aut cum ita exaggeramus iniuriam nostram, ut etiam quae multo minora sunt intoleranda dicamus: si pulsasses, defendi non poteras; vulnerasti. sed haec diligentius, cum de amplificatione dicemus. Interim notasse contentus sum, non id solum agere adfectus, ut, quae sunt, ostendantur acerba ac luctuosa, sed etiam ut, quae toleranda haberi solent, gravia videantur: ut cum in maledicto plus iniuriae quam in manu, in infamia plus poenae dicimus quam in morte.

aut cum ita exaggero iniuria noster ut etiam qui multus parvus sum intolero dico si pulso defendo non possum vulnero sed hic diligo cum de amplificatio dico interim noto contineo sum non is solus ago affectus ut qui sum ostendo acerbus atque luctuosus sed etiam ut qui tolero habeo soleo gravis video ut cum in maledico multus iniuria quam in manus in infamia multus poena dico quam in mors


et haec interpretatio non minus dura est quam illa Plauti essentia atque queentia, sed ne propria quidem; nam oratoria sic effertur ut elocutoria, oratrix ut elocutrix; illa autem de qua loquimur rhetorice talis est qualis eloquentia, nec dubie apud Graecos quoque duplicem intellectum habet.

et hic interpretatio non paruus durus sum quam ille plautius essentia atque queentia sed ne proprius quidem nam oratorium sic effero ut elocutoria oratrix ut elocutrix ille autem de qui loquor rhetoricus talis sum qualis eloquentia neque dubius apud graeci quoque duplico intellego habeo


qua quis male uti potest?—Si pecunia, quae est in argento signato, argentum est, qui argentum omne legavit, et pecuniam, quae est in argento signato, legavit; argentum autem omne legavit, igitur et pecuniam, quae est in argento, legavit, habet formam syllogismi. oratori satis est dicere, cum argentum legaverit omne, pecuniam quoque legavit, quae est in argento.

qui quis malus uti possum si pecunia qui sum in argentum signo argentum sum qui argentum omnis lego et pecunia qui sum in argentum signo lego argentum autem omnis lego igitur et pecunia qui sum in argentum lego habeo forma syllogismus orator satis sum dico cum argentum lego omnis pecunia quoque lego qui sum in argentum


illae quoque fabellae, quae, etiamsi originem non ab Aesopo acceperunt (nam uidetur earum primus auctor Hesiodus), nomine tamen Aesopi maxime celebrantur, ducere animos solent praecipue rusticorum et imperitorum, qui et simplicius, quae ficta sunt, audiunt, et capti voluptate facile iis quibus delectantur consentiunt: siquidem et Menenius Agrippa plebem cum patribus in gratiam traditur reduxisse nota ilia de membris humanis adversus ventrem discordantibus fabula.

ille quoque fabella qui etiamsi origo non ab aesopus accipio nam uideo is primus auctor hesiodus nomen tamen aesopus magnus celebro duco animus soleo praecipuus rusticus et imperitor qui et simplicius qui fictum sum audio et capio voluptas facilis is qui delecto consentio siquidem et menenius agrippa plebs cum pater in gratia trado reduco nosco ilia de membrum humanus adverro venter discordo fabula


quae porro ars statim fuit? quid non cultu mitescit? cur vites coercemus manu? cur eas fodimus? rubos arvis excidimus, terra et hos generat; mansuefacimus animalia, indomita nascuntur. verum id est maxime naturale, quod fieri natura optime patitur.

qui porro ars statim sum quis non cultus mitesco cur vito coerceo manus cur is fodio rubus arvum excido terra et hic genero mansuefacio animal indomitus nascor verus is sum magnus natural qui fio natura optume patior


id autem, si et actioni supererit locus et ea proposuerimus, quae refelli non possint. nam provocare quae inde sint fortia, non arguentis est,

is autem si et actio supersum locus et is propono qui refello non possum nam provocaris qui inde sum fortis non arguo sum


arma virumque — multum ille et terris — multa quoque.

arma vir multus ille et terra multus quoque


nec rursus differendum est tirocinium in senectutem; nam cotidie metus crescit, maiusque fit semper quod ausuri sumus et, dum deliberamus quando incipiendum sit, incipere iam serum est. quare fructum studiorum viridem et adhuc dulcem promi decet, dum et veniae spes est et paratus favor et audere non dedecet et, si quid desit operi, supplet aetas, et, si qua sunt dicta iuveniliter, pro indole accipiuntur:

neque rursus differo sum tirocinium in senectus nam cottidie metus cresco magnus fio semper qui audeo sum et dum delibero quando incipio sum incipio iam serus sum quare fructus studium viridis et adhuc dulcis promo decet dum et venia spes sum et paro favor et audeo non dedecet et si quis desum operio suppleo aetas et si qui sum dictum juvenilis pro indoles accipio


sed si forte aliquis inter dicendum effulserit extemporalis color, non superstitiose cogitatis demum est inhaerendum. neque enim tantum habent curae, ut non sit dandus et fortunae locus, cum saepe etiam scriptis ea quae subito nata sunt inserantur. ideoque totum hoc exercitationis genus ita instituendum est, ut et digredi ex eo et redire in id facile possimus.

sed si fors aliquis inter dico effulgeo extemporal color non superstitiosus cogitas demum sum inhaereo neque enim tantus habeo cura ut non sum do et fortuna locus cum saepe etiam scribo is qui subeo nata sum insero ideo totus hic exercitatio genus ita instituo sum ut et digredior ex is et redeo in is facilis possum


testes in Cornelium accusator lecti a tribuno codicis pollicetur; facit hoc Cicero supervacuum, quia ipse fateatur. petit accusationem in Verrem Q. Caecilius, quod fuerat quaestor eius; ipsum Cicero ut pro se videretur effecit.

testis in cornelius accusator lego ab tribunus codico polliceor facio hic cicero supervacuus quia ipse fateor peto accusatio in verres q caecilius qui sum quaestor is ipse cicero ut pro sui video efficio


illud quoque genus est positum non in hac veluti iaculatione dictorum et inclusa breviter urbanitate sed in quodam longiore actu, quod de L. Crasso contra Brutum Cicero in secundo de Oratore libro et allis quibusdam locis narrat.

ille quoque genus sum pono non in hic velut iaculatio dico et includo brevis urbanitas sed in quidam longus actus qui de l crassus contra brutus cicero in secundus de orator liber et allus quidam locus narro


nec vitium duxerim, si Cicero a Demosthene paulum ut hac parte descivit. Sed quae sit differentia nostri Graecique sermonis, explicabit summus liber. compositio (nam finem imponere egresso destinatum modum volumini festino) debet esse honesta, iucunda, varia.

neque vitium duco si cicero ab demosthenes paulus ut hic pars descio sed qui sum differentia noster graecum sermo explico summus liber compositio nam finis impono egredior destino modus volumen festino debeo sum honestus iucundus vario


an in causa Cicero Cornelii consecutus esset docendo iudicem tantum et utiliter demum ac Latine perspicueque dicendo, ut populus Romanus admirationem suam non acclamatione tantum, sed etiam plausu confiteretur? sublimitas profecto et magnificentia et nitor et auctoritas expressit illum fragorem.

an in causa cicero cornelius consequor sum doceo judico tantus et utilis demum atque latinum perspicuus dico ut populus romanus admiratio suus non acclamatio tantus sed etiam plaudo confiteor sublimitas profecto et magnificentia et nitor et auctoritas exprimo ille fragor


chriarum plura genera traduntur: unum simile sententiae, quod est positum in voce simplici, dixit ille, aut, dicere solebat; alterum, quod est in respondendo, interrogatus ille, vel, cum hoc ei dictum esset, respondit; tertium huic non dissimile, cum quis dixisset aliquid, vel fecisset.

chriaris multus genus trado unus similis sententia qui sum pono in vox simplex dico ille aut dico soleo alter qui sum in respondeo interrogo ille vel cum hic is dico sum respondeo tertius hic non dissimilis cum quis dico aliquis vel facio


aspectus enim semper eodem vertitur quo gestus, exceptis quae aut damnare aut concedere aut a nobis removere oportebit, ut idem illud vultu videamur aversari, manu repellere: —Di talem avertite pestem. —haud equidem tali me dignor honore. Significat vero plurimis modis.

aspicio enim semper idem verto quo gero excipio qui aut damnaris aut concedo aut ab nos removeo oportet ut idem ille vultus video aversaris manus repello deus talis averto pestis haud equidem talis ego digno honor significo verus multus modus


quaeretur an debeatur. contra nemo tam demens fuerit, ut cum id quod firmissimum duxerit se habere protulerit, remittat illud et ad leviora transcendat. huic ex schola simile est: non abdicabis adoptatum; ut hunc quoque, non virum. fortem; ut et fortem, non qui cuicunque voluntati tuae non paruerit; ut ex alia omnia subiectus sit, non propter optionem; ut propter optionem, non propter talem optionem. Haec iuris quaestionum differentia est.

quaero an debeo contra nemo tam demens sum ut cum is qui firmus duco sui habeo profero remitto ille et ad levis transcendo hic ex schola similis sum non abdico adoptas ut hic quoque non vir fortis ut et fortis non qui quicumque voluntas tuus non pareo ut ex alius omnis subicio sum non propter optio ut propter optio non propter talis optio hic ius quaestio differentia sum


ac primum concedant mihi omnes oportet, quod Stoicorum quoque asperrimi confitentur, facturum aliquando virum bonum ut mendacium dicat, et quidem nonnunquam levioribus causis, ut in pueris aegrotantibus utilitatis eorum gratia multa fingimus, multa non facturi promittimus;

atque primus concedo ego omnis oportet qui stoicus quoque asper confiteor facio aliquando vir bonus ut mendacium dico et quidem nonnunquam levis causa ut in puer aegroto utilitas is gratia multus fingo multus non facio promitto


non enim est status prima conflictio, fecisti, non feci; sed quod ex prima conflictione nascitur, id est genus quaestionis, fecisti, non feci, an fecerit? hoc fecisti, non hoc feci, quid fecerit? quia ex his apparet, illud coniectura, hoc finitione quaerendum, atque in eo pars utraque insistit, erit quaestio coniecturalis vel finitivi status.

non enim sum status primus conflictio facio non facio sed qui ex primus conflictio nascor is sum genus quaestio facio non facio an facio hic facio non hic facio quis facio quia ex hic appareo ille conicio hic finitio quaero atque in is pars uter insisto sum quaestio coniectural vel finitivi status


nunc quibus instituendus sit artibus, qui sic formabitur, ut fieri possit orator, et quae in quaque aetate inchoanda, dicere ingrediar.

nunc qui instituo sum ars qui sic formo ut fio possum orator et qui in quisque aetas incoho dico ingredior


neque illum tamen ordinem, de quo prius dixi, damnaverim; quia quaedam, etiamsi ipsa sunt dura, in id tamen valent, ut ea molliant quae sequuntur. nec omnino sine ratione est quod vulgo dicitur: iniquum petendum, ut aequum feras.

neque ille tamen ordo de quo prior dico damno quia quidam etiamsi ipse sum durus in is tamen valeo ut is mollio qui sequor neque omnino sine ratio sum qui vulgo dico iniquus peto ut aequus ferus


hunc locum Cicero breviter in tertio de Oratore libro perstringit, neque tamen videri potest quidquam omisisse dicendo, non omni causae neque auditori neque personae neque tempori congruere orationis unum genus. nec fere pluribus in Oratore eadem. sed illic L. Crassus, cum apud summos oratores hominesque eruditissimos dicat, satis habet partem hanc velut notare inter agnoscentes;

hic locus cicero brevis in tertius de orator liber perstringo neque tamen video possum quisquam omitto dico non omnis causa neque auditor neque persona neque tempus congruo oratio unus genus neque fere multus in orator idem sed illic l crassus cum apud summus orator homo erudio dico satis habeo pars hic velut noto inter agnosco


an non talem quendam videtur finxisse Vergilius, quem in seditione vulgi iam faces et saxa iaculantis moderatorem dedit: tum pietate gravem ac meritis si forte virum quem conspexere , silent arrectisque auribus adstant? Habemus igitur ante omnia virum bonum, post haec adiiciet dicendi peritum: ille regit dictis animos et pectora mulcet. Quid?

an non talis quidam video fingo vergilius qui in seditio vulgus iam fax et saxum jaculor moderator do tum pietas gravis atque meritum si fors vir qui conspicio sileo arrideo auris asto habeo igitur ante omnis vir bonus post hic adiiciet dico peritus ille rego dictum animus et pectus mulceo quis


nec tamen omnibus semper, quae invenerimus, argumentis onerandus est iudex, quia et taedium adferunt et fidem detrahunt. neque enim potest iudex credere satis esse ea potentia, quae non putamus ipsi sufficere qui diximus. in rebus vero apertis argumentari tam sit stultum quam in clarissimum solem mortale lumen inferre.

neque tamen omnis semper qui invenio argumentum onero sum iudex quia et taedium affero et fides detraho neque enim possum iudex credo satis sum is potentia qui non puto ipse sufficio qui dico in res verus apertus argumentaris tam sum stultus quam in clarus sol mortalis lumen infero


accedit difficultati, quod eius rei nulla exercitatio est, nulli praeceptores. itaque in conviviis et sermonibus multi dicaces, quia in hoc usu cotidiano proficimus. oratoria urbanitas rara nec ex arte propria sed ad hanc consuetudinem commodata.

accedo difficultas qui is res nullus exercitatio sum nullus praeceptor itaque in convivium et sermo multus dicax quia in hic usus cottidianus proficio oratorium urbanitas rarus neque ex ars proprius sed ad hic consuetudo commodo


praeterea in agendo plus impetus plerumque et petitas vel paulo licentius voluptates, commovendos enim esse ducendosque animos imperitorum; at quod libris dedicatum in exemplum edatur, id tersum ac limatum et ad legem ac regulam conpositum esse oportere, quia veniat in manus doctorum et iudices artis habeat artifices.

praeterea in ago multus impetus plerusque et peto vel paulus licet voluptas commoveo enim sum duco animus imperitor at qui liber dedico in exemplum edo is tersus atque limo et ad lex atque regula compositum sum oportet quia venio in manus doctor et iudex ars habeo artifex


quodsi quis parce et, cum res poscet, utetur; velut asperso quodam condimento iucundior erit; at qui nimium adfectaverit, ipsam illam gratiam varietatis amittet. quanquam sunt quaedam figurae ita receptae, ut paene iam hoc ipsum nomen effugerint; quae etiamsi fuerint crebriores, consuetas aures minus ferient.

quodsi quis parco et cum res posco uto velut asperso quidam condimentum jucundus sum at qui nimium adfectaverit ipse ille gratia varietas amitto quamquam sum quidam figura ita recipio ut paene iam hic ipse nomen effugio qui etiamsi sum creber consuesco auris paruus ferio


adiuvant urbanitatem et versus commode positi, seu toti ut sunt (quod adeo facile est, ut Ovidius ex tetrastichon Macri carmine librum in malos poetas composuerit), quod fit gratius, si qua etiam ambiguitate conditur: ut Cicero in Lartium, hominem callidum et versutum, cum is in quadam causa suspectus esset,

adjuvo urbanitas et verro commodus pono seu totus ut sum qui adeo facilis sum ut ovidius ex tetrastichon macri carmen liber in malus poeta compono qui fio gratus si qui etiam ambiguitas condio ut cicero in lartium homo callidus et versutus cum is in quidam causa suspicio sum


cum eo quidem quod vix ullus est tam communis locus, qui possit cohaerere cum causa nisi aliquo propriae quaestionis vinculo copulatus; appareat alioqui non tam insertum quam adplicitum,

cum is quidem qui vix ullus sum tam communis locus qui possum cohaereo cum causa nisi aliquis proprius quaestio vinculum copulo appareo alioqui non tam insero quam applico


qui vero non omnia subiiciebant oratori, sollicitius ac verbosius, ut necesse erat, adhibuerunt discrimina; quorum fuit Ariston, Critolai Peripatetici discipulus, cuius hic finis est, scientia videndi et agendi in quaestionibus civilibus per orationem popularis persuasionis. hic scientiam,

qui verus non omnis subiiciebant orator sollicitus atque verbosus ut necesse sum adhibeo discrimino qui sum aristo critolaus peripateticus discipulus qui hic finis sum scientia video et ago in quaestio civilis per oratio popularis persuasio hic scientia


neque ignoro quosdam esse, qui curam omnem compositionis excludant, atque illum horridum sermonem, ut forte fluxerit, modo magis naturalem, modo etiam magis virilem esse contendant. qui si id demum naturale esse dicunt, quod natura primum ortum est et quale ante cultum fuit, tota haec ars orandi subvertitur.

neque ignoro quidam sum qui cura omnis compositio excludo atque ille horridus sermo ut fors fluo modo magis natural modo etiam magis virilis sum contendo qui si is demum natural sum dico qui natura primus orior sum et qualis ante cultus sum totus hic ars oro subvertitur


altera est divisio, quae in tres partes et ipsa discedit, qua discerni posse etiam recte dicendi genera inter se videntur. namque unum subtile, quod ἰσχνόν vocant, alterum grande atque robustum, quod ἁδρόν dicunt, constituunt; tertium alii, medium ex duobus, alii floridum (namque id ἀνθηρόν appellant) addiderunt.

alter sum divisio qui in tres pars et ipse discedo qui discerno possum etiam rectus dico genus inter sui video namque unus subtilis qui voco alter grandis atque robustus qui dico constituo tertius alius medius ex duo alius floridus namque is appello addo


et Horatius ne in poemate quidem humilem generis huius usum putavit in illis versibus, Quod dixit uulpes aegroto cauta leoni. Αἶνον Graeci vocant et αἰσωπείους ut dixi, λόγους et λιβυκούς ; nostrorum quidam, non sane recepto in usum nomine, apologationem.

et horatius ne in poema quidem humilis genus hic usus puto in ille versus qui dico uulpes aegroto caveo leo graecum voco et ut dico et noster quidam non sanus recipio in usus nomen apologatio


brevis erit narratio ante omnia, si inde coeperimus rem exponere, unde ad iudicem pertinet; deinde, si nihil extra causam dixerimus; tum etiam,si reciderimus omnia, quibus sublatis neque cognitioni quidquam neque utilitati detrahatur.

brevis sum narratio ante omnis si inde coepio res expono unde ad judico pertineo deinde si nihil extra causa dico tum etiam si recido omnis qui tollo neque cognitio quisquam neque utilitas detraho


denique cur in his omnibus, quae discenda oratori futuro puto, eminuit Plato? qui non contentus disciplinis, quas praestare poterant Athenae, non Pythagoreorum, ad quos in Italiam navigaverat, Aegypti quoque sacerdotes adiit atque eorum arcana perdidicit.

denique cur in hic omnis qui disco orator sum puto emineo plato qui non contineo disciplina qui praesto possum athenae non pythagoreus ad qui in italia navigo aegyptius quoque sacerdos adeo atque is arcanus perdisco


in tertio de Oratore ita scriptum est: in perpetua autem oratione, cum et coniunctionis levitatem et numerorum, quam dixi, rationem tenuerimus, tum est quasi luminibus distinguenda et frequentanda omnis oratio sententiarum atque verborum.

in tertius de orator ita scribo sum in perpetuus autem oratio cum et coniunctio levitas et numerus quam dico ratio teneo tum sum quasi lumen distinguo et frequento omnis oratio sententiaris atque verbum


ut Latinis veteribus d plurimis in verbis adiectam ultimam, quod manifestum est etiam ex columna rostrata, quae est Duilio in foro posita; interim g quoque, ut in pulvinari Solis, qui colitur iuxta aedem Quirini, vesperug, quod vesperuginem accipimus.

ut latinum vetus d multus in verbum adicio ulter qui manifestus sum etiam ex columna rostratus qui sum duilio in forum pono interim g quoque ut in pulvinaris soli qui colo iuxta aedes quirinus vesperug qui vesperugo accipio


intuendum autem et qui sit apud quem dicimus, et id quod illi maxime probabile videatur requirendum; qua de re locuti sumus in prohoemii et suasoriae praeceptis.

intueor autem et qui sum apud qui dico et is qui ille magnus probabilis video requiro qui de res loquor sum in prohoemii et suasoria praecipio


ante omnia igitur illi, qui totidem figuras putant quot adfectus, repudiandi, non quia adfectus non sit quaedam qualitas mentis, sed quia figura, quam non communiter, sed proprie nominamus, non sit simplex rei cuiuscunque enuntiatio. quapropter in dicendo irasci, dolere, misereri, timere, confidere, contemnere non sunt figurae, non magis quam suadere, minari, rogare, excusare.

ante omnis igitur ille qui totidem figura puto quot affectus repudio non quia affectus non sum quidam qualitas mens sed quia figuro quam non communis sed proprius nomino non sum simplex res quicumque enuntiatio quapropter in dico irascor doleo misereo timeo confido contemno non sum figura non magis quam suadeo mino rogo excuso


haec erant, Marcelle Victori, quibus praecepta dicendi pro virili parte adiuvari posse per nos videbantur, quorum cognitio studiosis iuvenibus si non magnam utilitatem adferet, at certe, quod magis petimus, bonam voluntatem.

hic sum marcellus victor qui praecipio dico pro virilis pars adiuvaris possum per nos video qui cognitio studiosus juvenis si non magnus utilitas affero at certus qui magis peto bonus voluntas


aut, quod est multo ineptius, compositionibus ambiguis, ut in illa controversia, in qua infamis amore filiae virginis pater raptam eam interrogat, a quo vitiata sit, quis te, inquit, rapuit? tu , pater, nescis?

aut qui sum multus ineptus compositio ambiguus ut in ille controversia in qui infamis amor filia virgo pater rapio is interrogo ab quo vitio sum quis tu inquam rapio tu pater nescio


quasi luere per caprum; nam solitaurilia iam persuasum est esse suouetaurilia , et sane ita se habet sacrum, quale apud Homerum quoque est. sed haec non tam ex tribus quam ex particulis trium coeunt. ceterum etiam ex praepositione et duobus vocabulis dure videtur struxisse Pacuvius Nerei repandirostrum, incuruiceruicum pecus.

quasi luo per caper nam suovetaurilia iam persuadeo sum sum suovetaurilia et sanus ita sui habeo sacer qualis apud homerus quoque sum sed hic non tam ex tres quam ex particulis tres coeo ceterum etiam ex praepositio et duo vocabulis durus video struo pacuvius nereius repandirostrus incuruiceruicum pecus


praecipuum vero lumen sicut eloquentiae ita praeceptis quoque eius dedit, unicum apud nos specimen orandi docendique oratorias artes, M. Tullius; post quem tacere modestissimum foret, nisi et rhetoricos suos ipse adulescenti sibi elapsos diceret, et in oratoriis haec minora, quae plerumque desiderantur, sciens omisisset.

praecipuus verus lumen sicut eloquentia ita praecipio quoque is do unicus apud nos specimen oro doceo oratoria ars m tullius post qui taceo modestus sum nisi et rhetorici suus ipse adulescens sui elabor dico et in oratorius hic parvus qui plerusque desidero scio omitto


item correctionis eadem ratio est; nam quod illic dubitat, hic emendat. etiam in personae fictione accidere quidam idem putaverunt, ut in verbis esset haec figura: crudelitatis mater est avaritia, et apud Sallustium in Ciceronem O Romule Arpinas, et apud Menandrum Oedipus Thriasius. haec omnia copiosius sunt exsecuti, qui non ut partem operis transcurrerunt, sed proprie libros huic operi dedicaverunt, sicut Caecilius, Dionysius, Rutilius, Cornificius, Visellius aliique non pauci; sed non minor erit eorum, qui vivunt, gloria.

item correctio idem ratio sum nam qui illic dubito hic emendo etiam in persona fictio accido quidam idem puto ut in verbum sum hic figuro crudelitas mater sum avaritia et apud sallustius in cicero o romulis arpinas et apud menandrum oedipus thriasius hic omnis copiosus sum exsequor qui non ut pars opus transcurro sed proprius liber hic operio dedico sicut caecilius dionysius rutilus cornificius visellius alius non paucus sed non paruus sum is qui vivo gloria


sed ne causae quidem parum confert idem hic orationis ornatus. nam , qui libenter audiunt, et magis attendunt et facilius credunt, plerumque ipsa delectatione capiuntur, nonnunquam admiratione auferuntur. nam et ferrum ipsum adfert oculis terroris aliquid, et fulmina ipsa non tam nos confunderent, si vis eorum tantum, non etiam ipse fulgor timeretur.

sed ne causa quidem parum confero idem hic oratio orno nam qui libet audio et magis attendo et facilis credo plerusque ipse delectatio capio nonnunquam admiratio aufero nam et ferrum ipse affero oculus terror aliquis et fulmen ipse non tam nos confundo si volo is tantus non etiam ipse fulgor timeo


verum hic omnes sine dubio et in omni genere eloquentiae procul a se reliquit, epicos tamen praecipue, videlicet quia clarissima in materia simili comparatio est.

verus hic omnis sine dubius et in omnis genus eloquentia procul ab sui relinquo epicus tamen praecipuus videlicet quia clarus in materia similis comparatio sum


dicant sine his in foro multi et adquirant, dum sit locupletior aliquis sordidae mercis negotiator et plus voci suae debeat praeco. nec velim quidem lectorem dari mihi quid studia referant computaturum.

dico sine hic in forum multus et acquiro dum sum locupletior aliquis sordidus mercis negotiator et multus vox suus debeo praeco neque volo quidem lector do ego quis studium refero computo


nam et propriis verbis et ordine collocatis figura fieri potest. quomodo autem ironia alia sit tropi, alia schematos, suo loco reddam. nomen enim fateor esse commune et scio quam multiplicem habeant quamque scrupulosam disputationem; sed ea non pertinet ad praesens meum propositum. nihil enim refert, quomodo appelletur utrumlibet eorum, si quid orationi prosit apparet, nec mutatur vocabulis vis rerum.

nam et proprius verbum et ordo colloco figuro fio possum quomodo autem ironia alius sum tropus alius schematos suus locus reddo nomen enim fateor sum communis et scio quam multiplico habeo quisque scrupulosus disputatio sed is non pertineo ad praesens meus propono nihil enim refero quomodo appello uter is si quis oratio prosum appareo neque muto vocabulis volo res


et fortis qui metus doloris, mortis, superstitionis nulla ratione purgaverit? et iustus qui aequi bonique tractatum, qui leges, quaeque natura sunt omnibus datae quaeque propriae populis et gentibus constitutae, nunquam eruditiore aliquo sermone tractarit? O quam istud parvum putant, quibus tam facile videtur!

et fortis qui metus dolor mors superstitio nullus ratio purgaverit et iustus qui aequum bonus tractas qui lex quisque natura sum omnis do quisque proprius populus et gens constituo numquam erudio aliquis sermo tracto o quam iste parvus puto qui tam facilis video


sunt et illi breves gestus, cum manus leviter pandata, qualis voventium est, parvis intervallis et subadsentientibus humeris movetur, maxime apta parce et quasi timide loquentibus. est admirationi conveniens ille gestus, quo manus modice supinata ac per singulos a minimo collecta digitos redeunte flexu simul explicatur atque convertitur.

sum et ille brevis gero cum manus levis pando qualis voventium sum parvus intervallum et subadsentientibus humo moveo magnus apto parco et quasi timidus loquor sum admiratio convenio ille gero quo manus modicus supino atque per singuli ab paruus colligo digitus redeo flecto simul explico atque converto


incidunt tamen plerique in hoc vitium vel consuetudine declamatoria vel etiam cupiditate dicendi, dantque de se respondentibus venustissimos lusus, cum modo, se vero nihil dixisse neque tam stulte dicturos; modo, bene admonitos ab adversario et agere gratias, quod adiuti sint, iocantur; frequentissime vero, id quod firmissimum est, nunquam iis responsurum adversarium fuisse, quae proposita non essent, nisi illa sciret vera esse et ad fatendum conscientia esset impulsus; ut pro Cluentio Cicero:

incido tamen plerusque in hic vitium vel consuetudo declamatorius vel etiam cupiditas dico do de sui respondeo venustissimos lusus cum modo sui verus nihil dico neque tam stultus dico modo bene admoneo ab adversarius et ago gratia qui adjuvo sum jocor frequens verus is qui firmus sum numquam is respondeo adversarius sum qui propono non sum nisi ille scio verus sum et ad fateor conscientia sum impello ut pro cluentius cicero


quantitas quoque, ut dixi, etiamsi non semper, plerumque tamen eidem subiacet, seu modi est seu numeri. sed modus aliquando constat aestimatione facti, quanta sit culpa, quantumve beneficium, aliquando iure, cum id in controversiam venit, qua quis lege puniendus vel honorandus sit:

quantitas quoque ut dico etiamsi non semper plerusque tamen idem subjaceo seu modus sum seu numerus sed modus aliquando consto aestimatio facio quantus sum culpa quantumve beneficium aliquando ius cum is in controversia venio qui quis lex punior vel honoro sum


sed neque hoc contingere semper potest praesertim oratori, cui saepius scribere ad praesentes usus necesse est; et ipsa emendatio finem habeat. sunt enim qui ad omnia scripta tanquam vitiosa redeant et, quasi nihil fas sit rectum esse quod primum est, melius existiment quidquid est aliud, idque faciant, quotiens librum in manus resumpserunt, similes medicis etiam integra secantibus. accidit itaque ut cicatricosa sint et exsanguis et cura peiora.

sed neque hic contingo semper possum praesertim orator qui saepis scribo ad praesens utor necesse sum et ipse emendatio finis habeo sum enim qui ad omnis scribo tamquam vitiosus redeo et quasi nihil fas sum recingo sum qui primus sum bonus existimo quisquis sum alius is facio quotiens liber in manus resumo similis medicus etiam integer seco accido itaque ut cicatricosus sum et exsanguis et cura malus


sed alii quoque auctores, inter quos Eratosthenes, idem praeceperunt. melius autem, qui nullum tempus vacare cura volunt, ut Chrysippus. nam is, quamvis nutricibus triennium dederit, tamen ab illis quoque iam formandam quam optimis institutis mentem infantium iudicat.

sed alius quoque auctor inter qui eratosthenes idem praecipio bonus autem qui nullus tempus vacaris cura volo ut chrysippus nam is quivis nutrix triennium do tamen ab ille quoque iam formo quam bonus institus mens infer iudico


hic mulier erubuit, merito; male enim responderat se malle alienum aurum quam suum; nam est hoc improbum. at , si respondisset malle se aurum suum tale esse, quale illud esset, potuisset pudice respondere malle se virum suum talem esse, qualis melior esset.

hic mulier erubesco mereo malus enim respondeo sui malo alienus aurum quam suus nam sum hic improbus at si respondeo malo sui aurum suus talis sum qualis ille sum possum pudicus respondeo malo sui vir suus talis sum qualis bonus sum


sed in hac ipsa cura est aliquid satis. nam cum Latina, significantia, ornata, cum apte sunt collocata, quid amplius laboremus? quibusdam tamen nullus est finis calumniandi se et cum singulis paene syllabis commoriendi, qui etiam, cum optima sunt reperta, quaerunt aliquid quod sit magis antiquum, remotum, inopinatum, nec intelligunt iacere sensus in oratione, in qua verba laudantur.

sed in hic ipse cura sum aliquis satis nam cum latinum significo orno cum aptus sum colloco quis amplus laboro quidam tamen nullus sum finis calumnio sui et cum singuli paene syllo commoriendi qui etiam cum bonus sum reperio quaero aliquis qui sum magis antiquus removeo inopinor neque intellego iacio sensus in oratio in qui verbum laudo


alii sex status putant, coniecturam, quam γένεσιν vocant, et qualitatem, et proprietatem, id est μετάστασις quo verbo finitio ostenditur, et quantitatem, quam μετάστασις; dicunt, et comparationem, et translationem, cuius adhuc novum nomen inventum est μετάστασις novum, inquam, in statu, alioqui ab Hermagora inter species iuridiciales usitatum.

alius sex status puto conicio quam voco et qualitas et proprietas is sum quo verbum finitio ostendo et quantitas quam dico et comparatio et translatio qui adhuc novus nomen invenio sum novus inquam in status alioqui ab hermagoras inter species iuridicial usitas


comparatio in nominibus aut genus deprehendit aut declinationem; genus, ut si quaeratur, funis masculinum sit an femininum, simile illi sit panis; declinationem, ut si veniat in dubium, hac domu dicendum sit an hac domo et domuum an domorum:

comparatio in nomen aut genus deprehendo aut declinatio genus ut si quaero funis masculinus sum an femininus similis ille sum panis declinatio ut si venio in dubius hic domus dico sum an hic domus et domus an domorum


deliberativas quoque miror a quibusdam sola utilitate finitas. ac si quid in his unum sequi oporteret, potior fuisset apud me Ciceronis sententia, qui hoc materiae genus dignitate maxime contineri putat. nec dubito, quin ii, qui sunt in illa priore sententia, secundum opinionem pulcherrimam ne utile quidem, nisi quod honestum esset, existimarint.

deliberativus quoque miro ab quidam solus utilitas finio atque si quis in hic unus sequor oportet potis sum apud ego cicero sententia qui hic materia genus dignitas magnus contineo puto neque dubito quin is qui sum in ille prior sententia secundus opinio pulcher ne utilis quidem nisi qui honestus sum existimo


ratiocinativa seu collectiva quaestio orietur, an restitutio pro sublatione iudicii sit et proinde valeat, ac si iudicium non fuisset. ubi temptabit rusticus dicere ne impetrare quidem aliter potuisse suorum restitutionem uno praemio nisi patre proinde ac si accusatus non esset revocato, quae res advocati quoque poenam, tanquam is non adfuisset, remiserit.

ratiocinativa seu collectiva quaestio orior an restitutio pro sublatio iudicium sum et proinde valeo atque si iudicium non sum ubi tempto rusticus dico ne impetro quidem aliter possum suus restitutio unus praemium nisi pater proinde atque si accuso non sum revoco qui res advoco quoque poena tamquam is non adsum remitto


neque est ignobile exemplum, Megarios ab Atheniensibus, cum de Salamine contenderent, victos Homeri versu, qui tamen ipse non in omni editione reperitur, significans Aiacem naves suas Atheniensibus iunxisse. ea quoque,

neque sum ignobilis exemplum megarios ab atheniensis cum de salaminus contendo vinco homerus verro qui tamen ipse non in omnis editio reperio significo ajax navo suus atheniensis jungo is quoque


nam , cum Brutus in accusatione C. Planci ex duobus lectoribus ostendisset, contraria L. Crassum patronum eius in oratione, quam de Colonia Narbonensi habuerat, suasisse iis, quae de lege Servilia dixerat, tris excitavit et ipse lectores, hisque patris eius dialogos dedit legendos; quorum cum in Privernati unus, alter in Albano, tertius in Tiburti sermonem habitum complecteretur, requirebat, ubi essent eae possessiones. omnes autem illas Brutus vendiderat; et tum paterna emancupare praedia turpius habebatur. similis in apologis quoque et quibusdam interim etiam historiis exponendi gratia consequi solet.

nam cum brutus in accusatio que plancus ex duo lector ostendo contrarius l crassus patronus is in oratio quam de colonia narbonensis habeo suadeo is qui de lex servilius dico tres excito et ipse lector hic pater is dialogus do lego qui cum in privernati unus alter in albanus tertius in tiburtus sermo habitus complector requiro ubi sum is possessio omnis autem ille brutus vendo et tum paternus emancuparis praedium turpis habeo similis in apologus quoque et quidam interim etiam historia expono gratia consequor soleo


in praelegendo grammaticus et illa quidem minora praestare debebit, ut partes orationis reddi sibi soluto versu desideret et pedum proprietates, quae adeo debent esse notae in carminibus, ut etiam in oratoria compositione desiderentur. deprehendat , quae barbara, quae impropria, quae contra leges loquendi sint posita;

in praelego grammaticus et ille quidem parvus praesto debeo ut pars oratio reddo sui solvo verro desidero et pes proprietas qui adeo debeo sum nosco in carmen ut etiam in oratorium compositio desidero deprehendo qui barbarum qui impropria qui contra lex loquor sum pono


coniectura omnis aut de re aut de animo est. utriusque tria tempora, praeteritum, praesens, futurum. de re et generales quaestiones sunt et definitae, id est, et quae non continentur personis et quae continentur.

conicio omnis aut de res aut de animus sum uterque tres tempus praetereo praesens sum de res et general quaestio sum et definio is sum et qui non contineo persona et qui contineo


mihi ille detur puer, quem laus excitet, quem gloria iuvet, qui victus fleat. hic erit alendus ambitu, hunc mordebit obiurgatio, hunc honor excitabit, in hoc desidiam nunquam verebor.

ego ille do puer qui laus excito qui gloria juvo qui vinco fleo hic sum alo ambitus hic mordeo objurgatio hic honor excito in hic desidia numquam vereor


nam primum facienda multo stilo forma est, quae nos etiam cogitantes sequatur; tum adsumendus usus paulatim, ut pauca primum complectamur animo, quae reddi fideliter possint; mox per incrementa tam modica, ut onerari se labor ille non sentiat, augenda vis et exercitatione multa continenda est, quae quidem maxima ex parte memoria constat. ideoque aliqua mihi in illum locum differenda sunt.

nam primus facio multus stilus forma sum qui nos etiam cogito sequor tum adsumo utor paulatim ut paucus primus complector animus qui reddo fidelis possum mox per incrementum tam modicus ut oneraris sui labor ille non sentio augeo volo et exercitatio multus contineo sum qui quidem maximus ex pars memoria consto ideo aliqui ego in ille locus differo sum


his accedunt vitia non naturae sed trepidationis, cum ore concurrente rixari, si memoria fefellerit aut cogitatio non suffragetur, quasi faucibus aliquid obstiterit, insonare, in adversum tergere nares, obambulare sermone inperfecto, resistere subito et laudem silentio poscere; quae omnia persequi prope infinitum est; sua enim cuique sunt vitia.

hic accedo vitio non natura sed trepidatio cum os concurro rixaris si memoria fallo aut cogitatio non suffrago quasi fauces aliquis obsto insonaris in adverro tergeo naris obambularis sermo imperfectus resisto subeo et laus silentium posco qui omnis persequor prope infinitus sum suus enim quisque sum vitio


praeterea finimus aut vi, sicut superiora, aut ἐτυμολογίᾳ, ut si assiduum ab asse dando, et locupletem a locorum, pecuniosum a pecorum copia. finitioni subiecta maxime videntur genus, species, differens,

praeterea finio aut vis sicut superus aut ut si assiduus ab assis do et locupleto ab locus pecuniosus ab pecus copia finitio subiectum magnus video genus species differo


nonnunquam tamen quaedam bene et contemnuntur vel tanquam levia vel tanquam nihil ad causam pertinentia. multis hoc locis fecit Cicero; et haec simulatio interim huc usque procedit, ut, quae dicendo refutare non possumus, quasi fastidiendo calcemus.

nonnunquam tamen quidam bene et contemno vel tamquam levis vel tamquam nihil ad causa pertineo multus hic locus facio cicero et hic simulatio interim huc usque procedo ut qui dico refutaris non possum quasi fastidio calceo


hanc autem videri volunt speciem illius temporis, ut aestatem vel hiemem; huic subiicitur ille in pestilentia comissator. actum , id est πρῆξιν, quod eo referunt, sciens commiserit an insciens? necessitate an casu? et talia. numerum , qui cadit in speciem quantitatis, an Thrasybulo triginta praemia debeantur, quia tot tyrannos sustulerit?

hic autem video volo species ille tempus ut aestas vel hiems hic subiicitur ille in pestilentia comissator ago is sum qui is refero scio committo an insciens necessitas an casus et talis numerus qui cado in species quantitas an thrasybulus triginta praemium debeo quia tot tyrannus tollo


praeter haec finguntur in scholis et inscripti maleficii, in quibus aut hoc quaeritur, an inscriptum sit aut hoc, an maleficium sit, raro utrumque. male gestae legationis apud Graecos et veris causis frequens, ubi iuris loco quaeri solet, an omnino aliter agere quam mandatum sit liceat, et quo usque sit legatus, quoniam aliae in nuntiando, aliae in renuntiando sunt, ut in Heio, qui testimonium in Verrem dixerat post perlatam legationem.

praeter hic fingo in schola et inscribo maleficium in qui aut hic quaero an inscriptum sum aut hic an maleficium sum rarus uterque malus gero legatio apud graeci et verus causa frequens ubi ius locus quaero soleo an omnino aliter ago quam mando sum licet et quo usque sum legatus quoniam alius in nuntio alius in renuntio sum ut in heius qui testimonium in verres dico post perfero legatio


ita est ille imperfectus syllogismus. ex pugnantibus vero, quod etiam solum enthymema quidam vocant, fortior multo probatio est. tale est Ciceronis pro Milone: eius igitur mortis sedetis ultores, cuius vitam si pletis per vos restitui posse, nolitis.

ita sum ille imperfectus syllogismus ex pugno verus qui etiam solus enthymema quidam voco fortis multus probatio sum talis sum cicero pro milo is igitur mors sedeo ultor qui vita si pletis per tu restituo possum nolo


utrobique autem orator meminisse debebit actione tota, quid finxerit, quoniam solent excidere quae falsa sunt,

utrobique autem orator memini debeo actio totus quis fingo quoniam soleo excido qui fallo sum


et hic Cicero adloquens Brutum testatur esse haec ei nota ideoque brevius a se dici, quanquam sit fusus locus tracteturque a philosophis latius. nos institutionem professi non solum scientibus ista, sed etiam discentibus tradimus, ideoque paulo pluribus verbis debet haberi venia.

et hic cicero alloquor brutus testor sum hic is nosco ideo brevis ab sui dico quamquam sum fundo locus tracto ab philosophus fero nos institutio profiteor non solus scio iste sed etiam disco trado ideo paulus multus verbum debeo habeo venia


igitur finitio in natura ipsa nominis quaestionem habet generalem, et quae esse etiam citra complexum causae possit; scriptum et voluntas de eo disputat iure quod est in lege, syllogismus de eo quod non est. amphiboliae lis in diversum trahit, legum contrariarum ex diverso pugna est.

igitur finitio in natura ipse nomen quaestio habeo general et qui sum etiam citer complector causa possum scribo et voluntas de is disputo ius qui sum in lex syllogismus de is qui non sum amphibolia lis in diverto traho lex contrariaris ex diverto pugno sum


peregisse mihi videor sacra tradentium artes, sed consilio locus superest. namque ego, ut in oratione syllogismo quidem aliquando uti nefas non duco, ita constare totam aut certe confertam esse aggressionum et enthymematum stipatione minime velim. dialogis enim et dialecticis disputationibus erit similior quam nostri operis actionibus, quae quidem inter se plurimum differunt.

perago ego video sacer trado ars sed consilium locus supersum namque ego ut in oratio syllogismus quidem aliquando uti nefas non duco ita constaris totus aut certus confercio sum aggressio et enthymema stipatio paruus volo dialogus enim et dialectica disputatio sum similis quam noster opus actio qui quidem inter sui multus differo


non est scriptum, ut bis praecipitetur damnata, ut quandoque rapta optet, ut tyrannicida duo praemia accipiat, nihil de vomere cautum, nihil de ovibus: ex eo, quod manifestum est, colligitur quod dubium est. maioris pugnae est ex scripto ducere quod scriptum non est; an, quia hoc, et hoc. qui patrem occiderit, culleo insuatur: matrem occidit. ex domo in ius educere ne liceat: ex tabernaculo eduxit. in hoc genere haec quaeruntur,

non sum scribo ut bis praecipito damno ut quandoque rapio opto ut tyrannicida duo praemium accipio nihil de vomo caueo nihil de ovis ex is qui manifestus sum colligo qui dubius sum magnus pugna sum ex scribo duco qui scribo non sum an quia hic et hic qui pater occido culleus insuo mater occido ex domus in ius educo ne licet ex tabernaculum educo in hic genus hic quaero


epilogus , si enumerationem rerum habet, desiderat quandam concisorum continuationem; si ad concitandos iudices est accommodatus, aliquid ex iis, quae supra dixi; si placandos, inclinatam quandam lenitatem; si misericordia commovendos, flexum vocis et flebilem suavitatem, qua praecipue franguntur animi, quaeque est maxime naturalis. nam etiam orbos viduasque videas in ipsis funeribus canoro quodam modo proclamantes.

epilogus si enumeratio res habeo desidero quidam concisor continuatio si ad concito iudex sum accommodo aliquis ex is qui supra dico si placo inclino quidam lenitas si misericordia commoveo flecto vox et flebilis suavitas qui praecipuus frango animus quisque sum magnus natural nam etiam orbus viduasque video in ipse funus canorus quidam modo proclamantes


Per collocationem, ubi dubium est, quid quo referri oporteat, ac frequentissime, cum quidem medium est, cum utrinque possit trahi, ut de Troilo Vergilius, lora tenens tamen. hic , utrum teneat tamen lora an, quamvis teneat, tamen trahatur, quaeri potest. unde controversia illa,

per collocatio ubi dubius sum quis quo refero oportet atque frequens cum quidem medius sum cum uter possum traho ut de troilus vergilius lorum teneo tamen hic utrum teneo tamen lorum an quivis teneo tamen traho quaero possum unde controversia ille


sed haec divisio mea ad Graecum sermonem praecipue pertinet, nam et maxima ex parte Romanus inde conversus est et confessis quoque Graecis utimur verbis, ubi nostra desunt, sicut illi a nobis nonnunquam mutuantur. inde illa quaestio exoritur, an eadem ratione per casus duci externa qua nostra conveniat.

sed hic divisio meus ad graecus sermo praecipuus pertineo nam et maximus ex pars romanus inde converro sum et confessum quoque graecum utor verbum ubi noster desum sicut ille ab nos nonnunquam mutuo inde ille quaestio exorior an idem ratio per casus duco externus qui noster convenio


nam fit longa et impedita, ut eam iudices similem agmini totidem lixas habenti quot milites, cui et numerus est duplex nec duplum virium; quanquam non singula modo sed etiam plura verba apponi solent: ut coniugio Anchise Veneris dignate superbo. Sed hoc quocunque modo:

nam fio longus et impedio ut is iudex similis agmen totidem lixa habeo quot miles qui et numerus sum duplex neque duplus vis quamquam non singulus modo sed etiam multus verbum appono soleo ut conjugium anchises venus digno superbus sed hic quocunque modo


iudicium autem suum grammaticus interponat his omnibus; nam hoc valere plurimum debet. ego (nisi quod consuetudo obtinuerit) sic scribendum quidque iudico, quomodo sonat.

iudicium autem suus grammaticus interpono hic omnis nam hic valeo multus debeo ego nisi qui consuetudo obtineo sic scribo quisque judico quomodo sono


quantum ego quidem sentio, circa movendos adfectus in hoc posita est, ut moveamur ipsi. nam et luctus et irae et indignationis aliquando etiam ridicula fuerit imitatio, si verba vultumque tantum, non etiam animum accommodarimus. quid enim aliud est causae, ut lugentes utique in recenti dolore disertissime quaedam exclamare videantur et ira nonnunquam indoctis quoque eloquentiam faciat, quam quod illis inest vis mentis et veritas ipsa morum? quare in iis,

quantus ego quidem sentio circa moveo affectus in hic pono sum ut moveo ipse nam et luctus et ira et indignatio aliquando etiam ridicula sum imitatio si verbum vultus tantus non etiam animus accommodo quis enim alius sum causa ut lugeo utique in recens dolor dissero quidam exclamaris video et ira nonnunquam indoctus quoque eloquentia facio quam qui ille insum volo mens et vereor ipse mos quare in is


refutatio dupliciter accipi potest. nam et pars defensoris tota est posita in refutatione, et quae dicta sunt ex diverso debent utrinque dissolvi. et hoc est proprie, cui in causis quartus adsignatur locus. sed utriusque similis condicio est. neque vero ex aliis locis ratio argumentorum in hac parte peti potest quam in confirmatione, nece locorum aut sententiarum aut verborum et figurarum alia condicio est.

refutatio dupliciter accipio possum nam et pars defensor totus sum pono in refutatio et qui dictum sum ex diverto debeo uter dissolvo et hic sum proprius qui in causa quartus adsigno locus sed uterque similis condicio sum neque verus ex alius locus ratio argumentor in hic pars peto possum quam in confirmatio nex locus aut sententiaris aut verbum et figuraris alius condicio sum


in quo quidem genere causarum admonet Celsus fieri id in foro non posse; quod neminem ignorare arbitror. de uno reo consilium cogitur, et etiam si qui sunt, qui invicem accusent, alterum iudicium praeferre necesse est.

in quo quidem genus causaris admoneo celsus fio is in forum non possum qui nemo ignoro arbitror de unus reor consilium cogo et etiam si qui sum qui invicem accuso alter iudicium praefero necesse sum


eaque non modo in propositionibus et rationibus sed in toto genere actionis intuenda: an sit crudelis, ut Labieni in Rabirium lege perduellionis; inhumana, ut Tuberonis Ligarium exulem accusantis atque id agentis ne ei Caesar ignoscat;

is non modo in propositio et ratio sed in totus genus actio intueor an sum crudelis ut labienus in rabirius lex perduellio inhumanus ut tubero ligarius exulis accuso atque is ago ne is caesar ignosco


nec plura modo significari solent, sed etiam diversa, ut Nero de servo pessimo dixit nulli plus apud se fidei haberi, nihil ei neque occlusum neque signatum esse.

neque multus modo significo soleo sed etiam diverto ut nero de servo malus dico nullus multus apud sui fides habeo nihil is neque occludo neque signo sum


operiri autem humerum cum toto iugulo non oportet, alioqui amictus fiet angustus et dignitatem, quae est in latitudine pectoris, perdet. sinistrum brachium eo usque adlevandum est, ut quasi normalem illum angulum faciat, super quod ora ex toga duplex aequaliter sedeat.

operio autem umerus cum totus jugulo non oportet alioqui amicio fio angustus et dignitas qui sum in latitudo pectus perdo sinister bracchium is usque adlevandum sum ut quasi normal ille angulis facio super qui os ex toga duplex aequalis sedeo


item fieri non inutiliter potest ut, si merita in adversarium aliqua exposueris, in ingratum inveharis, aut, si varietatem criminum narratione demonstraveris, quantum ob ea periculum intentetur, ostendas.

item fio non inutilis possum ut si mereo in adversarius aliqui expono in ingratus inveharis aut si varietas crimen narratio demonstraveris quantus ob is periculum intento ostendo


Servium quidem Galbam miseratione sola, qua non suos modo liberos parvulos in contione produxerat, sed Galli etiam Sulpicii filium suis ipse manibus circumtulerat, elapsum esse, cum aliorum monumentis tum Catonis oratione testatum est.

servius quidem galba miseratio solus qui non suus modo liber parvulus in contio produco sed gallus etiam sulpicius filius suus ipse manus circumfero elabor sum cum alius monumentum tum cato oratio testas sum


hoc etiam in praeteritum valet; nam et dubitasse nos fingimus. A quo schemate non procul abest illa, quae dicitur communicatio, cum aut ipsos adversarios consulimus, ut Domitius Afer pro Cloatilla: nescit trepida, quid liceat feminae, quid coniugem deceat; forte vos in illa solitudine obvios casus miserae mulieri obtulit; tu, frater, vos, paterni amici, quod consilium datis?

hic etiam in praetereo valeo nam et dubito nos fingo ab quo schema non procul absum ille qui dico communicatio cum aut ipse adversarius consulo ut domitius afor pro cloatilla nescio trepido quis licet femina quis coniunx decet fors tu in ille solitudo obvius casus miser mulier offero tu frater tu paternus amicus qui consilium do


illud hoc loco monere inter necessaria est, nulla esse firmiora quam quae ex dubiis facta sunt certa. caedes a te commissa est, cruentam enim vestem habuisti; non est tam grave argumentum, si fatetur quam si convincitur. nam si fatetur, multis ex causis potuit cruenta esse vestis; si negat, hic causae cardinem ponit, in quo si victus fuerit, etiam in sequentibus ruit. non enim videtur in negando mentiturus fuisse, nisi desperasset id posse defendi, si confiteretur.

ille hic locus moneo inter necessarius sum nullus sum firmus quam qui ex dubius facio sum certus caedes ab tu committo sum cruentus enim vestis habeo non sum tam gravis argumentum si fateor quam si convinco nam si fateor multus ex causa possum cruento sum vestio si nego hic causa cardo pono in quo si vinco sum etiam in sequor ruo non enim video in nego mentior sum nisi despero is possum defendo si confiteor


moveaturne quisquam eius fortuna, quem tumidum ac sui iactantem et ambitiosum institorem eloquentiae in ancipiti sorte videat? non immo oderit reum verba aucupantem et anxium de fama ingenii, et cui esse diserto vacet?

moveaturne quisquam is fortuna qui tumidus atque suus jacto et ambitiosus institor eloquentia in anceps sors video non immo odi reus verbum aucupo et anxius de fama ingenium et qui sum dissero vaco


quid stlocum stlitesque? quid T litterae cum D quaedam cognatio? quare minus mirum, si in vetustis operibus urbis nostrae et celebribus templis legantur Alexanter et Cassantra. quid O atque V permutatae invicem, ut Hecoba et nutrix Culchidis et Pulixena scriberentur, ac, ne in Graecis id tantum notetur, dederont ac probaveront? sic Ὀδυσσεύς, quem Ὀλισσέα fecerant Aeolis, ad Ulixem deductus est.

quis stlocum stlitesque quis t littera cum d quidam cognatio quare paruus mirus si in vetustus opus urbs noster et celeber templum lego alexanter et cassantra quis o atque v permuto invicem ut hecoba et nutrix culchidis et pulixena scribo atque ne in graecum is tantus noto dederont atque probaveront sic qui facio aeolus ad ulixes deduco sum


quid ? non Cato Censorius dicam et faciam dicem et faciem scripsit, eundemque in ceteris, quae similiter cadunt, modum tenuit, quod et ex veteribus eius libris manifestum est et a Messala in libro de s littera positum?

quis non cato censorius dico et facio dico et facies scribo idem in ceterus qui similis cado modus teneo qui et ex vetus is liber manifestus sum et ab messalla in liber de senatus littera pono


quorum fuerunt, qui velut lyricorum quorundam carmina ut varias mensuras coegerunt. at Cicero frequentissime dicit totum hoc constare numeris, ideoque reprehenditur a quibusdam, tanquam orationem ad rhythmos adliget.

qui sum qui velut lyrici quidam carmen ut vario metior cogo at cicero frequens dico totus hic constaris numerus ideo reprehendo ab quidam tamquam oratio ad rhythmos adligo


ille iam paene medius adfectus est ex amoribus et ex desideriis amicorum et necessariorum, nam et hoc maior est et illo minor. non parum significanter etiam illa in scholis ἤθη dixerimus, quibus plerumque rusticos, superstitiosos, avaros, timidos secundum condicionem propositionum effingimus. nam si ἤθη mores sunt cum hos imitamur, ex his ducimus orationem.

ille iam paene medius affectus sum ex amor et ex desiderium amicus et necessarius nam et hic magnus sum et ille paruus non parum significanter etiam ille in schola dico qui plerusque rusticus superstitiosus avarus timidus secundus condicio propositio effingo nam si mos sum cum hic imito ex hic duco oratio


ut in satis omnibus fructibusque arborum nihil ad iustam magnitudinem adolescere potest, quod loco in quem crescat caret, nec pictura, in qua nihil circumlitum est, eminet;— ideoque artifices etiam, cum plura in unam tabulam opera contulerunt, spatiis distinguunt, ne umbrae in corpora cadant.

ut in satis omnis fructus arbor nihil ad iustus magnitudo adolesco possum qui locus in qui cresco careo neque pingo in qui nihil circumlino sum emineo ideo artifex etiam cum multus in unus tabula opus confero spatium distinguo ne umbra in corpus cado


huic simile est, quod in epilogis quidam, quibus volunt, liberos, parentes, nutrices accommodant, nisi quod magis concesseris ea, quae non sint posita, desiderare quam adiicere. de animo quomodo quaeratur, satis dictum est, cum ita diviserimus, an voluerit, an potuerit, an fecerit. nam qua via tractatur, an voluerit, eadem, quo animo fecerit; id enim est, an male facere voluerit.

hic similis sum qui in epilogus quidam qui volo liber parens nutrix accommodo nisi qui magis concedo is qui non sum pono desideraris quam adjicio de animus quomodo quaero satis dico sum cum ita divido an volo an possum an facio nam qui via tracto an volo idem quo animus facio is enim sum an malus facio volo


iambus non sane a Romanis celebratus est ut proprium opus, sed aliis quibusdam interpositus; cuius acerbitas in Catullo, Bibaculo, Horatio, quanquam illi epodos interveniat, reperietur. at Lyricorum idem Horatius fere solus legi dignus. nam et insurgit aliquando et plenus est iucunditatis et gratiae et varius figuris et verbis felicissime audax. si quem adiicere velis, is erit Caesius Bassus, quem nuper vidimus; sed eum longe praecedunt ingenia viventium.

iambus non sanus ab romanus celebro sum ut proprius opus sed alius quidam interpono qui acerbitas in catullus bibaculus horatius quamquam ille epodos intervenio reperio at lyrici idem horatius fere solus lego dignus nam et insurgo aliquando et plenus sum iucunditas et gratia et varius figura et verbum felix audax si qui adjicio velis is sum caesius bassus qui nuper video sed is longus praecedo ingenium vivo


haec ad hortativum maxime genus pertinent: virtus facit laudem, sequenda igitur; at voluptas infamiam, fugienda igitur. recte autem monemur, causas non utique ab ultimo esse repetendas, ut Medea, utinam ne in nemore Pelio;

hic ad hortativum magnus genus pertineo virtus facio laus sequor igitur at voluptas infamia fugio igitur rectus autem moneo causa non utique ab ultimo sum repeto ut medea utinam ne in nemus pelius


cervicem rectam oportet esse, non rigidam aut supinam. collum diversa quidem, sed pari deformitate et contrahitur et tenditur, sed tenso subest et labor, tenuaturque vox ac fatigatur; adfixum pectori mentum minus claram et quasi latiorem presso gutture facit.

cervix recingo oportet sum non rigida aut supinus collum diverto quidem sed par deformitas et contraho et tendo sed tendo subsum et labor tenuo vox atque fatigo affigo pector mentum paruus clarus et quasi fero premo guttur facio


itaque nares etiam ac pectus eo tempore tument, atque omnia velut germinant eoque sunt tenera et iniuriae obnoxia. sed , ut ad propositum redeam, iam confirmatae constitutaeque voci genus exercitationis optimum duco, quod est operi simillimum, dicere cotidie sicut agimus. namque hoc modo non vox tantum confirmatur et latus, sed etiam corporis decens et accommodatus orationi motus componitur.

itaque naris etiam atque pectus is tempus tumeo atque omnis velut germino eo sum tener et iniuria obnoxius sed ut ad propono redeo iam confirmo constituo vox genus exercitatio bonus duco qui sum operio similis dico cottidie sicut ago namque hic modo non vox tantus confirmo et latus sed etiam corpus decet et accommodo oratio moueo compono


nam ut vascula oris angusti superfusam humoris copiam respuunt, sensim autem influentibus vel etiam instillatis complentur, sic animi puerorum quantum excipere possint videndum est. nam maiora intellectu velut parum apertos ad percipiendum animos non subibunt.

nam ut vasculum ora angustus superfundo humoris copia respuo sensim autem influo vel etiam instillo compleo sic animus puer quantus excipio possum video sum nam magnus intellego velut parum aperio ad percipio animus non subeo


transtulit crimen Cassius Severus. nam cum obiurgaretur a praetore, quod advocati eius L. Varo Epicureo, Caesaris amico, convicium fecissent, nescio , inquit. qui conviciati sint, et puto Stoicos fuisse. repercutiendi multa sunt genera, venustissimum, quod etiam similitudine aliqua verbi adiuvatur: ut Trachalus dicenti Suelio, si hoc ita est, is in exilium, sic non est ita, redis, inquit.

transfero crimen casseius severus nam cum objurgo ab praetor qui advoco is l varus epicureus caesar amicus convicium facio nescio inquam qui conviciati sum et puto stoicus sum repercutio multus sum genus venustus qui etiam similitudo aliqui verbum adjuvo ut trachalus dico suelio si hic ita sum is in exsilium sic non sum ita redeo inquam


iuris quoque civilis necessaria huic viro scientia est et morum ac religionum eius rei publicae, quam capesset. nam qualis esse suasor in consiliis publicis privatisve poterit tot rerum, quibus praecipue civitas continetur, ignarus? quo autem modo patronum se causarum non falso dixerit, qui, quod est in causis potentissimum, sit ab altero petiturus, paene non dissimilis iis, qui poetarum scripta pronuntiant?

ius quoque civilis necessarius hic vir scientia sum et mos atque religio is res publicus quam capesso nam qualis sum suasor in consilium publicus privo possum tot res qui praecipuus civitas contineo ignarus quo autem modo patronus sui causaris non fallo dico qui qui sum in causa potens sum ab alter peto paene non dissimilis is qui poetaris scribo pronuntio


vel quod dissimilis est ceteris vel quod plerumque adsumi etiam parum apte solet, non quia desideratur sed quia paratus est: ut quidam sententiarum gratia verbosissimos locos arcessunt, cum ex locis debeat nasci sententia.

vel qui dissimilis sum ceterus vel qui plerusque adsumo etiam parum aptus soleo non quia desidero sed quia paro sum ut quidam sententiaris gratia verbosissimos locus arcesso cum ex locus debeo nascor sententia


frequens illud est nec magnopere captandum, quod petitur a iureiurando, ut pro exheredato, ita mihi contingat herede, filio mori. nam et in totum iurare, nisi ubi necesse est, gravi viro parum convenit, et est a Seneca dictum eleganter, non patronorum hoc esse, sed testium. nec meretur fidem qui sententiolae gratia iurat, nisi si potest tam bene quam Demosthenes, ut supra dixi.

frequens ille sum neque magnopere capto qui peto ab jurejuro ut pro exheredo ita ego contingo heres filius morior nam et in totus iuro nisi ubi necesse sum gravis vir parum convenio et sum ab seneco dico eleganter non patronus hic sum sed testis neque mereo fides qui sententiola gratia juro nisi si possum tam bene quam demosthenes ut supra dico


unum iam his adiiciendum est, cum praecipue in actione spectetur decorum, saepe aliud alios decere. est enim latens quaedam in hoc ratio et inenarrabilis; et ut vere hoc dictum est, caput esse artis decere quod facias, ita id neque sine arte esse neque totum arte tradi potest.

unus iam hic adiiciendum sum cum praecipuus in actio specto decorus saepe alius alius decet sum enim lateo quidam in hic ratio et inenarrabilis et ut verus hic dico sum caput sum ars decet qui facio ita is neque sine ars sum neque totus ars trado possum


neque enim video, quae iustior acquirendi ratio quam ex honestissimo labore et ab iis, de quibus optime meruerint, quique, si nihil invicem praestent, indigni fuerint defensione. quod quidem non iustum modo, sed necessarium etiam est, cum haec ipsa opera tempusque omne alienis negotiis datum facultatem aliter acquirendi recidant.

neque enim video qui justus acquiro ratio quam ex honestus labor et ab is de qui optume mereo quisque si nihil invicem praesto indignus sum defensio qui quidem non iustus modo sed necessarius etiam sum cum hic ipse opus tempus omnis alienus negotium do facultas aliter acquiro recido


Cicero pro Cluentio Publium Popilium et Tiberium Guttam dicit non iudicii corrupti sed ambitus esse damnatos. quid signi? quod accusatores eorum, qui erant ipsi ambitus damnati, e lege sint post hanc victoriam restituti.

cicero pro cluentius publius popilius et tiberis gutta dico non iudicium corrumpo sed ambitus sum damno quis signum qui accusator is qui sum ipse ambitus damno e lex sum post hic victoria restitus


infinitum autem, ut mox dicemus, in his quoque rebus momentum est; et nihil potest placere quod non decet.

infinitus autem ut mox dico in hic quoque res momentum sum et nihil possum placeo qui non decet


si omnia amoliri non poteram, plura amoliebar. hominem occisum esse constant, non ex solitudine, ut a latronibus suspicer; non praedae gratia, quia inspoliatus est; non hereditatis spe, quia pauper fuit: odium igitur ex causa, cum sis inimicus.

si omnis amolior non possum multus amolior homo occido sum consto non ex solitudo ut ab latro suspicor non praeda gratia quia inspoliatus sum non hereditas spes quia pauper sum odium igitur ex causa cum sum inimicus


quod est facillimum, cogitemus, si fieri potest, quid naturale sit primum responderi. id si, tanquam res agatur et nobis ipsis respondendi necessitas sit, intueri voluerimus, occurret.

qui sum facilis cogito si fio possum quis natural sum primus respondeo is si tamquam res ago et nos ipse respondeo necessitas sum intueor volo occurro


est interim et longus et plenus et clarus satis spiritus, non tamen firmae intentionis ideoque tremulus, ut corpora, quae aspectu integra nervis parum sustinentur; id βρασμόν Graeci vocant. sunt qui spiritum cum stridore per raritatem dentium non recipiunt, sed resorbent. sunt qui crebro anhelitu et introrsum etiam clare sonante imitentur iumenta onere et iugo laborantia.

sum interim et longus et plenus et clarus satis spiritus non tamen firmus intentio ideo tremulus ut corpus qui aspectus integer nervus parum sustineo is graecum voco sum qui spiritus cum stridor per raritas dens non recipio sed resorbeo sum qui creber anhelitus et introrsum etiam claris sono imito iumentum onus et iugum laboro


sed tum quoque tenendus est modus, ac plurimum refert et a quo accipiat et quantum et quo usque. paciscendi quidem ille piraticus mos et imponentium periculis pretia procul abominanda negotiatio etiam a mediocriter improbis aberit, cum praesertim bonos homines bonasque causas tuenti non sit metuendus ingratus; quodsi sit futurus, malo tamen ille peccet.

sed tum quoque teneo sum modus atque multus refero et ab quo accipio et quantus et quo usque pacisco quidem ille piraticus mos et impono periculum pretium procul abominor negotiatio etiam ab mediocris improbus absum cum praesertim bonus homo bonae causa tueor non sum metuo ingratus quodsi sum sum malus tamen ille pecco


tum venimus ad id, quod primum occurrebat, a rustico esse restitutum patrem. ubi rursus ratiocinamur, an restitutor accipi debeat pro advocate, quando id praestiterit quod advocatus petiit, nec improbum sit pro simili accipi quod plus est.

tum venio ad is qui primus occurro ab rusticus sum restitus pater ubi rursus ratiocinor an restitutor accipio debeo pro advocate quando is praesto qui advoco peto neque improbus sum pro similis accipio qui multus sum


nam si ut Maecenas, Sufenas, Asprenas dicerentur, genitivo casu non e littera, sed tis syllaba terminarentur. inde Olympo et tyranno acutam syllabam mediam dederunt, quia duabus longis insequentibus primam brevem acui noster sermo non patitur.

nam si ut maecenas sufenas asprenas dico genetivus casus non e littera sed tis syllaba termino inde olympus et tyrannus acutus syllaba medius do quia duo longus insequor primus brevis acuo noster sermo non patior


ea vero fit pulcherrima, cum aliqua comparatione clarescit. Trachalus contra Spatalen: placet hoc ergo, leges, diligentissimae pudoris custodes, decimas uxoribus dari, quartas meretricibus?

is verus fio pulcher cum aliqui comparatio clarescit trachalus contra spatale placeo hic ergo lex diligens pudor custos decimo uxor do quarta meretrix


ideoque miror inter duos diversarum sectarum velut duces non mediocri contentione quaesitum, singulisne quaestionibus subiiciendi essent loci, ut Theodoro placet, an prius docendus iudex quam movendus, ut praecipit Apollodorus, tanquam perierit haec ratio media, et nihil cum ipsius causae utilitate sit deliberandum. haec praecipiunt, qui ipsi non dicunt in foro, ut artes a securis otiosisque compositae ipsa pugnae necessitate turbentur.

ideo miro inter duo diversaris sectaris velut dux non mediocris contentio quaero singulus quaestio subiiciendi sum locus ut theodorus placeo an prior doceo iudex quam movendus ut praecipio apollodorus tamquam pereo hic ratio medius et nihil cum ipse causa utilitas sum delibero hic praecipio qui ipse non dico in forum ut ars ab securis otiosus compono ipse pugna necessitas turbo


sed hoc quoque notare contentus sum, ne arti culpa quorundam pervicacium perplexae videar et ipse quaestionem addidisse. plus exigunt subtilitatis quae accidunt in dicendo vitia, quia exempla eorum tradi scripto non possunt, nisi cum in versus inciderunt, ut divisio Europaï Asiaï et ei contrarium vitium, quod συναίρεσιν et συναλοιφὴν Graeci vocant, nos complexionem dicamus, qualis est apud P. Varronem tum te flagrant deiectum fulmine Phaethon.

sed hic quoque noto contineo sum ne artus culpa quidam pervicacium perplexus video et ipse quaestio addo multus exigo subtilitas qui accido in dico vitio quia exemplum is trado scribo non possum nisi cum in verro incido ut divisio europai asiai et is contrarius vitium qui et graecum voco nos complexio dico qualis sum apud p varro tum tu flagro deicio fulmen phaethon


si tamen adhibitis quoque his artibus in longum exierit ordo rerum, erit non inutilis in extrema parte commonitio; quod Cicero etiam in brevi narratione fecit: adhuc , Caesar, Q. Ligarius omni culpa caret; domo est egressus non modo nullum ad bellum sed ne ad minimum i quidem belli suspicionem et cetera.

si tamen adhibeo quoque hic ars in longus exeo ordo res sum non inutilis in exter pars commonitio qui cicero etiam in brevis narratio facio adhuc caesar q ligarius omnis culpa careo domus sum egredior non modo nullus ad bellum sed ne ad paruus eo quidem bellum suspicio et ceterus


alioqui nitida illa et curata vox insolitum laborem recusabit, ut assueta gymnasiis et oleo corpora, quamlibet sint in suis certaminibus speciosa atque robusta, si militare iter fascemque et vigilias imperes, deficiant et quaerant unctores suos nudumque sudorem.

alioqui nitidus ille et curo vox insolitus labor recuso ut assuesco gymnasium et oleum corpus quamlibet sum in suus certamen speciosus atque robustus si militaris iter fascis et vigilia impero deficio et quaero unctor suus nudus sudor


at prooemium aliquando ac narrationem dicet malus homo et argumenta, sic ut nihil sit in iis requirendum. nam et latro pugnabit acriter, virtus tamen erit fortitudo; et tormenta sine gemitu feret malus servus, tolerantia tamen doloris laude sua non carebit. multa fiunt eadem sed aliter. sufficiant igitur haec, quia de utilitate supra tractavimus.

at prooemium aliquando atque narratio dico malus homo et argumentum sic ut nihil sum in is requiro nam et latro pugno acer virtus tamen sum fortitudo et tormentum sine gemitus fero malus servus tolero tamen dolor laus suus non careo multus fio idem sed aliter sufficio igitur hic quia de utilitas supra tracto


iam cum omnis oratio tris habeat virtutes, ut emendata, ut dilucida, ut ornata sit (quia dicere apte, quod est praecipuum, plerique ornatui subiiciunt), totidem vitia, quae sunt supra dictis contraria, emendate loquendi regulam, quae grammatices prior pars est, examinet.

iam cum omnis oratio tres habeo virtus ut emendo ut dilucidus ut orno sum quia dico aptus qui sum praecipuus plerusque ornatus subiiciunt totidem vitio qui sum supra dictum contrarius emendo loquor regula qui grammatice prior pars sum examino


ergo natura permixta est omnibus istis oratio, quae quidem oratio est vere. nam ignara quidem huiusce doctrinae loquacitas erret necesse est, ut quae vel nullos vel falsos duces habeat. pars vero naturalis, cum est ad exercitationem dicendi tanto ceteris uberior, quanto maiore spiritu de divinis rebus quam humanis eloquendum est, tum illam etiam moralem, sine qua nulla esse, ut docuimus, oratio potest, totam complectitur.

ergo natura permisceo sum omnis iste oratio qui quidem oratio sum verus nam ignarus quidem hic doctrina loquacitas erro necesse sum ut qui vel nullus vel falsus dux habeo pars verus natural cum sum ad exercitatio dico tantus ceterus uber quantus magnus spiritus de divinus res quam humanus eloquor sum tum ille etiam moral sine qui nullus sum ut doceo oratio possum totus complector


non minore autem cura vitandum est quidquid est ἔνρυθμον, quale apud Sallustium, falso queritur de natura sua. quamvis enim vincta sit, tamen soluta videri debet oratio. atqui Plato, diligentissimus compositionis, ut Timaeo prima statim parte vitare ista non potuit.

non paruus autem cura vito sum quisquis sum qualis apud sallustius fallo queror de natura suus quivis enim vincio sum tamen solvo video debeo oratio atqui plato diligens compositio ut timaeus primus statim pars vitaris iste non possum


atqui si nihil refert, brevis an longa sit ultima, idem pes erit; verum nescio quo modo sedebit hoc, illud subsistet. quo moti quidam longae ultimae tria tempora dederunt, ut illud tempus, quod brevis ex loco accipit, huic quoque accederet. nec solum refert, quis pes claudat, sed claudentem quis antecedat. retrorsum autem neque plus tribus,

atqui si nihil refero brevis an longus sum ulter idem pes sum verus nescio quo modo sedeo hic ille subsisto quo moveo quidam longus ulter tres tempus do ut ille tempus qui brevis ex locus accipio hic quoque accedo neque solus refero quis pes claudo sed claudeo quis antecedo retrorsum autem neque multus tres


at illa connexa series tres habet formas: incisa quae κόμματα dicuntur, membra quae κῶλα, περίοδον, quae est vel ambitus vel circumductum vel continuatio vel conclusio. in omni porro compositione tria sunt genera necessaria: ordo, iunctura, numerus.

at ille conexum series tres habeo forma incido qui dico membrum qui qui sum vel ambitus vel circumduco vel continuatio vel conclusio in omnis porro compositio tres sum genus necessarius ordo jungo numerus


exquisitam vero figuram huius rei deprehendisse apud principem Lyricorum Pindarum videor id libro, quem inscripsit ὕμνους. is namque Herculis impetum adversus Meropas, qui id insula Coo dicuntur habitasse, non igni nec ventis nec mari, sed fulmini dicit similem fuisse, ut illa minora, hoc par esset.

exquaero verus figura hic res deprehendo apud princeps lyrici pindaris video is liber qui inscribo is namque hercules impetus adverro merope qui is insula cos dico habito non ignis neque venio neque mare sed fulmen dico similis sum ut ille parvus hic par sum


alia sunt signa non necessaria, quae εἰκότα Graeci vocant; quae etiamsi ad tollendam dubitationem sola non sufficiunt, tamen adiuncta ceteris plurimum valent.

alius sum signum non necessarius qui graecum voco qui etiamsi ad tollo dubitatio solus non sufficio tamen adjungo ceterus multus valeo


nam in primis nos Epicurus a se ipse dimittit, qui fugere omnem disciplinam navigatione quam velocissima iubet. neque vero Aristippus, summum in voluptate corporis bonum ponens, ad hunc nos laborem hortetur. Pyrrhon quidem quas in hoc opere habere partes potest? cui iudices esse, apud quos verba faciat, et reum, pro quo loquatur, et senatum, in quo sit dicenda sententia, non liquebit.

nam in primus nos epicurus ab sui ipse dimitto qui fugio omnis disciplina navigatio quam velocissima iubeo neque verus aristippus superus in voluptas corpus bonus pono ad hic nos labor horto pyrrhus quidem qui in hic opus habeo pars possum qui iudex sum apud qui verbum facio et reus pro quo loquor et senatus in quo sum dico sententia non liqueo


illa quoque quidam catachresis volunt esse, cum pro temeritate virtus aut pro luxuria liberalitas dicitur. A quibus ego quidem dissentio; namque id his non verbum pro verbo ponitur, sed res pro re. neque enim quisquam putat luxuriam et liberalitatem idem significare; verum id quod fit alius luxuriam esse dicit, alius liberalitatem, quamvis neutri dubium sit haec esse diversa.

ille quoque quidam catachresis volo sum cum pro temeritas virtus aut pro luxuria liberalitas dico ab qui ego quidem dissentio namque is hic non verbum pro verbum pono sed res pro res neque enim quisquam puto luxuria et liberalitas idem significaris verus is qui fio alius luxuria sum dico alius liberalitas quivis neuter dubius sum hic sum diverto


neque enim partium est demum dispositio, sed in his ipsis primus aliquis sensus et secundus et tertius; qui non modo ut sint ordine collocati, laborandum est, sed ut inter se vincti atque ita cohaerentes, ne commissura perluceat; corpus sit, non membra.

neque enim pars sum demum dispositio sed in hic ipse primus aliquis sensus et secundus et tertius qui non modo ut sum ordo colloco laboro sum sed ut inter sui vincio atque ita cohaereo ne committo perluceo corpus sum non membrum


unum gente, quale est, si quis Afrum vel Hispanum Latinae orationi nomen inserat, ut ferrum, quo rotae vinciuntur, dici solet cantus, quanquam eo tanquam recepto utitur Persius; sicut Catullus ploxenum circa Padum invenit, et in oratione Labieni (sive illa Cornelii Galli est) in Pollionem casamo adsectator e Gallia ductum est; nam mastrucam, quod Sardum est, irridens Cicero ex industria dixit.

unus gens qualis sum si quis afer vel hispanus latinus oratio nomen insero ut ferrum quo rota vincio dico soleo cantus quamquam is tamquam recipio uto permulceo sicut catullus ploxemum circa padus invenio et in oratio labienus sive ille cornelius gallus sum in pollio casamo assectator e gallia duco sum nam mastruca qui sardus sum irrideo cicero ex industria dico


si hoc tibi inter cenam et in illis immanibus poculis tuis accidisset, quis non turpe duceret? in coetu vero populi Romani—. Et in Catilinam: servi mehercules mei si me isto pacto metuerent, ut te metuunt omnes cives tui, domum meam relinquendam putarem.

si hic tu inter cena et in ille immanis poculum tuus accido quis non turpis duco in coitus verus populus romanus et in catilina servio hercules meus si ego iste pacisco metuo ut tu metuo omnis civis tuus domus meus relinquo puto


his pro nostra facultate tractatis non dubitassem transire protinus ad dispositionem, quae ordine ipso sequitur, nisi vererer ne, quoniam fuerunt qui iudicium inventioni subiungerent, praeterisse hunc locum quibusdam viderer, qui mea quidem opinione adeo partibus operis huius omnibus connexus ac mixtus est, ut ne a sententiis quidem aut verbis saltem singulis possit separari, nec magis arte traditur quam gustus aut odor.

hic pro noster facultas tractas non dubito transeo protinus ad dispositio qui ordo ipse sequor nisi vereor ne quoniam sum qui iudicium inventio subjungo praetereo hic locus quidam video qui meus quidem opinio adeo pars opus hic omnis conexus atque misceo sum ut ne ab sententia quidem aut verbum saltem singuli possum separaris neque magis ars trado quam gustus aut odor


siquidem et Demosthenes, quid esset in toto dicendi opere primum, interrogatus pronuntiationi palmam dedit eidemque secundum ac tertium locum, donec ab eo quaeri desineret, ut eam videri posset non praecipuam, sed solam iudicasse;

siquidem et demosthenes quis sum in totus dico opus primus interrogo pronuntiatio palma do idem secundus atque tertius locus donec ab is quaero desino ut is video possum non praecipuus sed solus judico


nondum enim recepti sumus, et custodit nos recens audientium intentio; magis conciliatis animis et iam calentibus haec libertas feretur, maximeque cum in locos fuerimus ingressi, quorum naturalis ubertas licentiam verbi notari circumfuso nitore non patitur.

nondum enim recipio sum et custodio nos recens audio intentio magis concilio animus et iam caleo hic libertas fero magnus cum in locus sum ingredior qui natural ubertas licentia verbum notaris circumfundo nitor non patior


at quae o solam habent, dummodo per eandem litteram in infinito exeant, brevia fiunt: lego dico curro, legere dicere currere; etiamsi est apud Lucilium fervit aqua et fervet, fervit nunc, fervet ad annum.

at qui o solus habeo dummodo per idem littera in infinitus exeo brevio fio lego dico curro lego dico curro etiamsi sum apud lucilius fervo aqua et ferveo fervo nunc ferveo ad annus


sciendum vero in primis, quid quisque in orando postulet locus, quid persona, quid tempus; maior enim pars harum figurarum posita est in delectatione. ubi vero atrocitate, invidia, miseratione pugnandum est, quis ferat contrapositis et pariter cadentibus et consimilibus irascentem, flentem, rogantem cum in his rebus cura uerborum deroget adfectibus fidem et ubicunque ars ostentatur, veritas abesse videatur.

scio verus in primus quis quisque in oro postulo locus quis persono quis tempus magnus enim pars haris figuraris pono sum in delectatio ubi verus atrocitas invidia miseratio pugno sum quis fero contrapositum et pariter cado et consimilis irasco fleo rogo cum in hic res cura uerbum derogo affectus fides et ubi ars ostento vereor absum video


illa quoque servata est a multis differentia, ut ad, cum esset praepositio, d litteram, cum autem coniunctio, t acciperet, itemque cum, si tempus significaret, per qu, si comitem, per c ac duas sequentes scriberetur.

ille quoque servo sum ab multus differentia ut ad cum sum praepositio d littera cum autem conjunctio t accipio ito cum si tempus significo per qu si comes per que atque duo sequor scribo


quae postulabat materia, sic attigi, ut magis quid oporteret fieri quam quo id modo consequi possemus, ostenderem. nunc altius omnis rei repetenda ratio est. nam et per totam, ut diximus, causam locus est adfectibus. et eorum non simplex natura nec in transitu tractanda, quo nihil adferre maius vis orandi potest.

qui postulo materia sic attingo ut magis quis oportet fio quam quo is modo consequor possum ostendo nunc altus omnis res repeto ratio sum nam et per totus ut dico causa locus sum affectus et is non simplex natura neque in transeo tracto quo nihil affero magnus volo oro possum


suos autem haec operum genera, quae dico, ut auctores, sic etiam amatores habent; atque ideo nondum est perfectus orator ac nescio an ars ulla, non solum quia aliud in alio magis eminet, sed quod non una omnibus forma placuit, partim condicione vel temporum vel locorum, partim iudicio cuiusque atque proposito.

suus autem hic opus genus qui dico ut auctor sic etiam amator habeo atque ideo nondum sum perficio orator atque nescio an ars ullus non solus quia alius in alius magis emineo sed qui non unus omnis forma placeo pars condicio vel tempus vel locus pars iudicium quisque atque propono


quid ego commemorem Xenophontis illam iucunditatem inadfectatam, sed quam nulla consequi adfectatio possit? ut ipsae sermonem finxisse Gratiae videantur et, quod de Pericle veteris comoediae testimonium est, in hunc transferri iustissime possit, in labris eius sedisse quandam persuadendi deam. quid reliquorum Socraticorum elegantiam?

quis ego commemoro xenophon ille iucunditas inadfectatam sed quam nullus consequor affectatio possum ut ipse sermo fingo gratia video et qui de periculum veto comoedia testimonium sum in hic transfero justus possum in labrum is sedeo quidam persuadeo dea quis reliquus socraticus elegantia


nihil ergo acquirere volet orator ultra quam satis erit; ac ne pauper quidem tanquam mercedem accipiet, sed mutua benivolentia utetur, cum sciat se tanto plus praestitisse. non enim, quia venire hoc beneficium non oportet, oportet perire. denique ut gratus sit ad eum magis pertinet qui debet.

nihil ergo acquiro volo orator ultra quam satis sum atque ne pauper quidem tamquam merces accipio sed mutuus benevolens uto cum scio sui tantus multus praesto non enim quia venio hic beneficium non oportet oportet pereo denique ut gratus sum ad is magis pertineo qui debeo


nam si foro non praeparat, aut scenicae ostentationi aut furiosae vociferationi simillimum est. quid enim attinet iudicem praeparare, qui nullus est; narrare, quod omnes sciant falsum; probationes adhibere causae, de qua nemo sit pronuntiaturus? et haec quidem otiosa tantum; adfici vero et ira vel luctu permovere, cuius est ludibrii, nisi quibusdam pugnae simulacris ad verum discrimen aciemque iustam consuescimus?

nam si forum non praeparo aut scaenicus ostentatio aut furiosus vociferatio similis sum quis enim attineo judico praepararis qui nullus sum narro qui omnis scio falsus probatio adhibeo causa de qui nemo sum pronuntio et hic quidem otiosus tantus afficio verus et ira vel luctus permoveo qui sum ludibrium nisi quidam pugna simulacrum ad verus discrimen acies iustus consuesco


tacita praeterea quaedam cogitatio refragatur his omnibus, quod nemo per tabulas dat testimonium nisi sua voluntate; quo ipso non esse amicum ei se, contra quem dicit, fatetur. neque tamen protinus cesserit orator, quo minus et amicus pro amico et inimicus contra inimicum possit verum, si integra sit ei fides, dicere. sed late locus uterque tractatur.

taceo praeterea quidam cogitatio refragor hic omnis qui nemo per tabula do testimonium nisi suus voluntas quo ipse non sum amicus is sui contra qui dico fateor neque tamen protinus cedo orator quo paruus et amicus pro amicus et inimicus contra inimicus possum verus si integer sum is fides dico sed latus locus uterque tracto


quidam litteris instituendos, qui minores septem annis essent, non putaverunt, quod illa primum aetas et intellectum disciplinarum capere et laborem pati posset. in qua sententia Hesiodum esse plurimi tradunt qui ante grammaticum Aristophanen fuerunt; nam is primus ὑποθήκας, in quo libro scriptum hoc invenitur, negavit esse huius poëtae.

quidam littera instituo qui paruus septem annus sum non puto qui ille primus aetas et intellego disciplinaris capio et labor patior possum in qui sententia hesiodus sum plurimus trado qui ante grammaticus aristophanes sum nam is primus in quo liber scribo hic invenio nego sum hic poetae


quid quod nec uno modo definitur res eadem (ut facit Cicero: quid est enim vulgo? universos ) et latiore varioque tractatu, ut omnes oratores plerumque fecerunt? rarissima enim apud eos reperitur ilia ex consuetudine philosophorum ducta servitus ad certa se verba adstringendi, idque faciendum rei libris Ciceronis de Oratore vetat M. Antonius.

quis qui neque unus modo definio res idem ut facio cicero quis sum enim vulgo universi et fero vario tracto ut omnis orator plerusque facio rarus enim apud is reperio ilia ex consuetudo philosophus duco servio ad certus sui verbum adstringo is facio res liber cicero de orator veto m antonius


malum quod tacetur. quare bonus altercator vitio iracundiae careat; nullus enim rationi magis obstat adfectus et fert extra causam plerumque et deformia convicia facere ac mereri cogit et in ipsos nonnunquam iudices incitat. melior moderatio ac nonnunquam etiam patientia. neque enim refutanda tantum quae ex contrario dicuntur, sed contemnenda, elevanda, ridenda sunt; nec usquam plus loci recipit urbanitas. hoc , dum ordo est et pudor; contra turbantes audendum et impudentiae fortiter resistendum.

malus qui taceo quare bonus altercator vitio iracundia careo nullus enim ratio magis obsto affectus et fero extra causa plerusque et deformis convicior facio atque mereo cogo et in ipse nonnunquam iudex incito bonus moderatio atque nonnunquam etiam patientia neque enim refuto tantus qui ex contrarius dico sed contemno elevanda rideo sum neque usquam multus locus recipio urbanitas hic dum ordo sum et pudor contra turbo audeo et impudentia fortis resisto


non enim perfectum est quidquam, quo melius est aliud. sed , ne more Socraticorum nobismet ipsi responsum finxisse videamur, sit aliquis adeo contra veritatem obstinatus, ut audeat dicere, eodem ingenio, studio, doctrina praeditum nihilo deteriorem futurum oratorem malum virum quam bonum: convincamus huius quoque amentiam.

non enim perficio sum quisquam quo bonus sum alius sed ne mos socraticus nos ipse responsum fingo video sum aliquis adeo contra veritas obstinatus ut audeo dico idem ingenium studium doctrina praeditus nihilum deterior sum orator malus vir quam bonus convincamus hic quoque amentia


age , non habebit imprimis curam vocis orator? quid tam musices proprium? sed ne haec quidem praesumenda pars est. uno interim contenti simus exemplo C. Gracchi, praecipui suorum temporum oratoris, cui contionanti consistens post eum musicus fistula, quam τονάριον vocant, modos, quibus deberet intendi, monstrabat.

ago non habeo imprimo cura vox orator quis tam musice proprius sed ne hic quidem praesumo pars sum unus interim contendo sum exemplum que gracchus praecipuus suus tempus orator qui contionor consisto post is musicus fistula quam voco modus qui debeo intendo monstro


non est tamen dissimulanda nostri quoque iudicii summa. paucos enim vel potius vix ullum ex his qui vetustatem pertulerunt existimo posse reperiri, quin iudicium adhibentibus adlaturus sit utilitatis aliquid, cum se Cicero ab illis quoque vetustissimis auctoribus, ingeniosis quidem, sed arte carentibus, plurimum fateatur adiutum.

non sum tamen dissimulo noster quoque iudicium summus paucus enim vel potis vix ullus ex hic qui vetustas perfero existimo possum reperio quin iudicium adhibeo affero sum utilitas aliquis cum sui cicero ab ille quoque vetustus auctor ingeniosus quidem sed ars careo multus fateor adjuvo


quorum contraria in diversum valent. haec et in deliberando intuemur, et in iudiciis ad duas res solemus referre, an voluerit quis, an potuerit; nam et voluntatem spes facit. hinc illa apud Ciceronem coniectura, insidiatus est Clodius Miloni, non Milo Clodio; ille cum servis robustis, hic cum mulierum comitatu, ille equis, hic in raeda, ille expeditus, hic paenula irretitus.

qui contrarius in diverto valeo hic et in delibero intueor et in iudicium ad duo res solo refero an volo quis an possum nam et voluntas spes facio hinc ille apud cicero conicio insidior sum claudius milo non milo claudius ille cum servio robustus hic cum mulier comito ille equus hic in raeda ille expedio hic paenula irretio


mollienda est in plerisque alio colore asperitas orationis, ut Cicero de proscriptorum liberis fecit. quid enim crudelius quam homines honestis parentibus ac maioribus natos a re publica summoveri? itaque durum id esse summus ille tractandorum animorum artifex confitetur, sed ita legibus Sullae cohaerere statum civitatis adfirmat, ut iis solutis stare ipsa non possit. adsecutus itaque est, ut aliquid eorum quoque causa videretur facere contra quos diceret.

mollio sum in plerusque alius color asperitas oratio ut cicero de proscriptor liber facio quis enim crudelis quam homo honestus parens atque magnus nascor ab res publicus summoveo itaque durus is sum summus ille tracto animus artifex confiteor sed ita lex sulla cohaereo status civitas adfirmo ut is soluo sto ipse non possum assequor itaque sum ut aliquis is quoque causa video facio contra qui dico


arati materia motu caret, ut in qua nulla varietas, nullus adfectus, nulla persona, nulla cuiusquam sit oratio; sufficit tamen operi, cui se parent credidit. admirabilis in suo genere Theocritus, sed musa illa rustica et pastoralis non forum modo, verum ipsam etiam urbem reformidat.

aro materia motus careo ut in qui nullus varietas nullus affectus nullus persono nullus quisquam sum oratio sufficio tamen operio qui sui pareo credo admirabilis in suus genus theocritus sed musa ille rusticus et pastoral non forum modo verus ipse etiam urbs reformido


quid ? si plerumque accidit ut faciliora sint ad intelligendum et lucidiora multo, quae a doctissimo quoque dicuntur? nam et prima est eloquentiae virtus perspicuitas, et quo quis ingenio minus valet, hoc se magis attollere et dilatare conatur, ut statura breves in digitos eriguntur et plura infirmi minantur.

quis si plerusque accido ut facilis sum ad intellego et lucidus multus qui ab doceo quoque dico nam et primus sum eloquentia virtus perspicuitas et quo quis ingenium paruus valeo hic sui magis attollo et dilataris conor ut sto brevis in digitus erigo et multus infirmis mino


plurimum autem parari facultatis existimo ex simplicissima quaque materia. nam illa multiplici personarum, causarum, temporum, locorum, dictorum, factorum diversitate facile delitescet infirmitas, tot se undique rebus, ex quibus aliquam apprehendas, offerentibus.

multus autem paro facultas existimo ex simplicissima quisque materia nam ille multiplex personaris causaris tempus locus dico factor diversitas facilis delitesco infirmitas tot sui undique res ex qui aliqui apprehendo offertor


inde plurimi, cum in hos inexplicabiles laqueos inciderunt, omnem, etiam quem ex ingenio suo poterant habere, conatum velut adstricti certis legum vinculis perdiderunt, et magistrum respicientes naturam ducem sequi desierunt.

inde plurimus cum in hic inexplicabilis laqueus incido omnis etiam qui ex ingenium suus possum habeo conor velut adstringo certus lex vinculis perdo et magister respicio natura dux sequor desino


mutabit hostium genus, mutabit praesentis condicio discriminis; nunc acie directa nunc cuneis, Nunc auxiliis nunc legione pugnabitur, nonnunquam terga etiam dedisse simulata fuga proderit.

muto hostis genus muto praesum condicio discrimen nunc acies dirigo nunc cuneus nunc auxilium nunc legio pugno nonnunquam tergum etiam do simulo fuga prosum


an non hoc misellus et pauperculus summissa atque contracta, fortis et uehemens et latro erecta et concitata voce dicendum est? accedit enim vis et proprietas rebus tali adstipulatione, quae nisi adsit, aliud vox, aliud animus ostendat.

an non hic misellus et pauperculus summitto atque contraho fortis et uehemens et latro erigo et concito vox dico sum accedo enim volo et proprietas res talis adstipulatio qui nisi adsum alius vox alius animus ostendo


rarum est, ut oculis subiicere contingat, ut fecit C. Iulius; qui, cum Helvio Manciae saepius obstrepenti sibi diceret, etiam ostendam, qualis sis. isque plane instaret interrogatione, qualem se ostensurus esset, digito demonstravit imaginem Galli in scuto Cimbrico pictam, cui Mancia tum simillimus est visus. tabernae autem erant circa forum, ac scutum illud signi gratia positum. narrare ,

raris sum ut oculus subiicere contingo ut facio que iulius qui cum helvius mancia saepis obstrepo sui dico etiam ostendo qualis sum eo planus insto interrogatio qual sui ostendo sum digitus demonstro imago gallus in scutum cimbricus pingo qui mancia tum similis sum video taberna autem sum circa forum atque scutum ille signum gratia pono narro


at quomodo fiet, ut adficiamur? neque enim sunt motus in nostra potestate. temptabo etiam de hoc dicere. quas φαντασίας Graeci vocant, nos sane visiones appellemus, per quas imagines rerum absentium ita repraesentantur animo, ut eas cernere oculis ac praesentes habere videamur.

at quomodo fio ut afficio neque enim sum moueo in noster potestas tempto etiam de hic dico qui graecum voco nos sanus visio appello per qui imago res absentium ita repraesento animus ut is cerno oculus atque praesens habeo video


quis negat? sed adiacet et mollior et magis trita. ego tamen non alio magis angor, quam quod obliquis casibus ducti etiam primas sibi positiones non invenire sed mutare permittunt: ut cum ebur et robur, ita dicta ac scripta summis auctoribus, in o litteram secundae syllabae transferunt, quia sit roboris et eboris, sulpur autem et guttur u litteram in genitivo servent; ideoque iecur etiam et femur controversiam fecerunt.

quis nego sed adjaceo et mollio et magis tero ego tamen non alius magis ango quam qui obliquus casus duco etiam primus sui positio non invenio sed muto permitto ut cum ebur et robur ita dictum atque scribo summus auctor in o littera secundus syllaba transfero quia sum robur et ebur sulfur autem et guttur quintus littera in genetivus servo ideo jecur etiam et femur controversia facio


sed mihi nec omnes persequi materias in animo est, fingi enim adhuc possunt; nec omnes earum quaestiones, quia positionibus mutantur. hoc tantum admiror Flavum, cuius apud me summa est auctoritas, cum artem scholae tantum componeret, tam anguste materiam qualitatis terminasse.

sed ego neque omnis persequor materio in animus sum fingo enim adhuc possum neque omnis is quaestio quia positio muto hic tantus admiror flavus qui apud ego summus sum auctoritas cum ars schola tantus compono tam angustus materia qualitas termino


sed nostra persona utimur pro aliena, et alios pro aliis fingimus. utriusque rei exemplum pro Caecina. Pisonem , adversae partis advocatum, adloquens Cicero dicit, restituisse te dixti; nego me ex edicto praetoris restitutum esse; verum enim est illud; restituisse se Aebutius dixit, Caecina nego me ex edicto praetoris restitutum esse; et ipsum dixti, excussa syllaba, figura in verbo.

sed noster persono utor pro alienus et alius pro alius fingo uterque res exemplum pro caecina piso adverro pars advoco alloquor cicero dico restituo tu dixti nego ego ex edictum praetor restitus sum verus enim sum ille restituo sui aebutius dico caecina nego ego ex edictum praetor restitus sum et ipse dixti excutio syllaba figuro in verbum


tum deinde efflorescat non multum inter se distantium tempore oratorum ingens proventus. hic vim Caesaris, indolem Caelii, subtilitatem Calidii, diligentiam Pollionis, dignitatem Messalae, sanctitatem Calvi, gravitatem Bruti, acumen Sulpicii, acerbitatem Cassii reperiemus; in iis etiam, quos ipsi vidimus, copiam Senecae, vires Africani, maturitatem Afri, iucunditatem Crispi, sonum Trachali, elegantiam Secundi.

tum deinde effloresco non multus inter sui disto tempus orator ingens provenio hic vis caesar indoles caelius subtilitas calidii diligentia pollio dignitas messalla sanctitas calvus gravitas brutus acumen sulpicius acerbitas casseius reperio in is etiam qui ipse video copia seneca vireo africanus maturitas afri iucunditas crispus sonus trachal elegantia secundus


sed silentium et secessus et undique liber animus ut sunt maxime optanda, ita non semper possunt contingere, ideoque non statim, si quid obstrepet, abiciendi codices erunt et deplorandus dies; verum incommodis repugnandum et hic faciendus usus, ut omnia quae impedient vincat intentio; quam si tota mente in opus ipsum direxeris, nihil eorum, quae oculis vel auribus incursant, ad animum perveniet.

sed silentium et secedo et undique liber animus ut sum magnus opto ita non semper possum contingo ideo non statim si quis obstrepo abicio codico sum et deploro dies verus incommodus repugno et hic facio utor ut omnis qui impedio vinco intentio quam si totus mens in opus ipse dirigo nihil is qui oculus vel auris incurso ad animus pervenio


nonnunquam credi sibi ipsos oportebit, ne mala consuetudine semper alienum laborem sequendi nihil per se conari et quaerere sciant. quodsi satis prudenter dicenda viderint, iam prope consummata fuerit praecipientis opera; at si quid erraverint adhuc, erunt ad ducem reducendi.

nonnunquam credo sui ipse oportet ne malus consuetudo semper alienus labor sequor nihil per sui conor et quaero scio quodsi satis prudens dico video iam prope consummo sum praecipio opus at si quis erraverint adhuc sum ad dux reduco


nam ut aqua piscibus, ut sicca terrenis, circumfusus nobis spiritus volucribus convenit, ita certe facilius esse oportebat secundum naturam quam contra eam vivere. cetera vero, etiamsi aetatem nostram non spatio senectutis sed tempore adolescentiae metiamur, abunde multos ad discendum annos habent. omnia enim breviora reddet ordo et ratio et modus.

nam ut aqua piscis ut sicco terrenus circumfundo nos spiritus volucris convenio ita certus facilis sum oportet secundus natura quam contra is vivo ceterus verus etiamsi aetas noster non spatium senectus sed tempus adulescentia metior abunde multus ad disco annus habeo omnis enim brevis reddo ordo et ratio et modus


illud quoque est ex relatione ad aliquid, quod non eius rei gratia dictum videtur, amplificationis genus. non putant indignum Troiani principes, Graios Troianosque propter Helenae speciem tot mala tanto temporis spatio sustinere: quaenam igitur illa forma credenda est? non enim hoc dicit Paris, qui rapuit, non aliquis iuvenis aut unus e vulgo, sed senes et prudentissimi et Priamo assidentes.

ille quoque sum ex relatio ad aliquis qui non is res gratia dico video amplificatio genus non puto indignus trojanus princeps graii trojani propter helena species tot malus tantus tempus spatium sustineo quisnam igitur ille forma credo sum non enim hic dico paris qui rapio non aliquis juvenis aut unus e vulgo sed senex et prudens et priamus assidentes


is fuit Iulius Florus, in eloquentia Galliarum, quoniam ibi demum exercuit eam, princeps, alioqui inter paucos disertus et dignus ilia propinquitate. is cum Secundum, scholae adhuc operatum, tristem forte vidisset, interrogavit, quae causa frontis tam adductae.

is sum iulius florus in eloquentia galliaris quoniam ibi demum exerceo is princeps alioqui inter paucus dissero et dignus ilia propinquitas is cum secundus schola adhuc opero tristis fors video interrogo qui causa frons tam adduco