Deinde: an ob id accusari possit laesae reipublicae quod illi facere licuit. Ea lege persequere quae non licuit. dicis mihi: “hoc facere non oportet.” huic rei aestimatio inmensa est. itaque nulla uindicta est; et id tantum punitur quod non licet. satis abundeque est si opifex rerum imperitus ad legem innocens est. An hoc ei facere licuerit. hoc in illa diuiditur: an Olynthius apud Atheniensem etiam antequam fieret decretum seruus esse non potuerit. Seruus, inquit, est meus quem ego belli iure possideo. rata autem esse quae parta sunt belli iure. uobis, Athenienses, expedit: alioqui imperium uestrum in antiquos fines redigitur; quidquid est bello partum est.

deinde an ob is accusaris possum laedo reipublicae qui ille facio licet is lex persequor qui non licet dico ego hic facio non oportet hic res aestimatio immensus sum itaque nullus uindicta sum et is tantus punior qui non licet satis abundus sum si opifex res imperitus ad lex innocens sum an hic is facio liceo hic in ille divido an olynthius apud atheniensis etiam antequam fio decretum seruus sum non possum seruus inquam sum meus qui ego bellum ius possideo reor autem sum qui pario sum bellum ius tu atheniensis expedio alioqui imperium uester in antiqui finis redigo quisquis sum bellum pario sum


CESTI PII. Plus accepit auri, quam quod posset abscondi. nolite mirari: et imperatorem et filium uendiderat. “Cauete proditionem.” iam comitiis cauimus. Abstulissent tibi aurum hostes, nisi dedissent. Cum de redemptione ageretur, omnes in curia fuerunt praeter competitorem. “Cauete proditionem.” indicium fuit morientis breue, fili uerecundum. Blandi. Quomodo te dimiserunt? si nihil aliud, et ducem genuisti et dux esse uoluisti. Si non decreueramus, consilium nostrum expectare debuisti; si decreueramus, officium. ARELLI FVSCI patris. Vnde tam graues paterni sinus? numquid ossa fili reportant? Expectat uidelicet iudicia uestra reus: tamquam nesciat quid de illo sentiatis. Non tu semel apud hostem fuisti, sed nos semel legatos misimus. Imperator non audet nominare te, tamquam patrem. IVNI GALLIONIS.

cestus pius multus accipio aurum quam qui possum abscondo nolo miror et imperator et filius vendo caueo proditio iam comitium caveo aufero tu aurum hostis nisi do cos de redemptio ago omnis in curia sum praeter competitor caueo proditio indicium sum morior breuis filis verecundus blandio quomodo tu dimitto si nihil alius et dux gigno et dux sum uolo si non decreueramus consilium nos expecto debeo si decreueramus officium arelli fvsci pater vnde tam grauis paternus sinus numquid os filis reporto expecto uidelicet iudicium uester reus tamquam nescio quis de ille sentio non tu semel apud hostis sum sed nos semel legatus mitto imperator non audeo nominaris tu tamquam pater ivni gallio


SILO POMPEIVS temptauit et in hac controuersia illam quaestionem, quam in omnibus uirorum fortium abdicationibus putabat esse temptandam: an uir fortis abdicari possit; aiebat in nulla magis controuersia illam posse tractari. Non potes, inquit, eum abdicare qui te potest uincere. miraris si patri hac lege subducitur qui ei et comparatur et praefertur?

silus pompeivs tento et in hic controuersia ille quaestio quam in omnis uir fors abdicatio puto sum tento an uir fortis abdicaris possum aio in nullus magis controuersia ille possum tractaris non possum inquam is abdicaris qui tu possum uinco miror si pater hic lex subduco qui is et comparo et praefero


In hac controuersia, etiamsi coniecturalis est et habet quasi certum tritumque iter, fuit tamen aliqua inter declamantis dissensio. Latro semper contrahebat et quidquid poterat tuto relinquere, praeterierat. itaque et quaestionum numerum minuebat et locos numquam adtrahebat; illos quoque quos occupauerat non diu dicebat, sed ualenter. Hoc erat utique praeceptum eius, quaedam declamatorem tamquam praetorem facere debere minuendae litis causa. quod in hac controuersia fecit; non enim curauit dicere nullam factam esse proditionem, sed se proditorem non esse. et suspectus, inquit, iudici est qui plus quam se defendit, et nolo, inquit, cum fili uoce pugnare, ut imperatorem et filium mentitum dicam, praesertim cum odium aduersus filium obiciatur patri. ALBVCIVS in duas partes declamationem diuisit: primum negauit ullam esse proditionem, deinde:

in hic controuersia etiamsi coniectural sum et habeo quasi certus tero iter sum tamen aliqui inter declamo dissensio latro semper contraho et quisquis possum tueor relinquo praetereo itaque et quaestio numerus minuo et locus numquam adtrahebat ille quoque qui occupo non diu dico sed valenter hic sum utique praeceptum is quidam declamator tamquam praetor facio debeo minuo lis causa qui in hic controuersia facio non enim curo dico nullus facio sum proditio sed sui proditor non sum et suspicio inquam judicium sum qui multus quam sui defendo et nolo inquam cum filis uox pugno ut imperator et filius mentior dico praesertim cum odium aduersus filius obicio pater albvcivs in duo pars declamatio diuido primus nego ullus sum proditio deinde


VOTIENI MONTANI. Dum filium uindico ubi grauissime mihi nocere posset ostendi. Veneficio simile mendacium! Sicine credibile esse parricidium in sorore creditis? non timeo ne quis hoc in sorore credat quod ego uix probaui in nouerca. Natam mihi filiam quasi futuram pacis obsidem sustuli; aiebam: dum matris meminit obliuiscetur nouercae. at illa dum nouercae meminit matris oblita est. “Filia, inquit, mihi conscia est.” post hanc uocem remissa putares tormenta: similis facta torquenti est. Soror fratri uenenum dedit? quamdiu luetati sumus ut crederetur nouerca priuigno dedisse ? Nouerca, quod uolueras consecuta es: damnasse iam poenitet. ARGENTARI.

votieni montanus dum filius vindico ubi gravis ego noceo possum ostendo veneficium similis mendacium sicine credibilis sum parricidium in soror credo non timeo ne quis hic in soror credo qui ego uix probo in noverca nata ego filia quasi sum pax obsidem tollo aio dum mater memini obliuiscetur nouerca at ille dum nouerca memini mater obliviscor sum filia inquam ego conscius sum post hic uox remitto puto tormentum similis facio torqueo sum soror frater uenenum do quamdiu luetas sum ut credo noverca privignus do noverca qui uolueras consequor sum damno iam poenitet argentaris


GAVIVS SABINVS hoc colore usus est, ut in quantum posset dignitatem suam destrueret et humilitatem confiteretur. et ideo, inquit, facilius potuit non uitiari quia nemo in domum nostram oculos dirigebat. et cogitaueram, inquit, quid facerem, cui conlocarem, quaerendus mihi erat gener aliquis libertinus. quid ergo? alieno potius liberto? hunc iam noui; scio cuius in nos adfectus sit; si moriar, scio me meam filiam apud hunc tuto relicturum. Et hanc sententiam adiecit, quae ualde excepta est:

gavivs sabinvs hic color utor sum ut in quantus possum dignitas suus destruo et humilitas confiteor et ideo inquam facilis possum non uitiaris quia nemo in domus noster oculus dirigo et cogitaueram inquam quis facio qui conlocaris quaero ego sum gener aliquis libertinus quis ergo alienus potis libertus hic iam nouus scio qui in nos affectus sum si morior scio ego meus filia apud hic tueor relinquo et hic sententia adiicio qui ualidus excipio sum


VIBI RVFI. Cum tantum sit quod fateris, quantum est quod negas? Tu uenenum quaesisti, tu uenenum emisti, tu uenenum intulisti in eam domum in qua habebas inimicum patrem. Recte uitam odisses, si iam tum tibi parricidium obiecissem. Vis scire quid peccaueris? indica quis tibi uendiderit; dicetur illi: tu ulli uenenum uendebas? tu ter abdicato uendebas? sine dubio nesciebas cui daturus esset. Ita hoc ego iudicio fili mortem moror? Si me cum isto includitis moriar, ut hanc uobis faciam inuidiam quam iste mihi facere uoluit. Vari Gemini. Quaeritis filius meus uenenum cui parauerit? non bibit. Pompei SILONIS. “Mihi, inquit, paraui.” et hoc est patri parare. Absolutus mori uolt, reus uiuit. MVSAE. “Habuit malum medicamentum Mithridates.” quis enim alius debebat habere quam parricida? “habuit, inquit, Demosthenes uenenum et bibit.” idem ego tibi pater quod Demostheni Philippus? Porci Latronis.

vibi rvfi cos tantus sum qui fateor quantus sum qui nego tu uenenum quaero tu uenenum emo tu uenenum infero in is domus in qui habeo inimicus pater rectus uita odi si iam tum tu parricidium objacio volo scio quis pecco indico quis tu vendo dico ille tu ullus uenenum uendebas tu ter abdico uendebas sine dubius nescio qui do sum ita hic ego iudicium filis mors moror si ego cum iste includo morior ut hic tu facio inuidia quam iste ego facio uolo varis geminus quaero filius meus uenenum qui paro non bibo pompejus silo ego inquam paro et hic sum pater paro absolvo morior uolo reus uiuo mvsae habeo malus medicamentum mithridates quis enim alius debeo habeo quam parricida habeo inquam demosthenes uenenum et bibo idem ego tu pater qui demosthenes philippus porcius latro


ad obsidendum hostem, ad occupandum castris locum, ad intercipiendos hostium commeatus ire iusseris: otium imperas animo non otioso. Quotienscumque tumultus aliquis exortus est, in me omnium ciuium diriguntur oculi, meas spectant manus; et adhuc — uerum dicendum est — nihil patria debet mihi: numquam pugnaui nisi coactus. Credisne quicquam referre ubi simus, quem uitae cursum agamus? eadem pericula nos ubique circumstant et totidem ad mortem uiae sunt. interdum continuatus labor firmiores facit: saepe quod corroborauerat, desidia consumpsit. MARVLLI. Sine me aliquod meritum in patriam conferre: adhuc militia mea legis munus est. Pugnabo et abdicatus, nec uerebor ne inutilis sit opera mea patriae. et Athenienses abdicato uicerunt duce. quantum inter me et illum interest?

ad obsideo hostis ad occupo castrum locus ad intercipio hostis commeatus eo jubeo otium impero animus non otiosus quotienscumque tumultus aliquis exorior sum in ego omnis ciuis dirigo oculus meus specto manus et adhuc uerus dico sum nihil patria debeo ego numquam pugno nisi cogo credo quisquam refero ubi sum qui uita cursus ago idem periculum nos ubique circumsto et totidem ad mors uia sum interdum continuo labor firmus facio saepe qui corroborauerat desidia consumo marvlli sinis ego aliqui mereo in patria confero adhuc militia meus lex munus sum pugno et abdico neque uereor ne inutilis sum opus meus patria et atheniensis abdico uinco dux quantus inter ego et ille intersum


Aiebat APOLLODOREIS quidem placere fixa esse themata et tuta, sed hic non repugnare controuersiam huic suspicioni; non enim ponitur adhuc uirginem esse, et multa sunt, propter quae credibile sit non esse. Illud adiciebat: denique etiamsi non effecero, ut credant iudices non esse uirginem, consequar tamen, ut non putent dignam sacerdotio, de qua dubitari potest an uirgo sit. An pura sit in haec diuisit: an etiamsi merito occiderit hominem, pura tamen non sit homicidio coinquinata; deinde: an merito occiderit hominem innocentem uti corpore prostituto uolentem. Absoluta est: ostendit non puram se esse, sed tutam. An idonea sit in tractationes quas quisque uult diuidit: an idonea sit tam infelix, ut caperetur, ut ueniret, ut lenoni potissimum, ut prostitueretur, ut occidere hominem cogeretur, ut causam diceret.

aio apollodoreis quidem placeo figo sum thema et tueor sed hic non repugnaris controuersia hic suspicio non enim pono adhuc uirgo sum et multus sum propter qui credibilis sum non sum ille adicio denique etiamsi non efficio ut credo iudex non sum uirgo consequor tamen ut non puto dignus sacerdotium de qui dubitaris possum an uirgo sum an purus sum in hic diuido an etiamsi mereo occido homo purus tamen non sum homicidium coinquino deinde an mereo occido homo innocens uti corpus prostituo volo absolvo sum ostendo non purus sui sum sed tueor an idoneus sum in tractatio qui quisque uolo diuido an idoneus sum tam infelix ut capio ut venio ut leno potis ut prostituo ut occaedes homo cogo ut causa dico


CESTI PII. Non potest generosus animus contumeliam pati. Merito tu ex Cimone habere nepotes concupisti. Quid magis in me probasti quam carcerem ? non sum innocentior quam pater, ne felicior quidem; hoc unum interest inter parentis et fili fortunam quod illius calamitatium exitium fuit carcer, mearum initium. Exponam uobis quam in neminem meorum ingratus sim. unus Miltiadis census inuentus est Cimon filius; ne hic quidem quicquam habuit quod daret pro patre praeter se. Poteram in Cynegiri domo sperare nuptias, poteram in Callimachi, nec uerebar ne Cynegirus suas pluris aestimaret manus.

cestus pius non possum generosus animus contumelia patior mereo tu ex cimon habeo nepos concupio quis magis in ego probo quam carcer non sum innocens quam pater ne felix quidem hic unus intersum inter parens et filis fortuna qui ille calamitas exitium sum carcer meus initium expono tu quam in nemo meus ingratus sum unus miltiades census inuenio sum cimon filius ne hic quidem quisquam habeo qui do pro pater praeter sui possum in cynegiri domus spero nuptiae possum in callimachus neque vereor ne cynegirus suus multus aestimo manus


De colore quaesitum est: quidam aperte inuecti sunt in diuitem, quidam ex toto nihil dixerunt, quidam secuti sunt mediam uiam. Cum praeter haec nihil sit, Latro uolebat uideri inuenisse quartum genus, ut hoc modo in diuitem diceret: tu quidem non fecisti, sed tamen ego habui causas propter quas possem decipi et de te aliquid frustra suspicari: quia inimicus eras, quia inspoliatus pater inuentus est, et cetera. Hoc est autem medium illud genus nec dimittendi diuitem nec accusandi: nam et dimittere non debet quem distulit et accusare propter hoc ipsum non debet quia distulit.

de color quaero sum quidam apertus inveho sum in dives quidam ex totus nihil dico quidam sequor sum medius uia cos praeter hic nihil sum latro uolo uideo invenio quartus genus ut hic modo in dives dico tu quidem non facio sed tamen ego habeo causa propter qui possum decipio et de tu aliquis frustra suspicaris quia inimicus sum quia inspoliatus pater inuenio sum et ceterus hic sum autem medius ille genus neque dimitto dives neque accuso nam et dimitto non debeo qui differo et accuso propter hic ipse non debeo quia differo


HISPO RROMANIVS palam accusauit et dixit non causam sibi deesse, sed uires; et hanc sententiam in prohoemio magno cum adsensu hominum dixit: eum accusatorem habeo qui se reum non esse miratur. BASSVS IVLIVS in hac controuersia dixit: “quare me sequeris per publicum?” facinus indignum, iudices, factum est: pauper et diues eandem terram calcauimus. Consectari autem solebat res sordidas et inueniebat qui illas unice suspicerent. Memini illum declamantem controuersiam de lenone qui decem iuuenibus denuntiauit in lupanar accederent et foueam igne repletam terra superiecta obruit, in quam adulescentibus lapsis et consumptis accusatur reipublicae laesae. Audiuit illum declamantem ALBVCIVS, fastidiosus auditor eorum quibus inuidere poterat; admirabatur hanc BASSI sententiam: non mehercules te ferrem, si canem ad ostium alligasses.

hispo rromanivs palam accuso et dico non causa sui desum sed uis et hic sententia in prohoemio magnus cum assensus homo dico is accusator habeo qui sui reus non sum miro bassvs ivlivs in hic controuersia dico quare ego sequor per publicus facinus indignus iudex facio sum pauper et diues idem terra calcauimus consectaris autem soleo res sordidus et inuenio qui ille unicus suspicio memini ille declamo controuersia de leno qui decem juvenis denuntio in lupanar accedo et fouea ignis repletam terra superjacio obruo in quam adulescens labor et consumo accuso reipublicae laedo audio ille declamo albvcivs fastidiosus auditor is qui inuideo possum admiror hic bassi sententia non hercules tu fero si canis ad ostium alligo


MONTANVS cum diceret illum locum: quamuis sceleratos parentes uelle tamen innocentes liberos suos esse, dixit: potest ista filiam ueneficam fingere, si potest facere; difficilius est liberos inquinare quam perdere. et illud: fauete saeculo, iudices, cum ingentia scelera ferat, ne etiam inmatura tulerit; fauete ut nullum scelus commissum sit nisi quod solet; fauete ut potius nouerca non desierit parricidium facere quam soror coeperit. Damnare illam potui, effugere non potui. Sero fecisti, nouerca: si hoc ante dixisses potuisti praeuaricationem pacisci; non recte cum damnareris animosa eras. recte nihil potes facere. Si qua est fides, accusator insidias reae timui; nusquam a sinu meo dimisi puellam, ipse omnes praegustaui cibos. incauta futuri mortalitas! postquam ad tortorem perduxi nouercam timere de filia desii.

montanvs cum dico ille locus quamuis scelero parens uolo tamen innocens liber suus sum dico possum iste filia venefica fingo si possum facio difficilis sum liber inquinaris quam perdo et ille faveo saeculum iudex cum ingens scelus fero ne etiam immaturus fero faveo ut nullus scelus committo sum nisi qui soleo faveo ut potis noverca non desino parricidium facio quam soror coepio damnaris ille possum effugio non possum serus facio noverca si hic ante dico possum praeuaricatio pacisco non rectus cum damno animosus sum rectus nihil possum facio si qui sum fides accusator insidiae rea timeo nusquam ab sinus meus dimitto puella ipse omnis praegustaui cibus incautus sum mortalitas postquam ad tortor perduco noverca timeo de filia desino


CLODI TVRRINI patris. “Morere.” quid aliud meruerat, si satisfacere nollet? Nisi occupasses, soror, fortasse pater sibi satisfecisset. Hoc, certum habeo, unusquisque uestrum suadebat puellae: “ad iratum patrem uenis; in quas potes te compone blanditias; roga, deprecare; si nihil proficies, habes quemadmodum cogas: morituram te denuntia.” Hoc quod ignouisti, uictor, ad uiros pertinet: illi tibi gratias agunt; nam feminas ne si irascereris quidem proscripsisses. “Quare secuta est uirum?” adeo tibi uetera exempla exciderunt bonarum coniugum, in quae filiam tuam solebas sanus hortari? aliqua spiritum uiri redemit suo, aliqua se super ardentis rogum misit. inpendisset se puella uiro, nisi seruasset patri.

claudus tvrrini pater morior quis alius mereo si satisfacere nolo nisus occupo soror fortasse pater sui satisfecisset hic certus habeo unusquisque uester suadeo puella ad irascor pater uena in qui possum tu compono blanditia rogo deprecaris si nihil proficio habeo quemadmodum cogo morior tu denuntio hic qui ignouisti uictor ad uir pertineo ille tu gratia ago nam femina ne si irasco quidem proscribo quaris sequor sum uir adeo tu uetus exemplum excido bonus conjunx in qui filia tuus soleo sanus hortor aliqui spiritus uir redimo suus aliqui sui super ardeo rogus mitto inpendisset sui puella uir nisi servo pater


Illud SPARSVS dixit quod non corruptum tantum sed contrarium dicebat esse Montanus: “solus plura habes membra quam tot hominibus reliquisti.” ita enim hic potest uideri laesisse rempublicam, si multi sunt debilitati; apparet autem non esse multos, si plura habet membra quam debilitatis reliquit. et illud aeque aiebat ab illo corrupte dictum: prodierunt plures mendici quam membra. Graecas sententias in hoc refero, ut possitis aestimare, primum quam facilis e Graeca eloquentia in Latinam transitus sit et quam omne quod bene dici potest commune omnibus gentibus sit, deinde ut ingenia ingeniis conferatis et cogitetis Latinam linguam facultatis non minus habere, licentiae minus.

ille sparsvs dico qui non corrumpo tantus sed contrarius dico sum montanus solus multus habeo membrum quam tot homo relinquo ita enim hic possum uideo laedo rempublicam si multus sum debilito appareo autem non sum multus si multus habeo membrum quam debilitas relinquo et ille aequus aio ab ille corrumpo dico prodeo multus mendicus quam membrum graece sententia in hic refero ut possum aestimaris primus quam facilis e graecum eloquentia in latinus transitus sum et quam omnis qui bene dico possum communis omnis gens sum deinde ut ingenium ingenium confero et cogito latinus lingua facultas non paruus habeo licentia paruus


Aliquis Olynthius parum tristis est, nisi qui Atheniensem dominum sortitus est? Vis, Parrhasi, tristem uidere? indicabo tibi, maiora tormenta: duc illum ad iacentem Olynthum, duc illo ubi liberos, ubi domum perdidit; scis certe quam tristem illum emeris. Olynthiis urbem aperuimus, templa praeclusimus ? Certe nemo Olynthius tortus esset, si omnes illos Macedones emissent. “Torquetor:” hoc nec sub Philippo factum est. “moritor:” hoc nec sub Ioue.

aliquis olynthius parum tristis sum nisi qui atheniensis dominus sortior sum volo parrhasius tristis uideo indico tu magnus tormentum duco ille ad iaceo olynthum duco ille ubi liber ubi domus perdo scio certus quam tristis ille emo olynthius urbs aperio templum praecludo certus nemo olynthius torqueo sum si omnis ille macedones emo torquetor hic neque sub philippus facio sum moritor hic neque sub iuppiter


Proclama ingenuam esse te; quid expectas cum in lupanar ueneris? iam tibi omnia templa praeclusa sunt. Conseruarum osculis inquinatur, inter ebriorum conuiuarum iocos iactatur, modo in puerilem, modo in muliebrem habitum conposita: istinc ne patri quidem redimenda es. Nulla satis pudica est de qua quaeritur. Non legerem te sacerdotem, etiamsi sacerdoti seruisses. Virginem esse sacerdotem nostram cui credimus? meretrici, lenoni, piratis; haec enim testium summa est. Castigationem pontificis maximi meruerat sacerdos, si te e lupanari redemisset. Conuenit omnis libidinosorum turba et concurrit ad meretricem nouam. illud certe fateberis, pudicitia tua precaria est: tot intrauerunt cellam tuam gladiatores, tot iuuenes, tot ebrii: et omnes ante militem inermes? Ego illam dico prostitisse: illa se dicit etiam mendicasse. Pudicitiam sacerdotis meae etiam carnifici debeo.

proclamo ingenua sum tu quis expecto cum in lupanar uenus iam tu omnis templum praecludo sum conseruaris osculis inquino inter ebrius conuiua iocus jacto modo in puerilis modo in muliebris habitus compositum istinc ne pater quidem redimo sum nullus satis pudicus sum de qui quaero non lego tu sacerdos etiamsi sacerdos servio virgo sum sacerdos noster qui credo meretrix leno pirata hic enim testis summus sum castigatio pontifex magnus mereo sacerdos si tu e lupanaris reemo conuenio omnis libidinosor turba et concurro ad meretrix nouus ille certus fateor pudicitia tuus precarius sum tot intro cella tuus gladiator tot iuuenis tot ebrius et omnis ante miles inermis ego ille dico prosto ille sui dico etiam mendico pudicitia sacerdos meus etiam carnifex debeo


Labieni. Hoc obsequio consequatur denique, ut intra domum moriatur. M. Cato, quo uiro nihil speciosius ciuilis tempestas abstulit, potuit beneficio Caesaris uiuere, si ullius uoluisset. Optima ciuilis belli defensio obliuio est. MVSAE. Allato ad se capite Cn. Pompei Caesar auertisse oculos dicitur, quod tu ne in morte filiae quidem fecisti. CORNELI HISPANI. Peruagata est illa crudelis belli fortuna omnem ordinem, usque in infimae plebis supplicia descendit: nihil in ciuitate nostra immune a uictoris ira praeter feminas fuit: hanc laudem miserae urbi seruare licuit. Aut pater noster aut uictor insanit.

labienus hic obsequium consequor denique ut intra domus morior m cato quo uir nihil speciosus ciuilis tempestas aufero possum beneficium caesar uiuo si ullus uolo bonus ciuilis bellum defensio oblivio sum mvsae affero ad sui caput cn pompejus caesar averto oculus dico qui tu ne in mors filia quidem facio cornelis hispani pervagor sum ille crudelis bellum fortuna omnis ordo usque in infimae plebs supplicium descendo nihil in ciuitas noster immunis ab uictor ira praeter femina sum hic laus miser urbs seruo licet aut pater noster aut uictor insanio


VARIVS GEMINVS sic diuisit: an non semper filius cogi possit, ut matrem alat; deinde an nunc cogendus non sit. Non semper, inquit, filius cogitur. transeo illos qui non possunt, aegros inutiles; aliquis ad propellendum hostem proficiscitur in cuius unius militia posita est salus publica: hunc retinebit mater? puta legatum de summa reipublicae, puta foederis: huic mater manum iniciet? Et per partes comparando utrumque officium, ille, inquit, peregre est, tu domi; ille captus, tu libera; ille inter piratas, tu inter ciuis; ille alligatus, tu soluta es. at tu caeca es: ille hoc infelicior quod uidet; quid enim uidet? notas captiuitatis suae et caedes et uolnera et cruces eorum qui non redimuntur. At periculosum est. nihil non; et domi manere et flere.

varivs geminvs sic diuido an non semper filius cogo possum ut mater alo deinde an nunc cogo non sum non semper inquam filius cogo transeo ille qui non possum aeger inutilis aliquis ad propello hostis proficisco in qui unus militia pono sum salus publicus hic retineo mater puto legatus de summus reipublicae puto foedo hic mater manus inicio et per pars comparo uterque officium ille inquam peregre sum tu domus ille capio tu liber ille inter pirata tu inter ciuis ille alligo tu solvo sum at tu caecus sum ille hic infelix qui uideo quis enim uideo nosco captiuitas suus et caedes et vulnero et crux is qui non redimo at periculosus sum nihil non et domus maneo et fleo


Porci Latronis. Qui omnia tuleramus, hoc fugimus. Vocat seruum et quia crucem non meruerat, mereri iubet. Itane, furcifer, tu potuisti dominam complecti? putasti aut semper tyrannum uicturum aut semper clementem futurum patrem? Felicissimi uidebuntur quibus contigerat raptus tyrannicus. Ita sine dubio beneficium dedit, quod custodiuit dominam a stupro, se a cruce ? Cum infelice face ad dotalem suum noua nupta deduceretur, si qua fides est, exhorrui quasi repositum esset edictum. Cogitabam quem sorori uirum eligerem. simpliciter fatebor: fastidiebam iam eas condiciones quae ante profectionem fuerant; aiebam: illo tempore et aliae uirgines erant. “Non uitiauit, inquit, sub tyrannide.” O nos felices, si ne nunc quidem!

porcius latro qui omnis fero hic fugio voco seruus et quia crux non mereo mereo iubeo ito furcifer tu possum domina complector puto aut semper tyrannus vinco aut semper clemens sum pater felix video qui contingo rapio tyrannicus ita sine dubius beneficium do qui custodio domina ab stuprum sui ab crux cos infelix fax ad dotal suus nouus nubo deduco si qui fides sum exhorresco quasi repono sum edictum cogito qui soror uir eligo simplex fateor fastidio iam is condicio qui ante profectio sum aio ille tempus et alius uirgo sum non vitio inquam sub tyrannis o nos felix si ne nunc quidem


POMPEI SILONIS. Gaudeo in subselliis istius esse patrem. quomodo enim aliter efficere potuissem ut uulnera eius uideretis? non multum refert mea ubi sit: ab hac parte crimen obicitur, ab illa ostenditur. grauior esse testis solet qui a reo surgit. Talis prorsus pater quem nemo alius posset caedere, nisi qui amicus esse posset tyranni. Frater periit, ne parricidium aut faceret aut uideret:

pompeius silo gaudeo in subsellium iste sum pater quomodo enim aliter efficio possum ut uulnus is uideo non multus refero meus ubi sum ab hic pars crimen obicio ab ille ostendo gravis sum testis soleo qui ab reor surgo tal prorsus pater qui nemo alius possum caedo nisi qui amicus sum possum tyrannus frater pereo ne parricidium aut facio aut video


Vt ignoscam tibi quod tam cito isti, obiciam quod tam cito redisti. Dic quid dixerit tibi. an nihil cum patre uoluit loqui? “Cauete proditionem.” hoc dixit: uidete ne quis nocte insciis custodibus exeat, ne quis ignorante republica ad hostem perueniat, ne quis ex hostium castris grauis auro reuertatur. Nihil deest indicio. si quid de proditione quaeritis, imperator uobis dicet; si quid de proditore, legati.

vt ignosco tu qui tam cito iste obicio qui tam cito redeo dico quis dico tu an nihil cum pater uolo loquor caueo proditio hic dico uideo ne quis nox inscius custos exeo ne quis ignoro republico ad hostis pervenio ne quis ex hostis castrum grauis aurum revorto nihil desum indicium si quis de proditio quaero imperator tu dico si quis de proditor legatus


MENTONIS. Iam etiam perituri dormiebant. Peragitur totus ordo supplici, ne quid se meretrix negaret uidisse. 0 miserum si quis meretricem offendit! o miseram matrem familiae si quoius formae meretrix inuidet! nihil petenti praetor negaturus est. MVSAE. Hic est Flamininus, qui exiturus in prouinciam uxorem a porta dimisit. ARGENTARI. Obicio luxuriam, obicio histrionum iocos? an uos : in conuiuio nihil aliud nisi occiditis? Qui in carcere uixerunt, in conuiuio perierunt. Blandi.

mento iam etiam pereo dormio perago totus ordo supplicium ne quis sui meretrix nego uideo miser si quis meretrix offendo o miser mater familia si qui forma meretrix invideo nihil peto praetor nego sum mvsae hic sum flamininus qui exeo in prouincia uxor ab porto dimitto argentaris obicio luxuria obicio histrio iocus an tu in conuiuium nihil alius nisi occaedes qui in carcer uiuo in conuiuium pereo blandio


ne exemplum quidem utile esse non utique perire eum qui duas rapuerit; ista ratione hunc morem perniciosissimum ciuitati introduci, ut aliquis propter hoc non pereat, quia perire saepius meruit. Reliquam partem controuersiae Fuscus in haec diuisit: utra optio honestior sit, utra iustior, utra utilior. CESTIVS hanc partem controuersiae sic diuisit: utra puellae optio dignior sit quae ualeat; utra optione raptor dignior sit. Cestius et coniecturalem quaestionem temptauit: an haec cum raptore conluserit et in hoc rapta sit, ut huic opponeretur.

ne exemplum quidem utilis sum non utique pereo is qui duo rapio iste ratio hic mos perniciosus ciuitas introduco ut aliquis propter hic non pereo quia pereo saepis mereo reliquus pars controversia fuscus in hic diuido uter optio honestus sum uter justus uter utilis cestivs hic pars controversia sic diuido uter puella optio dignus sum qui ualeo uter optio raptor dignus sum cestius et coniectural quaestio tento an hic cum raptor conludo et in hic rapio sum ut hic oppono


Hanc sententiam Latro fortius et uirilius dixit qui non potest furti suspectus esse; Graecos enim et contemnebat et ignorabat. cum descripsisset debiles artus omnium et alios incuruatos, alios repentes, adiecit: pro di boni! ab his aliquis alitur integer? *D*A*M*A*S*S*K*O*M*B*R*O*S dixit: pa/lai me\n e)kqe/tois ki/ndunos h)=n to\ r(ifh=nai, nu=n de\ to\ trafh=nai. Hunc sensum CESTIVS transtulit: effecisti, inquit, ut maius esset periculum educari quam exponi. FVSCVS ARELLIVS aliter dixit: illa adhuc in miserae sortis infantia timebantur: ferae serpentesque et inimicus teneris artibus rigor et inopia; inter expositorum pericula non numerabamus educatorem.

hic sententia latro fortis et virilis dico qui non possum furtum suspicio sum graeci enim et contemno et ignoro cum describo debilis artus omnis et alius incuruatos alius repo adiicio pro deus bonus ab hic aliquis alo integer d ab m ab senatus senatus k o m b romanus o senatus dico pa lai ego n e kqe tois ki ndunos h n to romanus ifh nautilus nu n de to trafh nautilus hic sensus cestivs transfero efficio inquam ut magnus sum periculum educaris quam expono fvscvs arellivs aliter dico ille adhuc in miser sors infer timeo fera serpo et inimicus teneo ars rigor et inopia inter expositor periculum non numero educator


Ecce et illud genus cacozeliae est quod amaritudinem uerborum quasi adgrauaturam res petit; ut in hac controuersia LICINIVS NEPOS dixit: reus damnatus est legi, periit fornici. Et illud quod SENIANVS dixit habet sui generis insaniam, cum diceret nocte non debere sumi supplicium post longam descriptionem conclusit: noctu ne uictumae quidem occiduntur.

ecce et ille genus cacozelia sum qui amaritudo uerbum quasi adgrauaturam res peto ut in hic controuersia licinivs nepos dico reus damno sum lego pereo fornix et ille qui senianvs dico habeo suus genus insanio cum dico nox non debeo sumo supplicium post longus descriptio concludo nox ne uictumae quidem occaedes


Popillium pauci ex historicis tradiderunt interfectorem Ciceronis et hi quoque non parricidi reum a Cicerone defensum, sed in priuato iudicio: declamatoribus placuit parricidi reum fuisse. Sic autem eum accusant tamquam defendi non possit, cum adeo possit absolui, ut ne accusari quidem potuerit. Latroni non placebat illum sic accusari quomodo quidam accusauerunt: obicio tibi, quod occidisti hominem, quod ciuem, quod senatorem, quod consularem, quod Ciceronem, quod patronum tuum. hac enim ratione non adgrauari indignationem, sed fatigari. statim illo ueniendum est ad quod properat auditor; nam in reliquis adeo bonam causam habet Popillius, ut detracto eo quod patronum occidit, nihil negoti habiturus sit; patrocinium eius est ciuilis belli necessitas. itaque nolo per illos reum gradus ducere quos potest totiens euadere. licuit enim in bello et ciuem et senatorem et consularem occidere, ne in hoc quidem crimen est quod Ciceronem, sed quod patronum. Naturale est autem, ut quod in nullo patrono fieri oportuit, indignius sit factum in Cicerone patrono.

popilius paucus ex historicus trado interfector cicero et hic quoque non parricidium reus ab cicero defendo sed in priuo iudicium declamator placeo parricidium reus sum sic autem is accuso tamquam defendo non possum cum adeo possum absolvo ut ne accusaris quidem possum latro non placeo ille sic accusaris quomodo quidam accuso obicio tu qui occido homo qui ciuis qui senator qui consularis qui cicero qui patronus tuus hic enim ratio non adgrauaris indignatio sed fatigo statim ille venio sum ad qui propero auditor nam in reliquus adeo bonus causa habeo popilius ut detraho is qui patronus occido nihil negotium habeo sum patrocinium is sum ciuilis bellum necessitas itaque nolo per ille reus gradus duco qui possum totiens euado licet enim in bellum et ciuis et senator et consularis occaedes ne in hic quidem crimen sum qui cicero sed qui patronus natural sum autem ut qui in nullus patronus fio oportet indignus sum facio in cicero patronus


Nocens est iste, sed mihi frater est. naturae iura sacra sunt, etiam apud piratas. Quid de me iudicaturus es, si fecero? puto difficulter postea in me parricidium credes. Etiamsi debuit parere patri, an ignoscendum sit illi si non potuit? Fatebor, inquit, quod fortasse offensurum est aures fratrum, offensurum est patris: uolui fratrem occidere, non potui. obortae sunt subito tenebrae, diriguit animus, sublapsum est intercepto spiritu corpus. Non possum fratrem occidere. pone hoc loco piratam: non poterit. quidam occidere hominem tantum non possunt; quorundam aduersus hostes deficit manus. Fratris quoque beneficium non est tam magnum, pater, quam putas: non ille te noluit occidere, sed non potuit. Nouissimas illas partes fecit: quamuis non occiderit, si tamen puniit damnatum, an abdicari non debeat. Dicit enim pater: si non poteras, negasses et misisses ad me, non posse te.

noceo sum iste sed ego frater sum natura ius sacer sum etiam apud pirata quis de ego judico sum si facio puto difficilis postea in ego parricidium credo etiamsi debeo pareo pater an ignosco sum ille si non possum fateor inquam qui fortasse offendo sum auris frater offendo sum pater uolo frater occaedes non possum oborior sum subeo tenebra disrigesco animus sublabor sum intercipio spiritus corpus non possum frater occaedes pono hic locus pirata non possum quidam occaedes homo tantus non possum quidam aduersus hostis deficio manus frater quoque beneficium non sum tam magnus pater quam puto non ille tu nolo occaedes sed non possum nouus ille pars facio quamuis non occido si tamen punio damno an abdicaris non debeo dico enim pater si non possum nego et mitto ad ego non possum tu


ALBVCIVS hoc colore usus est ut diceret noluisse illum in tam infausta domo educari, ex qua duo iam fratres eius elati essent; ei qui postea decessit inter causas moriendi casum fratris fuisse. et seruauit hunc colorem, ne quid in nouercam, ne quid in patrem diceret; aiebat iustissimum futurum auum, si tantum defendere se uoluisset. Quid ergo? quare rapuisti? amabam; huic maxime ab initio animum meum addixeram. In domo uestra nihil praeter ipsam domum timui. Si apud me duo decessissent, ex domo illum mea transtulissem. MONTANVS VOTIENVS

albvcivs hic color utor sum ut dico nolo ille in tam infaustus domus educaris ex qui duo iam frater is effero sum is qui postea decedo inter causa morior casus frater sum et seruo hic color ne quis in noverca ne quis in pater dico aio iustus sum auus si tantus defendo sui uolo quis ergo quare rapio amo hic magnus ab initium animus meus addico in domus uester nihil praeter ipse domus timeo si apud ego duo decedo ex domus ille meus transfero montanvs votienvs


sub hoc themate intellegere nos non hoc illi dictum: “nunc non potes,” sed “ex toto non potes.” GALLIO utrumque miscuit et hoc colore, qui uideri potest alioqui thema euertere, apertius usus est. Dictum est, inquit, illi: “quiescit puer, paulum commorare; medici uetuerunt quemquam admitti.” scitis solere illos dicere: “nec si pater uenerit.” Protinus iste clamare coepit: “testor me non admitti,” et tantum non tabellis signatis denuntiare. Auum distuleram, accusatorem exclusi. Iterum, inquit, uenit cum conuitio: “iam unum occidistis, alterum occiditis.” Nihil est miserius quam ubi aliquoi ex miseria sua inuidia quaeritur. Non est admissus cum diceret se nepotem suum non uidere uelle sed inspicere. Sic egit: ueni, non ut istum accusarem, set ut me defenderem. GALLIO hoc colore usus est: non admisi auum quia dictum erat mihi hoc illum animo uenire, ut raperet.

sub hic thema intellego nos non hic ille dico nunc non possum sed ex totus non possum gallio uterque misceo et hic color qui uideo possum alioqui thema euerto aperio utor sum dico sum inquam ille quiesco puer paulus commoraris medicus uetuerunt quisquam admitto scio soleo ille dico neque si pater uenio protinus iste clamo coepio testo ego non admitto et tantus non tabella signo denuntiaris auus differo accusator excludo iterum inquam uenio cum conuitio iam unus occido alter occaedes nihil sum miser quam ubi aliquoi ex miseria suus inuidia quaero non sum admitto cum dico sui nepos suus non uideo uolo sed inspicio sic ago uenio non ut iste accusaris sed ut ego defendo gallio hic color utor sum non admitto auus quia dico sum ego hic ille animus uenio ut rapio


PORCI LATRONIS. Miserrimus pater iam non uiderem filium, nisi abdicarem. fortis plus quam legi aut patriae sat est tertio mihi non rediit, sed relatus est. quod patriae superest, patri uindico. Fugit me filius et quidem ad hostem. Quousque pauidus praeliorum nuntios expectabo? fili, mihi uacationem peto. CESTI PII. Abdico filium ut habeam. Non minus uacatio mea reipublicae profuit quam militia: duxi uxorem. Sic descendit in narrationem. tertio audiui uelut denuntiantes deos, faceret adulescens iam felicitatis suae finem. ego aduocationem in unam pugnam petii: accidat, inquam, quidquid timeo, si illum amplius in aciem dimisero; cum diis pactus sum. “Non timeo,” inquit. hoc est cur timeam. Obicitur mihi quod me filius oderit. ARELLI FVSCI patris. 0 me filio pugnante iam lassum!

porcus latro miser pater iam non uideo filius nisi abdicaris fortis multus quam lego aut patria satis sum tertius ego non redeo sed refero sum qui patria supersum pater vindico fugio ego filius et quidem ad hostis quousque pavidus praeliorum nuntius expecto filis ego uacatio peto cestus pius abdico filius ut habeo non paruus uacatio meus reipublicae prosum quam militia duco uxor sic descendo in narratio tertius audio uelut denuntio deus facio adulescens iam felicitas suus finis ego aduocatio in unus pugna peto accido inquam quisquis timeo si ille amplus in acies dimitto cum diuus paciscor sum non timeo inquam hic sum cur timeo obicio ego qui ego filius odi arelli fvsci pater ego filius pugno iam lassus


Porci LATRONIS. Si cum liberis torta esset, indicasset. “Escende,” inquit, “occide tyrannum; nisi occideris, indicabo.” Subito iniecta manu satelles, quid moraris? inquit; iam exposita tormenta sunt. Bene est, inquit mulier, ad stuprum non uocor. Instabat cottidie uiro uxor, exigebat tyrannicidium: “tempus est; escende; si nihil aliud, ut liberos habeas: nisi tyrannicidae paritura non sum. miraris si eo tempore parere non potui, quo tyrannus torquere matronam potuit? escende, occide tyrannum; comes sequerer, nisi me inutilem dimisisset tyrannus. escende: ego iam feci tyrannicidium meum.” Eas nuptias tyrannicidium diduxit, quas non diduxit tyrannus.

porcius latro si cum liber torqueo sum indico escendo inquam occaedes tyrannus nisi occaedes indico subeo inicio manus satelles quis moraris inquam iam expono tormentum sum bene sum inquam mulier ad stuprum non voco insto cottidie uir uxor exigo tyrannicidium tempus sum escendo si nihil alius ut liber habeo nisi tyrannicida pario non sum miror si is tempus pareo non possum quo tyrannus torqueo matrona possum escendo occaedes tyrannus comes sequor nisi ego inutilis dimitto tyrannus escendo ego iam facio tyrannicidium meus is nuptiae tyrannicidium diduco qui non diduco tyrannus


*G*L*U*K*W*N corruptam dixit sententiam: krousa/tw tis th\n qu/ran tw=n e)xo/ntwn i(/na prosaga/gh| TIS. et illam: a)/ge, su\ de\ klai=e, su\ de\ qrh/nei. w)= kakw=n sumfwniw=n! Sed nostri quoque bene insanierunt. MVRREDIVS dixit: producitur miserorum longus ordo, maior pars se sine se trahit. et LICINIVS NEPOS: ut soluendo sis in poenas quotiens tibi renascendum est?

g l quintus k w n corrumpo dico sententia krousa tw tis th n qu ran tw n e xo ntwn eo no prosaga gh tis et ille ab ge su de klai e su de qrh nei w kakw n sumfwniw n sed noster quoque bene insanio mvrredivs dico produco miserum longus ordo magnus pars sui sine sui traho et licinivs nepos ut solvo sum in poena quotiens tu renascor sum


offendebar, inquit, proscriptione et quaedam liberius loquebar. “Non miror; Ciceronis cliens es: tanto magis occide Ciceronem tuum.” Et dixit non suae infirmitatis sententiam: uterque, inquit, sed diuerso genere punitus est: Ciceronis proscriptio fuit occidi, mea occidere. MARVLLVS, praeceptor noster, sic narrauit: iussit, inquit, imperator, iussit uictor, iussit qui proscribebat: ego illi negare quicquam possem cui nihil poterat negare respublica? BLANDVS hoc colore: uolui, inquit, me excusare; dixi: “Cicero me defendit;” respondit: “scio; me accusauit. i ergo, ut sciat plus sibi Antoni accusationem nocuisse quam Popilli defensionem profuisse.” BVTEO hoc colore:

offendo inquam proscriptio et quidam liber loquor non miro cicero cliens sum tantus magis occaedes cicero tuus et dico non suus infirmitas sententia uterque inquam sed diuerto genus punior sum cicero proscriptio sum occido meus occaedes marvllvs praeceptor noster sic narro iubeo inquam imperator iubeo uictor iubeo qui proscribo ego ille nego quisquam possum qui nihil possum nego respublica blandvs hic color uolo inquam ego excuso dico cicero ego defendo respondeo scio ego accuso eo ergo ut scio multus sui antonius accusatio noceo quam popilius defensio prosum bvteo hic color


HISPO ROMANIVS hunc colorem secutus est: dixit adulescentem tumidum et nobilitatis suae cogitatione insolentem inuisa habuisse beneficia sua, moleste ferentem socerum suum dici Callian; itaque omnem operam dedisse, ut mores puellae in uitia non tantum labi pateretur, set ipse impelleret, ut haberet iustam dimittendi causam. Nanctum occasionem non interemisse, expectasse tamen dum superueniret pater. Hoc se cogitasse: expectat me; uult mecum pares rationes facere. fecisset, si non ostendisset patri adulteram filiam. GARGONIVS in hac controuersia foedo genere cacozeliae usus dixit: istud publicum adulterium est, sub Miltiadis tropaeis concumbere. DORION cum descripsisset, gloriae sibi fuisse carcerem, numquam non se illam fortunam ostentasse dixit: o(/te ei)sh=lqen *kalli/as, ta\s pe/das a)peka/luya. HYBREAS dixit: suggnw/mhn e)/xw moi.

hispo romanivs hic color sequor sum dico adulescens tumidus et nobilitas suus cogitatio insolens inuideo habeo beneficium suus molestus fero socer suus dico callion itaque omnis opera do ut mos puella in uitium non tantus labor pateo sed ipse impello ut habeo iustus dimitto causa nanciscor occasio non interimo expectasse tamen dum supervenio pater hic sui cogito expecto ego uolo ego par ratio facio facio si non ostendo pater adulter filia gargonivs in hic controuersia foedo genus cacozelia utor dico iste publicus adulterium sum sub miltiades tropaeum concumbo dorion cum describo gloria sui sum carcer numquam non sui ille fortuna ostento dico o tu is sh lqen kalli as ta senatus pe do ab peka luya hybreas dico suggnw mhn e xw moi


si suo more emendare patrem uolo, luxuriandum est. SILO POMPEIVS patronum adulescenti dedit; quod non putabat in accusatoris persona Latro faciendum, ut aliquis per patronum accusaret patrem. RVFVS VIBIVS a parte adulescentis: festiuum senem! in honorem filii sui ebrius fit. In narratione hoc usus est colore: solutum patrem; iam mentem eius labentem laudare coepisse luxuriam; dicere eos felicius agere, qui usque sibi amare permitterent; necessarium tantum habere, quantum acceperant; obiurgare interim, quasi non † commorarent. “Rusticum,” inquit, “iuuenem! praematura,” inquit, “seueritas non est frugalitas set tristitia:o quid tu senex facies?” Non creditis haec illum dixisse, qui uitia etiam cum obiurgare uult,

si suus mos emendo pater uolo luxurio sum silus pompeivs patronus adulescens do qui non puto in accusator persono latro facio ut aliquis per patronus accuso pater rvfvs vibivs ab pars adulescens festivus senex in honor filius suus ebrius fio in narratio hic utor sum color soluo pater iam mens is labor laudo coepio luxuria dico is felix ago qui usque sui amo permitto necessarius tantus habeo quantus accipio obiurgaris interim quasi non commorarent rusticus inquam iuuenis praematurus inquam seueritas non sum frugalitas sed tristitia o quis tu senex facies non credo hic ille dico qui uitium etiam cum obiurgaris uolo


Colorem pro adulescente GALLIO illum induxit: circumsteterunt me, inquit, iuuenes: aetatis causa agi uidebatur. cum dubitarem exaudiui nescio quem dicentem: nihil agis; ego tibi cedo, illi non cedo. CESTIVS hoc colore usus est: putasse sese ipsi patri honestius hoc esse, certe domui, laudes utriusque in foro inspici. MONTANVS VOTIENVS ait: cogitaui non quid imperares, sed quid praecepisses: dixeras semper, cum me hortareris ad gloriam, ut nulli cederem. Inuidiosa omnibus in illo iudicio fortuna tua uidebatur, cum quaereretur utrum pugnasses felicius an genuisses. Non est quod me putes uisum illis fortiorem: decepti sunt, pater; iudicauerunt non quod erat, sed quod te malle crediderunt.

color pro adulescens gallio ille induco circumsto ego inquam iuuenis aetas causa ago uideo cum dubitaris exaudiui nescio qui dico nihil ago ego tu cedo ille non cedo cestivs hic color utor sum puto sui ipse pater honestus hic sum certus domo laus uterque in forum inspicio montanvs votienvs aio cogito non quis imperaris sed quis praecipio dico semper cum ego horto ad gloria ut nullus cedo invidiosus omnis in ille iudicium fortuna tuus uideo cum quaero utrum pugno felix an gigno non sum qui ego puto uideo ille fortis decipio sum pater judico non qui sum sed qui tu malo credo


HISPO ROMANIVS ignorantia illum excusauit: pictor, inquit, intra officinam suam clausus, qui haec tantum uulgaria iura nouerat, in seruum nihil non domino licere, pictori nihil non pingere, mancipium suum operi suo impendit. “Non omnia, inquit, narras: Olynthius fuit ille qui periit.” Quid autem ad rem pertinet, cuius nationis seruos fuerit? Audes, inquit, seruum dicere Olynthium, etiam post bellum et ante decretum? alioqui quod uos illis beneficium dedistis nisi quod iam illos nec torquere licet nec occidere? Graeci nefas putauerunt pro Parrhasio dicere: omnes illum accusauerunt; in eosdem sensus incurrerunt.

hispo romanivs ignoro ille excuso pictor inquam intra officina suus claudo qui hic tantus vulgaris ius nosco in seruus nihil non dominus licet pictor nihil non pingo mancipium suus operio suus impendo non omnis inquam narro olynthius sum ille qui pereo quis autem ad res pertineo qui natio seruus sum audeo inquam seruus dico olynthius etiam post bellum et ante decretum alioqui qui tu ille beneficium do nisi qui iam ille neque torqueo licet neque occaedes graecum nefas puto pro parrhasius dico omnis ille accuso in idem sensus incurro


Si necessest aliquem torqueri, eme nocentem seruum, ut eodem tempore et exemplum sumas et supplicium. Statuitur ex altera parte Parrhasius cum coloribus, ex altera tortor cum ignibus, flagellis, eculeis. ista aut uidentem aut exspectantem, Parrhasi, parum tristem putas? Dicebat miser: “non prodidi patriam. Athenienses, si nihil merui, succurrite, si merui, reddite Philippo.” inter ista Parrhasius dubium est studiosius pingat, an ille saeuiat.

si necesse aliquis torqueo emo noceo seruus ut idem tempus et exemplum sumo et supplicium statuo ex alter pars parrhasius cum color ex alter tortor cum ignis flagellum equuleus iste aut video aut exspecto parrhasius parum tristis puto dico miser non prodo patria atheniensis si nihil mereo succurro si mereo reddo philippus inter iste parrhasius dubius sum studiosus pingo an ille saevio


ALBVCI SILI. De fratre nec iudicare audeo nec loqui: uno nomine ei et gratias ago et gratulor, quod patrem seruare potuit mori iussus. Tanta tempestate confusus neque aestimare quicquam neque dispicere potui. Plura tibi crimina, pater, fortuna torquente, quam quae uideris ipse nosse, indicabo. Solutum mihi fratrem tradideris an alligatum nescio: quantum ad meum stuporem attinet, etiam fugere potuit; nec satis memineram, tale ministerium mihi pater an nouerca mandasset, ministerium an poenam esse uoluisset, uindictam an parricidium. Insui culleo fratrem iubes? non possum, pater. non ignoscis? an non credis? ego contendo ne te quidem posse, si quis tibi dixisset tyrannus: ueni, tuis manibus filium insue. in hoc opere potes oculis tuis, potes manibus uti? potes audire inclusi filii gemitum? si potes, timeo ne innocentem damnaueris; si non potes, quid frater in fratrem non posset, patrem testem dedi.

albvci silis de frater neque iudicaris audeo neque loquor unus nomen is et gratia ago et gratulor qui pater seruo possum morior iubeo tantus tempestas confundo neque aestimaris quisquam neque dispicio possum multus tu crimen pater fortuna torqueo quam qui uideo ipse nosco indico soluo ego frater trado an alligo nescio quantus ad meus stupor attineo etiam fugio possum neque satis memini talis ministerium ego pater an noverca mando ministerium an poena sum uolo vindicta an parricidium insuo culleus frater iubeo non possum pater non ignosco an non credo ego contendo ne tu quidem possum si quis tu dico tyrannus uenio tuus manus filius insuo in hic opus possum oculus tuus possum manus uti possum audio includo filius gemitus si possum timeo ne innocens damnaueris si non possum quis frater in frater non possum pater testo do


Instabat tyrannus: torque: illa pars etiam potest; subice ignes: in illa parte iam exaruit cruor; seca, uerbera, oculos lancina, fac iam ne uiro placeat matrix. PAPIRI FABIANI. Describam nunc ego cruciatus et miseram corporis patientiam inter tyrannica tormenta saeuientia: extincti sanguine refouebantur ignes; in hoc desinebatur torqueri aliquando, ut saepius posset. Exquisita uerbera, lamnae, eculeus, quidquid antiqua saeuitia inuenerat, quidquid et noua adiecerat— quid amplius dicam? et tyrannus torquebat et cum de tyrannicidio quaereret. 0 nos felices! quod nullis hausta puerperiis fuit, tacuit. tunc silentio tyrannicidium fecit, certe tyrannicidam. Conuolsis laceratisque membris nec adhuc sufficientibus non dimissa est ex arce,

insto tyrannus torquis ille pars etiam possum subicio ignis in ille pars iam exaresco cruor seco verbero oculus lancino facio iam ne uir placeo matrix papiri fabiani describo nunc ego cruciatus et miser corpus patientia inter tyrannicus tormentum saevio extingo sanguis refouebantur ignis in hic desino torqueo aliquando ut saepis possum exquaero verbero lamina equuleus quisquis antiquus saeuitia invenio quisquis et nouus adicio quis amplus dico et tyrannus torqueo et cum de tyrannicidium quaero nos felix qui nullus haurio puerperium sum taceo tunc silentium tyrannicidium facio certus tyrannicida convello lacero membrum neque adhuc sufficio non dimitto sum ex arx


T. autem Liuius tam iniquus Sallustio fuit, ut hanc ipsam sententiam et tamquam translatam et tamquam corruptam dum transfertur obiceret Sallustio. nec hoc amore Thucydidis facit, ut illum praeferat, sed laudat quem non timet et facilius putat posse a se Sallustium uinci, si ante a Thucydide uincatur. CESTIVS colorem pro Callia hunc habuit: obiecit ultro Cimoni quod passus esset uxorem suam adulteram fieri, quod non custodisset, quod expectasset dum superueniret pater, ut spectator calamitatis suae fieret. iam, inquit, etiamsi dimiseris, ingratus es. ego non expectaueram dum rogarer.

t autem livius tam iniquus sallustius sum ut hic ipse sententia et tamquam transfero et tamquam corrumpo dum transfero obicio sallustius neque hic amor thucydides facio ut ille praefero sed laudo qui non timeo et facilis puto possum ab sui sallustius vinco si ante ab thucydides vinco cestivs color pro callion hic habeo obiacio ultro cimon qui patior sum uxor suus adulter fio qui non custodio qui expectasset dum supervenio pater ut spectator calamitas suus fio iam inquam etiamsi dimitto ingratus sum ego non expectaueram dum rogo


Felicior essem si plures reos defenderem. TRIARI. Haec uulnera quae in ore uidetis meo postea feci quam dimissus sum. IVNI GALLIONIS. Gratias ago filio, quod me non reliquit solum tyranno. Quod manus illius ausae sunt ego iussi, itaque crimini meo adsum. “Amicus, inquit, tyranni fuit.” an hoc tantum filius meus in arce simulauit? Procumbo ad genua uestra, iudices, ille contumax, qui cum uapularem non rogaui.

felix sum si multus reus defendo triaris hic uulnus qui in os uideo meus postea facio quam dimitto sum ivni gallio gratia ago filius qui ego non relinquo solus tyrannus qui manus ille audeo sum ego iubeo itaque crimen meus adsum amicus inquam tyrannus sum an hic tantus filius meus in arx simulo procumbo ad genu uester iudex ille contumax qui cum uapularis non rogo


Cuius inter necessarium ita crudeliter interempti patris dolorem nihil fortius est quam quod gemit? “Accusa, inquit, me.” unde tam securus es? inuenisse uideris quis alius occiderit. Non erat in illo praeda quam grassator sequeretur, sed erat summa uirtus, sed erat firmissimum inopiae munimentum, contumax aduersus fastidium diuitiarum innocentia: haec ab inimico spolia petita sunt. Nescio quomodo miserum esse inter miserias iuuat et plerumque omnis dolor per lacrimas effluit. Nimium funere nostro exultat: non solebat uiuo illo prouocare nos ut reus fieret. Si quis omnium mortalium miserrimi inter necessarias super occisum patrem lacrimas ita creditam adhuc inertiam miratus est, in hac indignitate praesentis periculi omnem suam ponat admirationem. Si pauper accusandi diuitis animos non sumpsit miramini? quia tacet, reus est.

qui inter necessarius ita crudeliter interimo pater dolor nihil fortis sum quam qui gemo accuso inquam ego unde tam securus sum invenio uideo quis alius occido non sum in ille praeda quam grassator sequor sed sum summus uirtus sed sum firmus inopia munimentum contumax aduersus fastidium diuitiae innocens hic ab inimicus spolium peto sum nescio quomodo miser sum inter miseria iuuo et plerusque omnis dolor per lacrima effluo nimium funus noster exultat non soleo uiuus ille prouoco nos ut reus fio si quis omnis mortalis miser inter necessaria super occido pater lacrima ita credo adhuc inertia miror sum in hic indignitas praesum periculum omnis suus pono admiratio si pauper accuso dives animus non sumo miro quia taceo reus sum


Divisio. Cestius in duas partes coniecturam diuisit et primum quaesiit, an illi conscia opus fuerit; deinde: si opus est aut fuit, an hanc habuerit. Non seruauit autem modum; nam et illum locum diu tractauit: non posse sororem in mortem fratris impelli, et interim tam puellam uoluit uideri ut nulli esset idonea ministerio. Itaque elegantissime deridebat MONTANVS Votienus in hac controuersia ineptias rhetorum, quod sic declamarent tamquam haec quae nominata est infans esset nec intellegerent, si talis esset ne futuram quidem ream. Itaque hoc debemus, inquit, nobis proponere: puellam eius aetatis in qua est fortasse credibile scelus. Illud quidem intolerabile esse aiebat quod induxerat STIVS: matrem dicentem filiae: “da fratri uenenum,” filiam respondentem: “mater, quid est uenenum?” .

divisio cestius in duo pars conicio diuido et primus quaero an ille conscius opus sum deinde si opus sum aut sum an hic habeo non seruo autem modus nam et ille locus diu tracto non possum soror in mors frater impello et interim tam puella uolo uideo ut nullus sum idoneus ministerium itaque elego derideo montanvs votienus in hic controuersia ineptia rhetor qui sic declamo tamquam hic qui nomino sum infer sum neque intellego si talis sum ne sum quidem reor itaque hic debeo inquam nos propono puella is aetas in qui sum fortasse credibilis scelus ille quidem intolerabilis sum aio qui induco stivs mater dico filia do frater uenenum filia respondeo mater quis sum uenenum


Omnes infamauerunt raptae patrem quasi cum raptore conludentem. GALLIO dixit: ingenuam uirginem rapuit, si tamen rapuit. SILO POMPEIVS eandem suspicionem in omnia contulit: “exoraui,” inquit, “raptae patrem.” ita tu, cum exorabilem haberet patrem, rapuisti? HISPANVS dixit: omnia cito facta sunt: iste cito rapuit, ille cito ignouit. nisi demens sum, aliquid suspicandum. ARGENTARIVS dixit: rapta est et statim exorata; immo nescio an exorata, deinde rapta. Spero te innocentiorem fuisse quam uis uideri. tu exorasse te dicis, ego te exoratum puto. dic, quid tibi cum socero conuenit? RVFVS VIBIVS dixit: dic mihi, quid tibi conuenerit, quanto tibi nuptias promiserit. non uis?

omnis infamo rapio pater quasi cum raptor conludo gallio dico ingenua uirgo rapio si tamen rapio silus pompeivs idem suspicio in omnis confero exoraui inquam rapio pater ita tu cum exorabilis habeo pater rapio hispanvs dico omnis cito facio sum iste cito rapio ille cito ignosco nisi demens sum aliquis suspicor argentarivs dico rapio sum et statim exoro immo nescio an exoro deinde rapio spero tu innocens sum quam uolo uideo tu exoro tu dico ego tu exoro puto dico quis tu cum socer conuenio rvfvs vibivs dico dico ego quis tu convenio quantus tu nuptiae promitto non uolo


Illi qui scripta sua torquent, qui de singulis uerbis in consilium euut, necesse est quae totiens animo suo admouent nouissime adfigant: at quorumcumque stilus uelox est, tardior memoria est. In illo non tantum naturalis memoriae felicitas erat, sed ars summa et ad conprehendenda quae tenere debebat et ad custodienda, adeo ut omnes declamationes suas quascumque dixerat teneret etiam. itaque superuacues sibi fecerat codices: aiebat se in animo scribere. Cogitata dicebat ita, ut in nullo umquam uerbo eum memoria deceperit. Historiarum omnium summa notitia: iubebat aliquem nominari ducem et statim eius acta cursu reddebat; adeo quaecumque semel in animum eius descenderant in promptu erant.

ille qui scribo suus torqueo qui de singuli uerbum in consilium euut necesse sum qui totiens animus suus admoveo nouus affigo at quicumque stilus uelox sum tardus memoria sum in ille non tantus natural memoria felicitas sum sed ars summus et ad comprehendo qui teneo debeo et ad custodio adeo ut omnis declamatio suus quicumque dico teneo etiam itaque superuacues sui facio codico aio sui in animus scribo cogito dico ita ut in nullus umquam uerbum is memoria decipio historiaris omnis summus notitia jubeo aliquis nominaris dux et statim is ago cursus reddo adeo quicumque semel in animus is descendo in promptus sum


CESTI PII narratio: Ita domi custodita est, ut rapi posset; ita cara fuit suis, ut rapta non redimeretur; ita raptae pepercere piratae, ut lenoni uenderent; sic emit leno, ut prostitueret; sic uenientes deprecata est, ut ferro opus esset. Coniectum in urnam nomen eius non exiit, sed eiectum est. tempus erat nunc sortiri: urna purgata est. Stetisti puella in lupanari: iam te ut nemo uiolauerit locus ipse uiolauit. stetisti cum meretricibus, stetisti sic ornata, ut populo placere posses, ea ueste quam leno dederat; nomen tuum pependit in fronte; pretia stupri accepisti et manus quae dis datura erat sacra lenoni capturas tulit; cum deprecareris intrantis amplexus, ut alia omnia impetraris, osculo rogasti. Ancillae ex lupanaribus sacerdoti non emuntur; coram sacerdote obscenis homines abstinent. Non sine causa sacerdoti lictor apparet: occurrentem te illi meretricem summouisset.

cestus pius narratio ita domus custodio sum ut rapio possum ita carus sum suus ut rapio non redimo ita rapio parco pirata ut leno vendo sic emo leno ut prostituo sic venio deprecor sum ut ferrum opus sum conicio in urna nomen is non exeo sed eicio sum tempus sum nunc sortior urna purgo sum sto puella in lupanaris iam tu ut nemo violo locus ipse violo sto cum meretrix sto sic orno ut populus placeo possum is uestis quam leno do nomen tuus pendeo in frons pretium stuprum accipio et manus qui deus do sum sacer leno capio fero cum deprecor intro amplector ut alius omnis impetraris osculo rogo ancilla ex lupanaris sacerdos non emo coram sacerdos obscenus homo abstineo non sine causa sacerdos lictor appareo occurro tu ille meretrix summoveo


interrogate si qua uultis et sinite me ab istis iuuenalibus studiis ad senectutem meam reuerti. Fatebor uobis, iam res taedio est. primo libenter adsilui uelut optimam uitae meae partem mihi reducturus: deinde iam me pudet, tamquam diu non seriam rem agam. hoc habent scholasticorum studia: leuiter tacta delectant, contrectata et propius admota fastidio sunt. Sinite ergo me semel exhaurire memoriam meam et dimittite uel adactum iureiurando, quo adfirmem dixisse me quae sciui quaeque audiui quaeque ad hanc rem pertinere iudicaui.

interrogo si qui uolo et sino ego ab iste iuuenal studium ad senectus meus revorto fateor tu iam res taedium sum primus libet adsileo uelut bonus uita meus pars ego reduco deinde iam ego pudeo tamquam diu non seria res ago hic habeo scholasticus studium leuis tango delecto contrecto et propius admoueo fastidium sum sino ergo ego semel exhaurio memoria meus et dimitto uel adigo jurejuro quo adfirmo dico ego qui scio quisque audio quisque ad hic res pertineo judico


PASSIENVS, uir eloquentissimus et temporis sui primus orator, hanc subtilitatem actionis non probabat: Latroni se adsentiri dicebat ideo, quia ista omnia semper tractanda per se essent, si haec mulier iniusti repudi ageret; nunc ingrati agit: ita non quaeritur an legitime, sed an ingrate dimissa sit; itaque in aequitatis tractationem cadunt etiam quae iuris sunt. Nam cum quaeratur, an non oportuerit hanc dimitti etiamsi licuit, apparet, quam utique non oportuerit, si ne licuit quidem. ALBVCIVS itaque decentissime fecit — solebat enim fere in aliquas figuras declamationem describere — et prius egit iniusti repudii, deinde ingrati: † inquit putat emet an ullum beneficium a quo tamquam inique dimissa. Hinc omnes quaestiones ad sterilitatem et aestimationem quinquenni pertinentis libere tractauit, deinde transiit in ingrati accusationem. CESTIVS simplicem pro uiro introduxit colorem:

passienvs uir eloquens et tempus suus primus orator hic subtilitas actio non probo latro sui adsentio dico ideo quia iste omnis semper tracto per sui sum si hic mulier injustus repudium ago nunc ingratus ago ita non quaero an legitimus sed an ingratus dimitto sum itaque in aequitas tractatio cado etiam qui ius sum nam cum quaero an non oportet hic dimitto etiamsi licet appareo quam utique non oportet si ne licet quidem albvcivs itaque decet facio soleo enim fere in aliqui figura declamatio describo et prior ago injustus repudium deinde ingratus inquam puto emeo an ullus beneficium ab quo tamquam iniquus dimitto hinc omnis quaestio ad sterilitas et aestimatio quinquennis pertineo libo tracto deinde transeo in ingratus accusatio cestivs simplex pro uir introduco color


Porci Latronis. Quid ab ista proditione securum est quae peruenit iam usque ad ducem? uereor ne tam sero caueamus quam imperator noster, qui non ante intellexit proditionem quam proditus est; nec umquam praesentius periculum fuit: respublica sine imperatore est, proditor sine custode. Quid enim est quare tibi hostes pepercerint? et imperatoris nostri pater es et aurum habes et legatus non es. Si tibi dicam: “expecta dum legati mittantur; filius tibi publice remittitur,” dices: “paternus adfectus non sustinet moram; rapit me desiderium fili; etiamsi redimere uiuum non potero, saltim mortuum redimam; numquam tam durus hostis fuit, ut paternis lacrimis non flecteretur.”

porcius latro quis ab iste proditio securus sum qui peruenio iam usque ad dux uereor ne tam serus caueamus quam imperator noster qui non ante intellego proditio quam prodeo sum neque umquam praesens periculum sum respublica sine imperator sum proditor sine custos quis enim sum quare tu hostis parco et imperator noster pater sum et aurum habeo et legatus non sum si tu dico expecta dum legatus mitto filius tu publicus remitto dico paternus affectus non sustineo mora rapio ego desiderium filis etiamsi redimo uiuus non possum saltem mortuus redimo numquam tam durus hostis sum ut paternus lacrima non flecto


Declamabat autem Cicero non quales nunc controuersias dicimus, ne tales quidem quales ante Ciceronem dicebautur, quas thesis uocabant. hoc enim genus materiae quo nos exercemur adeo nouum est, ut nomen quoque eius nouum sit. controuersias nos dicimus: Cicero causas uocabat. Hoc uero alterum nomen Graecum quidem sed in Latinum ita translatum ut pro Latino sit, scolastica, controuersia multo recentius est, sicut ipsa declamatio apud nullum antiquum auctorem ante Ciceronem et Caluum inueniri potest qui declamationem distinguit; ait enim: “declamare est domi non mediocriter dicere.” bene alterum putat domesticae exercitationis esse, alterum uerae actionis. Modo nomen hoc prodiit; nam et studium ipsum nuper celebrari coepit: ideo facile est mihi ab incunabulis nosse rem post me natam.

declamo autem cicero non qualis nunc controversia dico ne talis quidem qualis ante cicero dicebautur qui thesis uoco hic enim genus materia quo nos exerceo adeo nouus sum ut nomen quoque is nouus sum controversia nos dico cicero causa uoco hic uerus alter nomen graecus quidem sed in latinus ita transfero ut pro latinum sum scolastica controuersia multus recens sum sicut ipse declamatio apud nullus antiquus auctor ante cicero et calvus inuenio possum qui declamatio distinguo aio enim declamaris sum domus non mediocris dico bene alter puto domesticus exercitatio sum alter uerus actio modo nomen hic prodeo nam et studium ipse nuper celebraris coepio ideo facilis sum ego ab incunabulis nosco res post ego nata


Ergo tu, cum de publica misericordia cogitares, tam crudelis esse potuisti? “Proxima,” inquit, “die hic plurimum retulit: faciendus est huic similis alter; hic satis retulit: fiat et alius miser ad hoc exemplum. ite nunc, inquit, et alimenta mihi quaerite. tu, inquit, qui oculos non habes, per oculos rogato; tu, inquit, qui manus perdidisti, per manus rogato; tu per illa membra quae trahis debilia; per ea quisque quae non habet ambiat.” O miseros qui sic rogant, miseriores qui sic rogantur! ecce nescio quis: meus, inquit, filius si uiueret, huic fortassis similis esset. numquid ego meum transeo? alius: potuit, inquit, meus in eundem incidere dominum. quid si incidit? omnes omnibus congerunt, dum unusquisque timet ne suo neget. Pars altera. ARELLI FVSCI. “Debilitasti,” inquit. plus illis patres nocuerant. LATRO sic diuisit: an laesa sit respublica.

ergo tu cum de publicus misericordia cogitaris tam crudelis sum possum propior inquam dies hic multus refero facio sum hic similis alter hic satis refero fio et alius miser ad hic exemplum eo nunc inquam et alimentum ego quaero tu inquam qui oculus non habeo per oculus rogo tu inquam qui manus perdo per manus rogo tu per ille membrum qui traho debilis per is quisque qui non habeo ambiat o miser qui sic rogo miser qui sic rogo ecce nescio quis meus inquam filius si vivo hic fortassis similis sum numquid ego meus transeo alius possum inquam meus in idem incido dominus quis si incido omnis omnis congero dum unusquisque timeo ne suus nego pars alter arelli fvsci debilito inquam multus ille pater noceo latro sic diuido an laedo sum respublica


Singula, inquit, aestima quae obicis. si tantum amicam habuisset, numquid accusares? si animaduertisset in aliquem nullo rogante numquid accusari posset? Si non omne non recte factum hac lege uindicari potest, an id quod sub auctoritate publica geritur. Nam cum adulterium committit, cum ueneficium, tamquam ciuis peccat, cum animaduertit, auctoritate publica utitur. in eo autem quod sub praetexto publicae maiestatis agitur, quidquid peccatur maiestatis actione uindicandum est. Dic enim mihi, si cum animaduertere debeat non legitimo cultu ac more sollemni usus interdiu tribunal conscenderit conuiuali ueste, si cum classicum canere debeat, synphoniam canere iusserit, non laedet maiestatem? atqui quod fecit foedius est:

singulus inquam aestimo qui obicio si tantus amica habeo numquid accusaris si animaduerto in aliquis nullus rogo numquid accusaris possum si non omnis non rectus facio hic lex uindico possum an is qui sub auctoritas publicus gero nam cum adulterium committo cum veneficium tamquam ciuis pecco cum animaduerto auctoritas publicus uto in is autem qui sub praetexo publicus maiestas ago quisquis pecco maiestas actio uindico sum dico enim ego si cum animaduertere debeo non legitimus cultus atque mos sollemnis utor interdiu tribunal conscendo conuiual uestis si cum classicus cano debeo synphoniam cano iubeo non laedo maiestas atqui qui facio foedus sum


scires, si mecum fuisses. ALBVCIVS ethicos, ut multi putant, dixit: — certe laudatum est cum diceret — exeuntem me puer secutus est. Non probabat hanc Messala sententiam: non habet, inquit, fiduciam, si mauult uider recepisse puerum quam adduxisse; ex qua ratione est adoptatum esse non quia debuerit, sed quia secutus sit. Fuit autem Messala exactissimi ingenii quidem in omnis studiorum partes, Latini utique sermonis obseruator diligentissimus; itaque cum audisset Latronem declamantem, dixit: sua lingua disertus est. ingenium illi concessit, sermonem obiecit. Non tulit hanc contumeliam Latro et pro Pythodoro in Messalae orationem disertissimam recitauit aeque compositam atque suasoriam (de) Theodoto declamauit per triduum. quae dixerit suo loco reddam, cum ad suasorias uenero.

scio si ego sum albvcivs ethicus ut multus puto dico certus laudo sum cum dico exeo ego puer sequor sum non probo hic messalla sententia non habeo inquam fiducia si malo uider recipio puer quam adduco ex qui ratio sum adoptas sum non quia debeo sed quia sequor sum sum autem messalla exigo ingenium quidem in omnis studium pars latinum utique sermo obseruator diligens itaque cum audio latro declamo dico suus lingua dissero sum ingenium ille concedo sermo obiacio non fero hic contumelia latro et pro pythodoro in messalla oratio dissero recito aequus compono atque suasoria de theodoto declamo per triduum qui dico suus locus reddo cum ad suasoria venio


Aliquis in adoptionem iuuenis petitur: si uolet ire quaerat, senex ille qui petit quales et quos habeat maiores, quanta bona, an satis magno se possit addicere. aliquis capere orbos senes uult et suas spes in alienas mortes diffundere: excutiat testamenta, scrutetur census; ubi uero quaeret uxorem, uideat an nuptias suas amet, an nil pluris faciat marito, an misericors sit, an fortis sit, an possit, si quid uiro inciderit, mala una tolerare: si bis bonis fuerit instructa, dotata est. Non possumus una felices esse: quod solemus, una infelices erimus. Fac, inquit, quod imperat; nolo propter me patrem tuum offendas. ibo, inquit, sola. Tu ibis? quo, infelix? quas petitura regiones? est enim tibi aliquis locus? pater tuus nobis maria praeclusit, meus terras.

aliquis in adoptio iuuenis peto si uolo eo quaero senex ille qui peto qualis et qui habeo magnus quantus bonus an satis magnus sui possum addico aliquis capio orbus senex uolo et suus spes in alienus mors diffundo excutio testamentum scrutor census ubi uerus quaero uxor uideo an nuptiae suus amo an nihil multus facio marito an misericors sum an fortis sum an possum si quis uir incido malus unus tolero si bis bonus sum instruo doto sum non possum unus felix sum qui solo unus infelix sum facio inquam qui impero nolo propter ego pater tuus offendo eo inquam solus tu eo quo infelix qui peto regio sum enim tu aliquis locus pater tuus nos mare praecludo meus terra


HYBREAS, inquit, cum diceret controuersiam de illo qui tribadas deprehendit et occidit, describere coepit mariti adfectum, in quo non deberet exigi inhonesta inquisitio: e)gw\ d' e)sko/phs' a)\n pro/teron to\n a)/ndra ei) gege/nnhtai/ tis h)\ prose/rraptai. GRANDAVS, Asianus aeque declamator, cum diceret in eadem controuersia, num ideo occidi ut adulteros non paterentur? dixit: ei) de\ fhla/rrena moixo\n e)/labon; In hac controuersia de sacerdote non minus obscene dixit MVRREDIVS: fortasse dum repellit libidinem, manibus excepit. Longe recedendum est ab omni obscenitate et uerborum et sensuum. quaedam satius est causae detrimento tacere quam uerecundiae dicere. VIBIVS RVFVS uidebatur cotidianis uerbis usus non male dixisse: ista sacerdos quantum militi abstulit!

hybreas inquam cum dico controuersia de ille qui tribadas deprehendo et occido describo coepio maritus afficio in quo non debeo exigo inhonestus inquisitio e gw d e sko phs ab n pro tero to n ab ndra is gege nnhtai tis h prose rraptai grandavs asianus aequus declamator cum dico in idem controuersia num ideo occido ut adulter non pateo dico is de fhla rrena moixo n e labo in hic controuersia de sacerdos non paruus obscenus dico mvrredivs fortasse dum repello libido manus excipio longus recedo sum ab omnis obscenitas et uerbum et sensus quidam sero sum causa detrimentum taceo quam verecundia dico vibivs rvfvs uideo cottidianus uerbum utor non malus dico iste sacerdos quantus miles aufero


Ex illis qui res ineptas dixerant, primus ibi ante omnis MVSA uoster, qui cum uulnus nouercae descripsisset adiecit: at, hercules, pater meus tanquam paries perfossus est. MVRREDIVS: patrocinium putat esse causae suae quod sanguinem misit. NEPOS LICINIVS ait: non est istud uulnus, sed ludentis adulteri morsus. SENIANVS ex illa stultorum nota sententiam protulit: non uulnerauit, inquit, nouercam, sed uiri sui sanguine aspersit; cum illa uulnerata ponatur.

ex ille qui res ineptus dico primus ibi ante omnis mvsa uoster qui cum uulnus nouerca describo adiicio at herculis pater meus tamquam pario perfodio sum mvrredivs patrocinium puto sum causa suus qui sanguis mitto nepos licinivs aio non sum iste uulnus sed ludo adulter mordeo senianvs ex ille stultor nosco sententia profero non vulnero inquam noverca sed uir suus sanguis aspersit cum ille vulnero pono


Si quisquis patrem pulsauit non puniri debet, an hic debeat. Hanc quaestionem in partes plures diuisit: an tutus sit qui tyranno iubente fecit. Cogitate quam multa tyrannus exegerit. pro publica innocentia est non licere hoc quoque tyrannis, ut nos faciant nocentes. Hoc qui cogente tyranno fecit, miserior fuit ipso uapulante. Illa non est inpudica quae arcessita est a tyranno; ille non dicitur sacrilegus qui deorum immortalium dona manibus suis tulit ad tyrannum aut qui funestas tyranni imagines inter effigies deorum immortalium consecrauit.

si quisquis pater pulso non punior debeo an hic debeo hic quaestio in pars multus diuido an tueor sum qui tyrannus jubeo facio cogitas quam multus tyrannus exigo pro publicus innocens sum non licet hic quoque tyrannus ut nos facio noceo hic qui cogo tyrannus facio miser sum ipse uapulante ille non sum impudicus qui arcesso sum ab tyrannus ille non dico sacrilegus qui deus immortalis donum manus suus fero ad tyrannus aut qui funestus tyrannus imago inter effigio deus immortalis consecro


at ego, si hunc iam morem scribendi recipitis, in conspectu uestro ita scribam: “uxor mea heres esto quod peregrinante me adamata est, quod heres ab adulescente alieno ac libidinoso relicta est, quod tam infamem hereditatem adiit.” a duobus uos testamentis in consilium mitto: utrum secuturi estis? quo ab adultero absoluitur, an quo damnatur a uiro? Vnus pudicitiae fructus est pudicam credi, et aduersus omnes inlecebras atque omnia delenimenta muliebribus ingeniis est ueluti solum firmamentum in nullam incidisse fabulam. nouum fortasse non in omnium existimationem occurrere et horrendum † multa deinde ab uariae daturis experimenta. femina quidam unum pudicita equus est atqui curandus est, esse ad uideri pudicam.

at ego si hic iam mos scribo recipio in conspectus uester ita scribo uxor meus heres sum qui peregrinor ego adamo sum qui heres ab adulescens alienus atque libidinosus relinquo sum qui tam infamo hereditas adeo ab duo tu testamentum in consilium mitto utrum sequor sum quo ab adultero absolvo an quo damno ab uir vnus pudicitia fructus sum pudicus credo et aduersus omnis illecebra atque omnis delenimentum muliebris ingenium sum ueluti solus firmamentum in nullus incido fabula nouus fortasse non in omnis existimatio occurro et horreo multus deinde ab varia do experimentum femina quidam unus pudicita equus sum atqui curo sum sum ad uideo pudicus


GALLIO dixit: nondum mihi uidebatur scire quid meruisset. scire quid meruisset. uolui illam intellegere crimen suum. CESTIVS hoc colore: contumaciter, inquit, rogauit, sic quomodo periit, non uultu demisso, non summissioribus uerbis, nondum tamquam uicta: nihil agnoui filiae, nihil uictae. Primum quare ad me non fratrem suum mittit? an etiamnunc fratri irascitur?

gallio dico nondum ego uideo scio quis mereo scio quis mereo uolo ille intellego crimen suus cestivs hic color contumax inquam rogo sic quomodo pereo non uultus demitto non summitto uerbum nondum tamquam uiuo nihil anosco filia nihil vinco primus quare ad ego non frater suus mitto an etiamnum frater irascor


ARTEMON dixit: le/ge, ti/ soi pro\s to\n pate/ra th=s e)fqarme/nhs sumpefw/nhtai; le/ge, pw=s pe/peikas; siwpa=|s; fwra=|. GLYCON dixit: ei) brade/ws e)leei=s ME pw=s r(u/sh|; ou)ke/ti *F*T*I*N*M kruerote/ran qana/tou me/rimnan, ou) perimenw= SOU to\n e)/leon. Hunc sensum commodius dixit LEPIDVS, Neronis praeceptor: non misereris, nisi ultimo die? ego mei ante miserebor. DIOCLES CARYSTIVS a parte patris ethicos dixit: e)gw\ ou)=n a)poqa/nw; qa/ne: ei)s ti/ ga\r h(/rpazes; ei)s ti/ ga\r *E*O*E*O*U; ei)s ti/ ga\r e)mai/nou; kai\ tau=ta de\ h)\ sth/sas e)ne/dras h)/ TI o(/moion.

artemon dico le ge tiberius soi pro senatus to n pateo ra th senatus e fqarme nhs sumpefw nhtai le ge pw senatus pe peikas siwpa senatus fwra glycon dico is brade ws e leei senatus ego pw senatus romanus quintus sh ou ke tiberius f t eo n m kruerote ran qana tou ego rimnan ou perimenw sou to n e leo hic sensus commodus dico lepidvs nero praeceptor non misero nisi ultimo dies ego meus ante misereo diocles carystivs ab pars pater ethicus dico e gw ou n ab poqa nw qa ne is senatus tiberius ga romanus h rpazes is senatus tiberius ga romanus e o e o quintus is senatus tiberius ga romanus e mai nou kai tau ta de h sth sas e ne dras h tiberius o moion


redderem, si pater quaereret. DIVISIO. MONTANVS VOTIENVS in has quaestiones diuisit: an in re uis sit. Nulla, inquit, uis est: quae arma, quam pugnam, quae uulnera habet ? Volo mihi describi comitatum istius tumultus: quae turba est unus puer et unus senex? Rapuisti, inquit, filium meum: immo nepotem suum sustulit, immo uenientem non potuit excludere. An si pro illo fuit fieri uim quoi facta dicitur, non teneatur qui fecit. Vis iniuriosa damnatur; solet enim esse et salutaris. cum latrones aliquem obsiderent, si perfodissem uillam et armata manu coniugem liberos eius rapuissem, accusari posset beneficium meum? Et medici alligant et corporibus nostris ut medeantur uim adferunt. An pro illo fuerit rapi. Hoc loco accusatio nouercae et insectatio patris tam patienter suos perdentis.

reddo si pater quaero divisio montanvs votienvs in hic quaestio diuido an in res uolo sum nullus inquam uolo sum qui arma quam pugna qui uulnus habeo volo ego describo comitas iste tumultus qui turba sum unus puer et unus senex rapio inquam filius meus immo nepos suus tollo immo venio non possum excludo an si pro ille sum fio uis qui facio dico non teneo qui facio volo injuriosus damno soleo enim sum et salutaris cum latro aliquis obsido si perfodio uilla et armo manus coniunx liber is rapio accusaris possum beneficium meus et medicus alligo et corpus noster ut medeor uis affero an pro ille sum rapio hic locus accusatio nouerca et insectatio pater tam patienter suus perdo


CESTI PII. Subito infelicis nuptias tyrannus oppressit. Trahebantur matronae, rapiebantur uirgines; nihil tutum erat; nulli feliciores tunc uidebantur quam qui liberos non habebant. quaedam itaque elisere conceptos, quaedam fecunditatem suam moratae sunt. Quod ad hanc pertinet, agisne Fortunae gratias, quod illo tempore nihil peperit? Tyrannus suspicatus est nescio quid istum de tyrannicidio cogitare, siue isti aliquid excidit, siue magna consilia non bene uoltus texit. utique de uxoris garrulitate queri non potes, cum scias quemadmodum taceat. Misit satellites: “attrahite,” inquit, “uxorem et,” adiecit, “si quos filios habet.”

cestus pius subeo infelix nuptiae tyrannus opprimo traho matrona rapio uirgo nihil tueor sum nullus felix tunc uideo quam qui liber non habeo quidam itaque elido concipio quidam fecunditas suus moror sum qui ad hic pertineo agisne fortuna gratia qui ille tempus nihil pario tyrannus suspicor sum nescio quis iste de tyrannicidium cogito siue iste aliquis excido siue magnus consilium non bene uultus tego utique de uxor garrulitas queror non possum cum scio quemadmodum taceo mitto satelles attraho inquam uxor et adiicio si qui filius habeo


Set ne hoc genus furoris protegere uidear, in Flaminino tumidissime dixit MVRREDIVS: praetorem nostrum in illa ferali cena saginatum meretricis sinu excitauit securis. Et illud tetracolon: seruiebat forum cubiculo, praetor meretrici, carcer conuiuio, dies nocti. Nouissima pars sine sensu dicta est, ut impleretur numerus; quem enim sensum habet: “seruiebat dies nocti?” Hanc ideo sententiam rettuli quia et in tricolis et in omnibus huius generis sententiis curamus ut numerus constet, non curamus an sensus. Omnia autem genera corruptarum quoque sententiarum de industria pono, quia facilius et quid imitandum et quid uitandum sit docemur exemplo.

sed ne hic genus furor protego uideo in flamininus tumidus dico mvrredivs praetor nos in ille feral cena sagino meretrix sinus excito securis et ille tetracolon servio forum cubiculum praetor meretrix carcer conuiuium dies nox nouus pars sine sentio dictum sum ut impleo numerus qui enim sensus habeo servio dies nox hic ideo sententia rettulis quia et in tricolum et in omnis hic genus sententia curo ut numerus consto non curo an sensus omnis autem genus corruptaris quoque sententiaris de industria pono quia facilis et quis imito et quis vito sum doceo exemplum


FVLVi Sparsi. Vnus perit, alter perit: totiens fortunam accusas, numquam nouercam. Facinus indignum! puer ad supplicium indicina patris quaeritur. Ad aegrotantem nepotem ueni, non sum admissus: haec uera uis fuit. ARGENTARI. “Puer quos conscios habuit?” nescio; domi non fui. Amissa filia uolui quem adoptare ex nepotibus, sed aiebam: quid necesse est? quotiens uidere uolam domum ueniam, quotiens uolam domum abducam; agamus tamquam adfines: tres habes filios, diuidamus; et uide quam non inprobam diuisionem desiderem:

fvlvi spargo vnus pereo alter pereo totiens fortuna accuso numquam noverca facinus indignus puer ad supplicium indicina pater quaero ad aegroto nepos uenio non sum admitto hic uerus uolo sum argentaris puer qui conscius habeo nescio domus non sum amitto filia uolo qui adoptaris ex nepos sed aio quis necesse sum quotiens uideo volo domus uenia quotiens volo domus abduco ago tamquam affinis tres habeo filius divido et uideo quam non improbus diuisio desidero


Latro sic diuisit: an pater ob ullam adoptionem accusari possit, an ob hanc debeat. Omnes infamauerunt adulescentem, quasi illius criminationibus factum sit ut frater abdicaretur; et ideo sententia laudatur FABIANI : nihil tecum locutus sum. Et cum hoc unum puero noceat quod ex meretrice natus est, omnes operam dederunt, ut quantuni controuersia licebat huic uitio mederentur efficerentque ne quicquam in illa uideretur meretricis fuisse nisi nomen. MARVLLVS decenter hoc disits simul obiciens fratri impietatem: nihil, inquit, in illa domo meretricium fuit:

latro sic diuido an pater ob ullus adoptio accusaris possum an ob hic debeo omnis infamo adulescens quasi ille criminatio facio sum ut frater abdico et ideo sententia laudo fabiani nihil tu loquor sum et cum hic unus puer noceo qui ex meretrix nascor sum omnis opera do ut quantuni controuersia licet hic vitio medeor efficio ne quisquam in ille uideo meretrix sum nisi nomen marvllvs decenter hic disits simul obicio frater impietas nihil inquam in ille domus meretricius sum


VIBI GALLI. Nullo mihi felicior uideor quam quod Miltiauis pretium fui. Alligatus iacebat Persicae potentiae uindex, libertatis publicae adsertor, alligatus iacebat crimen ingratae ciuitatis. Adulteram dimittam patri? adulteram qui non tam glorior quod filius sum Miltiadis quam quod uicarius? Quid? tu poenam putas pro Miltiade alligari? Si alterum solum occidero, exulandum est. quid faciam? occidam? plus quam praestitisti exigis: pro carcere exilium. non occidam? plus quam praestitisti exigis: unum beneficium dedisti, duo petis. Videbatur mihi omnis maiorum meorum circa me turba fremere dicentium: ubi sunt illae manus quae soluere Miltiadem? Non mihi occurrit indulgentia uxoris, non Callias socer, non ullius aut rei aut benefici memoria;

vibi gallus nullus ego felix uideo quam qui miltiauis pretium sum alligo iaceo persice potentia uindex libertas publicus assertor alligo iaceo crimen ingratus ciuitas adulter dimitto pater adulter qui non tam glorior qui filius sum miltiades quam qui vicarius quis tu poena puto pro miltiades alligaris si alter solus occido exulandum sum quis facio occaedes multus quam praesto exigo pro carcer exsilium non occaedes multus quam praesto exigo unus beneficium do duo peto video ego omnis magnus meus circa ego turba fremo dico ubi sum ille manus qui soluo miltiades non ego occurro indulgeo uxor non callias socer non ullus aut res aut beneficus memoria


ALBVCIVS et ipse diuitias insecutus est et dixit pulchram de Fabricio sententiam: “munera,” inquit, “regia respuit: cum auro dominum etiam acciperet.” et illum locum egregie tractauit: omnes cibos habebo suspectos, omnes potiones; trium paedagogi illic sunt; occidere me uolet quisquis frugalissimus fuerit. Non uenenum pauperes timent, non heredem; adhuc nec abdicationem timebamus.

albvcivs et ipse diuitiae insequor sum et dico pulcher de fabricius sententia munus inquam regius respuo cum aurum dominus etiam accipio et ille locus egregius tracto omnis cibus habeo suspicio omnis potio tres paedagogus illic sum occaedes ego uolo quisquis frugalis sum non uenenum pauper timeo non heres adhuc neque abdicatio timeo


Sed ex his omnibus sciri potest, non quantum oratorem praestaret ignauus Scaurus sed quantum desereret. Pleraeque actiones malae, in omnibus tamen aliquod magni neclectique ingeni uestigium extabat. raro aliqua actio bona, sed quam fortunae imputares. Eo illum longa immo perpetua desidia perduxerat ut nihil curare uellet, nihil posset. Orationes septem edidit quae deinde ex senatusconsulto combustae sunt. Bene cum illo ignis egerat, sed extant libelli qui cum fama eius pugnant, multo quidem solutiores ipsis actionibus; illas enim cum destitueret cura, calor adiuubat; hi caloris minus habent, neglegentiae non minus. Declamantem audiuimus et nouissime quidem M.' Lepido ita ut, quod difficillimum erat, sibi displiceret.

sed ex hic omnis scio possum non quantus orator praesto ignavus scaurus sed quantus desero plerus actio malus in omnis tamen aliqui magnus neclectique ingenium vestigium exsto rarus aliqui actium bonus sed quam fortuna imputaris eos ille longus immo perpetuus desidia perduco ut nihil curo uolo nihil possum oratio septem edo qui deinde ex senatusconsulto comburo sum bene cum ille ignis ago sed extant libellus qui cum fama is pugno multus quidem solvo ipse actio ille enim cum destituo cura calor adiuubat hic calor paruus habeo neglegentia non paruus declamo audio et nouus quidem m lepidus ita ut qui difficilis sum sui displiceo


PORCI LATRONIS. Qualem uidi! ipsa fungebatur officiis, sedula circa aegrotantis lectum in omnia discurrebat ministeria, non inpulsis tantum, sed laniatis capillis. Vbi est, inquam, meretrix? Venit ad me subito qui diceret: filius antequam moritur rogat uenias. non expectaui dum iste permitteret: amens cucurri. Cetera quemadmodum narrem nescio: steterim an sederim, quid locutus sim, quid audierim nescio; hoc unum scio, iacuisse me inter duos filios. Accede huc, puer, depositum, crimen meum; non habeo miser cui te moriturus commendem. CESTI PII. Recepi in sinum nepotem.

porcus latro qual uideo ipse fungor officium sedulus circa aegroto lectus in omnis discurro ministerium non inpulsis tantus sed lanio capillus vbi sum inquam meretrix venio ad ego subeo qui dico filius antequam morior rogo uenio non expectaui dum iste permitto amens curro ceterus quemadmodum narro nescio sto an sedeo quis loquor sum quis audio nescio hic unus scio jaceo ego inter duo filius accedo huc puer depono crimen meus non habeo miser qui tu morior commendo cestus pius recipio in sinum nepos


IVLII BASSI. Nihil putaueram amplius adici posse audaciae istius, quam quod in illa cruce Vestam nominauerat: at enim ab ipso supplicio in templum usque reuoluta quidquid secundum deos sanctissimum est contactu suo polluit et, quam a saxo nusquam reuerti fas est nisi ad saxum, quanto minus quam in templum resiliuit? huc potius ueni ubi damnatur, quam illo ubi absoluitur. ALBVCII SILI. Si quis adhuc dubitabat de deiecta, ueniat et sibi ipse credat. haec inpudentia uirginis est? In urbe tam beata cum tot superfluant uirgines, cum tot principum filiae sint, postulat ut praeteritis his potissimum ab inferis eruatis sacerdotem. “Quare ergo si incesta sum uiuo ?” nescio; hoc unum scio: nec fieri quod non potest nec portentum esse quod potest. Absit nefas ut id saxum absoluat quod tantum damnatas accipit. ARGENTARII narratio.

ivlii bassi nihil putaueram amplus adicio possum audacia iste quam qui in ille crux vesta nomino at enim ab ipse supplicium in templum usque revolvo quisquis secundus deus sancio sum contactus suus polluo et quam ab saxum nusquam revorto fas sum nisi ad saxum quantus paruus quam in templum resiliuit huc potis uenio ubi damno quam ille ubi absolvo albvcii silis si quis adhuc dubito de deicio uenio et sui ipse credo hic impudens uirgo sum in urbs tam beatus cum tot superfluo uirgo cum tot princeps filia sum postulo ut praetereo hic potis ab inferi eruo sacerdos quaris ergo si incesto sum uiuus nescio hic unus scio neque fio qui non possum neque portendo sum qui possum absum nefas ut is saxum absolvo qui tantus damno accipio argentarius narratio


An si in re uis et necessitas est, ita tantum rescindantur quae per uim et necessitatem gesta sunt, si uis et necessitas a paciscente adhibita est. Nihil, inquit, refert mea an tu cogaris, si non a me cogeris; meam culpam esse oportet, ut mea poena sit. Non, inquit; neque enim lex adhibenti uim irascitur, sed passo succurrit et iniquum illi uidetur id ratum esse quod aliquis non quia uoluit pactus est, sed quia coactus est. nihil autem refert, inquam, per quem illi necesse fuit; iniquum enim quod rescinditur facit fortuna eius qui passus est, non persona facientis. Deinde an ab hoc uis admota sit. Tu, inquit, mihi uim admouisti qui non aliter indicabas quam si pactus essem. Non est, inquit, admouere uim aliquid sub certa condicione promittere. si qua uis est, a te tibi adhibita est, quod exponere et ad exorandum se uenisse ut tantum patri redderet quantum educatori superfuisset.

an si in res uolo et necessitas sum ita tantus rescindo qui per uis et necessitas gero sum si uolo et necessitas ab pacisco adhibeo sum nihil inquam refero meus an tu cogaris si non ab ego cogo meus culpa sum oportet ut meus poena sum non inquam neque enim lex adhibeo uis irascor sed patior succurro et iniquus ille uideo is reor sum qui aliquis non quia uolo paciscor sum sed quia cogo sum nihil autem refero inquam per qui ille necesse sum iniquus enim qui rescindo facio fortuna is qui patior sum non persono facio deinde an ab hic uolo admoueo sum tu inquam ego uis admouisti qui non aliter indico quam si paciscor sum non sum inquam admoueo uis aliquis sub certus condicio promitto si qui uolo sum ab tu tu adhibeo sum qui expono et ad exoro sui uenio ut tantus pater reddo quantus educator supersum


Ego illi terrae, ego lucis conspectum, ego etiam mortis humanae facultatem abstuli; fortuna ipsa quae miserita eius est, nihil tamen illi praeter mare reliquit. “Moriendum est mihi, inquit; pater iussit: neque ego te deprecor ne moriar nec tibi licet non facere quod iussus es. inter patrem iratum et fratrem moriturum arbitrium pietati tuae necessarium suscipe: sanguinem meum patri refer, culleum mihi remitte; uolo mori, sed pura manu tua; hoc pietatis tuae munus ad inferos perferam, licuisse mihi per fratrem aliter quam parricidae mori.”

ego ille terra ego lucus conspectus ego etiam mors humanus facultas abstulis fortuna ipse qui misereo is sum nihil tamen ille praeter mare relinquo morior sum ego inquam pater iubeo neque ego tu deprecor ne morior neque tu licet non facio qui iubeo sum inter pater irascor et frater morior arbitrium pietas tuus necessarius suscipio sanguis meus pater refero culleus ego remitto uolo morior sed purus manus tuus hic pietas tuus munus ad inferi perfero liceo ego per frater aliter quam parricida morior


“Ipse,” inquit, “me ali uetuit.” imitationem alienae culpae innocentiam uocas? ne eo quidem aestimas, quanta ista crudelitas sit, quod si quis fratrem non alit, ne a filio quidem alendus est? Quid adoptionem iactas? tunc ad te ueni, cum haberem diuitem patrem. Parcius, quaeso, pater: praesentes habemus deos. Scis tuto te facere: etiamsi abdicaueris, alam. Fatendum est crimen meum: tardius miseritus sum; itaque do poenas: egeo.

ipse inquam ego al ueto imitatio alienus culpa innocentia uoco ne is quidem aestimo quantus iste crudelitas sum qui si quis frater non alo ne ab filius quidem alo sum quis adoptio jacto tunc ad tu uenio cum habeo dives pater parcus quaeso pater praesens habeo deus scio tueor tu facio etiamsi abdicaueris alo fateor sum crimen meus tardus misereo sum itaque do poena egeo


ALBVCIVS hoc colore: accessit, inquit, ad me pater, nec summissis uerbis locutus est; non rogauit, set, quomodo agendum est cum filio, alere me iussit; recitauit legem, quam ego semper scriptam etiam patruo putaui. Et deinde dixit: praestiti non quantum patri praestare debui, set quantum uetanti subripere potui. BLANDVS colore diuerso: uenit subito deformis squalore, lacrimis. O graues, Fortuna, uices tuas! ille diues modo superbus rogauit alimenta, rogauit filium suum, rogauit abdicatum suum. interrogas quam diu rogauerit? ne di istud nefas patiantur ut diu rogauerit; diutius tamen quam tu. Quaeritis quid fecerim? quod solebam.

albvcivs hic color accedo inquam ad ego pater neque summitto uerbum loquor sum non rogo sed quomodo ago sum cum filius alo ego iubeo recito lex quam ego semper scribo etiam patruus puto et deinde dico praesto non quantus pater praesto debeo sed quantus veto surripio possum blandvs color diuerto uenio subeo deformis squalor lacrima o grauis fortuna uicis tuus ille diues modo superbus rogo alimentum rogo filius suus rogo abdico suus interrogo quam diu rogo ne deus iste nefas patior ut diu rogo diu tamen quam tu quaero quis facio qui soleo


Blandi. Obiciat licet uincula, numquam tamen efficiet ut non magis carcere glorier quam matrimonio. Diuersi sunt hominum adfectus: tu fortasse, Callia, uincula non potes ferre, ego adulteram uxorem. Effugient ergo adulteri tamquam alligatas Cimonis manus? ARGENTARI. Redemptum me protinus appellare coepit de filiae nuptiis. Statim, inquam, Callias experitur an gratus sim: † habes in Gallias sine Cimone. Pro uno rogat, duos eripit. FVLVI SPARSI. Dic nunc: “ego te carceri exemi,” dum ego respondeam “ego me carceri tradidi.” Numquam effici poterit ut melius actum putem quod a Callia redemptus sum quam quod pro Miltiade alligatus. Filia tua abstulit tibi generum Cimonem. Ductus est pater meus in carcerem etiamnunc captiuis suis plenum.

blandio obicio licet uinculum numquam tamen efficio ut non magis carcer glorior quam matrimonium diverto sum homo affectus tu fortasse callion uinculum non possum fero ego adulter uxor effugio ergo adulter tamquam alligo cimon manus argentaris reemo ego protinus appello coepio de filia nuptiae statim inquam callias experior an gratus sum habeo in gallia sine cimon pro unus rogo duo eripio fvlvi spargo dico nunc ego tu carcer eximo dum ego respondeo ego ego carcer trado numquam efficio possum ut bonus ago puto qui ab callion reemo sum quam qui pro miltiades alligo filia tuus aufero tu gener cimon duco sum pater meus in carcer etiamnum captiuus suus plenus


quam eo magis desidero, quod adeo diu ab illa afui. Deinde factum liberti laudauit. ALBVCIVS et philosophatus est; dixit neminem natum liberum esse, neminem seruum; haec postea nomina singulis inposuisse fortunam. Denique, inquit, scis et nos nuper seruos fuisse. Retulit Seruium regem. SILO POMPEIVS hoc colore usus dixit: exhaustum tyrannidis iniuriis patrimonium; non habuisse se dotem quam daret. ARGENTARIVS uoluit uideri, puella uolente se fecisse. uisa est, inquit, indulgere illi; certe debuit.

quam is magis desidero qui adeo diu ab ille asum deinde facio libertus laudo albvcivs et philosophor sum dico nemo natus liber sum nemo seruus hic postea nomen singuli inpono fortuna denique inquam scio et nos nuper seruus sum refero servius rex silus pompeivs hic color utor dico exhaurio tyrannis iniuria patrimonium non habeo sui doto quam do argentarivs uolo uideo puella volo sui facio uideo sum inquam indulgeo ille certus debeo


CESTI PII. Solent qui coguntur a patribus ut uxores ducant illa dicere: “non sumus etiam nunc apti nuptiis.” ego contra refugio uxorem quia uxorius sum. ARELLI FVSCI patris. Inpotens malum est beata uxor. cum inmensum pondus auri orba attulerit, cum pecunia arcas nostras onerauerit, quid aliud quam beati seruiemus? Altera filium dat tibi, altera patrimonium: pater, utra magis diues est? Locuples est, pater, quam mihi concilias: o si scires, quam diues et haec fuisset! “Orba, inquit, est:” et haec orba est; inter duas orbas ea mihi curanda est magis quam orbam ego feci.

cestus pius soleo qui cogo ab pater ut uxor duco ille dico non sum etiam nunc aptus nuptiae ego contra refugio uxor quia uxorius sum arelli fvsci pater impotens malus sum beatus uxor cum immensus pondus aurum orbo affero cum pecunia arca noster onero quis alius quam beati seruiemus alter filius do tu alter patrimonium pater uter magis diues sum locuples sum pater quam ego concilio o si scio quam diues et hic sum orbo inquam sum et hic orbo sum inter duo orbo is ego curo sum magis quam orbus ego facio