Institutio Oratoria

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


est et iactus sine persona sermo: hic Dolopum manus., hic saeuus tendebat Achilles. Quod fit mixtura figurarum, cum προσωποποιΐᾳ accedit illa, quae est orationis per detractionem; detractum est enim, quis diceret. vertitur interim προσωποποιΐα in speciem narrandi. unde apud historicos reperiuntur obliquae adlocutiones, ut in T. Livii primo statim, urbes quoque ut cetera ex infimo nasci; deinde, quas sua virtus ac dii iuvent, magnas opes sibi magnumque nomen facere.

sum et jacio sine persono sermo hic dolopes manus hic saevus tendo achilles qui fio misceo figuraris cum accedo ille qui sum oratio per detractio detraho sum enim quis dico verto interim in species narro unde apud historicus reperio obliquus adlocutio ut in t livius primus statim urbs quoque ut ceterus ex infimus nascor deinde qui suus virtus atque dius juvo magnus ops sui magnus nomen facio


atque eo magis, quod duo iam sub nomine meo libri ferebantur artis rhetoricae neque editi a me neque in hoc comparati. namque alterum sermonem per biduum habitum pueri, quibus id praestabatur, exceperant; alterum pluribus sane diebus, quantum notando consequi potuerant, interceptum boni iuvenes, sed nimium amantes mei, temerario editionis honore vulgaverant.

atque is magis qui duo iam sub nomen meus liber fero ars rhetorica neque edo ab ego neque in hic comparo namque alter sermo per biduus habitus puer qui is praesto excipio alter multus sanus dies quantus noto consequor possum intercipio bonus juvenis sed nimium amo meus temerarius editio honor vulgo


obiicitur communiter a duobus, redire tibi in familiam non licet, non enim pater sine liberis decessit. sed in hoc propria quisque eorum quaestione nitetur. alter enim dicet abdicatum quoque inter liberos esse, et argumentum ducet ex ipsa, qua repellitur, lege; supervacuum enim fuisse prohiberi patris bonis abdicatum, si esset numero alienorum; Nunc quia filii iure futurus fuerit intestati heres, oppositam esse legem, quae tamen non id efficiat, ne filius sit, sed ne heres sit. status finitivus, quid sit filius.

obiicitur communis ab duo redeo tu in familia non licet non enim pater sine liber decedo sed in hic proprius quisque is quaestio nitor alter enim dico abdico quoque inter liber sum et argumentum duco ex ipse qui repello lex supervacuus enim sum prohibeo pater bonus abdico si sum numerus alienus nunc quia filius ius sum sum intestas heres oppono sum lex qui tamen non is efficio ne filius sum sed ne heres sum status finitivus quis sum filius


quid vero? quod tota positionis eiusdem in diversos flexus eunt? cum alba faciat Albanos et Albensis, volo volui et volavi. nam praeterito quidem tempore varie formari verba prima persona o littera terminata, ipsa analogia confiteatur; siquidem facit cado cecidi, spondeo spopondi, pingo pinxi, lego legi, pono posui, frango fregi, laudo laudavi. non enim, cum primum fingerentur homines, analogia demissa caelo formam loquendi dedit, sed inventa est postquam loquebantur, et notatum in sermone quid quomodo caderet. itaque non ratione nititur sed exemplo, nec lex est loquendi sed observatio, ut ipsam analogiam nulla res alia fecerit quam consuetudo.

quis verus qui totus positio idem in diverto flecto eo cum albus facio albani et albensis volo volo et volavi nam praetereo quidem tempus varius formaris verbum primus persono o littera termino ipse analogia confiteor siquidem facio cadus cado spondeo spopondi pingo pingo lego lego pono pono frango frango laudo laudo non enim cum primus fingo homo analogia demitto caelum forma loquor do sed invenio sum postquam loquor et notas in sermo quis quomodo cado itaque non ratio nitor sed exemplum neque lex sum loquor sed observatio ut ipse analogia nullus res alius facio quam consuetudo


aut , cum de altero intellectu certum est, de altero dubium: ex meretrice natus ne contionetur. quae filium habebat, prostare coepit: prohibetur adolescens contione. nam de eius filio, quae ante partum meretrix fuit, certum est: an eadem huius causa sit, dubium est, quia ex hac natus est, antequam meretrix esset.

aut cum de alter intellego certus sum de alter dubius ex meretrix nascor ne contionor qui filius habeo prosto coepio prohibeo adolesco contio nam de is filius qui ante pario meretrix sum certus sum an idem hic causa sum dubius sum quia ex hic nascor sum antequam meretrix sum


quod est sine dubio inter coniunctas maxime personas, quotiens ferimus, ignoscimus, satisfacimus, monemus, procul ab ira, procul ab odio. sed tamen alia patris adversus filium, tutoris adversus pupillum, mariti adversus uxorem moderatio est (hi enim praeferunt eorum ipsorum, a quibus laeduntur, caritatem, neque alio modo invisos eos faciunt quam quod amare ipsi videntur), alia, cum senex adolescentis alieni convicium, honestus inferioris fert; hic enim tantum concitari, illic etiam adfici debet.

qui sum sine dubius inter conjungo magnus persono quotiens ferio ignosco satisfacimus moneo procul ab ira procul ab odium sed tamen alius pater adverro filius tutor adverro pupillus maritus adverro uxor moderatio sum hic enim praefero is ipse ab qui laedo caritas neque alius modo invideo is facio quam qui amo ipse video alius cum senex adolesco alienus convicium honestus inferus fero hic enim tantus concitaris illic etiam afficio debeo


hic illi eloquentes quibusque nos circa lites raras sollicitiores ridiculi videmur, invadent personas favorabiles. actio pro rustico contra disertum, pro viro forti contra imbellem, pro restitutore contra ingratum, pro eo, qui parte contentus sit, contra eum, qui fratri nihil dare ex paternis velit. quae omnia sunt ex materia et multum iuvant,

hic ille eloquor quisque nos circa lis rarus sollicitus ridiculis video invado persono favorabilis actium pro rusticus contra dissero pro vir fortis contra imbellis pro restitutor contra ingratus pro is qui pars contineo sum contra is qui frater nihil do ex paternus volo qui omnis sum ex materia et multus juvo


quaedam vero etiam in defensionis speciem cadent, ut si in laude Herculis permutatum cum regina Lydiae habitum et imperata, ut traditur, pensa orator excuset. sed proprium laudis est res amplificare et ornare. quae materia praecipue quidem in deos et homines cadit, est tamen et aliorum animalium, etiam carentium anima.

quidam verus etiam in defensio species cado ut si in laus hercules permutas cum regina lydia habitus et impero ut trado pensum orator excuso sed proprius laus sum res amplificaris et ornaris qui materia praecipuus quidem in deus et homo cado sum tamen et alius animal etiam careo anima


sunt autem humilia infra dignitatem rerum aut ordinis. in quo vitio cavendo non mediocriter errare quidam solent, qui omnia quae sunt in usu, etiamsi causae necessitas postulet, reformidant; ut ille, qui in actione Hibericas herbas, se solo nequiquam intelligente, dicebat, nisi irridens hanc vanitatem Cassius Severus spartum dicere eum velle indicasset.

sum autem humilio infra dignitas res aut ordo in quo vitio caveo non mediocris erro quidam soleo qui omnis qui sum in usus etiamsi causa necessitas postulo reformido ut ille qui in actio hibericus herba sui solum nequiquam intelligente dico nisi irrideo hic vanitas casseius severus spartum dico is volo indico


cedendum vero in hoc, quod et prior fuit et ex magna parte Ciceronem, quantus est, fecit. nam mihi videtur M. Tullius, cum se totum ad imitationem Graecorum contulisset, effinxisse vim Demosthenis, copiam Platonis, iucunditatem Isocratis.

cedo verus in hic qui et prior sum et ex magnus pars cicero quantus sum facio nam ego video m tullius cum sui totus ad imitatio graecum confero effingo vis demosthenes copia plato iucunditas isocrates


semivocales geminare diu non fuit usitatissimi moris, atque e contrario usque ad Accium et ultra porrectas syllabas geminis, ut dixi, vocalibus scripserunt.

semivocal geminaris diu non sum usitor mos atque e contrarius usque ad attius et ultra porrigo syllaba geminus ut dico vocal scribo


nam Ciceronis ad praesens modo tempus aptatos libertus Tiro contraxit; quos non ideo excuso, quia non probem, sed ut sint magis admirabiles. in hoc genere prorsus recipio hanc brevem adnotationem libellosque, qui vel manu teneantur, et ad quos interim respicere fas sit.

nam cicero ad praesens modo tempus apto libertus tiro contraho qui non ideo excuso quia non probo sed ut sum magis admirabilis in hic genus prorsus recipio hic brevis adnotatio libellus qui vel manus teneo et ad qui interim respicio fas sum


fiunt soloecismi et quidem plurimi per partes orationis; sed id tradere satis non est, ne ita demum vitium esse credat puer, si pro alia ponatur alia, ut verbum, ubi nomen esse debuerit, vel adverbium, ubi pronomen, et similia.

fio soloecismus et quidem plurimus per pars oratio sed is trado satis non sum ne ita demum vitium sum credo puer si pro alius pono alius ut verbum ubi nomen sum debeo vel adverbium ubi pronomen et similis


sed quemadmodum forensibus certaminibus exercitatos et quasi militantes reficit ac reparat haec velut sagina dicendi, sic adolescentes non debent nimium in falsa rerum imagine detineri et inanibus simulacris usque adeo, ut difficilis ab his digressus sit, assuescere, ne ab illa, in qua prope consenuerunt, umbra vera discrimina velut quendam solem reformident.

sed quemadmodum forensis certamen exercito et quasi milito reficio atque reparo hic velut sagino dico sic adolesco non debeo nimium in fallo res imago detineo et inanis simulacrum usque adeo ut difficilis ab hic digredior sum assuescere ne ab ille in qui prope consenesco umbra verus discrimino velut quidam sol reformido


nec non et illud nimiae superstitionis, uti quaeque sint tempore, ea facere etiam ordine priora, non quin frequenter sit hoc melius, sed quia interim plus valent ante gesta, ideoque levioribus superponenda sunt. verbo sensum cludere multo,

neque non et ille nimius superstitio uti quisque sum tempus is facio etiam ordo prior non quin frequens sum hic bonus sed quia interim multus valeo ante gero ideo levis superpono sum verbum sensus claudo multus


sic appellatur cantus tibiarum, quae praeclusis quibus clarescunt foraminibus, recto modo exitu graviorem spiritum reddunt.

sic appello cantus tibiaris qui praecludo qui clarescunt foramen recingo modo exeo gravis spiritus reddo


est etiam huic tropo quaedam cum synecdoche vicinia. nam , cum dico vultus hominis pro vultu, dico pluraliter quod singulare est; sed non id ago, ut unum ex multis intelligatur (nam id est manifestum), sed nomen immuto ; et cum aurata tecta aurea, pusillum a vero discedo, quia non est nisi pars auratura. quae singula persequi minutioris est curae etiam non oratorem instruentibus. antonomasia ,

sum etiam hic tropus quidam cum synecdoche vicinia nam cum dico vultus homo pro vultus dico pluralis qui singularis sum sed non is ago ut unus ex multus intelligatur nam is sum manifestus sed nomen immuto et cum auro tectum aureus pusillus ab verus discedo quia non sum nisi pars auro qui singulus persequor minuo sum cura etiam non orator instruo antonomasia


sed , quanquam generis unius, diversas species habet. est enim quaedam praemunitio, qualis Ciceronis contra Q. Caecilium, quod ad accusandum descendat qui semper defenderit; quaedam confessio, ut pro Rabirio Postumo, quem sua quoque sententia reprehendendum fatetur, quod pecuniam regi crediderit; quaedam praedictio, ut dicam enim non augendi criminis gratia; quaedam emendatio, ut rogo , ignoscatis mihi, si longius sum evectus; frequentissima praeparatio, cum pluribus verbis, vel quare facturi quid simus vel quare fecerimus, dici solet.

sed quamquam genus unus diverto species habeo sum enim quidam praemunitio qualis cicero contra q caecilius qui ad accuso descendo qui semper defendo quidam confessio ut pro rabirius postumus qui suus quoque sententia reprehendo fateor qui pecunia rex credo quidam praedictio ut dico enim non augeo crimen gratia quidam emendatio ut rogo ignosco ego si longus sum eveho frequens praeparatio cum multus verbum vel quare facio quis sum vel quare facio dico soleo


Isocrates in omni genere inesse laudem ac vituperationem existimavit. nobis et tutissimum est auctores plurimos sequi, et ita videtur ratio dictare.

isocrates in omnis genus insum laus atque vituperatio existimo nos et tueor sum auctor multus sequor et ita video ratio dictaris


sed non sustineo esse conscius mihi dissimulati (in eo praesertim opere, quod ad bonorum iuvenum aliquam utilitatem componimus) in ulla parte iudicii mei. nam et Hippocrates, clarus arte medicinae, videtur honestissime fecisse, quod quosdam errores suos, ne posteri errarent, confessus est; et M. Tullius non dubitavit aliquos iam editos libros aliis postea scriptis ipse damnare, sicut Catulum atque Lucullum et hos ipsos, de quibus modo sum locutus, artis rhetoricae.

sed non sustineo sum conscius ego dissimulo in is praesertim opus qui ad bonus juvenis aliqui utilitas compono in ullus pars iudicium meus nam et hippocrates clarus ars medicina video honestus facio qui quidam error suus ne posterus erro confiteor sum et m tullius non dubito aliquis iam edo liber alius postea scribo ipse damnaris sicut catulis atque lucullus et hic ipse de qui modo sum loquor ars rhetorica


quaedam vero tradi arte non possunt. mutandus est casus, si durius is, quo coeperamus, feratur. num , ut quem transeamus ex quo, praecipi potest? figura laboranti compositioni variata saepe succurrit. quae ? cum orationis, tum etiam sententiae? num praescriptum eius rei ullum est? occasionibus utendum et cum re praesenti deliberandum est.

quidam verus trado ars non possum muto sum casus si durus is quo coepio fero num ut qui transeo ex quo praecipio possum figuro laboro compositio vario saepe succurro qui cum oratio tum etiam sententia num praescribo is res ullus sum occasio utor et cum res praesens delibero sum


quod de domo dixi, et in operibus publicis et in itinere longo et urbium ambitu et picturis fieri potest. etiam fingere sibi has imagines licet. opus est ergo locis, quae vel finguntur vel sumuntur, et imaginibus vel simulacris, quae utique fingenda sunt. imagines voces sunt, quibus ea quae ediscenda sunt notamus, ut, quomodo Cicero dicit, locis pro cera, simulacris pro litteris utamur.

qui de domus dico et in opus publicus et in iter longus et urbs ambitus et pingo fio possum etiam fingo sui hic imago licet opus sum ergo locus qui vel fingo vel sumo et imago vel simulacrum qui utique fingo sum imago voco sum qui is qui edisco sum noto ut quomodo cicero dico locus pro cero simulacrum pro littera uto


cum praesentibus vero ingens dimicatio est, ideoque velut duplici contra eos proque iis acie confligitur actionum et interrogationum. in actionibus primum generaliter pro testibus atque in testes dici solet. et hic communis locus,

cum praesens verus ingens dimicatio sum ideo velut duplex contra is pro is acies confligo actio et interrogatio in actio primus generalis pro testis atque in testis dico soleo et hic communis locus


consentiant, si genus sublime dicendi parvis in causis, parvum limatumque grandibus, laetum tristibus, lene asperis, minax supplicibus, summissum concitatis, trux atque violentum iucundis adhibeamus? ut monilibus et margaritis ac veste longa, quae sunt ornamenta feminarum, deformentur viri, nec habitus triumphalis, quo nihil excogitari potest augustius, feminas deceat.

consentio si genus sublimis dico parvus in causa parvus limo grandis laetus tristis lenis asper minax supplex summitto concitas trux atque violentus iucundus adhibeo ut monilis et margarita atque vestis longus qui sum ornamentum femina deformo vir neque habitus triumphal quo nihil excogitaris possum augustus femina decet


scio quosdam inani diligentia per minutissimas ista partes secuisse, et esse aliquid minus simile, ut simia homini et marmora deformata prima manu, aliquid plus, ut illud, non ovum tam simile ovo; et dissimilibus inesse simile, ut formicae et elephanto genus, quia sunt animalia; et similibus dissimile, ut canibus catulos et matribus haedos, differunt enim aetate; contrariorum quoque aliter accipi opposita,

scio quidam inanis diligentia per minuo iste pars seco et sum aliquis paruus similis ut simia homo et marmoro deformo primus manus aliquis multus ut ille non ovum tam similis ovo et dissimilis insum similis ut formica et elephantus genus quia sum animal et similis dissimilis ut canis catulus et mater haedus differo enim aetas contrarius quoque aliter accipio oppono


sive satisfacientes aut supplicantes (diversi autem sunt hi gestus) summittimus sive adorantes attollimus sive aliqua demonstratione aut invocatione protendimus: vos Albani tumuli atque luci, aut Gracchanum illud: quo me miser conferam? in Capitolium? ad fratris sanguine madet: an domum?

sive satisfacientes aut supplico diverto autem sum hic gero summitto sive adoro attollo sive aliqui demonstratio aut invocatio protendo tu albanus tumulis atque lucius aut gracchanus ille quo ego miser confero in capitolium ad frater sanguis madeo an domus


in experiendo teneasne, et maior intentio est et nihil supervacui temporis perit, quo etiam quae tenemus repeti solent; ita sola, quae exciderunt, retractantur, ut crebra iteratione firmentur, quanquam solent hoc ipso maxime haerere, quod exciderunt. illud ediscendo scribendoque commune est, utrique plurimum conferre bonam valetudinem, digestum cibum, animum cogitationibus alis liberum.

in experior teneo et magnus intentio sum et nihil supervacuus tempus pereo quo etiam qui teneo repeto soleo ita solus qui excido retracto ut creber iteratio firmo quamquam soleo hic ipse magnus haereo qui excido ille edisco scribo communis sum uterque multus confero bonus valetudo digero cibus animus cogitatio ala liber


sed haec ad illas primas exercitationes non pertinent; nam sunt hae citra complexum personarum, temporum, causarum. reliqua eadem fere vero fictoque huiusmodi certamine tractantur.

sed hic ad ille primus exercitatio non pertineo nam sum hic citer complector personaris tempus causaris reliquus idem fere verus fingo huiusmodi certamen tracto


nescio an orationis potius quam sententiae sit. id enim solum mutatur, quod non universa universis, sed singula singulis opponuntur. et Celsus tamen et non negligens auctor Visellius in hac eam parte posuerunt, Rutilius quidem Lupus in utroque genere, idque ἀντίθετον vocat.

nescio an oratio potis quam sententia sum is enim solus muto qui non universus universus sed singulus singuli oppono et celsus tamen et non negligens auctor visellius in hic is pars pono rutilus quidem lupus in uterque genus is voco


novem vero Lyricorum longe Pindarus princeps spiritus magnificentia, sententiis, figuris, beatissima rerum verborumque copia et velut quodam eloquentiae flumine; propter quae Horatius eum merito credidit nemini imitabilem.

novo verus lyrici longus pindarus princeps spiritus magnificentia sententia figura beatus res verbum copia et velut quidam eloquentia flumen propter qui horatius is mereo credo nemo imitabilis


translata probari nisi in contextu sermonis non possunt. itaque de singulis verbis satis dictum, quae, ut alio loco ostendi, per se nullam virtutem habent. sed ne inornata sunt quidem, nisi cum sunt infra rei, de qua loquendum est, dignitatem, excepto si obscena nudis nominibus enuntientur.

transfero probaris nisi in contexo sermo non possum itaque de singuli verbum satis dico qui ut alius locus ostendo per sui nullus virtus habeo sed ne inornatus sum quidem nisi cum sum infra res de qui loquor sum dignitas excipio si obscenus nudus nomen enuntio


oratores vero vel praecipue Latinam eloquentiam parem facere Graecae possint. nam Ciceronem cuicunque eorum fortiter opposuerim. nec ignoro quantam mihi concitem pugnam, cum praesertim non sit id propositi, ut eum Demostheni comparem hoc tempore; neque enim attinet, cum Demosthenem in primis legendum vel ediscendum potius putem.

orator verus vel praecipuus latinus eloquentia par facio graece possum nam cicero quicumque is fortis oppono neque ignoro quantus ego concito pugna cum praesertim non sum is propono ut is demosthenes comparis hic tempus neque enim attineo cum demosthenes in primus lego vel edisco potis puto


miscendi ergo sunt, curandumque, ut sint plures qui placent, et circumfusi bonis deteriores lateant. nec vero ut litteris syllabisque natura mutatur, sed refert, quae cum quaque optime coeat. plurimum igitur auctoritatis, ut dixi, et ponderis habent longae, celeritatis breves; quae si miscentur quibusdam longis, currunt, si continuantur, exultant.

misceo ergo sum curo ut sum multus qui placeo et circumfundo bonus deterior lateo neque verus ut littera syllaba natura muto sed refero qui cum quisque optume coeo multus igitur auctoritas ut dico et pondus habeo longus celeritas brevis qui si misceo quidam longus curro si continuo exultant


et finitae quidem sunt partes duae, quas haec professio pollicetur, id est ratio loquendi et enarratio auctorum, quarum illam methodicen hanc historicen vocant. adiiciamus tamen eorum curae quaedam dicendi primordia, quibus aetates nondum rhetorem capientes instituant.

et finio quidem sum pars duo qui hic professio polliceor is sum ratio loquor et enarratio auctor qui ille methodice hic historice voco adiiciamus tamen is cura quidam dico primordius qui aetas nondum rhetor capio instituo


namque praeter id quod his levissimi cuiusque animus facillime terretur, nescio an etiam naturaliter apud plurimos plus valeat malorum timor quam spes bonorum, sicut facilior eisdem turpium quam honestorum intellectus est.

namque praeter is qui hic levis quisque animus facilis terreo nescio an etiam naturalis apud multus multus valeo malus timor quam spes bonus sicut facilis idem turpis quam honestor intellego sum


solet et illud quaeri, quo referatur, quod scriptum est, bis de eadem re ne sit actio; id est, hoc bis ad actorem an ad actionem? haec ex iure obscuro. alterum genus est ex manifesto; quod qui solum viderunt, hunc statum plani et voluntatis appellarunt. in hoc altera pars scripto nititur, altera voluntate. Sed contra scriptum tribus generibus occurritur.

soleo et ille quaero quo refero qui scribo sum bis de idem res ne sum actium is sum hic bis ad actor an ad actio hic ex ius obscurum alter genus sum ex manifesto qui qui solus video hic status planus et voluntas appello in hic alter pars scribo nitor alter voluntas sed contra scribo tres genus occurro


reliqua iam aequitatis, utrius iustius sit desiderium. id ipsum adhuc dividitur; etiamsi uterque sibi totum vindicaret, nunc utique, cum alter semissem, alter universa fratre excluso. sed his tractatis etiam habet magnum momentum apud iudices patris memoria, cum praesertim de bonis eius quaeratur. erit ergo coniectura, qua mente pater intestatus decesserit. sed ea pertinet ad qualitatem; alterius status instrumentum est.

reliquus iam aequitas uter iustus sum desiderium is ipse adhuc divido etiamsi uterque sui totus vindico nunc utique cum alter semis alter universus frater excludo sed hic tractas etiam habeo magnus momentum apud iudex pater memoria cum praesertim de bonus is quaero sum ergo conicio qui mens pater intestato decedo sed is pertineo ad qualitas alter status instrumentum sum


mirum dictu est nec in promptu ratio, quantum nox interposita adferat firmitatis, sive requiescit labor ille, cuius sibi ipsa fatigatio obstabat, sive maturatur atque concoquitur, quae firmissima eius pars est, recordatio; quae statim referri non poterant, contexuntur postera die, confirmatque memoriam illud tempus, quod esse in causa solet oblivionis.

mirus dico sum neque in promptus ratio quantus nox interpono affero firmitas sive requiesco labor ille qui sui ipse fatigatio obsto sive maturo atque concoquo qui firmus is pars sum recordatio qui statim refero non possum contexo posterus dies confirmo memoria ille tempus qui sum in causa soleo oblivio


nam magos et pestilentiam et responsa et saeviores tragicis novercas aliaque magis adhuc fabulosa frustra inter sponsiones et interdicta quaeremus. quid ergo? nunquam haec supra fidem et poetica, ut vere dixerim, themata iuvenibus tractare permittamus, ut exspatientur et gaudeant materia et quasi in corpus eant?

nam magus et pestilentia et respondeo et saeviores tragicus noverca alius magis adhuc fabulosus frustra inter sponsio et interdico quaero quis ergo numquam hic supra fides et poeticus ut verus dico thema juvenis tractaris permitto ut exspatientur et gaudeo materia et quasi in corpus eo


qui controversiam in haec diduxerit, an omne praemium viro forti dandum sit, an ex privato, an nuptiae, an eius quae nupta sit, an hae; deinde, cum fuerit de prima quaestione dicendum, passim et ut quidque in mentem veniet miscuerit, non primum in ea scierit esse tractandum,

qui controversia in hic diduco an omnis praemium vir fortis do sum an ex privo an nuptiae an is qui nubo sum an hic deinde cum sum de primus quaestio dico passim et ut quisque in mens venio misceo non primus in is scio sum tracto


nonnunquam tamen aliquid simile contradictioni poni potest, si quid ab adversario testationibus comprehensum in advocationibus iactatum sit; respondebimus enim rei ab illis dictae, non a nobis excogitatae; aut, si id genus erit causae, ut proponere possimus certa, extra quae dici nihil possit: ut, cum res furtiva in domo deprehensa sit, dicat necesse est reus aut se ignorante illatam aut depositam apud se aut donatam sibi; quibus omnibus, etiamsi proposita non sunt, responderi potest.

nonnunquam tamen aliquis similis contradictio pono possum si quis ab adversarius testatio comprehendo in advocatio iactas sum respondeo enim res ab ille dico non ab nos excogito aut si is genus sum causa ut propono possum certus extra qui dico nihil possum ut cum res furtivus in domus deprehendo sum dico necesse sum reus aut sui ignoro illatam aut depono apud sui aut dono sui qui omnis etiamsi propono non sum respondeo possum


cur autem non pertineat ad litteras aetas, quae ad mores iam pertinet? neque ignoro, toto illo, de quo loquor, tempore vix tantum effici, quantum conferre unus postea possit annus; sed tamen mihi, qui dissenserunt, videntur non tam discentibus in hac parte quam docentibus pepercisse.

cur autem non pertineo ad littera aetas qui ad mos iam pertineo neque ignoro totus ille de quo loquor tempus vix tantus efficio quantus confero unus postea possum annus sed tamen ego qui dissentio video non tam disco in hic pars quam doceo parco


eloquentiam quidem, cum plenissimam diversae partis advocatis concederet, sibi nunquam in agendo immodice adrogauit. illius sunt enim: si quid est ingenii in me, quod sentio quam sit exiguum, et, quo ingenio minus possum, subsidium mihi diligentia comparavi .

eloquentia quidem cum plenus diverto pars advoco concedo sui numquam in ago immodicus adrogo ille sum enim si quis sum ingenium in ego qui sentio quam sum exiguus et quo ingenium paruus possum subsidium ego diligentia comparo


patrocinio quoque aliquo iuvari, quod alligata ad certam pedum necessitatem non semper uti propriis possit, sed depulsa recta via necessario ad eloquendi quaedam deverticula confugiat, nec mutare quaedam modo verba, sed extendere, corripere, convertere, dividere cogatur; nos vero armatos stare in acie et summis de rebus decernere et ad victoriam niti.

patrocinium quoque aliquis iuvaris qui alligo ad certus pes necessitas non semper uti proprius possum sed depello recta via necessarius ad eloquor quidam deverticulum confugio neque muto quidam modo verbum sed extendo corripio converto divido cogo nos verus armatus sto in acies et summus de res decerno et ad victoria nitor


illud adiiciendum videtur, duci argumenta non a confessis tantum sed etiam a fictione, quod Graeci καθ᾽ ὑπόθεσιν vocant; et quidem ex omnibus iisdem locis, quibus superiora, quia totidem species esse possunt fictae quot verae.

ille adiiciendum video duco argumentum non ab confessum tantus sed etiam ab fictio qui graecum voco et quidem ex omnis idem locus qui superus quia totidem species sum possum fingo quot verus


finitionis quoque quaestiones ex causis interim pendent. an tyrannicida, qui tyrannum, a quo deprehensus in adulterio fuerat, occidit? an sacrilegus, qui, ut hostes urbe expelleret, arma templo adfixa detraxit?

finitio quoque quaestio ex causa interim pendeo an tyrannicida qui tyrannus ab quo deprehendo in adulterium sum occido an sacrilegus qui ut hostis urbs expello arma templum affigo detraho


nec medicina ideo non erit ars, quia unctio et exercitatio cum palaestrica, ciborum vero qualitas etiam cum cocorum ei sit arte communis.

neque medicina ideo non sum ars quia unctio et exercitatio cum palaestricus cibus verus qualitas etiam cum coquus is sum ars communis


status sit rectus, aequi et diducti paulum pedes vel procedens minimo momento sinister; genua recta, sic tamen, ut non extendantur; humeri remissi, vultus severus, non maestus nec stupens nec languidus; brachia a latere modice remota; manus sinistra, qualem supra demonstraui; dextra, cum iam incipiendum erit, paulum prolata ultra sinum gestu quam modestissimo, velut spectans quando incipiendum sit.

status sum rectus aequum et diduco paulus pes vel procedo paruus momentum sinister genu recta sic tamen ut non extendo umerus remitto vultus severus non maestus neque stupeo neque languidus bracchium ab lateo modicus remoueo manus sinistra qual supra demonstro dextera cum iam incipio sum paulus profero ultra sinum gestus quam modestus velut specto quando incipio sum


quaedam significare satis erit, ut idem ac pro eodem: neque enim posset Ahala ille Servilius aut P. Nasica aut L. Opimius aut me consule senatus non nefarius haberi, si sceleratos interfici nefas esset. haec ita dicentur, prout nota erunt vel utilitas causae aut decor postulabit.

quidam significaris satis sum ut idem atque pro idem neque enim possum ahala ille servilis aut p nasica aut l opimus aut ego consul senatus non nefarius habeo si scelero interficio nefas sum hic ita dico prout nosco sum vel utilitas causa aut decor postulo


neque solum haec ipse debebit docere praeceptor sed frequenter interrogare et iudicium discipulorum experiri. sic audientibus securitas aberit nec quae dicentur superfluent aures, simulque ad id perducentur, quod ex hoc quaeritur, ut inveniant ipsi et intelligant. nam quid aliud agimus docendo eos, quam ne semper docendi sint?

neque solus hic ipse debeo doceo praeceptor sed frequens interrogo et iudicium discipulus experior sic audio securitas absum neque qui dico superfluo auris simul ad is perduco qui ex hic quaero ut invenio ipse et intelligant nam quis alius ago doceo is quam ne semper doceo sum


in aliis autem partibus tractandus erit adfectus, ut quisque nascetur, nam neque exponi sine hoc res atroces et miserabiles debent; cum de qualitate alicuius rei quaestio est, probationibus uniuscuiusque rei recte subiungitur.

in alius autem pars tracto sum affectus ut quisque nasco nam neque expono sine hic res atrox et miserabilis debeo cum de qualitas aliquis res quaestio sum probatio uniuscuiusque res rectus subjungo


nam duos in uno nomine faciebat barbarismos Tinga Placentinus (si reprehendenti Hortensio credimus) preculam pro pergula dicens, et immutatione cum c pro g uteretur, et transmutatione cum r praeponeret e antecedenti. at in eiusdem vitii geminatione Mettoeoque Fufetioeo dicens Ennius poetico iure defenditur.

nam duo in unus nomen facio barbarismus tinge placentinus si reprehendo hortensius credo preculam pro pergula dico et immutatio cum que pro g uto et transmutatio cum romanus praepono e antecedo at in idem vitium geminatio mettoeoque fufetioeo dico ennius poeticus ius defendo


nam prospicere in dextrum (quod omnes praecipiunt) et providere, non rationis modo sed usus quoque est; quoniam sequentia intuenti priora dicenda sunt, et, quod difficillimum est, dividenda intentio animi, ut aliud voce aliud oculis agatur. illud non paenitebit curasse, cum scribere nomina puer (quemadmodum moris est) coeperit, ne hanc operam in vocabulis vulgaribus et forte occurrentibus perdat.

nam prospicio in dexter qui omnis praecipio et provideo non ratio modo sed utor quoque sum quoniam sequor intueor prior dico sum et qui difficilis sum divido intentio animus ut alius vox alius oculus ago ille non paeniteo curo cum scribo nomen puer quemadmodum mos sum coepio ne hic opera in vocabulis vulgaris et fors occurro perdo


aliquando enim sine propositione quoque satis manifestum est quid in quaestione versetur, utique si narratio ibi finem habet, ubi initium quaestio, adeo, ut aliquando subiungatur expositioni, quae solet in argumentis esse summa collectio: haec, sicut exposui, ita gesta sunt, iudices; insidiator superatus est, vi victa vis vel potius oppressa vir tute audacia est.

aliquando enim sine propositio quoque satis manifestus sum quis in quaestio verso utique si narratio ibi finis habeo ubi initium quaestio adeo ut aliquando subjungo expositio qui soleo in argumentum sum summus collectio hic sicut expono ita gero sum iudex insidiator supero sum vis vinco volo vel potis opprimo vir tueor audacia sum


syllogismus habet aliquid simile scripto et voluntati, quia semper pars in eo altera scripto nititur, sed hoc interest, quod illic dicitur contra scriptum, hic supra scriptum; illic qui verba defendit, hoc agit ut fiat utique quod scriptum est; hic, ne aliud quam scriptum est. ei nonnulla etiam cum finitione coniunctio: nam saepe, si finitio infirma est, in syllogismum delabitur.

syllogismus habeo aliquis similis scribo et voluntas quia semper pars in is alter scribo nitor sed hic intersum qui illic dico contra scribo hic supra scribo illic qui verbum defendo hic ago ut fio utique qui scribo sum hic ne alius quam scribo sum is nonnullus etiam cum finitio conjunctio nam saepe si finitio infirmo sum in syllogismus delabor


ergo , quisquis non adfuerit, exheres erit? quisquis sine exceptione? iam se illa vel ultro offerent argumenta: et infans? filius enim est et non adfuit; et qui aberat et qui militabat et qui ex legatione erat? iam multum acti est: potest aliquis non adfuisse et heres esse. transeat nunc idem ille,

ergo quisquis non adsum exheres sum quisquis sine exceptio iam sui ille vel ultro offertor argumentum et infer filius enim sum et non adsum et qui absum et qui milito et qui ex legatio sum iam multus ago sum possum aliquis non adsum et heres sum transeo nunc idem ille


frequentissime vero in iis utimur ficta personarum, quas ipsi substituimus, oratione, ut apud Ciceronem pro Caelio Clodiam et Caecus Appius et Clodius frater, ille in castigationem, hic in exhortationem vitiorum compositus, alloquitur.

frequens verus in is utor fictum personaris qui ipse substituo oratio ut apud cicero pro caelius claudius et caecus appius et claudius frater ille in castigatio hic in exhortatio vitium compono alloquor


nec fuerit rei causa mortis solum adolescentium factum sed credulitas senis, rei dolore ferundo infirmitas; denique, si fortior fuisset aut prudentior, uiueret. nec mala mente fecerunt; et ille potuit vel ex loco tumuli vel ex opere tumultuario suspicari non esse monumentum. qui ergo puniri debent, rei quibus omnia absunt homicidae praeter manum?

neque sum res causa mors solus adolesco facio sed credulitas senex res dolor fero infirmitas denique si fortis sum aut prudens vivo neque malus mens facio et ille possum vel ex locus tumulis vel ex opus tumultuarius suspicaris non sum monumentum qui ergo punior debeo res qui omnis absum homicida praeter manus


nam ut primum est domo adferre paratam dicendi copiam et certam, ita refutare temporis munera longe stultissimum est. quare cogitatio in hoc praeparetur, ut nos fortuna decipere non possit, adiuvare possit. id autem fiet memoriae viribus, ut illa, quae complexi animo sumus, fluant secura, non sollicitos et respicientes et una spe suspensos recordationis non sinant providere. alioqui vel extemporalem temeritatem malo quam male cohaerentem cogitationem.

nam ut primus sum domus affero paro dico copia et certus ita refutaris tempus munus longus stultus sum quare cogitatio in hic praeparo ut nos fortuna decipio non possum adiuvaris possum is autem fio memoria vis ut ille qui complector animus sum fluo securus non sollicitus et respicio et unus spes suspendo recordatio non sino provideo alioqui vel extemporal temeritas malus quam malus cohaereo cogitatio


ut confessionem praecedat defensio, ut apud Vergilium in Bucolicis dicenti, non ego te vidi Damonis, pessime, caprum excipere insidiis? occurritur: an mihi cantando victus non redderet ille? Cui est confinis dissimulatio,

ut confessio praecedo defensio ut apud vergilius in bucolici dico non ego tu video damon pessime caper excipio insidiae occurro an ego canto vinco non reddo ille qui sum confinis dissimulatio


nam probatio et fides efficitur non tantum per haec quae sunt rationis, sed etiam per inartificialia. signum autem, quod ille indicium vocat, ab argumentis iam separavi. ergo , cum sit argumentum ratio probationem praestans, qua colligitur aliud per aliud, et quae quod est dubium per id quod dubium non est confirmat, necesse est esse aliquid in causa, quod probatione non egeat.

nam probatio et fides efficio non tantus per hic qui sum ratio sed etiam per inartificialis signum autem qui ille indicium voco ab argumentum iam separo ergo cum sum argumentum ratio probatio praesto qui colligo alius per alius et qui qui sum dubius per is qui dubius non sum confirmo necesse sum sum aliquis in causa qui probatio non egeo


tuosne ego, o meae spes inanes, labentes oculos, tuum fugientem spiritum vidi? tuum corpus frigidum exsangue complexus animam recipere auramque communem haurire amplius potui, dignus his cruciatibus, quos fero,

tuus ego o meus spes inanis labor oculus tuus fugio spiritus video tuus corpus frigidus exsanguis complexus anima recipio auris communis haurio amplus possum dignus hic cruciatus qui fero


in quo res quaecunque relinquitur intelligenda, ut ea quae in epistolis Cicero: data Lupercalibus, quo die Antonius Caesari; non enim obticuit sed lusit, quia nihil aliud intelligi poterat quam hoc, diadema imposuit.

in quo res quicumque relinquo intelligenda ut is qui in epistula cicero do lupercal quo dies antonius caesaris non enim obticesco sed ludo quia nihil alius intellego possum quam hic diadema impono


dandi sunt certi quidam termini, ut contextum verborum, qui est difficillimus, continua et crebra meditatio, partes deinceps ipsas repetitus ordo coniungat. non est inutile, iis quae difficillimus haereant aliquas apponere notas, quarum recordatio commoneat et quasi excitet memoriam;

do sum certus quidam terminus ut contexo verbum qui sum difficilis continuo et creber meditatio pars deinceps ipse repeto ordo conjungo non sum inutilis is qui difficilis haereo aliqui appono nosco qui recordatio commoneo et quasi excito memoria


quod saepius accidit, minor, ne dissimilis. quorum exempla nimium frequenter deprehendet, qui scierit haec vitia esse. sed copia quoque modum egressa vitiosa est, praecipue id eadem specie.

qui saepis accido paruus ne dissimilis qui exemplum nimium frequens deprehendet qui scio hic vitio sum sed copia quoque modus egredior vitiosus sum praecipuus is idem species


sed hac gratia non fuit contentus orator, vertit in contrarium eandem figuram: ille tenet et scit, ut hostium copiae, tu, ut aquae pluviae arceantur. ille exercitatus in propagandis finibus, tu in regendis.

sed hic gratia non sum contineo orator verto in contrarius idem figura ille teneo et scio ut hostis copia tu ut aqua pluvia arceo ille exercito in propago finis tu in rego


iam primum ordo est geometriae necessarius; nonne et eloquentiae? ex prioribus geometria probat insequentia, ex certis incerta; nonne id in dicendo facimus? quid ? illa propositarum quaestionum conclusio non fere tota constat syllogismis? propter quod plures invenias, qui dialecticae similem quam qui rhetoricae fateantur hanc artem. verum et orator etiamsi raro non tamen nunquam probabit dialectice.

iam primus ordo sum geometria necessarius nonne et eloquentia ex prior geometria probo insequor ex certus incertus nonne is in dico facio quis ille propositaris quaestio conclusio non fere totus consto syllogismus propter qui multus invenio qui dialectica similis quam qui rhetorica fateor hic ars verus et orator etiamsi rarus non tamen numquam probo dialecticus


interim a qualitate ad finitionem descenditur, ut rei actionibus dementiae, malae tractationis, rei publicae laesae; rei quibus si recte facta esse, quae obiiciuntur, dici non potest, illud succurrit, non est male tractare uxorem verbis laedere. finitio igitur est rei propositae propria et dilucida et breviter comprehensa verbis enuntiatio. constat maxime,

interim ab qualitas ad finitio descendo ut res actio dementia malus tractatio res publicus laedo res qui si rectus facio sum qui obiiciuntur dico non possum ille succurro non sum malus tractaris uxor verbum laedo finitio igitur sum res propono proprius et dilucidus et brevis comprehendo verbum enuntiatio consto magnus


non sum ambitiosus in malis nec augere lacrimarum causas volo, utinamque esset ratio minuendi. sed dissimulare qui possum, quid ille gratiae in vultu, quid iucunditatis in sermone, quos ingenii igniculos, quam substantiam placidae et (quod scio vix posse credi) iam tum altae mentis ostenderit; qualis amorem quicunque alienus infans mereretur.

non sum ambitiosus in malus neque augeo lacrimaris causa volo utinam sum ratio minuo sed dissimulo qui possum quis ille gratia in vultus quis iucunditas in sermo qui ingenium igniculus quam substantia placidus et qui scio vix possum credo iam tum alo mens ostendo qualis amor quicumque alienus infer mereo


iungitur amphiboliae similitudo, ut a Galba, qui pilam negligenter petenti, sic , inquit, petis, tamquam Caesaris candidatus. Nam illud petis ambiguum est, securitas similis Quod hactenus ostendisse satis est.

jungo amphibolia similitudo ut ab galba qui pila negligenter peto sic inquam peto tamquam caesar candido nam ille peto ambiguus sum securitas similis qui hactenus ostendo satis sum


erit autem narratio aperta atque dilucida, si fuerit primum exposita verbis propriis et significantibus et non sordidis quidem, non tamen exquisitis et ab usu remotis, tum distincta rebus, personis, temporibus, locis, causis, ipsa etiam pronuntiatione in hoc accommodata, ut iudex quae dicentur quam facillime accipiat.

sum autem narratio apertus atque dilucidus si sum primus expono verbum proprius et significo et non sordidus quidem non tamen exquaero et ab usus remoueo tum distinguo res persona tempus locus causa ipse etiam pronuntiatio in hic accommodo ut iudex qui dico quam facilis accipio


quid ? Philodami casum nonne cum per totam expositionem incendit invidia, tum in supplicio ipso lacrimis implevit, cum flentes non tam narraret quam ostenderet patrem de morte filii, filium de patris?

quis philodamus casus nonne cum per totus expositio incendo invidia tum in supplicium ipse lacrima impleo cum fleo non tam narro quam ostendo pater de mors filius filius de pater


miser enim et, ut sic dicam, pauper orator est qui nullum verbum aequo animo perdere potest. sed ne perdet quidem, qui rationem loquendi primum cognoverit, tum lectione multa et idonea copiosam sibi verborum supellectilem compararit et huic adhibuerit artem collocandi, deinde haec omnia exercitatione plurima roborarit, ut semper in promptu sint et ante oculos.

miser enim et ut sic dico pauper orator sum qui nullus verbum aequus animus perdo possum sed ne perdo quidem qui ratio loquor primus cognosco tum lectio multus et idoneus copiosus sui verbum supellectilis comparo et hic adhibeo ars colloco deinde hic omnis exercitatio multus roboro ut semper in promptus sum et ante oculus


nam si memoria suffragatur, tempus non defuit, nulla me velim syllaba effugiat; alioqui etiam scribere sit supervacuum. idque praecipue a pueris obtinendum, atque in hanc consuetudinem memoria exercitatione redigenda, ne nobis discamus ignoscere. ideoque et admoneri et ad libellum respicere vitiosum, quod libertatem negligentiae facit, nec quisquam se parum tenere iudicat, quod, ne sibi excidat, non timet.

nam si memoria suffrago tempus non desum nullus ego volo syllaba effugio alioqui etiam scribo sum supervacuus is praecipuus ab puer obtineo atque in hic consuetudo memoria exercitatio redigo ne nos disco ignosco ideo et admoneo et ad libellus respicio vitiosus qui libertas negligentiae facio neque quisquam sui parum teneo iudico qui ne sui excido non timeo


movet risum: quale Augusti est, cum ab eo miles nescio quid improbe peteret et veniret contra Marcianus, quem suspicabatur et ipsum aliquid iniuste rogaturum: non magis, inquit, faciam, commilito, quod petis, quam quod Marcianus a me petiturus est.

moveo risus qualis augustus sum cum ab is miles nescio quis improbus peto et venio contra marcianus qui suspicor et ipse aliquis injustus rogo non magis inquam facio commilito qui peto quam qui marcianus ab ego peto sum


sit primo vel tardus dum diligens stilus, quaeramus optima nec protinus offerentibus se gaudeamus, adhibeatur iudicium inventis, dispositio probatis. delectus enim rerum uerborumque agendus est et pondera singulorum examinanda. post subeat ratio collocandi versenturque omni modo numeri, non ut quodque se proferet verbum occupet locum.

sum primus vel tardus dum diligo stilus quaero bonus neque protinus offertor sui gaudeo adhibeo iudicium invenio dispositio probo deligo enim res verbum ago sum et pondero singulus examino post subeo ratio colloco verso omnis modo numerus non ut quisque sui profero verbum occupo locus


non quia excludenda sint omnino verba duos sensus significantia, sed quia raro belle respondeant, nisi cum prorsus rebus ipsis adiuvantur. quare paene et ipsum scurrile Ciceronis est in eundem, de quo supra dixi, Isauricum: miror , quid sit, quod pater tuus, homo constantissimus, te nobis varium reliquit.

non quia excludo sum omnino verbum duo sensus significo sed quia rarus bellus respondeo nisi cum prorsus res ipse adjuvo quare paene et ipse scurrilis cicero sum in idem de quo supra dico isauricus miro quis sum qui pater tuus homo consto tu nos varius relinquo


ne tamen iudicium Marsi, hominis eruditissimi, subtraham, seria partitur in tria genera, honorificum, contumeliosum, medium. et honorifici ponit exemplum Ciceronis pro Ligario apud Caesarem, qui nihil soles oblivisci nisi iniurias;

ne tamen iudicium marsus homo erudio subtraho seria partio in tres genus honorificus contumeliosus medius et honorificus pono exemplum cicero pro ligarius apud caesaris qui nihil soleo obliviscor nisi injuria


est et illud repetendi genus, quod simul proposita iterat et dividit: Iphitus et Pelias mecum, quorum Iphitus aevo iam gravior, Pelias et vulnere tardus Ulixi. Ἐπάνοδος dicitur Graece, nostri regressionem vocant. nec solum in eodem sensu,

sum et ille repeto genus qui simul propono itero et divido iphitus et pelius ego qui iphitus aevum iam gravis pelius et vulnus tardus ulixes dico graecum noster regressio voco neque solus in idem sentio


et hic nihil Caesar sine dubio deliberaret nisi propter hanc militum perturbationem; est tamen locus quaerendi, an citra hunc quoque casum penetrandum in Germaniam fuerit. semper autem de eo prius loquemur, de quo deliberari etiam detractis sequentibus possit.

et hic nihil caesar sine dubius delibero nisi propter hic miles perturbatio sum tamen locus quaero an citer hic quoque casus penetro in germania sum semper autem de is prior loquor de quo deliberaris etiam detraho sequor possum


at centeni et octogeni in quamque partem pedes idem spatium extremitatis sed multo amplius clausae quattuor lineis areae faciunt. id si computare quem piget, brevioribus numeris idem discat. nam deni in quadram pedes, quadraginta per oram, intra centum erunt. at si quini deni per latera, quini in fronte sint, ex illo, quod amplectuntur, quartam deducent eodem circumductu.

at centeni et octogeni in quisque pars pes idem spatium extremitas sed multus amplus claudo quattuor linea areae facio is si computaris qui pigeo brevis numerus idem disco nam deni in quadra pes quadraginta per ora intra centum sum at si quini deni per latus quini in frons sum ex ille qui amplector quartus deduco idem circumduco


quantum acceperit, an reddiderit, an protinus qui non reddidit ingratus sit, an potuerit reddere, an id, quod exigebatur, debuerit, quo animo sit. simpliciores illae iniusti repudii, sub qua lege controversiae illud proprium habent, quod a parte accusantis defensio est, a defendentis accusatio.

quantus accipio an reddo an protinus qui non reddo ingratus sum an possum reddo an is qui exigo debeo quo animus sum simpliciores ille injustus repudium sub qui lex controversia ille proprius habeo qui ab pars accuso defensio sum ab defendo accusatio


ideoque nos, quid in quaque re sequendum cavendumque sit, docemus ac deinceps docebimus, ut ad ea iudicium dirigatur. praecipiam igitur, ne, quod effici non potest, aggrediamur, ut contraria vitemus et communia, ne quid in eloquendo corruptum, obscurum sit? referatur oportet ad sensus, qui non docentur.

ideo nos quis in quisque res sequor caveo sum doceo atque deinceps doceo ut ad is iudicium dirigo praecipio igitur ne qui efficio non possum aggrediamur ut contrarius vito et commune ne quis in eloquor corrumpo obscurus sum refero oportet ad sensus qui non doceo


at si bona ipsius indoles, si non caeca ac sopita parentum socordia est, et praeceptorem eligere sanctissimum quemque (cuius rei praecipua prudentibus cura est) et disciplinam, quae maxime severa fuerit, licet, et nihilominus amicum gravem virum aut fidelem libertum lateri filii sui adiungere, cuius assiduus comitatus etiam illos meliores faciat, qui timebantur.

at si bonus ipse indoles si non caecus atque sopio parens socordia sum et praeceptor eligo sancio quisque qui res praecipuus prudens cura sum et disciplina qui magnus severus sum licet et nihilominus amicus gravis vir aut fidelis libertus lateo filius suus adiungo qui assiduus comitor etiam ille bonus facio qui timeo


est interim certa finitio, de qua inter utramnque partem convenit: ut Cicero dicit, maiestas est rei imperii atque rei nominis populi Romani dignitate. quaeritur tamen, an maiestas minuta sit, ut rei causa Cornelii quaesitum est. sed hic etiamsi videri potest finitiva, tamen quia de finitione non ambigitur, iudicatio est qualitatis atque ad eum potius status reducenda, ad cuius forte quidem venimus mentionem, sed erat ordine proximus locus.

sum interim certus finitio de qui inter utramnque pars convenio ut cicero dico maiestas sum res imperium atque res nomen populus romanus dignitas quaero tamen an maiestas minuo sum ut res causa cornelius quaero sum sed hic etiamsi video possum finitiva tamen quia de finitio non ambago judicatio sum qualitas atque ad is potis status reduco ad qui fors quidem venio mentio sed sum ordo proximus locus


evenit , ut metri quoque condicio mutet accentum, ut pecudes pictaeque volucres; nam volucres media acuta legam, quia, etsi natura brevis, tamen positione longa est, ne faciat iambum, quem non recipit versus herous.

evenio ut metrum quoque condicio muto accentus ut pecus pingo volucris nam volucris medius acutus lego quia etsi natura brevis tamen positio longus sum ne facio iambus qui non recipio verro herous


Gorgias quidem adeo rhetori de omnibus rebus putavit esse dicendum, ut se in auditoriis interrogari pateretur, qua quisque de re vellet. Hermagoras quoque, dicendo materiam esse in causa et in quaestionibus, omnes res subiectas erat complexus.

gorgias quidem adeo rhetor de omnis res puto sum dico ut sui in auditorium interrogo pateo qui quisque de res volo hermagoras quoque dico materia sum in causa et in quaestio omnis res subjecto sum complexus


atqui simillimus huic sit advocatus, si plura, quae ad vincendum valent, aliis reliquerit, cum praesertim hoc, quod est maxime necessarium, nec tam sit arduum, quam procul intuentibus fortasse videatur. namque omne ius, quod est certum, aut scripto aut moribus constat; dubium aequitatis regula examinandum est.

atqui similis hic sum advoco si multus qui ad vinco valeo alius relinquo cum praesertim hic qui sum magnus necessarius neque tam sum arduus quam procul intueor fortasse video namque omnis ius qui sum certus aut scribo aut mos consto dubius aequitas regula examino sum


sicut est dictum, genere, specie, differentibus, propriis: ut si finias equum, (noto enim maxime utar exemplo) genus est animal, species mortale, differentia irrationale, (nam et homo mortale erat) proprium hinniens. haec adhibetur orationi pluribus causis.

sicut sum dico genus species differo proprius ut si finio equus nosco enim magnus uto exemplum genus sum animal species mortalis differentia irrational nam et homo mortalis sum proprius hinnio hic adhibeo oratio multus causa


aliis septem esse placuit; a quibus nec translatio nec quantitas nec comparatio recepta est, sed in horum trium locum subditae quattuor legales adiectaeque tribus illis rationalibus.

alius septem sum placeo ab qui neque translatio neque quantitas neque comparatio recipio sum sed in hic tres locus subdo quattuor legal adicio tres ille rational


iusiurandum litigatores aut offerunt suum aut non recipiunt oblatum, aut ab adversario exigunt aut recusant, cum ab ipsis exigatur. offerre suum sine illa condicione, ut vel adversarius iuret, fere improbum est.

iusiurandum litigator aut offertor suus aut non recipio offertor aut ab adversarius exigo aut recuso cum ab ipse exigo offero suus sine ille condicio ut vel adversarius iuro fere improbus sum


neque enim artibus editis factum est, ut argumenta inveniremus, sed dicta sunt omnia, antequam praeciperentur, mox ea scriptores observata et collecta ediderunt. cuius rei probatio est, quod exemplis eorum veteribus utuntur et ab oratoribus ilia repetunt, ipsi nullum novum et quod dictum non sit inveniunt.

neque enim ars edo facio sum ut argumentum inveniremus sed dictum sum omnis antequam praecipio mox is scriptor observo et colligo edo qui res probatio sum qui exemplum is vetus uto et ab orator ilia repeto ipse nullus novus et qui dico non sum invenio


femur ferire, quod Athenis primus fecisse creditur Cleon, et usitatum est et indignantes decet et excitat auditorem. idque in Calidio Cicero desiderat; non , frons, inquit, percussa, non femur. quanquam , si licet, de fronte dissentio. nam etiam complodere manus scenicum est pectus caedere.

femur ferio qui athenae primus facio credo cleon et usitas sum et indignor decet et excito auditor is in calidius cicero desidero non frons inquam percutio non femur quamquam si licet de frons dissentio nam etiam complodo manus scenicum sum pectus caedo


Stesichorus quam sit ingenio validus, materiae quoque ostendunt, maxima bella et clarissimos canentem duces et epici carminis onera lyra sustinentem. reddit enim personis in agendo simul loquendoque debitam dignitatem, ac si tenuisset modum, videtur aemulari proximus Homerum potuisse; sed redundat atque effunditur, quod ut est reprehendendum, ita copiae vitium est.

stesichorus quam sum ingenium validus materia quoque ostendo maximus bellum et clarus caneo dux et epicus carmen onus lyra sustineo reddo enim persona in ago simul loquor debeo dignitas atque si teneo modus video aemularis proximus homerus possum sed redundo atque effundo qui ut sum reprehendo ita copia vitium sum


apud iudicem vero, qui aut erit inimicus aut propter aliquod commodum a causa, quam nos susceperimus, aversus, ut persuadendi ardua ratio, ita dicendi expeditissima. fiducia enim iustitiae eius et nostrae causae nihil nos timere simulabimus. ipse erit gloria inflandus, ut tanto clarior eius futura sit fides ac religio in pronuntiando, quanto minus vel offensae vel utilitati suae indulserit.

apud judico verus qui aut sum inimicus aut propter aliqui commodus ab causa quam nos suscipio averto ut persuadeo arduus ratio ita dico expedio fiducia enim justitia is et noster causa nihil nos timeo simulo ipse sum gloria inflo ut tantus clarus is sum sum fides atque religio in pronuntio quantus paruus vel offendo vel utilitas suus indulgeo


inde fiunt humiles statim et velut terram spectantes, qui nihil supra cotidianum sermonem attollere audeant. macies illis pro sanitate et iudicii loco infirmitas est, et dum satis putant vitio carere, in id ipsum incidunt vitium, quod virtutibus carent. quare mihi ne maturitas quidem ipsa festinet, nec musta in lacu statim austera sint; sic et annos ferent et vetustate proficient.

inde fio humilis statim et velut terra specto qui nihil supra cottidianus sermo attollo audeo macies ille pro sanitas et iudicium locus infirmitas sum et dum satis puto vitio careo in is ipse incido vitium qui virtus careo quare ego ne maturitas quidem ipse festino neque mustus in lacus statim austerus sum sic et annus fero et vetustas proficio


curabit etiam, ne extremae syllabae intercidant, ut par sibi sermo sit, ut, quotiens exclamandum erit, lateris conatus sit ille non capitis, ut gestus ad vocem, vultus ad gestum accommodetur.

curo etiam ne exter syllaba intercisi ut par sui sermo sum ut quotiens exclamo sum lateo conor sum ille non capio ut gero ad voco vultus ad gero accommodo


famam atque rumores pars altera consensum civitatis et velut publicum testimonium vocat, altera sermonem sine ullo certo auctore dispersum, cui malignitas initium dederit, incrementum credulitas; quod nulli non etiam innocentissimo possit accidere fraude inimicorum falsa vulgantium. exempla utrinque non deerunt.

fama atque rumor pars alter consensus civitas et velut publicus testimonium voco alter sermo sine ullus certus auctor dispermulceo qui malignitas initium do incrementum credulitas qui nullus non etiam innocens possum accido fraus inimicus fallo vulgantium exemplum uter non desum


declamatores quosdam perversa ducit ambitio, ut exposita controversia protinus dicere velint; quin etiam, quod est in primis frivolum ac scenicum, verbum petant, quo incipiant. sed tam contumeliosos in se ridet invicem eloquentia, et qui stultis videri eruditi volunt, stulti eruditis videntur.

declamator quidam perverto duco ambitio ut expono controversia protinus dico volo quin etiam qui sum in primus frivolus atque scenicum verbum peto quo incipio sed tam contumeliosus in sui rideo invicem eloquentia et qui stultus video erudio volo stultus erudio video


tertium, quo certam quandam argumenti conclusionem vel ex consequentibus vel ex repugnantibus, quanquam de hoc parum convenit. sunt enim, qui illud prius epichirema dicant, pluresque invenias in ea opinione, ut id demum, quod pugna constat, enthymema accipi velint, et ideo illud Cornificius contrarium appellat.

tertius quo certus quidam argumentum conclusio vel ex consequor vel ex repugno quamquam de hic parum convenio sum enim qui ille prior epichirema dico multus invenio in is opinio ut is demum qui pugno consto enthymema accipio volo et ideo ille cornificius contrarius appello


et eodem cluditur verbo: ut quod dicit de se. Roscio , etenim , cum artifex eiusmodi est, ut solus videatur dignus qui in scena, spectetur, tum vir eiusmodi est, ut solus dignus esse videatur, qui eo non accedat. est et in nominibus ex diverso collocatis sua gratia: si consul Antonius, Brutus hostis; si conservator rei publicae Brutus, hostis Antonius.

et idem cluditur verbum ut qui dico de sui roscius etenim cum artifex eiusmodi sum ut solus video dignus qui in scena specto tum vir eiusmodi sum ut solus dignus sum video qui is non accedo sum et in nomen ex diverto colloco suus gratia si consul antonius brutus hostis si conservator res publicus brutus hostis antonius


cui rei facillime occurrit ex dissimilibus argumentatio: non idem est dominum cum ancilla coisse, quod dominam cum servo; nec, si mutis finis voluptas, rationalibus quoque; immo ex contrario: quia mutis, ideo non rationalibus.

qui res facilis occurro ex dissimilis argumentatio non idem sum dominus cum ancilla coeo qui domina cum servo neque si mutus finis voluptas rational quoque immo ex contrarius quia mutus ideo non rational


ac prima quidem illa partitio ab Aristotele tradita consensum fere omnium meruit, alias esse probationes, quas extra dicendi rationem acciperet orator, alias, quas ex causa traheret ipse et quodam modo gigneret. ideoque illas ἀτέχνους, id est inartificiales, has ἐντέχνους, id est artificiales, vocaverunt.

atque primus quidem ille partitio ab aristotelis trado consensus fere omnis mereo alius sum probatio qui extra dico ratio accipio orator alius qui ex causa traho ipse et quidam modo gigno ideo ille is sum inartificial hic is sum artificial voco


colliduntur autem aut pares inter se, ut si optio tyrannicidae et viri fortis comparentur, utrique data quod velit petendi potestate; hic meritorum, temporis, praemii collatio est; aut secum ipsae, ut duorum fortium, duorum tyrannicidarum, duarum raptarum, in quibus non potest esse alia quaestio, quam temporis, utra prior sit, aut qualitatis, utra iustior sit petitio.

collido autem aut par inter sui ut si optio tyrannicida et vir fortis comparo uterque do qui volo peto potestas hic meritor tempus praemium collatio sum aut sui ipse ut duo fors duo tyrannicidaris duaris raptaris in qui non possum sum alius quaestio quam tempus uter prior sum aut qualitas uter justus sum petitio


multa Critolaus contra, multa Rhodius Athenodorus. agnon quidem detraxit sibi inscriptione ipsa fidem, qua rhetorices accusationem professus est. nam de Epicuro, qui disciplinas omnes fugit, nihil miror.

multus critolaus contra multus rhodius athenodorus agnus quidem detraho sui inscriptio ipse fides qui rhetorico accusatio profiteor sum nam de epicurus qui disciplina omnis fugio nihil miro


interim tamen velut reici solet. optime autem manus a sinistra parte incipit, in dextra deponitur, sed ut ponere non ut ferire videatur; quanquam et in fine interim cadit, ut cito tamen redeat, et nonnunquam resilit vel negantibus nobis vel admirantibus. hic veteres artifices illud recte adiecerunt, ut manus cum sensu et inciperet et deponeretur. alioqui enim aut ante vocem erit gestus aut post vocem, quod est utrumque deforme.

interim tamen velut reicio soleo optume autem manus ab sinistra pars incipio in dextera depono sed ut pono non ut ferio video quamquam et in finis interim cado ut cito tamen redeo et nonnunquam resilit vel nego nos vel admiror hic vetus artifex ille rectus adicio ut manus cum sentio et incipio et depono alioqui enim aut ante voco sum gero aut post voco qui sum uterque deformis


est igitur usus quidam irrationalis, quem Graeci ἄλογον τριβήν vocant, qua manus in scribendo decurrit, qua oculi totos simul in lectione versus flexusque eorum et transitus intuentur, et ante sequentia vident quam priora dixerunt. quo constant miracula illa in scenis pilariorum ac ventilatorum, ut ea quae emiserint ultro venire in manus credas et qua iubentur decurrere.

sum igitur utor quidam irrational qui graecum voco qui manus in scribo decurro qui oculus totus simul in lectio verro flecto is et transitus intueor et ante sequor video quam prior dico quo consto miraculum ille in scenis pilaris atque ventilator ut is qui emitto ultro venio in manus credo et qui jubeo decurro


non ferrem te, etiamsi repudiasses, divisio est. vis scire, venenum esse amatorium? viveret homo, nisi illud bibisset, argumentum est. Nec multas plerique sententias dicunt, sed omnia tanquam sententias.

non fero tu etiamsi repudio divisio sum volo scio venenum sum amatorius vivo homo nisi ille bibo argumentum sum neque multus plerusque sententia dico sed omnis tamquam sententia


haec propositio aut confessa est ut proxima, aut probanda ut, qui beatam vitam vivere volet, philosophetur oportet, non enim conceditur; cetera sequi nisi confirmata prima parte non possunt. item adsumptio interim confessa est ut, omnes autem volunt beatam vitam vivere; interim probanda ut illa, quod est dissolutum, sensu caret; cum, soluta corpore anima an sit immortalis vel ad tempus certe maneat, sit in dubio. quam adsumptionem alii, rationem alii vocant.

hic propositio aut confiteor sum ut propior aut probo ut qui beatus vita vivo volo philosophor oportet non enim concedo ceterus sequor nisi confirmo primus pars non possum item assumptio interim confiteor sum ut omnis autem volo beatus vita vivo interim probo ut ille qui sum dissoluo sentio careo cum solvo corpus anima an sum immortal vel ad tempus certus maneo sum in dubius quam adsumptio alius ratio alius voco


vitari debet et μείωσις, cum sermoni deest aliquid, quo minus plenus sit; quanquam id obscurae potius quam inornatae orationis est vitium. sed hoc quoque, cum a prudentibus fit, schema dici solet, sicut ταυτολογία id est eiusdem verbi aut sermonis iteratio. haec enim,

vitaris debeo et cum sermo desum aliquis quo paruus plenus sum quamquam is obscurus potis quam inornatus oratio sum vitium sed hic quoque cum ab prudens fio schema dico soleo sicut is sum idem verbum aut sermo iteratio hic enim


omnibus enim fere verbis praeter pauca, quae sunt parum verecunda, in oratione locus est. nam scriptores quidem iamborum veterisque comoediae etiam in illis saepe laudantur, sed nobis nostrum opus intueri sat est. omnia verba, exceptis de quibus dixi, sunt alicubi optima; nam et humilibus interim et vulgaribus est opus, et quae nitidiore in parte videntur sordida, ubi res poscit, proprie dicuntur.

omnis enim fere verbum praeter paucus qui sum parum verecundus in oratio locus sum nam scriptor quidem iambus veto comoedia etiam in ille saepe laudo sed nos nos opus intueor satis sum omnis verbum excipio de qui dico sum alicubi bonus nam et humilis interim et vulgaris sum opus et qui nitidus in pars video sordidus ubi res posco proprius dico


ita nec liber est impetus nec cura contexta, et utrumque alteri obstat; illa enim quae scripta sunt reticent animum, non sequuntur. itaque in his actionibus omni, ut agricolae dicunt, pede standum est.

ita neque liber sum impetus neque cura contexo et uterque alter obsto ille enim qui scribo sum reticeo animus non sequor itaque in hic actio omnis ut agricola dico pes sto sum


sed hoc non, quemadmodum dicitur, ita et quaeritur. primum enim occurrit fere, quod est ultimum dicendum, ut hoc, non debes alienam uxorem optare, ideoque divisionem perdit festinatio. non oportet igitur offerentibus se contentum esse, sed quaerere aliquid quod ultra est, ne uiduam quidem. adhuc plus est, nihil ex privato. ultimum retrorsum, quod idem a capite primum est, nihil iniquum. itaque propositione visa,

sed hic non quemadmodum dico ita et quaero primus enim occurro fere qui sum ulter dico ut hic non debeo alienus uxor optaris ideo divisio perdo festinatio non oportet igitur offertor sui contineo sum sed quaero aliquis qui ultra sum ne uiduam quidem adhuc multus sum nihil ex privo ulter retrorsum qui idem ab caput primus sum nihil iniquus itaque propositio video


tertium est, quod in eosdem casus cadit, ὁμοιόπτωτον dicitur. sed neque, quod finem habet similem, utique in eundem venit finem ὁμοιόπτωτον, quia ὁμοιόπτωτον est tantum casu simile, etiamsi dissimilia sint quae declinentur; nec tantum in fine deprehenditur, sed respondentibus vel primis inter se vel mediis vel extremis vel etiam permutatis his, ut media primis et summa mediis accommodentur, et quocunque modo accommodari potest.

tertius sum qui in idem casus cado dico sed neque qui finis habeo similis utique in idem venio finis quia sum tantus casus similis etiamsi dissimilis sum qui declino neque tantus in finis deprehendo sed respondeo vel primus inter sui vel medius vel exter vel etiam permutas hic ut medius primus et summus medius accommodo et quocunque modo accommodaris possum


illud quoque studiosi eloquentiae cogitent, neque omnibus in causis, quae demonstravimus, cuncta posse reperiri; neque, cum proposita fuerit materia dicendi, scrutanda singula et velut ostiatim pulsandum, ut sciant, an ad probandum id, quod intendimus, forte respondeant, nisi cum discunt et adhuc usu carent.

ille quoque studiosus eloquentia cogito neque omnis in causa qui demonstro cunctus possum reperio neque cum propono sum materia dico scrutor singulus et velut ostiatim pulso ut scio an ad probo is qui intendo fors respondeo nisi cum disco et adhuc usus careo


nobis ad aliorum iudicia componenda est oratio, et saepius apud omnino imperitos atque illarum certe ignaros litterarum loquendum est, quos nisi et delectatione allicimus et viribus trahimus et nonnunquam turbamus adfectibus, ipsa, quae iusta ac vera sunt, tenere non possumus.

nos ad alius iudicium compono sum oratio et saepis apud omnino imperitus atque ille certus ignarus litteraris loquor sum qui nisi et delectatio allicimus et vis traho et nonnunquam turbo affectus ipse qui iustus atque verus sum teneo non possum


aliqua ergo nonnunquam, quae erunt ad conciliandum nobis iudicem potentissima, non inutiliter interim ex quaestionibus in exordio locabuntur. quae sint porro in causis favorabilia, enumerare non est necesse, quia et manifesta erunt cognita cuiusque controversiae condicione et omnia colligi in tanta litium varietate non possunt.

aliqui ergo nonnunquam qui sum ad concilio nos judico potens non inutilis interim ex quaestio in exordior loco qui sum porro in causa favorabilia enumero non sum necesse quia et manifestus sum cognosco quisque controversia condicio et omnis colligo in tantus lis varietas non possum


nunc fere negligentia paedagogorum sic emendari videtur, ut pueri non facere, quae recta sunt, cogantur sed cur non fecerint puniantur. denique cum parvulum verberibus coegeris, quid iuveni facias, cui nec adhiberi potest hic metus et maiora discenda sunt?

nunc fere neglegentia paedagogus sic emendaris video ut puer non facio qui recta sum cogo sed cur non facio punior denique cum parvulis verber cogo quis juvenis facio qui neque adhibeo possum hic metus et magnus disco sum


labra et porriguntur male et scinduntur et adstringuntur et diducuntur et dentes nudant et in latus ac paene ad aurem trahuntur et velut quodam fastidio replicantur et pendent et vocem tantum altera parte dimittunt. lambere quoque ea et mordere deforme est, cum etiam in efficiendis verbis modicus eorum esse debeat motus; ore enim magis quam labris loquendum est.

labrum et porrigo malus et scindo et adstringo et diduco et dens nudo et in latus atque paene ad auris traho et velut quidam fastidium replico et pendeo et voco tantus alter pars dimitto lambo quoque is et mordeo deformis sum cum etiam in efficio verbum modicus is sum debeo moueo os enim magis quam labrum loquor sum


corrumpi mores in scholis putant; nam et corrumpuntur interim, sed domi quoque, et sunt multa eius rei exempla tam hercule quam conservatae sanctissime utrobique opinionis. natura cuiusque totum curaque distat. da mentem ad peiora facilem, da negligentiam formandi custodiendique in aetate prima pudoris: non minorem flagitiis occasionem secreta praebuerint. nam et potest turpis esse domesticus ille praeceptor, nec tutior inter servos malos quam ingenuos parum modestos conversatio est.

corrumpo mos in schola puto nam et corrumpo interim sed domus quoque et sum multus is res exemplum tam herculis quam conservo sancio utrobique opinio natura quisque totus curo disto do mens ad malus facilis do negligentiam formo custodio in aetas primus pudor non paruus flagitium occasio secerno praebeo nam et possum turpis sum domesticus ille praeceptor neque tueor inter servus malus quam ingenuus parum modestus conversatio sum


nam et, qui iaculum emittit, iaculari dicitur, qui pilam aut sudem, appellatione privatim sibi adsignata caret; et ut, lapidare quid sit, manifestum est, ita glebarum testarumque iactus non habet nomen.

nam et qui iaculis emitto iacularis dico qui pila aut sudo appellatio privatim sui adsigno careo et ut lapidaris quis sum manifestus sum ita glebaris testa jacio non habeo nomen


hanc partem παρέκβασιν vocant Graeci, Latini egressum vel egressionem. sed hae sunt plures, ut dixi, quae per totam causam varios habent excursus, ut laus hominum locorumque, ut descriptio regionum, expositio quarundam rerum gestarum, vel etiam fabulosarum.

hic pars voco graecum latinum egredior vel egressio sed hic sum multus ut dico qui per totus causa varius habeo excurro ut laus homo locus ut descriptio regio expositio quarundam res gero vel etiam fabulosaris


sed si tanto opere efflagitantur quam tu adfirmas, permittamus vela ventis et oram solventibus bene precemur. multum autem in tua quoque fide ac diligentia positum est, ut in manus hominum quam emendatissimi veniant.

sed si tantus opus efflagito quam tu adfirmo permitto velo venio et ora solvo bene preco multus autem in tuus quoque fides atque diligentia pono sum ut in manus homo quam emendo venio


non tamen nego esse controversias huiusmodi figuratas, ut est illa, reus parricidii, quod fratrem occidisset, damnatum iri videbatur; pater pro testimonio dixit cum se iubente fecisse; absolutum abdicat. nam neque in totum filio parcit nec, quod priore iudicio adfirmavit, mutare palam potest et, ut non durat ultra poenam abdicationis, ita abdicat tamen; et alioqui figura in patrem plus facit, quam licet, in filium minus.

non tamen nego sum controversia huiusmodi figuro ut sum ille reus parricidium qui frater occido damno eo video pater pro testimonium dico cum sui jubeo facio absolvo abdico nam neque in totus filius parco neque qui prior iudicium adfirmo muto palam possum et ut non duro ultra poena abdicatio ita abdico tamen et alioqui figuro in pater multus facio quam licet in filius paruus


at in Partitionibus oratoriis firmamentum, quod opponitur defensioni, quia continens, quod primum sit, ab accusatore dicatur, ratio a reo, ex rationis et firmamenti quaestione disceptatio sit iudicationum. verius igitur et brevius ii, qui statum et continens et iudicationem idem esse voluerunt; continens autem id esse, quo sublato lis esse non possit.

at in partitio oratorius firmamentum qui oppono defensio quia contineo qui primus sum ab accusator dico ratio ab reor ex ratio et firmamentum quaestio disceptatio sum iudicatio verus igitur et brevis is qui status et contineo et iudicatio idem sum volo contineo autem is sum quo tollo lis sum non possum


initium narrationis quidam utique faciendum a persona putant, eamque, si nostra sit, ornandam, si aliena, infamandam statim. hoc sane frequentissimum est, quia personae sunt inter quas litigatur.

initium narratio quidam utique facio ab persono puto eo si noster sum orno si alienus infamo statim hic sanus frequens sum quia persona sum inter qui litigo


et quoniam duo genera sunt testium, aut voluntariorum aut eorum, quibus in iudiciis publicis lege denuntiari solet, quorum altero pars utraque utitur, alterum accusatoribus tantum concessum est, separemus officium dantis testes et refellentis.

et quoniam duo genus sum testis aut voluntarius aut is qui in iudicium publicus lex denuntiaris soleo qui alter pars uter uto alter accusator tantus concedo sum separo officium do testis et refello


quam nihil festinato, nihil praeparato fecisse videtur Milo! quod non solum rebus ipsis vir eloquentissimus, quibus moras et lentum profectionis ordinem ducit, sed verbis etiam vulgaribus et cotidianis et arte occulta consecutus est; quae si aliter dicta essent, strepitu ipso iudicem ad custodiendum patronum excitassent.

quam nihil festino nihil praeparo facio video milo qui non solus res ipse vir eloquens qui mora et lentus profectio ordo duco sed verbum etiam vulgaris et cottidianus et ars occulo consequor sum qui si aliter dictum sum strepitus ipse judico ad custodio patronus excito


vagi per siluas ritu ferarum, et illud Ciceronis in Clodium, quo ex iudicio velut ex incendio nudus effugit. quibus similia possunt cuicunque etiam ex cotidiano sermone succurrere. huic subiacet virtus non solum aperte ponendi rem ante oculos, sed circumcise atque velociter.

vagus per silua ritus ferus et ille cicero in claudius quo ex iudicium velut ex incendium nudus effugio qui similis possum quicumque etiam ex cottidianus sermo succurro hic subjaceo virtus non solus apertus pono res ante oculus sed circumcido atque velociter


epichirema autem nullo differt a syllogismis, nisi quod illi et plures habent species et vera colligunt veris, epichirematis frequentior circa credibilia est usus. nam si contingeret semper controversa confessis probare, vix esset in hoc genere usus oratoris. nam quo ingenio est opus, ut dicas:

epichirema autem nullus differo ab syllogismus nisi qui ille et multus habeo species et verus colligo verus epichirema frequens circa credibilis sum utor nam si contingo semper controversa confessum probaris vix sum in hic genus utor orator nam quo ingenium sum opus ut dico


neque enim narratio in hoc reperta est, ut tantum cognoscat index, sed aliquanto magis, ut consentiat. quare , etiamsi non erit docendus, sed aliquo modo adficiendus, narrabimus cum praeparatione quadam: scire quidem eum in summam, quid acti sit, tamen rationem quoque facti cuiusque cognoscere ne gravetur.

neque enim narratio in hic reperio sum ut tantus cognosco index sed aliquantus magis ut consentio quare etiamsi non sum doceo sed aliquis modo afficio narro cum praeparatio quidam scio quidem is in summa quis ago sum tamen ratio quoque facio quisque cognosco ne gravo


itaque ut laevam involvere toga et incingi paene furiosum est, sinum vero in dextrum humerum ab imo reicere solutum ac delicatum, fiuntque adhuc peius aliqua, ita cur laxiorem sinum sinistro brachio non subiciamus? habet enim acre quiddam atque expeditum et calori concitationique non inhabile.

itaque ut laeva involvo toga et incingo paene furiosus sum sinum verus in dexter umerus ab imus reicio soluo atque delicatus fio adhuc malus aliqui ita cur laxus sinum sinister bracchium non subicio habeo enim acer quidam atque expedio et calor concitatio non inhabilis


in omni porro causa iudiciali quinque esse partes, quarum exordio conciliari audientem, narratione doceri, probatione proposita confirmari, refutatione contra dicta dissolvi, peroratione aut memoriam refici aut animos moveri.

in omnis porro causa iudicial quinque sum pars qui exordior concilio audio narratio doceo probatio propono confirmaris refutatio contra dictum dissolvo peroratio aut memoria reficio aut animus moveo


utrum sit rei re, coniectat. interim qualitas tractatur, ut quid sit rhetorice, vis persuadendi an bene dicendi scientia. quod genus est rei iudiciis frequentissimum. sic enim quaeritur, an deprehensus rei lupanari cum aliena uxore adulter sit: quia non de appellatione, sed de vi facti eius ambigitur, an omnino peccaverit. nam si peccavit, non potest esse aliud quam adulter.

utrum sum res res conjecto interim qualitas tracto ut quis sum rhetoricus volo persuadeo an bene dico scientia qui genus sum res iudicium frequens sic enim quaero an deprehendo res lupanaris cum alienus uxor adulter sum quia non de appellatio sed de vis facio is ambago an omnino pecco nam si pecco non possum sum alius quam adulter


solet a quibusdam et illud opponi: omnium igitur artium peritus erit orator, si de omnibus ei dicendum est. possem hic Ciceronis respondere verbis, apud quem hoc invenio: mea quidem sententia nemo esse poterit omni laude cumulatus orator, nisi erit omnium rerum magnarum atque artium scientiam consecutus; sed mihi satis est eius esse oratorem rei de qua dicet non inscium.

soleo ab quidam et ille oppono omnis igitur ars pereo sum orator si de omnis is dico sum possum hic cicero respondeo verbum apud qui hic invenio meus quidem sententia nemo sum possum omnis laus cumulo orator nisi sum omnis res magnaris atque ars scientia consequor sed ego satis sum is sum orator res de qui dico non inscius


quae erunt per mutationem, adiectionem, detractionem, ordinem, et convertunt in se auditorem nec languere patiuntur subinde aliqua notabili figura excitatum, et habent quandam ex illa vitii similitudine gratiam, ut in cibis interim acor ipse iucundus est. quod continget, si neque supra modum multae fuerint nec eiusdem generis aut iunctae aut frequentes, quia satietatem ut varietas earum, ita raritas effugit.

qui sum per mutatio adiectio detractio ordo et converto in sui auditor neque langueo patior subinde aliqui notabilis figuro excitas et habeo quidam ex ille vitium similitudo gratia ut in cibus interim acor ipse iucundus sum qui contingo si neque supra modus multus sum neque idem genus aut jungo aut frequens quia satietas ut varietas is ita raritas effugio


inde interruptus actionis impetus et resistens ac salebrosa oratio; et qui dicit ediscenti similis, etiam omnem bene scriptorum gratiam perdit vel hoc ipso, quod scripsisse se confitetur. memoria autem facit etiam prompti ingenii famam, ut illa, quae dicimus, non domo attulisse sed ibi protinus sumpsisse videamur; quod et oratori et ipsi causae plurimum confert.

inde interrumpo actio impetus et resisto atque salebrosus oratio et qui dico edisco similis etiam omnis bene scriptor gratia perdo vel hic ipse qui scribo sui confiteor memoria autem facio etiam promptus ingenium fama ut ille qui dico non domus affero sed ibi protinus sumo video qui et orator et ipse causa multus confero


itemque si ipsa vox primum fuerit, ut sic dicam, sana, id est, nullum eorum, de quibus modo rettuli, patietur incommodum; deinde non subsurda, rudis, immanis, dura, rigida, rava, praepinguis, aut tenuis, inanis, acerba, pusilla, mollis, effeminata, spiritus nec brevis nec parum durabilis nec in receptu difficilis.

ito si ipse vox primus sum ut sic dico sano is sum nullus is de qui modo rettulis patior incommodus deinde non subsurdus rudis immanis durus rigidus ravus praepinguis aut tenuis inanis acerbus pusillus mollio effemino spiritus neque brevis neque parum durabilis neque in recipio difficilis


palus aliud priore syllaba longa aliud sequenti significat, et cum eadem littera nominativo casu brevis, ablativo longa est, utrum sequamur, plerumque hac nota monendi sumus.

palus alius prior syllaba longus alius sequor significo et cum idem littera nominativus casus brevis ablativus longus sum utrum sequor plerusque hic nosco moneo sum


verum et in iis quae scripsimus complectendis multum valent, et in iis quae cogitamus continendis prope solae (excepta, quae potentissima est, exercitatione) divisio et compositio. nam qui recte diviserit, nunquam poterit in rerum ordine errare.

verus et in is qui scribo complector multus valeo et in is qui cogito contineo prope solus excipio qui potens sum exercitatio divisio et compositio nam qui rectus divido numquam possum in res ordo erro


quin etiam in cogitando, nulla ratione adhibita aut tectum intuentes magnum aliquid, quod ultro se offerat, pluribus saepe diebus expectant, aut murmure incerto velut classico instincti concitatissimum corporis motum non enuntiandis sed quaerendis verbis accommodant.

quin etiam in cogito nullus ratio adhibeo aut tectum intueor magnus aliquis qui ultro sui offertor multus saepe dies expecto aut murmur incertum velut classicus instinguo concito corpus motus non enuntio sed quaero verbum accommodo


Socrates autem seu Plato eam quidem, quae tum exercebatur, rhetoricen talem putat, nam et dicit his verbis τοῦτον τὸν τρόπον, ὃν ὑμεῖς πολιτεύεσθε, veram autem et honestam intelligit. itaque disputatio ilia contra Gorgian ita clauditur, οὐκοῦν ἀνάγκη τὸν ῥητορικὸν δίκαιον εἶναι, τὸν δὲ δίκαιον βούλεσθαι δίκαια πράττειν;

socrates autem seu plato is quidem qui tum exerceo rhetorice talis puto nam et dico hic verbum verus autem et honestus intelligit itaque disputatio ilia contra gorgias ita claudo


sed ille est durus atque ineruditus; nos melius, quibus sordet omne quod natura dictavit, qui non ornamenta quaerimus sed lenocinia, quasi vero sit ulla verborum nisi rei cohaerentium virtus; quae ut propria sint et dilucida et ornata et apte collocentur, si tota vita laborandum est, omnis studiorum fructus amissus est.

sed ille sum durus atque ineruditus nos bonus qui sordeo omnis qui natura dicto qui non ornamentum quaero sed lenocinium quasi verus sum ullus verbum nisi res cohaereo virtus qui ut proprius sum et dilucidus et orno et aptus colloco si totus vito laboro sum omnis studium fructus amitto sum


ut cum quaerimus de ambiguis signis cruditatis et veneni, nihil tertium est ideoque utraque pars, quod proposuit, tuetur. interim autem ex re quaeritur, veneficium fuerit an cruditas; cum aliqua ex ipsa citra personam quoque argumenta ducuntur.

ut cum quaero de ambiguus signum cruditas et venenum nihil tertius sum ideo uter pars qui propono tueor interim autem ex res quaero veneficium sum an cruditas cum aliqui ex ipse citer persona quoque argumentum duco


una post haec Quintiliani mei spe ac voluptate nitebar, et poterat sufficere solacio. non enim flosculos, sicut prior, sed iam decimum aetatis ingressus annum, certos ac deformatos fructus ostenderat. iuro per mala mea, per infelicem conscientiam, per illos manes, numina mei doloris, eas me in illo vidisse virtutes ingenii, non modo ad percipiendas disciplinas, quo nihil praestantius cognovi plurima expertus, studiique iam tum non coacti (sciunt praeceptores), sed probitatis, pietatis, humanitatis, liberalitatis, ut prorsus posset hinc esse tanti fulminis metus, quod observatum fere est celerius occidere festinatam maturitatem et esse nescio quam, quae spes tantas decerpat, invidiam, ne videlicet ultra quam homini datum est nostra provehantur.

unus post hic quintilianus meus spes atque voluptas niteo et possum sufficio solacium non enim flosculus sicut prior sed iam decimus aetas ingredior annus certus atque deformo fructus ostendo iuro per malus meus per infelix conscientia per ille manes numen meus dolor is ego in ille video virtus ingenium non modo ad percipio disciplina quo nihil praesto cognosco multus experior studium iam tum non cogo scio praeceptor sed probitas pietas humanitas liberalitas ut prorsus possum hinc sum tantus fulmen metus qui observo fere sum celer occaedes festino maturitas et sum nescio quam qui spes tantus decerpo invidia ne videlicet ultra quam homo do sum noster proveho


singula sunt aut nostra aut peregrina, aut simplicia aut composita, aut propria aut translata, aut usitata aut ficta. uni verbo vitium saepius quam virtus inest. licet enim dicamus aliquod proprium, speciosum, sublime: nihil tamen horum nisi in complexu loquendi serieque contingit; laudamus enim verba rebus bene accommodata.

singulus sum aut noster aut peregrinus aut simplicia aut compono aut proprius aut transfero aut usitor aut fictum unus verbum vitium saepis quam virtus insum licet enim dico aliqui proprius speciosus sublimis nihil tamen hic nisi in complexus loquor serius contingo laudo enim verbum res bene accommodo


possunt media quoque respondere vel primis, ut te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda; vel ultimis ut haec navis onusta praeda Siciliensi, cum et ipsa esset ex praeda. nec quisquam dubitabit. idem fieri posse iteratis utrinque mediis. respondent primis et ultima: multi et graves dolores inventi parentibus et propinquis multi.

possum medius quoque respondeo vel primus ut tu nemus angitia vitreus tu fucinus unda vel ulter ut hic navus onustus praeda siciliensis cum et ipse sum ex praeda neque quisquam dubito idem fio possum itero uter medius respondeo primus et ulter multus et gravis dolor invenio parens et propinquus multus


et hercule cum valeant multum verba per se, et vox propriam vim adiiciat rebus, et gestus motusque significet aliquid, profecto perfectum quiddam fieri, cum omnia coierunt, necesse est.

et herculis cum valeo multus verbum per sui et vox proprius vis adiiciat res et gero moveo significo aliquis profecto perficio quidam fio cum omnis coeo necesse sum


duces maximos et fidibus et tibiis cecinisse traditum et exercitus Lacedaemoniorum musicis accensos modis. quid autem aliud in nostris legionibus cornua ac tubae faciunt? quorum concentus quanto est vehementior, tantum Romana in bellis gloria ceteris praestat.

dux magnus et fides et tibia cano trado et exercitus lacedaemonius musica accendo modus quis autem alius in noster legio cornu atque tuba facio qui concentus quantus sum vehemens tantus romanus in bellum gloria ceterus praesto


id accidit aliquando utrique parti, cum vel nulla expositio est, vel de re constat, de iure quaeritur, ut apud centumviros, filius an frater debeat esse intestatae heres, pubertas annis an corporis habitu aestimetur: aut cum est quidem in re narrationi locus, sed aut ante iudici nota sunt omnia aut priore loco recte exposita. accidit aliquando alteri et saepius ab actore,

is accido aliquando uterque pario cum vel nullus expositio sum vel de res consto de ius quaero ut apud centumviri filius an frater debeo sum intestato heres pubertas annus an corpus habitus aestimo aut cum sum quidem in res narratio locus sed aut ante judicium nosco sum omnis aut prior locus rectus expono accido aliquando alter et saepis ab actor


nam et versificandi genus est unam legem omnibus sermonibus dare; et id cum manifestae adfectationis est (cuius rei maxime cavenda suspicio est), tum etiam taedium ex similitudine ac satietatem creat; quoque est dulcius, magis perdit amittit que et fidem et adfectus motusque omnes, qui est ut hac cura deprehensus. nec potest ei credere aut propter eum dolere et irasci iudex, cui putat hoc vacare.

nam et versificandi genus sum unus lex omnis sermo do et is cum manifestae adfectatio sum qui res magnus caveo suspicio sum tum etiam taedium ex similitudo atque satietas creo quoque sum dulcis magis perdo amitto que et fides et affectus moveo omnis qui sum ut hic cura deprehendo neque possum is credo aut propter is doleo et irascor iudex qui puto hic vacaris


pluribus verbis emendandum, ubi est id, quod quo referatur dubium est, et ipsum est ambiguum. heres meus dare illi damnas esto omnia sua. in quod genus incidit Cicero loquens de C. Fannio; is soceri instituto, quem, quia cooptatus in augurum collegium non erat, non admodum diligebat, praesertim cum ille Q. Scaevolam sibi minorem natu generum praetulisset. nam sibi et ad socerum referri et ad Fannium potest.

multus verbum emendo ubi sum is qui quo refero dubius sum et ipse sum ambiguus heres meus do ille damno sum omnis suus in qui genus incido cicero loquor de que fannius is socer instituo qui quia coopto in augur collegium non sum non admodum diligo praesertim cum ille q scaevola sui paruus natus gener praefero nam sui et ad socer refero et ad fannius possum


non negabo autem sic utile esse plerumque, alioqui nec scriberem; verum, si eadem illa nobis aliud suadebit utilitas, hanc relictis magistrorum auctoritatibus sequemur.

non nego autem sic utilis sum plerusque alioqui neque scribo verus si idem ille nos alius suadeo utilitas hic relinquo magister auctoritas sequor


sed , cum dicimus, proba hominem occisum, accusatoris tantum partes sunt; a reo nihil dici contra praeter aliquas fortasse suspiciones potest, quas spargere quam maxime varie oportebit, quia, si unum aliquid adfirmaris, probandum est aut causa periclitandum. nam cum inter id quod ab adversario et id quod a nobis propositum est quaeritur, videtur utique alterum verum; ita everso quo defendimur, reliquum est quo premimur,

sed cum dico probus homo occido accusator tantus pars sum ab reor nihil dico contra praeter aliqui fortasse suspicio possum qui spargo quam magnus varius oportet quia si unus aliquis adfirmaris probo sum aut causa periclitor nam cum inter is qui ab adversarius et is qui ab nos propono sum quaero video utique alter verus ita everro quo defendo reliquus sum quo premo


sed etiam ex proximo mutuari libet. nam et intelligo et sentio et video saepe idem valent quod scio. quorum nobis ubertatem ac divitias dabit lectio, ut non solum quomodo occurrent sed etiam quomodo oportet utamur.

sed etiam ex propior mutuaris libet nam et intelligo et sentio et video saepe idem valeo qui scio qui nos ubertas atque divitiae do lectio ut non solus quomodo occurro sed etiam quomodo oportet uto


legales autem quaestiones has fecit, scripti et voluntatis (quam ipse vocat κατὰ ῥητὸν καὶ ὑπεξαίρεσιν, id est dictum et exceptionem, quorum prius ei cum omnibus commune est, exceptionis nomen minus usitatum), ratiocinativum, ambiguitatis, legum contrariarum.

legal autem quaestio hic facio scribo et voluntas quam ipse voco is sum dico et exceptio qui prior is cum omnis communis sum exceptio nomen paruus usitas ratiocinativus ambiguitas lex contrariaris


non eaedem concitant, inhibent, probant, admirantur, verecundantur? non in demonstrandis locis ac personis adverbiorum atque pronominum obtinent vicem? ut in tanta per omnes gentes nationesque linguae diversitate hic mihi omnium hominum communis sermo videatur.

non idem concito inhibeo probo admiror verecundor non in demonstro locus atque persona adverbium atque pronomen obtineo vicis ut in tantus per omnis gens natio lingua diversitas hic ego omnis homo communis sermo video


si proponitur, cur factum sit, aut falsam causam aut levem aut ignotam reo dicet. possunt autem esse aliquae interim ignotae, an heredem habuerit, an accusaturus fuerit eum, a quo dicitur occisus. si alia defecerint, non utique spectandas esse causas; nam quem posse reperiri, qui non metuat, oderit, speret?

si propono cur facio sum aut falsus causa aut levo aut ignosco reor dico possum autem sum aliqui interim ignosco an heres habeo an accuso sum is ab quo dico occido si alius deficio non utique specto sum causa nam qui possum reperio qui non metuo odi spero


ducitur enim frequenter in argumentum species libidinis, robur petulantiae, his contraria in diversum; fortuna, neque enim idem credibile est in divite ac paupere, propinquis amicis clientibus abundante et his omnibus destitute; condicionis etiam distantia, nam clarus an obscurus, magistratus an privatus, pater an filius, civis an peregrinus, liber an servus, maritus an caelebs, parens liberorum an orbus sit, plurimum distat; animi natura,

duco enim frequens in argumentum species libido robur petulantia hic contrarius in diverto fortuna neque enim idem credibilis sum in dives atque pauper propinquus amicus cliens abundo et hic omnis destitus condicio etiam disto nam clarus an obscurus magistratus an privo pater an filius civis an peregrinus liber an servus maritus an caelebs parens liberi an orbus sum multus disto animus natura


frigidiora his alia, ut quidquid c quartam haberet, ne interrogare his videremur; et quotidie non cotidie, ut sit quot diebus. verum haec iam etiam inter ipsas ineptias evanuerunt.

frigidus hic alius ut quisquis que quartus habeo ne interrogo hic video et quotidie non cottidie ut sum quot dies verus hic iam etiam inter ipse ineptia evanesco


audire videor undique congerentes nomina plurimorum poetarum. quid ? Herculis acta non bene Pisandros? Nicandrum frustra secuti Macer atque Vergilius? quid ? Euphorionem transibimus? quem nisi probasset Vergilius, idem nunquam certe conditorum Chalcidico versu carminum fecisset in Bucolicis mentionem. quid ? Horatius frustra Tyrtaeum Homero subiungit?

audio video undique congerentes nomen multus poetaris quis hercules ago non bene pisander nicander frustra sequor macer atque vergilius quis euphorio transeo qui nisi probo vergilius idem numquam certus conditor chalcidicus verro carmen facio in bucolici mentio quis horatius frustra tyrtaeus homerus subjungo


aiunt etiam omnes artes habere finem aliquem propositum, ad quem tendant; hunc modo nullum esse in rhetorice, modo non praestari eum, qui promittatur. mentiuntur ; nos enim esse finem iam ostendimus, et quis esset diximus.

aio etiam omnis ars habeo finis aliquis propono ad qui tendo hic modo nullus sum in rhetoricus modo non praestaris is qui promitto mentior nos enim sum finis iam ostendo et quis sum dico


supersunt qui de philosophia scripserint, quo in genere paucissimos adhuc eloquentes litterae Romanae tulerunt. idem igitur M. Tullius, qui ubique, etiam in hoc opere Platonis aemulus exstitit. egregius vero multoque quam in orationibus praestantior Brutus suffecit ponderi rerum; scias eum sentire quae dicit.

supersum qui de philosophia scribo quo in genus paucus adhuc eloquor littera romanus fero idem igitur m tullius qui ubique etiam in hic opus plato aemulus exsisto egregius verus multus quam in oratio praesto brutus sufficio pondus res scio is sentio qui dico


ut qui idem sentiant, non iisdem verbis comprehendant: ut rhetorice bene dicendi scientia, et eadem bene inveniendi et bene enuntiandi et dicendi secundum virtutem orationis et dicendi quod sit officii. atque providendum ut, si sensu non pugnant, comprehensione dissentiant. sed de his disputatur, non litigatur.

ut qui idem sentio non idem verbum comprehendant ut rhetoricus bene dico scientia et idem bene invenio et bene enuntio et dico secundus virtus oratio et dico qui sum officium atque provideo ut si sentio non pugno comprehensio dissentio sed de hic disputo non litigo


verum ex his quas constitui partibus non, ut quidque primum dicendum, ita primum cogitandum est; sed ante omnia intueri oportet, quod sit genus causae, quid in ea quaeratur, quae prosint, quae noceant, deinde quid confirmandum sit ac refellendum, tum quo modo narrandum.

verus ex hic qui constituo pars non ut quisque primus dico ita primus cogito sum sed ante omnis intueor oportet qui sum genus causa quis in is quaero qui prosum qui noceo deinde quis confirmo sum atque refello tum quo modo narro


altera ex adfirmatione probatio est: ego hoc feci; Tu mihi hoc dixisti; et O facinus indignum! et similia; quae non debent quidem deesse orationi et, si desunt, multum nocent; non tamen habenda sunt inter magna praesidia, cum hoc in eadem causa fieri ex utraque parte similiter possit. illae firmiores ex sua cuique persona probationes,

alter ex adfirmatio probatio sum ego hic facio tu ego hic dico et o facinus indignus et similis qui non debeo quidem desum oratio et si desum multus noceo non tamen habeo sum inter magnus praesidium cum hic in idem causa fio ex uter pars similis possum ille firmus ex suus quisque persono probatio


ipsorum etiam permiscenda laus semper, nam id benevolos facit; quotiens autem fieri poterit, cum materiae utilitate iungenda. minus Lacedaemone studia litterarum quam Athenis honores merebuntur, plus patientia ac fortitudo. rapto vivere quibusdam honestum, aliis cura legum. frugalitas apud Sybaritas forsitan odio foret, veteribus Romanis summum luxuria crimen.

ipse etiam permisceo laus semper nam is benevolus facio quotiens autem fio possum cum materia utilitas jungo paruus lacedaemon studium litteraris quam athenae honor mereo multus patientia atque fortitudo rapio vivo quidam honestus alius cura lex frugalitas apud sybarita forsitan odium sum vetus romanus superus luxuria crimen


non video. nam et geminatio et repetitio et qualiscunque adiectio πλεονασμός videri potest. nec verba modo, sed sensus quoque idem facientes acervantur: perturbatio istum mentis et quaedam scelerum offusa caligo et ardentes furiarum faces excitarunt.

non video nam et geminatio et repetitio et qualis adjectio video possum neque verbum modo sed sensus quoque idem facio acervo perturbatio iste mens et quidam scelus offundo caligo et ardeo furiaris fax excito