in Africa fuisse initium senarii est, primum pro Q. Ligario caput claudit; esse uideatur, iam nimis frequens, octonarium inchoat; talia sunt Demosthenis, πᾶσι καὶ πάσαις et πᾶσιν ὑμῖν, et totum paene principium. et ultima versuum initio conveniunt orationis:

in africanus sum initium senarius sum primus pro q ligarius caput claudo sum uideo iam nimis frequens octonarius incoho talis sum demosthenes et et totus paene principium et ulter versus initium convenio oratio


est et illa ex causis facti ducta defensio priori contraria, in qua neque factum ipsum per se, ut in absoluta quaestione, defenditur neque ex contrario facto, sed ex aliqua utilitate aut rei publicae aut hominum multorum aut etiam ipsius adversarii, nonnunquam et nostra, si modo id erit, quod facere nostra causa fas sit; quod sub extrario accusatore et legibus agente prodesse nunquam potest, in domesticis disceptationibus potest.

sum et ille ex causa facio duco defensio prior contrarius in qui neque facio ipse per sui ut in absolvo quaestio defendo neque ex contrarius facio sed ex aliqui utilitas aut res publicus aut homo multus aut etiam ipse adversarius nonnunquam et noster si modo is sum qui facio noster causa fas sum qui sub extrarius accusator et lex ago prosum numquam possum in domesticus disceptatio possum


nam rectum genius adprobari nisi maximis viribus non potest; haec deverticula et anfractus suffugia sunt infirmitatis, ut qui cursu parum valent, flexu eludant, cum haec, quae adfectatur, ratio sententiarum non procul a ratione iocandi abhorreat. adiuvat etiam, quod auditor gaudet intelligere, et favet ingenio suo et alio dicente se laudat.

nam recingo genius adprobaris nisi magnus vis non possum hic deverticulum et anfractus suffugium sum infirmitas ut qui cursus parum valeo flecto eludo cum hic qui adfectatur ratio sententiaris non procul ab ratio jocor abhorreo adjuvo etiam qui auditor gaudeo intellego et faveo ingenium suus et alius dico sui laudo


an non in privatis et acutus et indistinctus et non super modum elatus M. Tullius? non in M. Calidio insignis haec virtus? non Scipio, Laelius, Cato in eloquendo uelut Attici Romanorum fuerunt? cui porro non satis est, quo nihil esse melius potest?

an non in privo et acutus et indistinctus et non super modus effero m tullius non in m calidius insignis hic virtus non scipio laelius cato in eloquor uelut atticus romanus sum qui porro non satis sum quo nihil sum bonus possum


non erunt hic separatae quaestiones, an quisquis, an hic, quia nullum potest adferri argumentum contra scriptum vehementius eo quod in lite est; sed hoc tantum, an ne servandae quidem civitatis causa. ergo aequitate et voluntate pugnandum. fieri tamen potest, ut ex aliis legibus exempla ducamus, per quae appareat semper stari scripto non posse, ut Cicero pro Caecina fecit.

non sum hic separo quaestio an quisquis an hic quia nullus possum affero argumentum contra scribo vehemens is qui in lis sum sed hic tantus an ne servo quidem civitas causa ergo aequitas et voluntas pugno fio tamen possum ut ex alius lex exemplum duco per qui appareo semper staris scribo non possum ut cicero pro caecina facio


omnis autem oratio constat aut ex iis, quae significantur, aut et iis, quae significant, id est rebus et verbis. facultas orandi consummatur natura, arte, exercitatione, cui partem quartam adiiciunt quidam imitationis, quam nos arti subiicimus.

omnis autem oratio consto aut ex is qui significo aut et is qui significo is sum res et verbum facultas oro consummo natura ars exercitatio qui pars quartus adiiciunt quidam imitatio quam nos artus subiicimus


sunt enim casus quidam, qui hoc natura ipsa rei non indecens faciant: ut cum pater ex meretrice natum, quod duxerit meretricem in matrimonium, abdicat; scholastica materia sed non quae in foro non possit accidere. hic igitur multa non deformiter dicet: vel quod omnium sit votum parentum, ut honestiores quam sint ipsi liberos habeant, (nam et si filia nata, meretrix eam mater pudicam esse voluisset) vel quod humilior ipse fuerit, (licet enim huic ducere) vel quod non habuerit patrem qui moneret;

sum enim casus quidam qui hic natura ipse res non indeceo facio ut cum pater ex meretrix natus qui duco meretrix in matrimonium abdico scholasticus materia sed non qui in forum non possum accido hic igitur multus non deformis dico vel qui omnis sum voveo parens ut honestus quam sum ipse liber habeo nam et si filia nata meretrix is mater pudicus sum volo vel qui humilio ipse sum licet enim hic duco vel qui non habeo pater qui moneo


cibos aspernemur; attulerunt saepe valetudinis causas. nunquam tecta subeamus; super habitantes aliquando procumbunt. non fabricetur militi gladius; potest uti eodem ferro latro. quis nescit, ignes, aquas, sine quibus nulla sit vita, et (ne terrenis immorer) solem lunamque, praecipua siderum, aliquando et nocere?

cibus aspernor affero saepe valetudo causa numquam tectum subeo super habito aliquando procumbo non fabrico miles gladius possum uti idem ferrum latro quis nescio ignis aqua sine qui nullus sum vito et ne terrenus immoror sol luna praecipuus sidus aliquando et noceo


etiamsi nulla ratione ductus est, impetu raptus sit et absque sententia, (nam vulgo dicitur scelera non habere consilium) an etiam consuetudine peccandi sit ablatus. excussa prima parte, an voluerit, sequitur, an potuerit. hic tractatur locus, tempus, ut furtum in loco cluso, frequenti, tempore vel diurno, cum testes plures, vel nocturno, cum maior difficultas.

etiamsi nullus ratio duco sum impetus rapio sum et absque sententia nam vulgo dico scelus non habeo consilium an etiam consuetudo pecco sum aufero excutio primus pars an volo sequor an possum hic tracto locus tempus ut furtum in locus cludo frequens tempus vel diurnus cum testis multus vel nocturnus cum magnus difficultas


redditio autem illa rem utramque, quam comparat, velut subiicit oculis et pariter ostendit. cuius praeclara apud Vergilium multa reperio exempla, sed oratoriis potius utendum est. dicit Cicero pro Murena, ut aiunt in Graecis artificibus eos auloedos esse, qui citharoedi fieri non potuerint, sic apud nos videmus, qui oratores evadere non potuerint, eos ad iuris studium devenire.

redditio autem ille res uter quam comparo velut subiicit oculus et pariter ostendo qui praeclarus apud vergilius multus reperio exemplum sed oratorius potis utor sum dico cicero pro murena ut aio in graecum artifex is auloedus sum qui citharoedus fio non possum sic apud nos video qui orator evado non possum is ad ius studium devenio


gratisne ei semper agendum sit, tractari potest. quod ex prima statim fronte diiudicare imprudentium est. nam quis ignorat, quin id longe sit honestissimum ac liberalibus disciplinis et illo, quem exigimus, animo dignissimum, non vendere operam nec elevare tanti beneficii auctoritatem, cum pleraque hoc ipso possint videri vilia, quod pretium habent?

gratus is semper ago sum tractaris possum qui ex primus statim frons diiudicaris imprudentium sum nam quis ignoro quin is longus sum honestus atque liberal disciplina et ille qui exigo animus dignus non vendo opera neque elevaris tantus beneficium auctoritas cum plerusque hic ipse possum video vilis qui pretium habeo


plura de officio docentium locutus discipulos id unum interim moneo, ut praeceptores suos non minus quam ipsa studia ament, et parentes esse non quidem corporum sed mentium credant.

multus de officium doceo loquor discipulus is unus interim moneo ut praeceptor suus non paruus quam ipse studium amo et parens sum non quidem corpus sed mens credo


tertius quoque est modus, ad quem non per gradus itur et quod non est plus maximo, sed quo nihil maius est; matrem tuam cecidisti. quid dicam amplius? matrem tuam cecidisti. nam et hoc augendi genus est tantum aliquid efficere, ut non possit augeri.

tertius quoque sum modus ad qui non per gradus eo et qui non sum multus maximus sed quo nihil magnus sum mater tuus cado quis dico amplus mater tuus cado nam et hic augeo genus sum tantus aliquis efficio ut non possum augeo


itaque non defuerunt, qui Ciceronis illam pro Cluentio partitionem improbarent, qua se dicturum esse promisit primum, neminem maioribus criminibus, gravioribus testibus, in iudicium vocatum quam Oppianicum; deinde praeiudicia esse facta ab ipsis iudicibus, a quibus condemnatus sit; postremo, iudicium pecunia temptatum non a Cluentio, sed contra Cluentium; quia, si probari posset, quod est tertium,

itaque non desum qui cicero ille pro cluentius partitio improbo qui sui dico sum promitto primus nemo magnus crimen gravis testis in iudicium voco quam oppianicus deinde praejudicium sum facio ab ipse judex ab qui condemno sum postremo iudicium pecunia temptas non ab cluentius sed contra cluentius quia si probaris possum qui sum tertius


hoc amplius, ut institutum ordinem sequar, verba aut Latina aut peregrina sunt. peregrina porro ex omnibus prope dixerim gentibus ut homines, ut instituta etiam multa venerunt.

hic amplus ut institus ordo sequor verbum aut latinum aut peregrinus sum peregrinus porro ex omnis prope dico gens ut homo ut institutum etiam multus venio


ut noctem luci, aliter noxia, ut aquam frigidam febri, aliter repugnantia, ut verum falso, aliter disparata, ut dura non duris; sed, quid haec ad praesens propositum magnopere pertineant, non reperio. Illud est adnotandum magis,

ut nox lucius aliter noxius ut aqua frigida febris aliter repugno ut verus fallo aliter disparo ut durus non durus sed quis hic ad praesens propono magnopere pertineo non reperio ille sum adnoto magis


itaque quamvis Lysias, qui tum in dicendo praestantissimus habebatur, defensionem illi scriptam obtulisset, uti ea noluit, cum bonam quidem, sed parum sibi convenientem iudicavisset. quo vel solo patet non persuadendi sed bene dicendi finem in oratore servandum, cum interim persuadere deforme sit. non fuit hoc utile absolutioni, sed, quod est maius, homini fuit.

itaque quivis lysias qui tum in dico praesto habeo defensio ille scribo offertor uti is nolo cum bonus quidem sed parum sui convenio judico quo vel solum pateo non persuadeo sed bene dico finis in orator servo cum interim persuadeo deformis sum non sum hic utilis absolutio sed qui sum magnus homo sum


eamque sic finit: urbanitas est virtus quaedam in breve dictum coacta et apta ad delectandos mouendosque homines in omnem adfectum animi, maxime idonea ad resistendum vel lacessendum, prout quaeque res aut persona desiderat. cui si brevitatis exceptionem detraxeris, omnes orationis virtutes complexa sit. nam si constat rebus et personis, quod in utrisque oporteat dicere perfectae eloquentiae est. cur autem brevem esse eam voluerit, nescio, cum idem atque in eodem libro dicat fuisse in multis narrandi urbanitatem. paulo post ita finit, Catonis (ut ait) opinionem secutus, urbanus homo erit, cuius multa bene dicta responsaque erunt, et qui in sermonibus, circulis, conviviis, item in contionibus, omni denique loco ridicule commodeque dicet. risus erunt, quicunque haec faciet orator.

eo sic finio urbanitas sum virtus quidam in brevis dico cogo et apto ad delecto moveo homo in omnis afficio animus magnus idoneus ad resisto vel lacesso prout quisque res aut persono desidero qui si brevitas exceptio detraho omnis oratio virtus complector sum nam si consto res et persona qui in uterque oportet dico perficio eloquentia sum cur autem brevis sum is volo nescio cum idem atque in idem liber dico sum in multus narro urbanitas paulus post ita finio cato ut aio opinio sequor urbanus homo sum qui multus bene dictum respondeo sum et qui in sermo circulus convivium item in contio omnis denique locus ridiculus commodus dico rideo sum quicumque hic facio orator


illi autem iidem, cum interrogantur, cur aper apri et pater patris faciat, illud nomen positum, hoc ad aliquid esse contendunt. praeterea quoniam utrumque a Graeco ductum sit, ad eam rationem recurrunt, ut πατρός patris,

ille autem eo cum interrogo cur aper aper et pater pater facio ille nomen pono hic ad aliquis sum contendo praeterea quoniam uterque ab graecum duco sum ad is ratio recurro ut pater


cur non de integro autem datum? hanc rerum, coniunctam diversitatem Caecilius μεταβολήν vocat, qualis est pro Cluentio locus in Oppianicum: illum tabulas publicas Larini censorias corrupisse decuriones universi iudicaverunt, cum illo nemo orationem, nemo rem ullam contrahebat, nemo illum ex tam multis cognatis et adfinibus tutorem unquam liberis suis scripsit, et deinceps adhuc multa.

cur non de integer autem do hic res conjungo diversitas caecilius voco qualis sum pro cluentius locus in oppianicus ille tabula publicus larinum censorius conrumpo decurio universus judico cum ille nemo oratio nemo res ullus contraho nemo ille ex tam multus cognatus et affinis tutor umquam liber suus scribo et deinceps adhuc multus


aut cum iudicibus quasi deliberamus, quod est frequentissimum: quid suadetis? et vos interrogo, et quid tandem fieri oportuit? et Cato, cedo , si vos in eo loco essetis, quid aliud fecissetis? et alibi: communem rem agi putatote ac vos huic rei praepositos esse.

aut cum judex quasi delibero qui sum frequens quis suadeo et tu interrogo et quis tandem fio oportet et cato cedo si tu in is locus edo quis alius facio et alibi communis res ago puto atque tu hic res praepono sum


quidni libenter non modo concesserim, verum etiam contenderim? sed hi qui sint, non cuiuscunque est pronuntiare. tutius circa priores vel erratur, ideoque hanc novorum distuli lectionem, ne imitatio iudicium antecederet.

quis libet non modo concedo verus etiam contendo sed hic qui sum non quicumque sum pronuntiaris tueor circa prior vel erro ideo hic novum distulis lectio ne imitatio iudicium antecedo


aut ideo minus Messala nitidus, quia quosdam totos libellos non verbis modo singulis sed etiam litteris dedit? non obstant hae disciplinae per illas euntibus sed circa illas haerentibus.

aut ideo paruus messalla nitidus quia quidam totus libellus non verbum modo singuli sed etiam littera do non obsto hic disciplina per ille eo sed circa ille haereo


quae levius adhuc adflicti coeperamus, imperitanti fortunae remittantur, quae, si quid mediocrium alioqui in nostro ingenio virium fuit, ut non exstinxerit, debilitavit tamen. sed vel propter hoc nos contumacius erigamus, quod illam ut perferre nobis difficile est, ita facile contemnere. nihil enim sibi adversus me reliquit et infelicem quidem, sed certissimam tamen attulit mihi ex his malis securitatem.

qui levis adhuc affligo coepio imperito fortuna remitto qui si quis mediocris alioqui in noster ingenium vis sum ut non exstinxerit debilito tamen sed vel propter hic nos contumax erigo qui ille ut perfero nos difficilis sum ita facilis contemno nihil enim sui adverro ego relinquo et infelix quidem sed certus tamen affero ego ex hic malus securitas


quod quidem ei accidere necesse est, sed in argumentum raro cadit, nisi cum aut ex causa datum est, ut Sapiens, Magnus, Pius; aut et ipsum alicuius cogitationis attulit causam, ut Lentulo coniurationis, quod libris Sibyllinis aruspicumque responsis dominatio dari tribus Corneliis dicebatur, seque eum tertium esse credebat post Sullam Cinnamque, quia et ipse Cornelius erat. nam et illud apud Euripidem frigidum sane,

qui quidem is accido necesse sum sed in argumentum rarus cado nisi cum aut ex causa do sum ut sapio magnus pius aut et ipse aliquis cogitatio affero causa ut lentulus coniuratio qui liber sibyllinus aruspicumque respondeo dominatio do tres cornelius dico sequor is tertius sum credo post sulla cinna quia et ipse cornelius sum nam et ille apud euripides frigidus sanus


quid porro est honestius quam docere quod optime scias? sic ad se Caelium deductum a patre Cicero profitetur; sic Pansam, Hirtium, Dolabellam ad morem praeceptoris exercuit cotidie dicens audiensque.

quis porro sum honestus quam doceo qui optume scio sic ad sui caelius deduco ab pater cicero profiteor sic pansa hirtius dolabella ad mos praeceptor exerceo cottidie dico audio


quod mire M. Caelius in defensione causae, qua reus de vi fuit, comprehendisse videtur mihi: ne cui vestrum atque etiam omnium, qui ad rem agendam adsunt, meus aut vultus molestior aut vox immoderatior aliqua aut denique, quod minimum est, iactantior gestus fuisse videatur.

qui mirus m caelius in defensio causa qui reus de vis sum comprehendo video ego ne qui vester atque etiam omnis qui ad res ago adsum meus aut vultus molestus aut vox immoderatior aliqui aut denique qui paruus sum jacto gero sum video


quodsi prioribus adiicere fas non est, quomodo sperare possumus illum oratorem perfectum? cum in his, quos maximos adhuc novimus, nemo sit inventus, in quo nihil aut desideretur aut reprehendatur. sed etiam qui summa non appetent, contendere potius quam sequi debent. nam qui hoc agit ut prior sit,

quodsi prior adjicio fas non sum quomodo spero possum ille orator perficio cum in hic qui magnus adhuc nosco nemo sum invenio in quo nihil aut desidero aut reprehendo sed etiam qui summus non appetent contendo potis quam sequor debeo nam qui hic ago ut prior sum


frequenter autem et vulnus et remedium in iis orator inveniet, quae litigatori in neutram partem habere momentum videbantur. nec tanta sit acturo memoriae fiducia, ut subscribere audita pigeat. nec semel audisse sit satis; cogendus eadem iterum ac saepius dicere litigator, non solum quia effugere aliqua prima expositione potuerunt, praesertim hominem (quod saepe evenit) imperitum, sed etiam ut sciamus an eadem dicat.

frequens autem et vulnus et remedium in is orator invenio qui litigator in neuter pars habeo momentum video neque tantus sum ago memoria fiducia ut subscribo audio pigeo neque semel audio sum satis cogo idem iterum atque saepis dico litigator non solus quia effugio aliqui primus expositio possum praesertim homo qui saepe evenio imperitus sed etiam ut scio an idem dico


sed in viventibus quoque iudicia hominum velut argumenta sunt morum, et honos aut ignominia veram esse laudem vel vituperationem probat.

sed in vivo quoque iudicium homo velut argumentum sum mos et honor aut ignominia verus sum laus vel vituperatio probo


nec multum a iudicio credo distare consilium, nisi quod illud ostendentibus se rebus adhibetur, hoc latentibus et aut omnino nondum repertis aut dubiis. et iudicium frequentissime certum est, consilium vero est ratio quaedam alte petita et plerumque plura perpendens et comparans habensque in se et inventionem et iudicationem.

neque multus ab iudicium credo distaris consilium nisi qui ille ostendo sui res adhibeo hic lateo et aut omnino nondum reperio aut dubius et iudicium frequens certus sum consilium verus sum ratio quidam altus peto et plerusque multus perpendo et comparo habeo in sui et inventio et iudicatio


quid ? non Livius circa initia statim primi libri, tenuere , inquit, arcem Sabini? et mox, in adversum Romani subiere? sed quem potius ego quam M. Tullium sequar? qui in Oratore, non reprehendo, inquit, scripsere; scripserunt esse verius sentio.

quis non livius circa initium statim primus liber teneo inquam arx sabinum et mox in adverro romanus subeo sed qui potis ego quam m tullius sequor qui in orator non reprehendo inquam scribo scribo sum verus sentio


nec quemquam turbet, quod ex una lege duo status fiant; duplex est, ita vim duarum habet Redire in familiam volenti dicitur ab altero primum, ut tibi redire liceat, heres sum. idem status, qui in petitione abdicati; quaeritur enim, an possit esse heres abdicatus.

neque quisquam turbo qui ex unus lex duo status fio duplex sum ita vis duaris habeo redeo in familia volo dico ab alter primus ut tu redeo licet heres sum idem status qui in petitio abdico quaero enim an possum sum heres abdico


an vero Scaevola in lusu duodecim scriptorum, cum prior calculum promovisset essetque victus, dum rus tendit, repetito totius certaminis ordine, quo dato errasset recordatus, rediit ad eum, quocum luserat, isque ita factum esse confessus est? minus idem ordo valebit in oratione, praesertim totus nostro arbitrio constitutus, cum tantum ille valeat alternus?

an verus scaevola in lusus duodecim scriptor cum prior calculus promovisset edo vinco dum rus tendo repeto totus certamen ordo quo do erro recordor redeo ad is qui ludo eo ita facio sum confiteor sum paruus idem ordo valeo in oratio praesertim totus noster arbitrium constituo cum tantus ille valeo alternus


tum causas vel easdem, quas agi audierit, stilo et ipse componat, vel etiam alias veras modo et utrinque tractet, et, quod in gladiatoribus fieri videmus, decretoriis exerceatur, ut fecisse Brutum diximus pro Milone. melius hoc quam rescribere veteribus orationibus, ut fecit Cestius contra Ciceronis actionem habitam pro eodem, cum alteram partem satis nosse non posset ex sola defensione.

tum causa vel idem qui ago audio stilus et ipse compono vel etiam alius verus modo et uter tracto et qui in gladiator fio video decretorius exerceo ut facio brutus dico pro milo bonus hic quam rescribo vetus oratio ut facio cestius contra cicero actio habeo pro idem cum alter pars satis nosco non possum ex solus defensio


et Demosthenes autem ad Aeschinen orationem in prooemio convertit, et M. Tullius, cum pro aliis quibusdam, ad quos ei visum est, tum pro Ligario ad Tuberonem;

et demosthenes autem ad aeschines oratio in prooemium converto et m tullius cum pro alius quidam ad qui is video sum tum pro ligarius ad tubero


si cui multa videor exigere, cogitet oratorem institui, rem arduam, etiam cum ei formando nihil defuerit; praeterea plura ac difficiliora superesse. nam et studio perpetuo et praestantissimis praeceptoribus et plurimis disciplinis opus est.

si qui multus video exigo cogito orator instituo res arduus etiam cum is formo nihil desum praeterea multus atque difficilis supersum nam et studium perpetuus et praesto praeceptor et multus disciplina opus sum


neque solum alium pro alio pedem metrorum ratio non recipit, sed ne dactylum quidem aut forte spondeum alterum pro altero. itaque si quinque continuos dactylos, ut sunt ut illo panditur interea domus omnipotentis Olympi confundas, solveris versum.

neque solus alius pro alius pedis metrum ratio non recipio sed ne dactylus quidem aut fors spondeus alter pro alter itaque si quinque continuus dactylus ut sum ut ille pando interea domus omnipotens olympius confundo solvo verro


pudet enim dissentire, et velut tacita quadam verecundia inhibemur plus nobis credere, cum interim et vitiosa pluribus placent, et a conrogatis laudantur etiam quae non placent.

pudeo enim dissentio et velut taceo quidam verecundia inhibeo multus nos credo cum interim et vitiosus multus placeo et ab conrogo laudo etiam qui non placeo


nam ut in qualitate generali, in qua rectene factum quid an contra sit quaeritur, perpetua dominatur oratio, et quaestionem finitionis actiones plerumque satis explicant et omnia paene, in quibus de facto constat aut coniectura artificiali ratione colligitur, ita in iis causis, quae sunt frequentissimae, quae vel solis extra artem probationibus vel mixtis continentur, asperrima in hac parte dimicatio est, nec alibi dixeris magis mucrone pugnari.

nam ut in qualitas general in qui recingo facio quis an contra sum quaero perpetuus dominor oratio et quaestio finitio actio plerusque satis explico et omnis paene in qui de facio consto aut conicio artificial ratio colligo ita in is causa qui sum frequens qui vel sol extra ars probatio vel misceo contineo asper in hic pars dimicatio sum neque alibi dico magis mucro pugno


ne illud quidem quod admoneamus indignum est, ingenia puerorum nimia interim emendationis severitate deficere; nam et desperant et dolent et novissime oderunt et, quod maxime nocet, dum omnia timent, nihil conantur.

ne ille quidem qui admoneo indignus sum ingenium puer nimius interim emendatio severitas deficio nam et despero et doleo et novus odi et qui magnus noceo dum omnis timeo nihil conor


et historiae, quae currere debet ac ferri, minus convenissent insistentes clausulae et debita actionibus respiratio et cludendi inchoandique sententias ratio. in contionibus quidem etiam similiter cadentia quaedam et contraposita deprehendas. in Herodoto vero cum omnia (ut ego quidem sentio) leniter fluunt, tum ipsa διάλεκτος habet eam iucunditatem, ut latentes etiam ut se numeros complexa videatur.

et historia qui curro debeo atque fero paruus convenio insisto clausula et debeo actio respiratio et claudo incoho sententia ratio in contio quidem etiam similis cado quidam et contrapositum deprehendo in herodotus verus cum omnis ut ego quidem sentio lenis fluo tum ipse habeo is iucunditas ut lateo etiam ut sui numerus complector video


etiamsi est toto proposito contractum atque summissum, quia et exordium est et solliciti exordium, tamen fuerit necesse est aliquid plenius et erectius, dum dicit pro fortissimo viro, quam cum etsi vereor et turpe sit et timere .

etiamsi sum totus propono contraho atque summitto quia et exordium sum et sollicitus exordium tamen sum necesse sum aliquis plenus et erigo dum dico pro fortis vir quam cum etsi vereor et turpis sum et timeo


si vero iudicium his corruptis acrius adhibeas ut fucinis sulfura, iam illum, quo fefellerant, exuant mentitum colorem et quadam vix enarrabili foeditate pallescant. lucent igitur haec citra solem, ut quaedam exigua animalia igniculi videntur in tenebris. denique mala multi probant, nemo improbat bona.

si verus iudicium hic corruptus acer adhibeo ut fucinus sulfur iam ille quo fallo exuo mentior color et quidam vix enarrabilis foeditas pallesco luceo igitur hic citer sol ut quidam exiguus animal igniculis video in tenebrae denique malus multus probo nemo improbo bonus


his et adversariorum cogitationes velut secum loquentium protrahimus (qui tamen ita demum a fide non abhorrent, si ea locutos finxerimus, quae cogitasse eos non sit absurdum), et nostros cum aliis sermones et aliorum inter se credibiliter introducimus, et suadendo, obiurgando, querendo, laudando, miserando personas idoneas damus.

hic et adversarius cogitatio velut sui loquor protraho qui tamen ita demum ab fides non abhorreo si is loquor fingo qui cogito is non sum absurdus et noster cum alius sermo et alius inter sui credibilis introduco et suadeo objurgo queror laudo misero persono idoneus do


non autem commovere tantum miserationem sed etiam discutere epilogi est proprium cum oratione continua, quae motos lacrimis iudices ad iustitiam reducat, tum etiam quibusdam urbane dictis, quale est date puero panem, ne ploret; et corpulento litigatori, cuius adversarius, item puer, circa iudices erat ab advocato latus: quid faciam? ego te baiulare non possum.

non autem commoveo tantus miseratio sed etiam discutio epilogus sum proprius cum oratio continuo qui moueo lacrima iudex ad iustitia reduco tum etiam quidam urbanus dictum qualis sum do puer panis ne ploro et corpulentus litigator qui adversarius item puer circa iudex sum ab advoco latus quis facio ego tu baiularis non possum


sed ne temporis quidem unquam plus erit, quia his aetatibus omnis in audiendo profectus est. cum ad stilum secedet, cum generabit ipse aliquid atque componet, tum inchoare haec studia vel non vacabit vel non libebit.

sed ne tempus quidem umquam multus sum quia hic aetas omnis in audio proficiscor sum cum ad stilis secedo cum genero ipse aliquis atque compono tum inchoaris hic studium vel non vaco vel non libet


id quoque inter prima rudimenta non inutile demonstrare, quot quaeque verba modis intelligenda sint. circa glossemata etiam, id est voces minus usitatas, non ultima eius professionis diligentia est.

is quoque inter primus rudimentum non inutilis demonstro quot quisque verbum modus intelligenda sum circa glossema etiam is sum voco paruus usitor non ulter is professio diligentia sum


verborum etiam moderatione detrahi solet, si qua est rei invidia: si asperum dicas nimium severum, iniustum persuasione labi, pertinacem ultra modum tenacem esse propositi; plerumque velut ipsos coneris ratione vincere, quod est mollissimum.

verbum etiam moderatio detraho soleo si qui sum res invidia si asperum dico nimium severus iniustus persuasio labor pertinax ultra modus tenax sum propono plerusque velut ipse conor ratio vinco qui sum mollis


si compositio patiatur, optimum est; ut verbis enim sermonis vis est. si id asperum erit, cedet haec ratio numeris, ut fit apud summos Graecos Latinosque oratores frequentissime. sine dubio erit omne, quod non cludet, hyperbaton, sed ipsum hoc inter tropos vel figuras, quae sunt virtutes, receptum est.

si compositio patior bonus sum ut verbum enim sermo volo sum si is asperum sum cedo hic ratio numerus ut fio apud summus graeci latini orator frequens sine dubius sum omnis qui non cludet hyperbaton sed ipse hic inter tropus vel figura qui sum virtus recipio sum


totum autem hoc adhibendum est, quod sit amplius compositionis genus, cum iudex non solum rem tenet, sed etiam captus est oratione et se credit actori et voluptate iam ducitur. historia non tam finitos numeros quam orbem quendam contextumque desiderat. namque omnia eius membra connexa sunt et, quoniam lubrica est, hac atque illac fluit, ut homines, qui manibus invicem apprehensis gradum firmant, continent et continentur.

totus autem hic adhibeo sum qui sum amplus compositio genus cum iudex non solus res teneo sed etiam capio sum oratio et sui credo actor et voluptas iam duco historia non tam finio numerus quam orbis quidam contexo desidero namque omnis is membrum conexum sum et quoniam lubricus sum hic atque illac fluo ut homo qui manus invicem apprehensis gradus firmo contineo et contineo


contra , Non statim, per quem factum est, ut quis periret, is damnari debet, ut accusator, testis, iudex rei capitalis. nec undecunque causa fluxit, ibi culpa est: ut si quis profectionem suaserit aut amicum arcessierit trans mare et is naufragio perierit, ad cenam invitarit et is cruditate illic contracta decesserit.

contra non statim per qui facio sum ut quis pereo is damnaris debeo ut accusator testis iudex res capital neque undecunque causa fluo ibi culpa sum ut si quis profectio suadeo aut amicus arcessierit trans mare et is naufragium pereo ad cena invitarit et is cruditas illic contraho decedo


solet esse et pigra et trepida et secanti similis; interim etiam uncis digitis, ut aut a capite deiciatur aut eadem manu supinata in superiora iactetur. fit et ille gestus, qui, inclinato in humerum dextrum capite, brachio ab aure protenso, manum infesto pollice extendit; qui quidem maxime place iis, qui se dicere sublata manu iactant.

soleo sum et piger et trepido et seco similis interim etiam uncus digitus ut aut ab caput deicio aut idem manus supino in superus jacto fio et ille gero qui inclino in umerus dexter caput bracchium ab auris protendo manus infesto polliceo extendo qui quidem magnus placeo is qui sui dico tollo manus iacto


non igitur frustra Plato civili viro, quem πολιτικὸν vocat, necessariam musicen credidit. et eius sectae, quae aliis severissima aliis asperrima videtur, principes in hac fuere sententia, ut existimarent sapientium aliquos nonnullam operam his studiis accommodaturos. et Lycurgus, durissimarum Lacedaemoniis legum auctor, musices disciplinam probavit.

non igitur frustra plato civilis vir qui voco necessaria musice credo et is secta qui alius severus alius asper video princeps in hic sum sententia ut existimo sapiens aliquis nonnullus opera hic studium accommodo et lycurgus durissimaris lacedaemonius lex auctor musice disciplina probo


sit ergo nobis orator, quem constituimus, is, qui a M. Catone finitur, vir bonus dicendi peritus; verum, id quod et ille posuit prius et ipsa natura potius ac maius est, utique vir bonus. id non eo tantum, quod, si vis illa dicendi malitiam instruxerit, nihil sit publicis privatisque rebus perniciosius eloquentia, nosque ipsi, qui pro virili parte conferre aliquid ad facultatem dicendi conati sumus, pessime mercamur de rebus humanis, si latroni comparamus haec arma, non militi.

sum ergo nos orator qui constituo is qui ab m cato finio vir bonus dico pereo verus is qui et ille pono prior et ipse natura potis atque magnus sum utique vir bonus is non is tantus qui si volo ille dico malitia instruo nihil sum publicus privo res perniciosus eloquentia nos ipse qui pro virilis pars confero aliquis ad facultas dico conor sum pessime mercor de res humanus si latro comparo hic arma non miles


hi porro non tantum nocerent, si omnia scriberent uti gesta sunt. nunc consilium et colores adiiciunt et aliqua peiora veris, quae plerique cum acceperunt, mutare nefas habent et velut themata in scholis posita custodiunt. deinde deprehenduntur et causam, quam discere ex suis litigatoribus noluerunt, ex adversariis discunt.

hic porro non tantus noceo si omnis scribo uti gero sum nunc consilium et color adiiciunt et aliqui malus verus qui plerusque cum accipio muto nefas habeo et velut thema in schola pono custodio deinde deprehendo et causa quam disco ex suus litigator nolo ex adversarius disco


acriora igitur sunt et elegantiora, quae trahuntur ex vi rerum. in his maxime valet similitudo, si tamen ad aliquid inferius leviusque referatur; quae iam veteres illi iocabantur, qui Lentulum Spintherem et Scipionem Serapionem esse dixerunt. sed ea non ab hominibus modo petitur verum etiam ab animalibus, ut nobis pueris Iunius Bassus, homo in primis dicax, asinus albus vocabatur;

acer igitur sum et elego qui traho ex vis res in hic magnus valeo similitudo si tamen ad aliquis inferus levis refero qui iam vetus ille jocor qui lentulis spintherem et scipio serapio sum dico sed is non ab homo modo peto verus etiam ab animal ut nos puer junius bassus homo in primus dicax asinus albus voco


nam rebus atrocibus verba etiam ipso auditu aspera magis convenient. at universum quidem optima simplicium creduntur, quae aut maxime exclamant aut sono sunt iucundissima. et honesta quidem turpibus potiora semper nec sordidis unquam in oratione erudita locus.

nam res atrox verbum etiam ipse auditus asper magis convenio at universus quidem bonus simplicium credo qui aut magnus exclamo aut sonus sum jucundus et honestus quidem turpis potis semper neque sordidus umquam in oratio erudio locus


periclitantem vero commendat dignitas et studia fortia et susceptae bello cicatrices et nobilitas et merita maiorum. hoc , quod proxime dixi, Cicero atque Asinius certatim sunt usi, pro Scauro patre hic ille pro filio.

periclitor verus commendo dignitas et studium fortis et suscipio bellum cicatrix et nobilitas et mereo magnus hic qui propior dico cicero atque asinius certatim sum utor pro scaurus pater hic ille pro filius


haec fere de probatione vel ab aliis tradita vel usu percepta in hoc tempus sciebam. neque mihi fiducia est, ut ea sola esse contendam, quin immo hortor ad quaerendum et inveniri posse fateor; quae tamen adiecta fuerint, non multum ab his abhorrebunt. nunc breviter, quemadmodum sit utendum iis, subiungam.

hic fere de probatio vel ab alius trado vel usus percipio in hic tempus scio neque ego fiducia sum ut is solus sum contendo quin immo hortor ad quaero et invenio possum fateor qui tamen adiicio sum non multus ab hic abhorreo nunc brevis quemadmodum sum utor is subjungo


namque in his omnibus et vis illa dicendi solvitur et frigescit adfectus et iudex parum sibi praestari reverentiae credit. transire in diversa subsellia parum verecundum est. nam et Cassius Severus urbane adversus hoc facientem lineas poposcit. et si aliquando concitate itur, nunquam non frigide reditur.

namque in hic omnis et volo ille dico solvo et frigescit affectus et iudex parum sui praestaris reverentia credo transeo in diverto subsellium parum verecundus sum nam et casseius severus urbanus adverro hic facio linea posco et si aliquando concitas eo numquam non frigidus redeo


igitur nato filio pater spem de illo primum quam optimam capiat, ita diligentior a principiis fiet. falsa enim est querela, paucissimis hominibus vim percipiendi, quae tradantur, esse concessam, plerosque vero laborem ac tempora tarditate ingenii perdere. nam contra plures reperias et faciles in excogitando et ad discendum promptos. quippe id est homini naturale; ac sicut aves ad volatum, equi ad cursum, ad saevitiam ferae gignuntur; ita nobis propria est mentis agitatio atque sollertia, unde origo animi caelestis creditur.

igitur natus filius pater spes de ille primus quam bonus capio ita diligens ab principia fio fallo enim sum querela paucus homo vis percipio qui trado sum concedo plerus verus labor atque tempus tarditas ingenium perdo nam contra multus reperio et facilis in excogito et ad disco promptus quippe is sum homo natural atque sicut aveo ad volo equus ad cursus ad saevitia fera gigno ita nos proprius sum mens agitatio atque sollertia unde origo animus caelestis credo


postremo habebunt modum et fine, qui esse citra divisionem nullus potest. expletis pro facultate omnibus quae proposuerint, pervenisse se ad ultimum sentient. et haec quidem ex arte, illa vero ex studio: ut copiam sermonis optimi, quemadmodum praeceptum est, comparemus: multo ac fideli stilo sic formetur oratio, ut scriptorum colorem etiam quae subito effusa sint reddant, ut, cum multa scripserimus, etiam multa dicamus.

postremo habeo modus et finis qui sum citer divisio nullus possum expleo pro facultas omnis qui propono pervenio sui ad ulter sentio et hic quidem ex ars ille verus ex studium ut copia sermo bonus quemadmodum praeceptum sum comparo multus atque fidelis stilus sic formo oratio ut scriptor color etiam qui subeo effundo sum reddo ut cum multus scribo etiam multus dico


fuerunt et clari quidem auctores, quibus solum videretur oratoris officium docere; namque et adfectus duplici ratione excludendos putabant, primum quia vitium esset omnis animi perturbatio, deinde quia iudicem a veritate depelli misericordia gratia similibusque non oporteret, et voluptatem audientium petere, cum vincendi tantum gratia diceretur, non modo agenti supervacuum, sed vix etiam viro dignum arbitrabantur;

sum et clarus quidem auctor qui solus video orator officium doceo namque et affectus duplex ratio excludo puto primus quia vitium sum omnis animus perturbatio deinde quia judico ab veritas depello misericordia gratia similis non oportet et voluptas audio peto cum vinco tantus gratia dico non modo ago supervacuus sed vix etiam vir dignus arbitror


proximum est, ut dicamus, quae praecipue scribenda sint ἕξιν parantibus. non est huius quidem operis, ut explicemus quae sint materiae, quae prima aut secunda aut deinceps tractanda sint (nam id factum est etiam primo libro, quo puerorum, et secundo, quo iam robustorum studiis ordinem dedimus) sed de quo nunc agitur, unde copia ac facilitas maxime veniat.

propior sum ut dico qui praecipuus scribo sum paro non sum hic quidem opus ut explico qui sum materia qui primus aut secundus aut deinceps tracto sum nam is facio sum etiam primus liber quo puer et secundus quo iam robustor studium ordo do sed de quo nunc ago unde copia atque facilitas magnus venio


cum et res et animus intelligitur? quid dicendo denique proficimus, nisi ut palam sit facere nos quod ipsi sciamus non esse faciendum? atqui praecipue prima, quibus praecipere coeperam, tempora hoc vitio laborarunt. dicebant enim libenter tales controversias, quae difficultatis gratia placent, cum sint multo faciliores.

cum et res et animus intellego quis dico denique proficio nisi ut palam sum facio nos qui ipse scio non sum facio atqui praecipuus primus qui praecipio coepio tempus hic vitio laboro dico enim libet talis controversia qui difficultas gratia placeo cum sum multus facilis


et persolverunt, ut traditum est. nam cum esset grande convivium in honorem eiusdem victoriae atque adhibitus ei cenae Simonides, nuntio est excitus, quod eum duo iuvenes equis advecti desiderare maiorem in modum dicebantur. et illos quidem non invenit, fuisse tamen gratos erga se deos exitu comperit.

et persolverunt ut trado sum nam cum sum grandis convivium in honor idem victoria atque adhibeo is cena simonides nuntio sum excio qui is duo juvenis equus adveho desideraris magnus in modus dico et ille quidem non invenio sum tamen gratus erga sui deus exeo comperio


clara illa atque sublimia plerumque materiae modo discernenda sunt. quod alibi magnificum, tumidum alibi, et quae humilia circa res magnas, apta circa minores videntur. ut autem in oratione nitida notabile humilius verbum et velut macula, ita a sermone tenui sublime nitidumque discordat fitque corruptum, quia in plano tumet.

clarus ille atque sublime plerusque materia modo discerno sum qui alibi magnificus tumidus alibi et qui humilio circa res magnus apto circa paruus video ut autem in oratio nitidus notabilis humilis verbum et velut macula ita ab sermo tenuis sublimis nitidus discordo fio corrumpo quia in planus tumeo


nam idem dicit Apollodorus, cum quaestionem aut in rebus extra positis, quibus coniectura explicatur, aut in nostris opinionibus existimat positam, quorum illud πραγματικόν, hoc περὶ ἐννοίας vocat; idem, qui ἀπρόληπτον et προλημπτικόν dicunt, id est dubium et praesumptum, quo significatur de quo liquet.

nam idem dico apollodorus cum quaestio aut in res extra pono qui conicio explico aut in noster opinio existimo pono qui ille hic voco idem qui et dico is sum dubius et praesumo quo significo de quo liquo


dominatur autem maxime vultus. hoc supplices, hoc minaces, hoc blandi, hoc tristes, hoc hilares, hoc erecti, hoc summissi sumus; hoc pendent homines, line intuentur, hic spectator, etiam antequam dicimus; hoc quosdam amamus, hoc odimus, hoc plurima intelligimus, hic est saepe pro omnibus verbis.

dominor autem magnus vultus hic supplex hic minax hic blandio hic tristis hic hilaris hic erigo hic summitto sum hic pendeo homo linum intueor hic spectator etiam antequam dico hic quidam amo hic odi hic multus intelligimus hic sum saepe pro omnis verbum


O mulieris scelus incredibile et praeter hanc unam in omni uita inauditum! O libidinem effrenatam et indomitam! O audaciam singularem! nonne timuisse, si minus vim deorum hominumque famam, at illam ipsam noctem facesque illas nuptiales non limen cubiculi non cubile filiae non parietes denique ipsos, superiorum testes nuptiarum

o mulier scelus incredibilis et praeter hic unus in omnis uita inaudio o libido effreno et indomitus o audacia singularis nonne timeo si paruus vis deus homo fama at ille ipse nox fax ille nuptial non limen cubiculum non cubile filia non paries denique ipse superus testis nuptiae


etiam quae bene composita erunt, memoriam serie sua ducent. nam sicut facilius versus ediscimus quam prosam orationem, ita prosae vincta quam dissoluta. sic contingit, ut etiam quae ex tempore videbantur effusa, ad verbum repetita reddantur. quod meae quoque memoriae mediocritatem sequebatur, si quando interventus aliquorum, qui hunc honorem mererentur, iterare declamationis partem coegisset. nec est mendacio locus, salvis qui interfuerunt.

etiam qui bene compono sum memoria series suus duco nam sicut facilis verro edisco quam prorsus oratio ita prorsus vincio quam dissolvo sic contingo ut etiam qui ex tempus video effundo ad verbum repeto reddo qui meus quoque memoria mediocritas sequor si quando intervenio aliqui qui hic honor mereo iteraris declamatio pars cogo neque sum mendacium locus salvus qui intersum


atque , ut ordinem sequar, primum sunt quae imperitis quoque ad reprehensionem notabilia videntur, id est, quae, commissis inter se verbis duobus, ex ultima prioris ac prima sequentis syllaba deforme aliquod nomen efficiunt. tum vocalium concursus; quod cum accidit, hiat et intersistit et quasi laborat oratio. pessime longae, quae easdem inter se litteras committunt, sonabunt. praecipuus tamen erit hiatus earum, quae cavo aut patulo maxime ore efferuntur.

atque ut ordo sequor primus sum qui imperitus quoque ad reprehensio notabilis video is sum qui committo inter sui verbum duo ex ulter prior atque primus sequor syllaba deformis aliqui nomen efficio tum vocalis concursus qui cum accido hio et intersisto et quasi laboro oratio pessime longus qui idem inter sui littera committo sono praecipuus tamen sum hio is qui caveo aut patulus magnus os effero


fiducia ipsa solet opinione arrogantiae laborare. faciunt favorem et ilia paene communia non tamen omittenda, vel ideo ne occupentur, optare, abominari, rogare, sollicitum agere; quia plerumque attentum iudicem facit, si res agi videtur nova, magna, atrox, pertinens ad exemplum, praecipue tamen, si index aut sua vice aut reipublicae commovetur, cuius animus spe, metu, admonitione, precibus, vanitate denique, si id profuturum credimus, agitandus est.

fiducia ipse soleo opinio arrogantia laboro facio favor et ilia paene commune non tamen omitto vel ideo ne occupo optaris abominaris rogo sollicitus ago quia plerusque attendo judico facio si res ago video novo magnus atrox pertineo ad exemplum praecipuus tamen si index aut suus vicus aut reipublicae commoveo qui animus spes metus admonitio prex vanitas denique si is possum credo agito sum


erit optimum; sed certe sint grandia et tumida, non stulta etiam et acrioribus oculis intuenti ridicula: ut, si iam cedendum est, impleat se declamator aliquando, dum sciat, ut quadrupedes, cum viridi pabulo distentae sunt, sanguinis detractione curantur et sic ad cibos viribus conservandis idoneos redeunt, ita sibi quoque tenuandas adipes, et quidquid humoris corrupti contraxerit, emittendum, si esse sanus ac robustus volet. alioqui tumor ille inanis primo cuiusque veri operis conatu deprehendetur.

sum bonus sed certus sum grandis et tumidus non stultus etiam et acer oculus intueor ridicula ut si iam cedo sum impleo sui declamator aliquando dum scio ut quadrupedes cum viridis pabulum distendo sum sanguis detractio curo et sic ad cibus vis conservo idoneus redeo ita sui quoque tenuo adipes et quisquis humoris corrumpo contraho emitto si sum sanus atque robustus volo alioqui tumor ille inanis primus quisque verus opus conatus deprehendo


quasi vero id eam fecerit miseram aut nocentem, quod illic ceciderint abiegnae ad terram trabes; et Philocteta Paridi, Si impar esses tibi, ego nunc non essem miser; quo modo pervenire quolibet retro causas legentibus licet. illud his adiicere ridiculum putarem,

quasi verus is is facio miser aut noceo qui illic cado abiegnus ad terra trabs et philocteta paris si impar sum tu ego nunc non sum miser quo modo pervenio quilibet retro causa lego licet ille hic adjicio ridiculus puto


nec fortuiti sermonis contextum mirabor unquam, quem iurgantibus etiam mulierculis superfluere video, cum eo quod, si calor ac spiritus tulit, frequenter accidit ut successum extemporalem consequi cura non possit.

neque fortuitus sermo contexo miror umquam qui jurgo etiam mulierculis superfluo video cum is qui si calor atque spiritus fero frequens accido ut successus extemporal consequor cura non possum


ipsorum etiam qui rectum dicendi genus sequi volunt, alii pressa demum et tenuia et quae minimum ab usu cotidiano recedant, sana et vere Attica putant; quosdam elatior ingenii vis et magis concitata et plena spiritus capit; sunt etiam lenis et nitidi et compositi generis non pauci amatores. de qua differentia disseram diligentius, cum de genere dicendi quaerendum erit. interim summatim, quid et a qua lectione petere possint, qui confirmare facultatem dicendi volent, attingam. paucos enim qui sunt eminentissimi excerpere in animo est.

ipse etiam qui recingo dico genus sequor volo alius premo demum et tenue et qui paruus ab usus cottidianus recedo sano et verus atticus puto quidam effero ingenium volo et magis concito et plenus spiritus capio sum etiam lenis et nitidus et compono genus non paucus amator de qui differentia dissero diligo cum de genus dico quaero sum interim summatim quis et ab qui lectio peto possum qui confirmo facultas dico volo attingo paucus enim qui sum emineo excerpo in animus sum


non tamen post tot ac tantos auctores pigebit meam quibusdam locis posuisse sententiam. neque enim me cuiusquam sectae velut quadam superstitione imbutus addixi, et electuris quae volent facienda copia fuit, sicut ipse plurium in unum confero inventa, ubicunque ingenio non erit locus, curae testimonium meruisse contentus.

non tamen post tot atque tantus auctor pigeo meus quidam locus pono sententia neque enim ego quisquam secta velut quidam superstitio imbuo addico et eligo qui volo facio copia sum sicut ipse multus in unus confero invenio ubi ingenium non sum locus cura testimonium mereo contineo


sed res propriae sunt cuiusque causae aut paucis communes, verba in universas paranda; quae si in rebus singulis essent singula, minorem curam postularent, nam cuncta sese cum ipsis protinus rebus offerrent. sed cum sint aliis alia aut magis propria aut magis ornata aut plus efficientia aut melius sonantia, debent esse non solum nota omnia sed in promptu atque, ut ita dicam, in conspectu, ut, cum se iudicio dicentis ostenderint, facilis ex his optimorum sit electio.

sed res proprius sum quisque causa aut paucus communis verbum in universus paro qui si in res singuli sum singulus paruus cura postulo nam cunctus sui cum ipse protinus res offertor sed cum sum alius alius aut magis proprius aut magis orno aut multus efficio aut bonus sono debeo sum non solus nosco omnis sed in promptus atque ut ita dico in conspectus ut cum sui iudicium dico ostendo facilis ex hic bonus sum electio


etiam ubi aliud ratio, aliud consuetudo poscet, utrum volet, sumat compositio, vitavisse vel vitasse, deprehendere vel deprendere. coitus etiam syllabarum non negabo, et quidquid sententiis aut elocutioni non nocebit. praecipuum tamen ut hoc opus est,

etiam ubi alius ratio alius consuetudo posco utrum volo sumo compositio vito vel vito deprehendo vel deprehendo coeo etiam syllabaris non nego et quisquis sententia aut elocutio non noceo praecipuus tamen ut hic opus sum


utilitas quoque interim natura discernitur, interim tempore. quaedam an obtineri possint, ambigi solet. ne illud quidem ignorare oportet, leges aliquando totas, aliquando ex parte reprehendi solere, cum exemplum rei utriusque nobis claris orationibus praebeatur.

utilitas quoque interim natura discerno interim tempus quidam an obtineo possum ambago soleo ne ille quidem ignoro oportet lex aliquando totus aliquando ex pars reprehendo soleo cum exemplum res uterque nos claris oratio praebeo


sed hoc est vel iisdem saepius repetitis, ut tectumque laremque armaque Amyclaeumque canem Cressamque pharetram; vel diversis:

sed hic sum vel idem saepis repeto ut tego lar armo amyclaeus canis cressa pharetra vel diverto


nec illo fastidio laborabit orator non agendi causas minores, tanquam infra eum sint aut detractura sit opinioni minus liberalis materia. nam et suscipiendi ratio iustissima est officium, et optandum etiam ut amici quam minimas lites habeant; et abunde dixit bene, quisquis rei satisfecit.

neque ille fastidium laboro orator non ago causa paruus tamquam infra is sum aut detraho sum opinio paruus liberalis materia nam et suscipio ratio justus sum officium et opto etiam ut amicus quam minimus lis habeo et abunde dico bene quisquis res satisfecit


iam cum eloquendi rationem novissime repertam paucissimisque temptatam ingressi sumus, rarus, qui tam procul a portu recessisset, reperiebatur. postquam vero nobis ille, quem instituebamus, orator a dicendi magistris dimissus aut suo iam impetu fertur aut maiora sibi auxilia ex ipsis sapientiae penetralibus petit, quam in altum simus ablati sentire coepimus.

iam cum eloquor ratio novus reperio paucus tento ingredior sum rarus qui tam procul ab portus recedo reperio postquam verus nos ille qui instituo orator ab dico magister dimitto aut suus iam impetus fero aut magnus sui auxilium ex ipse sapientia penetral peto quam in altus sum aufero sentio coepio


in armis fui. ex iis quae supra probavi apparet molosson quoque clausulae convenire, dum habeat ex quocunque pede ante se brevem: illud scimus ubicunque sunt, esse pro nobis.

in arma sum ex is qui supra probo appareo molosson quoque clausula convenio dum habeo ex quocunque pes ante sui brevis ille scio ubi sum sum pro nos


quod ita continget, si et quid cuique conveniat viderimus et verba verbis applicarimus non pugnantia, sed quae invicem complectantur. ita res non diversae distantibus ex locis quasi invicem ignotae collidentur, sed aliqua societate cum prioribus ac sequentibus copulatae tenebuntur, ac videbitur non solum composita oratio, sed etiam continua. verum longius fortasse progredior fallente transitu et a dispositione ad elocutionis praecepta labor, quae proximus liber inchoabit.

qui ita contingo si et quis quisque convenio video et verbum verbum applicarimus non pugno sed qui invicem complector ita res non diverto disto ex locus quasi invicem ignosco collido sed aliqui societas cum prior atque sequor copulo teneo atque video non solus compono oratio sed etiam continuo verus longus fortasse progredio fallo transeo et ab dispositio ad elocutio praecipio labor qui proximus liber inchoo


et Phrynen non Hyperidis actione, quanquam admirabili, sed conspectu corporis, quod illa speciosissimum alioqui diducta nudaverat tunica, putant periculo liberatam. quae si omnia persuadent, non est hic, de quo locuti sumus, idoneus finis.

et phryne non hyperides actio quamquam admirabilis sed conspectus corpus qui ille speciosus alioqui diduco nudo tunica puto periculum libero qui si omnis persuadeo non sum hic de quo loquor sum idoneus finis


quae credibilem rationem subiectam habeant: ut vulneratus aut filio orbatus non fuerit alium accusaturus quam nocentem, quando, si negotium innocenti facit, liberet eum noxa qui admiserit. hinc et patres adversus liberos et adversus suos quisque necessarios auctoritatem petunt.

qui credibilis ratio subicio habeo ut vulnero aut filius orbo non sum alius accuso quam noceo quando si negotium innocens facio libero is noxa qui admitto hinc et pater adverro liber et adverro suus quisque necessarius auctoritas peto


quia Peripateticus est, non, ut Stoici, virtutis loco ponit; popularem autem comprehendendo persuasionem etiam contumeliosus est adversus artem orandi, quam nihil putat doctis persuasuram. illud de omnibus, qui circa civiles demum quaestiones oratorem iudicant versari, dictum sit, excludi ab his plurima oratoris officia, illam certe laudativam totam, quae est rhetorices pars tertia.

quia peripateticus sum non ut stoicus virtus locus pono popularis autem comprehendo persuasio etiam contumeliosus sum adverro ars oro quam nihil puto doceo persuadeo ille de omnis qui circa civilis demum quaestio orator judico versaris dico sum excludo ab hic multus orator officium ille certus laudativam totus qui sum rhetorico pars tertius


quid melius alioqui facient, ex quo loqui poterunt? faciant enim aliquid necesse est. aut cur hoc, quantulumcunque est, usque ad septem annos lucrum fastidiamus? nam certe quamlibet parvum sit, quod contulerit aetas prior, maiora tamen aliqua discet puer ipso illo anno, quo minora didicisset.

quis bonus alioqui facio ex quo loquor possum facio enim aliquis necesse sum aut cur hic quantulus sum usque ad septem annus lucrum fastidio nam certus quamlibet parvus sum qui confero aetas prior magnus tamen aliqui disco puer ipse ille annus quo parvus disco


nunc ad res transeo, in quibus maxime sunt personis iuncta, quae agimus, ideoque prima tractanda. in omnibus porro, quae fiunt, quaeritur aut Quare? aut Ubi? aut Quando? aut Quomodo? aut Per quae facta sunt?

nunc ad res transeo in qui magnus sum persona iungo qui ago ideo primus tracto in omnis porro qui fio quaero aut quaris aut ubius aut quando aut quomodo aut per qui facio sum


si id non contigerit, seponamus id quod primum se obtulerit, et ipsi nobiscum sic loquamur: quid si hoc non esset? id iterum et tertium et dum nihil sit reliqui. itaque inferiora quoque scrutabimur, quae tractata faciliorem nobis iudicem ex summa quaestione facient.

si is non contingo sepono is qui primus sui offertor et ipse nos sic loquor quis si hic non sum is iterum et tertius et dum nihil sum reliquus itaque inferus quoque scrutor qui tracto facilis nos judico ex summus quaestio facio


quod ad nationes exteras pertinet, Cicero varie: detracturus Graecis testibus fidem, doctrinam iis concedit ac litteras, seque eius gentis amatorem esse profitetur, Sardos contemnit, Allobrogas ut hostes insectatur; quorum nihil tunc, cum diceretur, parum aptum aut remotum cura decoris fuit.

qui ad natio exter pertineo cicero varius detraho graecum testis fides doctrina is concedo atque littera sequor is gens amator sum profiteor sardi contemno allobrogas ut hostis insecto qui nihil tunc cum dico parum aptus aut removeo cura decor sum


opus est aliquando finitione obscurioribus et ignotioribus verbis ut, quid sit clarigatio, erctum citum: interim notis nomine verbis, quid sit penus, quid litus. quae varietas efficit, ut eam quidam coniecturae, quidam qualitati, quidam legitimis quaestionibus subiecerint.

opus sum aliquando finitio obscurus et ignosco verbum ut quis sum clarigatio herctum cieo interim nosco nomen verbum quis sum penus quis litus qui varietas efficio ut is quidam conicio quidam qualitas quidam legitimus quaestio subjacio


et M. Tullius saepe dicit de oppressa coniuratione Catilinae; sed modo id virtuti senatus, modo providentiae deorum immortalium adsignat. plerumque contra inimicos atque obtrectatores plus vindicat sibi. erant enim illa tuenda, cum obiicerentur.

et m tullius saepe dico de opprimo coniuratio catilina sed modo is virtus senatus modo providentia deus immortalis adsigno plerusque contra inimicus atque obtrectator multus vindico sui sum enim ille tueor cum obiicerentur


laude. vultum igitur praeceptoris intueri tam, qui audiunt, debent, quam ipse qui dicit; ita enim probanda atque improbanda discernet,

laus vultus igitur praeceptor intueor tam qui audio debeo quam ipse qui dico ita enim probo atque improbo discerno


defensor autem semper prius negabit esse factum, quia, si in hac parte vicerit, reliqua non necesse habet dicere; victo superest, ut tueri se possit. illic quoque, ubi de facto tantum controversia est, quod si probetur non possit de auctore dubitari, similiter argumenta et ex persona et ex re ducuntur, sed in unam facti quaestionem,

defenso autem semper prior nego sum facio quia si in hic pars vinco reliquus non necesse habeo dico vinco supersum ut tueor sui possum illic quoque ubi de facio tantus controversia sum qui si probo non possum de auctor dubitaris similis argumentum et ex persono et ex res duco sed in unus facio quaestio


finditur etiam spiritus obiectu aliquo sicut lapillo tenues aquae, quarum cursus etiamsi ultra paulum coit, aliquid tamen cavi relinquit post id ipsum quod offenderat. humor quoque vocem ut nimius impedit, ita consumptus destituit. nam fatigatio, ut corpora, non ad praesens modo tempus, sed etiam in futurum adficit.

findo etiam spiritus objectus aliquis sicut lapillus tenuis aqua qui curro etiamsi ultra paulus coeo aliquis tamen caveo relinquo post is ipse qui offendo humo quoque voco ut nimius impedio ita consumo destituo nam fatigatio ut corpus non ad praesens modo tempus sed etiam in sum afficio


in qua sciens transcurram subtiles nimium divisiones quorundam plura eius genera facientium. non enim solam volunt esse illam negotii, de quo apud iudices quaeritur, expositionem, sed personae, ut M. Lollius Palicanus, humili loco Picens, loquax magis quam facundus; loci, ut oppidum est in Hellesponto Lampsacum, indices; temporis ut vere nouo, gelidus canis cum montibus humo? liquitur ; causarum, quibus historici frequentissime utuntur, cum exponunt, unde bellum, seditio, pestilentia.

in qui scio transcurro subtilis nimium divisio quidam multus is genus facio non enim solus volo sum ille negotium de quo apud iudex quaero expositio sed persona ut m lollius palicanus humilis locus picens loquax magis quam facundus locus ut oppidum sum in hellespontus lampsacus indico tempus ut verus nouus gelidus canis cum mons humo liquitur causaris qui historicus frequens uto cum expono unde bellum seditio pestilentia


est certe proximis locus. an vero ipsi non bis ac saepius de eadem re dicimus et quidem continuas nonnunquam sententias? nisi forte contendere nobiscum possumus, cum aliis non possumus. nam si uno genere bene diceretur, fas erat existimari praeclusam nobis a prioribus viam; nunc vero innumerabiles sunt modi plurimaeque eodem viae ducunt.

sum certus propior locus an verus ipse non bis atque saepis de idem res dico et quidem continuo nonnunquam sententia nisi fors contendo nos possum cum alius non possum nam si unus genus bene dico fas sum existimo praecludo nos ab prior via nunc verus innumerabilis sum modus multus idem via duco


quod si necessitas exigit, non erit iam ex arte oratoria, non magis quam appellare, etiamsi id quoque saepe utile est, aut, antequam pronuntiet, reum facere; nam et minari et deferre etiam non orator potest.

qui si necessitas exigo non sum iam ex ars oratorium non magis quam appello etiamsi is quoque saepe utilis sum aut antequam pronuntio reus facio nam et mino et defero etiam non orator possum


onerabo librum exemplis similemque iis, qui risus gratia componuntur, efficiam, si persequi voluero singula veterum. ex omnibus argumentorum locis eadem occasio est. nam et finitione usus est Augustus de pantomimis duobus, qui alternis gestibus contendebant, cum eorum alterum saltatorem dixit alterum interpellatorem;

onero liber exemplum similis is qui rideo gratia compono efficio si persequor volo singulus vetus ex omnis argumentor locus idem occasio sum nam et finitio utor sum augustus de pantomimus duo qui alternus gestus contendo cum is alter saltator dico alter interpellator


amphiboliam quoque fieri vitiosa locatione verborum, nemo est qui nesciat. haec arbitror, ut ut brevi, de ordine fuisse dicenda; qui si vitiosus est, licet et vincta sit et apte cadens oratio, tamen merito incomposita dicatur. iunctura sequitur. est ut verbis, incisis, membris, periodis; omnia namque ista et virtutes et vitia ut complexu habent.

amphibolia quoque fio vitiosus locatio verbum nemo sum qui nescio hic arbitror ut ut brevis de ordo sum dico qui si vitiosus sum licet et vincio sum et aptus cado oratio tamen mereo incompositus dico jungo sequor sum ut verbum incido membrum periodis omnis namque iste et virtus et vitio ut complexus habeo


sed adhibendi modus alter ille frequens et favorabilis: ne male sentiat populus Romanus, ne iudicia transferantur; alter autem asper et rarus, quo minatur corruptis accusationem, et id quidem in consilio ampliore utcunque tutius; nam et mali inhibentur et boni gaudent; apud singulos vero nunquam suaserim, nisi defecerint omnia.

sed adhibeo modus alter ille frequens et favorabilis ne malus sentio populus romanus ne iudicium transfero alter autem asper et rarus quo mino corruptus accusatio et is quidem in consilium amplus ut tueor nam et malus inhibeo et bonus gaudeo apud singuli verus numquam suadeo nisi deficio omnis


usus deinde Horatii consilio, qui in arte poetica suadet, ne praecipitetur editio nonumque prematur in annum, dabam iis otium, ut, refrigerato inventionis amore, diligentius repetitos tanquam lector perpenderem.

utor deinde horatius consilium qui in ars poeticus suadeo ne praecipito editio nonus premo in annus do is otium ut refrigero inventio amor diligo repeto tamquam lector perpendo


haec ut sciamus atque eorum non significationem modo sed formas etiam mensurasque norimus, ut, ubicunque erunt posita, conveniant, nisi multa lectione atque auditione assequi nullo modo possumus, cum omnem sermonem auribus primum accipiamus. propter quod infantes a mutis nutricibus iussu regum in solitudine educati, etiamsi verba quaedam emisisse traduntur,

hic ut scio atque is non significatio modo sed forma etiam metior norimus ut ubi sum pono convenio nisi multus lectio atque auditio assequor nullus modo possum cum omnis sermo auris primus accipio propter qui infer ab mutus nutrix iussus rex in solitudo educo etiamsi verbum quidam emitto trado


porro lex omnis aut tribuit aut adimit aut punit aut iubet aut vetat aut permittit. litem habet aut propter se ipsam aut propter alteram, quaestionem aut in scripto aut in voluntate.

porro lex omnis aut tribuo aut adimo aut punior aut iubeo aut veto aut permitto lito habeo aut propter sui ipse aut propter alter quaestio aut in scribo aut in voluntas


adiicitur his μυκτηρισμὸς dissimulatus quidam sed non latens derisus. pluribus autem verbis cum id, quod uno aut paucioribus certe dici potest, explicatur, περίφρασιν vocant, circuitum quendam eloquendi, qui nonnunquam necessitatem habet, quotiens dictu deformia operit: ut Sallustius, ad requisita naturae.

adiicitur hic dissimulo quidam sed non lateo derideo multus autem verbum cum is qui unus aut paucus certus dico possum explico voco circumeo quidam eloquor qui nonnunquam necessitas habeo quotiens dico deformis operio ut sallustius ad requaero natura


aut enim de iure dubitari potest eius, qui rogat, ut de P. Clodi, qui non rite creatus tribunus arguebatur; aut de ipsius rogationis, quod est varium, sive non trino forte nundino promulgata sive non idoneo die, sive contra intercessionem vel auspicia aliudve quid, quod legitimis obstet, dicitur lata esse vel ferri, sive alicui manentium legum repugnare.

aut enim de ius dubitaris possum is qui rogo ut de p claudius qui non rite creo tribunus arguo aut de ipse rogatio qui sum varius sive non terni fors nundinum promulgo sive non idoneus dies sive contra intercessio vel auspicium alius quis qui legitimus obsto dico fero sum vel fero sive aliqui maneo lex repugnaris


praeterea ut sint fauces integrae, id est molles ac leves, quarum vitio et frangitur et obscuratur et exasperatur et scinditur vox. nam ut tibiae eodem spiritu accepto alium clausis, alium apertis foraminibus, alium non satis purgatae, alium quassae sonum reddunt, ita fauces tumentes strangulant vocem, obtusae obscurant, rasae exasperant, convulsae fractis sunt organis similes.

praeterea ut sum fauces integer is sum mollis atque levo qui vitio et frango et obscuro et exaspero et scindo vox nam ut tibia idem spiritus accipio alius claudo alius apertus foramen alius non satis purgo alius quatio sonus reddo ita fauces tumeo strangulo voco obtundo obscuro rado exaspero convulsus frango sum organum similis


est et, quod appellatur a novis noema qua voce omnis intellectus accipi potest; sed hoc nomine donarunt ea quae non dicunt, uerum intelligi volunt: ut in eum, quem saepius a ludo redemerat soror, agentem cum ea talionis, quod ei pollicem dormienti recidisset, eras dignus, ut haberes integram manum, sic enim auditur ut depugnares.

sum et qui appello ab novus noema qui vox omnis intellego accipio possum sed hic nomen dono is qui non dico uerus intellego volo ut in is qui saepis ab ludo redemo soror ago cum is talio qui is pollex dormio recido sum dignus ut habeo integer manus sic enim audio ut depugnaris


verum et tum leviter est temptatum, cum apud Graecos quosdam tum apud Ciceronem in libris de Oratore, et nunc maximo temporum nostrorum auctore prope impulsum, ut non modo plura haec genera, sed paene innumerabilia videantur.

verus et tum levis sum temptas cum apud graeci quidam tum apud cicero in liber de orator et nunc maximus tempus noster auctor prope impello ut non modo multus hic genus sed paene innumerabilis video


Thrasymachus Chalcedonius cum hoc et Prodicus Cius et Abderites Protagoras, a quo decem milibus denariorum didicisse artem, quam edidit, Euathlus dicitur, et Hippias Elius et, quem Palameden Plato appellat, Alcidamas Elaïtes.

thrasymachus chalcedonius cum hic et prodicus cius et abderites protagoras ab quo decem mille denarius disco ars quam edo euathlus dico et hippias elius et qui palamedes plato appello alcidamas elaites


optimum autem videtur enthymematis genus, cum propositio dissimili vel contraria ratio subiungitur, quale est Demosthenis: non enim, si quid unquam contra leges actum est, idque tu es imitatus, idcirco te convenit poena liberari; quin e contrario damnari multo magis. nam ut, si quis eorum damnatus esse, tu haec non scripsisses, ita, damnatus tu si fueris, non scribet alius.

bonus autem video enthymema genus cum propositio dissimilis vel contrarius ratio subjungo qualis sum demosthenes non enim si quis umquam contra lex ago sum is tu sum imitor idcirco tu convenio poena liberaris quin e contrarius damnaris multus magis nam ut si quis is damno sum tu hic non scribo ita damno tu si sum non scribo alius


rem , de qua deliberatur, aut certum est posse fieri aut incertum. si incertum, haec erit quaestio sola aut potentissima; saepe enim accidet, ut prius dicamus, ne si possit quidem fieri, esse faciendum, deinde fieri non posse. cum autem de hoc quaeritur, coniectura est, an Isthmos intercidi, an siccari palus Pomptina, an portus fieri Ostiae possit, an Alexander terras ultra Oceanum sit inventurus.

res de qui delibero aut certus sum possum fio aut incertus si incertus hic sum quaestio solus aut potens saepe enim accido ut prior dico ne si possum quidem fio sum facio deinde fio non possum cum autem de hic quaero conicio sum an isthmus intercisi an siccaris palus pomptinus an portus fio ostia possum an alexander terra ultra oceanus sum invenio


atqui si quis et didicerit satis et (quod non minus deesse interim solet) voluerit docere quae didicit, non erit contentus tradere in nominibus tria genera et quae sunt duobus omnibusve communia.

atqui si quis et disco satis et qui non paruus desum interim soleo volo doceo qui disco non sum contineo trado in nomen tres genus et qui sum duo omnibusve commune


quanquam mihi totum de Tyndaridis fabulosum videtur, neque omnino huius rei meminit usquam poeta ipse, profecto non taciturus de tanta sua gloria.

quamquam ego totus de tyndarides fabulosus video neque omnino hic res memini usquam poeta ipse profecto non taceo de tantus suus gloria


in carminibus utinam pepercisset, quae non desierunt carpere maligni: cedant arma togae, concedat laurea linguae; et O fortunatam natam me consule Romam; et Iovem illum, a quo in concilium deorum advocatur; et Minervam , quae artes eum edocuit; quae sibi ille secutus quaedam Graecorum exempla permiserat.

in carmen utinam parco qui non desino carpo malignus cedo arma toga concedo laureus lingua et o fortunata nata ego consul roma et iuppiter ille ab quo in concilium deus advoco et minerva qui ars is edoceo qui sui ille sequor quidam graecum exemplum permitto


nec dubium est optimum esse emendandi genus, si scripta in aliquod tempus reponantur, ut ad ea post intervallum velut nova atque aliena redeamus, ne nobis scripta nostra tanquam recentes fetus blandiantur.

neque dubius sum bonus sum emendo genus si scribo in aliqui tempus repono ut ad is post intervallum velut novo atque alienus redeo ne nos scribo noster tamquam recens fetus blandio


tamen loquendi facultate caruerunt. sunt autem alia huius naturae, ut idem pluribus vocibus declarent, ita ut nihil significationis, quo potius utaris, intersit, ut ensis et gladius; alia vero, etiamsi propria rerum aliquarum sint nomina, τροπικῶς quasi tamen ad eundem intellectum feruntur, ut ferrum et mucro.

tamen loquor facultas careo sum autem alius hic natura ut idem multus vox declaro ita ut nihil significatio quo potis utaris intersum ut ensis et gladius alius verus etiamsi proprius res aliquaris sum nomen quasi tamen ad idem intellego fero ut ferrum et mucro


verum illis quidem gratulemur sine labor, sine ratione, sine disciplina disertis; nos, quando et praecipiendi munus iam pridem deprecati sumus et in foro quoque dicendi, quia honestissimum finem putabamus desinere dum desideraremur, inquirendo scribendoque talia consolemur otium nostrum, quae futura usui bonae mentis iuvenibus arbitramur, nobis certe sunt voluptati.

verus ille quidem gratulor sine labor sine ratio sine disciplina dissero nos quando et praecipio munus iam pridem deprecor sum et in forum quoque dico quia honestus finis puto desino dum desidero inquiro scribo talis consolo otium nos qui sum usus bonus mens juvenis arbitror nos certus sum voluptas


opus est igitur inprimis ingenio veloci ac mobili, animo praesenti et acri. non enim cogitandum, sed dicendum statim est et prope sub conatu adversarii manus exigenda. quare cum in omni parte huiusce officii plurimum facit, totas non diligenter modo sed etiam familiariter nosse causas, tum in altercatione maxime necessarium est, omnium personarum, instrumentorum, temporum, locorum habere notitiam; alioqui et tacendum erit saepe et aliis subiicientibus (plerumque autem studio loquendi fatue modo) accedendum; quo nonnunquam accidit, ut nostra credulitate aliena stultitia erubescamus.

opus sum igitur imprimis ingenium velox atque mobilis animus praesens et acer non enim cogito sed dico statim sum et prope sub conatus adversarius manus exigo quare cum in omnis pars hic officium multus facio totus non diligenter modo sed etiam familiaris nosco causa tum in altercatio magnus necessarius sum omnis personaris instrumentor tempus locus habeo notitia alioqui et taceo sum saepe et alius subiicientibus plerusque autem studium loquor fatuus modo accedo quo nonnunquam accido ut noster credulitas alienus stultitia erubesco


nam Plato, cum in aliis quibusdam tum praecipue in Timaeo, ne intelligi quidem nisi ab iis, qui hanc quoque partem disciplinae diligenter perceperint, potest. de philosophis loquor, quorum fons ipse Socrates iam senex institui lyra non erubescebat?

nam plato cum in alius quidam tum praecipuus in timaeus ne intellego quidem nisi ab is qui hic quoque pars disciplina diligenter percipio possum de philosophus loquor qui fons ipse socrates iam senex instituo lyra non erubesco


E planior littera est, i angustior est, ideoque obscurius ut his vitium. minus peccabit, qui longis breves subiiciet, et adhuc, qui praeponet longae brevem. minima est ut duabus brevibus offensio. atque cum aliae subiunguntur aliis, proinde asperiores aut leniores erunt prout oris habitu simili aut diverso pronuntiabuntur.

e planus littera sum eo angustus sum ideo obscurus ut hic vitium paruus pecco qui longus brevis subiiciet et adhuc qui praepono longus brevis minimus sum ut duo brevis offensio atque cum alius subjungo alius proinde asper aut lenis sum prout ora habitus similis aut diverto pronuntio


similium fere quadruplex ratio est. nam est primum, quotiens verbum verbo aut non dissimile valde quaeritur, ut puppesque tuae pubesque tuorum; et sic in hac calamitosa fama quasi in aliqua perniciosissima flamma, et non enim tam spes laudanda quam res est, aut certe par et extremis syllabis consonans: non verbis, sed armis.

similis fere quadruplex ratio sum nam sum primus quotiens verbum verbum aut non dissimilis validus quaero ut puppis tuus pubes tuus et sic in hic calamitosus fama quasi in aliqui perniciosus flamma et non enim tam spes laudo quam res sum aut certus par et exter syllo consono non verbum sed arma


quo vitio multi quidem laborarunt, praecipue tamen Hermagoras, vir alioqui subtilis et in plurimis admirandus, tantum diligentiae nimium sollicitae, ut ipsa eius reprehensio laude aliqua non indigna sit.

quo vitio multus quidem laboro praecipuus tamen hermagoras vir alioqui subtilis et in multus admiror tantus diligentia nimium sollicitus ut ipse is reprehensio laus aliqui non indignus sum


nec accusatorem autem atroci in causa nec patronum in miserabili iocantem feret quisquam. sunt etiam iudices quidam tristiores quam ut risum libenter patiantur.

neque accusator autem atrox in causa neque patronus in miserabilis jocor fero quisquam sum etiam iudex quidam tristis quam ut risus libet patior


quod philosophi quidem multis et acutis conclusionibus colligunt, mihi vero etiam planiore hac proprieque nostra probatione videtur esse perspicuum. ab illis haec dicuntur. si consonare sibi in faciendis ac non faciendis virtus est, quae pars eius prudentia vocatur, eadem in dicendis ac non dicendis erit.

qui philosophus quidem multus et acuo conclusio colligo ego verus etiam planus hic proprius noster probatio video sum perspicuus ab ille hic dico si consonaris sui in facio atque non facio virtus sum qui pars is prudentia voco idem in dico atque non dico sum


nam ut gerentibus bella non semper exercitus per plana et amoena ducendus est, sed adeundi plerumque asperi colles, expugnandae civitates quamlibet praecisis impositae rupibus aut operum mole difficiles, ita oratio gaudebit quidem occasione laetius decurrendi et aequo congressa campo totas vires populariter explicabit;

nam ut gero bellum non semper exercitus per planum et amoenus duco sum sed adeo plerusque asper collis expugno civitas quamlibet praecido impono rupes aut opus moles difficilis ita oratio gaudeo quidem occasio laetus decurro et aequus congredior campus totus vireo popularis explico


deinde subiiciat stimulatos ab iis, quorum indulgentiores parentes erant, semper tamen habuisse eum animum, qui sit eventu deprehensus, ut occidere patrem non possent; neque enim iureiurando opus fuisse, si alioqui hoc mentis habuissent, nec sorte, nisi quod se quisque eximi voluerit, omnia haec qualiacunque placidioribus animis accipientur, illa brevi primae propositionis defensione mollita.

deinde subiiciat stimulo ab is qui indulgeo parens sum semper tamen habeo is animus qui sum evenio deprehendo ut occaedes pater non possum neque enim jurejuro opus sum si alioqui hic mens habeo neque sors nisi qui sui quisque eximo volo omnis hic qualis placidus animus accipio ille brevis primus propositio defensio mollio


optimum ergo in his sequi maxime recepta et rem ipsam, quocunque appellabitur modo, intelligere. illud tamen notandum, coire frequenter in eadem sententia et tropon et figuram. tam enim translatis verbis quam propriis figuratur oratio.

bonus ergo in hic sequor magnus recipio et res ipse quocunque appello modo intellego ille tamen noto coeo frequens in idem sententia et tropus et figura tam enim transfero verbum quam proprius figuro oratio


nam hoc certe nemo dubitabit, omnem orationem id agere, ut iudici, quae proposita fuerint, vera et honesta videantur. utrum igitur hoc facilius bonus vir persuadebit an malus? bonus quidem et dicet saepius vera atque honesta.

nam hic certus nemo dubito omnis oratio is ago ut judicium qui propono sum verus et honestus video utrum igitur hic facilis bonus vir persuadeo an malus bonus quidem et dico saepis verus atque honestus


erit suum parandae facilitati tempus, nec a nobis negligenter locus iste transibitur. interim satis est, si puer omni cura et summo, quantum illa aetas capit, labore aliquid probabile scripserit; in hoc assuescat, huius sibi rei naturam faciat. ille demum in id, quod quaerimus, aut ei proximum poterit evadere, qui ante discet recte dicere quam cito.

sum suus paro facilitas tempus neque ab nos negligenter locus iste transeo interim satis sum si puer omnis cura et superus quantus ille aetas capio labor aliquis probabilis scribo in hic assuescat hic sui res natura facio ille demum in is qui quaero aut is propior possum evado qui ante disco rectus dico quam cito


quippe et Rho litterae, qua Demosthenes quoque laboravit, Labda succedit (quarum vis est apud nos quoque); et cum c ac similiter g non evaluerunt, in t ac d molliuntur.

quippe et rho littera qui demosthenes quoque laboro labda succedo qui volo sum apud nos quoque et cum que atque similis g non evaluerunt in t atque d mollio


finis non erit, si exspatiari in parte hac et indulgere voluptati velim. transeamus igitur ad eam quaestionem, quae sequitur, an rhetorice ars sit.

finis non sum si exspatiaris in pars hic et indulgeo voluptas volo transeo igitur ad is quaestio qui sequor an rhetoricus ars sum


denique quod cuique visum erit vehementer, dulciter, speciose dictum, solvat et turbet: abierit omnis vis, iucunditas, decor. solvit quaedam sua ut Oratore Cicero: neque me divitiae movent quibus omnis Africanos et Laelios mulli venalicii mercatoresque superarunt. immuta paululum ut sit 'multi superarunt mercatores venaliciique,' et insequentes deinceps periodos; quas si ad illum modum turbes, velut fracta aut transversa tela proieceris.

denique qui quisque video sum vehemens dulcis speciosus dico solvo et turbo abeo omnis volo jucunditas decor solvo quidam suus ut orator cicero neque ego divitiae moveo qui omnis africanus et laelius mullus venalicius mercator supero immuto paululum ut sum multus supero mercator venalicius et insequor deinceps periodus qui si ad ille modus turbo velut frango aut transverto telum projacio


aut per comparationem, ut fulminis ocior alis; aut signis quasi quibusdam, illa vel intactae segetis per summa volaret gramina nec teneras cursu laesisset aristas; vel translatione, ut ipsum illud volaret.

aut per comparatio ut fulmen ocior ala aut signum quasi quidam ille vel intactus seges per summus volo gramen neque tener cursus laedo arista vel translatio ut ipse ille volo


ego autem magnos alioqui secutus auctores, duas esse in iudiciis narrationum species existimo, alteram ipsius causae, alteram rerum ad causam pertinentium expositionem.

ego autem magnus alioqui sequor auctor duo sum in iudicium narratio species existimo alter ipse causa alter res ad causa pertineo expositio


haec circa defensionem facti; quae si neque per se ipsa nec adhibitis auxiliis dabitur, proximum est in alium transferre crimen, si possumus. ideoque etiam in hos, qui citra scriptum sunt, status visa est cadere translatio Interdum ergo culpa in hominem relegatur, ut si Gracchus reus foederis Numantini, cuius metu leges populares tulisse in tribunatu videretur, missum se ab imperatore suo diceret.

hic circa defensio facio qui si neque per sui ipse neque adhibeo auxilium do propior sum in alius transfero crimen si possum ideo etiam in hic qui citer scribo sum status video sum cado translatio interdum ergo culpa in homo relego ut si gracchus reus foedo numantinus qui metus lex popularis fero in tribunatus video mitto sui ab imperator suus dico


atqui in orando quoque intentio vocis, remissio, flexus pertinet ad movendos audientium adfectus, aliaque et collocationis et vocis (ut eodem utar verbo) modulatione concitationem iudicis, alia misericordiam petimus; cum etiam organis, quibus sermo exprimi non potest, adfici animos in diversum habitum sentiamus.

atqui in oro quoque intentio vox remissio flecto pertineo ad moveo audio affectus alius et collocatio et vox ut idem uto verbum modulatio concitatio judex alius misericordia peto cum etiam organum qui sermo exprimo non possum afficio animus in diverto habitus sentio


ut minus longa sit, efficiemus quae poterimus differendo, non tamen sine mentione eorum, quae differemus: quas causas occidendi habuerit, quos adsumpserit conscios, quemadmodum disposuerit insidias, probationis loco dicam.

ut paruus longus sum efficio qui possum differo non tamen sine mentio is qui differo qui causa occaedes habeo qui adsumo conscius quemadmodum dispono insidiae probatio locus dico


nempe intentio est: artem ludicram exercuisti; depulsio: non exercui artem ludicram; quaestio: quid sit artem ludicram exercere? si accusabitur theatrali lege, depulsio erit rei; si excitatus fuerit de spectaculis et aget iniuriarum, depulsio erit accusatoris.

nempe intentio sum ars ludicram exerceo depulsio non exerceo ars ludicram quaestio quis sum ars ludicram exerceo si accuso theatral lex depulsio sum res si excito sum de spectaculis et ago iniuriaris depulsio sum accusator


elegia quoque Graecos provocamus, cuius mihi tersus atque elegans maxime videtur auctor Tibullus. sunt qui Propertium malint. Ovidius utroque lascivior, sicut durior Gallus. satura quidem tota nostra est, in qua primus insignem laudem adeptus Lucilius quosdam ita deditos sibi adhuc habet amatores, ut eum non eiusdem modo operis auctoribus, sed omnibus poetis praeferre non dubitent.

elegia quoque graeci provocamus qui ego tersus atque elego magnus video auctor tibullus sum qui propertius malo ovidius uterque lascivus sicut durus gallus sero quidem totus noster sum in qui primus insignis laus adipiscor lucilius quidam ita dedo sui adhuc habeo amator ut is non idem modo opus auctor sed omnis poeta praefero non dubito


quod inter tropos esse noluerunt; alterum, quod est ei figurae sententiarum, quae ἀποστροφή dicitur, simile, sed non sensum mutat, verum formam eloquendi: Decios, Marios magnosque Camillos, Scipiadas duros bello et te, maxime Caesar.

qui inter tropus sum nolo alter qui sum is figura sententiaris qui dico similis sed non sensus muto verus forma eloquor decius marius magnus camillus scipiades durus bellum et tu magnus caesar


neque enim Academici, cum in utramque disserunt partem, non secundum alteram vivunt, nec Carneades ille, qui Romae audiente Censorio Catone non minoribus viribus contra iustitiam dicitur disseruisse quam pridie pro iustitia dixerat, iniustus ipse vir fuit. verum et virtus quid sit, adversa ei malitia detegit, et aequitas fit ex iniqui contemplatione manifestior, et plurima contrariis probantur. debent ergo oratori sic esse adversariorum nota consilia ut hostium imperatori.

neque enim academicus cum in uter dissero pars non secundus alter vivo neque carneades ille qui roma audio censorius cato non paruus vis contra iustitia dico disseruio quam pridie pro iustitia dico injustus ipse vir sum verus et virtus quis sum adverso is malitia detego et aequitas fio ex iniquus contemplatio manifestus et multus contrarius probo debeo ergo orator sic sum adversarius nosco consilium ut hostis imperator


item demonstratiuae partis omnia sunt in hoc statu: factum esse constat, quale sit factum quaeritur. lis est omnis aut de praemio aut de poena aut de quantitate. igitur genus causae aut simplex aut comparativum. illic , quid aequum, hic, quid aequius aut quid aequissimum sit, excutitur. cum de poena iudicium est, a parte eius, qui causam dicit, aut defensio est criminis aut imminutio aut excusatio aut, ut quidam putant, deprecatio.

item demonstrativa pars omnis sum in hic status facio sum consto qualis sum facio quaero lis sum omnis aut de praemium aut de poena aut de quantitas igitur genus causa aut simplex aut comparativus illic quis aequus hic quis aequus aut quis aequus sum excutio cum de poena iudicium sum ab pars is qui causa dico aut defensio sum crimen aut imminutio aut excusatio aut ut quidam puto deprecatio


sunt et qui de eodem et de alio modo qualitatem esse modo finitionem velint. In duo et Posidonius dividit, vocem et res. in voce quaeri putat an significet, quid, quam multa, quo modo? in rebus coniecturam, quod κατ᾽ αἴσθησιν vocat, et qualitatem, et finitionem, cui nomen dat κατ᾽ ἔννοιαν, et ad aliquid. unde et illa divisio est, alia esse scripta, alia inscripta.

sum et qui de idem et de alius modo qualitas sum modo finitio volo in duo et posidonius divido voco et res in vox quaero puto an significo quis quam multus quo modo in res conicio qui voco et qualitas et finitio qui nomen do et ad aliquis unde et ille divisio sum alius sum scribo alius inscribo


nam ex tribus nostrae utique linguae non concesserim; quamvis capsis Cicero dicat compositum esse ex cape si vis, et inveniantur qui Lupercalia aeque tres partes orationis esse contendant,

nam ex tres noster utique lingua non concedo quivis capsa cicero dico compono sum ex capio si volo et invenio qui lupercalis aequus tres pars oratio sum contendo


est et illa ex ironia fictio, qua usus est C. Caesar. nam cum testis diceret a reo femina sua ferro petita, et esset facilis reprehensio, cur illam potissimum partem corporis vulnerare voluisset: quid enim faceret, inquit,

sum et ille ex ironia fictio qui utor sum que caesar nam cum testis dico ab reor femina suus ferrum peto et sum facilis reprehensio cur ille potis pars corpus vulneraris volo quis enim facio inquam


transtulit aliquando patronus puellam, quae soror esse adversarii dicebatur (nam de hoc lis erat), ira adversa subsellia, tanquam ira gremio fratris relicturus, at is a nobis praemonitus discesserat. tum ille, alioqui vir facundus, inopinatae rei casu obmutuit et infantem suam frigidissime reportavit.

transfero aliquando patronus puella qui soror sum adversarius dico nam de hic lis sum ira adverso subsellium tamquam ira gremium frater relinquo at is ab nos praemoneo discedo tum ille alioqui vir facundus inopinor res casus obmutesco et infer suus frigidus reporto


et licebat, si aliter sentirem, fortius id liberiusque defendere. an vero M. Antonius neminem a se visum eloquentem, quod tanto minus erat, professus est; ipse etiam M. Tullius quaerit adhuc eum et tantum imaginatur ac fingit, ego non audeam dicere, aliquid in hac, quae superest, aeternitate inveniri posse eo, quod fuerit, perfectius?

et licet si aliter sentio fortis is liber defendo an verus m antonius nemo ab sui video eloquor qui tantus paruus sum profiteor sum ipse etiam m tullius quaero adhuc is et tantus imagino atque fingo ego non audeo dico aliquis in hic qui supersum aeternitas invenio possum is qui sum perficio


movendi autem ratio aut in repraesentandis est aut imitandis adfectibus. ergo cum iudex in privatis aut praeco in publicis dicere de causa iusserit, leniter consurgendum; tum in componenda toga vel, si necesse erit, etiam ex integro inicienda, dumtaxat in iudiciis (apud principem enim et magistratus ac tribunalia non licebit), paulum est commorandum, ut et amictus sit decentior et protinus aliquid spatii ad cogitandum.

moveo autem ratio aut in repraesento sum aut imito affectus ergo cum iudex in privo aut praeco in publicus dico de causa iubeo lenis consurgo tum in compono toga vel si necesse sum etiam ex integer inicio dumtaxat in iudicium apud princeps enim et magistratus atque tribunalia non liceo paulus sum commoro ut et amicio sum decet et protinus aliquis spatium ad cogito


sed sicut firmiores in litteris profectus alit aemulatio, ita incipientibus atque adhuc teneris condiscipulorum quam praeceptoris iucundior hoc ipso quod facilior imitatio est. vix enim se prima elementa ad spem tollere effingendae, quam summam putant, eloquentiae audebunt; proxima amplectentur magis, ut vites arboribus applicitae inferiores prius apprehendendo ramos in cacumina evadunt.

sed sicut firmus in littera proficiscor alo aemulatio ita incipio atque adhuc teneo condiscipulus quam praeceptor jucundus hic ipse qui facilis imitatio sum vix enim sui primus elementum ad spes tollo effingo quam summa puto eloquentia audeo propior amplector magis ut vito arbor applicitae inferus prior apprehendendo ramus in cacumen evado


aliquando tamen permittendum quae ipsi scripserint dicere, ut laboris sui fructum etiam ex illa quae maxime petitur laude plurium capiant. verum id quoque tum fieri oportebit, cum aliquid commodius elimaverint, ut eo velut praemio studii sui donentur ac se meruisse ut dicerent gaudeant.

aliquando tamen permitto qui ipse scribo dico ut labor suus fructus etiam ex ille qui magnus peto laus multus capio verus is quoque tum fio oportet cum aliquis commodus elimaverint ut is velut praemium studium suus dono atque sui mereo ut dico gaudeo


neque tantum cum his ipsis monitoribus clam res erit ; quidam faciunt aperte ut quoque rixentur. Videas enim plerosque ira percitos exclamantes, ut iudex audiat contrarium id esse, quod admoneatur, sciatque ille, qui pronuntiaturus est in causa,

neque tantus cum hic ipse monitor clam res sum quidam facio apertus ut quoque rixo video enim plerus ira percio exclamo ut iudex audio contrarius is sum qui admoneo scio ille qui pronuntio sum in causa


quodsi hanc vocant necessitatem, in quam homines graviorum metu coguntur, utilitatis erit quaestio; ut si obsessi et impares et aqua ciboque defecti de facienda ad hostem deditione deliberent et dicatur, necesse est; nempe sequitur, ut hoc subiiciatur, alioqui pereundum est: ita propter id ipsum non est necesse, quia perire potius licet.

quodsi hic voco necessitas in quam homo gravis metus cogo utilitas sum quaestio ut si obsedeo et imparis et aqua cibus deficio de facio ad hostis deditio delibero et dico necesse sum nempe sequor ut hic subiiciatur alioqui pereo sum ita propter is ipse non sum necesse quia pereo potis licet


nec semper contrapositum subiungitur, ut in hoc, est igitur, haec iudices, non scripta sed nata lex, verum, sicut Cicero dicit, de singulis rebus propositis refertur ad singula, ut in eo quod sequitur, quam non didicimus, accepimus, legimus, verum ex natura ipsa arripuimus, hausimus, expressimus.

neque semper contrapositum subjungo ut in hic sum igitur hic iudex non scribo sed nata lex verus sicut cicero dico de singuli res propono refero ad singulus ut in is qui sequor quam non disco accipio lego verus ex natura ipse arripio haurio exprimo


quin semel auditos quamlibet multos versus protinus dicitur reddidisse Theodectes. dicebantur etiam nunc esse, qui facerent, sed mihi nunquam, ut ipse interessem, contigit; habenda tamen fides est vel in hoc ut, qui crediderit, et speret.

quin semel audio quamlibet multus verro protinus dico reddo theodectes dico etiam nunc sum qui facio sed ego numquam ut ipse intersum contingo habeo tamen fides sum vel in hic ut qui credo et spero


nam hoc ipso proderat, quod placet. ad cuius voluptates nihil equidem quod addi possit invenio, nisi ut sensus nos quidem dicamus plures. neque enim non fieri potest salva tractatione causae et dicendi auctoritate, si non crebra hac lumina et continua fuerint et invicem offecerint. sed me hactenus cedentem nemo insequatur ultra.

nam hic ipse prosum qui placeo ad qui voluptas nihil equidem qui addo possum invenio nisi ut sensus nos quidem dico multus neque enim non fio possum salvo tractatio causa et dico auctoritas si non creber hic lumen et continuo sum et invicem officio sed ego hactenus cedo nemo insequor ultra


non in bellis quoque idem ille vir, quem instituimus, si sit ad proelium miles cohortandus, ex mediis sapientiae praeceptis orationem trahet? nam quomodo pugnam ineuntibus tot simul metus laboris, dolorum, postremo mortis ipsius exciderint, nisi in eorum locum pietas et fortitudo et honesti praesens imago successerit?

non in bellum quoque idem ille vir qui instituo si sum ad proelium miles cohorto ex medius sapientia praecipio oratio traho nam quomodo pugna ineo tot simul metus labor dolor postremo mors ipse excido nisi in is locus pietas et fortitudo et honestus praesens imago succedo


neque ignoro plerumnque exercitationis gratia poni et poeticas et historicas, ut Priami verba apud Achillem aut Sullae dictaturam deponentis in contione. sed haec in partem cedent trium generum, in quae causas divisimus. nam et rogare, indicare, rationem reddere et alia, de quibus supra dictum est, varie atque ut res tulit in materia iudiciali, deliberativa, demonstrativa, solemus.

neque ignoro plerumnque exercitatio gratia pono et poetice et historice ut priamus verbum apud achilles aut sulla dictatura depono in contio sed hic in pars cedo tres gener in qui causa divido nam et rogo indico ratio reddo et alius de qui supra dico sum varius atque ut res fero in materia iudicial deliberativus demonstrativus solo


deinde cum proferenda sunt studia, caligat in sole et omnia nova offendit, ut qui solus didicerit quod inter multos faciendum est.

deinde cum profero sum studium caligo in sol et omnis novo offendo ut qui solus disco qui inter multus facio sum


amphiboliae species sunt innumerabiles, adeo ut philosophorum quibusdam nullum videatur esse verbum quod non plura significet; genera admodum pauca; aut enim vocibus accidit singulis aut coniunctis.

amphibolia species sum innumerabilis adeo ut philosophus quidam nullus video sum verbum qui non multus significo genus admodum paucus aut enim vox accido singuli aut conjungo


nam , ut transeam, quemadmodum vulgo imperiti loquantur, tota saepe theatra et omnem circi turbam exclamasse barbare scimus. ergo consuetudinem sermonis vocabo consensum eruditorum, sicut vivendi consensum bonorum.

nam ut transeo quemadmodum vulgo imperitus loquor totus saepe theatrum et omnis circos turba exclamo barbaris scio ergo consuetudo sermo voco consensus eruditor sicut vivo consensus bonus


abdicationum formae sunt duae, altera criminis perfecti, ut si abdicetur raptor, adulter, altera velut pendentis et adhuc in condicione positi, quales sunt, in quibus abdicatur filius, quia non pareat patri. illa semper asperam abdicantis actionem habet; immutabile est enim, quod factum est; haec ex parte blandam et suadenti similem; mavult enim pater non abdicare; at pro filiis in utroque genere summissam et ad satisfaciendum compositam.

abdicatio forma sum duo alter crimen perficio ut si abdico raptor adulter alter velut pendeo et adhuc in condicio pono qualis sum in qui abdico filius quia non pareo pater ille semper asper abdico actio habeo immutabilis sum enim qui facio sum hic ex pars blandus et suadeo similis malo enim pater non abdicaris at pro filius in uterque genus summitto et ad satisfaciendum compono


ego vero haec lumina orationis velut oculos quosdam esse eloquentiae credo. sed neque oculos esse toto corpore velim, ne cetera membra officium suum perdant; et, si necesse sit, veterem illum horrorem dicendi malim quam istam novam licentiam. sed patet media quaedam via, sicut in cultu victuque accessit aliquis citra reprehensionem nitor. quare , sicut possumus, adiiciamus virtutibus; prius tamen sit vitiis carere, ne, dum volumus esse meliores veteribus, simus tantum dissimiles.

ego verus hic lumen oratio velut oculus quidam sum eloquentia credo sed neque oculus sum totus corpus volo ne ceterus membrum officium suus perdo et si necesse sum vetus ille horror dico malo quam iste novus licentia sed pateo medius quidam via sicut in cultus vinco accedo aliquis citer reprehensio nitor quare sicut possum adiiciamus virtus prior tamen sum vitium careo ne dum volo sum bonus vetus sum tantus dissimilis


non igitur durum sit neque abruptum, quo animi velut respirant ac reficiuntur. haec est sedes orationis, hoc auditor exspectat, hic laus omnis declamantium. Proximam clausulis diligentiam postulant initia; nam et ut haec intentus auditor est.

non igitur durus sum neque abrumpo quo animus velut respiro atque reficio hic sum sedes oratio hic auditor exspecto hic laus omnis declamo propior clausulis diligentia postulo initium nam et ut hic intendo auditor sum


unde pellexit et collegit, et quae alio loco dicta sunt; ideoque laudatur in Catulo suavis appellatio litterarum. Secundum est, ut sit oratio distincta, id est, qui dicit, et incipiat ubi oportet et desinat. observandum etiam, quo loco sustinendus et quasi suspendendus sermo sit, quod Graeci ὑποδιαστολήν vel ὑποστιγμήν vocant, quo deponendus.

unde pellicio et colligo et qui alius locus dictum sum ideo laudo in catulus suavis appellatio litteraris secundus sum ut sum oratio distinguo is sum qui dico et incipio ubi oportet et desino observo etiam quo locus sustineo et quasi suspendo sermo sum qui graecum vel voco quo depono


quid factum sit, an recte factum sit. has Hermagoras et Apollodorus et alii plurimi scriptores proprie quaestiones vocant, Theodorus, ut dixi, capita generalia, sicut illas minores aut ex illis pendentes specialia. nam et quaestionem ex quaestione nasci et speciem in species dividi convenit.

quis facio sum an rectus facio sum hic hermagoras et apollodorus et alius plurimus scriptor proprius quaestio voco theodorus ut dico caput generalis sicut ille paruus aut ex ille pendeo specialis nam et quaestio ex quaestio nascor et species in species divido convenio