharetratae spargitur ara deae.


sint, precor, haec saltem faciles mihi! namque deorum

sum precor hic saltem facilis ego namque deus


certe ego, si sineres, titulum tibi reddere vellem,

certus ego si sino titulis tu reddo volo


coniugis in caelo clara corona tuae .


nubila nascenti seu mihi Parca fuit,


nunc pila, nunc celeri volvitur orbe trochus;

nunc pilum nunc celer volvo orbis trochus


nil ego peccavi; tua te bona cognita produnt

nihil ego pecco tuus tu bonus cognosco prodo


quocumque aspiceres, luctus gemitusque sonabant,


excussa est avidi dentibus agna lupi.


an quia Leucadio semper amata deo est?


si modo Nasoni barbara terra sua est.


nam tulerint magnos cum saecula nostra poetas,

nam fero magnus cum saeculum noster poeta


parsque tui generis, pars tua facta canunt,


scribere, successus ut sequar ipse meos?


forsitan hanc ipsam, vivam modo, finiet olim,


tu quoque non melius, quam sunt mea tempora, carmen,

tu quoque non bonus quam sum meus tempus carmen


scribite . Neritio nam mala plura tuli.


et, tulerit quo me casus et unde, subit,


hoc peteret pro me, forsitan ille daret.


quamvis hoc vel me scire tacente potes,


denique cum meritis impleveris omnia, Caesar,


utraque poena gravis, merui tamen urbe carere,

uter poena gravis mereo tamen urbs careo


Artibus, artifici quae nocuere suo?


et Romanus habet multa iocosa liber,


aspicies, quantum dederis mihi pectoris ipse,


nil ita celabas, ut non ego conscius essem,


sic hic nunc patitur, nunc timet arma locus.

sic hic nunc patior nunc timeo arma locus


deme meis hederas, Bacchica serta, comis.


iactor in indomito brumali luce profundo

jacto in indomitus brumalis lux profundo


forsan in extremo coniugis orbe diem.


mittere quo deceat, quo dare missa modo;


prataque pubescunt variorum flore colorum,


adde quod iniustum rigido ius dicitur ense,

addo qui iniustus rigidus ius dico ensis


saepe per externas profugus pater exulat oras,

saepe per externus profugus pater exulat ora


inque meas poenas ingeniosus eram.


innocuum rigido perforat ense latus,


teque, Mycenaeo Phoebas amata duci.


quadrupedesque hominis cum pectore pectora iunctos,

quadrupedesque homo cum pectus pectus jungo


ingenio laudes uberiore canunt:


credite, deficio, nostroque a corpore quantum


tuta tamen Sappho, tutus et ille fuit.


saepe sonant moti glacie pendente capilli,

saepe sono moveo glacies pendeo capillus


respectuque tamen non periisse mei.


voce fatigaret Lemnia saxa sua.


exemplumque mihi coniugis esto bonae,


adloquor extremum maestos abiturus amicos,


ut non debuerim, tamen hoc ego crimen habebo :


sumpserit Annales—nihil est hirsutius illis—


idque tuo nuper scriptum sub nomine. Caesar,


fecit amore dolor, fecit amor subitas volucres cum paelice regem,

facio amor dolor facio amor subeo volucris cum paelice rex


terretur minimo pennae stridore columba,


Mulciber in Troiam, pro Troia stabat Apollo;

mulciber in troius pro troius sto apollo


nullus in egregio corpore naevus erit.


corruit haec igitur Musis accepta, sub uno


stant tamen illa suis omnia tuta locis,


quid facerem? blando patriae retinebar amore,


quamlibet in paucos officiosa fuit?


est etiam miseris pietas, et in hoste probatur,

sum etiam miser pietas et in hostis probo


seminecem Stygia revocasti solus ab unda.


nunc pede, nunc ipsa fronte lacessit equus,


ipse quoque adiuvi publica vota meis.


cinxerat et Graias barbara vitta comas,


unde dolenda Canam, multa dolenda tuli.


tum vero coniunx umeris abeuntis inhaerens


turpius eicitur, quam non admittitur hospes:


dicat ubi est nostri pars modo Naso chori?

dico ubi sum noster pars modo naso chorus


praecepit lyrici Teia Musa senis?


Bosphoros et Tanais superant Scythiaeque paludes

bosphoros et tanais supero scythia palus


pectora sunt ipso turbidiora mari.


vixque brevis tutum murus ab hoste facit.


nostraque vincetur lacrimis clementia seris,


ut titulo careas, ipso noscere colore


est color in follis, quae nova laesit hiems,

sum color in follis qui novo laedo hiems


quod neque sum cedro flavus nec pumice levis,

qui neque sum cedrus flavus neque pumex levis


et patriam, modo sit sospes, speramus ab illo:


his ego deceptus non tristia carmina feci,

hic ego decipio non tristis carmen facio


neve tamen tota capias fera gaudia mente,

neve tamen totus capio ferus gaudium mens


sunt mea, quae mando qualiacumque legas,


sed timor officium cautus compescit, et ipsos

sed timor officium caveo compesco et ipse


quae damno nulli composuisse fuit.


perque novos pontes, subter labentibus undis,


sentiet officium maesta favilla pium.


sustulerit quare, quaeret, Erichthonium.


scite tamen, quamvis longe regione remotus


quod veterum misero vix duo tresve mihi.


hoc, precor, emenda! quod si correxeris unum,


Manibus hoc satis est: ad vos, studiosa, revertor,

manes hic satis sum ad tu studiosus revorto


dicitur Iliades transiluisse Remus,


hoc etiam saevas paulatim mitigat iras,


et tamen est aliquis, qui vulnera cruda retractet,

et tamen sum aliquis qui vulnero crudus retracto


fingite me dignum tali nece, non ego solus

fingo ego dignus talis nex non ego solus


sed sine funeribus caput hoc, sine honore sepulcri

sed sine funus caput hic sine honor sepulcrum


ille suis liquidus bella repellit aquis,


Gorgonis anguineis cincta fuisse comis,


neu pater ignoret, scopulo proponit in alto

neu pater ignoro scopulus propono in altus


nec meus ullius crimina versus habet,


fac modo te pateat paenituisse tui;


nec satis incestis temerari vocibus aures;

neque satis incestus temeraris vox auris


plus valet humanis viribus ira dei.


tempora, si possis, Tisiphonea tuae.


omine non fausto femina virque meo:


excidit heu nomen quam mihi paene


at pia nil aliud quam me dolet exule coniunx:

at pius nihil alius quam ego doleo exulis coniunx


Littera quaecumque est toto tibi lecta libello,

littera quicumque sum totus tu lego libellus


fama Iovi superest : tamen hunc sua facta referri

fama iuppiter supersum tamen hic suus facio refero


obruit infelix nulla procella caput?


nec contentus ea, multos vulgavit amores,


prospera sic maneat vobis fortuna, nec umquam

prosper sic maneo tu fortuna neque umquam


carmina mutatas hominum dicentia formas,


tu quoque formida nimium sublimia semper,


quod non praeventum morte fuisse dolet;


imparibus legeres carmina facta modis?


tristia, quo possum, carmine fata levo.


parsque fui turbae parva precantis idem,


id demum est pietas, id socialis amor.


hic lacus, hi montes, haec tot castella, tot amnes

hic lacus hic mons hic tot castellum tot amnis


reddere victores Caesar uterque parent,


nunc quoque summotum studio defendis amicum,

nunc quoque summoveo studium defendo amicus


quod quamvis nemo est, cuius referatur ad aures,


aut Hyadas seris hauserat Auster aquis,


illam speravi nomen habere tuum?


molle Cupidineis nec inexpugnabile telis

mollis cupidineus neque inexpugnabilis telum


perpetuusque animae debitor huius ero,


et solet in multis bima manere locis


inter Sauromatas esse Getasque putes?


et spem placandi dantque negantque tui.


Circus adhuc cessat; spargit iam torvus harenam

circus adhuc cesso spargo iam torvus harena


cumque nova mores sunt tibi luce dati,


me reor infesto, cum tonat, igne peti.


sic solet exiguae currere rivus aquae,


imus ad insignes urbis ab arte viros.


inque feris Scythiae Sarmaticisque iugis:


his saltem vestra detur in urbe locus.


haec igitur regio, magni paene ultima mundi,

hic igitur regius magnus paene ulter mundus


non haec ingenio, non haec componimus arte:


longa via est, propera! nobis habitabitur orbis


et veniam pro laude peto, laudatus abunde,


deque meis illo referebat versibus ore,


sub galea pastor iunctis pice cantat avenis,

sub galea pastor iungo picus canto avena


omne trahit secum Caesaris ira malum.


advolat, et praedam vix bene visus agit.


Thestias et melior matre fuisse soror,


corque vetusta meum, tamquam nova, vulnera novit,

cor vetustus meus tamquam novo vulnero nosco


et Scythicum profuga scindere puppe fretum,

et scythicus profugus scindo puppis fretus


temporis et longi iunctus amore tibi?


barbara me tellus orbisque novissima magni


ossa tegit macies nec iuvat ora cibus;


neve hominum referam flexas ad mitius iras,


improba pugnat hiems indignaturque quod ausim


non tamen et siccas iussit habere genas.


Quid mihi vobiscum est, infelix cura, libelli,


candidus a salibus suffusis felle refugi:


sum miser; haec brevis est nostrorum summa malorum,

sum miser hic brevis sum noster summus malus


barbara pars laeva est avidaeque adsueta rapinae,

barbarum pars laeva sum avidus assuesco rapina


nota quidem, sed non ambitiosa domus,


aut quid Odyssea est nisi femina propter amorem,

aut quis odyssea sum nisi femina propter amor


sic igitur dextro faciatis Apolline carmen:


quamvis in cineres corpus mutaverit ignis,


quaeque tegis medios instita longa pedes!


me quoque, quem noras olim, non esse memento:

ego quoque qui nosco olim non sum memento


aspicis, ut veniant ad candida tecta columbae,

aspicio ut venio ad candidus tectum columba


quam multae gracili terrena sub horrea ferre

quam multus gracilis terrenus sub horreum fero


mutati poenam condicione loci.


quod scio non illi vilius esse suo.


sed non ex uno coniuge, fecit avum.


est aliquid, fatale malum per verba levare .

sum aliquis fatalis malus per verbum levaris


nolumus assiduis animum tabescere curis,


pectoribus quantum tu nostris, uxor, inhaeres,


nunc senior gladioque latus scutoque sinistram,

nunc senex gladius latus scutum sinistra


texissent digiti lumina nostra tui,


spesque tui nobis causa vigoris erit.


fallitur ancillae decipiturque labor.


aeger eram. aeger in extremis ignoti partibus orbis,

aeger sum aeger in exter ignosco pars orbis


et culpam in facto, non scelus, esse meo,


hos videt, hos vates audit, amice, tuus:


In caput alta suum labentur ab aequore retro

in caput altus suus labor ab aequor retro


aeger enim traxi contagia corpore mentis,


quam cui tela suo sanguine tincta rubent.


arguor iumento, tenuis mihi campus aratur;


si modo non aliqua est in me nova culpa, tuamque

si modo non aliqui sum in ego novo culpa tuus


haec, precor, evincat, propulsaque fortibus Austris

hic precor evinco propello fortis auster


utque deos caelumque simul sublime tuenti


illi, qui fueram, posse redire parem.


et modo maternis tecta videtur aquis,


solus Achilleo tollere more potest.


nec vellent ictae limen adire domus,


non modo fortunae munere factus eques,


‘te sequar et coniunx exulis exul ero.


mitius inmensus quo nihil orbis habet?


nuda parum nobis Caesaris ira mali est?


plus habet infesta terra timoris aqua.


illi successit, quamvis sine crimine coniunx,


propositique, precor, contrahe vela tui.


tempus ut extensis tumeat facit uva racemis,

tempus ut extendo tumeo facio labrusca racemus


sint vultus hilares, simque quod ante fui.


lubricaque inmotas testa premebat aquas,


utque ego maiores, sic me coluere minores,


siquis erit, qui te, quia sis meus, esse legendum

siquis sum qui tu quia sum meus sum lego


quid loquor, a! demens? ipsam quoque perdere vitam,

quis loquor ab demens ipse quoque perdo vita


et nihil officio nupta quod obstet habet,


infelix domini quod fuga rupit opus.


tantaque commoti vis est Aquilonis, ut altas


quoque loco est vitis, de palmite gemma movetur:

quoque locus sum vita de palmes gemma moveo


seu vitiant artus aegrae contagia mentis,


quid tamen ipse precer dubito, nec dicere possum,

quis tamen ipse preco dubito neque dico possum


pars agitur vinctis post tergum capta lacertis,

pars ago vincio post tergum capio lacertus


ut tibi sit ratio laudis habenda tuae.


protinus huic dempti criminis ipsa rea est.


vulneribusque meis tela cruenta sequor,


de lacrimis factas sentiet esse meis.


nec sinet ille tuos litus arare boves.


deque lacu fragiles effodiantur aquae?


telaque vipereo lurida felle gerat,


illum, qui populi semper in ore ruit .


quo tamen audiero tempore, laetus ero.


pendeat ex umeris vestis ut alba meis,


cur imprudenti cognita culpa mihi?


quicquid et amissa restat in urbe mei.


insilit et pictos verberat unda deos.


dure, nec exequias prosequerere meas?


parva quidem periit, sed sine labe domus:

parvus quidem pereo sed sine labes domus


tingueret ut ferrum natorum sanguine mater,

tingueret ut ferrum nascor sanguis mater


ultima nunc patior, nec me mare portubus orbum

ulter nunc patior neque ego mare portus orbus


parsque meae poenae totius instar erit.


saeva neque admiror metuunt si fulmina, quorum

saevus neque admiror metuo si fulmen qui


visere et adloquiis parte levare tuis,


cuius ab adloquiis anima haec moribunda revixit,

qui ab alloquium anima hic moribundus revivo


omnia naturae praepostera legibus ibunt,


nunc Notus adversa proelia fronte gerit.


et feries pavida pectora fida manu?


dum loquor et flemus, caelo nitidissimus alto,


hic ego, finitimis quamvis circumsoner armis,

hic ego finitimus quivis circumsono arma


et fecunda facit pectora laudis amor.


verba miser frustra non proficientia perdo.


gratia candori si qua relata meo est.


augurium ratio est et coniectura futuri:


litore praemissis quattuor adde meis.


heu quam vicina est ultima terra mihi!


scribere si fas est imitantes turpia mimos,


ista decens facies longis vitiabitur annis,


sic utinam, quae nil metuentem tale magistrum

sic utinam qui nihil metuo talis magister


di faciant ut saepe tua sit epistula dextra

deus facio ut saepe tuus sum epistula dextera


a! sine me fati non meminisse mei;


invenies animi pignora multa mei.


grandibus in tituli marmore caede notis:


iam demi iussa Caesar ab Arte mea.


tum vero exoritur clamor gemitusque meorum,


si tamen acta deos numquam mortalia fallunt,

si tamen ago deus numquam mortalia fallo


quam cruor et caedes bellaque semper habent,

quam cruor et caedes bellus semper habeo


et dicunt laudes ad tua vina tuas.


re tibi pro vili sub pedibusque iacet?


ipse Perilleo Phalaris permisit in aere


plus sibi permisit compositore suo.


luminibusque tuis, totus quibus utitur orbis,


sed pars ex illis tum quoque viva fuit.


vix satis et noti nomina pauca loci.


fiat ab ingenio mollior ira meo.


ergo quicumque es, rescindere crimina noli,


plus, quam quod fieri res sinit, ille petit.


ut maior fiat, crescere possit, habet,


famaque tam longe non nisi parva venit,


vulnera non aliter quam modo facta dolent.

vulnero non aliter quam modo facio doleo


suscipis exceptis ecquid mea carmina solis


aetheriamque suis cingens amplexibus arcem


quidve Philoctetes ictus ab angue gemat.


et Iovis haec dixi domus est? quod ut esse putarem,

et iuppiter hic dico domus sum qui ut sum puto


duc age! namque sequar, quamvis terraque marique

duco ago namque sequor quivis terra mare


milia qui novies distat ab urbe decem.


dum prohibet Boreas et nix habitare sub Arcto,

dum prohibeo boreas et nix habito sub arceo


adsimilemque sui longa adsuetudine fecit,

adsimilemque suus longus adsuetudo facio


hinc ego dum muter, vel me Zanclaea Charybdis

hinc ego dum muto vel ego zanclaeus charybdis


hostis equo pollens longeque volante sagitta


sola nec insidias, Sinti nec militis ensem,

solus neque insidiae sinti neque miles ensis


utque trahunt oculos radiantia lumina solis,


crinibus en etiam fertur Germania passis,


indicio non est testificanda meo.


carpere et in studiis molliter esse meis,


quae strepitum passu non faciente venit;


VADE salutatum, subito perarata, Perillam,


spiritus hic per te patrias exisset in auras,


turba Tomitanae quae sit regionis et inter


spes mihi, respicio cum mea facta, cadit.


Strymona venisti Marticolamque Geten,


cur tamen opposita velatur ianua lauro,


at longe patria est, longe carissima coniunx,

at longus patria sum longus carus coniunx


finibus extremae iusserat Ausoniae,


tantum ne noceas, dum vis prodesse, videto—


meque tui memorem teque fuisse pium,


optat idem populus; sed, ut in mare flumina vastum,

opto idem populus sed ut in mare flumen vastus


ipse tuum praesens imbue ’ dixit opus.


mens intenta suis ne foret usque malis.


omnis ab hac cura cura levata mea est,


et iubet et merui; nec, quae damnaverit ille,


alterius digitis scripta sit,


ipse quoque aetherias meritis invectus es arces,

ipse quoque aetherius meritum inveho sum arx


tristitiae causam siquis cognoscere quaerit,


nec tibi, quod saevis ego sum Iovis ignibus ictus,

neque tu qui saevus ego sum iuppiter ignis iacio


quod numquam vox est de te mea muta tuique


nunc mendicato pascitur ipse cibo.


certius a summa nomen habere manu:


ingenium fregere meum mala, cuius et ante


constat ab Absyrti caede fuisse loco.


officium nec te fallit, amice, tuum.


destrictus minima nec tamen ille nota est.

destringo minimus neque tamen ille nosco sum


nec procul a metis, quas paene tenere videbar,

neque procul ab metior qui paene teneo video


nunc erat, ut posito deberem fine laborum


en pudet et fateor, iam desuetudine longa


per gestum res est significanda mihi.


quae fuerat saevi fulmine tacta Iovis.


sive mihi casus sive hoc dedit ira deorum,


stat Venus Ultori iuncta, vir ante fores.


‘iamque oculis numquam templa videnda meis,


quantus ab aetherio personat axe fragor!

quantus ab aetherius persono axis fragor


indelibatas cuncta sequuntur opes:


namque ea vel nemo, vel qui mihi vulnera fecit

namque is vel nemo vel qui ego vulnero facio


carmina turrigerae dicere iussit Opi.


tum patet has gentes axe tremente premi.


me quoque donari iam rude tempus erat.


luce bona dominoque tuo felicior ipso


interdicta mihi cernitur Italia.


o quater, o quotiens


Threïciam tetigit fessa carina Samon.


apparet virtus arguiturque malis.


vita data est, citraque necem tua constitit ira,


abnuerim quotiens adnuerimque, putant,


nam rate, quae cura pugnacis facta Minervae


quod nisi mutatas emiserit Aeolus auras,


ei mihi, quod didici! cur me docuere parentes


per quem bella geris, cuius nunc corpore pugnas,

per qui bellum gero qui nunc corpus pugna


silva feras quot alit, quot piscibus unda natatur,

silva ferus quot alo quot piscis unda nato


non adeo nostro fugit ab ore pudor—


Quod te nescioquis per iurgia dixerit esse


vel pedis hoc ratio, vel via longa facit;


quem nunc suppositum stellis Cynosuridos Ursae

qui nunc suppono stella cynosuridos ursa


hoc est cum miseris solum commune beatis,


sic ego delicias et mollia carmina feci,


his ego successi, quoniam praestantia candor


et non aequoreis piscibus esse cibum,


formaque non taciti funeris intus erat.


aut haec me, gelido tremerem cum mense Decembri,

aut hic ego gelidus tremo cum mensis december


non placet ipsa modo. non domus apta satis, non hic cibus utilis aegro,

non placeo ipse modo non domus apto satis non hic cibus utilis aeger


numine debueras sustinuisse tuo.


debeat ut lacrimis nullus adesse modus,


non equidem vellem, quoniam nocitura fuerunt,


et quoniam, fieri quod numquam posse putavi,


omnia, si nescis, Caesar mihi iura reliquit,


et ne sint tristi poma sapore cavet.


sit perfuncta meis tempus in omne malis;

sum perfungor meus tempus in omnis malus


et tantum constans in levitate sua est.


incertusque meae paene salutis eram.


scilicet ut fulvum spectatur in ignibus aurum,

scilicet ut fulvus specto in ignis aurum


quas stola contingi vittaque sumpta vetat?