cum tibi contigerit vultum Iunonis adire,


hic mihi labentis pars anni magna peracta est.

hic ego labor pars annus magnus perago sum


non loca, sed mores scriptis vexavit amaris


nunc mihi cum cara coniuge nata subit :


nec tamen inrumpo quo non licet ire, satisque est

neque tamen irrumpo quo non licet eo sero sum


et fiam turbae pars ego nulla tuae,


ad fratrem scriptas exarat illa notas.


iustaque vindictae supprime lora tuae.


desine mitem animum vano infamare timore,

desino mitis animus vanus infamaris timor


ipse suas etiam vires inhiberet Achilles,


ludit in humanis divina potentia rebus,


carmina nil prosunt, nocuerunt carmina quondam,

carmen nihil prosum noceo carmen quondam


sed neque solari prudentem stultior ausim,


templa domus facient vobis urbesque beatae;


sic tibi vir sospes, sic sint cum prole nepotes,

sic tu vir sospes sic sum cum proles nepos


nec, quia Neptunus navem lacerarat Ulixis,


nomina fama tenet, protinus inmitem Triviae ducuntur ad aram,

nomen fama teneo protinus immitis trivia duco ad ara


scripta tamen profugi vatis habenda putas,


quique dolor pectus tetigisset Caesaris alti,


hanc ferus, Odrysiis inopino Marte peremptis,


nec quid agam invenio, nec quid nolimve velimve,

neque quis ago invenio neque quis nolo velimve


lenior, offensus qui mihi iure fuit.


quid facere Ausonia geniti debetis in urbe,


qui Getica longe non ita distat humo.


nomina neu referam longum collecta per aevum,

nomen neu refero longus colligo per aevum


omnia deficiunt. animus tamen omnia vincit:


aut hoc, aut nihil est, pro me temptare modeste

aut hic aut nihil sum pro ego tento modestus


venit honoratis laurea digna comis.


utque latens ima vipera serpit humo.


quid mandem, quaeris? peream, nisi dicere vix est;

quis mando quaero pereo nisi dico vix sum


o, referant grates, quoniam non possumus ipsi,


hoc petit et frater, quamvis fortasse veretur

hic peto et frater quivis fortasse vereor


praeterit ipse suos animo Germanicus annos,

praetereo ipse suus animus germanicus annus


nec querulus, turba quamvis eliderer, essem:


Nasonem nolles in quibus esse locis,


ad fratrem mandata dabat, cuique illa dabantur


istius ingenium corporis esse negent,


nec dubitem longis purgare ligonibus herbas,


restituit multos aut poenae parte levavit


hoc quoque me studium prohibent adsumere vires,

hic quoque ego studium prohibeo adsumo vireo


clausaque si misero patria est, ut ponar in ullo,

claudo si mitto patria sum ut pono in ullus


participem studii Caesar habere solet.


et visa est oculis horrida pinna meis,


magna tenent illud numen molimina rerum:


inter confessum dubie dubieque negantem


praesentis aliquid prosit habere deos.


te mihi iucundas efficiente vias!


sic fuerit vestrae causa peracta viae.’


hac ego laetitia, si vetet ipse, fruar.


nam prius umbrosa carituros arbore montes,


saxaque roratis erubuisse rosis;


si vacat, hospitio peregrinos. Brute, libellos

si vaco hospitium peregrinus brutus libellus


notitiam serae posteritatis habet.


et faciat somnos haec tibi cura breves,


ipse super currum placido spectabilis ore

ipse super currus placidus spectabilis os


non potes in Ponto dicere habere nihil,


cuncta licet facias, nisi eris laudabilis uxor,

cunctus licet facio nisi sum laudabilis uxor


ipsaque non omni tempore fana patent,


non est confessi causa tuenda rei.


erranti tutum quae dedit una locum,


tu quoque magnorum laudes admitte virorum,


(nec planis nostris casibus esse puter ),


vidimus Aetnaea caelum splendescere flamma,

video aetnaeus caelum splendescere flamma


oblectat cultu terra novata suo,


inter inhumanos esse poeta Getas.


da veniam lasso: tu mihi Caesar eras.


in mediis nec nos sensimus esse Getis.


cum relego, scripsisse pudet, quia plurima cerno

cum relego scribo pudeo quia multus cerno


et populum laedi deficiente loco,


et voti quaeso contrahe vela tui.


coeperunt sensus aut vigilare mei.


in vestras venit si tamen ille manus.


carmine fit vivax virtus, expersque sepulchri

carmen fio vivax virtus expers sepulcrum


eligito tempus captatum saepe rogandi,


ruraque Paeligno conspicienda solo,


ipsum morte tua concidit auxilium.


at cum longa dies sedavit vulnera mentis,


hoc ego praecipue sensi, cum magna meorum

hic ego praecipuus sentio cum magnus meus


accedet voci per te non irrita nostrae,


ille memor magni generis, virtute quod auget,

ille memor magnus genus virtus qui augeo


saepe canem longe visum fugit agna lupumque

saepe canis longus video fugio agna lupus


litus ad Euxinum si quis mihi diceret ‘ibis,


sic tibi mature fraterni funeris ultor


ductus ab armento taurus detrectat aratrum,

duco ab armentum taurus detrectat arater


hos visus nobis ille dedisse sonos .


sint igitur vestro mea commendata favore


Iliacusque Macer sidereusque Pedo;


altius ire libet? si te distantia longe


ille ego, qui duxi vestros Hymenaeon ad ignes,

ille ego qui duco vester hymenaeus ad ignis


atque suis numeris forte quievit opus,


nil nisi concessum nos te didicisse magistro,

nihil nisi concedo nos tu disco magister


non potes officium vatis contemnere vates:

non possum officium vates contemno vates


et legis et lectos ore favente probas,


vulneris id genus est quod, cum sanabile non sit,

vulnus is genus sum qui cum sanabilis non sum


utque meis numeris tua dat facundia nervos,


thyrsus abest a te, gustata est laurea nobis,

thyrsus absum ab tu gusto sum laureus nos


subpositus monti quam vomit ore Gigans,


exiguas carpo munere pauper opes.


moris an oblitus patrii contendere discam

mos an obliuiscor patrius contendo disco


et semel intentus nervo levis arcus equino

et semel intendo nervus levis arcus equinus


auferet . a magnis hunc colit ille deis.


sic valeant pueri, votum commune deorum,


me miserum, turba quod non ego cernar in illa,

ego miser turba qui non ego cerno in ille


haec mihi causa fuit dilati muneris huius,


quale tamen potui, de caelite, Brute, recenti

qualis tamen possum de caelite brutus recens


Caesaris imperio restituendus eras.


sceptra tenente illo liquidas fecisse per auras

sceptrum teneo ille liquidus facio per aura


ad Stygias certo limite ducat aquas,


non tibi Amazonia est pro me sumenda securis,

non tu amazonius sum pro ego sumo securis


mitius ille perit, subita qui mergitur unda,


venit et ad vires ira coacta suas.


ecquid ab his ipsis admoneare mei.


tutelam mando sentiat ille tuam.


utque loco moriar commodiore precer?


tota domus rogat hoc, nec tu potes ipse negare

totus domus rogo hic neque tu possum ipse nego


quo Boreas pinna deficiente venit, dividimur caelo,

quo boreas pinna deficio venio divido caelum


aut solito clausos urere in aere viros,


vivere, si vita est mortis habenda genus,


vicinoque metu terret utrumque latus,


meque minus, vitam cui dabat ipse, capi.


crede, brevique fides aderit, geminabit honorem


viribus infirmi, vestro candore valemus:


nec, tua si fletu scindentur verba, nocebit:


"viderit! ad summam " dixi " licet ipse queratur!


cum tangant duros talia facta Getas?


Heniochae nautis plus nocuere rates,


neve fretum laudes terra magis, aequora semper

neve fretus laus terra magis aequor semper


livor et iniusto carpere dente solet.


solis ad occasus utraque terra tremit.


nec factum defende meum; mala causa silenda est.

neque facio defendo meus malus causa sileo sum


nec male compositos, ut scilicet exule dignum,

neque malus compono ut scilicet exulis dignus


ut solet infuso vena redire mero.


sed neque claudenda est, et nulla potentia vires

sed neque claudeo sum et nullus potentia vireo


extitit hoc unum, quo non convenerit illis:


namque ego dum canto tua regna tuaeque parentis

namque ego dum canto tuus regnum tuus parens


sunt mea: privati nil habet illa domus,


sensit in ingenio nil opis esse loci.


denique, quae mecum est et erit sine fine, cavete,

denique qui ego sum et sum sine finis cavete


hospitiis Romam vix habuisse locum.


quos procul a vobis Pontus et Hister habet.


nullaque res maius tempore robur habet.


fallor, et illa meae superabit tempora vitae,


otia : mors nobis tempus habetur iners.


quae minus Augusta pace fruatur humus,


hoc ego te laetor coniugis esse meae.


quas fecit vires. Roma, valere tuas.


verba, nec officio crimen inesse putes,


eum foret Aeneae cervix subiecta parenti,


quo magis ignoscat sapientia vestra dolenti:

quo magis ignosco sapientia vester doleo


confluat, et frondes Alpibus addat Atho ?


crede mihi, quotiens laudaris carmine nostro,

credo ego quotiens laudaris carmen noster


ut propius ventum est admotaque dextera dextrae,

ut propius venio sum admoveo dextera dexter


altera Bistonias pars est sensura sarisas,


sumque fides huius maxima vocis ego,


materiae gracili sufficit ingenium,


contendo fratrem posse referre tuum.


quaeque tua est pietas, ut te non excolat ipsum,

quisque tuus sum pietas ut tu non excolo ipse


solus adhuc ego sum vestris inmunis in oris,

solus adhuc ego sum vester inmunio in ora


et ne, si superest aliquis post funera sensus,

et ne si supersum aliquis post funero sensus


instantis velles fallere nupta procos.


alter, ob huic similem privatus lumine culpam,


ei mihi, quid faciam? vereor ne nomine lecto

is ego quis facio vereor ne nomen lectus


haec tua pertulerit si quis mihi verba, fatebor

hic tuus perfero si quis ego verbum fateor


accedant nostris saeva quod arma malis,


desinat ut prior hoc incipiatque minor.


nostraque quid portet iam nostis epistula, quamvis

noster quis porto iam nosco epistula quivis


conveniensque suo messis amara loco.


albave opimorum colla ferire boum.


tu quoque Pieridum studio, studiose, teneris,

tu quoque pieridum studium studiosus teneo


di quoque, ut a cunctis hilari pietate colantur,

deus quoque ut ab cunctus hilaris pietas colo


frigore perpetuo Sarmatis ora riget.


Gallio, crimen erit vix excusabile nobis,


dicere difficile est quid Mars tuus egerit illic,

dico difficilis sum quis mars tuus ago illic


talibus adfata est libera lingua sonis:


hoc mea contenta est infelix Musa theatro:

hic meus contineo sum infelix musa theatrum


convenit et tanto, quantus es ipse, viro.


et quam vicino terrear hoste roga:


atria si nobis non patuisse negas.


reddita confusae nuper solacia menti


fertile pectus habes, interque Helicona colentes

fertilis pectus habeo inter helicona colo


hac ego sum terra (patriae nec paenitet) ortus:

hic ego sum terra patria neque paeniteo ortus


nomina decepta quaelibet aure ferat.


haec modo te populo reddentem iura videbit,


Gallica qui Phrygium duxit in arva senem;

gallicus qui phrygius duco in arvum senex


denique Caesareo, quod non desiderat ipse,


eum bene peccati paenituisse vident.


nec nurus Aegypti, nec saeva Agamemnonis uxor,

neque nurus aegyptius neque saevus agamemnon uxor


attulerat culpae quem mala fama meae,


Martia cum magno Caesare Roma probet.


ipse vides, onerata ferox ut ducat Iazyx


perque tuos, vel avo dignos, vel patre nepotes,

per tuus vel avus dignus vel pater nepos


praeter fortunam, quae mihi caeca fuit.


ecquos tu silices, ecquod, carissime, ferrum


perfida damnatas Germania proicit hastas.


iunctaque ad aequoreos vota tulisse deos.


quicquid id est, habuit moderatam vindicis iram,


iuvissent aliqua forsitan illud opus.


Alpinis iuvenis regibus orte, fides,


Styx quoque, si quid ea est, bene commutabitur Histro,

styx quoque si quis is sum bene commuto histrus


tempora sacrata mea sunt velata corona,


scilicet adfectus similes, aut impetus idem

scilicet affectus similis aut impetus idem


iudice te mercede caret per seque petenda est

iudex tu merces careo per sequor peto sum


fuderit assiduas nubilus Auster aquas,


nil tamen e scriptis magis excusabile nostris,

nihil tamen e scribo magis excusabilis noster


turpe referre pedem, nec passu stare tenaci,

turpis refero pedis neque passus sto tenax


torqueor en gravius, repetitaque forma locorum


quam quisquam vestrum, qui me doluistis ademptum,

quam quisquam vester qui ego doleo adimo


an nihil expediat tale movere, vide.


quodque ego praestarem, si te magis ipse valerem,

quisque ego praestaris si tu magis ipse valeo


iactatus dubio per duo lustra mari .


redde vicem, nec rara tui monimenta laboris

reddo vicis neque rarus tuus monumentum labor


his ego defectus dubiisque auctoribus usus


qui potuit, quem tu pro numine vivus habebas,


qui rapitur spumante salo, sua brachia tendens

qui rapio spumo salum suus bracchium tendo


vera, vide famae quod tuearis opus.


purpura saepe tuos fulgens praetexit amictus.

purpura saepe tuus fulgeo praetexo amicio


quae posuit sensum saxea facta malis!


et cuius nullum cesset ab hoste latus.


nominis efficitur condicione tui.


non igitur mirum, finem quaerentibus horum


servatus per te, si modo servor, ero.


non etiam proprio cognita Marte tibi!


nec minimum refert, intacta rosaria primus,

neque paruus refero intactus rosarium primus


dum sibi gratatur populus, totamque per urbem


in minus hostili iussus abesse loco?


si minus, hac quoque me mendacem parte fatebor:

si paruus hic quoque ego mendacem pars fateor


hinc oritur Boreas oraeque domesticus huic est

hinc orior boreas ora domesticus hic sum


scripta ferunt annos, scriptis Agamemnona nosti,

scribo fero annus scribo agamemnona nosco


gloria vos acuat, vos, ut recitata probentur


adloquioque iuva pectora nostra tuo,


ultima pars animae dum mihi restat, ades;


illic, quam laudes, erit officiosa voluntas:


nil opus est legum viribus, ipse loquor,


nam tua non alio coluit penetralia ritu,

nam tuus non alius colo penetralis ritus


aptaque venanti Grattius arma daret,


per numquam surdos in tua vota deos,


tenditur ad primum per densa pericula pilum,

tendo ad primus per densus periculum pilis


non ego laudandus, sed sunt tua pectora, lacte


non magis officiis quam probitate colas,


quarum tu praesta ne livor dicere possit


unde sed hoc nobis, minimum quos inter et hostem

unde sed hic nos paruus qui inter et hostis


observare deos, ne quid mihi cedat amice,


cognitane est nostra littera facta manu?


ut regio dicta est, succurrere debet et auctor,

ut regius dictum sum succurro debeo et auctor


cur tamen, hoc aliis tutum credentibus, unus,


Artibus ut posses non rudis esse meis.


obruta de mediis cumba resurget aquis.


corrigere ut res est tanto magis ardua quanto

corrigo ut res sum tantus magis arduus quantus


ut positis reddas iura sub axe locis,


spesque levis magno victa timore cadit,


ipse ego librorum video delicta meorum,


suppositoque gravem vertice portat aquam.


detinui dicam curas tempusque fefelli.


vel mea quod coniunx non aliena tibi est,


quod bene de vobis speravi, ignoscite, amici:


non est Augusto iunctior ulla foro.


territus in cubitum relevo mea membra sinistrum,

terreo in cubitum relevo meus membrum sinister


quam tu vel longi debes convictibus aevi,

quam tu vel longus debeo convictus aevum


sed qui, quam potuit, dat maxima, gratus abunde est,

sed qui quam possum do maximus gratus abunde sum


quis non e timidis aegri contagia vitat,


comprecor ad vitae tempora summa tuae.


non patitur vires languor habere suas.


cunctaque laetitiae plena triumphus habet,


et res heredem repperit illa suum.


nec magis est curvis Appia trita rotis,


ingenio nitor non periisse meo.


vimque fretum multo perdit ab amne suam.


‘en ego laetarum venio tibi nuntia rerum


sed minor est acri laudis amore dolor.


ut, quamquam longe toto sumus orbe remoti,

ut quamquam longus totus sum orbis removeo


eum regerem tenera frena novella manu.


consulis ante pedes ire iuberer eques;


rettulit in ceras inscia dextra tuum!


mors faciet certe, ne sim, cum venerit, exul:


textaque fortuna divitiora sua,


tum pete nil aliud, saevo nisi ab hoste recedam;

tum peto nihil alius saevus nisi ab hostis recedo


nec tibi sunt fontes, laticis nisi paene marini,

neque tu sum fons latex nisi paene marinus


totque tulisse duces captivis addita collis


est tamen his gravior noxa fatenda mihi.


primum laetitiae non negat esse locum,


nec dabit intonso iugulum caper hostia Baccho,

neque do intondeo iugulum caper hostia bacchus


quae facit ex dictis, non ita multa, tuis.


Musaque ad invitos officiosa venit.


quod venit ex facili, satis est componere nobis,

qui venio ex facilis satis sum compono nos


missaque di faciant Auroram occurrat ad illam,


ipsa locum per se littera nostra rogat.


deque parum noto consulet officio.


carmina iure damus raros testantia mores,


temperie caeli corpusque animusque iuvatur:


saepe supervacuos cogit habere metus,


crede mihi, multos habeas cum dignus amicos,

credo ego multus habeo cum dignus amicus


et ducis ore deos aequiperante frui!


tarda per aestivos defuit hora dies.


damnosa persto condere semen humo?


surgat ad hanc vocem plena pius ignis ab ara,

surgo ad hic voco plenus pius ignis ab ara


mitius est lasso digitum supponere mento,


quod metuas non est. Antoni scripta leguntur,


ceteraque Augustae membra valere domus;


et cecini fausto carmina digna toro,


Maximus incumbet, quaque est pietate, rogabit,


pacis, et a gelido longius axe foret.


sidera, sollicito quas damus ore, preces.


et regum vultus, certissima pignora mentis,


haec ego, cum faceres altaria pinguia ture,


lingua, sile! non est ultra narrabile quicquam.

lingua silis non sum ultra narrabilis quisquam


ecquod erit tempus quo vos ego Naso relinquam

ecqui sum tempus quo tu ego naso relinquo


in nullum mea mens grande vacavit opus,


et sit porrecta longa secunda mora.


cum duo velifera iuvenes venere carina


spem iuvat amplecti—quae non iuvat inrita semper—

spes juvo amplector qui non juvo irrito semper


nunc fora, nunc aedes, nunc marmore tecta theatra,

nunc foro nunc aedes nunc marmor tectum theatrum


adsuetaque tibi doctae dulcedine linguae


felicem Nioben, quamvis tot funera vidit,


inter inhumanos maluit esse Getas,


spem nostram terras deseruitque simul,


sic pater in Pylios, Cumaeos mater in annos

sic pater in pylii cumaeus mater in annus


utque reformidant insuetum lumina solem,


non tibi sunt hostes ferro clavaque domandi,


resque fero potuit comminus ense geri,


ossaque vicina condita texit humo.


credet, et exacta cuncta locare fide:


qua non est aevo rarior ulla tuo.


qualis ab Eois Lucifer ortus aquis.


da mihi, siquid ea est, hebetantem pectora Lethen.

do ego siquis is sum hebeto pectus lethe


quique tuas pariter lacrimas nostrasque videret,

quisque tuus pariter lacrima noster video


aut populi reditus positam componet ad hastam,


quam tua, rus oculis domini, Campania, gratum,

quam tuus rus oculus dominus campaneus gratus


nec te, si cupiat, laedere rumor habet,


Iunonis si iam non gener ille foret,


quaeque est in vobis pietas, alterna feretis


hoc pretium curae dulce regentis erat.


cumque sit exilium, magis est mihi culpa dolori;

cum sum exsilium magis sum ego culpa dolor


quamvis est igitur meritis indebita nostris,

quivis sum igitur meritum indebitus noster


te quoque victorem Tarpeias scandere in arces


oppida sub titulo nominis isse tui.


laeta coronatis Roma videbit equis;


nam cum praestiteris verum mihi semper amorem,


et fuerat genitus terra,


quid trepidas et adire times? non impia Procne

quis trepido et adeo timeo non impius procne


iam dolor in morem venit meus, utque Caducis


turpe erit in miseris veteri tibi rebus amico


notus humo mersis Amphiaraus equis,


quotque neci dederis quosque quibusque modis.


a! nimium est, quod, amice, petis: moderatius opta,

ab nimium sum qui amicus peto moderatus opto


detque solum miserae mite, precare, fugae,


subdita montanae brachia Dalmatiae.


me tamen excepto, qui precor esse tuus?


iudice pro lacrimis ora resolve meis.


sperato numquam conloquioque frui,


ne tamen haec dici possit fiducia mendax


principis aeterni quam tibi praestat amor.


quae tu cum praestes, remo tamen utor in aura,

qui tu cum praesto remus tamen uto in aura


nam fuerim quamvis modico tibi iunctus ab usu.


atque sit in nobis pars bona salva facis.


nec, quod erat candens, fit terebinthus ebur.

neque qui sum candeo fio terebinthus ebur


ad mala iam pridem non sumus ulla rudes,


protinus innumero milite cinctus adest.


deliciis etiam possit ut esse locus!


Quam legis a nobis missam tibi. Cotta, salutem,


et geminas animi nobilitate genus,


tum mihi difficile est, quam sit bene, dicere, quamque

tum ego difficilis sum quam sum bene dico quisque


anxietas animi continuusque labor.


non bene de nobis quae meruere deae?


sed pavor attonito rationis ademerat usum,


vivere ne nolim deficiamque, cavet,


et valeant quantum numina testis ero.


fortia ne possint facta latere caves,


utque solet, tulerit prospera verba dies,


clauda nec officii pars erit ulla tui.

claudus neque officium pars sum ullus tuus


quisque loquar tecum, certior esse velis,


templaque Tarpeiae primum tibi sedis adiri,


forsitan hic optes, ut iustam supprimat iram

forsitan hic opto ut iustus supprimo ira


praecipuum veniae ius habet ille liber.


altera si nobis usque rogatur humus.


scribimus invita vixque coacta manu.


crede mihi, Pylio Nestore maior ero.


eheu, quam dispar est locus ille Getis!


munifici mores improbat Alcinoi?


quem pia vobiscum proles comitavit euntem,


frigus et incursus omni de parte timendos


subtrahit et duro colla novella iugo:


crede mihi, nostrum si non mortale futurum est


iam pridem populi suspicor ore legi.


et se secreto finget adesse tuis .


laudat et inmunes publica cera facit,


iam modus et sacrae mitior ira domus,


telaque adhuc demens, quae nocuere, sequor?


aut dare captivas ad fera vincla manus,


cum domus ingenti subito mea lapsa ruina


profuit et Myso Pelias hasta duci.


quoque magis noris, quam me vulgaria tangant,

quoque magis nosco quam ego vulgaris tango


venit ad albentis inlabefacta comas.


haec in procinctu carmina facta leges,


et tacite peragens lene Melanthus iter,


ne sit in inviso vestra figura loco.


ossaque pacata nostra tegantur humo,


horrida pendebant molles super ora capilli,


hac hominum nulli parte secundus erit.


quique dolet, quotiens cogitur esse ferox,


et metues, arcu ne feriare Getae,’


profuit—atque utinam non nocuisset!—opus.


felices illi, qui non simulacra, sed ipsos,


mitia ius urbis si modo fata darent,


et patiar scripto crimen inesse, rogas?


sed vigilo vigilantque mei sine fine dolores,

sed vigilo vigilantque meus sine finis dolor


in Scythia magnum nunc quoque nomen habent,’

in scythia magnus nunc quoque nomen habeo


exigit hoc socialis amor foedusque maritum:


restat adhuc umeris fulta ruina tuis.


languida quo fessi vix venit aura Noti.

languidus quo fatisco vix venio aura notus


nec tamen haec loca sunt ullo pretiosa metallo:

neque tamen hic locum sum ullus pretiosus metallum


sufficis, et gemino carmine nomen habes,


barbara cum pictis oppida lata viris,


eximat ut Scythici me feritate loci.


tinctaque mortifera tabe sagitta madet,


utque tibi est animus, cum res ita postulat, arma

ut tu sum animus cum res ita postulo arma


hunc ego eum spectem, videor mihi cernere Romam;


ut qui quid valeas ignoret Marte forensi,


vera facis, sed sera meae convicia culpae:

verus facio sed serus meus convicior culpa


nec fuit Euxinis notior alter aquis.


quo levius doleas, experietur opem.


notior est factus Capaneus a fulminis ictu .

nosco sum facio capaneus ab fulmen ictus


iudice delectus Martis iniquus erit.


si modo permittas dicere vera, pudet.


parce, vir inmenso maior virtutibus orbe,


iraque carminibus publica mota meis.


nec repetunt oculi signa vetusta tui?

neque repeto oculus signum vetustus tuus


innumeras gentes ad ducis Ora Sui!


dicta tibi pleno verba diserta foro.


omnia Caesaribus sic tua facta probes.


filius, et iunctis, ut prius, ibit equis.


intendent aures ad tua verba suas.


quamque negant multi, vos mihi fertis opem.


illa. confiteor, sic essem luce superbus,


cum sua plus iusto carmina quisque probet,

cum suus multus justus carmen quisque probo


nil demit laudi gloria nostra tuae.


aspicio patriae tecta relicta meae.


quam sua qui tumidis brachia lassat aquis,

quam suus qui tumidus bracchium lasso aqua


nec potui coepti pondera ferre mei.


mitibus aut studiis tempora plura dedit.


et dedimus medio scripta canenda foro.


excidere haec credam pectore posse tuo.


horaque conveniens auspiciumque favens.


et nullus populi contrahet ora dolor,


terraque pacis inops undaque vincta gelu.


coepta tene, quaeso, neque in aequore desere navem,

coepio teneo quaeso neque in aequor desero navo


his eques instructus perterrita moenia lustrat

hic eques instruo perterreo moenia lustro


iunctior Haemonia est Ponto, quam Roma, Sinistro,

junctus haemonius sum pontus quam roma sinister


denique materiam, quam quis sibi fluxerit ipse,


et repeto, nollem quas coluisse, deas.


Caesar, et hospitium sit tua villa meum.


illi me, quia velle vident, discedere malunt:


est mala, confiteor, sed te bona fiet agente,

sum malus confiteor sed tu bonus fio ago


gratia, Fama, tibi, per quam spectata triumphi

gratia fama tu per quam specto triumphus


res quoque tanta fuit, quantae subsistere summo

res quoque tantus sum quantus subsisto superus


si iudex meriti cogerer esse mei.


ultima me tellus, ultimus orbis habet.


utiliter studium quod tibi cedit ama,


mittit ab Euxinis hanc tibi Naso vadis,


ad patrias sedes nuntius alter eat.


mittere ad hunc carmen, frondes erat addere silvis

mitto ad hic carmen frondeo sum addo silva


ille ego sum, qui te colui, quem festa solebat

ille ego sum qui tu colo qui festus soleo


et prius hanc animam vacuas reddemus in auras,


vos etiam seri laudabunt saepe nepotes,


quod mihi defuerit, purpuraque illa, queror:


Caesar: et in multis me, precor, esse velit,


si mea mors redimenda tua, quod abominor, esset,

si meus mors redimo tuus qui abominor sum


nomina longa mora est, carmina vulgus habet ;

nomen longus mora sum carmen vulgus habeo


nec quos piniferis positos in collibus hortos


o sidus Fabiae, Maxime, gentis, ades,


obfuit auctori nec fera lingua suo.


sit tua mutando gratia blanda loco.


ille ego sum, lignum qui non admittar in ullum:

ille ego sum lignum qui non admitto in ullus


hac potes aut nulla parte movere deos.


possim, fortunae nec meminisse meae.


tu neque ver sentis cinctum florente corona,


posse tuo peragi vix putet ore reos.


iure igitur studio confinia carmina vestro

ius igitur studium confine carmen vester


da veniam fasso, studiis quoque frena remisi,

do venio fateor studium quoque frenum remitto


progeniemque piam participemque tori.


utque meus lima rasus liber esset amici,


haec duo sunt animi nomina vera mei.


et prior Eumolpo suadet Erichthonius.


qui potus dubium sistat alatne sitim,


perque tibi similem virtutis imagine natum,


huc aliquod curae mitte recentis opus.


perlege, nec mecum pariter mea verba relega:

perlego neque ego pariter meus verbum relego


ut sua verba legas. Maxime, Naso rogat,


hunc fructum praesens attulit hora mihi.


O mihi non dubios inter memorande sodales,


mixta sed est animo cum Iove Musa tuo.

misceo sed sum animus cum iuppiter musa tuus


at tibi, progenies alti fortissima Donni,


scimus ab imperio fieri nil tale Dianae :


quam domus Augusto continuata foro,


ad Styga nimbifero vindicis igne datos .


ipse quoque, ut titulum chartae de fronte revellas,

ipse quoque ut titulis charta de frons revellas


fabula narrata est postquam vulgaris ab illo,

fabula narro sum postquam vulgaris ab ille


meque simul serva iudiciumque tuum.


quod, cum vestra domus teneris mihi semper ab annis

qui cum vester domus teneo ego semper ab annus


quaere loci faciem Scythicique incommoda caeli,

quaero locus facies scythicus incommodus caelum


naufragus in mediis brachia iactet aquis.

naufragus in medius bracchium jacto aqua


et gemuit parvo mota fenestra sono.


tecta sub aequorea nunc quoque currit aqua.

tectum sub aequoreus nunc quoque curro aqua


clamque per inmensas puppe feruntur aquas.


quae debet, fuerit ni tibi cura mei,


ut iam nil praestes, animi sum factus amici

ut iam nihil praesto animus sum facio amicus


vive nec ignosci tu tibi posse nega!


cuius amor nobis pignora mille dedit,


quaerere, finitimo vix loca nota Getae,


parcendum est animo miserabile vulnus habenti.

parco sum animus miserabilis vulnus habeo


sufficiet nostris si modo vita malis,


me tuus ille pater, Latiae facundia linguae,

ego tuus ille pater latius facundia lingua


ille ego de vestra cui data nupta domo est.

ille ego de vester qui do nubo domus sum


Littera pro verbis tibi, Messaline, salutem


littera de vobis est mea questa nihil,


quod meus adiecto faenore reddet amor,


inponit pigras paene coacta manus,


hactenus admonitus memori concede poëtae


profectura aliquid tum tua verba putes.


dis veris, memori debita ferre manu!


praetextam fasces aspiciamque tuos.


quaque ierit felix adiectum plausibus omen,

quisque eo felix adiectus plausibus omen


per tantum terrae, tot aquas vix credere possum

per tantus terra tot aqua vix credo possum


non ine legitimos sollicitasse toros.


quae tu ne fuerint, Maxime, vana cave.


puniceam Getico sanguine fecit aquam.


finibus et terra prosperiore frui?


nam, quamquam sapor est adlata dulcis in unda,

nam quamquam sapor sum affero dulcis in unda


sed de me ut sileam, coniunx mea sarcina vestra est:

sed de ego ut sileo coniunx meus sarcina vester sum


nec spes huic vena deficiente cadit.


vivimus assiduis expertes pacis in armis,


ut fera plus valeant legibus arma, facit,


accedat cumulus gratia nostra levis,


et longum Getico murmur in ore fuit.


ergo ego, ne scribam, digitos incidere cunctor,

ergo ego ne scribo digitus incido cuncto


dum loqueris, fieri tristia posse puta.


te fieri comitem stantis in orbe deae.


Appia ferventi ducit in arva rota.


siquid adhuc igitur vivi, Germanice, nostro

siquis adhuc igitur vivo germanicus noster


tempora Phoebea virgine nexa tulit.


te duce magnificas Asiae perspeximus urbes:


confiteor misero molle cor esse mihi.


adde quod extinctos vel aqua vel Marte vel igni

addo qui extingo vel aqua vel mars vel ignis


quam tibi nostrarum veniant oblivia rerum.


ipsa quoque est invisa salus, suntque ultima vota

ipse quoque sum invideo salus sum ulter veto


exemploque meo, nisi dedignaris id ipsum,


sed probitas magnos ingeniumque facit,


et minus infestus, quam fuit, esse potest.


mitius exilium faciunt loca: tristior ista


Eoo quotiens surgit ab orbe dies.


sic mea perpetuos curarum pectora morsus,


inpositoque Getes sub pede multus erat.


persequar ut cunctos, nulli datus omnibus aevis

persequor ut cunctus nullus do omnis aevum


quod quoniam in dis est, tempta lenire precando

qui quoniam in deus sum tento lenio preco


denique opus curae culpetur ut undique nostrae,

denique opus cura culpo ut undique noster


aut spes exilii commodioris adest.


nec petere offensi numinis horret opem.


cur aliquid de me speravi lenius umquam?


desine: non agites, siqua coire velis.


sed quid solus agam, quaque infelicia perdam

sed quis solus ago quisque infelicia perdo


adde quod absentis cura mandata fideli


laude pudicitiae saecula nostra premat:


vulgus amicitias utilitate probat,


magna quidem res est, quam non audetis, amici:

magnus quidem res sum quam non audeo amicus


aut, ubi erunt patres in Iulia templa vocati,

aut ubi sum pater in julius templum voco


et pudeat. Si te, qua syllaba parte moratur,


vix sibi cum miseros posse placere putes,


summissa fugiens voce clientis opem.


tum lacrimis demenda mora est, summissaque terra

tum lacrima demo mora sum summitto terra


quodque sitim didicere diu tolerare famemque,


non alit officio corpus inane suo.


quo magis, o lector, debes ignoscere, si quid

quo magis o lector debeo ignosco si quis


ingenium quodvis incaluisse potest:


contenti tacita sed pietate sumus.


Accipe conloquium gelido Nasonis ab Histro,

accipio colloquium gelidus naso ab histrus


si minus, invito te quoque gratus ero.


verba velut tinctu singula virus habent.

verbum velut tinctu singulus virus habeo


neve sit actorum fama caduca cavent.


sed non fit fato mollior ille meo.


ripa ferox Histri sub duce tuta fuit.


bis senos fasces quae tibi prima dabit:


sed praestandus amor, res non operosa volenti.


nec regum quisquam magis est instructus ab illis,

neque rex quisquam magis sum instruo ab ille


quae Veneris formam, mores Iunonis habendo


qui fuit, et dubitas cetera perlegere!


est tamen in Geticis copia nulla locis,


saepe tuas venit factum modo carmen ad auris

saepe tuus venio facio modo carmen ad auris


quam tibi nostrorum statuatur summa laborum,


(te tamen in turba non ausim. Cotta, silere,


si comes extincti Manes sequerere mariti,


nec tamen ulterius quicquam sperove precorve,

neque tamen ultra quisquam sperove precorve


gauderem lateris non habuisse locum,


seque tui vita sanguinis esse probat,


presseruntque suo litora nostra pede.


tu bonus hortator, tu duxque comesque fuisti,


sic fera quam primum pavido Germania vultu

sic ferus quam primus pavidus germania vultus


est mihi, nec numeris nectere verba iuvat,


pertulit et tanto multa pudenda viro.


adde quod hic clauso miscentur flumina Ponto,

addo qui hic claudo misceo flumen pontus


non perit, ut possit saepe perire, iecur.


Isidis Isiacos ante sedere focos,


suspicor, et casus velle levare meos.


paene etiam merito parcior ira meo est.


quae numero tot sunt, quot in horto fertilis arvi

qui numerus tot sum quot in horto fertilis arvum


in nostra sacrum Caesaris esse domo.


non vetat ille sui quemquam meminisse sodalis,

non veto ille suus quisquam memini sodalis


sic igitur, quasi me nullus deceperit error,

sic igitur quasi ego nullus decipio error


Caesareum famulo vertice ferre pedem,


nerunt fatales fortia fila deae.


nam, dubium positu melius defensa manune,


alter erat Pylades :


debetur meritis gratia nulla meis.


denique, si moriar, subeam pacatius arvum,


altera laetitiae est nec cedens causa priori,

alter laetitia sum neque cedo causa prior


(et sit periuri quam prope poena, vides)


nec reor hinc istuc nostris iter esse libellis,

neque reor hinc iste noster iter sum libellus


qui veniunt magno per tua iussa gradu,


ipsa tamen virtus ordine maior erit.


hoc peccat solum si mea Musa, bene est.


Caspios Aegisos, de se si credimus ipsis,


sensus inest cunctis, tollitur arte malum,


nec minus idcirco sunt ea grata mihi.


estque pati poenam, quam meruisse, minus,


Memnonis hanc utinam lenito principe mater


nec mihi credideris: extant decreta, quibus nos


et commilitii sacra tuenda putas.


quod reduci tribuas, nil, puto, maius habes,

qui reduco tribuo nihil puto magnus habeo


nescit enim Caesar, quamvis deus omnia norit,

nescio enim caesar quivis deus omnis nosco


per rerum turbam tu quoque oportet eas.


ducitur et digitis littera rara meis.


confitear, possum vix graviora pati.


unde ego si fato nitor prohibente reverti,

unde ego si fatum nitor prohibeo revorto


et iam deficiens sic ad tua verba revixi,

et iam deficio sic ad tuus verbum revivo


prostat et in quaestu pro meretrice sedet,

prosto et in quaestus pro meretrix sedeo


effugiunt structos nomen honorque rogos.


diversum quamvis quisque sequamur iter :


augetur remis cursus euntis aquae,


nam quia nec vinum, nec me tenet alea fallax,

nam quia neque vinum neque ego teneo alea fallax


squalidus inmissos fracta sub harundine crines

squalidus inmitto frango sub harundo crinis


est aliquid memori visa notare manu.


tam mihi cara Tomis, patria quae sede fugatis

tam ego carus tomi patria qui sedes fugo


pectora quam mea sunt sene calcata malorum,


missa sit ut vere pervenitque, precor.


quid nisi de vitio scribam regionis amarae,


sive fui numquam carus, simulasse fateris:


suppliciter vestros quisque rogate deos.


tandem aliquid pulsa curarum nube serenum


proxima pars vitae transilienda meae.


confugit haec ad vos, vestras amplectitur aras


dicitur ipsa viro flamma dedisse viam:


nam quid me poenae causa negata iuvet?


non gravior merito iudicis ira fuit.


si non ferre doles, at meruisse dole.


in quibus, ut populo, pars ego parva fui.


ultimus hic qua sit condicione locus,


et quondam Graiis Phasi petite viris,


ergo quod fuerat stimulis factura sine ullis,


si modo non verum nomina magna premunt,


adde metus, et quod murus pulsatur ab hoste,


hoc tecum commune deo est, quod uterque rogati

hic tu communis deus sum qui uterque rogo


nil sibi cum pelagi dicit fore naufragus undis,

nihil sui cum pelagus dico sum naufragus unda


coeperat Augustus deceptae ignoscere culpae .


et tu, femineae Thermodon cognite turmae,


tu canis aeterno quicquid restabat Homero,

tu canis aeternus quisquis resto homerus


si res est anceps ista, latenter ama.


lecta satis multas, pauca fuisse queror.


dum domus et nati, dum mater Livia gaudet,

dum domus et nascor dum mater livius gaudeo


auxilium nostris spemque tulere malis,


quae vellem vitae summa fuisse meae,


sed non Sarmatico tingitur illa mari.


ambiat ut fulvas infula longa comas.


ne totiens contra, quam rapit amnis, eam.


et facere incertum per mea iussa genus?


si pacem nullam pontus mihi praestet eunti,


nec lateant artes eloquiumque tuum.


communis vitii te quoque labe trahi,


nec mihi nota ducum nec sunt mihi nota locorum

neque ego nosco dux neque sum ego nosco locus


invenies, quamvis non est miserabilis index,

invenio quivis non sum miserabilis index


tardior hiberna solstitialis erit,


Africa quot segetes, quot Tmolia terra racemos,

africanus quot seges quot tmolius terra racemus


tu certe scis haec, superis ascite, videsque,

tu certus scio hic superi ascite videsque


nil, me praeterea quod iuvet, invenies.


unde rogas forsan fiducia tanta futuri


constantique fide veterem tutare sodalem,


utque Thyesteae redeant si tempora mensae,


esse potest domui vita pudenda tuae.


non habet in nobis iam nova plaga locum.


qui quamquam est ingens, et nullum Martia summo

qui quamquam sum ingens et nullus martius superus


ingenioque faves, ingeniose, meo.


nec tu credideris urbanae commoda vitae


nam caput e nostra citius cervice recedet,


arguit iniecta continuitque manu,


aut, quod saepe soles, exigis ut recitent,


numina, perpetua quae pietate colis.


haec tibi Nasonem scribere verba. Macer?


iam tibi sentiri sarcina nulla potest.


atque aliquis pendens in cruce vota facit.


vos ego complectar, Geticis si cingar ab armis,

tu ego complector geticus si cingo ab arma


non doluit patria cynicus procul esse Sinopeus,

non doleo patria cynicus procul sum sinopeus


denique, quod certus furor est audere fateri,

denique qui certus furor sum audeo fateor


quis non Antiphaten Laestrygona devovet? aut quis

quis non antiphates laestrygona devoveo aut quis


calthaque Paestanas vincet odore rosas,


mite, sed iratum merito mihi, numen adora,


pondera disparibus non potuere rotis,


iudicio pretium res habet ista tuo.


et talis meriti gratia maior erit.


nox erat et bifores intrabat luna fenestras,


spem festinando praecipitare meam.


aspicit hirsutos comminus Ursa Getas.


quis se Caesaribus notus non fingit amicum?

quis sui caesaris notus non fingo amicus


is me nec comitem nec dedignatus amicum est :

is ego neque comes neque dedigno amicus sum


ipse, precor, quaeras, qua sim tibi parte iuvandus,

ipse precor quaero qui sum tu pars iuvandus


esset dux facti Laodamia tui.


aut ubi decipior melioris imagine somni,


deque tot expulsis sum miles in exule solus :

de tot expello sum miles in exulis solus


musta sub adducto si pede nulla fluent.


haec tibi cum subeant, absim licet, omnibus annis

hic tu cum subeo absum licet omnis annus


tempora sic data sunt studiis ubi iusta paternis,

tempus sic do sum studium ubi iustus paternus


parsque fere scuti vulnere nulla vacat,


sit precor officio non gravis ira pio.


nam patriae faciem sustinet ille suae.


per patriae nomen, quae te tibi carior ipso est,

per patria nomen qui tu tu carus ipse sum


qui quoniam extinctis, quae debet, praestat amicis,

qui quoniam extingo qui debeo praesto amicus


experiar mota spargere semen humo.


et similis morti pectora torpor habet,


aequorei scopulos ut cavat unda salis,


interdum docta plus valet arte malum,


Roma, nec Ausonii militis arma timet,


non est ex toto nulla relicta meae.


sic homines novere deos, quos arduus aether


et cum fortuna statque caditque fides.


sed neque, cur morerer, quicquam mihi comperit actum,

sed neque cur morior quisquam ego comperio ago


esset perpetuo sua quam vitabilis Ascra,

sum perpetuus suus quam vitabilis ascreo


Argolica primam sensit in urbe fugam,


oppida turritis cingantur eburnea muris,


nec te mirari, si sint vitiosa, decebit


mandatique mei legatus suscipe causam:


signa quoque in sella nossem formata curuli

signum quoque in sella nosco formo curulis


horrida Sarmaticum cur mare duret hiems,


occidis ante preces, causamque ego, .Maxime, mortis

occaedes ante prex causa ego magnus mors


vix humili duram reppulit arte famem,


ipse vides certe glacie concrescere Pontum,

ipse video certus glacies concresco pontus


vaticinor moneoque. locum date sacra ferenti!


nec quo sit primum nobis a tempore cultus

neque quo sum primus nos ab tempus cultus


nec tamen Aetnaeus vasto Polyphemus in antro

neque tamen aetnaeus vasto polyphemus in antrum


fratribus adsimiles, quos proxima templa tenentis

frater adsimilis qui propior templum teneo


Invide, quid laceras Nasonis carmina rapti?


ipse mihi placuit mendis in talibus error,


qua sinit officium militiaeque labor.


et bene uti pugnes, bene pugnans efficit hostis.

et bene uti pugno bene pugno efficio hostis


ponat ut in chartis nemina cara suis.


hac ubi perveni nulli cernendus in urbem,


gloria Pieridum summa futurus eras.


nolit ut ulla mihi contingere gaudia Caesar,

nolo ut ullus ego contingo gaudium caesar


sacrifici genus est, sic instituere parentes,

sacrificus genus sum sic instituo parens


cum feriant unum, non unum fulmina terrent,


gratia, laturum te mihi dicis opem.


Sithonio regi ferus interceperat illam


quaeque aliae gentes, ubi frigore constitit Hister,

quisque alius gens ubi frigor consto hister


mixta tenax segeti crescere lappa solet.


omina bis dices vera fuisse mea.


nam tibi finitum summo, Graecine, Decembri


interea, qua parte licet, ne cuncta queramur,

interea qui pars licet ne cunctus queror


ut mea sint dictis pectora sana tuis.


si tu non esses, interitura domus,


inmemor illorum, vestri non inmemor umquam,


de tanto dignis consule rebus aget .


dux bene pugnantis incitat ore viros.


Condita disparibus numeris ego Naso Salano


culta sit, esse vetus me tibi cogit onus.


ut tamen aspicerem consolarerque iacentem,


quis mel Aristaeo, quis Baccho vina Falerna,

quis mel aristaeus quis bacchus vinum falernum


nil opus est ullis in mea fata Getis,


gratia quod salvo vestra pudore queat.


atque ego si fatis genitus melioribus essem


dignam Maeoniis Phaeacida condere chartis


quidque parens ego vester agam fortasse requiret.

quisque parens ego vester ago fortasse requiro


ira viri initis non me misisset in istam,


rursus amor patriae ratione valentior omni,


et mea non minimum culpa furoris habet,


tam procul a patria est horridiorve locus.

tam procul ab patria sum horridiorve locus


ergo ubi, Iane biceps, longum reseraveris annum,

ergo ubi janus biceps longus reseraveris annus


mixta fere duris utilis herba rubis.


cernis ut e molli sanguis pulmone remissus


publica non audent intra monimenta venire,

publicus non audeo intra monumentum venio


nec potes in versum Tuticani more venire,

neque possum in verro tuticanus mos venio


non quia mirifica est, sed quod non publica certe est:

non quia mirificus sum sed qui non publicus certus sum


unde saluteris, color hic tibi protinus index

unde saluteris color hic tu protinus index


emollit mores nec sinit esse feros,


nec sumus hic odio, nec scilicet esse meremur,

neque sum hic odium neque scilicet sum mereo


indicium mores nobilitatis habent,


sunt tamen inter se communia sacra poetis,


sed loca, sed gentes formatae mille figuris


sic numquam rapido lampades igne vacent,


non movet, et gratis paenitet esse probum.


quodque tibi in cunis oscula prima dedi.


optastique brevem solvi mihi Caesaris iram,


sic Chaos ex illa naturae mole prioris


cumque Borysthenio liquidissimus amne Dyrapses

cum borysthenius liquidus amnis dyrapses


ut facis, et lapso quam potes affer opem.

ut facio et labor quam possum affero ops


nuntia nam luctus mihi nuper epistula venit,

nuntia nam luctus ego nuper epistula venio


plaudis, et e rivo flumina magna facis,


fulminis adflatos interdum vivere telis


neve malis pietas sit tua lassa meis.


nunc, in quo ponis tempora rara, forum.


Musa mea est index nimium quoque vera malorum.

musa meus sum index nimium quoque verus malus


at tibi nascenti, quod toto pectore laetor,


quae tibi ne desint, bene per mala nostra cavetur :

qui tu ne desum bene per malus noster caveo


Pythagoraeque ferunt non nocuisse Numam.


seque semel vera scire perisse fide.


posse velim cineres obruere ipse meos.


et nos in turbae parte fuisse tuae.


sint utinam mites solito tibi more tuasque


si locus est aliquis tanta inter nomina parvis,

si locus sum aliquis tantus inter nomen parvus


venit ab intonsis usque, Severe, Getis:


hic cumulus nostris absit abestque malis.


et non calcata candidiora nive:


tabida consumit ferrum lapidemque vetustas,


sed nihil admisi, nulla est mea culpa, Tomitae,

sed nihil admitto nullus sum meus culpa tomitae


insignis vitiis forsitan esse suis.


fac sis personae, quam tueare, memor.


utque favere reor plures virtutibus istis,


fac modo permaneas lasso, Graecine, fidelis,

facio modo permaneo lasso graecum fidelis


quam fiat meriti gratia vana tui.


Conquerar, an taceam? ponam sine nomine crimen,

conqueror an taceo pono sine nomen crimen


quaeque tua est pietas in totum nomen Iuli,

quisque tuus sum pietas in totus nomen iulis


sed memor unde abii, queror, o iucunde sodalis,

sed memor unde abeo queror o jucundus sodalis


et quae praeterea virtus invicta tuorum


qua steterant Artes, pars vacat illa tibi.


nec quicquam, quod lege vetor committere, feci:

neque quisquam qui lex veto committo facio


quid cessas currum pompamque parare triumphis,


favet, sint hi contenti venia, iactentque licebit

faveo sum hic contendo venia iactentque liceo


detur . erit nostris pars bona dempta malis.


tristitiam poni per sua festa iubent.


sed foret a populo tum mihi dulce premi,


hoc, ubi vivendum est, satis est, si consequor arvo,

hic ubi vivo sum satis sum si consequor arvum


tam bene promerito commoda mille precer.


inde domum repetes toto comitante senatu,


clara mea tangi sidera posse manu,


laesus ab ingenio Naso poeta suo.


neve sub hoc tractu vates foret unicus Orpheus,

neve sub hic traho vates sum unicus orpheus


deserit an partis languida cura suas?


et qui Penelopae rescribere iussit Ulixen


Caesaris haec animum poterant audita movere,


nec breve nec tutum peccati quae sit origo

neque brevis neque tueor pecco qui sum origo


ingenii vires comminuere mei.


innocuas nobis haec vetat esse manus.


quae prosit pietas utinam mihi, sitque malorum


sola est caelesti digna reperta toro.

solus sum caelestis dignus reperio torus


ille ego, qui primus tua seria nosse solebam

ille ego qui primus tuus seria nosco soleo


exilium renovat triste recensque facit.


candor, in hoc aevo res intermortua paene,

candor in hic aevum res intermorior paene


at tibi, rex aevo, detur, fortissime nostro,


et quot aves motis nitantur in aere pinnis,


excipe naufragium non duro litore nostrum,


dignus es, et, quoniam laudem pietate mereris,


quae rata sit, cupio, rebusque ut comprobet omen,


rusticus agricolam, miles fera bella gerentem,

rusticus agricola miles ferus bellum gero


indicium studii transiluisse mei.


qui locus ablato Caesare vilis erit.


vincula, paene hostis quot satis esse fuit.

vinculum paene hostis quot satis sum sum


quod mecum populi vota precantur idem.


cumque dedit paries venturae signa ruinae,


quaerere Nasonem, quaerit et illa tamen.


auxilio trepidis quae solet esse reis,


perque tori sociam, quae par tibi sola reperta est,

per torus socia qui par tu solus reperio sum


an sera carpas paene relicta manu.


passuros poenam crederet esse duos.


verbaque profectu dissimulata carent.


consulis, ut limen contigeritis, erit.


hunc simul agnovi, neque enim mihi notior alter,

hic simul anosco neque enim ego nosco alter


pectore quam pietas sit tua pulsa meo:


fumum de patriis posse videre focis.


idque sit ut verum, mentito ignoscere debes:


omnia sunt hominum tenui pendentia filo,


hic raptam Troesmin celeri virtute recepit,


legit enim sedes, Attica terra, tuas.


i, bibe dixissem ‘purgantes pectora sucos,


quos ego nescio cui colui, quibus ipse solebam


neve roges, quae sit, stultam conscripsimus Artem;


innumerique alii, quos inter maximus omnes


abest, cetera certatim de magno scripta triumpho

absum ceterus certatim de magnus scribo triumphus


non negat hoc Hister, cuius tua dextera quondam

non nego hic hister qui tuus dextera quondam


intempestive qui movet illa, novat.


difficile est, fateor, sed tendit in ardua virtus,

difficilis sum fateor sed tendo in arduus virtus


movit amicitiae tum te constantia longae,


quod si permittis nobis suadere quid optes,


Leucothea nanti ferre negavit opem.


Littera sera quidem, studiis exculte Suilii,

littera serus quidem studium excolo suilii


difficilem precibus te quoque iure meis;


sed quam Marte ferox et vinci nescius armis,

sed quam mars ferox et vinco nescius arma


quae numquam liquidis sicca carebit aquis.


infecitque fero sanguine Danuvium.


quaque ego permisi, quaque est res passa, pepercit,

quisque ego permitto quisque sum res patior parco


cumque deos omnes, tunc hos inpensius, aequos


seu non fingebas, inveniere levis.


ante meos oculos tamquam praesentis imago


cura quoque interdum nulla medicabilis arte est—

cura quoque interdum nullus medicabilis ars sum


est in aqua dulci non invidiosa voluptas:

sum in aqua dulcis non invidiosus voluptas


venit et ad digitos ultima charta meos,


respicio, nec erat corpus, quod cernere possem,

respicio neque sum corpus qui cerno possum


clamabat media se meruisse via.


non intermissis cursibus ibit equus,


iustitiamque sui caste placasse parentis,


usus et est modice fulminis igne sui.


tamquam cum patria pax sit adempta mihi:


venit in adversos impetus ire viros.


quid facis, a! demens? cur, si Fortuna recedat,

quis facio ab demens cur si fortuna recedo


stant pariter natusque pius coniunxque sacerdos,

sto pariter nascor pius conjunx sacerdos


exulis haec vox est: praebet mihi littera linguam,

exulis hic vox sum praebeo ego littera lingua


laeta, quod est et sit, plenaque pacis erit,


densaque quam longum turba teneret iter,


hanc probat et primo dilectam semper ab aevo

hic probo et primus diligo semper ab aevum


pulsus et e trepido pectore somnus abit.


quo poteras trepidis utilis esse reis.


ut lateat sola culpa sub Arte mea.


cuius te solitum memini laudare libellos,


quasque alias gentes barbarus Hister habet?

quisque alius gens barbarus hister habeo


utque prius, media sospes in urbe moror.


qua mea debuerit currere cumba via?


quale tamen cumque est, ut tueare, rogo.


auctor opus laudat: sic forsitan Agrius olim

auctor opus laudo sic forsitan agrius olim


quamlibet invitum difficilemque tenent,


urbe licet vestra versibus esse meis.


infelix perii dotibus ipse meis.


par fuit his aetas et amor, quorum alter Orestes,

par sum hic aetas et amor qui alter orestes


nunc, quia contraxit vultum Fortuna, recedis,

nunc quia contraho vultus fortuna recedo


carmen, in ore frequens posteritatis eris.


iam tempus lustri transit in alterius.


scilicet is status est, ea rerum forma mearum,

scilicet is status sum is res forma meus


surgit Iuleo iuvenis cognomine dignus,


praestat et exulibus pacem tua laurea. Caesar:

praesto et exulis pax tuus laureus caesar


magna peto, sed non tamen invidiosa roganti:

magnus peto sed non tamen invidiosus rogo


dum flavit velis aura secunda meis,


recta fides comitum poterat mala nostra levare:

recta fides comes possum malus noster levaris


curando fieri quaedam maiora videmus


nec tamen ingenium nobis respondet, ut ante,

neque tamen ingenium nos respondeo ut ante


somnus adest, solitis nox venit orba malis,


di quoque carminibus, si fas est dicere, fiunt,


non Ithacae puppi saevior unda fuit.


cum tibi suscepta est legis vindicta severae,

cum tu suscipio sum lex vindicta severus


hic negat, inque vices pugnat uterque mori.


regia, crede mihi, res est succurrere lapsis,


ut tandem saevos effugiamque Getas:


dum caderet iussu victima sacra tuo,


sic ego sum longe, sic hic, ubi barbarus hostis,

sic ego sum longus sic hic ubi barbarus hostis


ire iubet Pylades carum periturus Oresten;


tempora solliciti sed non tamen omnia fati

tempus sollicitus sed non tamen omnis fatum


tu facis, o castris miles amice meis.


sive pium vis hoc sive hoc muliebre vocari,

sive pius volo hic sive hic muliebris vocaris


mitius ingenium, quam tibi, Brute, dedit:


scis aliud, quod te laeserit, esse, magis,


seu genus excutias, equites ab origine prima


an mihi barbaria vivendum semper in ista,


nam patris Augusti docui mortale fuisse


utque fuit sub eo, sic sit sub Caesare terra,

ut sum sub is sic sum sub caesaris terra


puppis Achaemeniden Graium Troiana recepit,

puppis achaemenides graius trojanus recipio


quam male se praestet veteri Graecinus amico,

quam malus sui praesto vetus graecinus amicus


nec mihi suscense, totiens, si carmine nostro,

neque ego suscenseo totiens si carmen noster


carmina testantur, quae, si tua nomina demas,


mox, ubi pulsa mora est atque os caeleste solutum,

mox ubi pello mora sum atque os caelestis soluo


impetus iste tuus longum modo duret in aevum,

impetus iste tuus longus modo duro in aevum


filiave Aeëtae voce movenda tua est,


aut quid Sauromatae faciant, quid Iazyges acres

aut quis sauromatae facio quis iazyges acer


nulla premunt ramos pondere poma suo.


cum subito pinnis agitatus inhorruit aer,


exceptis, siqui munera legis habent.


digne vir hac serie, lapso succurrere amico

dignus vir hic series labor succurro amicus


digestum partes scimus habere suas:


si tamen haec audis et vox mea pervenit istuc,

si tamen hic audio et vox meus pervenio iste


nos habeat regio nec pomo feta nec uvis,

nos habeo regius neque pomum fetus neque labrusca


sexta relegatum bruma sub axe videt.


et discam Getici quae norunt verba iuvenci,

et disco geticus qui nosco verbum juvencus


tu mihi dictasti iuvenalia carmina primus:


plenius auctorem te quoque nancta facit,


huc quoque venisti, pax est ubi tempore nullo,

huc quoque venio pax sum ubi tempus nullus


gens mea Pacligni regioque domestica Sulmo

gens meus pacligni regius domesticus sulmo


omnibus unca cibis aera subesse putat.


Bistonii cineres ungula pulset equi,


quamque potes, profugo (nam potes) adfer opem.

quisque possum profugus nam possum affero ops


velle reor multos: quis enim mihi tam sit iniquus.

volo reor multus quis enim ego tam sum iniquus


lenia pro misera fac modo verba fuga.


Naso parum prudens, artem dum tradit amandi,


nec prius abscessit, merita quam caede nocentum

neque prior abscedo mereo quam caedes nocentum


admonitu coepi fortior esse tuo,


deficit estque minor factus inerte situ.


nunc tua pro lassis nitatur gratia rebus,


dumque parat sacrum, dum velat tempora vittis,


ille ego iudiciis unica Musa tuis.


nec vacat, in qua sint positi regione Tomitae,

neque vaco in qui sum pono regio tomitae


adfuit ille mihi, cum me pars magna reliquit,

adsum ille ego cum ego pars magnus relinquo


haec mihi cunctandi causa. Severe, fuit.


tantaque maiestas ore canentis eget.


non petito ut bene sit, sed uti male tutius, utque

non peto ut bene sum sed uti malus tueor ut


non poterit credi Marcia culta tibi.


et vigilant sensus in mea damna mei.


non tamen exhibuit tantas facundia vires,


ut capiant vitium, ni moveantur, aquae,


missa gravis ictus Pelias hasta dabat,


aut ego Sarmaticas videor vitare sagittas,

aut ego sarmaticus video vitaris sagitto


opponit nostris insidiosa pedem.


nunc quoque nil subitis clementia territa fatis

nunc quoque nihil subeo clemens terreo fatum


et teneat glacies iugera multa freti,


supplicis exaudi, iuvenum mitissime, vocem,


ossa nec a Scythica nostra premantur humo,


hoc tibi et Eumolpus, generis clarissimus auctor,


utque tuum munus numerum, quem debet, haberet,


sic facinus nemo nescit abesse mihi.


auxilium vitae fertque feretque meae.


non libet in talis animum contendere curas,


percussu crebro saxa cavantur aquis,


accipiet voces Antiphatesve tuas,


adpellandorum nil mihi iuris adest


non nisi te longae ius sibi dante viae.


denique tantus amor nobis, carissime, semper,


gratia si nulla est, lacrimae tibi gratia fient.

gratia si nullus sum lacrima tu gratia fio


parva relegari poena futura fuit.


utque habeant de me crimina nulla,


nuper eam Caesar facto de marmore templo,


quem quoniam fatum patria vobisque relictis


tum tua me primum solari littera coepit

tum tuus ego primus solaris littera coepio


at nihil hic dignum poteris reperire pudore

at nihil hic dignus possum reperio pudor


confugit interdum templi violator ad aram,

confugio interdum templum violator ad ara


iudicium tamen hic nostrum non decipit error,

iudicium tamen hic nos non decipio error


ille quidem dixit: sed me iam, Care, nivali

ille quidem dico sed ego iam caris nival


more lupi clausas circumeuntis oves:


in quorum plausus tota theatra sonant,


Iam mihi deterior canis aspergitur aetas,


barbariae tutas exhibuisse vias:


ne titulis quicquam debeat ille suis.


pectore concipio nil nisi triste meo.


ipse ego quod primo scripsi sine nomine vobis,

ipse ego qui primus scribo sine nomen tu


nunc quoque es, atque animi non cecidere tui,

nunc quoque sum atque animus non cado tuus


me sciat, a superis hic mihi primus erit.


iamque meos vultus ruga senilis arat .


tu nostras audis inter convexa Iocatus


ira quidem primo fuerat tua iusta, nec ipso

ira quidem primus sum tuus iustus neque ipse


otia corpus alunt, animus quoque pascitur illis:

otium corpus alo animus quoque pascor ille


parte meae vitae, si modo dentur, emam.


cum populi vultu conveniente die,


non epulis oneror: quarum si tangar amore,


sive pruinosi Noctis aguntur equi,


Callimachi Proculus molle teneret iter,


nec tu contuleris urbem Laestrygonos umquam

neque tu confero urbs laestrygonos umquam


huic ego, quam patior, nil possem demere poenae,

hic ego quam patior nihil possum demo poena


magna tibi imposita est nostris persona libellis:

magnus tu impono sum noster persono libellus


quos Volesus patrii cognoscat nominis auctor,

qui volesus patrius cognosco nomen auctor


meque viro flendi copia dives adest;


Solis ad Eoas currus agetur aquas,


non odio, quidam destituere mei.


quot Sicyon bacas, quot parit Hybla favos,


vel studiis, quibus es, quam nos, sapientius usus,


colla boves niveos certae praebere securi,

collum bos niveus certus praebeo securus


esse quidem fateor meritam post Caesaris iram


nec quae de parva pauper dis libat acerra

neque qui de parvus pauper deus libo acerra


tempus ad hoc nobis, repetas licet omnia, nullum

tempus ad hic nos repeto licet omnis nullus


cum poteram recto transire Ceraunia velo,

cum possum recingo transeo ceraunia velo


scilicet indignum, iuvenis carissime, ducis


et pudet et metuo semperque eademque precari,


securum latus hoc non tamen esse sinunt,


Ille domus vestrae primis venerator ab annis,

ille domus vester primus venerator ab annus


nec licet ante ipsos procubuisse deos,


Parcaque ad extremum qua mea coepit eat.


diceris exiliis indoluisse meis,


pertulit hic idem nobis, Germanice, rumor,


addita praeterea vitae quoque multa tuendae


stultaque credulitas nostra fuisse, cave,


vera precor fiant timidae praesagia mentis,

verus precor fio timidus praesagium mens


saepe refert animus lusus gravitate carentes,

saepe refero animus lusus gravitas careo


grande voco meritum maestae solacia mentis,

grandis voco mereo maestus solacium mens


quae ne dissimilis tibi sit probitate laborat,

qui ne dissimilis tu sum probitas laboro


arcis ut Actaeae vel eburna vel aerea custos

arx ut actaea vel eburnus vel aereus custos


nempe tamen vitam captus ab hoste tulit,


in loca, non homines, verissima crimina dixi.


quae superat Scythicas nobilitate nurus,


gratius ex ipso fonte bibuntur aquae.


concidit in domini procubuitque caput.


gratia quod menti quolibet ire licet.


turaque mente magis plena quam lance dedissem,


utque fui solitus, sedissem forsitan unus


Haec tibi mittuntur, quem sum modo carmine questus


nunc quoque Nasonis nomen in ore tuo est?


quidque petam cunctos edidicisse reor.


et quod iners hiemi continuatur hiems.


hoc mihi si superi, quorum sumus omnia, credent,


gaudia Caesareae mentis pro parte virili


fert liber Aeneaden, et non iter omne patebit?

fero liber aeneades et non iter omnis pateo


nec semper laesos et sine fine premunt.


et caput et plenas omnes movere pharetras,


hic quoque Sauromatae iam vos novere Getaeque,


ecquis in extremo positus iacet orbe tuorum,


cum te Pieriae perdocuere deae.


Iustitia vires temperat ille suas.


excipe, dumque aliquo, quolibet abde loco.


mollia naufragiis litora posse dari.


quae quamquam lingua mihi sunt properante per horas

qui quamquam lingua ego sum propero per hora


non igitur vereor quo te rear esse verendum,

non igitur vereor quo tu reor sum vereor


tu modo, quem poteras vel aperte tutus amare,

tu modo qui possum vel apertus tueor amo


huc quoque venturum mihi se iurare solebat


Telegonive parens vertendis nata figuris,


praefuerat templo multos ea rite per annos,

praesum templum multus is rite per annus


accipe, pars animae magna, Severe, meae.


quaeraturque tibi carmine fama meo.


me fortuna tibi—de qua quod non queror, hoc est—

ego fortuna tu de qui qui non queror hic sum


in domini subeat partes et praestet amici


mittit ab Euxinis hoc breve carmen aquis,


hic saltem profugo glaeba colenda mihi!


eumque ego de vestra nuper probitate referrem


talia peccandi iam mihi finis erit.


cui tua nonnumquam miranti scripta legebas:


multa metu poenae, poena qui pauca coercet,

multus metus poena poena qui paucus coerceo


nec pede quo quisquam nec rate tutus eat.

neque pes quo quisquam neque ratis tueor eo


exilium saevo distet ab hoste meum,


an fortuna mihi sic mea nota fuit?


Accipe, Pompei, deductum carmen ab illo,


stentque super vinctos trunca tropaea viros:


detque bonum voto lucidus omen apex.


virtutem pretium qui putet esse sui.


non mordenda mihi turba fidelis erat.


nec patitur vires aequor habere suas.


quemque refers, imitere virum, vetat ille profecto

quisque refero imito vir veto ille profecto


te maiestatem pertimuisse suam.


aut, flecti nervos si patiere,


hostis ab agricola vix sinit illa fodi.


et gracile hoc fecit dicere cura mei,


huic tu cum placeas et vertice sidera tangas,


adde sed et proprias ad mea verba preces.

addo sed et proprius ad meus verbum prex


di faciant aliquo subeat tibi tempore nostrum


non data sunt. quid enim, quae facis ipse, darem?


en ego, non paucis quondam munitus amicis,


quem mihi si demas, omnia rapta putem.


atque utinam possis, et detur amicius arvum,


qui semel est laesus fallaci piscis ab hamo,

qui semel sum laedo fallax piscis ab hamus


tu quoque enim, memini, caelesti cuspide facta

tu quoque enim memini caelestis cuspis facio


tota, licet quaeras, hoc me non fingere dicet

totus licet quaero hic ego non fingo dico


non mihi, quam fratri frater, amate minus.


confiteor: testere licet, signate Quirites!


quem fuit utilius non docuisse mihi,


et quod pulsetur murus ab hoste queror,


unus amicorum. Brute, rogandus eras ?


has fortuna tibi nostra ministrat opes.


cum cinis absumpto corpore factus ero.


numina sunt telis ulla petita meis.


an grave sex annis pulchram fovisse Calypso

an gravis sex annus pulcher foveo calypso


atque incorrupti pondera testis habet.


cura, quid expediat, prius est, quam quid sit honestum,

cura quis expedio prior sum quam quis sum honestus


a! pudet, et Getico scripsi sermone libellum,

ab pudeo et geticus scribo sermo libellus


quae non inferior nobilitate fuit,


nil nisi me terra fruar ut propiore rogare,

nihil nisi ego terra fruor ut propior rogo


ducam ruricolas sub iuga curva boves,


nec tamen emendo, labor hic quam scribere maior.

neque tamen emo labor hic quam scribo magnus


praeposita misi verba salute meo.


Punica sub lento cortice grana rubent,


quam pulchra Nireus conspiciendus erat.


et iacit invita fulmina rara manu.


non ultra, quam vis, officiosus ero,


intulit exposito milite signa Getis,


his ego do totiens cum ture precantia verba,


pars quota de tantis rebus, quam fama referre

pars quotus de tantus res quam fama refero


auxilii misero nil tulit illa mihi.


forte senex quidam, coetu cum staret in illo,

fors senex quidam coitus cum sto in ille


o quotiens dixit " placabilis ira deorum est:


hostis adest dextra laevaque a parte timendus,

hostis adsum dextera laeva ab pars timeo


inviso possim tutus ut esse loco.


sint modo virtuti tempora longa tuae.


et modo cum cara coniuge multa loquor.


essent et iuvenes, quorum quod inedita cura est,

sum et juvenis qui qui ineditus cura sum


atque "haec est " dicas "facundia principe digna

atque hic sum dico facundia princeps dignus


invita peragens tristia sacra manu:


duret et in longas impetus iste moras,


at Notus, adverso tepidum qui spirat ab axe,

at notus adverso tepidus qui spiro ab axis


namque quod Hermionae Castor fuit, Hector Iuli,

namque qui hermiona castor sum hector iulis


ne fuerit terra tutior unda tua.


te tamen intueor quo solo pectore possum,

tu tamen intueor quo solum pectus possum


esse vel invicto clausa adamante putem,


mente tamen, quae sola loco non exulat, utar,

mens tamen qui solus locus non exulat uto


et servat studii foedera quisque sui:


nec quicquam ad nostras pervenit acerbius aures,

neque quisquam ad noster pervenio acerbus auris


stulta magis dici quam scelerata decet.


exemplum est animi nimium patientes Ulixes,

exemplum sum animus nimium patior ulixes


di procul a cunctis, qui te venerantur amantque

deus procul ab cunctus qui tu veneror amo


cetera par concors et sine lite fuit.


et mihi siquis erat ducendi carminis usus,


qui si forte liber vestras pervenit ad auris,

qui si fors liber vester pervenio ad auris


aspicis et mitti sub adunco toxica ferro,

aspicio et mitto sub aduncus toxicum ferrum


te solitum memini prima rogare deos.


mense fere medio quanta nitere solet.


sed tantum virtus alios tua praeterit omnes,

sed tantus virtus alius tuus praetereo omnis


fallor an irati mihi sunt in imagine vultus,

fallo an irascor ego sum in imago vultus


vix equidem credo, sed et insultare iacenti


Caesar, ut est oculis subdita terra tuis.


effice, sit nobis non inplacabilis ira,


fomentis speras cedere posse tuis.


sed fuit in fatis hoc quoque, credo, meis.


cum fortunatis suspicor esse deis.


nec tamen ex toto deserere illa potes.


nec formidatis auxiliatur aquis.


nec me nominibus furiosus confero tantis:


sic victor laudem superatis Liber ab Indis,


carmina, quae faciam paene poeta Getes.


et tamen haec eadem cum sint, non scripsimus isdem,

et tamen hic idem cum sum non scribo idem


munera, ne proprias attenuaret opes.


hos ego, qui patriae faciant oblivia, sucos


laesaque suppresso fonte resistit aqua,


crede mihi, miseros prudentia prima relinquit,

credo ego miser prudentia primus relinquo


nos quoque frugiferum sentimus inutilis herba

nos quoque frugifer sentio inutilis herba


nil fore dulce mihi Scythica regione putavi:

nihil sum dulcis ego scythicus regio puto


Tantalidae reducis Tyndaridosque Lupus;


et modo vobiscum, quos sum veneratus, amici,


sed venit ad sacras nervus uterque manus,


quin etiam, stagno similis pigraeque paludi,


conditus ut tineae carpitur ore liber,


illum tutata est cum Pallade regia Iuno:


stat vetus urbs, ripae vicina binominis Histri,

sto vetus urbs ripa vicinum binominis histrus


cernere iam videor rumpi paene atria turba,

cerno iam video rumpo paene atrium turba


saepe loquor tecum, saepe loquente fruor.


non ego caede nocens in Ponti litora veni,

non ego caedes noceo in pontus litus venio


nec liber ut fieret, sed uti sua cuique daretur

neque liber ut fio sed uti suus quisque do


ad medicum specto venis fugientibus aeger:


corpus in accensos mittere forte rogos.


et, qui Iunonem laesisset in Hercule, Carus,


firma valent per se, nullumque Machaona quaerunt.

firmo valeo per sui nullus machaona quaero


nec torquem collo, nec habens crinale capillo,

neque torquem collum neque habeo crinal capillus


torvaque nescio quid forma minantis habet?


nec, quod Tydidae temeraria dextera fecit,

neque qui tydides temerarius dextera facio


an verear ne non approbet illa Getes?


rem queat ut nullam tot iam, Graecine, per annos

res queo ut nullus tot iam graecum per annus


perstiterit laesi si gravis ira dei.


vox tamen illa fuit celeberrima, " respice, quantum

vox tamen ille sum celeber respicio quantus


vicinum metuens ne trahat inde malum?


deseruit celeri morte Sabinus opus,


illud amicitiae quondam venerabile numen


dum tamen in rebus temptamus carmina parvis,


haec quoque, quae legitis, siquid mihi. Maxime, credis,

hic quoque qui lego siquis ego magnus credo


legimus, o iuvenis patrii non degener oris,


nec quae vipereo tela cruore madent.


quaeris ubi hos possis nullo componere laeso?

quaero ubi hic possum nullus compono laedo


o, ego di faciant talem te cernere possim,


nec tibi pampineas autumnus porrigit uvas:

neque tu pampineus auctumnus porrigo labrusca


perveniant istuc et carmina forsitan illa,


haec quoque res aliquid tecum mihi foederis affert:

hic quoque res aliquis tu ego foedo affero


maxime, dicta tibi vaticinante nota.


videris. audebo tibi me scripsisse fateri


diligitur nemo, nisi cui fortuna secunda est:

diligo nemo nisi qui fortuna secundus sum


talia suscensent propter mihi verba Tomitae,

talis suscenseo propter ego verbum tomitae


cur, dum tuta times, facis ut reverentia talis

cur dum tueor timeo facio ut reverendus talis


nescio qua natale solum dulcedine cunctos


non ita vixerunt Strophio atque Agamemnone nati,

non ita vivo strophius atque agamemnon nascor


quolibet in casu gratia nostra fores,


litora pellitis nimium subiecta Corallis


atque ut es excusso iaculum torquere lacerto

atque ut sum excutio iaculis torqueo lacertus


multiplicat tamen hunc gravitas auctoris honorem,

multiplico tamen hic gravitas auctor honor


quod mare, quod tellus, adpone quod educat aër,

qui mare qui tellus appono qui educo aer


cui nos et lacrimas, supremum in funere munus,

qui nos et lacrima superus in funus munus


quique canit domito Camerinus ab Hectore Troiam;

quisque cano domo camerinus ab hector troius


sufficiatque diu corpus quoque moribus istis,


nec tibi de Pario statuam, Germanice, templum

neque tu de parius statua germanicus templum


et modo, Caesar, avum, quem virtus addidit astris,

et modo caesar avus qui virtus addo astrum


ergo ego cessabo numquam per carmina laedi,


quam tua sint lasso praecordia dura sodali.

quam tuus sum lasso praecordia durus sodal


qui minus Ausonia distet ab urbe, loco,


pectus et Herculeae simplicitatis habes,


atque utinam, cum iam fueris potiora precatus,


moribus ista tuis tam mitia vota dedisti,


ad medicam dubius confugit aeger opem.


omnis odoratis ignibus ara calet,


moenibus et positu vix adeunda loci.


et tua, si fas est, a Caesare proxime Caesar,

et tuus si fas sum ab caesaris propior caesar


nam pudet in geminos ita nomen scindere versus,

nam pudeo in geminus ita nomen scindo verro


qui, sterili totiens cum sim deceptus ab arvo,

qui sterilis totiens cum sum decipio ab arvum


turpe nec est tali credulitate capi.


est opus exiguum vestrisque paratibus inpar:


tura minus grandi quam data lance valent,


dura pharetrato bella movente Geta.


nec sumus indigni: nec, si vis vera fateri,

neque sum indignus neque si volo verus fateor


nominis ante mei venient oblivia nobis,


quas a me vellem non didicisset Amor.


nec mea verba legis, qui sum summotus ad Histrum.

neque meus verbum lex qui sum summoveo ad histrus


quod tu laudaras, populo placuisse putabam.


accedet meritis haec quoque summa tuis:


occidit et Theseus et qui comitavit Oresten:


quae fugit infestos territa cerva canes,


tu modo per superos, quorum certissimus ille est,


quod tua fecerunt scripta, retexit opus.


rebus ab auditis conspicuisque venit!


tum quoque, cum vivis adnumerarer, erat;


hoc opus electum ne mihi forte putes.


arte Tomitanae non didicere nurus,


longus enim curis vitiatum corpus amans


sic mea perpetuis liquefiunt pectora curis,

sic meus perpetuus liquefiunt pectus cura


et subito casu quae valuere, ruunt,


et, fieri cupias siqua, futura putes:


et nimis intenti causa laboris abest,


respectu cupiunt hic tamen esse sui.


spicula cum pictis haerent in casside pinnis,

spiculum cum pingo haereo in cassis pinna


ense tuo factos calcabas victor acervos,


inque suis habuit matertera Caesaris ante:


quos ego sum terra, quos ego passus aqua.


in tamen humano contigit esse loco.


at cum Tarpeias esses deductus in arces,


quaeque mihi sola capitur nunc mente voluptas,

quisque ego solus capio nunc mens voluptas


perque manus huius tradita gentis eat.


cetera materia debilitata iacent,


et mea Musa potest, proprio deprensa colore,

et meus musa possum proprius deprensa color


Smyrna virum tenuit, non Pontus et hostica tellus,

smyrna vir teneo non pontus et hosticus tellus


aut feret Augusto solitam natoque salutem,


admonitu melior fit tamen illa tuo.


et prius hic nimium nobis conterminus Hister

et prior hic nimium nos conterminus hister


officium nemo qui reprehendit erit.


turpe laborantem deseruisse ratem,


ausus sum tantae sumere molis opus.


cum mea concreto sicca dolore forent:


si nescis, ex me certior esse potes.


non usi reditus condicione dati.


sacra suo facio barbariora loco.


verbaque nostra favens Romana ad numina perfer,

verbum noster faveo romanus ad numen perfero


Ite, leves elegi, doctas ad consulis aures,


labitur, et nullo tardior amne Tyras,


cum video quam sint mea fata tenacia, frangor,

cum video quam sum meus fatum tenacia frango


grata quidem sunt haec animo suffragia nostro,

gratus quidem sum hic animus suffragium noster


seu tamen effectus habitura est gratia, seu me

seu tamen efficio habeo sum gratia seu ego


temporis officium est solacia dicere certi,

tempus officium sum solacium dico certus


et tamen ut cuperem culpam quoque posse negari,

et tamen ut cupio culpa quoque possum negaris


est quoque cunctarum novitas carissima rerum,


adde triumphatos modo Paeonas, adde quieti


pro quibus ut maneat, de quo censeris, amicus,


busta sui fiant ut propiora viri.


cessat duritia mors quoque victa mea.


nos, quibus ingenium longi minuere labores,


quid fuerat Magno maius? tamen ille rogavit


cumque meis lacrimis miscuit usque suas.


"eloquio tantum nobilitatis inest.


auctorem certe res iuvat ista nihil,


gratatusque darem cum dulcibus oscula verbis,


finitumque tuum, si non ratione, dolorem


utile, sollicitis supputat articulis.


ille ego sum, frustra qui lapis esse velim.


crede mihi, miseris caelestia numina parcunt,


Hennaeosque lacus et olentis stagna Palici,


carmina sola tibi memorem testantia curam


fert ubi perpetuas obruta terra nives.


iudicium vires destituuntque meum.


haec loca tum primum vidi, cum matre rogante

hic locum tum primus video cum mater rogo


Quo minus in nostris ponaris, amice, libellis,

quo paruus in noster ponaris amicus libellus


hic tenor, haec viridi concordia coepta iuventa

hic tenor hic viridis concordia coepio juventa


numquid erit, quare solito dignemur honore


Naïdas a Satyris caneret Fontanus amatas,


tecum tunc aberant aegrae solacia mentis,


quoque modo peragam tempora dura roga.


nec procul hinc nymphe, quae, dum fugit Elidis amnem,

neque procul hinc nymphe qui dum fugio elis amnis


si minus errasset, notus minus esset Ulixes:


succedatque suis orbis moderator habenis:


vivant, et possis filius esse diu.


eumque meo fato quarta fatigat hiems,


plura quidem subeunt, sed conturbata timore


nunc facere in medio facundum verba senatu,

nunc facio in medium facundus verbum senatus


exigit ut faciam talia vota tuus.


nec gravis uxori dicar: quae scilicet in me

neque gravis uxor dico qui scilicet in ego


quilibet excutiat nostri monimenta laboris:


cur ego posse negem minui mihi numinis iram,


tam felix utinam quam pectore candidus essem!

tam felix utinam quam pectus candidus sum


si bene te novi, triste fuisse liquet.


Ille tuos quondam non ultimus inter amicos,

ille tuus quondam non ulter inter amicus


talis apud Troiam Danais pro navibus Aiax


quos dedit ars, vultus effigiemque colo.


quae si me salvo dabitur tua laurea templis,

qui si ego salvo do tuus laureus templum


sic tibi sint fratres totaque salva domus,


plus isto, duri, si precer, oris ero.’


cur ego concepi Scythicis me posse carere

cur ego concapit scythicus ego possum careo


quique sua nomen Phyllide Tuscus habet;

quisque suus nomen phyllide tuscus habeo


at, puto, fructus adest, iustissima causa laborum,

at puto fructus adsum justus causa labor


sintne litae tenues serpentis felle sagittae,


Ecquid, ut audisti—nam te diversa tenebat


hic me pugnantem cum frigore cumque sagittis


nec me nec quemquam Romanum gaudet ab hoste,

neque ego neque quisquam romanus gaudeo ab hostis


hoc facit ut misero faveant adsintque Tomitae:


araque, quae fuerat natura candida saxi,


verbaque Fortunae vix puto posse dari.


sic eadem prodest causa nocetque mihi.


et quod eras aliis factus, mihi natus amicus,

et qui sum alius facio ego nascor amicus


hoc tamen asperitas indice docta loci est.

hic tamen asperitas indico doceo locus sum


tempus ad hoc nobis hospita fida manet,


ille tibi exequias et magni funus honoris


sic merui, magni sic voluere dei.


conspicuum signis cum premet altus ebur:


non ager hic pomum, non dulces educat uvas,

non ager hic pomum non dulcis educo labrusca


littera, propositum curaque nostra fuit.


adiuvat in bello pacatae ramus olivae :


lenito medicam vulnere sensit opem,


protinus exilium mollius esse meum.’


aequandi superis pectora flecte viri.


quid facias, quaeris? quaeras hoc scilicet ipsum,

quis facio quaero quaero hic scilicet ipse


qui vicit semper, victis ut parcere posset,


peior ab admonitu fit status iste boni.


tunc ego tura feram rapidis sollemnia flammis,

tunc ego tus fero rapidus sollemne flamma


carmina caeruleos composuisse deos


victa tamen vitio est huius clementia nostro,

vinco tamen vitio sum hic clemens noster


ille Syracosia modo formidatus in urbe


lingua salutandi munere functa tui,


aut etiam nullum forsitan ante fuit,


debitor est vitae qui tibi, Sexte, suae.


aspiciet vultus consulis illa sui,


non tamen exacuet torpens sapor ille palatum,


iam timeo nostram cuiquam mandare salutem:


abstuleritque ferox hoc caput ense Getes.


et quae te generum, me vocat illa virum,


magnaque pars animi consiliique mei.


Caesaris offensum dum mihi numen erit.


Artibus et nullum crimen inesse tuis.


nec sterilis locus ullus ita est, ut non sit in illo

neque sterilis locus ullus ita sum ut non sum in ille


et dare iam sitiens quas bibat hortus aquas,


‘saepe per has flecti principis ira solet.


verba minus certe ficta timoris habent.


uxor, et ad partis prima venire tuas.


est aliquid patriis vicinum finibus esse:


cum gelidam Thracen et opertum nubibus Haemum

cum gelidus thracus et operio nubis haemus


nec, si me subito videas, agnoscere possis,


qui seu non prohibes a me tua nomina poni,

qui seu non prohibeo ab ego tuus nomen pono


novimus atque illi, quem canis ipse, pares.


anxietas animi, quae mihi semper adest.


redditur illa quidem grandi cum faenore nobis,

reddo ille quidem grandis cum faenus nos


ius aliquod tecum fratris amicus habet.


et nova iudicio subdita Musa tuo est.


quaeque nec hoste fero nec nive, terra, cares,

quisque neque hostis fero neque nivit terra caris


funera non potui comitare nec ungere corpus,

funero non possum comitaris neque ungo corpus


illo quae templum pectore semper habet,


multaque fert miles vulnera, multa facit,