verum haec apud eos forsitan quaerantur, qui summam rhetorices ad persuadendi vim rettulerunt. si vero est bene dicendi scientia, quem nos finem sequimur, ut sit orator in primis vir bonus, utilem certe esse eam confitendum est.

verus hic apud is forsitan quaero qui summa rhetorico ad persuadeo vis refero si verus sum bene dico scientia qui nos finis sequor ut sum orator in primus vir bonus utilis certus sum is confiteor sum


duabus longis brevem sequentibus bacchius, totidem longis brevem praecedentibus palimbacchius erit. tres breves trochaeum, quem tribrachyn dici volunt, qui choreo trochaei nomen imponunt; totidem longae molosson efficient.

duo longus brevis sequor bacchius totidem longus brevis praecedo palimbacchius sum tres brevis trochaeus qui tribrachys dico volo qui choreus trochaeus nomen impono totidem longus molosson efficio


ne illos quidem reprehendendos puto, qui paulum etiam palaestricis vacaverunt. non de his loquor, quibus pars vitae in oleo, pars in vino consumitur, qui corporum cura mentem obruerunt (hos enim abesse ab eo quem instituimus quam longissime velim);

ne ille quidem reprehendo puto qui paulus etiam palaestrix vacaverunt non de hic loquor qui pars vita in oleum pars in vinum consumo qui corpus cura mens obruo hic enim absum ab is qui instituo quam longus volo


quas partes non omnes in omnem cadere suasoriam manifestius est, quam ut docendum sit. tamen apud plerosque earum numerus augetur, a quibus ponuntur ut partes, quae superiorum species sunt partium. nam fas, iustum, pium, aequum, mansuetum quoque (sic enim sunt interpretati τὸ ἥμερον ) et si qua adhuc adiicere quis eiusdem generis velit, subiici possunt honestati.

qui pars non omnis in omnis cado suasoria manifestius sum quam ut doceo sum tamen apud plerus is numerus augeo ab qui pono ut pars qui superus species sum pars nam fas iustus pius aequus mansuetum quoque sic enim sum interpretas et si qui adhuc adjicio quis idem genus volo subiici possum honestas


manus vero, sine quibus trunca esset actio ac debilis, vix dici potest, quot motus habeant, cum paene ipsam verborum copiam consequantur. nam ceterae partes loquentem adiuuant, hae, prope est ut dicam, ipsae loquuntur.

manus verus sine qui truncus sum actium atque debilis vix dico possum quot moueo habeo cum paene ipse verbum copia consequor nam ceterus pars loquor adjuvo hic prope sum ut dico ipse loquor


aut enim reus fecisse tantummodo se negat aut alium fecisse dicit. sed ne in alterum quidem transferendi criminis una forma est. Interdum enim substituitur mutua accusatio, quam Graeci ἀντικατηγορίαν vocant, nostrorum quidam concertativam. Interdum in aliquam personam, quae extra discrimen iudicii est, transfertur, et alias certam, alias incertam;

aut enim reus facio tantummodo sui nego aut alius facio dico sed ne in alter quidem transfero crimen unus forma sum interdum enim substituo mutuus accusatio quam graecum voco noster quidam concertativam interdum in aliqui persona qui extra discrimen iudicium sum transfero et alius certus alius incertus


confinia sunt his celebrata apud Graecos schemata, per quae res asperas mollius significant. nam Themistocles suasisse existimatur Atheniensibus, ut urbem apud deos deponerent, quia durum erat dicere, ut relinquerent. et , qui Victorias aureas in usum belli conflari volebat, ita declinavit, victoriis utendum esse. totum autem allegoriae simile est aliud dicere aliud intelligi velle.

confine sum hic celebro apud graeci schema per qui res asper mollis significo nam themistocles suadeo existimo atheniensis ut urbs apud deus depono quia durus sum dico ut relinquo et qui victoria aureus in usus bellum conflaris volo ita declino victoria utor sum totus autem allegoria similis sum alius dico alius intellego volo


et satis est actori et magis expedit sic indicare: dico ab Horatio sororem suam interfectam. namque et propositione iudex crimen omne cognoscit, et ordo et causa facti pro adversario magis est.

et satis sum actor et magis expedio sic indico dico ab horatius soror suus interfacio namque et propositio iudex crimen omnis cognosco et ordo et causa facio pro adversarius magis sum


itaque quamvis exempla plurimum in consiliis possint, quia facillime ad consentiendum homines ducuntur experimentis, refert tamen, quorum auctoritas et quibus adhibeatur.

itaque quivis exemplum multus in consilium possum quia facilis ad consentio homo duco experimentum refero tamen qui auctoritas et qui adhibeo


deinde , tanquam consummata sint omnia, nihil generare audemus ipsi, cum multa cotidie ab antiquis ficta moriantur. vix illa, quae πεποιημένα vocant, quae ex vocibus id usum receptis quocunque modo declinantur, nobis permittimus, qualia sunt sullaturit et proscripturit; atque laureati postes pro illo lauru coronati, ex eadem fictione sunt.

deinde tamquam consummo sum omnis nihil generaris audeo ipse cum multus cottidie ab antiquus fictum morior vix ille qui voco qui ex vox is usus recipio quocunque modo declino nos permitto qualis sum sullaturio et proscripturio atque laureatus postis pro ille lauru corono ex idem fictio sum


si confessum, non poterat ibi esse quaestio. transibam ergo ad responsum partis alterius, idem intuebar; nonnunquam etiam quod inde obtinebatur confessum erat. ubi primum coeperat non convenire, quaestio oriebatur. id tale est: occidisti hominem; Occidi.

si confiteor non possum ibi sum quaestio transeo ergo ad responsum pars alter idem intueor nonnunquam etiam qui inde obtineo confiteor sum ubi primus coepio non convenio quaestio orior is talis sum occido homo occido


proxima stilo cogitatio est, quae et ipsa vires ab hoc accipit, estque inter scribendi laborem extemporalemque fortunam media quaedam et nescio an usus frequentissimi. nam scribere non ubique nec semper possumus; cogitationi temporis ac loci plurimum est. haec paucis admodum horis magnas etiam causas complectitur; haec, quotiens intermissus est somnus, ipsis noctis tenebris adiuvatur; haec inter medios rerum actus aliquid invenit vacui nec otium patitur.

propior stilus cogitatio sum qui et ipse vireo ab hic accipio edo inter scribo labor extemporalis fortuna medius quidam et nescio an utor frequens nam scribo non ubique neque semper possum cogitatio tempus atque locus multus sum hic paucus admodum hora magnus etiam causa complector hic quotiens intermitto sum somnus ipse nox tenebrae adjuvo hic inter medius res ago aliquis invenio vacuus neque otium patior


obstat enim diligentiae scribendi etiam fatigatio, et abunde, si vacet, lucis spatia sufficiunt; occupatos in noctem necessitas agit. est tamen lucubratio, quotiens ad eam integri ac refecti venimus, optimum secreti genus.

obsto enim diligentia scribo etiam fatigatio et abunde si vaco lucus spatior sufficio occupo in nox necessitas ago sum tamen lucubratio quotiens ad is integer atque reficio venio bonus secerno genus


quaedam tamen adhuc vetera vetustate ipsa gratius nitent, quaedam et necessario interim sumuntur, ut nuncupare et fari; multa alia etiam audentius inseri possunt sed ita demum, si non appareat adfectatio, in quam mirifice Vergilius: Corinthiorum amator iste verborum, Thucydides Britannus, Atticae febris, tau Gallicum, al, min, et sil ut male elisit; ita omnia ista verba miscuit fratri. Cimber hic fuit,

quidam tamen adhuc vetero vetustas ipse gratus niteo quidam et necessarius interim sumo ut nuncuparis et faris multus alius etiam audeo insero possum sed ita demum si non appareo affectatio in quam mirificus vergilius corinthii amator iste verbum thucydides britannus attica febris tau gallicus al meus et sil ut malus elido ita omnis iste verbum misceo frater cimber hic sum


utrumcunque est (neque enim hoc loco meam interpono sententiam), hic erit liber illorum opinione maxime necessarius, quia toto haec sola tractantur; quibus sane et ea, quae de iudicialibus causis iam dicta sunt, serviunt.

utrumcunque sum neque enim hic locus meus interpono sententia hic sum liber ille opinio magnus necessarius quia totus hic solus tracto qui sanus et is qui de iudicial causa iam dictum sum servio


praeter haec in omni partitione est utique aliquid potentissimum, quod cum audivit iudex cetera tanquam supervacua gravari solet. itaque si plura vel obiicienda sunt vel diluenda, et utilis et iucunda partitio est ut, quid quaque de re dicturi simus, ordine appareat; at si unum crimen varie defendemus, supervacua.

praeter hic in omnis partitio sum utique aliquis potens qui cum audio iudex ceterus tamquam supervacuus gravaris soleo itaque si multus vel obiicienda sum vel diluo et utilis et iucundus partitio sum ut quis quisque de res dico sum ordo appareo at si unus crimen varius defendo supervacuus


nam se quoque moveri interim finget, ut pro Rabirio Postumo Cicero, dum aditum sibi ad aures faciat et auctoritatem induat vera sentientis, quo magis credatur vel defendenti eadem vel neganti. ideoque hoc primum intuebimur, litigatoris an advocati persona sit utendum, quotiens utrumque fieri potest; nam id in schola liberum est, in foro rarum, ut sit idoneus suae rei quisque defensor.

nam sui quoque moveo interim fingo ut pro rabirius postumus cicero dum aditus sui ad auris facio et auctoritas induo verus sentio quo magis credo vel defendo idem vel nego ideo hic primus intueor litigator an advoco persono sum utor quotiens uterque fio possum nam is in schola liber sum in forum raris ut sum idoneus suus res quisque defenso


sed et uni rei multiplex ratio subiungitur, ut apud Vergilium, sire inde occultas vires et pabula terrae pinguia concipiunt, sive illis omne per ignem excoquitur vitium—et totus locus; seu plures calor ille vias,—Seu durat magis. Relationem quid accipi velit, non liquet mihi.

sed et unus res multiplex ratio subjungo ut apud vergilius sire inde occulto vireo et pabulum terra pinguis concipio sive ille omnis per ignis excoquo vitium et totus locus seu multus calor ille via seu duro magis relatio quis accipio volo non liquo ego


quae omnia apparet de ea rhetorice dici, quae sit a bono viro atque ab ipsa virtute seiuncta; alioqui ubi iniusta causa est, ibi rhetorice non est, adeo ut vix admirabili quodam casu possit accidere, ut ex utraque parte orator, id est vir bonus, dicat.

qui omnis appareo de is rhetoricus dico qui sum ab bonus vir atque ab ipse virtus sejungo alioqui ubi iniustus causa sum ibi rhetoricus non sum adeo ut vix admirabilis quidam casus possum accido ut ex uter pars orator is sum vir bonus dico


quod genus non orationis modo ornatus, sed etiam cotidiani sermonis usus recipit. quidam synecdochen vocant et cum id id contextu sermonis quod tacetur accipimus; verbum enim ex verbis intelligi, quod inter vitia ellipsis vocatur: Arcades ad portas ruere. mihi hanc figuram esse magis placet;

qui genus non oratio modo orno sed etiam cottidianus sermo utor recipio quidam synecdoche voco et cum is is contexo sermo qui taceo accipio verbum enim ex verbum intellego qui inter vitio ellipsis voco arcades ad porta ruo ego hic figura sum magis placeo


extrinsecus possunt pertinentia ad deliberationem multa narrari. in contionibus saepe est etiam illa, quae ordinem rei docet, necessaria.

extrinsecus possum pertineo ad deliberatio multus narraris in contio saepe sum etiam ille qui ordo res doceo necessarius


et ut palaestrici doctores illos, quos numeros vocant, non idcirco discentibus tradunt, ut iis omnibus ii, qui didicerint, in ipso luctandi certamine utantur (plus enim pondere et firmitate et spiritu agitur), sed ut subsit copia illa, ex qua unum aut alterum, cuius se occasio dederit,

et ut palaestrix doctor ille qui numerus voco non idcirco disco trado ut is omnis is qui disco in ipse luctor certamen utor multus enim pondus et firmitas et spiritus ago sed ut subsentio copia ille ex qui unus aut alter qui sui occasio do


quare ipsum etiam dicendi genus in hoc placidum debet esse ac mite; nihil superbum, nihil elatum saltem ac sublime desiderat; proprie, iucunde, credibiliter dicere sat est, ideoque et medius ille orationis modus maxime convenit.

quare ipse etiam dico genus in hic placidus debeo sum atque mitis nihil superbus nihil effero saltem atque sublimis desidero proprius jucundus credibilis dico satis sum ideo et medius ille oratio modus magnus convenio


illa quoque de narratione praecipi solent, ne qua ex ea fiat excursio, ne avertatur a iudice sermo, ne alienae personae vocem demus, ne argumentemur; adiiciunt quidam etiam, ne utamur adfectibus; quorum pleraque sunt frequentissime custodienda, immo nunquam, nisi ratio coegerit, mutanda.

ille quoque de narratio praecipio soleo ne qui ex is fio excursio ne averto ab iudex sermo ne alienus persona voco do ne argumentor adiiciunt quidam etiam ne uto affectus qui plerusque sum frequens custodio immo numquam nisi ratio cogo muto


peior hac ὁμοείδεια, quae nulla varietatis gratia levat taedium atque est tota coloris unius, qua maxime deprehenditur carens arte oratio; eaque et in sententiis et in figuris et in compositione longe non animis solum sed etiam auribus est ingratissima. vitanda etiam μακρολογία,

malus hic qui nullus varietas gratia levo taedium atque sum totus color unus qui magnus deprehendo careo ars oratio is et in sententia et in figura et in compositio longus non animus solus sed etiam auris sum ingratus vito etiam


quod non eo dico, quia non illud quoque solutum habeat suos quosdam et forsitan difficiliores etiam pedes; neque enim aut hiare semper vocalibus aut destitui temporibus volunt sermo atque epistola; sed non fluunt nec cohaerent nec verba verbis trahunt, ut potius laxiora ut his vincula quam nulla sint.

qui non is dico quia non ille quoque soluo habeo suus quidam et forsitan difficilis etiam pes neque enim aut hiaris semper vocal aut destituo tempus volo sermo atque epistula sed non fluo neque cohaereo neque verbum verbum traho ut potis laxus ut hic vinculum quam nullus sum


sed ne de hoc quidem praecepta in universum exspectanda sunt. nam ex re sumitur cuius locus ante actionem est frequenter; nam Cicero summo consilio videtur in Verrem vel contrahere tempora dicendi maluisse quam in eum annum, quo erat Q. Hortensius consul futurus, incidere.

sed ne de hic quidem praecipio in universus exspecto sum nam ex res sumo qui locus ante actio sum frequens nam cicero superus consilium video in verres vel contraho tempus dico malo quam in is annus quo sum q hortensius consul sum incido


neque enim narrandum est tanquam testi sed tanquam patrono. rei ordo per se talis est: Q. Ligarius legatus cum C. Considio profectus. quid ergo M. Tullius? Q. enim, inquit, Ligarius , cum esset nulla belli suspicio, legatus in Africam cum C. Considio profectus est. et alibi:

neque enim narro sum tamquam testis sed tamquam patronus res ordo per sui talis sum q ligarius legatus cum que considius proficiscor quis ergo m tullius q enim inquam ligarius cum sum nullus bellum suspicio legatus in africa cum que considius proficiscor sum et alibi


post haec, an alio tempore et aliter facere vel facilius vel securius potuerit, ut dicit Cicero pro Milone enumerans plurimas occasiones, quibus ab eo Clodius impune occidi potuerit; praeterea, cur potissimum illo loco, illo tempore, illo modo sit aggressus, (qui et ipse diligentissime tractatur pro eodem locus) an,

post hic an alius tempus et aliter facio vel facilis vel securus possum ut dico cicero pro milo enumero multus occasio qui ab is claudius impunis occido possum praeterea cur potis ille locus ille tempus ille modo sum aggredior qui et ipse diligens tracto pro idem locus an


neque infitias eo in narratione, ut aliqua neganda, aliqua adiicienda, aliqua mutanda, sic aliqua etiam tacenda; sed tacenda, quae tacere oportebit et liberum erit. quod fit nonnunquam brevitatis quoque gratia, quale illud est, respondit quae ei visum est.

neque infitior is in narratio ut aliqui nego aliqui adiicienda aliqui muto sic aliqui etiam taceo sed taceo qui taceo oportet et liber sum qui fio nonnunquam brevitas quoque gratia qualis ille sum respondeo qui is video sum


sola est, quae notari possit velut vocalitas, quae εὐφωνία dicitur; cuius in eo delectus est, ut inter duo, quae idem significant ac tantundem valent, quod melius sonet malis.

solus sum qui notaris possum velut vocalitas qui dico qui in is deligo sum ut inter duo qui idem significo atque tantus valeo qui bonus sono malus


ut modicus autem atque opportunus eius usus illustrat orationem, ita frequens et obscurat et taedio complet, continuus vero id allegorias et aenigmata exit. sunt etiam quaedam et humiles translationes, ut id de quo modo dixi, saxea est verruca, et sordidae.

ut modicus autem atque opportunus is utor illustro oratio ita frequens et obscuro et taedium compleo continuus verus is allegorias et aenigma exeo sum etiam quidam et humilis translatio ut is de quo modo dico saxeus sum verruca et sordidus


conscius sum mihi, quantum mediocritate valui, quaeque antea scierim, quaeque operis huiusce gratia potuerim inquirere, candide me atque simpliciter ad notitiam eorum, si qui forte cognoscere voluissent, protulisse. atque id viro bono satis est, docuisse quod scierit.

conscius sum ego quantus mediocritas valeo quisque antea scio quisque opus hic gratia possum inquiro candidus ego atque simplex ad notitia is si qui fors cognosco volo profero atque is vir bonus satis sum doceo qui scio


cui similia sunt illa meo quidem iudicio, in quibus verba decenter pudoris gratia subtrahuntur: nouimus et qui te, transversa tuentibus hircis, sed quo, sed faciles Nymphae risere, sacello. Hanc quidam aposiopesin putant, frustra.

qui similis sum ille meus quidem iudicium in qui verbum decenter pudor gratia subtraho nosco et qui tu transverto tueor hircis sed quo sed facilis nympha rideo sacellum hic quidam aposiopesis puto frustra


denique , ut maximam partem quaestionis eximam, demus, id quod nullo modo fieri potest, idem ingenii, studii, doctrinae, pessimo atque optimo viro: uter melior dicetur orator? nimirum qui homo quoque melior. non igitur unquam malus idem homo et perfectus orator.

denique ut maximus pars quaestio eximo do is qui nullus modo fio possum idem ingenium studium doctrina malus atque bonus vir uter bonus dico orator nimirum qui homo quoque bonus non igitur umquam malus idem homo et perficio orator


haec cum animadverterit, perspiciat deinceps, quonam modo tractandus sit discentis animus. sunt quidam, nisi institeris, remissi, quidam imperia indignantur. quosdam continet metus, quosdam debilitat, alios continuatio extundit, in aliis plus impetus facit.

hic cum animadverto perspicio deinceps quonam modo tracto sum disco animus sum quidam nisi insto remitto quidam imperium indignor quidam contineo metus quidam debilito alius continuatio extundo in alius multus impetus facio


atque eam natura ipsa videtur ad tolerandos facilius labores velut muneri nobis dedisse, si quidem et remigem cantus hortatur; nec solum in iis operibus, in quibus plurium conatus praeeunte aliqua iucunda voce conspirat, sed etiam singulorum fatigatio quamlibet se rudi modulatione solatur.

atque is natura ipse video ad tolero facilis labor velut munus nos do si quidem et remigo cantus hortor neque solus in is opus in qui multus conor praeeo aliqui iucundus vox conspiro sed etiam singulus fatigatio quamlibet sui rudo modulatio solo


hanc frequentiorem repetitionem πλοκήν vocant, quae fit ex permixtis figuris, ut supra dixi, utque se habet epistola ad Brutum, ego cum in gratiam redierim cum Appio Claudio, et redierim per Cn.

hic frequens repetitio voco qui fio ex permisceo figura ut supra dico ut sui habeo epistula ad brutus ego cum in gratia redeo cum appius claudius et redeo per cn


vocabulum an appellatio dicenda sit προσηγορία et subiicienda nomini necne, quia parvi refert, liberum opinaturis relinquo.

vocabulis an appellatio dico sum et subiicienda nomen necne quia parvus refero liber opinor relinquo


sed quaedam et retrorsum idem valent, ut vivere hominem qui spirat, et spirare qui vivit. quaedam in contrarium non recurrent; nec enim, quia movetur qui ingreditur, etiam ingreditur qui movetur.

sed quidam et retrorsum idem valeo ut vivo homo qui spiro et spiraris qui vivo quidam in contrarius non recurrent neque enim quia moveo qui ingredior etiam ingredior qui moveo


et protinus cum quadam defensione, ut, si pro luxurioso dicendum sit, obiecta est paulo liberalior vita. sic et pro sordido parcum, pro maledico liberum dicere licebit.

et protinus cum quidam defensio ut si pro luxuriosus dico sum objecto sum paulus liberalis vito sic et pro sordidus parcus pro maledico liber dico liceo


ne id, quod similitudinis gratia adscivimus, aut obscurum sit aut ignotum. debet enim, quod illustrandae alterius rei gratia assumitur, ipsum esse clarius eo quod illuminat. quare poetis quidem permittamus sane eiusmodi exempla: qualis ubi hibernam Lyciam Xanthique fluenta deserit aut Delum maternam invisit Apollo. Non idem oratorem decebit, ut occultis aperta demonstret.

ne is qui similitudo gratia adscio aut obscurus sum aut ignotus debeo enim qui illustrandae alter res gratia assumo ipse sum clarus is qui illumino quare poeta quidem permitto sanus eiusmodi exemplum qualis ubi hibernus lycia xanthus fluentum desero aut delis maternus inviso apollo non idem orator decet ut occulo apertus demonstro


an vero citharoedi non simul et memoriae et sono vocis et plurimis flexibus serviunt, cum interim alios nervos dextra percurrunt, alios laeva trahunt, continent, praebent, ne pes quidem otiosus certam legem temporum servat, et haec pariter omnia?

an verus citharoedus non simul et memoria et sonus vox et multus flexus servio cum interim alius nervus dextera percurro alius laeva traho contineo praebeo ne pes quidem otiosus certus lex tempus servo et hic pariter omnis


cum simulamus quaerere nos, unde incipiendum, ubi desinendum, quid potissimum dicendum, an omnino dicendum sit? cuiusmodi exemplis plena sunt omnia, sed unum interim sufficit: equidem , quod ad me attinet, quo me vertam nescio. negem fuisse infamiam iudicii corrupti? et cetera.

cum simulo quaero nos unde incipio ubi desino quis potis dico an omnino dico sum cuiusmodi exemplum plenus sum omnis sed unus interim sufficio equidem qui ad ego attineo quo ego verto nescio nego sum infamia iudicium corrumpo et ceterus


nisi forte histrionum multa circa voces easdem variare gestus potest, orandi minor vis, ut dicatur aliquid, post quod in eadem materia nihil dicendum sit. sed esto neque melius quod invenimus esse neque par:

nisi fors histrio multus circa voco idem variaris gero possum oro paruus volo ut dico aliquis post qui in idem materia nihil dico sum sed sum neque bonus qui invenio sum neque par


sed hoc exercitatione multa consequendum, ut, quemadmodum illorum artificum, etiamsi alio spectant, manus tamen ipsa consuetudine ad graves, acutos, medios nervorum sonos fertur, sic oratoris cognitionem nihil moretur haec varietas argumentorum et copia, sed quasi offerat se et occurrat, et, ut litterae syllabaeque scribentium cogitationem non exigunt, sic rationem sponte quadam sequantur.

sed hic exercitatio multus consequor ut quemadmodum ille artifex etiamsi alius specto manus tamen ipse consuetudo ad gravis acuo medius nervus sonus fero sic orator cognitio nihil moror hic varietas argumentor et copia sed quasi offertor sui et occurro et ut littera syllaba scribo cogitatio non exigo sic ratio sponte quidam sequor


res quidem praecipue in scholis anceps et frequenter causa risus, nunc utique, cum haec exercitatio procul a veritate seiuncta laboret incredibili verborum fastidio ac sibi magnam partem sermonis absciderit.

res quidem praecipuus in schola anceps et frequens causa rideo nunc utique cum hic exercitatio procul ab veritas sejungo laboro incredibilis verbum fastidium atque sui magnus pars sermo abscido


hoc inveniendum est, ut adhiberi possit argumentum: ideo captivos, si in patriam suam redierint, liberos esse, quia bello parta non nisi eadem vi possideantur. proprium est et illud causae, quod Amphictyones iudicant (ut alia apud centumviros, alia apud privatum iudicem in iisdem quaestionibus ratio);

hic invenio sum ut adhibeo possum argumentum ideo captivus si in patria suus redeo liber sum quia bellum pario non nisi idem vis possideo proprius sum et ille causa qui amphictyones judico ut alius apud centumviri alius apud privo judico in idem quaestio ratio


etiam illa praevelox fere cito effluit, et, velut praesenti officio functa nihil in posterum debeat, tanquam dimissa discedit. nec est mirum, magis haerere animo quae diutius adfixa sint. ex hac ingeniorum diversitate nata dubitatio est, ad verbum sit ediscendum dicturis, an vim modo rerum atque ordinem complecti satis sit; de quo sine dubio non potest in universum pronuntiari.

etiam ille praevelox fere cito effluo et velut praesens officium fungor nihil in posterus debeo tamquam dimitto discedo neque sum mirus magis haereo animus qui diu affigo sum ex hic ingeniosus diversitas nata dubitatio sum ad verbum sum edisco dico an vis modo res atque ordo complector satis sum de quo sine dubius non possum in universus pronuntiaris


altera est per detractionem figura, de qua modo dictum, cui coniunctiones eximuntur. tertia , quae dicitur ἐπεζευγμένον in qua unum ad verbum plures sententiae referuntur, quarum unaquaeque desideraret illud, si sola poneretur. id accidit aut praeposito verbo, ad quod reliqua respiciant: vicit pudorem libido, timorem audacia, rationem amentia; aut illato, quo plura cluduntur: neque enim is es, Catilina, ut te aut pudor unquam a turpitudine aut metus a periculo aut ratio a furore revocaverit.

alter sum per detractio figuro de qui modo dico qui coniunctio eximo tertius qui dico in qui unus ad verbum multus sententia refero qui unaquaeque desidero ille si solus pono is accido aut praepono verbum ad qui reliquus respicio vinco pudor libido timor audacia ratio amentia aut illato quo multus cluduntur neque enim is sum catilina ut tu aut pudor umquam ab turpitudo aut metus ab periculum aut ratio ab furor revoco


ne sententia quidem velut fatigatum intentione stomachum iudicis reficere dissuaserim, maxime quidem brevi interiectione, qualis est illa, fecerunt servi Milonis, quod suos quisque servos in tali re facere voluisset, interim paulo liberiore, qualis est illa, nubit genero socrus, nullis auspicibus, nullis auctoribus,

ne sententia quidem velut fatigo intentio stomachus judex reficio dissuadeo magnus quidem brevis interiectio qualis sum ille facio servio milo qui suus quisque servus in talis res facio volo interim paulus liber qualis sum ille nubo gener socrus nullus auspex nullus auctor


rei quadruplex observatio est. una in tota causa. sunt enim tristes, hilares, sollicitae, securae, grandes, pusillae, ut vix unquam ita sollicitari partibus earum debeamus, ut non summae meminerimus.

res quadruplex observatio sum unus in totus causa sum enim tristis hilaris sollicitus securus grandis pusillus ut vix umquam ita sollicito pars is debeo ut non summa memini


prima barbarismi ac soloecismi foeditas absit. sed quia interim excusantur haec vitia aut consuetudine aut auctoritate aut vetustate aut denique vicinitate virtutum (nam saepe a figuris ea separare difficile est), ne qua tam lubrica observatio fallat, acriter se in illud tenue discrimen grammaticus intendat, de quo nos latius ibi loquemur, ubi de figuris orationis tractandum erit.

primus barbarismus atque soloecismus foeditas absum sed quia interim excuso hic vitio aut consuetudo aut auctoritas aut vetustas aut denique vicinitas virtus nam saepe ab figura is separaris difficilis sum ne qui tam lubricus observatio fallo acer sui in ille tenue discrimen grammaticus intendo de quo nos fero ibi loquor ubi de figura oratio tracto sum


nam , ubi vinci necesse est, expedit cedere; quia, sive plura sunt de quibus quaeritur, facilior erit in ceteris fides, sive unum, mitior solet poena irrogari verecundiae. nam culpam praesertim deprehensam pertinaciter tueri culpa altera est.

nam ubi vinco necesse sum expedio cedo quia sive multus sum de qui quaero facilis sum in ceterus fides sive unus mitis soleo poena irrogaris verecundia nam culpa praesertim deprehendo pertinax tueor culpa alter sum


his subtexitur argumentatio. sed ne illud quidem sine narratione est, dicente accusatore, fuisti in eo loco, in quo tuus inimicus occisus est: Non fui; dicendum enim, ubi fuerit. quare ambitus quoque causae et repetundarum hoc etiam plures huiusmodi narrationes habere poterunt, quo plura crimina; in quibus ipsa quidem neganda sunt, sed argumentis expositione contraria resistendum est interdum singulis interdum universis.

hic subtexo argumentatio sed ne ille quidem sine narratio sum dico accusator sum in is locus in quo tuus inimicus occido sum non sum dico enim ubi sum quare ambitus quoque causa et repeto hic etiam multus huiusmodi narratio habeo possum quo multus crimen in qui ipse quidem nego sum sed argumentum expositio contrarius resisto sum interdum singuli interdum universus


signum vocatur, ut dixi, σημεῖον quamquam id quidam indicium quidam vestigium nominaverunt, per quod alia res intellegitur, ut per sanguinem caedes. at sanguis vel ex hostia respersisse uestem potest vel e naribus profluxisse: non utique, qui vestem cruentam habuerit, homicidium fecerit.

signum voco ut dico quamquam is quidam indicium quidam vestigium nomino per qui alius res intellego ut per sanguis caedes at sanguis vel ex hostia respergo uestis possum vel e naris profluo non utique qui vestis cruentus habeo homicidium facio


nos autem brevitatem in hoc ponimus, non ut minus, sed ne plus dicatur quam oporteat. nam iterationes quidem et ταυτολογίας et περισσολογίας, quas in narratione vitandas quidam scriptores artium tradiderunt, transeo; sunt enim haec vitia non tantum brevitatis gratia refugienda.

nos autem brevitas in hic pono non ut paruus sed ne multus dico quam oportet nam iteratio quidem et et qui in narratio vito quidam scriptor ars trado transeo sum enim hic vitio non tantus brevitas gratia refugio


erunt quaedam causae (neque id raro) crimine quidem, de quo cognitio est, faciles ad diluendum sed multis anteactae vitae flagitiis et gravibus oneratae; quae prius amovenda sunt, ut propitius iudex defensionem ipsius negotii, cuius propria quaestio est, audiat: ut, si defendendus sit M. Caelius, nonne optime patronus occurrat prius conviciis luxuriae, petulantiae, impudicitiae quam veneficii, in quibus solis omnis Ciceronis versatur oratio; tum deinde narret de bonis Pallae totamque de vi explicet causam, quae est ipsius actione defensa?

sum quidam causa neque is rarus crimen quidem de quo cognitio sum facilis ad diluo sed multus anteago vita flagitium et gravis onero qui prior amovenda sum ut propitius iudex defensio ipse negotium qui proprius quaestio sum audio ut si defendo sum m caelius nonne optume patronus occurro prior convicium luxuria petulantia impudicitia quam veneficium in qui sol omnis cicero verso oratio tum deinde narro de bonus palla totus de vis explico causa qui sum ipse actio defendo


nescio tamen an huius, de quo loquimur, decoris custodia maxime circa eos, contra quos dicimus, examinanda sit. nam sine dubio in omnibus statim accusationibus hoc agendum est, ne ad eas libenter descendisse videamur. ideoque mihi illud Cassii Severi non mediocriter displicet: di boni, vico; et, quo me vivere iuvet, Asprenatem reum video. non enim iusta ex causa vel necessaria videri potest postulasse eum, sed quadam accusandi voluptate.

nescio tamen an hic de quo loquor decor custodia magnus circa is contra qui dico examino sum nam sine dubius in omnis statim accusatio hic ago sum ne ad is libet descendo video ideo ego ille casseius severus non mediocris displiceo deus bonus vicus et quo ego vivo juvo asprenas reus video non enim iustus ex causa vel necessarius video possum postulo is sed quidam accuso voluptas


Ἀπόδειξις est evidens probatio, ideoque apud Geometras γραμμικαὶ ἀποδείξεις dicuntur Hanc et ab epichiremate Caecilius putat differre solo genere conclusionis et esse apodixin imperfectum epichirema eadem causa, qua diximus enthymema syllogismo distare. nam et epichirema syllogismi pars est. quidam inesse epichiremati apodixin putant et esse partem eius confirmantem.

sum evidens probatio ideo apud geometres dico hic et ab epichirema caecilius puto differo solum genus conclusio et sum apodixis imperfectus epichirema idem causa qui dico enthymema syllogismus distaris nam et epichirema syllogismus pars sum quidam insum epichirema apodixis puto et sum pars is confirmo


sit solo utendum. at si quid in eo, quod est fortius, timebimus, utraque probatione nitemur. alius enim alio moveri solet, et qui factum putavit, iustum credere potest; qui tanquam iusto non movebitur, factum fortasse non credet. ut certa manus uno telo possit esse contenta, incerta plura spargenda sunt,

sum solum utor at si quis in is qui sum fortis timeo uter probatio nitor alius enim alius moveo soleo et qui facio puto iustus credo possum qui tamquam justus non moveo facio fortasse non credo ut certus manus unus telum possum sum contineo incertus multus spargo sum


nemo nisi sua culpa diu dolet. sed vivimus, et aliqua vivendi ratio quaerenda est, credendumque doctissimis hominibus, qui unicum adversorum solacium litteras putaverunt. si quando tamen ita resederit praesens impetus, ut aliqua tot luctibus alia cogitatio inseri possit, non iniuste petierim morae veniam. quis enim dilata studia miretur, quae potius non abrupta esse mirandum est? tum , si qua fuerint minus effecta iis,

nemo nisi suus culpa diu doleo sed vivo et aliqui vivo ratio quaero sum credo doceo homo qui unicus adversor solacium littera puto si quando tamen ita resedeo praesens impetus ut aliqui tot luctus alius cogitatio insero possum non injustus peto mora venio quis enim differo studium miro qui potis non abrumpo sum miror sum tum si qui sum paruus efficio is


quaeri solet, an, etiamsi discenda sint haec, eodem tempore tamen tradi omnia et percipi possint. negant enim quidam, quia confundatur animus ac fatigetur tot disciplinis in diversum tendentibus, ad quas nec mens nec corpus nec dies ipse sufficiat, et si maxime patiatur hoc aetas robustior, pueriles annos onerari non oporteat.

quaero soleo an etiamsi disco sum hic idem tempus tamen trado omnis et percipio possum nego enim quidam quia confundo animus atque fatigo tot disciplina in diverto tendo ad qui neque mens neque corpus neque dies ipse sufficio et si magnus patior hic aetas robustus puerilis annus oneraris non oportet


quanquam inutiles quidam oratori putant universales quaestiones, quia nihil prosit, quod constet ducendam esse uxorem vel administrandam rempublicam, si quis vel aetate vel valetudine impediatur. sed non omnibus eiusmodi quaestionibus sic occurri potest, ut illis, sitne virtus finis? regaturne providentia mundus?

quamquam inutilis quidam orator puto universal quaestio quia nihil prosum qui consto duco sum uxor vel administro rempublicam si quis vel aetas vel valetudo impedio sed non omnis eiusmodi quaestio sic occurro possum ut ille sum virtus finis rego provideo mundus


non licet tibi agere mecum, cognitor enim fieri non potuisti: iudicatio, an potuerit. non debuisti interdicere sed petere: an recte interdictum sit, ambigitur. quae omnia succedunt legitimis quaestionibus.

non licet tu ago ego cognitor enim fio non possum judicatio an possum non debeo interdico sed peto an rectus interdictum sum ambago qui omnis succedo legitimus quaestio


iam collidere manus, terrae pedem incutere, femur, pectus, frontem caedere, mire ad pullatum circulum facit; cum ille eruditus, ut in oratione multa summittere, variare, disponere, ita etiam in pronuntiando suum cuique eorum, quae dicet, colori accommodare actum sciat, et, si quid sit perpetua observatione dignum, modestus et esse et videri malit.

iam collido manus terra pedis incutio femur pectus frons caedo mirus ad pullo circulis facio cum ille erudio ut in oratio multus summitto variaris dispono ita etiam in pronuntio suus quisque is qui dico color accommodaris ago scio et si quis sum perpetuus observatio dignus modestus et sum et video malo


igitur , ut Aratus ab Iove incipiendum putat, ita nos rite coepturi ab Homero uidemur. hic enim, quemadmodum ex Oceano dicit ipse omnium amnium fontiumque cursus initium capere, omnibus eloquentiae partibus exemplum et ortum dedit. hunc nemo in magnis rebus sublimitate, in parvis proprietate superaverit. idem laetus ac pressus, iucundus et gravis, tum copia tum brevitate mirabilis, nec poetica modo sed oratoria virtute eminentissimus.

igitur ut aratus ab iuppiter incipio puto ita nos rite coepio ab homerus uideo hic enim quemadmodum ex oceanus dico ipse omnis amnis fons curro initium capio omnis eloquentia pars exemplum et orior do hic nemo in magnus res sublimitas in parvus proprietas supero idem laetus atque premo iucundus et gravis tum copia tum brevitas mirabilis neque poeticus modo sed oratorium virtus emineo


neque id in manibus solum, sed in omni gestu ac voce servandum est. non enim aut in illa periodo, stetit soleatus praetor populi Romani, inclinatio incumbentis in mulierculam Verris effingenda est; aut in illa, caedebatur in medio foro Messanae, motus laterum, qualis esse ad verbera solet, torquendus, aut vox, qualis dolore exprimitur, eruenda;

neque is in manus solus sed in omnis gestus atque vox servo sum non enim aut in ille periodus sto soleatus praetor populus romanus inclinatio incumbo in muliercula verres effingo sum aut in ille caedo in medium forum messana moueo latus qualis sum ad verbero soleo torqueo aut vox qualis dolor exprimo eruo


quodsi nemo reprehendit patrem, qui haec non negligenda in suo filio putet, cur improbetur, si quis ea, quae domi suae recte faceret, in publicum promit? atque eo magis, quod minora etiam facilius minores percipiunt, et ut corpora ad quosdam membrorum flexus formari nisi tenera non possunt, sic animos quoque ad pleraque duriores robur ipsum facit.

quodsi nemo reprehendo pater qui hic non negligenda in suus filius puto cur improbo si quis is qui domus suus rectus facio in publicus promo atque is magis qui parvus etiam facilis paruus percipio et ut corpus ad quidam membrum flecto formaris nisi tener non possum sic animus quoque ad plerusque durus robur ipse facio


iactantur et humeri; quod uitium Demosthenes ita dicitur emendasse ut, cum in angusto quodam pulpito stans diceret, hasta humero dependens immineret, ut, si calore dicendi vitare id excidisset, offensatione illa commoneretur. ambulantem loqui ita demum oportet, si in causis publicis, in quibus multi sunt indices, quod dicimus quasi singulis inculcare peculiariter velimus.

iacto et umerus qui uitium demosthenes ita dico emendo ut cum in angustus quidam pulpitum sto dico hasta umerus dependeo immineo ut si calor dico vitaris is excido offensatio ille commoneo ambulo loquor ita demum oportet si in causa publicus in qui multus sum indico qui dico quasi singuli inculcaris peculiaris volo


possunt videri alia quoque huius partis atque officii, reos excitare, pueros attollere, propinquos producere, vestes laniare; sed suo loco dicta sunt. et quia in partibus causae talis est varietas, satis apparet, accommodandam sententiis ipsis pronuntiationem, sicut ostendimus, sed verbis quoque, quod novissime dixeram, non semper, sed aliquando.

possum video alius quoque hic pars atque officium reus excitaris puer attollo propinquus produco vestis laniaris sed suus locus dictum sum et quia in pars causa talis sum varietas satis appareo accommodo sententia ipse pronuntiatio sicut ostendo sed verbum quoque qui novus dico non semper sed aliquando


ut si illa partiamur, dicam non talem esse hunc quem tueor reum, ut in eo credibile videri possit homicidium; dicam occidendi causam huic non fuisse; dicam hunc eo tempore quo homo occisus est trans mare fuisse, omnia, quae ante id quod ultimum est exsequeris, inania videri necesse est.

ut si ille partio dico non talis sum hic qui tueor reus ut in is credibilis video possum homicidium dico occaedes causa hic non sum dico hic is tempus quo homo occido sum trans mare sum omnis qui ante is qui ulter sum exsequeris inanis video necesse sum


non excidit mihi, scripsisse me in libro priore, cum potiorem in scholis eruditionem esse quam domi dicerem, libentius se prima studia tenerosque profectus ad imitationem condiscipulorum, quae facilior esset, erigere; quod a quibusdam sic accipi potest, tanquam haec, quam nunc tueor,

non excido ego scribo ego in liber prior cum potis in schola eruditio sum quam domus dico libet sui primus studium tener proficiscor ad imitatio condiscipulus qui facilis sum erigo qui ab quidam sic accipio possum tamquam hic quam nunc tueor


quamlibet multa egerimus, quodam tamen modo recentes sumus ad id quod incipimus. quis non obtundi potest, si per totum diem cuiuscunque artis unum magistrum ferat? mutatione recreabitur sicut in cibis, quorum diversitate reficitur stomachus et pluribus minore fastidio alitur.

quamlibet multus ago quidam tamen modo recens sum ad is qui incipio quis non obtundo possum si per totus dies quicumque ars unus magister fero mutatio recreo sicut in cibus qui diversitas reficio stomachus et multus paruus fastidium alo


* satura est sed nostrum istud vivere triste aspexi , cum infinito verbo sit usus pro appellatione; nostram enim vitam vult intelligi. utimur et verbo pro participio, magnum dat ferre talentum, tanquam ferendum, et participio pro verbo, volo datum.

sero sum sed nos iste vivo tristis aspicio cum infinitus verbum sum utor pro appellatio noster enim vita volo intellego utor et verbum pro participium magnus do fero talentum tamquam fero et participium pro verbum volo do


hae particulae prout sunt graves, acres, lentae, celeres, remissae, exultantes, proinde id, quod ex illis conficitur, aut severum aut luxuriosum aut quadratum aut solutum erit.

hic particula prout sum gravis acer lentus celer remitto exsulto proinde is qui ex ille confacio aut severus aut luxuriosus aut quadro aut soluo sum


facile erat huius metus remedium. utinam liberorum nostrorum mores non ipsi perderemus. infantiam statim deliciis solvimus. mollis illa educatio, quam indulgentiam vocamus, nervos omnes mentis et corporis frangit. quid non adultus concupiscet, qui in purpuris repit? nondum prima verba exprimit, iam coccum intelligit, iam conchylium poscit. ante palatum eorum quam os instituimus.

facilis sum hic metus remedium utinam liberi noster mos non ipse perdo infantia statim deliciae solvo mollio ille educatio quam indulgentia voco nervus omnis mens et corpus frango quis non adoleo concupisco qui in purpura repo nondum primus verbum exprimo iam coccum intelligit iam conchylium posco ante palo is quam os instituo


quae fuit causa et Servio, ut dixit, subtrahendae s litterae, quotiens ultima esset aliaque consonante susciperetur; quod reprehendit Luranius, Messala defendit. nam neque Lucilium putat uti eadem ultima, cum dicit Aeserninus fuit et dignus locoque, et Cicero ut Oratore plures antiquorum tradit sic locutos.

qui sum causa et servius ut dico subtraho senatus littera quotiens ulter sum alius consono suscipio qui reprehendo luranius messalla defendo nam neque lucilius puto uti idem ulter cum dico aeserninus sum et dignus loco et cicero ut orator multus antiquus trado sic loquor


inveniet enim nec in consiliis abrupta initia et concitatius saepe in iudiciis dictum et verba aptata rebus in utroque genere et breviores aliquando causarum orationes quam sententiarum.

invenio enim neque in consilium abrumpo initium et concito saepe in iudicium dico et verbum apto res in uterque genus et brevis aliquando causaris oratio quam sententiaris


illud vero insidiantis, quo me validius cruciaret, fortunae fuit, ut ille mihi blandissimus me suis nutricibus, me aviae educanti, me omnibus, qui sollicitare illas aetates solent, anteferret.

ille verus insidior quo ego validus crucio fortuna sum ut ille ego blandus ego suus nutrix ego avia educo ego omnis qui sollicito ille aetas soleo antefero


omnia tamen illa, etiam quae sunt alterius modi lumina, adeo sunt virtutes orationis ut sine iis nulla intelligi fere possit oratio. nam quomodo iudex doceri potest, si desit illustris explanatio, propositio, promissio, finitio, seiunctio, expositio sententiae suae, rationis apta conclusio, praemunitio, similitudo, exemplum, digestio, distributio, interpellatio, interpellantis coercitio, contentio, purgatio, laesio?

omnis tamen ille etiam qui sum alter modus lumen adeo sum virtus oratio ut sine is nullus intellego fere possum oratio nam quomodo iudex doceo possum si desum illustris explanatio propositio promissio finitio sejunctio expositio sententia suus ratio apto conclusio praemunitio similitudo exemplum digestio distributio interpellatio interpello coercitio contentio purgatio laesio


ita sunt autem speciosa haec et utilia, si oriuntur ex causa; ceterum quamlibet pulchra elocutio, nisi ad victoriam tendit, utique supervacua, sed interim etiam contraria est. verum hactenus evagari satis fuerit.

ita sum autem speciosus hic et utilis si orior ex causa ceterum quamlibet pulcher elocutio nisi ad victoria tendo utique supervacuus sed interim etiam contrarius sum verus hactenus evagaris satis sum


et hoc fas putas? poterat me liberare Cicero, qui ita scribit ad Brutum, praepositis plurimis, quae honeste suaderi Caesari possint: simne bonus vir, si haec suadeam? minime . Suasoris enim finis est utilitas eius, cui quisque suadet. at recta sunt. quis negat? sed non est semper rectis in suadendo locus. sed quia est altior quaestio nec tantum ad suasorias pertinet, destinatus est mihi hic locus duodecimo, qui summus futurus est, libro.

et hic fas puto possum ego liberaris cicero qui ita scribo ad brutus praepono multus qui honestus suadeo caesaris possum sum bonus vir si hic suadeo paruus suasor enim finis sum utilitas is qui quisque suadeo at recta sum quis nego sed non sum semper rectus in suadeo locus sed quia sum alo quaestio neque tantus ad suasoria pertineo destino sum ego hic locus duodecimus qui summus sum sum liber


sed ut parva sint haec, pueri docentur adhuc, et grammaticos officii sui commonemus. ex quibus si quis erit plane impolitus et vestibulum modo artis huius ingressus, intra haec, quae profitentium commentariolis vulgata sunt, consistet, doctiores multa adiicient, vel hoc primum, quod barbarismum pluribus modis accipimus.

sed ut parvus sum hic puer doceo adhuc et grammaticus officium suus commoneo ex qui si quis sum planus impolitus et vestibulis modo ars hic ingredior intra hic qui profiteor commentariolum vulgo sum consisto doceo multus adiicient vel hic primus qui barbarismus multus modus accipio


nec sane quisquam est tam procul a cognitione eorum remotus, ut non indicem certe ex bibliotheca sumptum transferre in libros suos possit. nec ignoro igitur quos transeo nec utique damno, ut qui dixerim esse in omnibus utilitatis aliquid.

neque sanus quisquam sum tam procul ab cognitio is removeo ut non index certus ex bibliotheca sumo transfero in liber suus possum neque ignoro igitur qui transeo neque utique damnum ut qui dico sum in omnis utilitas aliquis


namque alias aetatis gradus gestarumque rerum ordinem sequi speciosius fuit, ut in primis annis laudaretur indoles, tum disciplinae, post hoc operum id est factorum dictorumque contextus; alias in species virtutum dividere laudem, fortitudinis, iustitiae, continentiae ceterarumque, ac singulis adsignare, quae secundum quamque earum gesta erunt.

namque alius aetas gradus gero res ordo sequor speciosus sum ut in primus annus laudo indoles tum disciplina post hic opus is sum factor dico contexo alius in species virtus divido laus fortitudo justitia continentia ceter atque singuli adsignaris qui secundus quisque is gero sum


sumat igitur ante omnia parentis erga discipulos suos animum, ac succedere se in eorum locum, a quibus sibi liberi tradantur, existimet. ipse nec habeat vitia nec ferat. non austeritas eius tristis, non dissoluta sit comitas, ne inde odium hinc contemptus oriatur. plurimus ei de honesto ac bono sermo sit; nam quo saepius monuerit, hoc rarius castigabit. minime iracundus, nec tamen eorum, quae emendanda erunt, dissimulator, simplex in docendo, patiens laboris,

sumo igitur ante omnis parens erga discipulus suus animus atque succedo sui in is locus ab qui sui liber trado existimo ipse neque habeo vitio neque fero non austeritas is tristis non dissolvo sum comito ne inde odium hinc contemno orior multus is de honestus atque bonus sermo sum nam quo saepis moneo hic rarus castigo paruus iracundus neque tamen is qui emendo sum dissimulator simplex in doceo patior labor


verum interim et singulos ut exornare, ita destruere contingit, aut recitatis in actione testimoniis aut testibus nominatis. quod iis temporibus, quibus testis non post finitas actiones rogabatur, et facilius et frequentius fuit. quid autem in quemque testium dicendum sit, sumi nisi ex ipsorum personis non potest.

verus interim et singuli ut exornaris ita destruo contingo aut recitas in actio testimonium aut testis nomino qui is tempus qui testis non post finio actio rogo et facilis et frequens sum quis autem in quisque testis dico sum sumo nisi ex ipse persona non possum


fuerunt qui facerent quinque, coniecturam, finitionem, qualitatem, quantitatem, ad aliquid. Theodorus quoque, ut dixi, iisdem generalibus capitibus utitur. an sit? quid sit? quale sit? quantum sit? ad aliquid. hoc ultimum maxime in comparativo genere versari putat, quoniam melius ac peius, maius et minus nisi alio relata non intelliguntur.

sum qui facio quinque conicio finitio qualitas quantitas ad aliquis theodorus quoque ut dico idem general caput uto an sum quis sum qualis sum quantus sum ad aliquis hic ulter magnus in comparativus genus versaris puto quoniam bonus atque malus magnus et paruus nisi alius refero non intelliguntur


argumentatio plerumque agilior et acrior et instantior consentientem orationi postulat etiam gestum, id est fortem celeritatem. instandum quibusdam in partibus et densanda oratio. egressiones fere lenes et dulces et remissae, raptus Proserpinae, Siciliae descriptio, Cn. Pompeii laus. neque enim mirum minus habere contentionis ea quae sunt extra quaestionem.

argumentatio plerusque agilis et acer et insto consentio oratio postulo etiam gero is sum fortis celeritas insto quidam in pars et densanda oratio egressio fere lenis et dulcis et remitto rapio proserpina sicilia descriptio cn pompejus laus neque enim mirus paruus habeo contentio is qui sum extra quaestio


ego iam recepto more utrumque eodem modo appellavi. nam certe sermo fingi non potest, ut non personae sermo fingatur. sed in his, quae natura non permittit, hoc modo mollior fit figura: etenim si mecum patria, quae mihi vita mea multo est carior, si cuncta Italia, si omnis res publica sic loquatur, 'M. Tulli, quid agis?' Illud audacius genus: quae tecum, Catilina, sic agit et quodammodo tacita loquitur, 'Nullum iam aliquot annis facinus exstitit nisi per te.'

ego iam recipio mos uterque idem modo appello nam certus sermo fingo non possum ut non persona sermo fingo sed in hic qui natura non permitto hic modo mollio fio figuro etenim si ego patria qui ego vito meus multus sum carus si cunctus italia si omnis res publicus sic loquor m tullius quis ago ille audax genus qui tu catilina sic ago et quodammodo taceo loquor nullus iam aliquot annus facinus exsisto nisi per tu


verbosius etiam quam necesse erat exposuimus, praeterea, quae partes essent iudicialium causarum, supra dictum est, proximus liber a prima, id est exordio incipiet.

verbosus etiam quam necesse sum expono praeterea qui pars sum judicialis causaris supra dico sum proximus liber ab primus is sum exordior incipio


nec refert, quo modo sit facta amphibolia aut quo resolvatur. duas enim res significari manifestum est et, quod ad scriptum vocemve pertinet, in utramque partem par est. ideoque frustra praecipitur, ut in hoc statu vocem ipsam ad nostram partem conemur vertere. nam , si id fieri potest, amphibolia non est. amphiboliae autem omnis erit in his quaestio;

neque refero quo modo sum facio amphibolia aut quo resolvo duo enim res significo manifestus sum et qui ad scribo vocemve pertineo in uter pars par sum ideo frustra praecipio ut in hic status voco ipse ad noster pars conor verto nam si is fio possum amphibolia non sum amphibolia autem omnis sum in hic quaestio


inter quae numeraverim ingeniorum monumenta, quae saeculis probarentur. nam quidam, sicut Menander, iustiora posterorum quam suae aetatis iudicia sunt consecuti. adferunt laudem liberi parentibus, urbes conditoribus, leges latoribus, artes inventoribus nec non instituta quoque auctoribus, ut a Numa traditum deos colere, a Publicola fasces populo summittere.

inter qui numero ingeniosus monumentum qui saeculis probo nam quidam sicut menander justus posterus quam suus aetas iudicium sum consequor affero laus liber parens urbs conditor lex lator ars inventor neque non institutum quoque auctor ut ab numa trado deus colo ab poplicula fascis populus summitto


nam meo quidem indicio illa est urbanitas, in qua nihil absonum, nihil agreste, nihil inconditum, nihil peregrinum neque sensu neque verbis neque ore gestuve possit deprehendi; ut non tam sit in singulis dictis quam in toto colore dicendi, qualis apud Graecos ἀττικισμὸς ille reddens Athenarum proprium saporem.

nam meus quidem indicium ille sum urbanitas in qui nihil absonus nihil agrestis nihil inconditus nihil peregrinus neque sentio neque verbum neque os gestuve possum deprehendo ut non tam sum in singuli dictum quam in totus color dico qualis apud graeci ille reddo athenaris proprius sapor


addita sunt his alia varie. quidam enim circa res omnes, quidam circa civiles modo versari rhetoricen putaverunt; quorum verius utrum sit, in eo loco, qui huius quaestionis proprius est, dicam.

addo sum hic alius varius quidam enim circa res omnis quidam circa civilis modo versaris rhetorice puto qui verus utrum sum in is locus qui hic quaestio proprius sum dico


ut deliberat Numa, an regnum offerentibus Romanis recipiat. primum , id est genus, an regnandum, tum an ex civitate aliena, an Romae, an laturi sint Romani talem regem. similiter ex controversiis. optet enim vir fortis alienam uxorem. ultima species est, an optare possit alienam uxorem. generale est, an quidquid optarit, accipere debeat. inde , an ex privato, an nuptias, an maritum habentis.

ut delibero numa an regnum offertor romanus recipio primus is sum genus an regno tum an ex civitas alienus an roma an fero sum romanus talis rex similis ex controversia opto enim vir fortis alienus uxor ulter species sum an optaris possum alienus uxor general sum an quisquis opto accipio debeo inde an ex privo an nuptiae an maritus habeo


plures vero, qui nec ab illis sine dubio partibus rationem orandi summoverent, hoc tamen proprium atque praecipuum crederent opus, sua confirmare et quae ex adverso proponerentur refutare.

multus verus qui neque ab ille sine dubius pars ratio oro summoverent hic tamen proprius atque praecipuus credo opus suus confirmo et qui ex adverso propono refutaris


utrumque autem quanquam diversi auctores eodem modo finiunt, ut sit ratio per ea, quae certa sunt, fidem dubiis adferens; quae natura est omnium argumentorum, neque enim certa incertis declarantur. haec omnia generaliter πίστεις appellant, quod etiamsi propria interpretatione dicere fidem possumus, apertius tamen probationem interpretabimur. sed argumentum quoque plura significat.

uterque autem quamquam diverto auctor idem modo finio ut sum ratio per is qui certus sum fides dubius affero qui natura sum omnis argumentor neque enim certus incertus declaro hic omnis generalis appello qui etiamsi proprius interpretatio dico fides possum aperio tamen probatio interpretor sed argumentum quoque multus significo


quando desiit licere? sed , si quid periculosius finxisse videbimur, quibusdam remediis praemuniendum O. est: ut ita dicam, Si licet dicere, Quodam modo, Permittite mihi sic uti. quod idem etiam in iis, quae licentius translata erunt, proderit, nihilque non tuto dici potest, in quo non falli iudicium nostrum sollicitudine ipsa manifestum erit. qua de re Graecum illud elegantissimum est, quo praecipitur προεπιπλήσσειν τῇ ὑπερβολῇ.

quando desino licet sed si quis periculosus fingo video quidam remedium praemunio o sum ut ita dico si licet dico quidam modo permitto ego sic uti qui idem etiam in is qui licet transfero sum prosum nihil non tueor dico possum in quo non fallo iudicium nos sollicitudo ipse manifestus sum qui de res graecus ille elego sum quo praecipio


nec mirum, si ista, quae tamen in aliquo posita sunt motu, tantum in animis valent, cum picture, tacens opus et habitus semper eiusdem, sic in intimos penetret adfectus, ut ipsam vim dicendi nonnunquam superare videatur. contra si gestus ac vultus ab oratione dissentiat, tristia dicamus hilares, adfirmemus aliqua renuentes non auctoritas modo verbis, sed etiam fides desit. decor quoque a gestu atque motu venit;

neque mirus si iste qui tamen in aliquis pono sum motus tantus in animus valeo cum picture taceo opus et habitus semper idem sic in intimus penetro affectus ut ipse vis dico nonnunquam supero video contra si gero atque vultus ab oratio dissentio tristis dico hilaris adfirmo aliqui renuo non auctoritas modo verbum sed etiam fides desum decor quoque ab gestus atque motus venio


sed veterum quoque Romanorum epulis fides ac tibias adhibere moris fuit. versus quoque Saliorum habent carmen. quae cum omnia sint a Numa rege instituta, faciunt manifestum, ne illis quidem, qui rudes ac bellicosi videntur, cura musices, quantum illa recipiebat aetas, defuisse.

sed vetus quoque romanus epulis fides atque tibia adhibeo mos sum verro quoque salius habeo carmen qui cum omnis sum ab numa rex institutum facio manifestus ne ille quidem qui rudo atque bellicosus video cura musice quantus ille recipio aetas desum


quod si potuerit obtineri, non ita difficilis supererit quaestio, qui legendi sint incipientibus. nam quidam illos minores, quia facilior intellectus videbatur, probaverunt; alii floridius genus, ut ad alenda primarum aetatum ingenia magis accommodatum.

qui si possum obtineo non ita difficilis supersum quaestio qui lego sum incipio nam quidam ille paruus quia facilis intellego video probo alius floridus genus ut ad alo primaris aetas ingenium magis accommodo


verum et illud, quod prima proposition durum videtur, potest adferre ratio, ut vir bonus in defensione causae velit auferre aliquando iudici veritatem. quod si quis a me proponi mirabitur, (quanquam non est haec mea proprie sententia, sed eorum, quos grauissimos sapientiae magistros aetas vetus credidit) sic iudicet, pleraque esse, quae non tam factis quam causis eorum vel honesta fiant vel turpia.

verus et ille qui primus proposition durus video possum affero ratio ut vir bonus in defensio causa volo aufero aliquando judicium veritas qui si quis ab ego propono miro quamquam non sum hic meus proprius sententia sed is qui gravis sapientia magister aetas vetus credo sic iudico plerusque sum qui non tam facio quam causa is vel honestus fio vel turpis


sunt , qui hos μερικοὺς ἐπιλόγους vocent, quo partitam perorationem significant. mihi non tam partes eius quam species videntur, siquidem et epilogi et perorationis nomina ipsa aperte satis ostendunt, hanc esse consummationem orationis.

sum qui hic voco quo partio peroratio significo ego non tam pars is quam species video siquidem et epilogus et peroratio nomen ipse apertus satis ostendo hic sum consummatio oratio


quo quidem modo nec duces erunt utiles nec magistratus nec medicina nec denique ipsa sapientia. nam et dux Flaminius et Gracchi, Saturnini, Glauciae magistratus, et in medicis venena et in his, qui philosophorum nomine male utuntur, gravissima nonnunquam flagitia deprehensa sunt.

quo quidem modo neque dux sum utilis neque magistratus neque medicina neque denique ipse sapientia nam et dux flaminius et gracchus saturninus glaucia magistratus et in medicus veneno et in hic qui philosophus nomen malus uto gravis nonnunquam flagitium deprehendo sum


nam si habet testem cupidum laedendi, cavere debet hoc ipsum, ne cupiditas eius appareat, nec statim de eo, quod in iudicium venit, rogare, sed aliquo circuitu ad id pervenire, ut illi, quod maxime dicere voluit,videatur expressum; nec nimium instare interrogationi,ne ad omnia respondendo testis fidem suam minuat, sed in tantum evocare eum, quantum sumere ex uno satis sit.

nam si habeo testo cupidus laedo caveo debeo hic ipse ne cupiditas is appareo neque statim de is qui in iudicium venio rogo sed aliquis circuitus ad is pervenio ut ille qui magnus dico volo video exprimo neque nimium insto interrogatio ne ad omnis respondeo testis fides suus minuo sed in tantus evocaris is quantus sumo ex unus satis sum


quidam putant etiam eas thesis posse aliquando nominari, quae personis causisque contineantur, aliter tantummodo positas: ut causa sit, cum Orestes accusatur: thesis, an Orestes recte sit absolutus; cuius generis est, an Cato recte Marciam Hortensio tradiderit. hi thesin a causa sic distinguunt, ut illa sit spectativae partis, haec activae; illic enim veritatis tantum gratia disputari, hic negotium agi.

quidam puto etiam is thesis possum aliquando nominaris qui persona causa contineo aliter tantummodo pono ut causa sum cum orestes accuso thesis an orestes rectus sum absolvo qui genus sum an cato rectus marcius hortensius trado hic thesis ab causa sic distinguo ut ille sum spectativae pars hic activus illic enim veritas tantus gratia disputaris hic negotium ago


differenda igitur quaedam et praesumenda, atque ut id structuris lapidum impolitorum loco, quo convenit, quodque ponendum. non enim recidere ea nec polire possumus, quo coagmentata se magis iungant, sed utendum iis, qualia sunt, eligendaeque sedes.

differo igitur quidam et praesumo atque ut is struo lapis impolitor locus quo convenio quisque pono non enim recido is neque polio possum quo coagmento sui magis jungo sed utor is qualis sum eligo sedes


sed sicut, cum sint plures quaestiones omnesque suos status habeant, causae tamen status unus sit, ad quem referuntur omnia, ita iudicatio maxime propria, de qua pronuntiatur.

sed sicut cum sum multus quaestio omnes suus status habeo causa tamen status unus sum ad qui refero omnis ita judicatio magnus proprius de qui pronuntio


quid Aristotelem? quem dubito scientia rerum an scriptorum copia an eloquendi suavitate an inventionum acumine an varietate operum clariorem putem. nam in Theophrasto tam est loquendi nitor ille divinus, ut ex eo nomen quoque traxisse dicatur.

quis aristotelis qui dubito scientia res an scriptor copia an eloquor suavitas an inventio acumen an varietas opus clarus puto nam in theophrastus tam sum loquor nitor ille divinus ut ex is nomen quoque traho dico


nec mihi videntur Areopagitae, cum damnaverint puerum coturnicum oculos eruentem, aliud iudicasse quam id signum esse perniciosissimae mentis multisque malo futurae, si adolevisset. unde Spurii Maelii Marcique Manlii popularitas signum adfectati regni est existimatum.

neque ego video areopagites cum damno puer coturnix oculus eruo alius judico quam is signum sum perniciosus mens multa malus sum si adolesco unde spurius maelii marcius manlius popularitas signum adfectas regnum sum existimo


Corporis quoque aptus et decens motus, qui dicitur εὐρυθμία, et est necessarius nec aliunde peti potest; in quo pars actionis non minima consistit, qua de re sepositus nobis est locus.

corpus quoque aptus et decet moueo qui dico et sum necessarius neque aliunde peto possum in quo pars actio non minimus consisto qui de res sepono nos sum locus


illud quoque raro decebit cava manu summis digitis pectus appetere, si quando nosmet ipsos alloquimur, cohortantes, obiurgantes, miserantes; quod si quando fiet, togam quoque inde removeri non dedecebit. in pedibus observantur status et incessus. prolato dextro stare et eandem manum ac pedem proferre, deforme est.

ille quoque rarus decet cavo manus summus digitus pectus appeto si quando nos ipse alloquimur cohorto objurgo misero qui si quando fio toga quoque inde removeo non dedecet in pes observo status et incessus profero dexter sto et idem manus atque pedis profero deformis sum


ideoque optime institutum est, ut ab Homero atque Vergilio lectio inciperet, quanquam ad intelligendas eorum virtutes firmiore iudicio opus est; sed huic rei superest tempus, neque enim semel legentur. interim et sublimitate heroi carminis animus adsurgat et ex magnitudine rerum spiritum ducat et optimis imbuatur.

ideo optume institus sum ut ab homerus atque vergilius lectio incipio quamquam ad intelligendas is virtus firmus iudicium opus sum sed hic res supersum tempus neque enim semel lego interim et sublimitas heros carmen animus assurgo et ex magnitudo res spiritus duco et bonus imbuatur


denique non modo quot in causa totidem in prosopopoeia sunt varietates, sed hoc etiam plures, quod in his puerorum, feminarum, populorum, mutarum etiam rerum assimulamus adfectus, quibus omnibus debetur suus decor.

denique non modo quot in causa totidem in prosopopoeia sum varietas sed hic etiam multus qui in hic puer femina populus mutaris etiam res assimulamus affectus qui omnis debeo suus decor


neque enim aliud in eloquentia, cuncta experti, difficilius reperient quam id, quod se fuisse dicturos omnes putant, postquam audierunt, quia non bona iudicant esse illa, sed vera. tum autem optime dicit orator, cum videtur vera dicere. at nunc,

neque enim alius in eloquentia cunctus experior difficilis reperio quam is qui sui sum dico omnis puto postquam audio quia non bonus judico sum ille sed verus tum autem optume dico orator cum video verus dico at nunc


sed ne vox quidem exilis actionem habere optimam potest. bona enim firmaque, ut volumus, uti licet; mala vel imbecilla et inhibet multa, ut insurgere et exclamare, et aliqua cogit, ut intermittere et deflectere et rasas faces ac latus fatigatum deformi cantico reficere. sed nos de eo nunc loquamur, cui non frustra praecipitur.

sed ne vox quidem exilis actio habeo bonus possum bonus enim firmo ut volo uti licet malus vel imbecillus et inhibeo multus ut insurgo et exclamaris et aliqui cogo ut intermitto et deflecto et rado fax atque latus fatigo deformis canticum reficio sed nos de is nunc loquor qui non frustra praecipio


neque enim scribenti, ediscenti, cogitanti praeceptor adsistit, quorum aliquid agentibus cuiuscunque interventus impedimento est. lectio quoque non omnis nec semper praeeunte vel interpretante eget. quando enim tot auctorum notitia contingeret? modicum ergo tempus est, quo in totum diem velut opus ordinetur ideoque per plures ire possunt etiam quae singuli tradenda sunt.

neque enim scribo edisco cogito praeceptor assisto qui aliquis ago quicumque intervenio impedimentum sum lectio quoque non omnis neque semper praeeo vel interpretor egeo quando enim tot auctor notitia contingo modicus ergo tempus sum quo in totus dies velut opus ordino ideo per multus eo possum etiam qui singuli trado sum


nam et filiis pater in iudicio abdicationis et maritus uxori, si malae tractationis accusabitur, et patri filius, si dementiae causa erit, non inverecunde dicet multum sua interfuisse. in quo tamen incommoda vitantis melior quam commoda petentis est causa.

nam et filius pater in iudicium abdicatio et maritus uxor si malus tractatio accuso et pater filius si dementia causa sum non inverecundus dico multus suus intersum in quo tamen incommodus vito bonus quam commodus peto sum causa


quod necessaria plerumque silentio transeunt, nec in dicendo videtur inter bona utilitas. sed haec et in alio nobis tractata sunt opere et in hoc saepe repetenda. nunc ad ordinem inceptum.

qui necessarius plerusque silentium transeo neque in dico video inter bonus utilitas sed hic et in alius nos tracto sum opus et in hic saepe repeto nunc ad ordo incipio


dispositio modicae doctrinae credi potest; si quae sunt artes altiores, plerumque occultantur, ut artes sint; denique omnia haec ad utilitatem causarum solam referenda sunt. cultu vero atque ornatu se quoque commendat ipse qui dicit et in ceteris iudicium doctorum, in hoc vero etiam popularem laudem petit, nec fortibus modo, sed etiam fulgentibus armis proeliatur.

dispositio modicus doctrina credo possum si qui sum ars alo plerusque occulto ut ars sum denique omnis hic ad utilitas causaris solus refero sum cultus verus atque orno sui quoque commendo ipse qui dico et in ceterus iudicium doctor in hic verus etiam popularis laus peto neque fortis modo sed etiam fulgeo arma proelio


cui commodissime subiungitur et ea species, quam distinctionem diximus: odit populus Romanus privatam luxuriam, publicam magnificentiam diligit; et, quae sunt simili casu, dissimili sententia in ultimo locata: ut quod in tempore mali fuit, nihil obsit, quod in causa boni fuit, prosit.

qui commodus subjungo et is species quam distinctio dico odi populus romanus privo luxuria publicus magnificentia diligo et qui sum similis casus dissimilis sententia in ultimo loco ut qui in tempus malus sum nihil obsum qui in causa bonus sum prosum


quin compressam etiam manum in paenitentia vel ira pectori admouemus, ubi vox vel inter dentes expressa non dedecet: quid nunc agant? quid facias ? Averso pollice demonstrare aliquid, receptum magis puto quam oratori decorum.

quin comprimo etiam manus in paenitentia vel ira pector admoveo ubi vox vel inter dens exprimo non dedecet quis nunc ago quis facio averto polliceo demonstro aliquis recipio magis puto quam orator decorus


nostri autem in iungendo aut in derivando paulum aliquid ausi vix in hoc satis recipiuntur. nam memini iuvenis admodum inter Pomponium ac Senecam etiam praefationibus esse tractatum, an gradus eliminat in tragoedia dici oportuisset. at veteres ne expectorat quidem timuerunt; et sane eiusdem notae est exanimat.

noster autem in jungo aut in derivando paulus aliquis audeo vix in hic satis recipio nam memini juvenis admodum inter pomponius atque seneca etiam praefatio sum tractas an gradus elimino in tragoedia dico oportet at vetus ne expectoro quidem timeo et sanus idem nosco sum exanimo


praeter haec alias perfectas, alias imperfectas vocant; quod quis ignorat? adiiciunt expositionem et praeteritorum esse temporum, quae est frequentissima, et praesentium, qualis est Ciceronis de discursu amicorum Chrysogoni, postquam est nominatus, et futurorum, quae solis dari uaticinantibus potest; nam ὑποτύπωσις non est habenda narratio.

praeter hic alius perficio alius imperfectas voco qui quis ignoro adiiciunt expositio et praeteritor sum tempus qui sum frequens et praesens qualis sum cicero de discursus amicus chrysogonus postquam sum nomino et sum qui sol do vaticinor possum nam non sum habeo narratio


prior syllogismon habet, an pro non natis sint habendi, qui a familia sunt alienati. altera et scripti et voluntatis. non esse enim hunc natum ante legitimum convenit, sed voluntate legis se tuebitur, quam dicet talem fuisse, ut legitimus esset nothus tum natus, cum alius legitimus in domo non esset.

prior syllogismon habeo an pro non obstino sum habeo qui ab familia sum alieno alter et scribo et voluntas non sum enim hic natus ante legitimus convenio sed voluntas lex sui tueor quam dico talis sum ut legitimus sum nothus tum nascor cum alius legitimus in domus non sum


namque uno modo fit appositum ars rhetorica ut navis piratica, altero nomen rei, qualis est philosophia, amicitia. nos ipsam nunc volumus significare substantiam ut grammatice litteratura est, non litteratrix quemadmodum oratrix, nec litteratoria quemadmodum oratoria; verum id in rhetorice non fit.

namque unus modo fio applumbo ars rhetorica ut navus piraticus alter nomen res qualis sum philosophia amicitia nos ipse nunc volo significaris substantia ut grammaticus litteratura sum non litteratrix quemadmodum oratrix neque litteratorius quemadmodum oratorium verus is in rhetoricus non fio


plures eius auctores; Aristophanes tamen et Eupolis Cratinusque praecipui. tragoedias primus in lucem Aeschylus protulit, sublimis et gravis et grandiloquus saepe usque ad vitium, sed rudis in plerisque et incompositus; propter quod correctas eius fabulas in certamen deferre posterioribus poetis Athenienses permiserunt, suntque eo modo multi coronati.

multus is auctor aristophanes tamen et eupolis cratinus praecipuus tragoedia primus in lux aeschylus profero sublimis et gravis et grandiloquus saepe usque ad vitium sed rudis in plerusque et incompositus propter qui corrigo is fabula in certamen defero posterus poeta atheniensis permitto sum is modo multus corono


sed e contrario quoque accidit, ut optime dictis gratiam prava iudicia non referant. lectio libera est nec actionis impetu transcurrit; sed repetere saepius licet, sive dubites sive memoriae penitus adfigere velis. repetamus autem et retractemus, et ut cibos mansos ac prope liquefactos demittimus, quo facilius digerantur, ita lectio non cruda, sed multa iteratione mollita et velut confecta, memoriae imitationique tradatur.

sed e contrarius quoque accido ut optume dictum gratia pravus iudicium non refero lectio liber sum neque actio impetus transcurro sed repeto saepis licet sive dubito sive memoria penitus affigo velis repeto autem et retracto et ut cibus mando atque prope liquefacio demitto quo facilis digero ita lectio non crudus sed multus iteratio mollio et velut conficio memoria imitatio trado


his omnibus admiscebitur, ut quisque locus postulabit, docendi ratio, quae non eorum modo scientia, quibus solis quidam nomen artis dederunt, studiosos instruat et (ut sic dixerim) ius ipsum rhetorices interpretetur, sed alere facundiam, vires augere eloquentiae possit.

hic omnis admisceo ut quisque locus postulo doceo ratio qui non is modo scientia qui sol quidam nomen ars do studiosi instruo et ut sic dico ius ipse rhetorico interpretor sed alo facundia vireo augeo eloquentia possum


praestantissimis auctoribus placet alia in rhetorice esse, quae probationem desiderent, alia quae non desiderent, cum quibus ipse consentio. quidam vero, ut Celsus, de nulla re dicturum oratorem, nisi de qua quaeratur, existimant, cui cum maxima pars scriptorum repugnat tum etiam ipsa partitio; nisi forte laudare, quae constet esse honesta, et vituperare, quae ex confesso sint turpia, non est oratoris officium.

praesto auctor placeo alius in rhetoricus sum qui probatio desidero alius qui non desidero cum qui ipse consentio quidam verus ut celsus de nullus res dico orator nisi de qui quaero existimo qui cum maximus pars scriptor repugno tum etiam ipse partitio nisi fors laudo qui consto sum honestus et vituperaris qui ex confiteor sum turpis non sum orator officium


praecipue tamen in se converterunt studia Apollodorus Pergamenus, qui praeceptor Apolloniae Caesaris Augusti fuit, et Theodorus Gadareus, qui se dici maluit Rhodium, quem studiose audisse, cum in eam insulam secessisset, dicitur Tiberius Caesar.

praecipuus tamen in sui converto studium apollodorus pergamenus qui praeceptor apollonia caesar augustus sum et theodorus gadareus qui sui dico malo rhodius qui studiosus audio cum in is insula secedo dico tiberis caesar


unde illa non hac ratione dicta sed efficiens idem Domitii Afri sententia est pulchra: Ego accusavi, vos damnastis. est invicem consequens et quod ex diversis idem ostendit; ut, qui mundum nasci dicit, per hoc ipsum et deficere significet, quia deficit omne quod nascitur.

unde ille non hic ratio dictum sed efficio idem domitius afri sententia sum pulcher ego accuso tu damno sum invicem consequor et qui ex diverto idem ostendo ut qui mundus nascor dico per hic ipse et deficio significo quia deficio omnis qui nascor


adhibebitur extrinsecus in causam et auctoritas. haec secuti Graecos, a quibus κρίσεις dicuntur, iudicia aut indicationes vocant, non de quibus ex causa dicta sententia est (nam ea quidem in exemplorum locum cedunt), sed si quid ita visum gentibus, populis, sapientibus viris, claris civibus, illustribus poetis referri potest.

adhibeo extrinsecus in causa et auctoritas hic sequor graeci ab qui dico iudicium aut indicatio voco non de qui ex causa dictum sententia sum nam is quidem in exemplum locus cedo sed si quis ita video gens populus sapio vis claris civis illustris poeta refero possum


nec saepius narrare duxerim nefas, quod Cicero pro Cluentio fecit; estque non concessum modo, sed aliquando etiam necessarium, ut in causis repetundarum omnibusque quae simplices non sunt. amentis est enim superstitione praeceptorum contra rationem causae trahi.

neque saepis narro duco nefas qui cicero pro cluentius facio edo non concedo modo sed aliquando etiam necessarius ut in causa repeto omne qui simplex non sum amens sum enim superstitio praeceptor contra ratio causa traho


quotiens autem prooemio fuerimus usi, tum sive ad expositionem transibimus sive protinus ad probationem, id debebit in principio postremum esse, cui commodissime iungi initium sequentium poterit.

quotiens autem prooemium sum utor tum sive ad expositio transeo sive protinus ad probatio is debeo in principium posterus sum qui commodus jungo initium sequor possum


neque interest, unum quis statum faciat an nullum, si omnes causae sunt condicionis eiusdem. coniectura dicta est a coniectu, id est directione quadam rationis ad veritatem, unde etiam somniorum atque ominum interpretes coniectores vocantur. appellatum tamen est hoc genus varie, sicut sequentibus apparebit.

neque intersum unus quis status facio an nullus si omnis causa sum condicio idem conicio dictum sum ab conicio is sum directio quidam ratio ad veritas unde etiam somnium atque omen interpres coniector voco appello tamen sum hic genus varius sicut sequor appareo


quae intelligi nisi ab artifice non possit); quanta deinceps in dividendo prudentia, quam subtilis et crebra argumentatio, quibus viribus inspiret, qua iucunditate permulceat, quanta in maledictis asperitas, in iocis urbanitas, ut denique dominetur in adfectibus atque in pectora irrumpat animumque iudicum similem iis, quae dicit, efficiat.

qui intellego nisi ab artifex non possum quantus deinceps in divido prudentia quam subtilis et creber argumentatio qui vis inspiro qui iucunditas permulceo quantus in maledictum asperitas in jocus urbanitas ut denique dominor in affectus atque in pectus irrumpat animus iudex similis is qui dico efficio


in participio per genus et casum, ut in vocabulo, per tempora, ut in verbo, per numerum, ut in utroque, peccatur. pronomen quoque genus, numerum, casus habet, quae omnia recipiunt huiusmodi errorem.

in participium per genus et casus ut in vocabulum per tempus ut in verbum per numerus ut in uterque pecco pronomen quoque genus numerus casus habeo qui omnis recipio huiusmodi error


humerorum raro decens adlevatio atque contractio est; breviatur enim cervix et gestum quendam humilem atque servilem et quasi fraudulentum facit, cum se in habitum adulationis, admirationis, metus tingunt.

humerorum rarus decet adlevatio atque contractio sum brevio enim cervix et gero quidam humilis atque servilis et quasi fraudulentus facio cum sui in habitus adulatio admiratio metus tingo


interim sine his ut Q. enim Ligarius cum esset; frequenter vero et a re, sicut pro Tullio Cicero fundum habet in agro Thurino M. Tullius paternum; Demosthenes pro Ctesiphonte τοῦ γὰρ Φωκικο͂ν συστάντος πολέμου.

interim sine hic ut q enim ligarius cum sum frequens verus et ab res sicut pro tullius cicero fundus habeo in ager thurinus m tullius paternus demosthenes pro ctesiphon


ideoque nos non particulam illam, sicut plerique, sed quidquid utile ad instituendum oratorem putabamus, in hos duodecim libros contulimus breviter omnia demonstraturi. nam si quantum de quaque re dici potest persequamur, finis operis non reperietur.

ideo nos non particula ille sicut plerusque sed quisquis utilis ad instituo orator puto in hic duodecim liber confero brevis omnis demonstro nam si quantus de quisque res dico possum persequor finis opus non reperio


A sermone Graeco puerum incipere malo, quia Latinum, qui pluribus in usu est, vel nobis nolentibus perbibet, simul quia disciplinis quoque Graecis prius instituendus est, unde et nostrae fluxerunt.

ab sermo graecum puer incipio malus quia latinus qui multus in usus sum vel nos nolo perbibo simul quia disciplina quoque graecum prior instituo sum unde et noster fluo


ventum est ad partem operis destinati longe gravissimam. cuius equidem onus si tantum opinione prima concipere potuissem, quanto me premi ferens sentio, maturius consuluissem vires meas. sed initio pudor omittendi, quae promiseram, tenuit; mox, quanquam per singulas prope partes labor cresceret, ne perderem, quae iam effecta erant, per omnes difficultates animo me sustentavi.

venio sum ad pars opus destino longus gravis qui equidem onus si tantus opinio primus concipio possum quantus ego premo fero sentio maturus consulo vireo meus sed initium pudor omitto qui promitto teneo mox quamquam per singulus prope pars labor cresco ne perdo qui iam efficio sum per omnis difficultas animus ego sustentavi


haec est profecto ratio et certissimum praeceptorum genus illius viri observatio, ut, cum aliquid detrahere salva gratia velis, concedas alia omnia: in hoc solo vel minus peritum quam in ceteris, adiecta, si poterit fieri, etiam causa, cur id ita sit, vel paulo pertinaciorem vel credulum vel iratum vel impulsum ab aliis.

hic sum profecto ratio et certus praeceptor genus ille vir observatio ut cum aliquis detraho salvo gratia velis concedo alius omnis in hic solum vel paruus peritus quam in ceterus adiicio si possum fio etiam causa cur is ita sum vel paulus pertinax vel credulus vel irascor vel impello ab alius


nam quidquid dicitur praeter illas quinque quas fecimus partes, egressio est, indignatio, miseratio, invidia, convicium, excusatio, conciliatio, maledictorum refutatio. similia his, quae non sunt in quaestione, omnis amplificatio, minutio, omne adfectus genus, et quae maxime iucundam et ornatam faciunt orationem, de luxuria, de avaritia, religione, officiis; quae cum sint argumentis subiecta similium rerum, quia cohaerent, egredi non videntur.

nam quisquis dico praeter ille quinque qui facio pars egressio sum indignatio miseratio invidia convicium excusatio conciliatio maledictor refutatio similis hic qui non sum in quaestio omnis amplificatio minutio omnis affectus genus et qui magnus jucundus et orno facio oratio de luxuria de avaritia religio officium qui cum sum argumentum subiectum similis res quia cohaereo egredior non video


ultima est deprecatio, quod genus causae plerique negarunt in iudicium unquam venire. quin Cicero quoque pro Q. Ligario idem testari videtur, cum dicit, causas , Caesar, egi multas equidem tecum, dum te in foro tenuit ratio honorum tuorum, certe nunquam hoc modo: Ignoscite, indices, erravit, lapsus est, non putavit, si unquam posthac, et cetera.

ulter sum deprecatio qui genus causa plerusque nego in iudicium umquam venio quin cicero quoque pro q ligarius idem testaris video cum dico causa caesar ago multus equidem tu dum tu in forum teneo ratio honor tuus certus numquam hic modo ignosco indico erro labor sum non puto si umquam posthac et ceterus


est etiam generis eiusdem, nescio an vitiosissimum, quotiens verborum ambiguitas cum rerum falsa quadam similitudine iungitur. clarum actorem iuvenis audivi, cum lecta in capite cuiusdam ossa sententiae gratia tenenda matri dedisset: infelicissima femina, nondum extulisti filium et iam ossa legisti.

sum etiam genus idem nescio an vitiosus quotiens verbum ambiguitas cum res fallo quidam similitudo jungo clarus actor juvenis audio cum lego in caput quidam os sententia gratia teneo mater do infelix femina nondum effero filius et iam os lego


quos ut circumspectare in agendo et attentare singulos minime convenit, propter quas diximus causas, ita in discendo rimari necessarium est, quae personae, quae tempora et loca, instituta, instrumenta, cetera, ex quibus non tantum illud, quod est artificiale probationis genus, colligi possit, sed qui metuendi testes, quomodo sint refellendi. nam plurimum refert, invidia reus an odio an contemptu laboret, quorum fere pars prima superiores, proxima pares, tertia humiliores premit.

qui ut circumspectaris in ago et attentaris singuli paruus convenio propter qui dico causa ita in disco rimaris necessarius sum qui persona qui tempus et locum institutum instrumentum ceterus ex qui non tantus ille qui sum artificial probatio genus colligo possum sed qui metuo testis quomodo sum refello nam multus refero invidia reus an odium an contemptus laboro qui fere pars primus superus propior par tertius humilis premo


ducuntur igitur argumenta ex causis factorum vel futurorum; quarum materiam, quam quidam ὕλην, alii δύναμιν nominaverunt, in duo genera, sed quaternas utriusque dividunt species. nam fere versatur ratio faciendi circa bonorum adeptionem, incrementum, conservationem, usum, aut malorum evitationem, liberationem, imminutionem, tolerantiam;

duco igitur argumentum ex causa factor vel sum qui materia quam quidam alius nomino in duo genus sed quaterni uterque divido species nam fere verso ratio facio circa bonus adeptio incrementum conservatio usus aut malus evitatio liberatio imminutio tolerantia


tertium mox, qui haec dividebant, adiecerunt genus Rhodium, quod velut medium esse atque ex utroque mixtum volunt; neque enim Attice pressi neque Asiane sunt abundantes, ut aliquid habere videantur gentis, aliquid auctoris.

tertius mox qui hic divido adicio genus rhodius qui velut medius sum atque ex uterque misceo volo neque enim atticus premo neque asianus sum abundo ut aliquis habeo video gens aliquis auctor


qua propter utraque appellatione indifferenter uti licet. habet autem res ipsa miram quandam in orationibus vim ac potestatem; neque enim tam refert, qualia sint, quae intra nosmet ipsos composuimus, quam quo modo efferantur; nam ita quisque, ut audit, movetur. quare neque probatio ulla, quae modo venit ab oratore, tam firma est, ut non perdat vires suas, nisi adiuvatur adseveratione dicentis. adfectus omnes languescant necesse est, nisi voce, vultu, totius prope habitu corporis inardescunt.

qui propter uter appellatio indifferens uti licet habeo autem res ipse mirus quidam in oratio vis atque potestas neque enim tam refero qualis sum qui intra nos ipse compono quam quo modo effero nam ita quisque ut audio moveo quare neque probatio ullus qui modo venio ab orator tam firmo sum ut non perdo vireo suus nisi adjuvo adseveratio dico affectus omnis languesco necesse sum nisi vox vultus totus prope habitus corpus inardescunt


nam ille non hoc dicit, sed ad potentissimas quaestiones iudicem praeparandum; in quo vitii nihil erat, nisi in universum id praeciperet, quod nec omnis quaestio patitur nec omnis causa desiderat. nam protinus a petitore primo loco, dum ignota iudici lis est, quomodo ex quaestionibus ducemus sententias? nimirum res erunt indicandae prius. demus aliquas (nam id exiget ratio nonnunquam); etiamne potentissimas omnes, id est totam causam? sic erit in prooemio peracta narratio.

nam ille non hic dico sed ad potens quaestio judico praeparo in quo vitium nihil sum nisi in universus is praecipio qui neque omnis quaestio patior neque omnis causa desidero nam protinus ab petitor primus locus dum ignotus judicium lis sum quomodo ex quaestio duco sententia nimirum res sum indico prior do aliqui nam is exigo ratio nonnunquam etiam potens omnis is sum totus causa sic sum in prooemium perago narratio


denique ut semel quod est potentissimum dicam, secretum in dictando perit. atque liberum arbitris locum et quam altissimum silentium scribentibus maxime convenire nemo dubitaverit. non tamen protinus audiendi, qui credunt aptissima in hoc nemora silvasque, quod illa caeli libertas locorumque amoenitas sublimem animum et beatiorem spiritum parent.

denique ut semel qui sum potens dico secerno in dicto pereo atque liber arbiter locus et quam alo silentium scribo magnus convenio nemo dubito non tamen protinus audio qui credo aptus in hic nemus silva qui ille caelum libertas locus amoenitas sublimo animus et beatus spiritus pareo


namque in illis homines docti et inter doctos verum quaerentes minutius et scrupulosius scrutantur omnia, et ad liquidum confessumque perducunt, ut qui sibi et inveniendi et iudicandi vindicent partes, quarum alteram τοπικήν alteram κριτικήν vocant.

namque in ille homo doceo et inter doceo verus quaero minuo et scrupulosus scrutor omnis et ad liquidus confiteor perduco ut qui sui et invenio et iudico vindico pars qui alter alter voco


intuendae sunt praecipueque in coniecturis et facultates; credibilius est enim occisos a pluribus pauciores, a firmioribus imbecilliores, a vigilantibus dormientes, a praeparatis inopinantes;

intueor sum praecipuus in conicio et facultas credibilis sum enim occido ab multus paucus ab firmus imbecillis ab vigilo dormio ab praeparo inopinor


summissa , qualia ut epilogis sunt, lentas et ipsa, sed minus exclamantes exigunt. vult esse Celsus aliquam et superiorem compositionem, quam equidem si scirem, non docerem; sed sit necesse est tarda et supina, verum nisi ex verbis atque sententiis. per se si id quaeritur, satis odiosa esse non poterit.

summitto qualis ut epilogus sum lentus et ipse sed paruus exclamo exigo volo sum celsus aliqui et superus compositio quam equidem si scio non doceo sed sum necesse sum tardus et supinus verus nisi ex verbum atque sententia per sui si is quaero satis odiosus sum non possum


namque in hoc eloquentiae vis est, ut iudicem non in id tantum compellat, in quod ipsa rei natura ducetur, sed aut, qui non est, aut maiorem quam est, faciat adfectum. haec est illa, quae δείνωσις vocatur, rebus indignis, asperis, invidiosis addens vim oratio; qua virtute praeter alias plurimum Demosthenes valuit.

namque in hic eloquentia volo sum ut judico non in is tantus compello in qui ipse res natura duco sed aut qui non sum aut magnus quam sum facio afficio hic sum ille qui voco res indignus asper invidiosus addo vis oratio qui virtus praeter alius multus demosthenes valeo


quam idem Cicero reticentiam, Celsus obticentiam, nonnulli interruptionem appellant, et ipsa ostendit aliquid adfectus vel irae, ut. quos ego—sed motos praestat componere fluctus; vel sollicitudinis et quasi religionis: an huius ille legis, quam Clodius a se inventam gloriatur, mentionem facere ausus esset vivo Milone, non dicam console? de nostrum omnium — non audeo totum dicere; cui simile est in prooemio pro Ctesiphonte Demosthenis.

quam idem cicero reticentia celsus obticentia nonnullus interruptio appello et ipse ostendo aliquis affectus vel ira ut qui ego sed moueo praesto compono fluctus vel sollicitudo et quasi religio an hic ille lex quam claudius ab sui invenio glorior mentio facio audeo sum vivo milo non dico console de nos omnis non audeo totus dico qui similis sum in prooemium pro ctesiphon demosthenes


et in ipsis actionibus primum ac potentissimum obtinet locum; nam, quid dicendum, quid tacendum, quid differendum sit, exigere consilii est; negare sit satis an defendere, ubi prooemio utendum et quali, narrandumne et quomodo, iure prius pugnandum an aequo, qui sit ordo utilissimus, tum omnes colores, aspere an leniter an etiam summisse loqui expediat.

et in ipse actio primus atque potens obtineo locus nam quis dico quis taceo quis differo sum exigo consilium sum nego sum satis an defendo ubi prooemium utor et qual narro et quomodo ius prior pugno an aequus qui sum ordo utilis tum omnis color asper an lenis an etiam summitto loquor expedio


quod hoc audacius dixerim, quod in Partitionibus oratoriis ad easdem, de quibus supra dictum est, quinque pervenit partes. nam cum dupliciter primum divisisset in inventionem atque elocutionem, res ac dispositionem inventioni, verba et pronuntiationem elocutioni dedit quintamque constituit, communem ac velut custodem omnium, memoriam. idem in Oratore quinque rebus constare eloquentiam dicit, in quibus postea scriptis certior eius sententia est.

qui hic audax dico qui in partitio oratorius ad idem de qui supra dico sum quinque pervenio pars nam cum dupliciter primus divido in inventio atque elocutio res atque dispositio inventio verbum et pronuntiatio elocutio do quintus constituo communis atque velut custos omnis memoria idem in orator quinque res constaris eloquentia dico in qui postea scribo certus is sententia sum


nam nec ego consumi studentem in his artibus volo, nec moduletur aut musicis notis cantica excipiat, nec utique ad minutissima usque geometriae opera descendat, non comoedum in pronuntiando nec saltatorem in gestu facio; quae si omnia exigerem, suppeditabat tamen tempus. longa est enim, quae discit, aetas, et ego non de tardis ingeniis loquor.

nam neque ego consumo studeo in hic ars volo neque modulor aut musica nosco canticum excipio neque utique ad minuo usque geometria opus descendo non comoedus in pronuntio neque saltator in gestus facio qui si omnis exigo suppedito tamen tempus longus sum enim qui disco aetas et ego non de tardus ingenium loquor


est autem omne κακόζηλον utique falsum, etiamsi non omne falsum κακόζηλον est enim quod dicitur aliter, quam se natura habet et quam oportet et quam sat est. totidem autem generibus corrumpitur oratio quot ornatur. sed de hac parte et in alio nobis opere plenius dictum est et in hoc saepe tractatur et adhuc spargetur omnibus locis. loquentes enim de ornatu subinde, quae sint vitanda similia virtutibus vitia, dicemus.

sum autem omnis utique falsus etiamsi non omnis falsus sum enim qui dico aliter quam sui natura habeo et quam oportet et quam satis sum totidem autem genus corrumpo oratio quot orno sed de hic pars et in alius nos opus plenus dico sum et in hic saepe tracto et adhuc spargo omnis locus loquor enim de orno subinde qui sum vito similis virtus vitio dico


nam et iuris quaestiones facit et qualitatem distinguit et ad coniecturam plurimum confert: ut cum interim probationes inexpugnabiles adferat, quales sunt, si dicatur (ut supra posui) signator, qui ante diem tabularum decessit, aut commisisse aliquid, vel cum infans esset vel cum omnino natus non esset;

nam et ius quaestio facio et qualitas distinguo et ad conicio multus confero ut cum interim probatio inexpugnabilis affero qualis sum si dico ut supra pono signator qui ante dies tabularis decedo aut committo aliquis vel cum infer sum vel cum omnino nascor non sum


quod plerumque duorum crimen esse adulterium, non semper dixerim: potest accusari sola mulier incerti adulterii: munera domi inventa sunt; pecunia, cuius auctor non exstat; codicilli, dubium ad quem scripti In falso quoque ratio similis;

qui plerusque duo crimen sum adulterium non semper dico possum accusaris solus mulier incertus adulterium munus domus invenio sum pecunia qui auctor non exsto codicilli dubius ad qui scribo in fallo quoque ratio similis


invadunt ergo hanc inter ceteras vocem: neque enim Demosthenis fulmina tantopere vibratura dicit, nisi numeris contorta ferrentur. in quo si hoc sentit rhythmis contorta, dissentio. nam rhythmi, ut dixi, neque finem habent certum nec ullam ut contextu varietatem, sed qua coeperunt sublatione ac positione, ad finem usque decurrunt; oratio non descendet ad crepitum digitorum et pedum.

invado ergo hic inter ceterus voco neque enim demosthenes fulmen tantopere vibratura dico nisi numerus contorqueo fero in quo si hic sentio rhythmos contorqueo dissentio nam rhythmos ut dico neque finis habeo certus neque ullus ut contexo varietas sed qui coepio sublatio atque positio ad finis usque decurro oratio non descendo ad crepo digitor et pes


atque ita ab omnibus dictum est. mihi autem videtur etiam ex illis ceteris artibus multum assumere. nam et potest aliquando ipsa res per se inspectione esse contenta. erit enim rhetorice in oratore etiam tacente, et si desierit agere vel proposito vel aliquo casu impeditus, non magis desinet esse orator quam medicus, qui curandi fecerit finem.

atque ita ab omnis dico sum ego autem video etiam ex ille ceterus ars multus assumo nam et possum aliquando ipse res per sui inspectio sum contineo sum enim rhetoricus in orator etiam taceo et si desino ago vel propono vel aliquis casus impedio non magis desino sum orator quam medicus qui curo facio finis


tempus , quod finem hominis insequitur, non semper tractare contingit; non solum quod viventes aliquando laudamus, sed quod rara haec occasio est, ut referri possint divini honores et decreta et publice statuae constitutae.

tempus qui finis homo insequor non semper tractaris contingo non solus qui vivo aliquando laudo sed qui rarus hic occasio sum ut refero possum divinus honor et decretum et publicus statua constituo


membrum autem est sensus numeris conclusus, sed a toto corpore abruptus et per se nihil efficiens. O callidos homines perfectum est, sed remotum a ceteris vim non habet, ut per se manus et pes et caput: et O rem excogitatam. quando ergo incipit corpus esse? cum venit extrema conclusio: quem , quaeso, nostrum fefellit, id vos ita esse facturos? quam Cicero brevissimam putat. itaque fere incisa et membra mutila sunt et conclusionem utique desiderant.

membrum autem sum sensus numerus concludo sed ab totus corpus abrumpo et per sui nihil efficio o callidus homo perficio sum sed removeo ab ceterus vis non habeo ut per sui manus et pes et caput et o res excogito quando ergo incipio corpus sum cum venio exter conclusio qui quaeso nos fallo is tu ita sum facio quam cicero brevis puto itaque fere incido et membrum mutilo sum et conclusio utique desidero


mitto amicitias, quae ad senectutem usque firmissime durant religiosa quadam necessitudine imbutae. neque enim est sanctius sacris iisdem quam studiis initiari. sensum ipsum, qui communis dicitur, ubi discet, cum se a congressu, qui non hominibus solum sed mutis quoque animalibus naturalis est, segregarit?

mitto amicitia qui ad senectus usque firmus duro religiosus quidam necessitudo imbuo neque enim sum sancio sacrum idem quam studium initiaris sensus ipse qui communis dico ubi disco cum sui ab congredior qui non homo solus sed mutus quoque animal natural sum segrego


plus enim adfectus in his iunctae exhibent manus; in rebus parvis, mitibus, tristibus breves; magnis, laetis, atrocibus exertiores. Vitia quoque earum subiicienda sunt,

multus enim affectus in hic jungo exhibeo manus in res parvus mitis tristis brevis magnus laetus atrox exertiores vitio quoque is subiicienda sum


utra sit autem harum via utilior, cum materia deliberabimus, dum sciamus gratiora esse audientibus, quae solus quis aut primus aut certe cum paucis fecisse dicetur, si quid praeterea supra spem aut exspectationem, praecipue quod aliena potius causa quam sua.

uter sum autem haris via utilis cum materia delibero dum scio gratus sum audio qui solus quis aut primus aut certus cum paucus facio dico si quis praeterea supra spes aut exspectatio praecipuus qui alienus potis causa quam suus


habet in pictura speciem tota facies; Apelles tamen imaginem Antigoni latere tantum altero ostendit, ut amissi oculi deformitas lateret. quid ? non in oratione operienda sunt quaedam, sive ostendi non debent sive exprimi pro dignitate non possunt?

habeo in pingo species totus facies apello tamen imago antigonus lateo tantus alter ostendo ut amitto oculus deformitas lateo quis non in oratio operio sum quidam sive ostendo non debeo sive exprimo pro dignitas non possum