De Tranquillitate Animi

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Canus Iulius, vir imprimis magnus, cuius admirationi ne hoc quidem obstat, quod nostro saeculo natus est, eum Gaio diu altercatus, postquam abeunti Phalaris ille dixit: " Ne forte inepta spe tibi blandiaris, duci te iussi," "Gratias," inquit, " ago, optime princeps."

canus iulius vir imprimo magnus qui admiratio ne hic quidem obsto qui noster saeculum nascor sum is gaius diu alterco postquam abeo phalaris ille dico ne fors ineptus spes tu blandiaris duco tu iubeo gratia inquam ago optume princeps


Singula propter quae laeti ac tristes sumus sibi quisque proponat et sciet verum esse quod Bion dixit : omnia hominum negotia simillima initiis esse nec vitam illorum magis sanctam aut severam esse quam conceptum, in nihilum recidere de nihilo natos.

singulus propter qui laetus atque tristis sum sui quisque propono et scio verus sum qui biduum dico omnis homo negotium similis initium sum neque vita ille magis sancio aut sero sum quam concipio in nihilis recido de nihilum nascor


Sed nihil prodest privatae tristitiae causas abiecisse ; occupat enim nonnumquam odium generis humani. Cum cogitaveris, quam sit rara simplicitas et quam ignota innocentia et vix umquam, nisi eum expedit, fides, et occurrit tot scelerum felicium turba et libidinis lucra damnaque pariter invisa et ambitio usque eo iam se suis non continens terminis, ut per turpitudinem splendeat : agitur animus in noctem et velut eversis virtutibus, quas nec sperare licet nec habere prodest, tenebrae oboriuntur.

sed nihil prodo privo tristitia causa abicio occupo enim nonnumquam odium genus humanus cos cogito quam sum rarus simplicitas et quam ignotus innocens et vix umquam nisi is expedio fides et occurro tot scelus felicium turba et libido lucrum damno pariter invideo et ambitio usque is iam sui suus non contineo terminus ut per turpitudo splendeo ago animus in nox et velut everro virtus qui neque spero licet neque habeo prodo tenebra oborior


placet cibus, quem nec parent familiae nec spectent, non ante multos imperatus dies nec multorum manibus ministratus, sed parabilis facilisque, nihil habens arcessiti pretiosive, ubilibet non defuturus, nec patrimonio nec corpori gravis, non rediturus qua intraverit;

placeo cibus qui neque pareo familia neque specto non ante multus impero dies neque multus manus ministro sed parabilis facilis nihil habeo arcesso pretiosive ubilibet non desum neque patrimonium neque corpus gravis non redeo qui intro


" Honestius," inquis, " hoc se impensae quam in Corinthia pietasque tabulas effuderint." Vitiosum est ubique, quod nimium est. Quid habes, cur ignoscas homini armaria e citro atque ebore captanti, corpora conquirenti aut ignotorum auctorum aut improbatorum et inter tot milia librorum oscitanti, cui voluminum suorum frontes maxime placent titulique ?

honestus inquam hic sui impendo quam in corinthius pietas tabula effundo vitiosus sum ubique qui nimium sum quis habeo cur ignosco homo armarium e citer atque ebur capto corpus conquaero aut ignotor auctor aut improbator et inter tot mille liber oscito qui volumen suus frons magnus placeo titulus


Faciles etiam nos facere debemus, ne nimis destinatis rebus indulgeamus, transeamusque in ea, in quae nos casus deduxerit, nec mutationem aut consili aut status pertimescamus, dummodo nos levitas, inimicissimum quieti vitium, non excipiat. Nam et pertinacia necesse est anxia et misera sit, cui fortuna saepe aliquid extorquet, et levitas multo gravior nusquam se continens. Utrumque infestum est tranquillitati, et nihil mutare posse et nihil pati.

facilis etiam nos facio debeo ne nimis destino res indulgeo transeo in is in qui nos casus deduco neque mutatio aut consilium aut status pertimesco dummodo nos levitas inimicus quiesco vitium non excipio nam et pertinacia necesse sum anxius et misero sum qui fortuna saepe aliquis extorqueo et levitas multus gravis nusquam sui contineo uterque infestus sum tranquillitas et nihil muto possum et nihil patior


Ne singula diutius persequar, in omnibus rebus haec me sequitur bonae mentis infirmitas. Quin ne paulatim defluam vereor, aut quod est sollicitius, ne semper casuro similis pendeam et plus fortasse sit quam quod ipse pervideo ; familiariter enim domestica aspicimus et semper iudicio favor officit.

ne singulus diu persequor in omnis res hic ego sequor bonus mens infirmitas quin ne paulatim defluo vereor aut qui sum sollicitus ne semper cado similis pendeo et multus fortasse sum quam qui ipse pervideo familiaris enim domesticus aspicio et semper iudicium favor officio


Quorundam quasi ad incendium currentium misereberis ; usque eo impellunt obvios et se aliosque praecipiant, cum interim cucurrerunt aut salutaturi aliquem non resalutaturum aut funus ignoti hominis prosecuturi aut ad iudicium saepe litigantis aut ad sponsalia saepe nubentis et lecticam adsectati quibusdam locis etiam tulerunt. Dein domum cum supervacua redeuntes lassitudine iurant nescire se ipsos, quare exierint, ubi fuerint, postero die erraturi per eadem illa vestigia.

quidam quasi ad incendium curro misereo usque is impello obvius et sui alius praecipio cum interim curro aut saluto aliquis non resaluto aut funus ignosco homo prosequor aut ad iudicium saepe litigo aut ad sponsale saepe nubo et lectica adsectas quidam locus etiam fero deinde domus cum supervacuus redeo lassitudo juro nescio sui ipse quare exeo ubi sum posterus dies erro per idem ille vestigium


At in aliquod genus vitae difficile incidisti et tibi ignoranti vel publica fortuna vel privata laqueum impegit, quem nec solvere possis nec rumpere. Cogita compeditos primo aegre ferre onera et impedimenta crurum ; deinde ubi non indignari illa sed pati proposuerunt, necessitas fortiter ferre docet, consuetudo facile. Invenies in quolibet genere vitae oblectamenta et remissiones et voluptates, si volueris mala putare levia potius quam invidiosa facere.

at in aliqui genus vita difficilis incido et tu ignoro vel publicus fortuna vel privo laqueus impingo qui neque solvo possum neque rumpo cogito compeditos primus aeger fero onus et impedimentum crus deinde ubi non indignor ille sed patior propono necessitas fortis fero doceo consuetudo facilis invenio in quilibet genus vita oblectamentum et remissio et voluptas si volo malus puto levis potis quam invidiosus facio


Scito ergo omnem condicionem versabilem esse et quicquid in ullum incurrit posse in te quoque incurrere. Locuples es: numquid divitior Pompeio ? Cui cum Gaius, vetus cognatus, hospes novus, aperuisset Caesaris domum, ut suam eluderet, defuit panis, aqua ! Cum tot flumina possideret in suo orientia, in suo cadentia, mendicavit stilicidia. Fame ac siti periit in palatio cognati, dum illi heres publicum funus esurienti locat ! Honoribus summis functus es ;

scio ergo omnis condicio versabilis sum et quisquis in ullus incurro possum in tu quoque incurro locuples sum numquid divitia pompejus qui cum gaius vetus cognatus hospes novus aperio caesar domus ut suus eludo desum panis aqua cos tot flumen possideo in suus orior in suus cado mendicavit stillicidium fames atque sitis pereo in palatium cognatus dum ille heres publicus funus exsurio loco honor summus fungor sum


Hinc illud est taedium et displicentia sui et nusquam residentis animi volutatio et otii sui tristis atque aegra patientia ; utique ubi causas fateri pudet et tormenta introsus egit verecundia, in angusto inclusae cupiditates sine exitu se ipsae strangulant. Inde maeror marcorque et mille fluctus mentis in- certae, quam spes inchoatae suspensam habent, deploratae tristem ; inde ille adfectus otium suum detestantium querentiumque nihil ipsos habere, quod agant et alienis incrementis inimicissima invidia. Alit enim livorem infelix inertia et omnes destrui cupiunt, quia se non potuere provehere ;

hinc ille sum taedium et displiceo suus et nusquam resideo animus volutatio et otium suus tristis atque aeger patientia utique ubi causa fateor pudeo et tormentum introsus ago verecundia in angustus includo cupiditas sine exeo sui ipse strangulo indus maeror marcor et mille fluctus mens in certus quam spes incoho suspendo habeo deploro tristis inde ille affectus otium suus detesto queror nihil ipse habeo qui ago et alienus incrementum inimicus invidia alo enim livor infelix inertia et omnis destruo cupio quia sui non possum provehere


Hoc est quare sapienti nihil contra opinionem dicamus accidere : non illum casibus hominum excerpimus sed erroribus, nec illi omnia ut voluit cedunt, sed ut cogitavit; imprimis autem cogitavit aliquid posse propositis suis resistere. Necesse est autem levius ad animum pervenire destitutae cupiditatis dolorem, cui successum non utique promiseris.

hic sum quare sapio nihil contra opinio dico accido non ille casus homo excerpo sed error neque ille omnis ut volo cedo sed ut cogito imprimo autem cogito aliquis possum propono suus resisto necesse sum autem levis ad animus pervenio destituo cupiditas dolor qui successus non utique promitto


Ideo magno animo nos non unius urbis moenibus clusimus, sed in totius orbis commercium emisimus patriamque nobis mundum professi sumus, ut liceret latiorem virtuti campum dare. Praeclusum tibi tribunal est et rostris prohiberis aut comitiis ? Respice post te quantum latissimarum regionum pateat, quantum populorum ; numquam ita tibi magna pars obstruetur, ut non maior relinquatur.

ideo magnus animus nos non unus urbs moenia clusimus sed in totus orbis commercium emitto patria nos mundus profiteor sum ut licet fero virtus campus do praecludo tu tribunal sum et rostrum prohibeo aut comitium respicio post tu quantus latissimaris regio pateo quantus populus numquam ita tu magnus pars obstruo ut non magnus relinquo


Si quis de felicitate Diogenis dubitat, potest idem dubitare et de deorum immortalium statu, an parum beate degant, quod illis nec praedia nec horti sint nec alieno colono rura pretiosa nec grande in foro faenus. Non te pudet, quisquis divitiis adstupes ? Respice agedum mundum ; nudos videbis deos, omnia dantis, nihil habentis. Hunc tu pauperem putas an dis immortalibus similem, qui se fortuitis omnibus exuit ?

si quis de felicitas diogenes dubito possum idem dubitaris et de deus immortalis status an parum beatus dego qui ille neque praedium neque hortus sum neque alienus colonus rus pretiosus neque grandis in forum faenus non tu pudeo quisquis divitiae astupeo respicio agedum mundus nudus video deus omnis do nihil habeo hic tu paupero puto an deus immortalis similis qui sui fortuitus omnis exuo


Sed vide, ne totum istud tuum vitium sit ; non vis enim nisi consul aut prytanis aut ceryx aut sufes administrare rem publicam. Quid si militare nolis nisi imperator aut tribunus ? Etiam si alii primam frontem tenebunt, te sors inter triarios posuerit, inde voce, adhortatione, exemplo, animo milita ; praecisis quoque manibus ille in proelio invenit, quod partibus conferat, qui stat tamen et clamore iuvat.

sed video ne totus iste tuus vitium sum non volo enim nisi consul aut prytanes aut ceryx aut sufes administraris res publicus quis si militaris nolo nisi imperator aut tribunus etiam si alius primus frons teneo tu sors inter triarii pono inde vox adhortatio exemplum animus milito praecido quoque manus ille in proelium invenio qui pars confero qui sto tamen et clamor juvo


Si te ad studia revocaveris, omne vitae fastidium effugeris nec noctem fieri optabis taedio lucis, nec tibi gravis eris nec aliis supervacuus; multos in amicitiam adtrahes adfluetque ad te optumus quisque. Numquam enim quamvis obscura virtus latet, sed mittit sui signa ; quisquis dignus fuerit, vestigiis illam colliget.

si tu ad studium revoco omnis vita fastidium effugio neque nox fio opto taedium lucus neque tu gravis sum neque alius supervacuus multus in amicitia adtraho affluo ad tu bonus quisque numquam enim quivis obscurus virtus lateo sed mitto suus signum quisquis dignus sum vestigium ille colligo


Sed ut libertatis ita vini salubris moderatio est. Solonem Arcesilanque indulsisse vino credunt, Catoni ebrietas obiecta est ; facilius efficiet, quisquis obiecit ei, crimen honestum quam turpem Catonem. Sed nec saepe faciendum est, ne animus malam consuetudinem ducat, et aliquando tamen in exultationem libertatemque extrahendus tristisque sobrietas removenda paulisper.

sed ut libertas ita vinum salubris moderatio sum solon arcesilanque indulgeo vinum credo cato ebrietas objecto sum facilis efficio quisquis obiacio is crimen honestus quam turpis cato sed neque saepe facio sum ne animus malus consuetudo duco et aliquando tamen in exultatio libertas extraho tero sobrietas removeo paulisper


Illi rursus, quos sors iniqua in ancipiti posuit, tutiores erunt superbiam detrahendo rebus per se superbis et fortunam suam quam maxime poterunt in planum deferendo. Multi quidem sunt, quibus necessario haerendum sit in fastigio suo, ex quo non possunt nisi cadendo descendere, sed hoc ipsum testentur maximum onus suum esse, quod aliis graves esse cogantur, nec sublevatos se sed suffixos. Iustitia, mansuetudine, humanitate, larga et benigna manu praeparent multa ad secundos casus praesidia, quorum spe securius pendeant. Nihil tamen aeque nos ab his animi fluctibus vindicaverit, quam semper aliquem incrementis terminum figere, nec fortunae arbitrium desinendi dare, sed ipsos multo quidem citra exempla hortentur consistere. Sic et aliquae cupiditates animum acuent et finitae non in immensum incertumque producent.

ille rursus qui sors iniquus in anceps pono tueor sum superbia detraho res per sui superbus et fortuna suus quam magnus possum in planus defero multus quidem sum qui necessarius haereo sum in fastigium suus ex quo non possum nisi cado descendo sed hic ipse testo magnus onus suus sum qui alius gravis sum cogo neque sublevatos sui sed suffigo iustitia mansuetudo humanitas largus et benignus manus praeparo multus ad secundus casus praesidium qui spes securus pendeo nihil tamen aequus nos ab hic animus fluctus vindico quam semper aliquis incrementum terminus figo neque fortuna arbitrium desino do sed ipse multus quidem citer exemplum horto consisto sic et aliqui cupiditas animus acuo et finio non in immensus incertus produco


Danda est animis remissio ; meliores acrioresque requieti surgent. Ut fertilibus agris non est imperandum— cito enim illos exhauriet' numquam intermissa fecunditas,—ita animorum impetus adsiduus labor franget, vires recipient paulum resoluti et remissi; nascitur ex assiduitate laborum animorum hebetatio quaedam et languor.

do sum animus remissio bonus acer requiesco surgo ut fertilis ager non sum impero cito enim ille exhaurio numquam intermissus fecunditas ita animus impetus assiduus labor frango vireo recipio paulus resolvo et remitto nascor ex assiduitas labor animus hebetatio quidam et languor


Vere, ut opinor, Curius Dentatus aiebat, malle se esse mortuum quam vivere ; ultimum malorum est e vivorum numero exire, antequam moriaris. Sed faciendum erit, si in rei publicae tempus minus tractabile incideris, ut plus otio ac litteris vindices, nec aliter quam in periculosa navigatione subinde portum petas nec expectes, donec res te dimittant, sed ab illis te ipse diiungas.

verus ut opinor curius dentatus aio malo sui sum mortuus quam vivo ulter malus sum e vivus numerus exeo antequam moriaris sed facio sum si in res publicus tempus paruus tractabilis incido ut multus otium atque littera vindico neque aliter quam in periculosus navigatio subinde portus peto neque expecto donec res tu dimitto sed ab ille tu ipse diiungas


Omnis itaque labor aliquo referatur, aliquo respiciat ! Non industria inquietos, sed insanos falsae rerum imagines agitant. Nam ne illi quidem sine aliqua spe moventur ; proritat illos alicuius rei species, cuius vanitatem capta mens non coarguit.

omnis itaque labor aliquis refero aliquis respicio non industria inquietus sed insanus fallo res imago agito nam ne ille quidem sine aliqui spes moveo prorito ille aliquis res species qui vanitas capio mens non coarguo


Hominum utique dilectus habendus est: an digni sint quibus partem vitae nostrae impendamus, an ad illos temporis nostri iactura perveniat ; quidam enim ultro officia nobis nostra imputant.

homo utique delectus habeo sum an dignus sum qui pars vita noster impendo an ad ille tempus noster iactura pervenio quidam enim ultro officium nos noster imputo


Mihi, carissime Serene, nimis videtur sum- misisse temporibus se Athenodorus, nimis cito re- fugisse. Nec ego negaverim aliquando cedendum, sed sensim relate gradu et salvis signis, salva militari dignitate ; sanctiores tutioresque sunt hostibus suis, qui in fidem eum armis veniunt. Hoc puto virtuti faciendum studiosoque virtutis.

ego carus serenus nimis video sum mitto tempus sui athenodorus nimis cito res fugio neque ego nego aliquando cedo sed sensim relate gradus et salvus signum salvo militaris dignitas sancio tueor sum hostis suus qui in fides is arma venio hic puto virtus facio studiosus virtus


numquid aut tam magnis aut tam insperatis aut tam universis quam Seianus ? Quo die illum senatus deduxerat, populus in frusta divisit ; in quem quicquid congeri poterat di hominesque contulerant, ex eo nihil super- fuit, quod carnifex traheret ! Rex es :

numquid aut tam magnus aut tam insperatus aut tam universus quam sejanus quo dies ille senatus deduco populus in frustum divido in qui quisquis congero possum deus homo confero ex is nihil super sum qui carnifex traho rex sum


Ergo si tempus in studia conferas, quod subduxeris officiis, non deserueris nec munus detrectaveris. Neque enim ille solus militat, qui in acie stat et cornu dextrum laevumque defendit, sed et qui portas tuetur et statione minus periculosa, non otiosa tamen fungitur vigiliasque servat et armamentario praeest ; quae ministeria, quamvis incruenta sint, in numerum stipendiorum veniunt.

ergo si tempus in studium confero qui subduco officium non desero neque munus detrectaveris neque enim ille solus milito qui in acies sto et cornu dexter laevus defendo sed et qui porta tueor et statio paruus periculosus non otiosus tamen fungor vigilia servo et armamentarium praesum qui ministerium quivis incruentus sum in numerus stipendium venio


In studiis puto me hercules melius esse res ipsas intueri et harum causa loqui, ceterum verba rebus permittere, ut qua duxerint, hae inelaborata sequatur oratio : " Quid opus est saeculis duratura componere? Vis tu non id agere, ne te posteri taceant ? Morti natus es, minus molestiarum habet funus tacitum ! Itaque occupandi temporis causa, in usum tuum, non in praeconium aliquid simplici stilo scribe ; minore labore opus est studentibus in diem."

in studium puto ego herculis bonus sum res ipse intueor et haris causa loquor ceterum verbum res permitto ut qui duco hic inelaboratus sequor oratio quis opus sum saeculis duro compono volo tu non is ago ne tu posterus taceo mors nascor sum paruus molestiaris habeo funus taceo itaque occupo tempus causa in usus tuus non in praeconium aliquis simplex stilus scribo paruus labor opus sum studeo in dies


non ad Croesum te mittam, qui rogum suum et accendi vivus et extingui vidit, factus non regno tantum, sed etiam morti suae superstes, non ad Iugurtham, quem populus Romanus intra annum, quam timuerat, spectavit. Ptolemaeum Africae regem, Armeniae Mithridaten inter Gaianas custodias vidimus ; alter in exilium missus est, alter ut meliore fide mitteretur, optabat! In tanta rerum susum ac deorsum euntium versatione si non quicquid fieri potest pro futuro habes, das in te vires rebus adversis, quas infregit quisquis prior vidit.

non ad croesus tu mitto qui rogus suus et accendo vivus et extingui video facio non regnum tantus sed etiam mors suus supersto non ad jugurtha qui populus romanus intra annus quam timeo specto ptolemaeus africa rex armenia mithridates inter gaianus custodio video alter in exsilium mitto sum alter ut bonus fides mitto opto in tantus res sursum atque deorsum eo versatio si non quisquis fio possum pro sum habeo do in tu vireo res adverro qui infringo quisquis prior video


Nec ad hoc tanta hominum cupiditas tenderet, nisi naturalem quandam voluptatem haberet lusus locusque, quorum frequens usus omne animis pondus omnemque vim eripiet ; nam et somnus refectioni necessarius est, hunc tamen si per diem noctemque continues, mors erit. Multum interest, remittas ali- quid an solvas !

neque ad hic tantus homo cupiditas tendo nisi natural quidam voluptas habeo lusus locus qui frequens utor omnis animus pondus omnis vis eripio nam et somnus refectio necessarius sum hic tamen si per dies nox continuo mors sum multus intersum remitto al quis an solvo


Multum et in se recedendum est; conversatio enim dissimilium bene composita disturbat et renovat adfectus et quicquid imbecillum in animo nec per- curatum est exulcerat. Miscenda tamen ista et alter- nanda sunt, solitudo et frequentia. Illa nobis faciet hominum desiderium, haec nostri, et erit altera alterius remedium; odium turbae sanabit solitudo, taedium solitudinis turba.

multus et in sui recedo sum conversatio enim dissimilis bene compono disturbo et renovo affectus et quisquis imbecillus in animus neque per curo sum exulcero misceo tamen iste et alter nanda sum solitudo et frequentia ille nos facio homo desiderium hic noster et sum alter alter remedium odium turba sano solitudo taedium solitudo turba


Utique animus ab omnibus externis in se revocandus est. Sibi confidat, se gaudeat, sua suspiciat, recedat quantum potest ab alienis et se sibi adplicet, damna non sentiat, etiam adversa benigne interpretetur.

utique animus ab omnis externus in sui revoco sum sui confido sui gaudeo suus suspicio recedo quantus possum ab alienus et sui sui applico damno non sentio etiam adverso benignus interpretor


Si praevalebit fortuna et praecidet agendi facultatem, non statim aversus inermisque fugiat latebras quaerens, quasi ullus locus sit, quo non possit fortuna persequi, sed parcius se inferat officiis et cum dilectu inveniat aliquid, in quo utilis civitati sit. Militare non licet ?

si praevaleo fortuna et praecido ago facultas non statim averto inermis fugio latebra quaero quasi ullus locus sum quo non possum fortuna persequor sed parcus sui infero officium et cum delectus invenio aliquis in quo utilis civitas sum militaris non licet


Placebit autem haec nobis mensura, si prius parsimonia placuerit, sine qua nec ullae opes sufficiunt, nec ullae non satis patent, praesertim eum in vicino remedium sit et possit ipsa paupertas in divitias se advocata frugalitate convertere.

placeo autem hic nos mensura si prior parsimonia placeo sine qui neque ullus ops sufficio neque ullus non satis pateo praesertim is in vicinus remedium sum et possum ipse paupertas in divitiae sui advoco frugalitas converto


Rursus ubi se animus cogitationum magnitudine levavit, ambitiosus in verba est altiusque ut spirare ita eloqui gestit et ad dignitatem rerum exit oratio; oblitus tum legis pressiorisque iudicii sublimius feror et ore iam non meo.

rursus ubi sui animus cogitatio magnitudo levo ambitiosus in verbum sum alo ut spiraris ita eloquor gestio et ad dignitas res exeo oratio obliuiscor tum lex premo iudicium sublimis fero et os iam non meus


Ludebat latrunculis, cum centurio agmen periturorum trahens illum quoque excitari iuberet. Vocatus numeravit calculos et sodali suo : " Vide," inquit, " ne post mortem meam mentiaris te vicisse " ; tum annuens centurioni : " Testis," inquit," eris uno me antecedere." Lusisse tu Canum illa tabula putas ? Inlusit ! Tristes erant amici talem amissum virum :

ludo latrunculis cum centurio agmen pereo traho ille quoque excito iubeo voco numero calculus et sodal suus video inquam ne post mors meus mentiaris tu vinco tum annuo centurio testa inquam sum unus ego antecedo ludo tu canis ille tabula puto illudo tristis sum amicus talis amitto vir


Adversus hoc taedium quo auxilio putem utendum quaeris. Optimum erat, ut ait Athenodorus, actione rerum et rei publicae tractatione et officiis civilibus se detinere. Nam ut quidam sole atque exercitatione et cura corporis diem educunt athletisque longe utilissimum est lacertos suos roburque, cui se uni dicaverunt, maiore temporis parte nutrire, ita vobis animum ad rerum civilium certamen parantibus in opere esse uno longe pulcherrimum est. Nam cum utilem se efficere civibus mortalibusque propositum habeat, simul et exercetur et proficit, qui in mediis se officiis posuit communia privataque pro facultate administrans.

adverro hic taedium quo auxilium puto utor quaero bonus sum ut aio athenodorus actio res et res publicus tractatio et officium civilis sui detineo nam ut quidam sol atque exercitatio et cura corpus dies educo athleta longus utilis sum lacertus suus robur qui sui unus dico magnus tempus pars nutrio ita tu animus ad res civilis certamen paro in opus sum unus longus pulcher sum nam cum utilis sui efficio civis mortalis propono habeo simul et exerceo et proficio qui in medius sui officium pono commune privo pro facultas administro


Ita tamen delituerit, ut ubicumque otium suum abs- conderit, prodesse velit singulis universisque ingenio, voce, consilio. Nee enim is solus rei publicae prodest, qui candidatos extrahit et tuetur reos et de pace belloque censet, sed qui iuventutem exhortatur, qui in tanta bonorum praeceptorum inopia virtutem instillat animis, qui ad pecuniam luxuriamque cursu ruentis prensat ac retrahit et, si nihil aliud, certe moratur, in privato publicum negotium agit.

ita tamen delitesco ut ubicumque otium suus abs conderit prosum volo singuli universus ingenium vox consilium nee enim is solus res publicus prodo qui candido extraho et tueor reus et de pax bellus censeo sed qui iuventus exhortor qui in tantus bonus praeceptor inopia virtus instillo animus qui ad pecunia luxuria cursus ruo prehenso atque retraho et si nihil alius certus moror in privo publicus negotium ago


Omnes in eadem causa sunt, et hi qui levitate vexantur ac taedio adsiduaque mutatione propositi, quibus semper magis placet quod reliquerunt, et illi, qui marcent et oscitantur. Adice eos, qui non aliter quam quibus difficilis somnus est versant se et hoc atque illo modo componunt, donec quietem lassitudine inveniant. Statum vitae suae reformando subinde in eo novissime manent, in quo illos non mutandi odium sed senectus ad novandum pigra deprendit. Adice et illos, qui non constantiae vitio parum leves sunt sed inertiae, et vivunt non quo- modo volunt, sed quomodo coeperunt.

omnis in idem causa sum et hic qui levitas vexo atque taedium assiduus mutatio propono qui semper magis placeo qui relinquo et ille qui marceo et oscito adicio is qui non aliter quam qui difficilis somnus sum verso sui et hic atque ille modo compono donec quies lassitudo invenio stas vita suus reformo subinde in is novus maneo in quo ille non muto odium sed senectus ad novo piger deprehendo adicio et ille qui non constantia vitio parum levo sum sed inertia et vivo non quo modo volo sed quomodo coepio


Itaque scire debemus non locorum vitium esse quo laboramus, sed nostrum ; infirmi sumus ad omne tolerandum, nec laboris patientes nec voluptatis nec nostri nec ullius rei diutius. Hoc quosdam egit ad mortem, quod pro- posita saepe mutando in eadem revolvebantur et non reliquerant novitati locum. Fastidio esse illis coepit vita et ipse mundus, et subit illud tabidarum de- liciarum : " Quousque eadem ? "

itaque scio debeo non locus vitium sum quo laboro sed nos infirmis sum ad omnis tolero neque labor patior neque voluptas neque noster neque ullus res diu hic quidam ago ad mors qui pro pono saepe muto in idem revolvebantur et non relinquo novitas locus fastidium sum ille coepio vito et ipse mundus et subeo ille tabidaris de liciaris quousque idem


Nuntiato naufragio Zenon noster, cum omnia sua audiret submersa : " Iubet," inquit, " me fortuna expeditius philosophari." Minabatur Theodoro philosopho tyrannus mortem et quidem insepultam : " Habes," inquit, " cur tibi placeas, hemina sanguinis in tua potestate est ; nam quod ad sepulturam pertinet, o te ineptum, si putas mea interesse, supra terram an infra putrescam."

nuntio naufragium zeno noster cum omnis suus audio submergo iubeo inquam ego fortuna expedio philosopharis mino theodorus philosophus tyrannus mors et quidem insepultus habeo inquam cur tu placeo hemina sanguis in tuus potestas sum nam qui ad sepultura pertineo o tu ineptus si puto meus intersum supra terra an infra putrescam


Non est, quod dicas omnium virtutium tenera esse principia, tempore illis duramentum et robur accedere. Non ignoro etiam quae in speciem laborant, dignitatem dico et eloquentiae famam et quicquid ad alienum suffragium venit, mora convalescere—et quae veras vires parant et quae ad placendum fuco quodam subornant, expectant annos, donec paulatim colorem diuturnitas ducat—, sed ego vereor, ne consuetudo, quae rebus adfert constantiam, hoc vitium mihi altius figat. Tam malorum quam bonorum longa conversatio amorem induit.

non sum qui dico omnis virtus tener sum principia tempus ille duramentum et robur accedo non ignoro etiam qui in species laboro dignitas dico et eloquentia fama et quisquis ad alienus suffragium venio mora convalesco et qui verus vireo paro et qui ad placeo fuco quidam suborno expecto annus donec paulatim color diuturnitas duco sed ego vereor ne consuetudo qui res affero constantia hic vitium ego altus figo tam malus quam bonus longus conversatio amor induo


Ut salutaria quaedam, quae citra gustum tactumque odore proficiunt, ita virtus utilitatem etiam ex longinquo et latens fundit. Sive spatiatur et se utitur suo iure, sive precarios habet excessus cogiturque vela contrahere, sive otiosa mutaque est et in angusto circumsaepta, sive adaperta, in quocumque habitu est, proficit. Quid tu parum utile putas exemplum bene quiescentis ?

ut salutare quidam qui citer gustus tango odor proficio ita virtus utilitas etiam ex longinquus et lateo fundo sive spatior et sui uto suus ius sive precarius habeo excedo cogo velo contraho sive otiosus muto sum et in angustus circumsaepio sive adaperio in quicumque habitus sum proficio quis tu parum utilis puto exemplum bene quiesco


Longe itaque optimum est miscere otium rebus, quotiens actuosa vita impedimentis fortuitis aut civitatis condicione prohibebitur; numquam enim usque eo interclusa sunt omnia, ut nulli actioni locus honestae sit.

longus itaque bonus sum misceo otium res quotiens actuosus vito impedimentum fortuitus aut civitas condicio prohibeo numquam enim usque is intercludo sum omnis ut nullus actio locus honestus sum


Inde peregrinationes suscipiuntur vagae et invia litora pererrantur et modo mari se modo terra experitur semper praesentibus infesta levitas. " Nunc Campaniam petamus." Iam delicata fastidio sunt : " Inculta videantur, Bruttios et Lucaniae saltus persequamur." Aliquid tamen inter deserta amoeni requiritur, in quo luxuriosi oculi longo locorum horrentium squalore releventur: " Tarentum petatur laudatusque portus et hiberna caeli mitioris et regio vel antiquae satis opulenta turbae." Nimis diu a plausu et fragore aures vacaverunt, iuvat iam et humano sanguine frui : " Iam flectamus cursum ad urbem." Aliud ex alio iter suscipitur et spectacula spectaculis mutantur. Ut ait Lucretius :

indus peregrinatio suscipio vagus et invius litus pererro et modo mare sui modo terra experior semper praesens infestus levitas nunc campania peto iam delicatus fastidium sum incultus video bruttii et lucania saltus persequor aliquis tamen inter desero amoenus requiro in quo luxuriosus oculus longus locus horreo squalor releventur tarentus peto laudo portus et hibernus caelum mitis et regius vel antiquus satis opulentus turba nimis diu ab plaudo et fragor auris vacaverunt juvo iam et humanus sanguis fruor iam flecto cursus ad urbs alius ex alius iter suscipio et spectaculum spectaculis muto ut aio lucretius


Feliciorem tu Demetrium Pompeianum vocas, quem non puduit locupletiorem esse Pompeio ? Numerus illi cotidie servorum velut imperatori exercitus referebatur, cui iam dudum divitiae esse debuerant duo vicarii et cella laxior.

felix tu demetrius pompejanus voco qui non pudeo locupletiorem sum pompejus numerus ille cottidie servus velut imperator exercitus refero qui iam dudum divitiae sum debeo duo vicarius et cella laxus


Nam sive Graeco poetae credimus 'aliquando et insanire iucundum est,' sive Platoni 'frustra poeticas fores compos sui pepulit,' sive Aristoteli' nullum magnum ingenium sine mixtura dementiae fuit ' : non potest grande aliquid et super ceteros loqui nisi mota mens.

nam sive graecum poeta credo aliquando et insanio iucundus sum sive plato frustra poetice foris compos suus pello sive aristotelis nullus magnus ingenium sine misceo dementia sum non possum grandis aliquis et super ceterus loquor nisi moueo mens


Omnes effugisti casus, livorem, morbum ; existi ex custodia ; non tu dignus mala fortuna dis visus es, sed indignus, in quem iam aliquid fortuna posset." Subducentibus vero se et in ipsa morte ad vitam respectantibus manus iniciendae sunt!

omnis effugio casus livor morbus exeo ex custodia non tu dignus malus fortuna deus video sum sed indignus in qui iam aliquis fortuna possum subduco verus sui et in ipse mors ad vita respecto manus inicio sum


Vix tibi esset facultas dilectus felicioris, si inter Platonas et Xenophontas et illum Socratici fetus proventum bonos quaereres, aut si tibi potestas Catonianae fieret aetatis, quae plerosque dignos tulit, qui Catonis saeculo nascerentur, sicut multos peiores quam umquam alias maximorumque molitores scelerum ; utraque enim turba opus erat, ut Cato posset intellegi : habere debuit et bonos, quibus se adprobaret, et malos, in quibus vim suam experiretur.

vix tu sum facultas delectus felix si inter platonas et xenophontas et ille socraticus fetus provenio bonus quaero aut si tu potestas catonianus fio aetas qui plerus dignus fero qui cato saeculum nasco sicut multus malus quam umquam alius magnus molitor scelus uter enim turba opus sum ut cato possum intellego habeo debeo et bonus qui sui adprobo et malus in qui vis suus experior


Puto multos potuisse ad sapientiam pervenire, nisi putassent se pervenisse, nisi quaedam in se dissimulassent, quaedam opertis oculis transiluissent. Non est enim, quod magis aliena iudices adulatione nos perire quam nostra. Quis sibi verum dicere ausus est ? Quis non inter laudantium blandientiumque positus greges plurimum tamen sibi ipse adsentatus est ?

puto multus possum ad sapientia pervenio nisi puto sui pervenio nisi quidam in sui dissimulo quidam operio oculus transsileo non sum enim qui magis alienus iudex adulatio nos pereo quam noster quis sui verus dico audeo sum quis non inter laudo blandio pono grex multus tamen sui ipse assentor sum


Placet imperia praeceptorum sequi et in mediam ire rem publicam; placet honores fascisque non scilicet purpura aut virgis abductum capessere, sed ut amicis propinquisque et omnibus civibus, omnibus deinde mortalibus paratior utiliorque sim. Promptus, compositus sequor Zenona, Cleanthen, Chrysippum, quorum tamen nemo ad rem publicam accessit, et nemo non misit.

placeo imperium praeceptor sequor et in medius eo res publicus placeo honor fascis non scilicet purpura aut virga abduco capesso sed ut amicus propinquus et omnis civis omnis deinde mortalis paro utilis sum promptus compono sequor zenona cleanthes chrysippus qui tamen nemo ad res publicus accedo et nemo non mitto


Inspicere autem debebimus primum nosmet ipsos, deinde ea quae adgrediemur negotia, deinde eos, quorum causa aut cum quibus.

inspicio autem debeo primus nos ipse deinde is qui aggredior negotium deinde is qui causa aut cum qui


Nam si omnem conversationem tolli- mus et generi humano renuntiamus vivimusque in nos tantum conversi, sequetur hanc solitudinem omni studio carentem inopia rerum agendarum. Incipiemus aedificia alia ponere, alia subvertere et mare summovere et aquas contra difficultatem locorum educere et male dispensare tempus, quod nobis natura consumendum dedit.

nam si omnis conversatio tollo mus et gener humanus renuntio vivo in nos tantus converro sequor hic solitudo omnis studium careo inopia res agendaris incipio aedificium alius pono alius subverto et mare summoveo et aqua contra difficultas locus educo et malus dispensaris tempus qui nos natura consumo do


pulcherrimum regiae opulentiae monimentum alius laudaverit, sicut T. Livius, qui elegantiae regum curaeque egregium id opus ait fuisse. Non fuit elegantia illud aut cura, sed studiosa luxuria, immo ne studiosa quidem, quoniam non in studium sed in spectaculum comparaverant, sicut plerisque ignaris etiam puerilium litterarum libri non studiorum instrumenta sed cenationum ornamenta sunt. Paretur itaque librorum quantum satis sit, nihil in appara- tum.

pulcher regia opulentia monimentum alius laudo sicut t livius qui elegantia rex cura egregius is opus aio sum non sum elegantia ille aut cura sed studiosus luxuria immo ne studiosus quidem quoniam non in studium sed in spectaculum comparaverant sicut plerusque ignaris etiam puerilis litteraris liber non studium instrumentum sed cenatio ornamentum sum paro itaque liber quantus satis sum nihil in appario tum


sciebam, in quam tumultuosum me contubernium natura elusisset. Totiens in vicinia mea conclamatum est ; totiens praeter limen immaturas exequias fax cereusque praecessit ; saepe a latere ruentis aedificii fragor sonuit; multos ex iis, quos forum, curia, sermo mecum contraxerat, nox abstulit et iunctas sodalium manus capulus interscidit. Mirer ad me aliquando pericula accessisse, quae circa me semper erraverint ? Magna pars hominum est, quae navigatura de tempestate non cogitat.

scio in quam tumultuosus ego contubernium natura eludo totiens in vicinia meus conclamo sum totiens praeter limen immaturus exsequiae fax cereus praecedo saepe ab lateo ruo aedificium fragor sono multus ex is qui forum curia sermo ego contraho nox aufero et jungo sodalis manus capulus interscidit miror ad ego aliquando periculum accedo qui circa ego semper erraverint magnus pars homo sum qui navigo de tempestas non cogito


Adsuescamus a nobis removere pompam, et usus rerum, non orna- menta, metiri. Cibus famem domet, potio sitim, libido qua necesse est fluat; discamus membris nostris inniti, cultum victumque non ad nova exempla componere, sed ut maiorum mores suadent ; dis- camus continentiam augere, luxuriam coercere, gloriam temperare, iracundiam lenire, paupertatem aequis oculis aspicere, frugalitatem colere, etiam si multos pudebit, eo plus desideriis naturalibus parvo parata remedia adhibere, spes effrenatas et animum in futura imminentem velut sub vinculis habere, id agere, ut divitias a nobis potius quam a fortuna petamus.

assuesco ab nos removeo pompa et utor res non orno mentum metior cibus fames domo potio sitis libido qui necesse sum fluo disco membrum noster innitor cultus vinco non ad novo exemplum compono sed ut magnus mos suadeo deus camus continentia augeo luxuria coerceo gloria temperaris iracundia lenio paupertas aequus oculus aspicio frugalitas colo etiam si multus pudeo is multus desiderium natural parvus paro remedio adhibeo spes effreno et animus in sum immineo velut sub vinculis habeo is ago ut divitiae ab nos potis quam ab fortuna peto


Tale quiddam facias. Si a prima te rei publicae parte fortuna summoverit, stes tamen et clamore iuves et. si quis fauces oppresserit, stes tamen et silentio iuves. Numquam inutilis est opera civis boni; auditus visusque, voltu, nutu, obstinatione tacita incessuque ipso prodest.

tal quidam facio si ab primus tu res publicus pars fortuna summoverit sto tamen et clamor juvo et si quis fauces opprimo sto tamen et silentium juvo numquam inutilis sum opus civis bonus audio video vultus nutus obstinatio taceo incedo ipse prodo


placet non in ambitionem cubile compositum, non ex arcula prolata vestis, non ponderibus ac mille tormentis splendere cogentibus expressa, sed domestica et vilis, nec servata nec sumenda sollicite;

placeo non in ambitio cubile compono non ex arcula profero vestio non pondus atque mille tormentum splendeo cogo exprimo sed domesticus et vilis neque servo neque sumo sollicitus


Reverti unde veneris quid grave est ? Male vivet quisquis nesciet bene mori. Huic itaque primum rei pretium detrahendum est et spiritus inter vilia numerandus. Gladiatores, ut ait Cicero, invisos habemus, si omni modo vitam impetrare cupiunt; favemus, si contemptum eius prae se ferunt. Idem evenire nobis scias ; saepe enim causa moriendi est timide mori.

revorto unde venio quis gravis sum mal vivo quisquis nescio bene morior hic itaque primus res pretium detraho sum et spiritus inter vilis numero gladiator ut aio cicero invideo habeo si omnis modo vita impetro cupio faveo si contemno is prae sui fero idem evenio nos scio saepe enim causa morior sum timidus morior


In suis quoque malis ita gerere se oportet, ut dolori tantum des, quantum natura poscit, non quantum consuetudo ; plerique enim lacrimas fundunt, ut ostendant, et totiens siccos oculos habent, quotiens spectator defuit, turpe iudicantes non flere, eum omnes faciant. Adeo penitus hoc se malum fixit, ex aliena opinione pendere, ut in simulationem etiam res simplicissima, dolor, veniat.

in suus quoque malus ita gero sui oportet ut dolor tantus do quantus natura posco non quantus consuetudo plerusque enim lacrima fundo ut ostendo et totiens siccus oculus habeo quotiens spectator desum turpis judico non fleo is omnis facio adeo penitus hic sui malus figo ex alienus opinio pendeo ut in simulatio etiam res simplicissima dolor venio


Utcumque ergo se res publica dabit, utcumque fortuna permittet, ita aut explicabimus nos aut contrahemus, utique movebimus nec alligati metu torpebimus. Immo ille vir fuerit, qui periculis undique imminentibus, armis circa et catenis frementibus non alliserit virtutem nec absconderit ; non est enim servare se obruere.

utcumque ergo sui res publicus do utcumque fortuna permitto ita aut explico nos aut contraho utique moveo neque alligo metus torpeo immo ille vir sum qui periculum undique immineo arma circa et catena fremo non alliserit virtus neque abscondo non sum enim servaris sui obruo


Vidit hoc Diogenes, vir ingentis animi, et effecit, ne quid sibi eripi posset. Tu istud paupertatem, inopiam, egestatem voca, quod voles ignominiosum securitati nomen impone. Putabo hunc non esse felicem, si quem mihi alium inveneris, cui nihil pereat. Aut ego fallor, aut regnum est inter avaros, circumscriptores, latrones, plagiarios unum esse, cui noceri non possit.

video hic diogenes vir ingens animus et efficio ne quis sui eripio possum tu iste paupertas inopia egestas voco qui volo ignominiosus securitas nomen impono puto hic non sum felix si qui ego alius invenio qui nihil pereo aut ego fallo aut regnum sum inter avarus circumscriptor latro plagiarius unus sum qui noceo non possum


Habes, Serene carissime, quae possint tranquillitatem tueri, quae restituere, quae subrepentibus vitiis resistant. Illud tamen scito, nihil horum satis esse validum rem imbecillam servantibus, nisi intenta et adsidua cura circumit animum labentem.

habeo serenus carus qui possum tranquillitas tueor qui restituo qui subrepo vitium resisto ille tamen scio nihil hic satis sum validus res imbecillus servo nisi intendo et assiduus cura circumeo animus labor


in pestilentia curandum est, ne correptis iam corporibus et morbo flagrantibus adsideamus, quia pericula trahemus adflatuque ipso laborabimus, ita in amicorum legendis ingeniis dabimus operam, ut quam minime inquinatos adsumamus ; initium morbi est aegris sana miscere. Nec hoc praeceperim tibi, ut neminem nisi sapientem sequaris aut adtrahas. Ubi enim istum invenies, quem tot saeculis quaerimus ? Pro optimo sit minime malus !

in pestilentia curo sum ne corripio iam corpus et morbus flagro assideo quia periculum traho afflo ipse laboro ita in amicus lego ingenium do opera ut quam paruus inquino adsumo initium morbus sum aeger sano misceo neque hic praecipio tu ut nemo nisi sapio sequaris aut adtraho ubius enim iste invenio qui tot saeculis quaero pro bonus sum paruus malus


Non sunt praeterea cupiditates in longinquum mittendae, sed in vicinum illis egredi permittamus, quoniam includi ex toto non patiuntur. Relictis iis, quae aut non possunt fieri aut difficulter possunt, prope posita speique nostrae adludentia sequamur, sed sciamus omnia aeque levia esse, extrinsecus diversas facies habentia, introrsus pariter vana. Nec invideamus altius stantibus; quae excelsa videbantur, praerupta sunt.

non sum praeterea cupiditas in longinquus mitto sed in vicinus ille egredior permitto quoniam includo ex totus non patior relinquo is qui aut non possum fio aut difficilis possum prope pono spes noster adludo sequor sed scio omnis aequus levis sum extrinsecus diverto facies habeo introrsum pariter vanus neque invideamus altus sto qui excello video praeruptus sum


" Quid maesti," inquit, " estis ? Vos quaeritis an immortales animae sint ; ego iam sciam." Nec desiit veritatem in ipso fine scrutari et ex morte sua quaestionem habere.

quis maestus inquam sum tu quaero an immortalis anima sum ego iam scio neque desino veritas in ipse finis scrutor et ex mors suus quaestio habeo


Numquid potes invenire urbem miseriorem quam Atheniensium fuit, cum illam triginta tyranni divellerent ? Mille trecentos cives, optimum quem- que occiderant nec finem ideo faciebant, sed irritabat se ipsa saevitia. In qua civitate erat Areos pagos, religiosissimum iudicium, in qua senatus populus- que senatu similis, coibat cotidie carnificum triste collegium et infelix curia tyrannis angustabatur ! Poteratne illa civitas conquiescere, in qua tot tyranni erant quot satellites essent ? Ne spes quidem ulla recipiendae libertatis animis poterat offerri, nec ulli remedio locus apparebat contra tantam vim malorum. Unde enim miserae civitati tot Harmodios?

numquid possum invenio urbs miser quam atheniensis sum cum ille triginta tyrannus divellerent mille trecenti civis bonus qui que occido neque finis ideo facio sed irritabat sui ipse saevitia in qui civitas sum areus pagus religiosus iudicium in qui senatus populus que senatus similis coeo cottidie carnifex tristis collegium et infelix curia tyrannus angusto possum ille civitas conquiesco in qui tot tyrannus sum quot satelles sum ne spes quidem ullus recipio libertas animus possum offertor neque ullus remedium locus appareo contra tantus vis malus unde enim miser civitas tot harmodius


Honores petat. Privato vivendum est ? Sit orator. Silentium indictum est ? Tacita advocatione cives iuvet. Periculosum etiam ingressu forum est ? In domibus, in spectaculis, in conviviis bonum contubernalem, fidelem amicum, temperantem convivam agat. Officia civis amisit ? Hominis exerceat.

honor peto privo vivo sum sum orator silentium indico sum taceo advocatio civis juvo periculosus etiam ingredior forum sum in domus in spectaculis in convivium bonus contubernalis fidelis amicus tempero convivo ago officium civis amitto homo exerceo


Proximum ab his erit, ne aut in supervacuis aut ex supervacuo laboremus, id est, ne quae aut non possumus consequi concupiscamus, aut adepti vanitatem cupiditatium nostrarum sero post multum pudorem intellegamus. Id est, ne aut labor irritus sit sine effectu aut effectus labore indignus ; fere enim ex his tristitia sequitur, si aut non successit aut successus pudet.

propior ab hic sum ne aut in supervacuus aut ex supervacuus laboro is sum ne qui aut non possum consequor concupisco aut adipiscor vanitas cupiditas nostraris serus post multus pudor intellego is sum ne aut labor irritus sum sine effectus aut efficio labor indignus fere enim ex hic tristitia sequor si aut non succedo aut successus pudeo


ex hac deinde aversatione alienorum processuum et suorum desperatione obirascens fortunae animus et de saeculo querens et in angulos se retrahens et poenae incubans suae, dum illum taedet sui pigetque. Natura enim humanus animus agilis est et pronus ad motus. Grata omnis illi excitandi se abstrahendique materia est, gratior pessimis quibusque ingeniis, quae occupa- tionibus libenter deteruntur. Ut ulcera quaedam nocituras manus adpetunt et tactu gaudent, et foedam corporum scabiem delectat quicquid exasperat, non aliter dixerim his mentibus, in quas cupiditates velut mala ulcera eruperunt, voluptati esse laborem vexatio- nemque.

ex hic deinde aversatio alienus processus et suus desperatio obirascor fortuna animus et de saeculum queror et in angulus sui retraho et poena incubo suus dum ille taedet suus pigeo natura enim humanus animus agilis sum et pronus ad moueo gratus omnis ille excito sui abstraho materia sum gratus malus quisque ingenium qui occupo tio libet detero ut ulcus quidam noceo manus adpeto et tango gaudeo et foedus corpus scabiem delecto quisquis exaspero non aliter dico hic mens in qui cupiditas velut malus ulcus erumpo voluptas sum labor vexatio nemque


Innumerabiles deinceps proprietates sunt sed unus effectus vitii, sibi displicere. Hoc oritur ab intemperie animi et cupiditatibus timidis aut parum prosperis, ubi aut non audent quantum concupiscunt, aut non consequuntur et in spem toti prominent ; semper in- stabiles mobilesque sunt, quod necesse est accidere pendentibus. Ad vota sua omni via tendunt et in- honesta se ac difficilia docent coguntque, et ubi sine praemio labor est, torquet illos irritum dedecus, nec dolent prava se sed frustra voluisse.

innumerabilis deinceps proprietas sum sed unus efficio vitium sui displiceo hic orior ab intemperies animus et cupiditas timidus aut parum prosper ubi aut non audeo quantus concupisco aut non consequor et in spes totus promineo semper in stabilis mobilis sum qui necesse sum accido pendeo ad veto suus omnis via tendo et in honestus sui atque difficilis doceo cogo et ubi sine praemium labor sum torqueo ille irritus dedecus neque doleo pravus sui sed frustra volo


SENECA : Quaero me hercules iam dudum, Serene, ipse tacitus, cui talem adfectum animi similem putem, nec ulli propius admoverim exemplo quam eorum, qui ex longa et gravi valetudine expliciti motiunculis levibusque interim offensis perstringuntur et, cum reliquias effugerunt, suspicionibus tamen inquietantur medicisque iam sani manum porrigunt et omnem calorem corporis sui calumniantur. Horum, Serene, non parum sanum est corpus, sed sanitati parum adsuevit; sicut est quidam tremor etiam tranquilli maris, utique cum ex tempestate requievit.

seneco quaero ego herculis iam dudum serenus ipse taceo qui talis afficio animus similis puto neque ullus propius admoverim exemplum quam is qui ex longus et gravis valetudo explico motiunculis levis interim offendo perstringo et cum reliquiae effugio suspicio tamen inquieto medicus iam sanus manus porrigo et omnis calor corpus suus calumniantur horus serenus non parum sanus sum corpus sed sanitas parum assuesco sicut sum quidam tremor etiam tranquillus mare utique cum ex tempestas requiesco


Numquam me in voce bona mali pudebit auctoris. Publilius, tragicis comicisque vehementior ingeniis, quotiens mimicas ineptias et verba ad summam caveam spectantia reliquit, inter multa alia coturno, non tantum sipario, fortiora et hoc ait : Cuivis potest accidere quod cuiquam potest. Hoc si quis in medullas demiserit et omnia aliena mala, quorum ingens cotidie copia est, sic aspexerit, tamquam liberum illis et ad se iter sit, multo ante se armabit quam petatur ;

numquam ego in vox bonus malus pudeo auctor publilius tragicus comicus vehemens ingenium quotiens mimicus ineptia et verbum ad summa cavea specto relinquo inter multus alius coturno non tantus siparium fortis et hic aio quivis possum accido qui quisquam possum hic si quis in medulla demitto et omnis alienus malus qui ingens cottidie copia sum sic aspicio tamquam liber ille et ad sui iter sum multus ante sui armo quam peto


Bion eleganter ait non minus molestum esse calvis quam comatis pilos velli. Idem scias licet de pauperibus locupletibusque, par illis esse tormentum ; utrique enim pecunia sua obhaesit nec sine sensu revelli potest. Tolerabilius autem est, ut dixi, faciliusque non adquirere quam amittere, ideoque laetiores videbis, quos numquam fortuna respexit, quam quos deseruit.

biduum eleganter aio non paruus molestus sum calvis quam como pilus vello idem scio licet de pauper locupletibusque par ille sum tormentum uterque enim pecunia suus obhaeresco neque sine sentio revello possum tolerabilis autem sum ut dico facilis non acquiro quam amitto ideo laetus video qui numquam fortuna respicio quam qui desero


Hunc tamen Athenae ipsae in carcere occiderunt, et qui tuto insultaverat agmini tyrannorum, eius libertatem libertas non tulit. Licet scias et in adflicta re publica esse occasionem sapienti viro ad se proferendum et in florenti ac beata petulantiam, invidiam, mille alia inertia vitia regnare.

hic tamen athenae ipse in carcer occido et qui tueor insulto agmen tyrannus is libertas libertas non fero licet scio et in affligo res publicus sum occasio sapio vir ad sui profero et in floreo atque beatus petulantia invidia mille alius inertia vitio regno


Nunc vero in tanta bonorum egestate minus fastidiosa fiat electio. Praecipue tamen vitentur tristes et omnia deplorantes, quibus nulla non causa in querellas placet. Constet illi licet fides et benivolentia, tranquillitati tamen inimicus est comes perturbatus et omnia gemens.

nunc verus in tantus bonus egestas paruus fastidiosus fio electio praecipuus tamen vito tristis et omnis deploro qui nullus non causa in querela placeo consto ille licet fides et benevolens tranquillitas tamen inimicus sum comes perturbo et omnis gemo


Quaedam praeterea non tam magna sunt negotia quam fecunda multumque negotiorum ferunt. Et haec refugienda sunt, ex quibus nova occupatio multiplexque nascetur, nec accedendum eo, unde liber regressus non sit ; iis admovenda manus est, quorum finem aut facere aut certe sperare possis, relinquenda, quae latius actu procedunt nec ubi proposueris desinunt.

quidam praeterea non tam magnus sum negotium quam fecundus multus negotium fero et hic refugio sum ex qui novo occupatio multiplex nasco neque accedo is unde liber regredior non sum is admoveo manus sum qui finis aut facio aut certus spero possum relinquo qui fero actus procedo neque ubi propono desino


Cum vulgaria et solita contempsit instinctuque sacro surrexit excelsior, tunc demum aliquid cecinit grandius ore mortali. Non potest sublime quicquam et in arduo positum contingere, quam diu apud se est; desciscat oportet a solito et efferatur et mordeat frenos et rectorem rapiat suum eoque ferat, quo per se timuisset escendere.

cos vulgaris et soleo contemno instinguo sacro surgo excello tunc demum aliquis cano grandis os mortal non possum sublimis quisquam et in arduus pono contingo quam diu apud sui sum descisco oportet ab soleo et effero et mordeo freni et rector rapio suus eo fero quo per sui timeo escendo


Itaque cogitandum est, quanto levior dolor sit non habere quam perdere ; et intellegemus paupertati eo minorem tormentorum quo minorem damnorum esse materiam. Erras enim, si putas animosius detrimenta divites ferre ; maximis minimisque corporibus par est dolor vulneris.

itaque cogito sum quantus levis dolor sum non habeo quam perdo et intellego paupertas is paruus tormentum quo paruus damnum sum materia erro enim si puto animosus detrimentum dives fero magnus minimus corpus par sum dolor vulnus


" Sed quia in hac," inquit, " tam insana hominum ambitione tot calumniatoribus in deterius recta torquentibus parum tuta simplicitas est et plus futurum semper est quod obstet quam quod succedat, a foro quidem et publico recedendum est, sed habet ubi se etiam in privato laxe explicet magnus animus ; nec ut leonum animaliumque impetus caveis coercetur, sic hominum, quorum maximae in seducto actiones sunt.

sed quia in hic inquam tam insanus homo ambitio tot calumniator in deterior recta torqueo parum tueor simplicitas sum et multus sum semper sum qui obsto quam qui succedo ab forum quidem et publicus recedo sum sed habeo ubi sui etiam in privo laxus explico magnus animus neque ut leo animalis impetus cavea coerceo sic homo qui magnus in seduco actio sum


Apud desidiosissimos ergo videbis quicquid orationum historiarumque est, tecto tenus exstructa loculamenta ; iam enim inter balnearia et thermas bybliotheca quoque ut necessarium domus ornamentum expolitur. Ignoscerem plane, si studiorum nimia cupidine erraretur. Nunc ista conquisita, cum imaginibus suis discripta sacrorum opera ingeniorum in speciem et cultum parietum comparantur.

apud desidiosus ergo video quisquis oratio historia sum tectum tenus exstruo loculamentum iam enim inter balnearius et thermae bybliotheca quoque ut necessarius domus ornamentum expolio ignosco planus si studium nimius cupido erro nunc iste conquaero cum imago suus discribo sacer opus ingeniosus in species et cultus paries comparo


Circumfudit me ex longo frugalitatis situ venientem multo splendore luxuria et undique circumsonuit. Paulum titubat acies, facilius adversus illam animum quam oculos attollo. Recedo itaque non peior, sed tristior, nec inter illa frivola mea tam altus incedo tacitusque morsus subit et dubitatio, numquid illa meliora sint. Nihil horum me mutat, nihil tamen non concutit.

circumfundo ego ex longus frugalitas sino venio multus splendor luxuria et undique circumsono paulis titubo acies facilis adverro ille animus quam oculus attollo recedo itaque non malus sed tristis neque inter ille frivolus meus tam altus incedo taceo mordeo subeo et dubitatio numquid ille bonus sum nihil hic ego muto nihil tamen non concutio


Legum conditores festos instituerunt dies, ut ad hilaritatem homines publice cogerentur, tamquam necessarium laboribus interponentes temperamentum; et magni, ut dixi, viri quidam sibi menstruas certis diebus ferias dabant, quidam nullum non diem inter otium et curas dividebant. Qualem Pollionem Asinium oratorem magnum meminimus, quem nulla res ultra decumam detinuit ; ne epistulas quidem post eam horam legebat, ne quid novae curae nasceretur, sed totius diei lassitudinem duabus illis horis ponebat. Quidam medio die interiunxerunt et in postmeridianas horas aliquid levioris operae detulerunt. Maiores quoque nostri novam relatio- nem post horam decumam in senatu fieri vetabant. Miles vigilias dividit, et nox immunis est ab expeditione redeuntium.

lex conditor festus instituo dies ut ad hilaritas homo publicus cogo tamquam necessarius labor interpono temperamentum et magnus ut dico vir quidam sui menstruus certus dies ferio do quidam nullus non dies inter otium et cura divido qual pollio asinius orator magnus memini qui nullus res ultra decimus detineo ne epistula quidem post is hora lego ne quis novus cura nascor sed totus dies lassitudo duo ille hora pono quidam medium dies interjungo et in pomeridianus hora aliquis levis opera defero magnus quoque noster novus relatio no post hora decimus in senatus fio veto milis vigilia divido et nox immunis sum ab expeditio redeo


Vide quomodo quisque illorum tulerit, et si fortes fuerunt, ipsorum illos animo desidera, si muliebriter et ignave perierunt, nihil perit ; aut digni sunt, quorum virtus tibi placeat, aut indigni, quorum desideretur ignavia. Quid enim est turpius quam si maximi viri timidos fortiter monendo faciunt ? Laudemus totiens dignum laudibus et dicamus : " Tanto fortior, tanto felicior !

video quomodo quisque ille fero et si fortis sum ipse ille animus desidero si muliebris et ignavus pereo nihil pereo aut dignus sum qui virtus tu placeo aut indignus qui desidero ignavia quis enim sum turpis quam si magnus vir timidus fortis moneo facio laudo totiens dignus laus et dico tantus fortis tantus felix


Nihil tamen aeque oblectaverit animum, quam amicitia fidelis et dulcis. Quantum bonum est, ubi praeparata sunt pectora, in quae tuto secretum omne descendat, quorum conscientiam minus quam tuam timeas, quorum sermo sollicitudinem leniat, sententia consilium expediat, hilaritas tristitiam dissipet, conspectus ipse delectet ! Quos scilicet vacuos, quantum fieri poterit, a cupiditatibus eligemus ; serpunt enim vitia et in proximum quemque transiliunt et contactu nocent. Itaque quemadmodum

nihil tamen aequus oblectaverit animus quam amicitia fidelis et dulcis quantus bonus sum ubi praeparo sum pectus in qui tueor secerno omnis descendo qui conscientia paruus quam tuus timeo qui sermo sollicitudo lenio sententia consilium expedio hilaritas tristitia dissipet conspicio ipse delecto qui scilicet vacuus quantus fio possum ab cupiditas eligo serpo enim vitio et in propior quisque transiliunt et contactus noceo itaque quemadmodum


Magna quidem res tuas mercede colui, sed quia ita imperas, do, cedo gratus libensque. Si quid habere me tui volueris etiamnunc, servabo ; si aliud placet, ego vero factum signatumque argentum, domum familiamque meam reddo, restitue." Appellaverit natura quae prior nobis credidit, et huic dicemus : " Recipe animum meliorem quam dedisti. Non tergiversor nec refugio ; paratum habes a volente quod non sentienti dedisti : aufer."

magnus quidem res tuus merces colo sed quia ita impero do cedo gratus libet si quis habeo ego tuus volo etiamnum servo si alius placeo ego verus facio signo argentum domus familia meus reddo restituo appello natura qui prior nos credo et hic dico recipio animus bonus quam do non tergiversor neque refugio paro habeo ab volo qui non sentio do aufero


In hoc itaque flectendi sumus, ut omnia vulgi vitia non invisa nobis sed ridicula videantur et Democritum potius imitemur quam Heraclitum. Hic enim, quotiens in publicum processerat, flebat, ille ridebat ; huic omnia quae agimus miseriae, illi ineptiae videbantur. Elevanda ergo omnia et facili animo ferenda ; humanius est deridere vitam quam deplorare.

in hic itaque flecto sum ut omnis vulgus vitio non invideo nos sed ridicula video et democritus potis imito quam heraclitus hic enim quotiens in publicus procedo fleo ille rideo hic omnis qui ago miseria ille ineptia video elevanda ergo omnis et facilis animus fero humanus sum derideo vita quam deploraris


Athenodorus ait ne ad cenam quidem se iturum ad eum, qui sibi nil pro hoc debiturus sit. Puto intellegis multo minus ad eos iturum, qui eum amicorum officiis paria mensa faciunt, qui fericula pro congiaris numerant, quasi in alienum honorem intemperantes sint. Deme illis testes spectatoresque, non delectabit popina secreta. Considerandum est, utrum natura tua agendis rebus an otioso studio contemplationique aptior sit, et eo inclinandum, quo te vis ingenii feret. Isocrates Ephorum iniecta manu a foro subduxit utiliorem componendis monumentis historiarum ratus ; male enim respondent coacta ingenia, reluctante natura irritus labor est.

athenodorus aio ne ad cena quidem sui eo ad is qui sui nihil pro hic debeo sum puto intellego multus paruus ad is eo qui is amicus officium par mensa facio qui fericulus pro congiaris numero quasi in alienus honor intempero sum demo ille testis spectator non delecto popina secerno considero sum utrum natura tuus ago res an otiosus studium contemplatio aptus sum et is inclino quo tu volo ingenium fero isocrates ephorus inicio manus ab forum subduco utilis compono monumentum historiaris reor malus enim respondeo cogo ingenium reluctor natura irritus labor sum


Est et illa sollicitudinum non mediocris materia, si te anxie componas nec ullis simpliciter ostendas, qualis multorum vita est, ficta, ostentationi parata ; torquet enim adsidua observatio sui et deprendi aliter ac solet metuit. Nec umquam cura solvimur, ubi totiens nos aestimari putamus quotiens aspici ; nam et multa incidunt, quae invitos denudent, et, ut bene cedat tanta sui diligentia, non tamen iucunda vita aut secura est semper sub persona viventium.

sum et ille sollicitudo non mediocris materia si tu anxius compono neque ullus simplex ostendo qualis multus vito sum fictum ostentatio paro torqueo enim assiduus observatio suus et deprehendo aliter atque soleo metuo neque umquam cura solvo ubi totiens nos aestimaris puto quotiens aspicio nam et multus incido qui invitus denudo et ut bene cedo tantus suus diligentia non tamen iucundus vito aut securus sum semper sub persono vivo


Sed satius est publicos mores et humana vitia placide accipere nec in risum nec in lacrimas excidentem; nam alienis malis torqueri aeterna miseria est, alienis delectari malis voluptas inhumana, sicut illa inutilis humanitas flere, quia aliquis filium efferat, et frontem suam fingere.

sed sero sum publicus mos et humanus vitio placidus accipio neque in risus neque in lacrima excido nam alienus malus torqueo aeternus miseria sum alienus delectaris malus voluptas inhumanus sicut ille inutilis humanitas fleo quia aliquis filius effero et frons suus fingo


Ex hoc malo dependet illud taeterrimum vitium, auscultatio et publicorum secretorumque inquisitio et multarum rerum scientia, quae nec tuto narrantur nec tuto audiuntur.

ex hic malus dependeo ille taeter vitium auscultatio et publicus secerno inquisitio et multus res scientia qui neque tueor narro neque tueor audio


Haec animi inter utrumque dubii nec ad recta fortiter nec ad prava vergentis infirmitas qualis sit, non tam semel tibi possum quam per partes ostendere ; dicam quae accidant mihi : tu morbo nomen invenies. Tenet me summus amor parsimoniae, fateor;

hic animus inter uterque dubius neque ad recta fortis neque ad pravus vergo infirmitas qualis sum non tam semel tu possum quam per pars ostendo dico qui accido ego tu morbus nomen invenio teneo ego summus amor parsimonia fateor


Ergo quaerimus, quomodo animus semper aequali secundoque cursu eat propitiusque sibi sit et sua laetus aspiciat et hoc gaudium non interrumpat, sed placido statu maneat nec adtollens se umquam nec deprimens. Id tranquillitas erit. Quomodo ad hanc perveniri possit, in universum quaeramus ; sumes tu ex publico remedio quantum voles.

ergo quaero quomodo animus semper aequal secundus cursus eo propitius sui sum et suus laetus aspicio et hic gaudium non interrumpo sed placidus status maneo neque adtollo sui umquam neque deprimo is tranquillitas sum quomodo ad hic pervenio possum in universus quaero sumo tu ex publicus remedium quantus volo


At Diogeni servus unicus fugit nec eum reducere, eum monstraretur, tanti putavit. " Turpe est," inquit, " Manen sine Diogene posse vivere, Diogenen sine Mane non posse." Videtur mihi dixisse : " Age tuum negotium, fortuna; nihil apud Diogenen iam tui est. Fugit mihi servus, immo liber abii ! " Familia petit vestiarium victumque ;

at diogenes servus unicus fugio neque is reduco is monstro tantus puto turpis sum inquam manes sine diogenes possum vivo diogenes sine mane non possum video ego dico ago tuus negotium fortuna nihil apud diogenes iam tuus sum fugio ego servus immo liber abeo familia peto vestiarius vinco


Circumcidenda concursatio, qualis est magnae parti hominum domos et theatra et fora pererrantium ; alienis se negotiis offerunt, semper aliquid agentibus similes. Horum si aliquem ex- euntem e domo interrogaveris : " Quo tu ? Quid cogitas ? " respondebit tibi : " Non me hercules scio; sed aliquos videbo, aliquid agam."

circumcido concursatio qualis sum magnus pario homo domus et theatrum et foro pererro alienus sui negotium offertor semper aliquis ago similis horus si aliquis ex eo e domus interrogo quo tu quis cogito respondeo tu non ego herculis scio sed aliquis video aliquis ago


Hoc se quisque modo semper fugit. Sed quid prodest, si non effugit ? Sequitur se ipse et urget gravissimus comes.

hic sui quisque modo semper fugio sed quis prodo si non effugio sequor sui ipse et urgeo gravis comes


Quid senserit dubito, multa enim mihi occurrunt. Contumeliosus esse voluit et ostendere, quanta crudelitas esset, in qua mors beneficium erat ? An exprobravit illi cotidianam dementiam ? (agebant enim gratias et quorum liberi occisi et quorum bona ablata erant) an tamquam libertatem libenter accepit ? Quicquid est, magno animo respondit.

quis sentio dubito multus enim ego occurro contumeliosus sum volo et ostendo quantus crudelitas sum in qui mors beneficium sum an exprobro ille cottidianus dementia ago enim gratia et qui liber occido et qui bonus aufero sum an tamquam libertas libet accipio quisquis sum magnus animus respondeo


Sunt enim quaedam, quae corpus quoque nostrum eum quodam dolore delectent, ut versare se et mutare nondum fessum latus, et alio atque alio positu ventilari. Qualis ille Homericus Achilles est, modo pronus, modo supinus, in varios habitus se ipse componens, quod proprium aegri est, nihil diu pati et mutationibus ut remediis uti.

sum enim quidam qui corpus quoque nos is quidam dolor delecto ut versaris sui et muto nondum fatisco latus et alius atque alius pono ventilaris qual ille homericus achilles sum modo pronus modo supinus in varius habitus sui ipse compono qui proprius aeger sum nihil diu patior et mutatio ut remedium uti


Neminem flebo laetum, neminem flentem ; ille lacrimas meas ipse abstersit, hic suis lacrimis effecit, ne ullis dignus sit. Ego Herculem fleam, quod vivus uritur, aut Regulum, quod tot clavis configitur, aut Catonem, quod vulnera vulnerat sua? Omnes isti levi temporis impensa invenerunt, quomodo aeterni fierent, et ad immortalitatem moriendo venerunt.

nemo fleo laetus nemo fleo ille lacrima meus ipse abstergeo hic suus lacrima efficio ne ullus dignus sum ego herculis fleo qui vivus uro aut regulis qui tot clavus configo aut cato qui vulnero vulnero suus omnis iste levis tempus impensa invenio quomodo aeternus fio et ad immortalitas morior venio


Rogo itaque, si quod habes remedium, quo hanc fluctuationem meam sistas, dignum me putes qui tibi tranquillitatem debeam. Non esse periculosos hos motus animi nec quicquam tumultuosi adferentis scio; ut vera tibi similitudine id, de quo queror, exprimam, non tempestate vexor sed nausea. Detrahe ergo quicquid hoc est mali et succurre in conspectu terrarum laboranti.

rogo itaque si qui habeo remedium quo hic fluctuatio meus sisto dignus ego puto qui tu tranquillitas debeo non sum periculosus hic moueo animus neque quisquam tumultuosus affero scio ut verus tu similitudo is de quo queror exprimo non tempestas vexo sed nausea detraho ergo quisquis hic sum malus et succurro in conspectus terra laboro


Dicet aliquis: " Potuit post hoc iubere illum Gaius vivere." Non timuit hoc Canus ; nota erat Gai in talibus imperiis fides! Credisne illum decem medios usque ad supplicium dies sine ulla sollicitudine exegisse ? Verisimile non est, quae vir ille dixerit, quae fecerit, quam in tranquillo fuerit.

dico aliquis possum post hic iubeo ille gaius vivo non timeo hic canus nosco sum gaius in talis imperium fides credo ille decem medius usque ad supplicium dies sine ullus sollicitudo exigo verisimilis non sum qui vir ille dico qui facio quam in tranquillus sum


tot ventres avidissimorum animalium tuendi sunt, emenda vestis et custodiendae rapacissimae manus et flentium detestantiumque ministeriis utendum. Quanto ille felicior, qui nihil ulli debet, nisi cui facillime negat, sibi!

tot venter avidissimorum animal tueor sum emo vestio et custodio rapax manus et fleo detesto ministerium utor quantus ille felix qui nihil ullus debeo nisi qui facilis nego sui


sero animus ad periculorum patientiam post pericula instruitur. " Non putavi hoc futurum" et " Umquam tu hoc eventurum credidisses ? " Quare autem non ? Quae sunt divitiae, quas non egestas et fames et mendicitas a tergo sequatur ? Quae dignitas, cuius non prae- textam et augurale et lora patricia sordes comitentur et exprobratio notae et mille maculae et extrema contemptio ? Quod regnum est, cui non parata sit ruina et proculcatio et dominus et carnifex ? Nec magnis ista intervallis divisa, sed horae momentum interest inter solium et aliena genua.

serus animus ad periculum patientia post periculum instruo non puto hic sum et umquam tu hic evenio credo quaris autem non qui sum divitiae qui non egestas et fames et mendicitas ab tergum sequor qui dignitas qui non prae textam et augural et lorum patricius sordeo comito et exprobratio nosco et mille macula et exter contemptio qui regnum sum qui non paro sum ruina et proculcatio et dominus et carnifex neque magnus iste intervallum divido sed hora momentum intersum inter solium et alienus genu


Opus est itaque non illis durioribus, quae iam transcucurrimus, ut alicubi obstes tibi, alicubi irascaris, alicubi instes gravis, sed illo, quod ultimum venit, ut fidem tibi habeas et recta ire te via credas, nihil avocatus transversis multorum vestigiis passim discurrentium, quorundam circa ipsam errantium viam.

opus sum itaque non ille durus qui iam transcurro ut alicubi obsto tu alicubi irascaris alicubi insto gravis sed ille qui ulter venio ut fides tu habeo et recta eo tu via credo nihil avoco transverto multus vestigium passim discurro quidam circa ipse erro via


Alii parce illo utimur, alii prodige ; alii sic impendimus, ut possimus rationem reddere, alii, ut nullas habeamus reliquias, qua re nihil turpius est. Saepe grandis natu senex nullum aliud habet argumentum, quo se probet diu vixisse, praeter aetatem."

alius parco ille utor alius prodigo alius sic impendo ut possum ratio reddo alius ut nullus habeo reliquiae qui res nihil turpis sum saepe grandis natus senex nullus alius habeo argumentum quo sui probo diu vivo praeter aetas


Indulgendum est animo dandumque subinde otium, quod alimenti ac virium loco sit. Et in ambulationibus apertis vagandum, ut caelo libero et multo spiritu augeat attollatque se animus ; aliquando vectatio iterque et mutata regio vigorem dabunt convictusque et liberalior potio. Non num- quam et usque ad ebrietatem veniendum, non ut mergat nos, sed ut deprimat ; eluit enim curas et ab imo animum movet et ut morbis quibusdam ita tristitiae medetur ; Liberque non ob licentiam linguae dictus est inventor vini, sed quia liberat servitio curarum animum et adserit vegetatque et audaciorem in omnis conatus facit.

indulgeo sum animus do subinde otium qui alimentum atque vis locus sum et in ambulatio apertus vagandum ut caelum liber et multus spiritus augeo attollo sui animus aliquando vectatio ito et muto regius vigor do convinco et liberalis potio non num quam et usque ad ebrietas venio non ut mergo nos sed ut deprimo eluo enim cura et ab imus animus moveo et ut morbus quidam ita tristitia medeor libo non ob licentia lingua dico sum inventor vinum sed quia libero servitium cura animus et assero vegetatque et audax in omnis conor facio


Quod desideras autem magnum et summum est deoque vicinum, non concuti. Hanc stabilem animi sedem Graeci euthymian vocant, de qua Democriti volumen egregium est; ego tranquillitatem voco. Nec enim imitari et transferre verba ad illorum formam necesse est ; res ipsa, de qua agitur, aliquo signanda nomine est, quod appellationis Graecae vim debet habere, non faciem.

qui desidero autem magnus et superus sum deus vicinus non concutio hic stabilis animus sedes graecum euthymian voco de qui democritus volumen egregius sum ego tranquillitas voco neque enim imitor et transfero verbum ad ille forma necesse sum res ipse de qui ago aliquis signo nomen sum qui appellatio graece vis debeo habeo non facies


Illum tamen habitum in me maxime deprendo (quare enim non verum ut medico fatear ?) nec bona fide liberatum me iis, quae timebam et oderam, nec rursus obnoxium ; in statu ut non pessimo, ita maxime querulo et moroso positus sum : nec aegroto nec valeo.

ille tamen habitus in ego magnus deprehendo quare enim non verus ut medico fateor neque bonus fides libero ego is qui timeo et odi neque rursus obnoxius in status ut non malus ita magnus querulus et morosus pono sum neque aegroto neque valeo


Ad imperfectos et mediocres et male sanos hic meus sermo pertinet, non ad sapientem. Huic non timide nec pedetemptim ambulandum est; tanta enim fiducia sui est, ut obviam fortunae ire non dubitet nec umquam loco illi cessurus sit. Nec habet, ubi illam timeat, quia non mancipia tantum possessionesque et dignitatem, sed corpus quoque suum et oculos et manum et quicquid cariorem vitam facit viro seque ipsum inter precaria numerat vivitque ut commodatus sibi et reposcentibus sine tristitia redditurus.

ad imperfectos et mediocris et malus sanus hic meus sermo pertineo non ad sapio hic non timidus neque pedetemptim ambulo sum tantus enim fiducia suus sum ut obvius fortuna eo non dubito neque umquam locus ille cedo sum neque habeo ubi ille timeo quia non mancipium tantus possessio et dignitas sed corpus quoque suus et oculus et manus et quisquis carus vita facio vir sequor ipse inter precarius numero vivo ut commodo sui et reposco sine tristitia reddo


Aestimanda sunt deinde ipsa, quae adgredimur, et vires nostrae cum rebus, quas temptaturi sumus, comparandae ; debet enim semper plus esse virium in actore quam in opere ; necesse est opprimant onera, quae ferente maiora sunt.

aestimo sum deinde ipse qui aggredior et vireo noster cum res qui tento sum comparo debeo enim semper multus sum vis in actor quam in opus necesse sum opprimo onus qui fero magnus sum


Nec in eadem intentione aequaliter retinenda mens est, sed ad iocos devocanda. Cum puerulis Socrates ludere non erubescebat, et Cato vino laxabat animum curis publicis fatigatum, et Scipio triumphale illud ac militare corpus movebat ad numeros, non molliter se infringens, ut nune mos est etiam incessu ipso ultra muliebrem mollitiam fluentibus, sed ut antiqui illi viri solebant inter lusum ac festa tempora virilem in modum tripudiare, non facturi detrimentum, etiam si ab hostibus suis spectarentur.

neque in idem intentio aequalis retineo mens sum sed ad iocus devocanda cos puerulis socrates ludo non erubesco et cato vinum laxo animus cura publicus fatigo et scipio triumphalis ille atque militaris corpus moveo ad numerus non mollis sui infringo ut nunc mos sum etiam incedo ipse ultra muliebris mollitia fluo sed ut antiquus ille vir soleo inter lusus atque festus tempus virilis in modus tripudiaris non facio detrimentum etiam si ab hostis suus specto


Tunc illos et paenitentia coepti tenet et incipiendi timor subrepit- que illa animi iactatio non invenientis exitum, quia nec imperare cupiditatibus suis nec obsequi possunt, et cunctatio vitae parum se explicantis et inter destituta vota torpentis animi situs.

tunc ille et paenitentia coepio teneo et incipio timor subrepo que ille animus jactatio non invenientis exitus quia neque impero cupiditas suus neque obsequor possum et cunctatio vita parum sui explico et inter destituo veto torpeo animus sino


Fortuna illa, quae ludos sibi facit : " Quo," inquit, " te reservem, malum et trepidum animal ? Eo magis convulneraberis et confodieris, quia nescis praebere iugulum At tu et vives diutius et morieris expeditius, qui ferrum non subducta cervice nec manibus oppositis sed animose recipis."

fortuna ille qui ludus sui facio quo inquam tu reservem malus et trepidus animal eos magis convulneraberis et confodio quia nescio praebeo iugulum at tu et vivo diu et morior expedio qui ferrum non subduco cervix neque manus oppono sed animosus recipio


Eodem modo unumquemque ex his, qui ad augendam turbam exeunt, inanes et leves causae per urbem circumducunt; nihilque habentem, in quod laboret, lux orta expellit, et eum multorum frustra liminibus inlisus nomeneulatores persalutavit, a multis exclusus neminem ex omnibus difficilius domi quam se convenit.

eos modo unumquemque ex hic qui ad augeo turba exeo inanis et levo causa per urbs circumduco nihil habeo in qui laboro lux orior expello et is multus frustra limen illisus nomeneulator persaluto ab multus excludo nemo ex omnis difficilis domus quam sui convenio


Quae omnia graviora sunt, ubi odio infelicitatis operosae ad otium perfugerunt, ad secreta studia, quae pati non potest animus ad civilia erectus agendique cupidus et natura inquies, parum scilicet in se solaciorum habens ; ideo detractis oblectationibus, quas ipsae occupationes dis- currentibus praebent, domum, solitudinem, parietes non fert, invitus aspicit se sibi relictum.

qui omnis gravis sum ubi odium infelicitas operosus ad otium perfugio ad secerno studium qui patior non possum animus ad civile erigo ago cupidus et natura inquam parum scilicet in sui solacium habeo ideo detraho oblectatio qui ipse occupatio deus curro praebeo domus solitudo paries non fero invitus aspicio sui sui relinquo


placet minister incultus et rudis vernula, argentum grave rustici patris sine ullo nomine artificis, et mensa non varietate macu- larum conspicua nec per multas dominorum elegantium successiones civitati nota, sed in usum posita, quae nullius convivae oculos nec voluptate moretur nec accendat invidia.

placeo minister incultus et rudis vernula argentum gravis rusticus pater sine ullus nomen artifex et mensa non varietas macu lar conspicuus neque per multus dominus elego successio civitas nosco sed in usus pono qui nullus conviva oculus neque voluptas moror neque accendo invidia


Qui mortem timebit, nihil umquam pro homine vivo faciet. At qui sciet hoc sibi cum conciperetur statim condictum, vivet ad formulam et simul illud quoque eodem animi robore praestabit, ne quid ex iis, quae eveniunt, subitum sit. Quicquid enim fieri potest, quasi futurum sit, prospiciendo malorum omnium impetus molliet, qui ad praeparatos expectantesque nihil adferunt novi ; securis et beata tantum spectantibus graves veniunt. Morbus est, captivitas, ruina, ignis ; nihil horum repentinum est :

qui mors timeo nihil umquam pro homo vivo facio at qui scio hic sui cum concipio statim condico vivo ad formula et simul ille quoque idem animus robur praesto ne quis ex is qui evenio subeo sum quisquis enim fio possum quasi sum sum prospicio malus omnis impetus mollio qui ad praeparo exspecto nihil affero nosco securis et beatus tantus specto gravis venio morbus sum captivitas ruina ignis nihil hic repentinus sum


Sed quoniam non est nobis tantum roboris, angustanda certe sunt patrimonia, ut minus ad iniurias fortunae simus expositi. Habiliora sunt corpora in bello illa, quae in arma sua contrahi possunt, quam quae superfunduntur et undique magnitudo sua vulneribus obicit. Optimus pecuniae modus est, qui nec in paupertatem cadit, nec procul a paupertate discedit.

sed quoniam non sum nos tantus robur angusto certus sum patrimonium ut paruus ad injuria fortuna sum expono habilis sum corpus in bellum ille qui in arma suus contraho possum quam qui superfundo et undique magnitudo suus vulnus obicio bonus pecunia modus sum qui neque in paupertas cado neque procul ab paupertas discedo


Nullo melius nomine de nobis natura meruit, quae eum sciret quibus aerumnis nasceremur, calamitatum mollimentum consuetudinem invenit, cito in familiaritatem gravissima adducens. Nemo duraret, si rerum adversarum eandem vim adsiduitas haberet quam primus ictus.

nullus bonus nomen de nos natura mereo qui is scio qui aerumna nasco calamitas mollimentum consuetudo invenio cito in familiaritas gravis adduco nemo duro si res adversaris idem vis assiduitas habeo quam primus iacio


Nec ideo vilis est sibi, quia scit se suum non esse, sed omnia tam diligenter faciet, tam circumspecte, quam religiosus homo sanctusque solet tueri fidei commissa. Quandoque autem reddere iubebitur, non queretur cum fortuna, sed dicet: "Gratias ago pro eo, quod possedi habuique.

neque ideo vilis sum sui quia scio sui suus non sum sed omnis tam diligenter facio tam circumspicio quam religiosus homo sancio soleo tueor fides committo quandoque autem reddo jubeo non queror cum fortuna sed dico gratia ago pro is qui possedi habeo


Hoc secutum puto Democritum ita coepisse: " Qui tranquille volet vivere, nec privatim agat multa nec publice," ad supervacua scilicet referentem. Nam si necessaria sunt, et privatim et publice non tantum multa sed innumerabilia agenda sunt ; ubi vero nullum officium sollemne nos citat, inhibendae actiones.

hic sequor puto democritus ita coepio qui tranquillus volo vivo neque privatim ago multus neque publicus ad supervacuus scilicet refero nam si necessarius sum et privatim et publicus non tantus multus sed innumerabilis ago sum ubi verus nullus officium sollemnis nos cito inhibeo actio


Adice quod de humano quoque genere melius meretur qui ridet illud quam qui luget ; ille ei spei bonae aliquid relinquit, hic autem stulte deflet quae corrigi posse desperat. Et universa contemplanti maioris animi est qui risum non tenet quam qui lacrimas, quando lenis- simum adfectum animi movet et nihil magnum, nihil severum, ne miserum quidem ex tanto paratu putat.

adicio qui de humanus quoque genus bonus mereo qui rideo ille quam qui lugeo ille is spes bonus aliquis relinquo hic autem stultus defleo qui corrigo possum despero et universus contemplo magnus animus sum qui risus non teneo quam qui lacrima quando lenis simus afficio animus moveo et nihil magnus nihil severus ne miser quidem ex tantus paro puto


Studiorum quoque quae liberalissima impensa est tam diu rationem habet, quam diu modum. Quo in- numerabiles libros et bybliothecas, quarum dominus vix tota vita indices perlegit ? Onerat discentem turba, non instruit, multoque satius est paucis te auctoribus tradere, quam errare per multos. Quadraginta milia librorum Alexandriae arserunt ;

studium quoque qui liberalis impensa sum tam diu ratio habeo quam diu modus quo in numerabilis liber et bybliotheca qui dominus vix totus vito indico perlego onero disco turba non instruo multus sero sum paucus tu auctor trado quam erro per multus quadraginta mille liber alexandrea ardeo


Nam qui multa agit, saepe fortunae potestatem sui facit, quam tutissimum est raro experiri, ceterum semper de illa cogitare et nihil sibi de fide eius promittere. " Navigabo, nisi si quid inciderit " et " Praetor fiam, nisi si quid obstiterit " et " Negotiatio mihi respondebit, nisi si quid inter- venerit."

nam qui multus ago saepe fortuna potestas suus facio quam tueor sum rarus experior ceterum semper de ille cogito et nihil sui de fides is promitto navigo nisi si quis incido et praetor fio nisi si quis obsto et negotiatio ego respondeo nisi si quis inter venio


Sed ubi lectio fortior erexit animum et aculeos subdiderunt exempla nobilia, prosilire libet in forum, commodare alteri vocem, alteri operam, etiam si nihil profuturam, tamen conaturam prodesse, alicuius coercere in foro superbiam male secundis rebus elati.

sed ubi lectio fortis erigo animus et aculeus subdo exemplum nobilis prosilire libet in forum commodo alter voco alter opera etiam si nihil possum tamen conor prosum aliquis coerceo in forum superbia malus secundus res effero


Socrates tamen in medio erat et lugentis patres consolabatur et desperantis de re publica exhortabatur et divitibus opes suas metuentibus exprobrabat seram periculosae avaritiae paenitentiam et imitari volentibus magnum circumferebat exemplar, eum inter triginta dominos liber incederet.

socrates tamen in medium sum et lugeo pater consolo et despero de res publicus exhortor et dives ops suus metuo exprobro sero periculosus avaritia paenitentia et imitor volo magnus circumfero exemplar is inter triginta dominus liber incedo


Ecce in media tempestate tranquillitas, ecce animus aeternitate dignus, qui fatum suum in argumentum veri vocat, qui in ultimo illo gradu positus exeuntem animam percontatur nec usque ad mortem tantum sed aliquid etiam ex ipsa morte discit. Nemo diutius philosophatus est. Non raptim relinquetur magnus vir et cum cura dicendus. Dabimus te in omnem memoriam, claris- simum caput, Gaianae cladis magna portio !

ecce in medius tempestas tranquillitas ecce animus aeternitas dignus qui fatum suus in argumentum verus voco qui in ultimo ille gradus pono exeo anima perconto neque usque ad mors tantus sed aliquis etiam ex ipse mors disco nemo diu philosophor sum non raptim relinquo magnus vir et cum cura dico do tu in omnis memoria claris simus caput gaianus clades magnus portio


At illa quantum habet voluptatis sincera et per se inornata simplicitas, nihil obtendens moribus suis ! Subit tamen et haec vita contemptus periculum, si omnia omnibus patent ; sunt enim qui fastidiant quicquid propius adierunt. Sed nec virtuti periculum est, ne admota oculis revilescat, et satius est simplicitate contemni quam perpetua simulatione torqueri. Modum tamen rei adhibeamus ; multum interest, simpliciter vivas an neglegenter.

at ille quantus habeo voluptas sincerus et per sui inornatus simplicitas nihil obtendo mos suus subeo tamen et hic vito contemno periculum si omnis omnis pateo sum enim qui fastidio quisquis propius adeo sed neque virtus periculum sum ne admoueo oculus revilescat et sero sum simplicitas contemno quam perpetuus simulatio torqueo modus tamen res adhibeo multus intersum simplex vivo an neglegenter


Omnis vita servitium est. Adsuescendum est itaque condicioni suae et quam minimum de illa querendum et quicquid habet circa se commodi adprendendum ; nihil tam acerbum est, in quo non aequus animus solacium inveniat. Exiguae saepe areae in multos usus discribentis arte patuerunt et quamvis angustum pedem dispositio fecit habitabilem. Adhibe ratio- nem difficultatibus ; possunt et dura molliri et an- gusta laxari et gravia scite ferentis minus premere.

omnis vito servitium sum assuesco sum itaque condicio suus et quam paruus de ille queror et quisquis habeo circa sui commodus adprehendo nihil tam acerbus sum in quo non aequus animus solacium invenio exiguus saepe areae in multus utor discribo ars pateo et quivis angustus pedis dispositio facio habitabilis adhibeo ratio no difficultas possum et durus mollio et an gusto laxaris et gravis scio fero paruus premo


Omnes cum fortuna copulati sumus. Aliorum aurea catena est et laxa, aliorum arta et sordida ; sed quid refert ? Eadem custodia universos circumdedit alligatique sunt etiam qui alligaverunt, nisi forte tu leviorem in sinistra catenam putas. Alium honores, alium opes vinciunt ; quosdam nobilitas, quosdam humilitas premit; quibusdam aliena supra caput imperia sunt, quibusdam sua ; quosdam exilia uno loco tenent, quosdam sacerdotia.

omnis cum fortuna copulo sum alius aureus catena sum et laxo alius artus et sordidus sed quis refero idem custodia universi circumdo alligo sum etiam qui alligo nisi fors tu levis in sinistra catena puto alius honor alius ops vincio quidam nobilitas quidam humilitas premo quidam alienus supra caput imperium sum quidam suus quidam exsilium unus locus teneo quidam sacerdotium


Pro- sequebatur illum philosophus suus nec iam procul erat tumulus, in quo Caesari deo nostro fiebat cotidianum sacrum ; is : " Quid," inquit, " Cane, nune cogitas ? Aut quae tibi mens est ? " " Observare," inquit Canus, " proposui illo velocissimo momento an sensurus sit animus exire se " promisitque, si quid explorasset, circumiturum amicos et indicaturum, quis esset animarum status.

pro sequor ille philosophus suus neque iam procul sum tumulus in quo caesaris deus noster fio cottidianus sacer is quis inquam canis nunc cogito aut qui tu mens sum observaris inquam canus propono ille velox momentum an sentio sum animus exeo sui promitto si quis exploro circumeo amicus et indico quis sum anima status


Sequitur pars, quae solet non immerito contristare et in sollicitudinem adducere. Ubi bonorum exitus mali sunt, ubi Socrates cogitur in carcere mori, Rutilius in exilio vivere, Pompeius et Cicero clientibus suis praebere cervicem, Cato ille, virtutium viva imago, incumbens gladio simul de se actum esse ac de re publica palam facere, necesse est torqueri tam iniqua praemia fortunam persolvere. Et quid sibi quisque tunc speret, cum videat pessima optimos pati ? Quid ergo est ?

sequor pars qui soleo non immeritus contristaris et in sollicitudo duco ubius bonus exitus malus sum ubi socrates cogo in carcer morior rutilus in exsilium vivo pompejus et cicero cliens suus praebeo cervix cato ille virtus vivus imago incumbo gladius simul de sui ago sum atque de res publicus palam facio necesse sum torqueo tam iniquus praemium fortuna persolvo et quis sui quisque tunc spero cum video malus bonus patior quis ergo sum


An ille plus praestat, qui inter peregrinos et cives aut urbanus praetor adeuntibus adsessoris verba pronuntiat, quam qui quid sit iustitia, quid pietas, quid patientia, quid fortitudo, quid mortis contemptus, quid deorum intellectus, quam tutum gratuitumque bonum sit bona conscientia ?

an ille multus praesto qui inter peregrinus et civis aut urbanus praetor adeo adsessor verbum pronuntio quam qui quis sum iustitia quis pietas quis patientia quis fortitudo quis mors contemno quis deus intellego quam tueor gratuitumque bonus sum bonus conscientia


Non potest umquam tanta varietas et iniquitas casuum ita depelli, ut non multum procellarum irruat magna armamenta pandentibus. Cogendae in artum res sunt, ut tela in vanum cadant, ideoque exilia interim calamitatesque in remedium cessere et levioribus incommodis graviora sanata sunt. Ubi parum audit praecepta animus nec curari mollius potest, quidni consulatur ei, si paupertas ei, ignominia, rerum eversio adhibetur, malo malum opponitur ? Adsuescamus ergo cenare posse sine populo et servis paucioribus servire et vestes parare in quod inventae sunt et habitare contractius. Non in cursu tantum circique certamine, sed in his spatiis vitae interius fleetendum est.

non possum umquam tantus varietas et iniquitas casus ita depello ut non multus procellaris irruat magnus armamenta pando cogo in artus res sum ut telum in vanus cado ideo exsilium interim calamitas in remedium cedo et levis incommodus gravis sano sum ubius parum audio praecipio animus neque curaris mollis possum quis consulo is si paupertas is ignominia res eversio adhibeo malus malus oppono assuesco ergo ceno possum sine populus et servio paucus servio et vestis paro in qui invenio sum et habito contraho non in cursus tantus circos certamen sed in hic spatium vita interior fleetendum sum


Ante omnia necesse est se ipsum aestimare, quia fere plus nobis videmur posse quam possumus. Alius eloquentiae fiducia prolabitur, alius patrimonio suo plus imperavit quam ferre posset, alius infirmum corpus laborioso pressit officio. Quorundam parum idonea est verecundia rebus civilibus, quae firmam frontem desiderant ; quorundam contumacia non facit ad aulam ; quidam non habent iram in potestate et illos ad temeraria verba quaelibet indignatio effert ; quidam urbanitatem nesciunt continere nec periculosis abstinent salibus. Omnibus his utilior negotio quies est; ferox impatiensque natura irritamenta nociturae libertatis evitet.

ante omnis necesse sum sui ipse aestimaris quia fere multus nos video possum quam possum alius eloquentia fiducia prolabor alius patrimonium suus multus impero quam fero possum alius infirmus corpus laboriosus premo officium quidam parum idoneus sum verecundia res civilis qui firmus frons desidero quidam contumacia non facio ad aula quidam non habeo ira in potestas et ille ad temerarius verbum qui indignatio effero quidam urbanitas nescio contineo neque periculosus abstineo sal omnis hic utilis negotium quies sum ferox impatiens natura irritamenta noceo libertas evito


Cum bene ista placuerunt, praestringit animum apparatus alicuius paedagogii, diligentius quam in tralatu vestita et auro culta mancipia et agmen servorum nitentium ; iam domus etiam qua calcatur pretiosa et divitiis per omnes angulos dissipatis tecta ipsa fulgentia et adsectator comesque patrimoniorum pereuntium populus. Quid perlucentis ad imum aquas et circumfluentes ipsa convivia, quid epulas loquar scaena sua dignas ?

cos bene iste placeo praestringo animus apparatus aliquis paedagogium diligo quam in transfero vestio et aurum colo mancipium et agmen servus niteo iam domus etiam qui calceo pretiosus et divitiae per omnis angulus dissipatis tectum ipse fulgeo et assectator como patrimonium pereo populus quis perluceo ad imus aqua et circumfluentes ipse convivium quis epulae loquor scaena suus digno


SERENUS : Inquirenti mihi in me quaedam vitia apparebant. Seneca, retecta, in aperto posita, quae manu prenderem, quaedam obscuriora et in recessu, quaedam non continua sed ex intervallis redeuntis, quae vel molestissima dixerim, ut hostis vagos et ex occasionibus adsilientis, per quos neutrum licet, nec tamquam in bello paratum esse nec tam- quam in pace securum.

serenus inquiro ego in ego quidam vitio appareo seneco retego in aperio pono qui manus prehendo quidam obscurus et in recessus quidam non continuo sed ex intervallum redeo qui vel molestus dico ut hostis vagus et ex occasio adsilientis per qui neuter licet neque tamquam in bellum paro sum neque tam quam in pax securus


Totum interim vitium in medium protrahendum est, ex quo agnoscet quisque partem suam ; simul tu intelleges, quanto minus negotii habeas cum fastidio tui quam ii, quos ad professionem speciosam alligatos et sub ingenti titulo laborantis in sua simulatione pudor magis quam voluntas tenet.

totus interim vitium in medius protraho sum ex quo agnosco quisque pars suus simul tu intellego quantus paruus negotium habeo cum fastidium tuus quam is qui ad professio speciosus alligo et sub ingens titulus laboro in suus simulatio pudor magis quam voluntas teneo


Sine proposito vagantur quaerentes negotia nec quae destinaverunt agunt, sed in quae incucurrerunt. Inconsultus illis vanusque cursus est, qualis formicis per arbusta Te- pentibus, quae in summum cacumen et inde in imum inanes aguntur ; his plerique similem vitam agunt, quorum non immerito quis inquietam inertiam dixerit.

sinis propono vago quaero negotium neque qui destino ago sed in qui incurro inconsultus ille vanusque curro sum qualis formica per arbustus tu pentibus qui in superus cacumen et inde in imus inanis ago hic plerusque similis vita ago qui non immeritus quis inquietus inertia dico


Transeamus ad patrimonia, maximam humanarum aerumnarum materiam ; nam si omnia alia quibus angimur compares, mortes, aegrotationes, metus, desideria, dolorum laborumque patientiam, eum iis quae nobis mala pecunia nostra exhibet, haec pars multum praegravabit.

transeo ad patrimonium maximus humanus aerumna materia nam si omnis alius qui ango comparis mors aegrotatio metus desiderium dolor labor patientia is is qui nos malus pecunia noster exhibeo hic pars multus praegravo


Ubi aliquid animum insolitum arietari percussit, ubi aliquid occurrit aut indignum, ut in omni vita humana multa sunt, aut parum ex facili fluens, aut multum temporis res non magno aestimandae poposcerunt, ad otium convertor et, quemadmodum pecoribus fatigatis quoque, velocior domum gradus est. Placet intra parietes suos vitam coercere : " Nemo ullum auferat diem nihil dignum tanto impendio redditurus ; sibi ipse animus haereat, se colat, nihil alieni agat, nihil quod ad iudicem spectet ; ametur expers publicae privataeque curae tranquillitas."

ubius aliquis animus insolitus arietaris percutio ubi aliquis occurro aut indignus ut in omnis vito humanus multus sum aut parum ex facilis fluo aut multus tempus res non magnus aestimo posco ad otium converto et quemadmodum pecus fatigo quoque velox domus gradus sum placeo intra paries suus vita coerceo nemo ullus aufero dies nihil dignus tantus impendium reddo sui ipse animus haereo sui colo nihil alienus ago nihil qui ad judico specto amo expers publicus privo cura tranquillitas