Cylindrvs Bene opsonavi atque ex mea sententia, bonum anteponam prandium pransoribus. sed eccúm Menaechmum video. vae tergo meo, prius iám convivae ambulant ante ostium, quam ego opsonatu redeo. adibo atque alloquar. Menaechme, salve. Menaechmvs Di te amabunt quisquis es. Cylindrvs Quisquis quis ego sim? Menaechmvs Non hercle vero. Cylindrvs Vbi convivae ceteri? Menaechmvs Quos tu convivas quaeris? Cylindrvs Parasitum tuom. Menaechmvs Meum parasitum? certe hic insanust homo. Messenio Dixin tibi esse hic sycophantas plurumos? Menaechmvs Quem tu parasitum quaeris, adulescens, meum? Messenio Peniculum éccum in vidulo salvom fero. Cylindrvs Menaechme, numero huc advenis ad prandium. nunc opsonatu redeo. Menaechmvs Responde mihi, adulescens: quibus hic pretiis porci veneunt sacres sinceri? Cylindrvs Nummis. Menaechmvs Nummum a me accipe: iube té piari de mea pecunia. nam équidem insanum esse te certo scio, qui mihi homini ignoto, quisquis es. Cylindrvs Cylindrus ego sum: non nosti nomen meum? Menaechmvs Si tu Cylindrus seu Coriendrus, perieris. ego te non novi, neque novisse adeo volo. Cylindrvs Est tibi Menaechmo nomen, tantum quod sciam. Menaechmvs Pro sano loqueris quom me appellas nomine. sed ubi novisti me? Cylindrvs Vbi ego te noverim, qui amicam habes eram meam hanc Erotium? Menaechmvs Neque hercle ego habeo, neque te quis homo sis scio. Cylindrvs Non scis quis ego sim, qui tibi saepissime cyathisso apud nos, quando potas? Messenio Ei mihi, quom nihil est qui illi homini diminuam caput. Menaechmvs Tun cyathissare mihi soles, qui ante hunc diem Epidamnum numquam vidi neque veni? Cylindrvs Negas? Menaechmvs Nego hercle vero. Cylindrvs Non tu in illisce aedibus † habitas? Menaechmvs Di illos homines, qui illic habitant, perduint. Cylindrvs Insanit hic quidem, qui ipse male dicit sibi. audin, Menaechme? Menaechmvs Quid vis? Cylindrvs Si me consulas, nummum illum quem mihi dudum dare— nam tu quidem hercle certo non satis, Menaechme, qui nunc ipsus male dicas tibi— iubeas, si sapias, porculum adferri tibi. Messenio Eu hercle hominem multum, et odiosum mihi. Cylindrvs Solet iocari saepe mecum illoc modo. quam vis ridiculus est, ubi uxor non adest. quid ais tu? Menaechmvs Quid vis, inquam. Cylindrvs Satin hoc quod vides tribus vóbis opsonatumst, an opsono amplius, tibi et parasito et mulieri? Menaechmvs Quas mulieres, quos tu parasitos loquere? Messenio Quod te urget scelus, qui huic sis molestus? Cylindrvs Quid tibi mecum est rei? ego te non novi: cum hoc quem novi fabulor. Messenio Non edepol tú homo sanus es, certo scio. Cylindrvs Iam ergo haec madebunt faxo, nil morabitur. proin tu ne quo abeas longius ab aedibus. numquid vis? Menaechmvs Vt eas maximam malam crucem. Cylindrvs Ire hercle meliust te interim atque accumbere, dum ego haec appono ad Volcani violentiam. ibo intro et dicam te hic adstare Erotio, ut te hinc abducat potius quam hic adstes foris.— Menaechmvs Iamne abiit illic? edepol haud mendacia tua verba experior esse. Messenio Observato modo: nam istic meretricem credo habitare mulierem, ut quidem ille insanus dixit, qui hinc abiit modo. Menaechmvs Sed miror qui ille noverit nomen meum. Messenio Minime hercle mirum. morem hunc meretrices habent: ad portum mittunt servolos, ancillulas; si quae peregrina navis in portum advenit, rogitant cuiatis sit, quid ei nomen siet, postilla extemplo se applicant, agglutinant: si pellexerunt, perditum amittunt domum. nunc ín istoc portu stát navis praedatoria, aps qua cavendum nobis sane censeo. Menaechmvs Mones quidem hercle recte. Messenio Tum demum sciam recte monuisse, si tu recte caveris. Menaechmvs Tace dúm parumper, nam concrepuit ostium: videamus qui hinc egreditur. Messenio Hoc ponam interim. asservatote haec sultis, navales pedes.

cylindrvs bene opsonavi atque ex meus sententia bonus antepono prandium pransor sed eccum menaechmi video vae tergum meus prior iam conviva ambulo ante ostium quam ego obsonatus redeo adeo atque alloquor menaechme salvus menaechmvs deus tu amo quisquis sum cylindrvs quisquis quis ego sum menaechmvs non hercules verus cylindrvs vbi conviva ceterus menaechmvs qui tu convivo quaero cylindrvs parasitus tuus menaechmvs meus parasitus certus hic insanus homo messenius dico tu sum hic sycophanta adi menaechmvs qui tu parasitus quaero adulescens meus messenius peniculis eccum in vidulus salvus fero cylindrvs menaechme numerus huc advenio ad prandium nunc obsonatus redeo menaechmvs respondeo ego adulescens qui hic pretium porcus veneunt sacro sincerus cylindrvs nummus menaechmvs nummus ab ego accipio jubeo te piaris de meus pecunia nam equidem insanus sum tu certus scio qui ego homo ignosco quisquis sum cylindrvs cylindrus ego sum non nosco nomen meus menaechmvs si tu cylindrus seu coriendrus pereo ego tu non nosco neque nosco adeo volo cylindrvs sum tu menaechmo nomen tantus qui scio menaechmvs pro sano loquor cum ego appello nomen sed ubi nosco ego cylindrvs vbi ego tu nosco qui amica habeo sum meus hic eros menaechmvs neque hercules ego habeo neque tu quis homo sum scio cylindrvs non scio quis ego sum qui tu saepis cyathisso apud nos quando poto messenius eos ego cum nihil sum qui ille homo diminuo caput menaechmvs tu cyathissaris ego soleo qui ante hic dies epidamnus numquam video neque venio cylindrvs nego menaechmvs nego hercules verus cylindrvs non tu in illic aedes habito menaechmvs deus ille homo qui illic habito perdo cylindrvs insanio hic quidem qui ipse malus dico sui audio menaechme menaechmvs quis volo cylindrvs si ego consulo nummus ille qui ego dudum do nam tu quidem hercules certus non satis menaechme qui nunc ipse malus dico tu jubeo si sapio porculis affero tu messenius eu hercules homo multus et odiosus ego cylindrvs soleo iocor saepe ego ille modo quam volo ridiculus sum ubi uxor non adsum quis aio tu menaechmvs quis volo inquam cylindrvs sero hic qui video tres vobis obsonatus an opsono amplus tu et parasitus et mulier menaechmvs qui mulier qui tu parasitus loquor messenius qui tu urgeo scelus qui hic sum molestus cylindrvs quis tu ego sum res ego tu non nosco cum hic qui nosco fabulor messenius non edepol tu homo sanus sum certus scio cylindrvs iam ergo hic madeo facio nihil moror proinde tu ne quo abeo longus ab aedes numquid volo menaechmvs vt is maximus malus crux cylindrvs irus hercules bonus tu interim atque accumbo dum ego hic appono ad volcanus violentia eo intro et dico tu hic adstaris erotio ut tu hinc abduco potis quam hic asto foris menaechmvs jam abeo illic edepol haud mendacium tuus verbum experior sum messenius observo modo nam istic meretrix credo habito mulier ut quidem ille insanus dico qui hinc abeo modo menaechmvs sed miro qui ille nosco nomen meus messenius paruus hercules mirus mos hic meretrix habeo ad portus mitto servulus ancillula si qui peregrinus navus in portus advenio rogito cujatis sum quis is nomen sum postilla extemplo sui applico agglutino si pellicio perdo amitto domus nunc in istoc portus stat navus praedatorius ab qui caveo nos sanus censeo menaechmvs moneo quidem hercules rectus messenius tum demum scio rectus moneo si tu rectus caveo menaechmvs taceo dum parumper nam concrepo ostium video qui hinc egredior messenius hic pono interim asservo hic sultis naval pes


PROLOGVS PROLOGVS Salutem primum iam a principio propitiam mihi atque vobis, spectatores, nuntio. apporto vobis Plautum, lingua non manu, quaeso ut benignis accipiatis auribus. nunc argumentum accipite atque animum advortite; quam potero in verba conferam paucissuma. atque hoc poetae faciunt in comoediis: omnis res gestas esse Athenis autumant, quo íllud vobis graecum videatur magis; ego nusquam dicam nisi ubi factum dicitur. atque adeo hoc argumentum graecissat, tamen non atticissat, verum sicilicissitat. huic argumento antelogium hoc fuit; nunc argumentum vobis demensum dabo, non modio, neque trimodio, verum ipso horreo: tantum ad narrandum argumentum ádest benignitas. mercator quidam fuit Syracusis senex, eí sunt nati filii gemini duo, ita forma simili pueri, út mater sua non internosse posset quae mammam dabat, neque adeo mater ipsa quae illos pepererat, ut quidem ille dixit mihi, qui pueros viderat: ego illós non vidi, ne quis vostrum censeat. postquam iam pueri septuennes sunt, pater oneravit navem magnam multis mercibus; imponit geminum álterum in navem pater, Tarentum avexit secum ad mercatum simul, illum reliquit alterum ápud matrem domi. Tarenti ludi forte erant, cum illuc venit. mortales multi, ut ad ludos, convenerant: puér aberravit inter homines a patre. Epidamniensis quidam ibi mercator fuit, is puerum tollit avehitque Epidamnium. pater eius autem postquam puerum perdidit, animum despondit, eaque is aegritudine paucis diebus post Tarenti emortuost. postquam Syracusas de ea re rediit nuntius ad avom puerorum, puerum surruptum alterum patremque pueri Tarenti esse emortuom, immutat nomen avos huic gemino alteri; ita illum dilexit, qui subruptust, alterum: illius nomen indit illi qui domi est, Menaechmo, idem quod alteri nomen fuit; et ipsus eodem est avos vocatus nomine (propterea illius nomen memini facilius, quia illúm clamore vidi flagitarier). ne mox erretis, iam nunc praedico prius: idem est ambobus nomen geminis fratribus. nunc in Epidamnum pedibus redeundum est mihi, ut hanc rem vobis examussim disputem. si quis quid vestrum Epidamnum curari sibi velit, audacter imperato et dicito, sed ita ut det unde curari id possit sibi. nam nisi qui argentum dederit, nugas egerit; qui dederit, magis maiores nugas egerit. verum illuc redeo unde abii, atque uno asto in loco. Epidamniensis ille, quem dúdum dixeram, geminum illum puerum qui surrupuit alterum, ei liberorum, nisi divitiae, nil erat: adoptat illum puerum surrupticium sibi filium eique uxorem dotatam dedit, eumque heredem fecit, quom ipse obiit diem. nam rus ut ibat forte, ut multum pluerat, ingressus fluvium rapidum ab urbe haud longule, rapidus raptori pueri subduxit pedes abstraxitque hominem in maximam malam crucem. illi divitiae evenerunt maximae. is illic habitat geminus surrupticius. nunc ille geminus, qui Syracusis habet, hodie in Epidamnum veniet cum servo suo hunc quaeritatum geminum germanum suom. haec urbs Epidamnus est, dum haec agitur fabula: quando alia agetur, aliud fiet oppidum; sicut familiae quoque solent mutarier: modo †ni caditat leno, modo adulescens, modo senex, pauper, mendicus, rex, parasitus, hariolus

prologvs prologvs salus primus iam ab principium propitius ego atque tu spectator nuntio apporto tu plautus lingua non manus quaeso ut benignus accipio auris nunc argumentum accipio atque animus adverto quam possum in verbum confero paucus atque hic poeta facio in comoedia omnis res gero sum athenae autumo quo illud tu graecus video magis ego nusquam dico nisi ubi facio dico atque adeo hic argumentum graecisso tamen non atticisso verus sicilicissitat hic argumentum antelogium hic sum nunc argumentum tu demetior do non modius neque trimodium verus ipse horreum tantus ad narro argumentum adest benignitas mercator quidam sum syracusae senex ei sum nascor filius geminus duo ita forma similis puer ut mater suus non internosco possum qui mamma do neque adeo mater ipse qui ille pario ut quidem ille dico ego qui puer video ego illos non video ne quis vester censeo postquam iam puer septuennis sum pater onero navo magnus multus mercibus impono geminus alterum in navo pater tarentus aveho sui ad mercor simul ille relinquo alter apud mater domus tarentus ludo fors sum cum illic venio mortalis multus ut ad ludus convenio puer aberro inter homo ab pater epidamniensis quidam ibi mercator sum is puer tollo aveho epidamnius pater is autem postquam puer perdo animus despondeo is is aegritudo paucus dies post tarentus emorior postquam syracusae de is res redeo nuntius ad avus puer puer subrumpo alter patro puer tarentus sum emorior immuto nomen avus hic geminus alter ita ille diligo qui subrumpo alter ille nomen indo ille qui domus sum menaechmo idem qui alter nomen sum et ipse idem sum avus voco nomen propterea ille nomen memini facilis quia illum clamor video flagito ne mox erro iam nunc praedico prior idem sum ambo nomen geminus frater nunc in epidamnus pes redeo sum ego ut hic res tu examussim disputo si quis quis vester epidamnus curaris sui volo audacter impero et dico sed ita ut do unde curaris is possum sui nam nisi qui argentum do nugae ago qui do magis magnus nugae ago verus illic redeo unde abeo atque unus asto in locus epidamniensis ille qui dudum dico geminus ille puer qui surripio alter is liberi nisi divitiae nihil sum adopto ille puer surrupticium sui filius is uxor doto do is heres facio cum ipse obeo dies nam rus ut eo fors ut multus pluerat ingredior fluvius rapidus ab urbs haud longulis rapidus raptor puer subduco pes abstraho homo in maximus malus crux ille divitiae evenio magnus is illic habito geminus surrupticius nunc ille geminus qui syracusae habeo hodie in epidamnus venio cum servo suus hic quaeritas geminus germanus suus hic urbs epidamnus sum dum hic ago fabula quando alius ago alius fio oppidum sicut familia quoque soleo muto modo ni caditat leno modo adulescens modo senex pauper mendicus rex parasitus hariolus


Ancilla Menaechme, amare ait te multum Erotium, ut hoc una opera sibi ad aurificem deferas, atque huc ut addas auri pondo únciam iubeasque spinter novom reconcinnarier. Menaechmvs Et istúc et aliud, si quid curari volet, me curaturum dicito, quidquid volet. Ancilla Scin quid hoc sit spinter? Menaechmvs Nescio, nisi aureum. Ancilla Hoc est quod olim clanculum ex armario te surrupuisse aiebas uxori tuae. Menaechmvs Numquam hercle factum est. Ancilla Non meministi, obsecro? redde igitur spinter, si non meministi. Menaechmvs Mane. immo equidem memini. nempe hoc est, quod illí dedi. Ancilla Istuc. Menaechmvs Vbi illae armillaé sunt, quas una dedi? Ancilla Numquam dedisti. Menaechmvs Nam pol hoc unum dedi. Ancilla Dicam curare? Menaechmvs Dicito: curabitur. et palla et spinter faxo referantur simul. Ancilla Amabo, mi Menaechme, inauris da mihi faciendas pondo duom nummum, stalagmia, ut te libenter videam, quom ad nos veneris. Menaechmvs Fiat. cedo aurum, ego manupretium dabo. Ancilla Da sodes abs te: ego post reddidero tibi. Menaechmvs Immo cedo abs te: ego post tibi reddam duplex. Ancilla Non habeo. Menaechmvs At tu, quando habebis, tum dato. Ancilla Numquid vis?— Menaechmvs Haec me curaturum dicito— ut quantum possint quique liceant veneant. iamne abiit intro? abiit, operuit fores. di me quidem omnes adiuvant, augent, amant. sed quid ego cesso, dum datur mi occasio tempusque, abire ab his locis lenoniis? propera, Menaechme, fer pedem, confer gradum. demam hanc coronam atque abiciam ad laevam manum, ut, siquis sequatur, hac me abiisse censeant. ibo et conveniam servom, si potero, meum, ut haec, quae bona dant di mihi, ex me sciat.—

ancilla menaechme amo aio tu multus eros ut hic unus opus sui ad aurificem defero atque huc ut addo aurum pondo unciam jubeo spinter novus reconcinno menaechmvs et istuc et alius si quis curaris volo ego curo dico quisquis volo ancilla scio quis hic sum spinter menaechmvs nescio nisi aureus ancilla hic sum qui olim clanculis ex armarium tu surripio aio uxor tuus menaechmvs numquam hercules facio sum ancilla non memini obsecro reddo igitur spinter si non memini menaechmvs mane immo equidem memini nempe hic sum qui illi do ancilla iste menaechmvs vbi ille armillae sum qui unus do ancilla numquam do menaechmvs nam pol hic unus do ancilla dico curo menaechmvs dico curo et palla et spinter facio refero simul ancilla amo ego menaechme incurro do ego facio pondo duom nummus stalagmium ut tu libet video cum ad nos venio menaechmvs fio cedo aurum ego manupretium do ancilla do sodes abs tu ego post reddo tu menaechmvs immo cedo abs tu ego post tu reddo duplex ancilla non habeo menaechmvs at tu quando habeo tum do ancilla numquid volo menaechmvs hic ego curo dico ut quantus possum quisque liceo veneant jam abeo intro abeo operio foris deus ego quidem omnis adjuvo augeo amo sed quis ego cedo dum do ego occasio tempus abeo ab hic locus lenonius propero menaechme fero pedis confero gradus demo hic corona atque abicio ad laeva manus ut siquis sequor hic ego abeo censeo eo et convenio servus si possum meus ut hic qui bonus do deus ego ex ego scio


Messenio Spectámen bonó servo id ést, qui rem erílem procurat, videt, collocat cogitatque, ut absente eró rem erí diligenter tutétur, quam si ípse adsit aút rectiús. tergúm quam gulam, crura quam ventrem oportet potióra esse, cuí cor modéste sitúmst. recordetur id, qui nihili sunt, quid eis preti détur ab suis eris, ignavis, improbis viris: verbéra compedes molaé, lassitudo fames frigus durum, haec prétia sunt ignaviae. id ego male malum metuo: propterea bonum esse certumst potius quam malum; nam magis multo patior facilius verba: verbera ego odi, nimióque edo lubéntius molitúm, quam molitum praéhibeo. proptérea eri imperium éxsequor, bene ét sedate servo id; atqué mihi id prodest. álii ita ut in rem esse ducunt, sint: ego ita ero ut me esse oportet; metum míhi adhibeam, culpam ábstineam, ero ut ómnibus in locis sím praesto: metuam haúd multum. prope est quándo erus ob fácta pretium exsólvet. éo ego exemplo servio, térgi ut in rem esse arbitror. postquam ín tabernam vása et servos cónlocavi, ut iusserat, ita vénio adversum. nunc foris pultabo, adesse ut me sciat, † neque virum ex hoc saltu damni salvom ut educam foras. séd metuo, ne sero veniam depugnato proelio.

messenius spectamen bono servo is est qui res erilem procuro video colloco cogito ut absum ero res eri diligenter tutetur quam si ipse adsum aut rectius tergum quam gula crus quam venter oportet potiora sum cui cor modeste situmst recordor is qui nihilis sum quis is pretium detur ab suus sum ignavus improbus vis verbera compes molae lassitudo fames frigus durus hic pretia sum ignavia is ego malus malus metuo propterea bonus sum certus potis quam malus nam magis multus patior facilis verbum verbero ego odi nimioque edo lubentius molitum quam molio praehibeo propterea erus imperium exsequor bene et sedo servo is atque ego is prodo alii ita ut in res sum duco sum ego ita sum ut ego sum oportet metus mihi adhibeo culpa abstineam sum ut omnibus in locus sim praesto metuo haud multus prope sum quando erus ob facta pretium exsolvet eo ego exemplum servio tergi ut in res sum arbitror postquam in taberna vasa et servus conlocavi ut iubeo ita venio adverro nunc foris pulto adsum ut ego scio neque vir ex hic saltus damnum salvus ut educo foras sed metuo ne serus venio depugno proelium


Medicvs quid esse ílli morbi, dixeras? narra, senex. num laruatust aut cerritus? fac sciam. num eum veternus aut aqua intercus tenet? Senex Quin ea te causa duco, ut id dicas mihi atque illum ut sanum facias. Medicvs Perfacile id quidemst. sanum futurum, mea ego id promitto fide. Senex Magna cum cura ego illum curari volo. Medicvs Quin suspirabo plus sescenta ín die: ita ego eum cum cura magna curabo tibi. Senex Atque eccum ipsum hominem. observemus, quam rem agat.

medicvs quis sum illi morbus dico narro senex num laruatus aut cerritus facio scio num is veternus aut aqua intercus teneo senex quin is tu causa duco ut is dico ego atque ille ut sanus facio medicvs perfacilis is quidem sanus sum meus ego is promitto fides senex magnus cum cura ego ille curaris volo medicvs quin suspiro multus sescenti in dies ita ego is cum cura magnus curo tu senex atque ecce ipse homo observo quam res ago


Matrona Egone hic me patiar frustra in matrimonio, ubi vir compilet clanculum quidquid domist atque ea ad amicam deferat? Penicvlvs Quin tu taces? manufesto faxo iam opprimes: sequere hac modo. pallam ad phrygionem cum corona ébrius ferebat, hodie tibi quam surrupuit domo. sed eccám coronam quám habuit. num mentior? em hac ábiit, si vis persequi vestigiis. atque edepol eccum óptume revortitur; sed pallam non fert. Matrona Quid ego nunc cum illoc agam? Penicvlvs Idem quod semper: male habeas; sic censeo. huc concedamus: ex insidiis aucupa.

matrona ego hic ego patior frustra in matrimonium ubi vir compilo clanculis quisquis domus atque is ad amica defero penicvlvs quin tu taceo manifestus facio iam opprimo sequor hic modo palla ad phrygio cum corona ebrius fero hodie tu quam surripio domus sed eccam corona quam habeo num mentior em hic abiit si volo persequor vestigium atque edepol ecce optume revorto sed palla non fero matrona quis ego nunc cum ille ago penicvlvs idem qui semper malus habeo sic censeo huc concedo ex insidiae aucupo