nullusne ergo etiam frugiferis adhibendus est decor? quis negat? nam et in ordinem certaque intervalla redigam meas arbores. quid illo quincunce speciosius qui, in quamcunque partem spectaveris, rectus est? sed protinus in id quoque prodest, ut terrae sucum aequaliter trahat. surgentia in altum cacumina oleae ferro coercebo;

nullus ergo etiam frugifer adhibeo sum decor quis nego nam et in ordo certo intervallum redigo meus arbor quis ille quincunce speciosus qui in quicumque pars specto rectus sum sed protinus in is quoque prodo ut terra sucus aequalis traho surgo in altus cacumen olea ferrum coerceo


cum tu galeam et loricam haberes? vel optima est simulatio contra simulantem, qualis illa Domitii Afri fuit: vetus habebat testamentum, et unus ex amicis recentioribus, sperans aliquid ex mutatione tabularum, falsam fabulam intulerat, consulens eum, an primipilari seni iam testato rursus suaderet ordinare suprema iudicia. noli , inquit, facere; offendis illum.

cum tu galea et lorica habeo vel bonus sum simulatio contra simulo qualis ille domitius afri sum vetus habeo testamentum et unus ex amicus recens spero aliquis ex mutatio tabularis falsus fabula infero consulo is an primipilaris senex iam testo rursus suadeo ordinaris superus iudicium nolo inquam facio offendo ille


quasi sit umquam omittenda dicendi exercitatio, sed quia non ad una sit eius specie consenescendum. res varias cognoscere et praecepta vivendi perdiscere et ad foro nos experiri potuimus, dum scholastici sumus. discendi ratio talis, ut non multos poscat annos. quaelibet enim ex iis artibus, quarum habui mentionem, ad paucos libros contrahi solet; adeo non est infinito spatio ad traditionem opus. reliqua est exercitatio, quae vires cito facit, cum fecit, tuetur.

quasi sum umquam omitto dico exercitatio sed quia non ad unus sum is species consenesco res vario cognosco et praecipio vivo perdisco et ad forum nos experior possum dum scholasticus sum disco ratio talis ut non multus posco annus qui enim ex is ars qui habeo mentio ad paucus liber contraho soleo adeo non sum infinitus spatium ad traditio opus reliquus sum exercitatio qui vireo cito facio cum facio tueor


an vero, cum Pericles Athenienses solis obscuratione territos redditis eius rei causis metu liberavit, aut cum Sulpicius ille Gallus in exercitu L. Paulli de lunae defectione disseruit, ne velut prodigio divinitus facto militum animi terrerentur, non videtur usus esse oratoris officio?

an verus cum pericles atheniensis sol obscuratio terreo reddo is res causa metus libero aut cum sulpicius ille gallus in exercitus l paulus de luna defectio disseruio ne velut prodigium divinitus facio miles animus terreo non video utor sum orator officium


Ciceronis quidem vel una pro Cluentio quamlibet multis exemplis sufficiet oratio. nam quod in eo consilium maxime mirer? primamne expositionem, qua matri, cuius filium premebat auctoritas, abstulit fidem? an quod iudicii corrupti crimen transferre in adversarium maluit quam negare propter inveteratam, ut ipse dicit, infamiam? an quod in re invidiosa legis auxilio novissime est usus, quo genere defensionis etiam offendisset nondum praemollitas iudicum mentes? an quod se ipsum invito Cluentio facere testatus est?

cicero quidem vel unus pro cluentius quamlibet multus exemplum sufficio oratio nam qui in is consilium magnus miror primus expositio qui mater qui filius premo auctoritas aufero fides an qui iudicium corrumpo crimen transfero in adversarius malo quam nego propter invetero ut ipse dico infamia an qui in res invidiosus lex auxilium novus sum utor quo genus defensio etiam offendo nondum praemollio iudex mens an qui sui ipse invito cluentius facio testor sum


nam id quidem, ne qua contraria aut sibi repugnantia in narratione dicamus, si cui praecipiendum est, is reliqua frustra docetur, etiamsi quidam scriptores artium hoc quoque tanquam occultum et a se prudenter erutum tradunt.

nam is quidem ne qui contrarius aut sui repugno in narratio dico si qui praecipio sum is reliquus frustra doceo etiamsi quidam scriptor ars hic quoque tamquam occulo et ab sui prudens eruo trado


nunc caelum undique et undique pontus. unum modo in illa immensa vastitate cernere videmur M. Tullium, qui tamen ipse, quamvis tanta atque ita instructa nave hoc mare ingressus, contrahit vela inhibetque remos et de ipso demum genere dicendi, quo sit usurus perfectus orator, satis habet dicere. at nostra temeritas etiam mores ei conabitur dare et adsignabit officia. ita nec antecedentem consequi possumus, et longius eundum est, ut res feret. probabilis tamen cupiditas honestorum et velut tutioris audentiae est temptare, quibus paratior venia est.

nunc caelum undique et undique pontus unus modo in ille immensus vastitas cerno video m tullius qui tamen ipse quivis tantus atque ita instruo navus hic mare ingredior contraho velo inhibeo remus et de ipse demum genus dico quo sum utor perficio orator satis habeo dico at noster temeritas etiam mos is conor do et adsigno officium ita neque antecedo consequor possum et longus eo sum ut res fero probabilis tamen cupiditas honestor et velut tueor audentia sum tento qui paro venia sum


similes sibi magnis viris videbuntur Alterum, quod huic diversum est, ne recentis huius lasciviae flosculis capti voluptate prava deleniantur, ut praedulce illud genus et puerilibus ingeniis hoc gratius, quo propius est, adament.

similis sui magnus vis video alter qui hic diverto sum ne recens hic lascivia flosculis capio voluptas pravus delenio ut praedulcis ille genus et puerilis ingenium hic gratus quo propius sum adamo


nam cum haec omnia fecerimus, felices tamen, si nostrum illum ignem iudex conceperit; nedum eum supini securique moveamus, ac non et ipse nostra oscitatione solvatur.

nam cum hic omnis facio felix tamen si nos ille ignis iudex concipio nedum is supinus securus moveamus atque non et ipse noster oscitatio solvo


salibus certe et commiseratione, qui duo plurimum in adfectibus valent, vincimus. et fortasse epilogos illi mos civitatis abstulerit; sed et nobis illa, quae Attici mirantur, diversa Latini sermonis ratio minus permiserit. in epistolis quidem, quanquam sunt utriusque, dialogisve, quibus nihil ille, nulla contentio est.

sal certus et commiseratio qui duo multus in affectus valeo vincio et fortasse epilogus ille mos civitas aufero sed et nos ille qui atticus miror diverto latinum sermo ratio paruus permitto in epistula quidem quamquam sum uterque dialogisve qui nihil ille nullus contentio sum


est autem qualitas alia de summo genre atque ea quidem non simplex. nam et qualis sit cuiusque rei natura et quae forma quaeritur: an immortalis anima, an humana specie deus; et de magnitudine ac numero, quantus sol, an unus mundus. quae omnia coniectura quidem colliguntur, quaestionem tamen habent in eo, qualia sint? haec et in suasoriis aliquando tractari solent,

sum autem qualitas alius de superus genre atque is quidem non simplex nam et qualis sum quisque res natura et qui forma quaero an immortal anima an humanus species deus et de magnitudo atque numerus quantus sol an unus mundus qui omnis conicio quidem colligo quaestio tamen habeo in is qualis sum hic et in suasoria aliquando tractaris soleo


tum illa profanorum sacrorumque direptio, efferentium praedas repetentiumque discursus et acti ante suum quisque praedonem catenati et conata retinere infantem suum mater et, sicubi maius lucrum est, pugna inter victores. licet enim haec omnia,

tum ille profanus sacer direptio effero praeda repeto discursus et ago ante suus quisque praedo cateno et conor retineo infer suus mater et sicubi magnus lucrum sum pugno inter victor licet enim hic omnis


enthymema ab aliis oratorius syllogismus, ab aliis pars dicitur syllogismi, propterea quod syllogismus utique conclusionem et propositionem habet et per omnes partes efficit, quod proposuit, enthymema tantum intelligi contentum sit.

enthymema ab alius oratorius syllogismus ab alius pars dico syllogismus propterea qui syllogismus utique conclusio et propositio habeo et per omnis pars efficio qui propono enthymema tantus intellego contineo sum


an ei, qui ad defendendas causas advocatur, non est opus fide, quam nec cupiditas corrumpat nec gratia avertat nec metus frangat; sed proditorem, transfugam, praevaricatorem donabimus oratoris illo sacro nomine? quodsi mediocribus etiam patronis convenit haec, quae vulgo dicitur, bonitas, cur non orator ille, qui nondum fuit, sed potest esse, tam sit moribus quam dicendi virtute perfectus?

an is qui ad defendo causa advoco non sum opus fides quam neque cupiditas corrumpo neque gratia averto neque metus frango sed proditor transfuga praevaricator dono orator ille sacro nomen quodsi mediocris etiam patronus convenio hic qui vulgo dico bonitas cur non orator ille qui nondum sum sed possum sum tam sum mos quam dico virtus perficio


illa quoque ex eodem genere possunt videri: unum quod interpositionem vel interclusionem dicimus, Graeci παρένθεσιν, παρέμπτωσιν vocant, dum continuationi sermonis medius aliqui sensus intervenit: ego cum te ( mecum enim saepissime loquitur ) patriae reddidissem; cui adiiciunt hyperbaton,

ille quoque ex idem genus possum video unus qui interpositio vel interclusio dico graecum voco dum continuatio sermo medius aliqui sensus intervenio ego cum tu ego enim saepis loquor patria reddo qui adiiciunt hyperbaton


qui malam faciem habet, liber non est? vitandum etiam, ne petulans, ne superbum, ne loco, ne tempore alienum, ne praeparatum et domo adlatum videatur quod dicimus. nam adversus miseros, sicut supra dixeram, inhumanus est iocus. sed quidam ita sunt receptae auctoritatis ac notae verecundiae, ut nocitura sit in eos dicendi petulantia. nam de amicis iam praeceptum est.

qui malus facies habeo liber non sum vito etiam ne petulans ne superbus ne locus ne tempus alienus ne praeparo et domus affero video qui dico nam adverro miser sicut supra dico inhumanus sum iocus sed quidam ita sum recipio auctoritas atque nosco verecundia ut noceo sum in is dico petulantia nam de amicus iam praeceptum sum


sed illa mutari vetat religio et consecratis utendum est; oratio vero, cuius summa virtus est perspicuitas, quam sit vitiosa, si egeat interprete? ergo , ut novorum optima erunt maxime vetera, ita veterum maxime nova.

sed ille muto veto religio et consecro utor sum oratio verus qui summus virtus sum perspicuitas quam sum vitiosus si egeo interpres ergo ut novum bonus sum magnus vetero ita vetus magnus novo


in his primis operibus, quae non ipsa parva sunt sed maiorum quasi membra atque partes, bene instituto atque exercitato iam fere tempus appetet aggrediendi suasorias iudicialesque materias; quarum antequam viam ingredior, pauca mihi de ipsa ratione declamandi dicenda sunt, quae quidem ut ex omnibus novissime inventa ita multo est utilissima.

in hic primus opus qui non ipse parvus sum sed magnus quasi membrum atque pars bene instituo atque exercito iam fere tempus appeto aggredio suasoria judicialis materio qui antequam via ingredior paucus ego de ipse ratio declamo dico sum qui quidem ut ex omnis novus invenio ita multus sum utilis


ut mihi in illa vetere persuasione permanenti velut petenda sit venia, quaerendunque, quo moti priores rem tam late fusam tam breviter astrinxerint. quos qui errasse putant, hoc secutos arbitrantur, quod in his fere versari tum oratores videbant;

ut ego in ille veto persuasio permaneo velut peto sum venia quaerendunque quo moveo prior res tam latus fundo tam brevis astrinxerint qui qui erro puto hic sequor arbitror qui in hic fere versaris tum orator video


sicut de re militari, quanquam sunt tradita quaedam praecepta communia, magis tamen proderit scire, qua ducum quisque ratione, in quali re, tempore, loco sit sapienter usus aut contra. nam in omnibus fere minus valent praecepta quam experimenta.

sicut de res militaris quamquam sum trado quidam praecipio commune magis tamen prosum scio qui dux quisque ratio in qual res tempus locus sum sapienter utor aut contra nam in omnis fere paruus valeo praecipio quam experimentum


Παρέκβασις est, ut mea quidem fert opinio, alicuius rei, sed ad utilitatem causae pertinentis extra ordinem excurrens tractatio. quapropter non video cur hunc ei potissimum locum adsignent, qui rerum ordinem sequitur, non magis quam illud, cur hoc nomen ita demum proprium putent, si aliquid in digressu sit exponendum, cum tot modis a recto itinere declinet oratio.

sum ut meus quidem fero opinio aliquis res sed ad utilitas causa pertineo extra ordo excurro tractatio quapropter non video cur hic is potis locus adsigno qui res ordo sequor non magis quam ille cur hic nomen ita demum proprius puto si aliquis in digressus sum expono cum tot modus ab recingo iter declino oratio


huic opinioni neque omnino accedo neque plane dissentio. nam id fateor accidere voce una non tamen aliter, quam si sit aliquid, quod vim alterius vocis obtineat, ad quod vox illa referatur, ut soloecismus ex complexu fiat eorum, quibus res significantur et voluntas ostenditur.

hic opinio neque omnino accedo neque planus dissentio nam is fateor accido vox unus non tamen aliter quam si sum aliquis qui vis alter vox obtineo ad qui vox ille refero ut soloecismus ex complexus fio is qui res significo et voluntas ostendo


eadem nobis placet divisio; quanquam et Aristoteles ab Isocrate parte in una dissenserit praeceptum brevitatis irridens, tanquam necesse sit longam esse aut brevem expositionem nec liceat ire per medium, Theodorei quoque solam relinquant ultimam partem, quia nec breviter utique nec dilucide semper sit utile exponere.

idem nos placeo divisio quamquam et aristotelis ab isocrates pars in unus dissentio praeceptum brevitas irrideo tamquam necesse sum longus sum aut brevis expositio neque licet eo per medius theodoreus quoque solus relinquo ulter pars quia neque brevis utique neque dilucidus semper sum utilis expono


nedum si ab homine occidendo grassator avertendus sit aut hostis pro salute patriae fallendus; ut hoc, quod alias in servis quoque reprehendendum est, sit alias in ipso sapiente laudandum. id si constiterit, multa iam video posse evenire, propter quae orator bene suscipiat tale causae genus, quale remota ratione honesta non recepisset.

nedum si ab homo occaedes grassator avertendus sum aut hostis pro salus patria fallo ut hic qui alius in servio quoque reprehendo sum sum alius in ipse sapio laudo is si consto multus iam video possum evenio propter qui orator bene suscipio talis causa genus qualis remoueo ratio honestus non recipio


his aetate Lysias maior, subtilis atque elegans et quo nihil, si oratori satis est docere, quaeras perfectius. nihil enim est inane, nihil arcessitum; puro tamen fonti quam magno flumini propior.

hic aetas lysias magnus subtilis atque elego et quo nihil si orator satis sum doceo quaero perficio nihil enim sum inanis nihil arcesso purus tamen fons quam magnus flumen propior


quanto enim magis ardet quam si diceretur, diu abuteris patientia nostra, et patent tua consilia. interrogamus etiam quod negari non possit, dixitne tandem causam C. Fidiculanius Falcula? aut ubi respondendi difficilis est ratio, ut vulgo uti solemus, quo modo?

quantus enim magis ardeo quam si dico diu abutor patientia noster et pateo tuus consilium interrogo etiam qui negaris non possum dico tandem causa que fidiculanius falcula aut ubi respondeo difficilis sum ratio ut vulgo uti solo quo modo


quaedam etiam clausulae sunt claudae atque pendentes, si relinquantur, sed sequentibus suscipi ac sustineri solent, eoque facto vitium, quod erat ut fine, continuatione emendatur. non vult populus Romanus obsoletis criminibus accusari Verrem durum, si desinas; sed cum sit continuatum iis quae sequuntur, quanquam natura ipsa divisa sunt, nova postulat, inaudita desiderat, salvus est cursus.

quidam etiam clausula sum claudus atque pendeo si relinquo sed sequor suscipio atque sustineo soleo eo facio vitium qui sum ut finis continuatio emendo non volo populus romanus obsolesco crimen accusaris verres durus si desino sed cum sum continuo is qui sequor quamquam natura ipse divido sum novo postulo inaudio desidero salvus sum curro


et contumeliosi, quod Attico scripsit de Pompeio et Caesare, habeo , quem fugiam; quem sequar, non habeo; et medii, quod ἀποφθεγματικόν vocat et est ita, cum dixerit, nec grave mortem accidere viro forti posse nec inmaturam consulari neque miseram sapienti. quae omnia sunt optime dicta; sed cur proprie nomen urbanitatis accipiant, non video.

et contumeliosus qui atticus scribo de pompejus et caesaris habeo qui fugio qui sequor non habeo et medius qui voco et sum ita cum dico neque gravis mors accido vir fortis possum neque immaturus consularis neque miser sapio qui omnis sum optume dictum sed cur proprius nomen urbanitas accipio non video


quos contraxi satellites? neque haec nego esse dicenda, et ipsis utendum pro parte suscepta. nam et in foro aliqua, quando adversarius probare non poterit, desiderabo. sed in foro tantam illam facilitatem olim desiderauimus, ubi non fere causa agitur, ut non aliquid ex his aut plura ponantur.

qui contraho satelles neque hic nego sum dico et ipse utor pro pars suscipio nam et in forum aliqui quando adversarius probaris non possum desidero sed in forum tantus ille facilitas olim desidero ubi non fere causa ago ut non aliquis ex hic aut multus pono


ornatum est, quod perspicuo ac probabili plus est. eius primi sunt gradus in eo quod velis concipiendo et exprimendo, tertius, qui haec nitidiora faciat, quod proprie dixeris cultum. itaque ἐνάργειαν cuius in praeceptis narrationis feci mentionem, quia plus est evidentia vel, ut alii dicunt, repraesentatio quam perspicuitas, et illud patet, hoc se quodam modo ostendit, inter ornamenta ponamus.

orno sum qui perspicuus atque probabilis multus sum is primus sum gradus in is qui velis concipio et exprimo tertius qui hic nitidus facio qui proprius dico cultus itaque qui in praecipio narratio facio mentio quia multus sum evidens vel ut alius dico repraesentatio quam perspicuitas et ille pateo hic sui quidam modo ostendo inter ornamentum pono


ex industria Senecam in omni genere eloquentiae distuli propter vulgatam falso de me opinionem, qua damnare eum et invisum quoque habere sum creditus. quod accidit mihi, dum corruptum et omnibus vitiis fractum dicendi genus revocare ad severiora iudicia contendo.

ex industria seneca in omnis genus eloquentia distulis propter vulgo fallo de ego opinio qui damnaris is et invideo quoque habeo sum credo qui accido ego dum corrumpo et omnis vitium frango dico genus revocaris ad severus iudicium contendo


bona ad me pertinent, solus enim sum filius defuncti, vel solus heres, cum iure bonorum possessio testati secundum tabulas testamenti detur,

bonus ad ego pertineo solus enim sum filius defungor vel solus heres cum ius bonus possessio testas secundus tabula testamentum do


ut recte autem finiamus, ita fiet, si prius rei animo constituerimus quid velimus efficere. sic enim accommodari ad voluntatem verba poterunt. atque ut a notissimo exemplo, quo sit res lucidior, non recedamus: qui privatam pecuniam de templo surripuit, sacrilegii reus est.

ut rectus autem finio ita fio si prior res animus constituo quis volo efficio sic enim accommodaris ad voluntas verbum possum atque ut ab nosco exemplum quo sum res lucidus non recedo qui privo pecunia de templum surripio sacrilegium reus sum


longius tendit hoc iudicium meum. neque enim tantum id dico, eum, qui sit orator, virum bonum esse oportere, sed ne futurum quidem oratorem nisi virum bonum. nam certe neque intelligentiam concesseris iis qui, proposita honestorum ac turpium via, peiorem sequi malent, neque prudentiam, cum in gravissimas frequenter legum, semper vero malae conscientiae poenas a semet ipsis improviso rerum exitu induantur.

longus tendo hic iudicium meus neque enim tantus is dico is qui sum orator vir bonus sum oportet sed ne sum quidem orator nisi vir bonus nam certus neque intellegentia concedo is qui propono honestor atque turpis via malus sequor malo neque prudentia cum in gravis frequens lex semper verus malus conscientia poena ab sui ipse improvide res exeo induo


descriptio, erroris inductio, ad hilaritatem impulsio, anteoccupatio; tum duo illa, quae maxime movent, similitudo et exemplum; digestio, interpellatio, contentio, reticentia, commendatio.

descriptio error inductio ad hilaritas impulsio anteoccupatio tum duo ille qui magnus moveo similitudo et exemplum digestio interpellatio contentio reticeo commendatio


inde enim ilia nobilis Scauri defensio: Q. Varius Sucronensis ait Aemilium Scaurum rem publicam populi Romani prodidisse; Aemilius, Scaurus negat. cui simile quiddam fecisse Iphicrates dicitur, qui cum Aristophontem, quo accusante similis criminis reus erat, interrogasset, an is accepta pecunia rem publicam proditurus esset; isque id negasset: quod igitur, inquit, tu non fecisses, ego feci?

inde enim ilia nobilis scaurus defensio q varius sucronensis aio aemilius scaurus res publicus populus romanus prodo aemilius scaurus nego qui similis quidam facio iphicrates dico qui cum aristophontem quo accuso similis crimen reus sum interrogo an is accipio pecunia res publicus prodeo sum eo is nego qui igitur inquam tu non facio ego facio


quid enim agebat aliud ironia illa, quam ut Caesar minus se in rem tanquam non novam intenderet? quid pro Caelio, quam ut res exspectatione minor videretur? verum ex iis, quae proposuimus, aliud in alio genere causae desiderari palam est.

quis enim ago alius ironia ille quam ut caesar paruus sui in res tamquam non novus intendo quis pro caelius quam ut res exspectatio paruus video verus ex is qui propono alius in alius genus causa desidero palam sum


at sunt qui haec excitatiora lumina, etiamsi dicere permittant, a componendis tamen orationibus excludenda arbitrentur. quocirca mihi ne Hic quidem locus intactus est omittendus; nam plurimi eruditorum aliam esse dicendi rationem, aliam scribendi putaverunt; ideoque in agendo clarissimos quosdam nihil posteritati mansurisque mox litteris reliquisse, ut Periclem, ut Demaden; rursus alios ad componendum optimos actionibus idoneos non fuisse, ut Isocraten;

at sum qui hic excito lumen etiamsi dico permitto ab compono tamen oratio excludo arbitror quocirca ego ne hic quidem locus intactus sum omitto nam plurimus eruditor alius sum dico ratio alius scribo puto ideo in ago clarus quidam nihil posteritas mando mox littera relinquo ut periclem ut demades rursus alius ad compono bonus actio idoneus non sum ut isocrates


ut longis syllabis omnibus apponere apicem ineptissimum est, quia plurimae natura ipsa verbi quod scribitur patent, sed interim necessarium, cum eadem littera alium atque alium intellectum, prout correpta vel producta est, facit; ut malus arborem significat an hominem non bonum apice distinguitur,

ut longus syllo omnis appono apex ineptus sum quia multus natura ipse verbum qui scribo pateo sed interim necessarius cum idem littera alius atque alius intellego prout corripio vel produco sum facio ut malus arbor significo an homo non bonus apex distinguo


ne illa quidem in iis vitia deprehendet, quibus quidam declamatores laborant, quod et contra sentientibus inhumane conviciantur et ita plerumque dicunt, tanquam ab iis qui deliberant utique dissentiant, ideoque obiurgantibus similiores sunt quam suadentibus.

ne ille quidem in is vitio deprehendet qui quidam declamator laboro qui et contra sentio inhumanus conviciantur et ita plerusque dico tamquam ab is qui delibero utique dissentio ideo objurgo similis sum quam suadeo


at si incipientibus aut paulum progressis decidat toga, non reponere eam prorsus negligentis aut pigri aut quomodo debeat amiciri nescientis est. haec sunt vel illustramenta pronuntiationis vel vitia, quibus propositis multa cogitare debet orator.

at si incipio aut paulus progredior decido toga non repono is prorsus negligentis aut piger aut quomodo debeo amiciri nescio sum hic sum vel illustramenta pronuntiatio vel vitio qui propono multus cogito debeo orator


relinquendae autem in utrolibet genere contra erunt vacuae tabellae, in quibus libera adiiciendo sit excursio. nam interim pigritiam emendandi angustiae faciunt aut certe novorum interpositione priora confundant. ne latas quidem ultra modum esse ceras velim, expertus iuvenem studiosum alioqui praelongos habuisse sermones, quia illos numero versuum metiebatur, idque vitium, quod frequenti admonitione corrigi non potuerat, mutatis codicibus esse sublatum.

relinquo autem in utrolibet genus contra sum vacuus tabella in qui liber adiiciendo sum excursio nam interim pigritia emendo angustia facio aut certus novum interpositio prior confundo ne latus quidem ultra modus sum cero volo experior juvenis studiosus alioqui praelongus habeo sermo quia ille numerus versus metior is vitium qui frequens admonitio corrigo non possum mutas codicibus sum tollo


intendamus ultra animum videamusque, an aliquid inveniri praeterea possit. quo id modo fiet? sedulo imitor quaerentem, ut quaerere doceam, et omisso speciosiore stili genere ad utilitatem me summitto discentium. omnes adhuc quaestiones ex persona petitoris ipsius duximus; cur non aliquid circa patrem quaerimus? dictum non est, quisquis non adfuerit, exheres erit.

intendo ultra animus videamusque an aliquis invenio praeterea possum quo is modo fio sedulus imito quaero ut quaero doceo et omitto speciosus stilis genus ad utilitas ego summitto disco omnis adhuc quaestio ex persono petitor ipse duco cur non aliquis circa pater quaero dico non sum quisquis non adsum exheres sum


nam et quae vetera nunc sunt, fuerunt olim nova, et quaedam sunt in usu perquam recentia, ut Messala primus reatum, munerarium Augustus primus dixerunt. piraticam quoque ut musicam et fabricam dici adhuc vetabant mei praeceptores. favorem et urbanum Cicero nova credit. nam et in epistola ad Brutum eum , inquit, amorem et eum, ut hoc verbo utar, fauorem in consilium advocabo.

nam et qui vetero nunc sum sum olim novo et quidam sum in usus perquam recens ut messalla primus reatus munerarius augustus primus dico piratica quoque ut musica et fabrica dico adhuc veto meus praeceptor favor et urbanus cicero novo credo nam et in epistula ad brutus is inquam amor et is ut hic verbum uto fauor in consilium advoco


ceterum causa omnis, in qua pars altera agentis est, altera recusantis, aut unius rei controversia constat aut plurium. haec simplex dicitur, illa coniuncta. una controversia est per se furti, per se adulterii. plures aut eiusdem generis, ut in pecuniis repetundis, aut diversi, ut si quis sacrilegii et homicidii simul accusetur. quod nunc in publicis iudiciis non accidit, quoniam praetor certa lege sortitur, principum autem et senatus cognitionibus frequens est et populi fuit; privata quoque iudicia saepe unum iudicem habere multis et diversis formulis solent.

ceterum causa omnis in qui pars alter ago sum alter recuso aut unus res controversia consto aut multus hic simplex dico ille conjungo unus controversia sum per sui furtum per sui adulterium multus aut idem genus ut in pecunia repeto aut diverto ut si quis sacrilegium et homicidium simul accuso qui nunc in publicus iudicium non accido quoniam praetor certus lex sortio princeps autem et senatus cognitio frequens sum et populus sum privo quoque iudicium saepe unus judico habeo multus et diverto formulis soleo


fit etiam adsumpta illa figura, qua verba declinata repetuntur, quod ἀντιμεταβολή dicitur: non , ut edam, vivo, sed, ut vivam, edo. et quod apud Ciceronem conversum ita est, ut, cum mutationem casus habeat, etiam similiter desinat: ut et sine invidia culpa plectatur et sine culpa invidia ponatur.

fio etiam adsumo ille figuro qui verbum declino repeto qui dico non ut edo vivo sed ut vivo edo et qui apud cicero converro ita sum ut cum mutatio casus habeo etiam similis desino ut et sine invidia culpa plecto et sine culpa invidia pono


ut aut nobis inimicus aut adversariis sit amicus qui iudicat; quae res utrique parti tractanda est ac nescio an etiam ei magis, in quam videatur propensior. est enim nonnunquam pravis hic ambitus adversus amicos aut pro iis, quibuscum simultates gerant, pronuntiandi faciendique iniuste, ne fecisse videantur.

ut aut nos inimicus aut adversarius sum amicus qui iudico qui res uterque pario tracto sum atque nescio an etiam is magis in quam video propendeo sum enim nonnunquam pravus hic ambitus adverro amicus aut pro is qui simultas gero pronuntio facio injustus ne facio video


quod suos quisque servos ex tali re facere voluisset. hoc eo est utilius, quod saepe nihil placet et aliquid dicendum est. intueamur ergo omnia: ita apparebit aut id quod optimum est aut id quod minime malum. propositione aliquando adversarii utendum et esse nonnunquam commune eam, suo loco dictum est. multis milibus versuum scio apud quosdam esse quaesitum, quomodo inveniremus, utra pars deberet prior dicere; quod ex foro vel atrocitate formularum vel modo petitionum vel novissime sorte diiudicatur. in schola quaeri nihil attinet,

qui suus quisque servus ex talis res facio volo hic is sum utilis qui saepe nihil placeo et aliquis dico sum intueor ergo omnis ita appareo aut is qui bonus sum aut is qui paruus malus propositio aliquando adversarius utor et sum nonnunquam communis is suus locus dico sum multus mille versus scio apud quidam sum quaero quomodo inveniremus uter pars debeo prior dico qui ex forum vel atrocitas formularis vel modo petitio vel novus sors dijudico in schola quaero nihil attineo


expugnatur adsumptio omnibus iis quae de refutatione diximus. et ratio quidem nonnunquam est vera, cum eius propositio vera non sit; interim verae propositionis falsa ratio est. virtus bonum est, verum est; si quis rationem subiiciat, quod ea locupletes faciat, verae intentionis falsa sit ratio. conclusio autem aut vera negatur,

expugno assumptio omnis is qui de refutatio dico et ratio quidem nonnunquam sum verus cum is propositio verus non sum interim verus propositio fallo ratio sum virtus bonus sum verus sum si quis ratio subiiciat qui is locuples facio verus intentio fallo sum ratio conclusio autem aut verus nego


in hac, quae repetemus, quam brevissime dicenda sunt et, quod Graeco verbo patet, decurrendum per capita. nam , si morabimur, non iam enumeratio sed quasi altera fiet oratio. quae autem enumeranda videntur, cum pondere aliquo dicenda sunt et aptis excitanda sententiis et figuris utique varianda; alioqui nihil est odiosius recta illa repetitione velut memoriae iudicum diffidentis.

in hic qui repeto quam brevis dico sum et qui graecum verbum pateo decurro per caput nam si moror non iam enumeratio sed quasi alter fio oratio qui autem enumero video cum pondus aliquis dico sum et aptus excito sententia et figura utique vario alioqui nihil sum odiosus recta ille repetitio velut memoria iudex diffido


nam et magis miratur et minus timet iudex, quae non putat adversus se praeparata. idque in actionibus inter praecipua servandum est, ut quaedam etiam, quae optime vinximus, velut soluta enuntiemus et cogitantibus nonnunquam et dubitantibus similes quaerere videamur quae attulimus.

nam et magis miro et paruus timeo iudex qui non puto adverro sui praeparo is in actio inter praecipuus servo sum ut quidam etiam qui optume vincio velut solvo enuntio et cogito nonnunquam et dubito similis quaero video qui affero


hoc modo coepisse Demosthenen credo in illo pro Ctesiphonte timido summissoque principio, sic formatam Ciceronis manum, cum diceret: si quid est ingenii in me, quod senior quam sit exiguum. eadem aliquatenus liberius deorsum spectantibus digitis colligitur in nos et fusius paulo in diversum resolvitur, ut quodammodo sermonem ipsum proferre videatur.

hic modo coepio demosthenes credo in ille pro ctesiphon timidus summitto principium sic formo cicero manus cum dico si quis sum ingenium in ego qui senex quam sum exiguus idem aliquatenus liber deorsum specto digitus colligo in nos et fundo paulus in diverto resolvo ut quodammodo sermo ipse profero video


adeo ut mihi sermo ipse Romanus non recipere videatur illam solis concessam Atticis venerem, cum eam ne Graeci quidem in alio genere linguae suae obtinuerint. togatis excellit Afranius; utinam non inquinasset argumenta puerorum foedis amoribus mores suos fassus.

adeo ut ego sermo ipse romanus non recipio video ille sol concedo atticus venerem cum is ne graecum quidem in alius genus lingua suus obtineo togatus excello afranius utinam non inquino argumentum puer foedus amor mos suus fateor


quae probare non possis, figura potius spargenda sunt. haeret enim nonnunquam telum illud occultum, et hoc ipso, quod non apparet, eximi non potest; at si idem dicas palam, et defenditur et probandum est.

qui probaris non possum figuro potis spargo sum haereo enim nonnunquam telis ille occulo et hic ipse qui non appareo eximo non possum at si idem dico palam et defendo et probo sum


facultati autem licet instrumentum coniungere; sunt enim in parte facultatis et copiae. sed ex instrumento aliquando etiam signa nascuntur, ut spiculum in corpore inventum.

facultas autem licet instrumentum coniungo sum enim in pars facultas et copia sed ex instrumentum aliquando etiam signum nascor ut spiculis in corpus invenio


credo exacturos plerosque, cum tantum esse utilitatis in legendo iudicemus, ut id quoque adiungamus operi, qui sint legendi, quae in auctore quoque praecipua virtus. sed persequi singulos infiniti fuerit operis.

credo exigo plerus cum tantus sum utilitas in lego judico ut is quoque adjungo operio qui sum lego qui in auctor quoque praecipuus virtus sed persequor singuli infinitus sum opus


alii diligentia lapsi verbis etiam uel sententiolis omnibus respondendum putant, quod est et infinitum et supervacuum; non enim causa reprehenditur sed actor; quem ego semper videri malim disertum, ut, si dixerit quod rei prosit, ingenii credatur laus esse non causae; si forte laedat, causae non ingenii culpa.

alius diligentia labor verbum etiam uel sententiola omnis respondeo puto qui sum et infinitus et supervacuus non enim causa reprehendo sed actor qui ego semper video malo dissero ut si dico qui res prosum ingenium credo laus sum non causa si fors laedo causa non ingenium culpa


qui vero imaginem ipsam eloquentiae divina quadam mente conceperit, quique illam (ut ait non ignobilis tragicus) reginam rerum orationem ponet ante oculos, fructumque non ex stipe advocationum sed ex animo suo et contemplatione ac scientia petet perpetuum illum nec fortunae subiectum, facile persuadebit sibi, ut tempora, quae spectaculis, campo, tesseris, otiosis denique sermonibus, ne dicam somno et conviviorum mora conteruntur, geometrae potius ac musico impendat, quanto plus delectationis habiturus quam ex illis ineruditis voluptatibus.

qui verus imago ipse eloquentia divino quidam mens concipio quisque ille ut aio non ignobilis tragicus regina res oratio pono ante oculus fruor non ex stipe advocatio sed ex animus suus et contemplatio atque scientia peto perpetuus ille neque fortuna subicio facilis persuadeo sui ut tempus qui spectaculis campus tessera otiosus denique sermo ne dico somnus et convivium mora contero geometres potis atque musicus impendo quantus multus delectatio habeo quam ex ille ineruditus voluptas


sed hoc qualecunque discrimen raro admodum eveniet: idem fere, ut dixi, in omni genere causarum et proderit et decebit. est autem, quod omnes et semper et ubique deceat, facere ac dicere honeste, contraque neminem unquam ullo in loco turpiter. minora vero quaeque sunt ex mediis plerumque sunt talia, ut aliis sint concedenda, aliis non sint, aut pro persona, tempore, loco, causa magis ac minus vel excusata debeant videri vel reprehendenda.

sed hic qualis discrimen rarus admodum evenio idem fere ut dico in omnis genus causaris et prosum et decet sum autem qui omnis et semper et ubique decet facio atque dico honestus contra nemo umquam ullus in locus turpis parvus verus quisque sum ex medius plerusque sum talis ut alius sum concedo alius non sum aut pro persono tempus locus causa magis atque paruus vel excuso debeo video vel reprehendo


est inprimis acuti videre, quo iudex dicto moveatur, quid respuat; quod et vultu saepissime et aliquando etiam dicto aliquo factove eius deprehenditur. et instare proficientibus et ab iis, quae non adiuvent, quam mollissime pedem oportet referre. faciunt hoc medici quoque, ut remedia proinde perseverent adhibere vel desinant, ut illa recipi vel respui vident.

sum imprimis acuo video quo iudex dico moveo quis respuo qui et vultus saepis et aliquando etiam dico aliquis factove is deprehendo et insto proficio et ab is qui non adjuvo quam mollis pedis oportet refero facio hic medicus quoque ut remedio proinde persevero adhibeo vel desino ut ille recipio vel respuo video


multum haec pietas conferet studio; nam ita et libenter audient et dictis credent et esse similes concupiscent, in ipsos denique coetus scholarum laeti alacresque convenient, emendati non irascentur, laudati gaudebunt, ut sint carissimi, studio merebuntur.

multus hic pietas confero studium nam ita et libet audio et dictum credo et sum similis concupisco in ipse denique coitus scholaris laetus alacer convenio emendo non irasco laudo gaudeo ut sum carus studium mereo


non illud iusiurandum per caesos in Marathone ac Salamine propugnatores rei publicae satis manifesto docet praeceptorem eius Platonem fuisse? quem ipsum num Asianum appellabimus plerumque instinctis divino spiritu vatibus comparandum? quid Periclea? similemne credemus Lysiacae gracilitati, quem fulminibus et caelesti fragori comparant comici, dum illi conviciantur? quid est igitur,

non ille iusiurandum per caedo in marathon atque salaminus propugnator res publicus satis manifesto doceo praeceptor is plato sum qui ipse num asianus appello plerusque instinguo divino spiritus vates comparo quis periclea similis credo lysiacus gracilitas qui fulmen et caelestis fragor comparo comicus dum ille conviciantur quis sum igitur


sed instituentibus rudes non erit inutilis latius primo fusa ratio et, si non statim rectissima linea tensa, facilior tamen et apertior via. discant igitur ante omnia quadripertitam in omnibus causis esse rationem, quam primam intueri debeat qui acturus est. nam , ut a defensore potissimum incipiam, longe fortissima tuendi se ratio est, si quod obiicitur negari potest; proxima, si non id, quod obiicitur, factum esse dicitur; tertia honestissima, qua recte factum defenditur. quibus si deficiamur, ultima quidem sed iam sola superest salus aliquo iuris adiutorio elabendi ex crimine, quod neque negari neque defendi potest, ut non videatur iure actio intendi.

sed instituo rudo non sum inutilis fero primus fundo ratio et si non statim recingo lineus tendo facilis tamen et aperio via disco igitur ante omnis quadripertitam in omnis causa sum ratio quam primus intueor debeo qui ago sum nam ut ab defensor potis incipio longus fortis tueor sui ratio sum si qui obiicitur negaris possum propior si non is qui obiicitur facio sum dico tertius honestus qui rectus facio defendo qui si deficio ulter quidem sed iam solus supersum salus aliquis ius adjutorium elabor ex crimen qui neque negaris neque defendo possum ut non video ius actium intendo


quin et contrariae leges et ratiocinativus status, id est syllogismos, et plerumque scripti et voluntatis aequo nitantur (nisi quod hic tertius aliquando coniecturam accipit, quid senserit legis constitutor); ambiguitatem vero semper coniectura explicari necesse sit, quia, cum sit manifestum, verborum intellectum esse duplicem, de sola quaeritur voluntate.

quin et contrarius lex et ratiocinativus status is sum syllogismus et plerusque scribo et voluntas aequus nitor nisi qui hic tertius aliquando conicio accipio quis sentio lex constitutor ambiguitas verus semper conicio explicaris necesse sum quia cum sum manifestus verbum intellego sum duplico de solus quaero voluntas


at quidam litigatoribus suis illum modo ambitiosum declamandi sudorem praestitisse contenti cum turba laudantium destituunt subsellia pugnamque illam decretoriam imperitis ac saepe pullatae turbae relinquunt.

at quidam litigator suus ille modo ambitiosus declamo sudor praesto contendo cum turba laudo destituo subsellium pugna ille decretorius imperitus atque saepe pullo turba relinquo


denique non fecerunt Saguntini nec in rate Opitergina circumventi. igitur in his quoque causis aut de sola utilitate ambigetur aut quaestio inter utile atque honestum consistet. at enim si quis liberos procreare volet, necesse habet ducere uxorem.

denique non facio saguntinus neque in ratis opiterginus circumvenio igitur in hic quoque causa aut de solus utilitas ambago aut quaestio inter utilis atque honestus consisto at enim si quis liber procrearis volo necesse habeo duco uxor


tenuit consuetudo, quae cotidie magis invalescit, ut praeceptoribus eloquentiae, Latinis quidem semper sed etiam Graecis interim, discipuli serius quam ratio postulat, traderentur. eius rei duplex causa est, quod et rhetores utique nostri suas partes omiserunt et grammatici alienas occupaverunt.

teneo consuetudo qui cottidie magis invalesco ut praeceptor eloquentia latinum quidem semper sed etiam graecum interim discipulis serus quam ratio postulo trado is res duplex causa sum qui et rhetor utique noster suus pars omitto et grammaticus alienus occupo


solebam et hoc facere, ut vel ab ultima specie (nam ea fere est, quae continue causam) retrorsum quaererem usque ad primam generalem quaestionem, vel a genere ad extremam speciem descenderem, etiam ex suasoriis.

soleo et hic facio ut vel ab ulter species nam is fere sum qui continuus causa retrorsum quaero usque ad primus general quaestio vel ab genus ad extremus species descendo etiam ex suasoria


nam brevior illa, ut ait Cicero, a re digressio plurimis fit modis. sed haec exempli gratia sufficient: tum C. Varenus, is qui a familia Anchariana occisus est; hoc, quaeso, iudices, diligenter attendite; et pro Milone et aspexit me illis quidem oculis, quibus tum solebat, cum omnibus omnia minabatur.

nam brevis ille ut aio cicero ab res digressio multus fio modus sed hic exemplum gratia sufficio tum que varenus is qui ab familia ancharianus occido sum hic quaeso iudex diligenter attendo et pro milo et aspicio ego ille quidem oculus qui tum soleo cum omnis omnis mino


id est longior quam oportet sermo: ut apud T. Livium, legati non impetrata pace retro domum, unde venerant, abierunt. sed huic vicina periphrasis virtus habetur. est et πλεονασμὸς vitium, cum supervacuis verbis oratio oneratur: ego oculis meis vidi; sat est enim vidi.

is sum longus quam oportet sermo ut apud t livius legatus non impetro pax retro domus unde venio abeo sed hic vicinum periphrasis virtus habeo sum et vitium cum supervacuus verbum oratio onero ego oculus meus video satis sum enim video


singula igitur horum generum ex Cicerone (nam unde potius?) exempla ponamus. simile est hoc pro Murena, etenim mihi ipsi accidit, it cum duobus patriciis, altero improbissimo et audacissimo altero modestissimo atque optimo viro, peterem; superavi tamen dignitate Catilinam, gratia Galbam.

singulus igitur hic gener ex cicero nam unde potis exemplum pono similis sum hic pro murena etenim ego ipse accido eo cum duo patricius alter improbus et audax alter modestus atque bonus vir peto supero tamen dignitas catilina gratia galba


reliquum fit verum sic, hic servus, quem tibi vindicas, aut vernn tuus est aut emptus aut donatus aut testamento relictus aut ex hoste captus aut alienus; deinde remotis prioribus supererit alienus. periculosum et cum cura intuendum genus, quia, si in proponendo unum quodlibet omiserimus, cum risu quoque tota res solvitur.

reliquus fio verus sic hic servus qui tu vindico aut vernn tuus sum aut emo aut dono aut testamentum relinquo aut ex hostis capio aut alienus deinde remoueo prior supersum alienus periculosus et cum cura intueor genus quia si in propono unus qui omitto cum rideo quoque totus res solvo


neque enim, si tenuiora haec ac pressiora Graeci melius, in eoque vincimur solo et ideo in comoediis non contendimus, prorsus tamen omittenda pars haec orationis, sed exigenda ut optime possumus; possumus autem rerum et modo et iudicio esse similes, verborum gratia, quam in ipsis non habemus, extrinsecus condienda est.

neque enim si tenuis hic atque premo graecum bonus in eo vincio solum et ideo in comoedia non contendo prorsus tamen omitto pars hic oratio sed exigo ut optume possum possum autem res et modo et iudicium sum similis verbum gratia quam in ipse non habeo extrinsecus condio sum


patronorum in parte expeditior, in parte difficilior interrogatio est. difficilior hoc, quod raro unquam possunt ante indicium scire, quid testis dicturus sit; expeditior, quod, cum interrogandus est, sciunt quid dixerit.

patronus in pars expedio in pars difficilis interrogatio sum difficilis hic qui rarus umquam possum ante indicium scio quis testis dico sum expedio qui cum interrogo sum scio quis dico


quinto inducunt loco complexionem, quae aut id infert solum quod ex omnibus partibus cogitur, hoc modo, consilio igitur mundus administratur; aut, unum in locum cum conduxit breviter propositionem et adsumptionem, adiungit quid ex his conficiatur, ad hunc modum: quodsi melius geruntur, quae consilio quam quae sine consilio administrantur, nihil autem omnium rerum melius quam omnis mundus administratur, consilio igitur mundus administratur. cui parti consentio.

quintus induco locus complexio qui aut is infero solus qui ex omnis pars cogo hic modo consilium igitur mundus administro aut unus in locus cum conduco brevis propositio et adsumptio adjungo quis ex hic confacio ad hic modus quodsi bonus gero qui consilium quam qui sine consilium administro nihil autem omnis res bonus quam omnis mundus administro consilium igitur mundus administro qui pario consentio


sed hoc autem exemplum et superius aliam quoque efficiunt figuram, quae, quia coniunctionibus caret, dissolutio vocatur, apta, cum quid instantius dicimus; nam et singula inculcantur et quasi plura fiunt. ideoque utimur hac figura non in singulis modo verbis, sed sententiis etiam, ut Cicero dicit contra contionem Metelli: qui indicabantur, eos vocari, custodiri, ad senatum adduci iussi; in senatum sunt introducti, et totus hic locus talis est. hoc genus et βραχυλογίαν vocant, quae potest esse copulata dissolutio. contrarium illud est schema, quod coniunctionibus abundat. illud ἀσύνδετον, hoc πολυσύνδετον dicitur.

sed hic autem exemplum et superus alius quoque efficio figura qui quia coniunctio careo dissolutio voco apto cum quis insto dico nam et singulus inculco et quasi multus fio ideo utor hic figuro non in singuli modo verbum sed sententia etiam ut cicero dico contra contio metellus qui indico is vocaris custodio ad senatus adduco iubeo in senatus sum introduco et totus hic locus talis sum hic genus et voco qui possum sum copulo dissolutio contrarius ille sum schema qui coniunctio abundo ille hic dico


aut quia necesse est aut quia significantius est aut (ut dixi) quia decentius. ubi nihil horum praestabit, quod transferetur, improprium erit. necessitate rustici gemmam id vitibus (quid enim dicerent aliud?), et sitire segetes et fructus laborare; necessitate nos durum hominem aut asperum; non enim proprium erat, quod daremus his adfectibus, nomen.

aut quia necesse sum aut quia significo sum aut ut dico quia decet ubi nihil hic praesto qui transfero improprium sum necessitas rusticus gemma is vitis quis enim dico alius et sitio seges et fructus laboro necessitas nos durus homo aut asperum non enim proprius sum qui do hic affectus nomen


quibus ego, cum de meo primum opere respondero, etiam pro boni viri officio, si quando eum ad defensionem nocentium ratio duxerit, satisfaciam. pertractare enim, quomodo aut pro falsis aut etiam pro iniustis aliquando dicatur, non est inutile, vel propter hoc solum, ut ea facilius et deprehendamus et refellamus; quemadmodum remedia melius adhibebit, cui nota quae nocent fuerint.

qui ego cum de meus primus opus respondeo etiam pro bonus vir officium si quando is ad defensio noceo ratio duco satisfaciam pertractaris enim quomodo aut pro falsum aut etiam pro injustus aliquando dico non sum inutilis vel propter hic solus ut is facilis et deprehendamus et refello quemadmodum remedio bonus adhibeo qui nosco qui noceo sum


nec sum adeo aetatum imprudens, ut instandum protinus teneris acerbe putem exigendamque plane operam. nam id in primis cavere oportebit, ne studia, qui amare nondum potest, oderit et amaritudinem semel perceptam etiam ultra rudes annos reformidet. lusus hic sit; et rogetur et laudetur et numquam non fecisse se gaudeat, aliquando ipso nolente doceatur alius, cui invideat; contendat interim et saepius vincere se putet; praemiis etiam, quae capit illa aetas, evocetur.

neque sum adeo aetas imprudens ut insto protinus teneo acerbus puto exigo planus opera nam is in primus caveo oportet ne studium qui amo nondum possum odi et amaritudo semel percipio etiam ultra rudo annus reformido lusus hic sum et rogo et laudo et numquam non facio sui gaudeo aliquando ipse nolo doceo alius qui invideo contendo interim et saepis vinco sui puto praemium etiam qui capio ille aetas evoco


sit igitur illa interrogatio talis: quod est pomum generosissimum? nonne quod optimum? concedetur. quid equus? qui generosissimus? nonne qui optimus? et plura in eundem modum. deinde , cuius rei gratia rogatum est, quid homo? nonne is generosissimus, qui optimus? fatendum erit.

sum igitur ille interrogatio talis qui sum pomum generosus nonne qui bonus concedo quis equus qui generosus nonne qui bonus et multus in idem modus deinde qui res gratia rogo sum quis homo nonne is generosus qui bonus fateor sum


est emphasis etiam inter figuras, cum ex aliquo dicto latens aliquid eruitur, ut apud Vergilium non licuit thalami expertem sine crimine vitam Degere more ferae? quamquam enim de matrimonio queritur Dido, tamen huc erumpit eius adfectus, ut sine thalamis vitam non hominum putet, sed ferarum. aliud apud Ovidium genus, apud quem Zmyrna nutrici amorem patris sic confitetur; O, dixit, felicem coniuge matrem Huic vel confinis vel eadem est,

sum emphasis etiam inter figura cum ex aliquis dico lateo aliquis eruo ut apud vergilius non licet thalamus expers sine crimen vita dego mos fera quamquam enim de matrimonium queror dido tamen huc erumpo is affectus ut sine thalamus vita non homo puto sed ferus alius apud ovidius genus apud qui smyrna nutrix amor pater sic confiteor o dico felix coniunx mater hic vel confinis vel idem sum


et Caelius cum omnia venustissime finxit, tum illud ultimum, hic subsecutus quomodo transient, utrum rate an piscatorio navigio, nemo sciebat, Siculi quidem, ut sunt lascivi et dicaces, aiebant in delphino sedisse et sic tanquam Ariona transvectum.

et caelius cum omnis venustus fingo tum ille ulter hic subsequor quomodo transsum utrum ratis an piscatorius navigium nemo scio siculis quidem ut sum lascivus et dicax aio in delphino sedeo et sic tamquam ariona transveho


licet tamen praecogitare plura et animum ad omnes casus componere, idque est tutius stilo, quo facilius et omittitur cogitatio et transfertur. sed sive in respondendo fuerit subito dicendum, sive quae alia ita exegerit ratio, non oppressum se ac deprehensum credet orator, cui disciplina et studium et exercitatio dederit vires etiam facilitatis;

licet tamen praecogitaris multus et animus ad omnis casus compono is sum tueor stilus quo facilis et omitto cogitatio et transfero sed sive in respondeo sum subeo dico sive qui alius ita exigo ratio non opprimo sui atque deprehendo credo orator qui disciplina et studium et exercitatio do vireo etiam facilitas


ne ego quidem intellexi. alii brevitatem aemulati necessaria quoque orationi subtrahunt verba et, velut satis sit scire ipsos quid dicere velint, quantum ad alios pertineat, nihil putant. at ego otiosum sermonem dixerim, quem auditor suo ingenio intelligit. quidam , emutatis in perversum dicendi figuris, idem vitium consequuntur.

ne ego quidem intellego alius brevitas aemulo necessarius quoque oratio subtraho verbum et velut satis sum scio ipse quis dico volo quantus ad alius pertineo nihil puto at ego otiosus sermo dico qui auditor suus ingenium intelligit quidam emutas in perverto dico figura idem vitium consequor


sunt alia quae, nisi proposita de qua dicendum est materia, viam docendi non praebeant. non enim causa tantum universa in quaestiones ac locos diducenda est, sed hae ipsae partes habent rursus ordinem suum. nam et in prooemio primum est aliquid et secundum ac deinceps, et quaestio omnis ac locus habet suam dispositionem ut theses etiam simplices. nisi forte satis erit dividendi peritus,

sum alius qui nisi propono de qui dico sum materia via doceo non praebeo non enim causa tantus universus in quaestio atque locus diduco sum sed hic ipse pars habeo rursus ordo suus nam et in prooemium primus sum aliquis et secundus atque deinceps et quaestio omnis atque locus habeo suus dispositio ut theses etiam simplex nisi fors satis sum divido pereo


negat se magni facere aliquis poetarum, utrum Caesar ater an albus homo sit, insania; verte, ut idem Caesar de illo dixerit, arrogantia est. maior in personis observatio est apud tragicos comicosque, multis enim utuntur et variis. eadem et eorum, qui orationes aliis scribebant, fuit ratio et declamantium est; non enim semper ut advocati sed plerumque ut litigatores dicimus.

nego sui magnus facio aliquis poetaris utrum caesar ater an albus homo sum insania verto ut idem caesar de ille dico arrogo sum magnus in persona observatio sum apud tragicus comicus multus enim uto et varius idem et is qui oratio alius scribo sum ratio et declamo sum non enim semper ut advoco sed plerusque ut litigator dico


quae aliquid pro nomine ponit, poetis utroque modo frequentissima, et per epitheton, quod detracto eo, cui apponitur, valet pro nomine, Tydides, Pelides: et ex his, quae id quoque sunt praecipua, divum pater atque hominum rex; et ex factis, quibus persona signatur, thalamo quae fixa reliquit impius . Oratoribus etiamsi rarus eius rei,

qui aliquis pro nomen pono poeta uterque modo frequens et per epitheton qui detraho is qui appono valeo pro nomen tydides pelides et ex hic qui is quoque sum praecipuus divus pater atque homo rex et ex facio qui persono signo thalamus qui figo relinquo impius orator etiamsi rarus is res


qua ratione se Lucretius dicit praecepta philosophiae carmine esse complexum; namque hac, ut est notum, similitudine utitur: ac veluti pueris absinthia taetra medentes cum dare conantur, prius oras pocula circum aspirant mellis dulci flauoque liquore, et quae sequuntur.

qui ratio sui lucretius dico praecipio philosophia carmen sum complector namque hic ut sum notus similitudo uto atque velut puer absinthium taeter medeor cum do conor prior ora poculum circum aspiro mel dulcis flavus liquor et qui sequor


in eo plures dissenserunt, utrumne hae partes essent rhetorices an eiusdem opera an, ut Athenaeus credit, elementa, quae vocant στοιχεῖα Sed neque elementa recte quis dixerit, alioqui tantum initia erunt, ut mundi vel umor vel ignis vel materia vel corpora insecabilia; nec operum recte nomen accipient, quae non ab allis perficiuntur, sed aliud ipsa perficiunt: partes igitur.

in is multus dissentio uter hic pars sum rhetorico an idem opus an ut athenaeus credo elementum qui voco sed neque elementum rectus quis dico alioqui tantus initium sum ut mundus vel umor vel ignis vel materia vel corpus insecabilis neque opus rectus nomen accipio qui non ab allus perficio sed alius ipse perficio pars igitur


quod quidem etiam aliquando multiplicari solet, ut est ab eodem et pro endem reo factum: quem igitur cum omnium gratia noluit, hunc voluit cum aliquorum querela? quem iure, quem loco, quem tempore, quem impune non est ausus, hunc iniuria, iniquo loco, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitavit occidere?

qui quidem etiam aliquando multiplicaris soleo ut sum ab idem et pro endem reor facio qui igitur cum omnis gratia nolo hic volo cum aliqui querela qui ius qui locus qui tempus qui impunis non sum audeo hic iniuria iniquus locus alienus tempus cum periculum capio non dubito occaedes


ad me igitur pertinet. sed cum ipsa ratio in quaestionem venit, efficiendum est certum id quo probaturi sumus quod incertum est: ut si ipsa forte intentione dicatur aut filius non es aut non es legitimus aut non es solus, itemque aut non es heres, aut non iustum testamentum est, aut capere non potes, aut habes coheredes, efficiendum est iustum, propter quod nobis bona adiudicari debeant.

ad ego igitur pertineo sed cum ipse ratio in quaestio venio efficio sum certus is quo probo sum qui incertus sum ut si ipse fors intentio dico aut filius non sum aut non sum legitimus aut non sum solus ito aut non sum heres aut non iustus testamentum sum aut capio non possum aut habeo coheres efficio sum iustus propter qui nos bonus adiudicaris debeo


aures magis audiunt p ) et immunis, illud enim, quod veritas exigit, sequentis syllabae sono victum m gemina commutatur.

auris magis audio p et immunis ille enim qui vereor exigo sequor syllaba sonus vinco m gemino commuto


et Servius Sulpicius insignem non inmerito famam tribus orationibus meruit. multa , si cum iudicio legatur, dabit imitatione digna Cassius Severus, qui si ceteris virtutibus colorem et gravitatem orationis adiecisset, ponendus inter praecipuos foret.

et servus sulpicius insignis non immeritus fama tres oratio mereo multus si cum iudicium lego do imitatio dignus casseius severus qui si ceterus virtus color et gravitas oratio adicio pono inter praecipuus sum


sed his ipsis media interiacent multa, et ut facies, quanquam ex paucissimis constat, infinitam habet differentiam, ita vox, etsi paucas, quae nominari possint, continet species, propria cuique est, et non haec minus auribus quam oculis illa dinoscitur.

sed hic ipse medius interjaceo multus et ut facies quamquam ex paucus consto infinitus habeo differentia ita vox etsi paucus qui nominaris possum contineo species proprius quisque sum et non hic paruus auris quam oculus ille dignosco


scopam nobilem Thessalum periisse in eo convivio constat; adiicitur sororis eius filius; putant et ortos plerosque ab alio Scopa, qui maior aetate fuerit.

scopo nobilis thessal pereo in is convivium consto adiicitur soror is filius puto et orior plerus ab alius scopas qui magnus aetas sum


quorum in prinis inspici mores oportebit. quod ego non idcirco potissimum in hac parte tractare sum aggressus, quia non in ceteris quoque doctoribus idem hoc examinandum quam diligentissime putem, sicut testatus sum libro priore; sed quod magis necessariam eius rei mentionem facit aetas ipsa discentium.

qui in prinis inspicio mos oportet qui ego non idcirco potis in hic pars tractaris sum aggredior quia non in ceterus quoque doctor idem hic examino quam diligens puto sicut testor sum liber prior sed qui magis necessaria is res mentio facio aetas ipse disco


eadem in diversitate pronominum, interiectionum, praepositionum accident; est etiam soloecismus in oratione comprehensionis unius sequentium ac priorum inter se inconveniens position.

idem in diversitas pronomen interiectio praepositio accido sum etiam soloecismus in oratio comprehensio unus sequor atque prior inter sui inconveniens position


videndum etiam, ne syllabae verbi prioris ultimae et primae sequentis sint eaedem; quod ne quis praecipi miretur, Ciceroni ut epistolis excidit, res mihi invisae visae sunt, Brute, et ut carmine, O fortunatam natam me Consule Romam. Etiam monosyllaba,

video etiam ne syllaba verbum prior ulter et primus sequor sum idem qui ne quis praecipio miro cicero ut epistula excido res ego invideo video sum brutus et ut carmen o fortunata nata ego consulis roma etiam monosyllabus


sed quodcunque ex his vitium magis tulerim quam, quo nunc maxime laboratur in causis omnibus scholisque, cantandi, quod inutilius sit an foedius, nescio. quid enim minus oratori convenit quam modulatio scenica et nonnunquam ebriorum aut comissantium licentiae similis?

sed quicumque ex hic vitium magis fero quam quo nunc magnus laboro in causa omnis schola canto qui inutilis sum an foedus nescio quis enim paruus orator convenio quam modulatio scaenicus et nonnunquam ebrius aut comissantium licentia similis


nam in iudicem ne quid dicatur non modo palam sed quod omnino intelligi possit, stultum erat monere, nisi fieret. etiam partis adversae patronus dabit exordio materiam, interim cum honore, si eloquentiam eius et gratiam nos timere fingendo, ut ea suspecta sint iudici, fecerimus, interim per contumeliam, sed hoc perquam raro, ut Asinius pro Urbiniae heredibus Labienum adversarii patronum inter argumenta causae malae posuit. Negat haec esse prooemia Cornelius Celsus, quia sint extra litem.

nam in judico ne quis dico non modo palam sed qui omnino intellego possum stultus sum moneo nisi fio etiam pars adverro patronus do exordior materia interim cum honor si eloquentia is et gratia nos timeo fingo ut is suspicio sum judicium facio interim per contumelia sed hic perquam rarus ut asinius pro urbiniae heres labienus adversarius patronus inter argumentum causa malus pono nego hic sum prooemium cornelius celsus quia sum extra lito


sed in scholasticis quoque nonnunquam evenit, ut pro narratione sit propositio. nam quid exponet, quae zelotypum malae tractationis accusat, aut qui Cynicum apud censores reum de moribus facit? cum totum crimen uno verbo in qualibet actionis parte posito satis indicetur. sed haec hactenus.

sed in scholasticus quoque nonnunquam evenio ut pro narratio sum propositio nam quis expono qui zelotypus malus tractatio accuso aut qui cynicus apud censor reus de mos facio cum totus crimen unus verbum in qualibet actio pars pono satis indico sed hic hactenus


quaeso, Xenophontis uxor, si vicina tua melius habeat aurum, quam tu habes: utrumne illud an tuum malis? illud , inquit. quid si uestem et ceterum ornatum muliebrem pretii maioris habeat, quam tu, tuumne an illius malis? respondit , Illius vero. age sis, inquit, si virum illa meliorem habeat, quam tu> habes, utrumne tuum virium malis an illius?

quaeso xenophon uxor si vicinum tuus bonus habeo aurum quam tu habeo uter ille an tuus malus ille inquam quis si uestis et ceterum orno muliebris pretium magnus habeo quam tu tuus an ille malus respondeo ille verus ago sum inquam si vir ille bonus habeo quam tu habeo uter tuus vis malus an ille


nam et initium hexametri statim invenias, et Anacreontion protinus colon efficias, et si velis trimetron, et quod duobus pedibus et parte πενθημιμερές a Graecis dicitur, et haec omnia ut tribus versibus; et Thucydidi ὑπὲρ ἥμισυ κᾶρες ἐφάνησαν ex mollissimo rhythmorum genere excidit.

nam et initium hexameter statim invenio et anacreontion protinus colo efficio et si velis trimetros et qui duo pes et pars ab graecum dico et hic omnis ut tres versus et thucydides ex mollis rhythmos genus excido


nec aliae species erunt, etiamsi unus a duobus dumtaxat eandem rem atque ex eadem causa petet aut duo ab uno aut plures a pluribus, quod accidere in hereditariis litibus interim scimus, quia quamvis in multis personis causa tamen una est, nisi si condicio personarum quaestiones variaverit.

neque alius species sum etiamsi unus ab duo dumtaxat idem res atque ex idem causa peto aut duo ab unus aut multus ab multus qui accido in hereditarius lis interim scio quia quivis in multus persona causa tamen unus sum nisi si condicio personaris quaestio vario


in quibus pars maxima consistit argumentationis, ex huiusmodi fontibus fluunt: an credibile sit a filio patrem occisum, incestum cum filia commissum; et contra, veneficium in noverca, adulterium in luxurioso; illa quoque, an scelus palam factum, an falsum propter exiguam summam, quia suos quidque horum velut mores habet, plerumque tamen, non semper; alioqui indubitata essent, non argumenta.

in qui pars maximus consisto argumentatio ex huiusmodi fons fluo an credibilis sum ab filius pater occido incestus cum filia committo et contra veneficium in noverca adulterium in luxuriosus ille quoque an scelus palam facio an falsus propter exiguus summa quia suus quisque hic velut mos habeo plerusque tamen non semper alioqui indubito sum non argumentum


assiduus potius quam immodicus. interrogantibus libenter respondeat, non interrogantes percontetur ultro. in laudandis discipulorum dictionibus nec malignus nec effusus, quia res altera taedium laboris,

assiduus potis quam immodicus interrogo libet respondeo non interrogo perconto ultro in laudo discipulus dictio neque malignus neque effundo quia res alter taedium labor


hoc genus Cicero scientia et actione distinguit, ut sit scientiae, an providentia mundus regatur; actionis, an accedendum ad rempublicam administrandam. prius trium generum, an sit? quid sit? quale sit? omnia enim haec ignorari possunt; sequens duorum, quo modo adipiscamur? quo modo utamur?

hic genus cicero scientia et actio distinguo ut sum scientia an provideo mundus rego actio an accedo ad rempublicam administro prior tres gener an sum quis sum qualis sum omnis enim hic ignoraris possum sequor duo quo modo adipiscamur quo modo uto


iam enim tempus est dicendi, quae sit apta pronuntiatio. quae certe ea est, quae iis, de quibus dicimus, accommodatur. quod quidem maxima ex parte praestant ipsi motus animorum, sonatque vox, ut feritur; sed cum sint alii veri adfectus, alii ficti et imitati, veri naturaliter erumpunt, ut dolentium, irascentium, indignantium, sed carent arte, ideoque sunt disciplina et ratione formandi.

iam enim tempus sum dico qui sum apto pronuntiatio qui certus is sum qui is de qui dico accommodo qui quidem maximus ex pars praesto ipse moueo animus sono vox ut ferio sed cum sum alius verus affectus alius fingo et imitor verus naturalis erumpo ut doleo irasco indignor sed careo ars ideo sum disciplina et ratio formo


nonnunquam elevandae invidiae gratia, quae asperius dicta sunt, eluduntur, ut a Cicerone Triarius. nam cum Scauri columnas per urbem plaustris vectas esse dixit, ego porro, inquit, qui Albanas habeo columnas, clitellis eas apportavi. et magis hoc in accusatores concessum est, quibus conviciari aliquando patrocinii fides cogit.

nonnunquam elevo invidia gratia qui asper dictum sum eludo ut ab cicero triarius nam cum scaurus columna per urbs plaustrum vectas sum dico ego porro inquam qui albana habeo columna clitellae is apportavi et magis hic in accusator concedo sum qui conviciaris aliquando patrocinium fides cogo


Romanorum primus (quantum ego quidem sciam) condidit aliqua in hanc materiam M. Cato ille censorius, post M. Antonius inchoavit; nam hoc solum opus eius atque id ipsum imperfectum manet. secuti minus celebres; quorum memoriam, si quo loco res poscet, non omittam.

romanus primus quantus ego quidem scio condo aliqui in hic materia m cato ille censorius post m antonius incoho nam hic solus opus is atque is ipse imperfectus maneo sequor paruus celeber qui memoria si quo locus res posco non omitto


at obscuritas fit verbis iam ab usu remotis: ut si commentarios quis pontificum et vetustissima foedera et exoletos scrutatus auctores id ipsum petat ex his quae inde contraxerit, quod non intelliguntur. hinc enim aliqui famam eruditionis adfectant, ut quaedam soli scire videantur.

at obscuritas fio verbum iam ab usus remoueo ut si commentarius quis pontifex et vetustus foedero et exoletus scrutor auctor is ipse peto ex hic qui inde contraho qui non intelliguntur hinc enim aliqui fama eruditio adfectant ut quidam solus scio video


de persona, ea ostenditur laudativa; negotialem, quam πραγματικήν vocat, in qua de rebus ipsis quaeritur, remoto personarum complexu, ut, Sitne liber qui est in assertione, an divitiae superbiam pariant, an iustum quid, an bonum sit. iuridicialem , in qua fere eadem sed certis destinatisque personis quaerantur: an ille iuste hoc fecerit, vel bene

de persono is ostendo laudativa negotial quam voco in qui de res ipse quaero removeo personaris complexus ut sum liber qui sum in assertio an divitiae superbia pario an iustus quis an bonus sum iuridicial in qui fere idem sed certus destino persona quaero an ille justus hic facio vel bene


facimus tamen hoc libenter; nam nec cuiquam sunt iniucunda quae cantant ipsi, et laboris in hoc quam in agendo minus est. et sunt quidam, qui secundum alia vitae vitia etiam hac ubique audiendi, quod aures mulceat, voluptate ducantur. Quid ergo? non et Cicero dicit esse aliquem in oratione cantum obscuriorem? et hoc quodam naturali initio venit? ostendam non multo post, ubi et quatenus recipiendus sit hic flexus et cantus quidem sed, quod plerique intelligere nolunt, obscurior.

facio tamen hic libet nam neque quisquam sum injucundus qui canto ipse et labor in hic quam in ago paruus sum et sum quidam qui secundus alius vita vitio etiam hic ubique audio qui auris mulceo voluptas duco quis ergo non et cicero dico sum aliquis in oratio cano obscurus et hic quidam natural initium venio ostendo non multus post ubi et quatenus recipio sum hic flecto et cantus quidem sed qui plerusque intellego nolo obscurus


testes erunt, multa in eos dicere licet; chirographum, de similitudine litterarum disseremus. utique nihil erit peius quam confessio. ultima est actionis controversia, cum defendendi negandive non est locus,

testis sum multus in is dico licet chirographon de similitudo litteraris dissero utique nihil sum malus quam confessio ulter sum actio controversia cum defendo negandive non sum locus


sed quia deserta ab his, qui se ad eloquentiam contulerunt, studia sapientiae non iam in actu suo atque in hac fori luce versantur, sed in porticus et in gymnasia primum, mox in conventus scholarum recesserunt: id, quod est oratori necessarium nec a dicendi praeceptoribus traditur, ab iis petere nimirum necesse est, apud quos remansit, evolvendi penitus auctores, qui de virtute praecipiunt, ut oratoris vita cum scientia diuinarum rerum sit humanarumque coniuncta.

sed quia desero ab hic qui sui ad eloquentia confero studium sapientia non iam in actus suus atque in hic forum lux verso sed in porticus et in gymnasium primus mox in convenio scholaris recedo is qui sum orator necessarius neque ab dico praeceptor trado ab is peto nimirum necesse sum apud qui remaneo evolvendi penitus auctor qui de virtus praecipio ut orator vito cum scientia diuinaris res sum humanus conjungo


illa vulgaria videntur et utilia tantum ad conciliandam fidem: ut terram cultu, sic animum disciplinis meliorem uberioremque fieri, et Vt medici abalienata morbis membra praecidant, ita turpes ac perniciosos, etiamsi nobis sanguine cohaereant, amputandos. iam sublimius illud pro Archia; saxa atque solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt et cetera.

ille vulgaris video et utilis tantus ad concilio fides ut terra cultus sic animus disciplina bonus uber fio et vt medicus abalieno morbus membrum praecido ita turpis atque perniciosus etiamsi nos sanguis cohaereo amputo iam sublimis ille pro archias saxum atque solitudo vox respondeo bestia saepe immanis cantus flecto atque consisto et ceterus


augentur autem sicut omnium, ita vocis quoque bona cura, negligentia minuuntur. sed cura non eadem oratoribus quae phonascis convenit; tamen multa sunt utrisque communia, firmitas corporis, ne ad spadonum et mulierum et aegrorum exilitatem vox nostra tenuetur; quod ambulatio, unctio, veneris abstinentia, facilis ciborum digestio, id est frugalitas, praestat.

augeo autem sicut omnis ita vox quoque bonus cura neglegentia minuo sed cura non idem orator qui phonascus convenio tamen multus sum uterque commune firmitas corpus ne ad spado et mulier et aeger exilitas vox noster tenuo qui ambulatio unctio venio abstinentia facilis cibus digestio is sum frugalitas praesto


adiiciendum etiam breviter videtur, quod fit ut dicendi virtutes diversissimae non solum suos amatores habeant, sed ab eisdem saepe laudentur. nam Cicero quodam loco scribit, id esse optimum, quod, cum te facile credideris consequi imitatione, non possis. alio vero, non id egisse, ut ita diceret, quomodo se quilibet posse confideret, sed quomodo nemo.

adiiciendum etiam brevis video qui fio ut dico virtus diversissimae non solus suus amator habeo sed ab idem saepe laudo nam cicero quidam locus scribo is sum bonus qui cum tu facilis credo consequor imitatio non possum alius verus non is ago ut ita dico quomodo sui qui possum confido sed quomodo nemo


ceterum frequentissima aliorum generum cum aliis mixtura est, eaque optima, quae ex pluribus constat. eadem dissimilium ratio est. hinc eques Romanus, ad quem in spectaculis bibentem cum misisset Augustus, qui ei diceret, ego si prandere volo, domum eo: Tu enim, inquit, non times, ne locum perdas.

ceterum frequens alius gener cum alius misceo sum is bonus qui ex multus consto idem dissimilis ratio sum hinc eques romanus ad qui in spectaculis bibo cum mitto augustus qui is dico ego si prandeo volo domus is tu enim inquam non timeo ne locus perdo


quid si enim dicat quis, sons est duorum inter se corporum conflictio: erret, ut opinor, non enim sonus est conflictio sed ex conflictione. sed hoc levius; intelligitur enim utcunque dictum. inde vero ingens male interpretantibus innatus est error, qui, quia primam conflictionem legerant, crediderunt statum semper ex prima quaestione ducendum; quod est vitiosissimum.

quis si enim dico quis sons sum duo inter sui corpus conflictio erro ut opinor non enim sonus sum conflictio sed ex conflictio sed hic levis intellego enim ut dico inde verus ingens malus interpretor innascor sum error qui quia primus conflictio lego credo status semper ex primus quaestio duco qui sum vitiosus


quem armatum semper ac velut in procinctu stantem non magis unquam in causis oratio quam in rebus cotidianis ac domesticis sermo deficiet, nec se unquam propter hoc oneri subtrahet, modo sit causae discendae tempus; nam cetera semper sciet.

qui armo semper atque velut in procingo sto non magis umquam in causa oratio quam in res cottidianus atque domesticus sermo deficio neque sui umquam propter hic onus subtraho modo sum causa disco tempus nam ceterus semper scio


namque ut in armorum certamine adversos ictus et rectas ac simplices manus cum videre, tum etiam cavere ac propulsare facile est, aversae tectaeque minus sunt observabiles, et aliud ostendisse quam petas artis est, sic oratio, quae astu caret, pondere modo et impulsu proeliatur; simulanti variantique conatus in latera atque in terga incurrere datur et arma avocare et velut nutu fallere.

namque ut in armus certamen adverro iacio et recingo atque simplex manus cum video tum etiam caveo atque propulsaris facilis sum averto tego paruus sum observabilis et alius ostendo quam peto ars sum sic oratio qui astus careo pondus modo et impulsus proelio simulo variantique conor in latus atque in tergum incurro do et arma avocaris et velut nutus fallo


sed alius divideret haec et circa singulos gradus moraretur; hic in sublime etiam cucurrit et ad summum non pervenit nisu, sed impetu. verum ut haec amplificatio in superiora tendit, ita, quae fit per comparationem, incrementum ex minoribus petit. augendo enim, quod est infra necesse est extollat id quod supra positum est: ut idem atque in eodem loco,

sed alius divido hic et circa singuli gradus moror hic in sublimis etiam curro et ad superus non pervenio nisus sed impetus verus ut hic amplificatio in superus tendo ita qui fio per comparatio incrementum ex paruus peto augeo enim qui sum infra necesse sum extollo is qui supra pono sum ut idem atque in idem locus


quae quidem virtus negligitur a plurimis, qui ad clamorem dispositae vel etiam forte circumfusae multitudinis compositi non ferunt illud intentionis silentium nec sibi diserti videntur, nisi omnia tumultu et vociferatione concusserint; rem indicate sermonis cotidiani et in quemcumque etiam indoctorum cadentis existimant, cum interim, quod tanquam facile contemnunt, nescias, praestare minus velint an possint.

qui quidem virtus negligitur ab multus qui ad clamor dispono vel etiam fors circumfundo multitudo compono non fero ille intentio silentium neque sui dissero video nisi omnis tumultus et vociferatio concutio res indico sermo cottidianus et in quicumque etiam indoctor cado existimo cum interim qui tamquam facilis contemno nescio praesto paruus volo an possum


epichirematos et quattuor et quinque et sex etiam factae sunt partes a quibusdam. Cicero maxime quinque defendit, ut sit propositio, deinde ratio eius, tum adsumptio et eius probatio, quinta complexio; quia vero interim et propositio non egeat rationis et adsumptio probationis, nonnunquam etiam complexione opus non sit, et quadripertitam et tripertitam et bipertitam quoque fieri posse ratiocinationem.

epichirematos et quattuor et quinque et sex etiam facio sum pars ab quidam cicero magnus quinque defendo ut sum propositio deinde ratio is tum assumptio et is probatio quintus complexio quia verus interim et propositio non egeo ratio et assumptio probatio nonnunquam etiam complexio opus non sum et quadripertitam et tripertitam et bipertitam quoque fio possum ratiocinatio


hoc mihi videntur utramque causam complexi, et quod Orestes matrem et quod Clytaemnestra Agamemnonem occiderit. iidem iudicationem et statum consentire semper existimarunt, neque enim aliud eorum rationi conveniens fuisset.

hic ego video uter causa complector et qui orestes mater et qui clytaemnestra agamemnon occido eo iudicatio et status consentio semper existimo neque enim alius is ratio convenio sum


at fere minores ex conscientia suae infirmitatis haerere singulis et officio fungi quodam modo paedagogorum non indignantur.

at fere paruus ex conscientia suus infirmitas haereo singuli et officium fungor quidam modo paedagogus non indignor


itaque et Timagenes auctor est, omnium in litteris studiorum antiquissimam musicen extitisse, et testimonio sunt clarissimi poetae, apud quos inter regalia convivia laudes heroum ac deorum ad citharam canebantur. lopas vero ille Vergilii nonne canit errantem lunam solisque labores et cetera? quibus certe palam confirmat auctor eminentissimus, musicen cum divinarum etiam rerum cognitione esse coniunctam.

itaque et timagenes auctor sum omnis in littera studium antiquus musice extitisse et testimonium sum clarus poeta apud qui inter regalia convivium laus heros atque deus ad cithara caneo lopas verus ille vergilius nonne cano erro luna solus labor et ceterus qui certus palam confirmo auctor emineo musice cum divinaris etiam res cognitio sum conjungo


quidam , quia virtus sit rhetorice, materiam eius totam vitam vocant. alii , quia non omnium virtutum materia sit tota vita, sed pleraeque earum versentur in partibus, sicut iustitia, fortitudo, continentia propriis officiis et suo fine intelliguntur, rhetoricen quoque dicunt in una aliqua parte ponendam, eique locum in ethice negotialem adsignant id est πραγματικόν.

quidam quia virtus sum rhetoricus materia is totus vita voco alius quia non omnis virtus materia sum totus vito sed plerus is verso in pars sicut iustitia fortitudo continentia proprius officium et suus finis intelliguntur rhetorice quoque dico in unus aliqui pars pono is locus in ethicus negotial adsigno is sum


nam ut per se non sufficiet scire, omnes probationes aut a personis aut a rebus peti, quia utrumque in plura dividitur, ita ex antecedentibus et iunctis et insequentibus trahenda esse argumenta qui acceperit, num protinus in hoc sit instructus ut, quid in quaque casa ducendum sit ex his, sciat?

nam ut per sui non sufficio scio omnis probatio aut ab persona aut ab res peto quia uterque in multus divido ita ex antecedo et iungo et insequor traho sum argumentum qui accipio num protinus in hic sum instruo ut quis in quisque cado duco sum ex hic scio


est etiam in quibusdam turba inanium verborum, qui, dum communem loquendi more reformidant, ducti specie nitoris circumeunt omnia copiosa loquacitate, eo quod dicere nolunt ipsa ; deinde illam seriem cum alia simili iungentes miscentesque, ultra quam ullus spiritus durare possit, extendunt.

sum etiam in quidam turba inanis verbum qui dum communis loquor mos reformido duco species nitor circumeo omnis copiosus loquacitas is qui dico nolo ipse deinde ille series cum alius similis jungo misceo ultra quam ullus spiritus duraris possum extendo


maximus autem usus rei approbando refellendoque fine propriorum ac differentium, nonnunquam etiam etymologiae. quae tamen omnia, sicut rei ceteris, confirmat aequitas, nonnunquam et coniectura mentis. etymologia maxime rare est: quid enim est aliud tumultus, nisi perturbatio tanta, ut maior timor oriatur? unde etiam nomen ductum est tumultus.

magnus autem utor res approbo refello finis proprius atque differo nonnunquam etiam etymologia qui tamen omnis sicut res ceterus confirmo aequitas nonnunquam et conicio mens etymologia magnus raris sum quis enim sum alius tumultus nisi perturbatio tantus ut magnus timor orior unde etiam nomen duco sum tumultus


quid plus videret qui intrasset? sic et urbium captarum crescit miseratio. sine dubio enim, qui dicit expugnatam esse civitatem, complectitur omnia quaecunque talis fortuna recipit, sed in adfectus minus penetrat brevis hic velut nuntius.

quis multus video qui intro sic et urbs captaris cresco miseratio sine dubius enim qui dico expugno sum civitas complector omnis quicumque talis fortuna recipio sed in affectus paruus penetro brevis hic velut nuntius


illud neminem non iuvabit, iisdem quibus scripserit ceris ediscere. sequitur enim vestigiis quibusdam memoriam, et velut oculis intuetur non paginas modo, sed versus prope ipsos, estque cum dicit similis legenti. iam vero si litura aut adiectio aliqua atque mutatio interveniat, signa sunt quaedam, quae intuentes deerrare non possumus.

ille nemo non iuvo idem qui scribo cera edisco sequor enim vestigium quidam memoria et velut oculus intueor non pagina modo sed verro prope ipse edo cum dico similis lego iam verus si litura aut adjectio aliqui atque mutatio intervenio signum sum quidam qui intueor deerraris non possum


sed in verbis quoque quis est adeo imperitus, ut ignoret genera et qualitates et personas et numeros? litterarii paene ista sunt ludi et trivialis scientiae. iam quosdam illa turbabunt, quae declinationibus non tenentur. nam et quaedam participia an verba an appellationes sint, dubitari potest, quia aliud alio loco valent,

sed in verbum quoque quis sum adeo imperitus ut ignoro genus et qualitas et persono et numerus litterarius paene iste sum ludo et trivial scientia iam quidam ille turbo qui declinatio non teneo nam et quidam participium an verbum an appellatio sum dubitaris possum quia alius alius locus valeo


victoria tamen non trahunt. in hac quaerentur sententiae, si fieri poterit, praecipites vel obscurae (nam ea nunc virtus est), et pulchre fuerit cum materia tumultu et clamore transactum. illi vero, quibus propositum quidem melius, sed cura ex proximo est, haec velut innatantia videbunt:

victoria tamen non traho in hic quaero sententia si fio possum praeceps vel obscurus nam is nunc virtus sum et pulcher sum cum materia tumultus et clamor transigo ille verus qui propono quidem bonus sed cura ex propior sum hic velut innato video


an fecerit, incipit a secundo tempore, id est praesenti, deinde coniuncto, quorum sunt sonus, clamor, gemitus; insequentis latitatio, metus, similia. his accedunt signa, de quibus tractatum est, verba etiam et facta, quaeque antecesserunt quaeque insecuta sunt.

an facio incipio ab secundus tempus is sum praesens deinde conjungo qui sum sonus clamor gemitus insequor latitatio metus similis hic accedo signum de qui tractas sum verbum etiam et facio quisque antecedo quisque insequor sum


necesse vero iis, cum eadem iudiciis pluribus dicunt, aut fastidium moveant velut frigidi et repositi cibi, aut pudorem deprehensa totiens audientium memoria infelix supellex, quae sicut apud pauperes ambitiosos pluribus et diversis officiis conteratur:

necesse verus is cum idem iudicium multus dico aut fastidium moveo velut frigidus et repono cibus aut pudor deprehendo totiens audio memoria infelix supellex qui sicut apud pauper ambitiosus multus et diverto officium contero


quare , iuventus, immo omnes aetates, (neque enim rectae voluntati serum est tempus ullum) totis mentibus huc tendamus, in hoc elaboremus; forsan et consummare contingat. nam si natura non prohibet et esse virum bonum et esse dicendi peritum, cur non aliquis etiam unus utrumque consequi possit? cur autem non se quisque speret fore illum aliquem?

quare juventus immo omnis aetas neque enim recingo voluntas serus sum tempus ullus totus mens huc tendo in hic elaboro forsan et consummaris contingo nam si natura non prohibeo et sum vir bonus et sum dico peritus cur non aliquis etiam unus uterque consequor possum cur autem non sui quisque spero sum ille aliquis


id est translatio. Atqui quaedam sunt, quae neque negari neque defendi neque transferri possunt. adulterii rea est quae, cum anno vidua fuisset, enixa est; lis non erit. quare illud stultissime praecipitur, quod defendi non possit, silentio dissimulandum: siquidem est id, de quo iudex pronuntiaturus est.

is sum translatio atqui quidam sum qui neque negaris neque defendo neque transfero possum adulterium rea sum qui cum annus viduo sum enitor sum lis non sum quare ille stultus praecipio qui defendo non possum silentium dissimulo siquidem sum is de quo iudex pronuntio sum


et grammatice (quam in Latinum transferentes litteraturam vocaverunt) fines suos norit, praesertim tantum ab hac appellationis suae paupertate, intra quam primi illi constitere, provecta; nam tenuis a fonte assumptis historicorum criticorumque viribus pleno iam satis alveo fluit, cum praeter rationem recte loquendi non parum alioqui copiosam prope omnium maximarum artium scientiam amplexa sit;

et grammaticus quam in latinus transfero litteratura voco finis suus nosco praesertim tantus ab hic appellatio suus paupertas intra quam primus ille consto proveho nam tenuis ab fons assumo historicus criticus vis plenus iam satis alveus fluo cum praeter ratio rectus loquor non parum alioqui copiosus prope omnis maximaris ars scientia amplector sum


laudem adhuc dicere artis pulcherrimae videor, nondum eam tamen oratori coniungere. transeamus igitur id quoque, quod grammatice quondam ac musice iunctae fuerunt; siquidem Archytas atque Euenus etiam subiectam grammaticen musicae putaverunt, et eosdem utriusque rei praeceptores fuisse cum Sophron ostendit, mimorum quidem scriptor sed quem Plato adeo probavit, ut suppositos capiti libros eius,

laus adhuc dico ars pulcher video nondum is tamen orator coniungo transeo igitur is quoque qui grammaticus quondam atque musicus jungo sum siquidem archytas atque euenus etiam subicio grammatice musica puto et idem uterque res praeceptor sum cum sophron ostendo mimus quidem scriptor sed qui plato adeo probo ut suppono caput liber is


et illa, in qua lata lex est, ut argentarii dimidium ex eo quod debebant solverent, creditum suum totum exigerent. argentarius ab argentario solidum petit. proprium ex materia est argumentum creditoris, idcirco adiectum esse in lege, ut argentarius totum exigeret; adversus alios enim non opus fuisse lege, cum omnes praeterquam ab argentariis totum exigendi ius haberent.

et ille in qui fero lex sum ut argentarius dimidium ex is qui debeo solvo credo suus totus exigo argentarius ab argentarius solidus peto proprius ex materia sum argumentum creditor idcirco adiectus sum in lex ut argentarius totus exigo adverro alius enim non opus sum lex cum omnis praeterquam ab argentarius totus exigo ius habeo


nihil enim tam est Lysiae diversum. negabunt . At eius schola principes oratorum dedit. quaeratur similius aliquid. Hyperides Atticus? certe , at plus indulsit voluptati. transeo plurimos, Lycurgum, Aristogitona et his priores Isaeum, Antiphonta; quos ut homines inter se genere similes, differentes dixeris specie. quid ille, cuius modo fecimus mentionem, Aeschines?

nihil enim tam sum lysias diverto nego at is schola princeps orator do quaero similis aliquis hyperides atticus certus at multus indulgeo voluptas transeo multus lycurgus aristogitona et hic prior isaeus antiphonta qui ut homo inter sui genus similis differo dico species quis ille qui modo facio mentio aeschines


reprehendenda et illa frequens et concitata in utramque partem nutatio, quam in Curione patre irrisit et Iulius, quaerens, quis in lintre loqueretur, et Sicinius; nam cum, adsidente collega, qui erat propter valetudinem et deligatus et plurimis medicamentis delibutus, multum se Curio ex more iactasset, nunquam , inquit, Octavi, collegae tuo gratiam referes, qui nisi fuisset, hodie te istic muscae comedissent.

reprehendo et ille frequens et concito in uter pars nutatio quam in curio pater irrideo et iulius quaero quis in lintre loquor et sicinius nam cum assideo collega qui sum propter valetudo et deligo et multus medicamentum delibuo multus sui curius ex mos jacto numquam inquam octavius collega tuus gratia refero qui nisi sum hodie tu istic musca comedissent


sunt inornata et haec: quod male dispositum est, id ἀνοικονόμητον, quod male figuratum, id ἀσχημάτιστον quod male collocatum, id κακοσύνθετον vocant. sed de dispositione diximus; de figuris et compositione dicemus. Σαρδισμὸς quoque appellatur quaedam mixta ex varia ratione linguarum oratio, ut si Atticis Dorica, Ionica, Aeolica etiam dicta confundas. Cui simile vitium est apud nos,

sum inornatus et hic qui malus dispono sum is qui malus figuro is qui malus colloco is voco sed de dispositio dico de figura et compositio dico quoque appello quidam misceo ex vario ratio lingua oratio ut si atticus doricus ionicus aeolicus etiam dictum confundo qui similis vitium sum apud nos


eorum , de quibus iudicio quaeritur, manifestum est genus; ea, quae ad iudicem non veniunt, aut praeteritum habent tempus aut futurum; praeterita laudamus aut vituperamus, de futuris deliberamus.

is de qui iudicium quaero manifestus sum genus is qui ad judico non venio aut praetereo habeo tempus aut sum praetereo laudo aut vitupero de sum delibero


aut de serpente, quo Scipio traditur genitus, et lupa Romuli et Egeria Numae. nam Graecis historiis plerumque poeticae similis licentia est. Saepe etiam quaeri solet de tempore, de loco quo gesta res dicitur, nonnunquam de persona quoque; sicut Livius frequentissime dubitat, et alii ab aliis historici dissentiunt.

aut de serpo quo scipio trado gigno et lupa romulis et egeria numa nam graecum historia plerusque poetice similis licentia sum saepe etiam quaero soleo de tempus de locus quo gero res dico nonnunquam de persono quoque sicut livius frequens dubito et alius ab alius historicus dissentio


neque enim vulgaris esse neque humilis nec insuavis apte ac recte modo adscita potest. copiam quoque sermonis auget permutando aut mutuando quae non habet, quodque est difficillimum, praestat ne ulli rei nomen deesse videatur. transfertur ergo nomen aut verbum ex eo loco id quo proprium est, id eum id quo aut proprium deest aut translatum proprio melius est. id facimus,

neque enim vulgaris sum neque humilis neque insuavis aptus atque rectus modo adscio possum copia quoque sermo augeo permuto aut mutuo qui non habeo quisque sum difficilis praesto ne ullus res nomen desum video transfero ergo nomen aut verbum ex is locus is quo proprius sum is is is quo aut proprius desum aut transfero proprius bonus sum is facio


similiter , non recte agis , recte ago non habet statum. ubi est ergo? non recte agis ignominiosus. quaeritur , an ignominiosus sit; aut, an agere ignominioso liceat; quaestiones et status. ergo translativum genus causae ut comparativum et mutuae accusationis.

similis non rectus ago rectus ago non habeo status ubi sum ergo non rectus ago ignominiosus quaero an ignominiosus sum aut an ago ignominiosus licet quaestio et status ergo translativum genus causa ut comparativus et mutuus accusatio


ut ex praevaricationum criminibus: ut absolvatur reus, aut innocentia ipsius fit aut interveniente aliqua potestate aut vi aut corrupto iudicio aut difficultate probationis aut praevaricatione. nocentem fuisse confiteris, nulla potestas obstitit, nulla vis, corruptum iudicium non quereris, nulla probandi difficultas fuit: quid superest, nisi ut praevaricatio fuerit?

ut ex praevaricatio crimen ut absolvo reus aut innocens ipse fio aut intervenio aliqui potestas aut vis aut corrumpo iudicium aut difficultas probatio aut praevaricatio noceo sum confiteor nullus potestas obsto nullus volo corrumpo iudicium non queror nullus probo difficultas sum quis supersum nisi ut praevaricatio sum


adde , quod multa vapulantibus dictu deformia et mox verecundiae futura saepe dolore vel metu acciderunt, qui pudor frangit animum et abiicit atque ipsius lucis fugam et taedium dictat.

addo qui multus vapulantibus dico deformis et mox verecundia sum saepe dolor vel metus accido qui pudor frango animus et abiicit atque ipse lucus fuga et taedium dicto


sed B quoque in locum aliarum dedimus aliquando, unde Burrus et Bruges et balaena . nec non eadem fecit ex duello bellum, unde Duellios quidam dicere Bellios ausi.

sed b quoque in locus alius do aliquando unde burrus et bruges et balaena neque non idem facio ex bellum bellum unde duellius quidam dico bellius audeo


sed eorum facilior ratio est, non enim cohaerent aliis nec praecedentibus serviunt; exordium sumunt cum clausula cum praecedentibus cohaereat: quamlibet sit enim composita ipsa, gratiam perdet, si ad eam rupta via venerimus. namque eo fit, ut, cum Demosthenis seuera videatur compositio, τοῖς θεοῖς εὔχομαι πᾶσι καὶ πάσαις; et illa (quae ab uno, quod sciam, Bruto minus probatur, ceteris placet) κἂν μήπω βάλλῃ μηδὲ τοξεύῃ,

sed is facilis ratio sum non enim cohaereo alius neque praecedo servio exordium sumo cum clausula cum praecedo cohaereo quamlibet sum enim compono ipse gratia perdo si ad is rumpo via venio namque is fio ut cum demosthenes seuerus video compositio et ille qui ab unus qui scio brutus paruus probo ceterus placeo


debet etiam docere comoedus, quomodo narrandum, qua sit auctoritate suadendum, qua concitatione consurgat ira, qui flexus deceat miserationem. quod ita optime faciet, si certos ex comoediis elegerit locos et ad hoc maxime idoneos, id est, actionibus similes.

debeo etiam doceo comoedus quomodo narro qui sum auctoritas suadeo qui concitatio consurgo ira qui flecto decet miseratio qui ita optume facio si certus ex comoedia eligo locus et ad hic magnus idoneus is sum actio similis


nam praeter adnuendi, renuendi confirmandique motus sunt et verecundiae et dubitationis et admirationis et indignationis noti et communes omnibus. solo tamen eo facere gestum scenici quoque doctores vitiosum putaverunt. etiam frequens eius nutus non caret vitio; adeo iactare id et comas excutientem rotare fanaticum est.

nam praeter annuo renuo confirmo moueo sum et verecundia et dubitatio et admiratio et indignatio nosco et communis omnis solum tamen is facio gero scaenicus quoque doctor vitiosus puto etiam frequens is nutus non careo vitio adeo iactaris is et como excutio rotaris fanaticus sum


et rhetorice, cui nomen vis eloquendi dedit, officia sua non detrectet nec occupari gaudeat pertinentem ad se laborem, quae, dum opere cedit,

et rhetoricus qui nomen volo eloquor do officium suus non detrectet neque occuparis gaudeo pertineo ad sui labor qui dum opus cedo


recusatio quoque plures interim propositiones habet, ut contra petitionem pecuniae: male petis, procuratorem enim tibi esse non licuit, sed neque illi, cuius nomine litigas, habere procuratorem; sed neque est heres eius, a quo accepisse mutuam dicor nec ipsi debui.

recusatio quoque multus interim propositio habeo ut contra petitio pecunia malus peto procurator enim tu sum non licet sed neque ille qui nomen litigo habeo procurator sed neque sum heres is ab quo accipio mutuus dico neque ipse debeo


neque enim est una lex defensionis certumque praescriptum; pro re, pro tempore intuenda quae prosint, atque ut erit vulnus, ita vel curandum protinus vel, si curatio differri potest, interim deligandum.

neque enim sum unus lex defensio certus praescribo pro res pro tempus intueor qui prosum atque ut sum vulnus ita vel curo protinus vel si curatio differo possum interim deligo


quod vero de bono, utili, iusto disserere philosophiae officium esse dicunt, non obstat. nam cum philosophum dicunt, hoc accipi volunt virum bonum. quare igitur oratorem, quem a bono viro non separo, in eadem materia versari mirer?

qui verus de bonus utilis justus dissero philosophia officium sum dico non obsto nam cum philosophus dico hic accipio volo vir bonus quare igitur orator qui ab bonus vir non separo in idem materia versaris miror


quid ? quae scribuntur aliter quam enuntiantur? nam et Gaius C littera significatur, quae inversa mulierem declarat; quia tam Gaias esse vocitatas quam Gaios etiam ex nuptialibus sacris apparet.

quis qui scribo aliter quam enuntio nam et gaius que littera significo qui inverto mulier declaro quia tam gaia sum vocitatas quam gaius etiam ex nuptial sacrum appareo


eius triplex usus est: unus si dicere palam parum tutum est, alter si non decet, tertius qui venustatis modo gratia adhibetur et ipsa novitate ac varietate magis, quam si relatio sit recta, delectat.

is triplex utor sum unus si dico palam parum tueor sum alter si non decet tertius qui venustas modo gratia adhibeo et ipse novitas atque varietas magis quam si relatio sum recta delecto


et his adiiciunt exempla Graecorum Romanorumque et enumerant, qui perniciosa non singulis tantum sed rebus etiam publicis usi eloquentia turbaverint civitatium status vel everterint, eoque et Lacedaemoniorum civitate expulsam et Athenis quoque, ubi actor movere adfectus vetabatur, velut recisam orandi potestatem.

et hic adiiciunt exemplum graecum romanus et enumero qui perniciosus non singuli tantus sed res etiam publicus utor eloquentia turbo civitas status vel everto eo et lacedaemonius civitas expello et athenae quoque ubi actor moveo affectus veto velut recido oro potestas


aliaque quae consuetudini serviunt. continet autem in se multam eruditionem, sive ex Graecis orta tractemus, quae sunt plurima, praecipueque Aeolica ratione (cui est sermo noster simillimus) declinata, sive ex historiarum veterum notitia nomina hominum, locorum, gentium, urbium requiramus, unde Bruti, Publicolae, Pythici? cur Latium, Italia, Beneventum? quae Capitolium et collem Quirinalem et Argiletum appellandi ratio?

alius qui consuetudo servio contineo autem in sui multa eruditio sive ex graecum orior tracto qui sum multus praecipuus aeolicus ratio qui sum sermo noster similis declino sive ex historiaris vetus notitia nomen homo locus gens urbs requiro unde brutus poplicula pythicus cur latius italia beneventum qui capitolium et collis quirinal et argiletum appello ratio


an de iustitia, fortitudine, abstinentia, temperantia, pietate non plurima dicet orator? sed ille vir bonus, qui haec non vocibus tantum sibi nota atque nominibus aurium tenus in usum linguae perceperit, sed qui virtutes ipsas mente complexus ita sentiat, nec in cogitando ita laborabit sed, quod sciet, vere dicet.

an de iustitia fortitudo abstinentia tempero pietas non multus dico orator sed ille vir bonus qui hic non vox tantus sui nosco atque nomen auris tenus in usus lingua percipio sed qui virtus ipse mens complexus ita sentio neque in cogito ita laboro sed qui scio verus dico