Controversiae

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


In hac controuersia † et duo tres rei: nouerca enim procuratori coniungitur. itaque a fili parte utique aiebat prius accusandum, quia unum deberet crimen defendere, duo obicere, et adulteri et caedis. Si qua sunt ex utraque parte difficilia, non colorem sed argumentationem desiderant; itaque ne modum excedam praeteribo. Circa uulnus nouercae quidam bellas res dixerunt, quidam ineptas, immo multi ineptas.

in hic controuersia et duo tres res noverca enim procurator conjungo itaque ab filis pars utique aio prior accuso quia unus debeo crimen defendo duo obicio et adulter et caedes si qui sum ex uter pars difficilis non color sed argumentatio desidero itaque ne modus excedo praetereo circe uulnus nouerca quidam bellus res dico quidam ineptus immo multus ineptus


aiebat: “solutus apud Philippum fui.” ALBVCI SILI. Exspecta dum Euthycrates aut Lasthenes capiantur. Phidias omnia, Parrhasi, sine tortore fecit. Philippus quoque uendidisse contentus est. Producitur senex nobilis, flens, respiciens patriam: placuit isti uultus; habuit aliquid Promethei simile etiam ante tormenta. Diligenter causam agit, ut Philippus: “ Olynthio non est, ego pecuniam perdidi.” redi ad auctorem. Propter homines Prometheus distortus, propter Promethea homines ne torseris. Philippus sic rogabatur: liceat Olynthios uiuere. Parrhasius aliter rogandus: Olynthiis mori liceat. “Tristem uolo facere.” nemo faciet, si Philippus non fecit.

aio soluo apud philippus sum albvci silis exspecto dum euthycrates aut lasthenes capio phidias omnis parrhasius sine tortor facio philippus quoque vendo contineo sum produco senex nobilis fleo respicio patria placeo iste uultus habeo aliquis prometheus similis etiam ante tormentum diligenter causa ago ut philippus olynthius non sum ego pecunia perdo redeo ad auctor propter homo prometheus distorqueo propter prometheus homo ne torqueo philippus sic rogo licet olynthii uiuo parrhasius aliter rogo olynthius morior licet tristis uolo facio nemo facio si philippus non facio


pudebat illum, inquit, quod captus erat; quaerebat aliquod fortunae suae patrocinium; uoluit uideri non culpa sua sed proditione hoc sibi accidisse: itaque nomen adicere non potuit. FVSCVS ARELLIVS dixit alienatum iam suppliciis animum et errantem has uoces effudisse sine argumentis, sine reo. VARIVS GEMINVS omnia complexus est: potest, inquit, propter hoc, potest propter illud; ego uobis idem suadeo:

pudeo ille inquam qui capio sum quaero aliqui fortuna suus patrocinium uolo uideo non culpa suus sed proditio hic sui accido itaque nomen adicio non possum fvscvs arellivs dico alieno iam supplicium animus et erro hic uox effundo sine argumentum sine reor varivs geminvs omnis complexus sum possum inquam propter hic possum propter ille ego tu idem suadeo


Labieni sententiam separaui, quia locuti de illa homines erant: sed ad cotidianum diurnum et mendicantium quaestus recognoscit: “tu hodie minus adtulisti; cedo lora; gaudeo me non omnes emancasse. quid fles? quid rogas? plus retulisses si sic rogasses.” Dixit et illam sententiam: date miseris quod unum percipere gaudium possunt: aliquis ex illis damnatum istum uideat, aliquis audiat. ARTEMON GLYCON dixit, toi=s talaipw/rois xara\ katale/leiptai.

labienus sententia separo quia loquor de ille homo sum sed ad cottidianus diurnus et mendico quaestus recognosco tu hodie paruus affero cedo lorum gaudeo ego non omnis emanco quis fleo quis rogo multus retulisses si sic rogo dico et ille sententia do miser qui unus percipio gaudium possum aliquis ex ille damno iste uideo aliquis audio artemon glycon dico toi senatus talaipw rois xara katal leiptai


Si damnari dementiae aliquis pater, etiam non demens, ob aliquod inprobandum factum potest, an hic possit. hoc in duo diuisit: an etiamsi hoc animo dixit, ut filiam mori uellet, damnandus tamen non sit. hic accusatio filiae contrarias partes patri sequentis, cum illam ipsa natura publicis excepisset malis. Animaduertit Manlius in filium et uictorem, animaduertit Brutus in liberos non factos hostes, sed futuros: uide an sub his exemplis patri fortius tantum loqui liceat.

si damnaris dementia aliquis pater etiam non demens ob aliqui inprobo facio possum an hic possum hic in duo diuido an etiamsi hic animus dico ut filia morior uolo damno tamen non sum hic accusatio filia contrarius pars pater sequor cum ille ipse natura publicus excipio malus animaduerto manlius in filius et uictor animaduerto brutus in liber non facio hostis sed sum uideo an sub hic exemplum pater fortis tantus loquor licet


Divisio. Latro sic diuisit: an in re uis aut necessitas sit. Nulla, inquit, uis est; arma lex et uincula et ultimum periculum conplectitur, quorum nihil fuit in tua persona. Ille ait: uis est et necessitas ubi, uelim nolim, subcumbendum est mihi. fuit autem necesse mihi; non enim poteram habere alterum filium, nisi alterum promisissem. Respondetur: primum non est uis ubi aliquid expediendae rei causa patiendum est, sed pactio: tamquam non possum domum habere, nisi hanc emero; nulla alia uenalis est; hanc occasionem uidit uenditor et premit. non tamen hanc emptionem rescindes, alioqui in infinitum calumnia excedet. Dicit alius: necesse mihi erat. Tibi necesse? carcere primum etiamnum poteras; deinde et alia uia poteras inuenire, sperare alium indicem. an aliter inuenire non poteras? ergo hoc tibi plus praestiti.

divisio latro sic diuido an in res uolo aut necessitas sum nullus inquam uolo sum arma lex et uinculum et ulter periculum conplecto qui nihil sum in tuus persono ille aio uolo sum et necessitas ubi uolo nolo subcumbendum sum ego sum autem necesse ego non enim possum habeo alter filius nisi alter promitto respondeo primus non sum uolo ubi aliquis expedio res causa patior sum sed pactio tamquam non possum domus habeo nisi hic emo nullus alius uenal sum hic occasio uideo vendito et premo non tamen hic emptio rescindo alioqui in infinitus calumnia excedo dico alius necesse ego sum tu necesse carcer primus etiamnum possum deinde et alius uia possum inuenio spero alius index an aliter inuenio non possum ergo hic tu multus praesto


In hac controuersia TRIARIVS dixerat: non scies an exores, nisi ultimus dies uenerit; et tum quamdiu licebit perseuerabo. deinde cum scolasticorum summo fragore: at tu quisquis es carnifex, cum strictam sustuleris securem, antequam ferias, patrem respice. Belle deridebat hoc ASINIVS POLLIO: filius, inquit, ceruicem porrigat, carnifex manum tollat, deinde respiciat ad patrem, et dicat: agon? quod fieri solet uictumis. Sed ioco quoque remoto aiebat rem uerissimam, non posse carnificem uenire nisi eo tempore quo iam exorari pater non posset.

in hic controuersia triarivs dico non scio an exoro nisi ulter dies uenio et tum quamdiu liceo perseuero deinde cum scolasticorum superus fragor at tu quisquis sum carnifex cum stringo tollo securis antequam ferio pater respicio bellus derideo hic asinivs pollio filius inquam cervix porrigo carnifex manus tollo deinde respicio ad pater et dico agon qui fio soleo uictumis sed iocus quoque removeo aio res verus non possum carnifex uenio nisi is tempus quo iam exoraris pater non possum


CESTIVS aiebat, adulescentis partem diligentius colorandam: facere illum rem non inprobam; nam ita patri non remittere quod a patre ipsi remissum sit. Itaque sic narrauit, ut suam quoque luxuriam imputaret patri. non seueram fuisse disciplinam, non bene institutae domus legem, quae posset adulescentis mores formare et a uitiis aetatis abducere. “Quodammodo,” inquit, “ad luxuriam a patre praemissus sum unguento canis madentis et commissatorem senem; itaque nulli nimis luxuriosus, sed parum sanus uidebatur. Merito in adulescentibus non omnem luxuriam uindicant: cito desinunt. Desii, cum haberem luxuriae istius exemplum. Quaeritis, quae res mihi remedio fuerit? aetas: illa quae faciebam iam putabam me non decere.”

cestivs aio adulescens pars diligo coloro facio ille res non improbus nam ita pater non remitto qui ab pater ipse remitto sum itaque sic narro ut suus quoque luxuria imputo pater non sero sum disciplina non bene instituo domus lex qui possum adulescens mos formo et ab uitium aetas abduco quodammodo inquam ad luxuria ab pater praemitto sum unguentum canis madeo et commissator senex itaque nullus nimis luxuriosus sed parum sanus uideo mereo in adulescens non omnis luxuria vindico cito desino desino cum habeo luxuria iste exemplum quaero qui res ego remedium sum aetas ille qui facio iam puto ego non decet


ne quis filium meum uinceret timui; itaque professus sum, ut auctoritate mea deterrerem futuros conpetitores; deinde ipse filio meo cessi. ALBVCIVS hoc colore usus est: aiebant, inquit, alii adulescentem imperatorem fieri debere qualis Scipio fuisset, alii senem qualis Maximus fuit; senem nihil temere facturum. utriusque populo copiam feci. CESTIVS hoc colore usus est: noueram uitia fili mei; sciebam esse acrem adulescentem fortem, sed inconsideratum temerarium. itaque petii et reipublicae causa et fili mei, quem idoneum ad tantum sustinendum onus non putabam.

ne quis filius meus uinco timeo itaque profiteor sum ut auctoritas meus deterreo sum conpetitor deinde ipse filius meus cedo albvcivs hic color utor sum aio inquam alius adulescens imperator fio debeo qualis scipio sum alius senex qualis magnus sum senex nihil temere facio uterque populus copia facio cestivs hic color utor sum nosco uitium filis meus scio sum acer adulescens fortis sed inconsideratus temerarius itaque peto et reipublicae causa et filis meus qui idoneus ad tantus sustineo onus non puto


ardet cupiditate uindictae animus. Has manus continere non posset Miltiades quas alligare potuit. Si in hoc soluisti, redde me carceri. Ille Graeciae seruator et uindex Persarum orientisque domitor, cui modo tam insignem triumphum fortuna de hoste detulerat, damnatus est peculatus, ob hoc uidelicet ipsum, ut innocentia eius quae alioqui latere potuerat, ipsa damnatione ostenderetur. damnatus est innocens. quis in ciuitate misericors est? nunc occasio misericordiae uenit: Miltiades redimendus est. Redemi corpus tuum, Miltiade, ne funeri quidem interfuturus, in quod me ipsum inpenderam. Misereor accusatoris mei, non quia perdidit filiam, sed quia habuit. dignus erat Callias tales habere quales redemit. Quod si me in hanc stuprorum patientiam redemisti, matrimonio carcerem praefero. honestius patri alligor quam adultero soluor. Vt audiui esse qui pecuniam numeraret, miratus sum fuisse in ciuitate nostra quemquam qui Cimonem redimere quam Miltiaden maluisset. Ego ne patrem quidem meum, nisi innocens fuisset, redemissem.

ardeo cupiditas vindicta animus hic manus contineo non possum miltiades qui alligaris possum si in hic solvo reddo ego carcer ille graecia seruator et uindex persaris orior domito qui modo tam insignis triumphus fortuna de hostis defero damno sum peculor ob hic uidelicet ipse ut innocens is qui alioqui lateo possum ipse damnatio ostendo damno sum innocens quis in ciuitas misericors sum nunc occasio misericordia uenio miltiades redimo sum redemo corpus tuus miltiades ne funus quidem intersum in qui ego ipse inpenderam misereo accusator meus non quia perdo filia sed quia habeo dignus sum callias talis habeo qualis redimo qui si ego in hic stuprum patientia reemo matrimonium carcer praefero honestus pater alligo quam adultero soluor vt audio sum qui pecunia numero miror sum sum in ciuitas noster quisquam qui cimon redimo quam miltiades malo ego ne pater quidem meus nisi innocens sum reemo


Possit accidere quod Atheniensibus bello accidit, ut liberi et coniuges in aliquo tutiore loco deponantur: inputabitur hoc tempus feminis, quo uiros non destituunt sed non habent ? quidsi tyrannus uetuisset istam parere intra quinquennium? Et cum hoc uehementer impleuisset et probasset non omnes posse dimitti, si quinquennio non peperissent, tunc illo transiit: an haec posset; et hic etiamnunc non hoc quaerebat, an deberet dimitti, sed an posset. et hoc contra Latronem dicebat: quomodo istam quaestionem putas in aequitatis tractationem cadere, cum quid liceat quaeratur, non quid oporteat? hoc enim, an haec possit, per illa impleo: non potest, quia in tyrannide non conceperat. aliquod tempus immune a legibus miseriae faciunt. Non dico quia torta est, hoc adhuc praetereo et aequitatis tractationi reseruo. set non peperit, quia tu maximae rei cogitatione occupatus nihil de liberis cogitasti.

possum accido qui atheniensis bellum accido ut liber et coniunx in aliquis tueor locus depono inputo hic tempus femina quo uir non destituo sed non habeo quidsi tyrannus uetuisset iste pareo intra quinquennium et cum hic uehementer impleuisset et probo non omnis possum dimitto si quinquennium non pario tunc ille transeo an hic possum et hic etiamnum non hic quaero an debeo dimitto sed an possum et hic contra latro dico quomodo iste quaestio puto in aequitas tractatio cado cum quis licet quaero non quis oportet hic enim an hic possum per ille impleo non possum quia in tyrannis non concapit aliqui tempus immunis ab lex miseria facio non dico quia torqueo sum hic adhuc praetereo et aequitas tractatio reservo sed non pario quia tu magnus res cogitatio occupo nihil de liber cogito


ARGENTARIVS non tamquam frater esset huius consili inuentor, dixit: cogitaui quid facerem; tandem inueni quomodo parricidium uindicarem sine parricidio. PASSIENVS hoc colore usus est: non putaui patrem uelle utique occidi filium. uidebatur mihi omnia misericordiae praeparasse: quod domi cognouerat, quod inter suos. fratri, inquam, tradidit: age si parcere uoluisset, cui tradidisset? Pollio ASINIVS dixit in nouercam; itaque illo colore usus est: cogitaui mecum quid liceret, quid oporteret. Si tantum, inquam, nefas commissum est, nullae meae partes sunt ad expiandum saeculum; triumuiris opus est, comitio, carnifice. tanti sceleris non magis priuatum potest esse supplicium quam iudicium. MARCELLVS dixit: ita si iste parricidium fecit, ideo et ego faciam? et illam quam supra sententiam retuli: habes, inquam, frater.

argentarivs non tamquam frater sum hic consilium inventor dico cogito quis facio tandem inuenio quomodo parricidium uindicaris sine parricidium passienvs hic color utor sum non puto pater uolo utique occido filius uideo ego omnis misericordia praeparo qui domus cognosco qui inter suus frater inquam trado ago si parco uolo qui trado pollio asinivs dico in noverca itaque ille color utor sum cogito ego quis licet quis oportet si tantus inquam nefas committo sum nullus meus pars sum ad expio saeculis triumviri opus sum comitium carnifex tantus scelus non magis priuo possum sum supplicium quam iudicium marcellvs dico ita si iste parricidium facio ideo et ego facio et ille quam supra sententia retulis habeo inquam frater


OTHO IVNIVS pater solebat difficiles controuersias belle dicere, eas in quibus inter silentium et significationem medio temperamento opus erat. edidit quidem quattuor libros colorum, quos belle GALLIO noster Antiphontis libros uocabat: tantum in illis somniorum est. et hoc uitium ab antiquis, qui artem dicendi tradebant, duxerat; illi enim colores probant, qui non possunt coargui, non ut somnia, set ut non essent aliquo nomine offensui. sed ridiculum est adfectari quod falsum probari non possit. non multum interest in causa sua falsum aliquis testem det, an se:

otho ivnivs pater soleo difficilis controversia bellus dico is in qui inter silentium et significatio medium temperamentum opus sum edo quidem quattuor liber color qui bellus gallio noster antiphon liber uoco tantus in ille somnium sum et hic uitium ab antiquus qui ars dico trado duco ille enim color probo qui non possum coarguo non ut somnio sed ut non sum aliquis nomen offensus sed ridiculus sum adfectaris qui falsus probaris non possum non multus intersum in causa suus falsus aliquis testo do an sui


CESTIVS dixit: nominauit priuigni sui sororem. ALBVCIVS dixit: quid habuit quod dubitaret an parceret filiae eius a quo occidebatur, sorori eius quem occiderat? TRIARIVS dixit: quid ergo? mater mentita est? tolle matris nomen: post damnationem nouerca est. BLANDVS dixit: nominabo istam quae patri adfuit, istam quae mortuo fratre fleuit, torta matre non fleuit. SILO POMPEIVS dixit: “filia, inquit, mihi conscia est.” post hoc eundem uultum eius notaui quem uideram moriente priuigno.

cestivs dico nomino privignus suus soror albvcivs dico quis habeo qui dubito an parco filia is ab quo occaedes soror is qui occido triarivs dico quis ergo mater mentior sum tollo mater nomen post damnatio noverca sum blandvs dico nomino iste qui pater adsum iste qui mortuus frater fleo torqueo mater non fleo silus pompeivs dico filia inquam ego conscius sum post hic idem uultus is noto qui uideo morior privignus


Plura fortasse de Latrone meo uideor uobis quam audire desiderastis exposuisse; ipse quoque hoc futurum prouideram, ut memoriae eius, quotiens occasio fuisset, difficulter auellerer. nunc his tamen ero contentus; sed quotiens me inuitauerit memoria, libentissime faciam ut illum totum et uos cognoscatis et ego recognoscam. Illud unum non differam, falsam opinionem de illo in animis hominum conualuisse. putant enim fortiter quidem sed parum subtiliter eum dixisse, cum in illo, si qua alia uirtus fuit, et subtilitas fuerit.

multus fortasse de latro meus uideo tu quam audio desidero expono ipse quoque hic sum prouideram ut memoria is quotiens occasio sum difficilis auellerer nunc hic tamen sum contineo sed quotiens ego invito memoria libet facio ut ille totus et tu cognosco et ego recognosco ille unus non differo falsus opinio de ille in animus homo conualuisse puto enim fortis quidem sed parum subtilis is dico cum in ille si qui alius uirtus sum et subtilitas sum


Latro sic diuisit: an in re iniuria sit. Nulla, inquit, iniuria est. sordidatus sum; quam multi faciunt! Omnia iniuriae genera lege conprehensa sunt: pulsare non licet, conuitium facere contra bonos mores non licet. Hoc loco SCAVRVS dixit: noua formula iniuriarum componitur: “quod ille illi contra bonos mores conuitium fecit.” Etiamsi in re iniuria est, an si non malo animo facit, tutus sit; an malo animo faciat. Hoc Latro in duas quaestiones diuisit: an si credidit ab hoc patrem suum occisum et propter hoc secutus est, ignoscendum illi sit; deinde: an crediderit. GALLIO illam fecit primam quaestionem: an quod licet cuique facere si facit, iniuriarum non teneatur. Licet, inquit, flere, licet ambulare qua uelis, licet uestem quam uelis sumere. sed nihil, inquit, licet in alienam inuidiam facere. sordidatus es, non queror; sed si sordes tuae inuidiam mihi concitant, queror.

latro sic diuido an in res iniuria sum nullus inquam iniuria sum sordido sum quam multus facio omnis iniuria genus lex comprehendo sum pulsaris non licet conuitium facio contra bonus mos non licet hic locus scavrvs dico nouus formula iniuriaris compono qui ille ille contra bonus mos conuitium facio etiamsi in res iniuria sum an si non malus animus facio tueor sum an malus animus facio hic latro in duo quaestio diuido an si credo ab hic pater suus occido et propter hic sequor sum ignosco ille sum deinde an credo gallio ille facio primus quaestio an qui licet quisque facio si facio iniuriaris non teneo licet inquam fleo licet ambulo qui uelum licet uestis quam uelum sumo sed nihil inquam licet in alienus inuidia facio sordido sum non queror sed si sordeo tuus inuidia ego concito queror


Patri tuo supersunt et oculi et alimenta. Altera pars. CESTI PII. Matrem meam imitari uolo: amare me meos docuit. Vnius uinculis duos alligat. Si matris exemplo pius esse uoluero, etiam oculos patri debeo. ARELLI FVSCI patris. Desertorem tuum aput patrem inuenies. Vari Gemini. Qualis fortuna est! cui uicto, mater, catenas denuntias, uictori ad piratas eundum est. Omnia licet patri praestem, meliorem tamen habuit uxorem. Quam multi me putant, quia nolo ad patrem redimendum ire, nunc cum matre conludere! FVLVI Sparsi. Matri nihil timeo, si eam apud uos relinquo: patri quid non timeo, si eum apud piratas relinquo? BVTEONIS. Oculos certe eruam mihi, ne plus marito praestiterit uxor.

pater tuus supersum et oculus et alimentum alter pars cestus pius mater meus imitor uolo amo ego meus doceo vnius uinculum duo alligo si mater exemplum pius sum uoluero etiam oculus pater debeo arelli fvsci pater desertor tuus aput pater inuenio varis geminus qual fortuna sum qui vinco mater cateno denuntio uictor ad pirata eo sum omnis licet pater praesto bonus tamen habeo uxor quam multus ego puto quia nolo ad pater redimo eo nunc cum mater conludo fvlvi spargo mater nihil timeo si is apud tu relinquo pater quis non timeo si is apud pirata relinquo bvteonis oculus certus eruo ego ne multus marito praesto uxor


Ita ex memoria quantum uobis satis sit superest: neque enim de his me interrogatis quos ipsi audistis, sed de his qui ad uos usque non peruenerunt. Fiat quod uultis: mittatur senex in scolas. Illud necesse est inpetrem, ne me quasi certum aliquem ordinem uelitis sequi in contrahendis quae mihi occurrent: necesse est enim per omnia studia mea errem et passim quidquid obuenerit adprehendam.

ita ex memoria quantus tu satis sum supersum neque enim de hic ego interrogo qui ipse audio sed de hic qui ad tu usque non peruenio fio qui uolo mitto senex in scolas ille necesse sum impetro ne ego quasi certus aliquis ordo volo sequor in contraho qui ego occurro necesse sum enim per omnis studium meus erro et passim quisquis obvenio adprehendo


† dicta praetereo milia corruentium inter diuitias suas exemplorum: non refero quoties in iis istam posueritis domum meliores perdentem diuitiis suis liberos? Hoc scio nostros fugisse maiores, hoc illum Aelium Tuberonem cuius paupertas uirtus fuit, hoc Fabricium Samnitium non accipientem munera, hoc ceteros patres nostros, quos apud aratra ipsa minantes pecora sua circumsteterunt lictores. Surgite, surgite, miserrimi iuuenes, et meum rogando patrem uestrum rogare discite.

dictum praetereo mille corruo inter diuitiae suus exemplum non refero quotiens in is iste pono domus bonus perdo diuitiae suus liber hic scio noster fugio magnus hic ille aelius tubero qui paupertas uirtus sum hic fabricius samnites non accipio munus hic ceterus pater noster qui apud aratrum ipse mino pecus suus circumsto lictor surgo surgo miser iuuenis et meus rogo pater uester rogo disco


age, si quis, ne negare posses, ferrum attulit? P. VINICII. Eam sacerdotem facite quae aut honeste maneat quod semper fuit, aut poenam sentiat si esse desierit. Cuius audaciae es, puella? etiamsi nos nobis non timeremus, tu tibi metuere deberes. Aliter deorum numini subiecta uniuscuiusque conscientia est, aliter nostrae aestimationi: nos tantum quae palam feceras uidimus, illi etiam quae secreta sunt. Indignam te sacerdotio dicerem, si transisses per lupanar. Praecedens hanc lictor summouebit? huic praetor uia cedet, summum imperium consules cedent? tibi quaecumque meretrix prostabit fugiet? Fas sacerdoti non esset ancillam tibi similem habere: ne fieri sacerdotem talem fas fuerit. nam quod ad sortem pertinet, ne reliquae uirgines contaminarentur, haec segregata est. Castam te putas, quia inuisa meretrix es ? nuda in litore stetit ad fastidium emptoris; omnes partes corporis et inspectae et contrectatae sunt. uultis auctionis exitum audire? uendit pirata, emit leno, excipitur nihil. eo deducta es, ubi tu aliud nihil honestius facere potuisti quam mori. Inpensius stipem rogasti quam sacerdotium rogas. “Fortuna, inquit, haec me coegit pati; misereri debent omnes mei.” et ego misereor tui, puella; sed non facimus miserandas sacerdotes. non est apud nos maximus honor ultimorum malorum solatium.

ago si quis ne nego possum ferrum affero p vinicii is sacerdos facio qui aut honestus maneo qui semper sum aut poena sentio si sum desino qui audacia sum puella etiamsi nos nos non timeo tu tu metuo debeo aliter deus numen subiectum uniuscuiusque conscientia sum aliter noster aestimatio nos tantus qui palam facio uideo ille etiam qui secerno sum indignus tu sacerdotium dico si transeo per lupanar praecedo hic lictor summoveo hic praetor uia cedo superus imperium consul cedo tu quicumque meretrix prosto fugio fas sacerdos non sum ancilla tu similis habeo ne fio sacerdos talis fas sum nam qui ad sors pertineo ne reliquus uirgo contamino hic segrego sum castus tu puto quia inuideo meretrix sum nudo in litus sto ad fastidium emptor omnis pars corpus et inspicio et contrecto sum uolo auctio exitus audio vendo pirata emo leno excipio nihil is deduco sum ubi tu alius nihil honestus facio possum quam morior inpendo stips rogo quam sacerdotium rogo fortuna inquam hic ego cogo patior misereo debeo omnis meus et ego misereo tuus puella sed non facio misero sacerdos non sum apud nos magnus honor ulter malus solacium


dixitGORGIAS egregie dixitPAMMENES dixitFVSCVS ARELLIVS dixit: maius erat scelus quod imperabas quam quod deprehenderas. ALBVCIVS non narrauit, sed hoc colore egit ab initio usque ad finem: ego me defendere debeo? si quid mihi obiectum erit, aut negabo aut excusabo. si quid exegeris maius uiribus meis, dicam: ignosce, non possum; ignoscit filio pater nauigationem recusanti, si non fert mare; ignoscit non sequenti castra, si non potest, quamuis pater ipse militaris sit. non possum occidere. Agedum ipsam legem recita: “liceat et marito, liceat et patri, liceat et filio.” quare tam multos nominat, nisi quod putat aliquos esse qui non possint? Et in descriptione dixit: cum me uocauit pater “hoc,” inquam, “putat supplicium futurum morte grauius, si adulteram filio ostenderit.” Et illud dixit: exierunt adulteri inter patrem debilem et filium stupentem. SILO hoc colore narrauit: non putaui mihi licere.

dixitgorgias egregius dixitpammenes dixitfvscvs arellivs dico magnus sum scelus qui impero quam qui deprehendo albvcivs non narro sed hic color ago ab initium usque ad finis ego ego defendo debeo si quis ego obicio sum aut nego aut excuso si quis exigo magnus uis meus dico ignosco non possum ignosco filius pater nauigatio recuso si non fero mare ignosco non sequor castrum si non possum quamuis pater ipse militaris sum non possum occaedes agedum ipse lex recito licet et marito licet et pater licet et filius quare tam multus nomino nisi qui puto aliquis sum qui non possum et in descriptio dico cum ego voco pater hic inquam puto supplicium sum mors grauis si adulter filius ostendo et ille dico exeo adulter inter pater debilis et filius stupeo silus hic color narro non puto ego licet


Illud tamen, pater, deos testor: diuitem te relinquo. CESTI PII. Tali me operi praeparaueram: uolebam fratres in gratiam reducere. hoc tu obicis? at nisi impetrauero ut boni fratres sint, impetrabo ne mali patres sint. Vterque me amauit, uterque pro me uota fecit: quantum est si dixero: “uterque me aluit?” Quae causa fuerit discordiae nescio; timeo ne iste prior iniuriam fecerit: prior egere coepit. Quid obicis, pater? puto misericordiam; scio quendam in hac ciuitate propter istud crimen adoptatum. “Fratrem,” inquit, “alere noluit.” Inuenisti quod possem defendere. Possum liberos tollere, ut primum hoc illis narrem, auum illorum fame perisse? Non fefellit te qualis essem: sciuisti cum adoptares. Bis abdicatus sum: uolo utramque causam meam agere, neutram per me uolo; adsit mihi altus: semper causa mea habebit aduocatum patrem. Alter alterum amet: uterque me amauit. Vis illum ueras poenas dare? sentiat quam bono fratri iniuriam fecerit.

ille tamen pater deus testo dives tu relinquo cestus pius tal ego operio praeparaueram volo frater in gratia reduco hic tu obicio at nisi impetrauero ut bonus frater sum impetro ne malus pater sum vterque ego amo uterque pro ego uotum facio quantus sum si dico uterque ego alo qui causa sum discordia nescio timeo ne iste prior iniuria facio prior ago coepio quis obicio pater puto misericordia scio quidam in hic ciuitas propter iste crimen adoptas frater inquam alo nolo inuenio qui possum defendo possum liber tollo ut primus hic ille narro auus ille fames pereo non fallo tu qualis sum sciuisti cum adoptaris bis abdico sum uolo uter causa meus ago neuter per ego uolo adsum ego altus semper causa meus habeo advoco pater alter alter amo uterque ego amo volo ille verus poena do sentio quam bonus frater iniuria facio


Haberemus solatium, si has nuptias tyrannus fecisset, non pater. Habe nunc illi honorem: fac dotalem, sine dominam custodiat. Sanum putatis esse qui maluit tyrannum imitari quam seruum? Pater noster honestis parentibus natus — qui enim aliter condicionem matris nostrae habere potuisset,

habeo solacium si hic nuptiae tyrannus facio non pater habeo nunc ille honor facio dotal sine domina custodio sanus puto sum qui malo tyrannus imitor quam seruus pater noster honestus parens nascor qui enim aliter condicio mater noster habeo possum


VARIVS GEMINVS ait: in hoc me dimisit, non quia me uolebat saluum esse, sed ad patrocinium suum, ut quia non nunc occiderat, uideretur nec ante uoluisse. Latro dixit: quis porro me uno miserior est qui uitam parricidae debeo? Diocles CARYSTIVS elegantem sensum in prooemio posuit pro adulescente, cum diceret causas se abdicationis non inuenire, luxuriae se occasionem non habuisse, parricidium sibi non obici, etiam contrario se nomine laborare: fortasse, inquit, queritur, quod captum non redemerim. adiecit: ou)k e)xrh=n lu/trwn: pai=s h)=n. et cum tractaret in ultima parte debere patrem etiam uitia liberorum ferre, utique in unico, adiecit: pepei/rasai, pa/ter, o(/ti kai\ ponhro\s e)ni/ote ui(o/s e)stin eu)/xrhstos. ARTEMO in descriptione tempestatis laudatus est et belle accessit ad eam: th\n tou= eu)ploh/santos a)nagwgh\n a)/kouson. et cum de ipso nauigio diceret, pulchre coepit: ska/fos e)/rhmon a)no/stou tu/xhs. et ultimam descriptionis sententiam proposuit: nauago\s a)po\ lime/nwn a)nh=gen. et ad partem narrationis eleganter transiit: dih/ghsai nu=n, pa/ter, pw=s s' a)pe/lusen o( ou(/tws a)poluqei/s. GLYCON dixit: i)de/a kritou= e(no\s ou)k a)rkei= *K*A*T*A *M*K*N*E*P*P*N*A*U *T*I AV| *K*N*M*E nau=n e)steqei\s eu(ri/skei to\ mhde\n a)dikei=n tu/xh|.

varivs geminvs aio in hic ego dimitto non quia ego uolo saluus sum sed ad patrocinium suus ut quia non nunc occido uideo neque ante uolo latro dico quis porro ego unus miser sum qui uita parricida debeo diocles carystivs elego sensus in prooemium pono pro adulescens cum dico causa sui abdicatio non inuenio luxuria sui occasio non habeo parricidium sui non obicio etiam contrarius sui nomen laboro fortasse inquam queror qui capio non reemo adiicio ou k e xrh n lu trwn pai senatus h n et cum tracto in ulter pars debeo pater etiam uitium liberi fero utique in unicus adiicio pepei rasai pa ter o tiberius kai ponhro senatus e ni ote uis o senatus e stin eu xrhstos artemo in descriptio tempestas laudo sum et bellus accedo ad is th n tou eu ploh santos ab nagwgh n ab kouson et cum de ipse nauigium dico pulcher coepio ska fos e rhmon ab no stou tu xhs et ulter descriptio sententia propono nauago senatus ab other lime nwn ab nh gen et ad pars narratio eleganter transeo dih ghsai nu n pa ter pw senatus senatus ab pe lusen o ou tws ab poluqei senatus glycon dico eo de ab kritou e no senatus ou k ab rkei k ab t ab m k n e p p n ab quintus t eo av k n m e nau n e steqei senatus eu rus skei to mhde n ab dikei n tu xh


Pastor AIETIVS hanc controuersiam apud Cestium dixit iam senator et hunc colorem optimum putauit: sic ueneficiis corpus induruit, ut saxa reuerberet. Multum CESTIVS hunc corripuit et dixit: hoc est quare ego auditores meos inuitem ad alios audiendos ire? aeque male mihi facit ille qui aut athleta aut phthisicus est. dicebat autem in Albucium, qui illis diebus dixerat in hac controuersia: “durius saxo,” et in Bassum Iulium multa, qui dixerat: “uirgo de sub saxo.” Othonem IVNIVM patrem memini colorem stultum inducere, quod minus ferendum est quod libros colorum edidit. “Fortasse,” inquit, “poenae se praeparauit et ex quo

pastor aietivs hic controuersia apud cestius dico iam senator et hic color bonus puto sic ueneficium corpus induresco ut saxum reverbero multus cestivs hic corripio et dico hic sum quare ego auditor meus inuito ad alius audio eo aequus malus ego facio ille qui aut athleta aut phthisicus sum dico autem in albucius qui ille dies dico in hic controuersia durus saxum et in bassus julius multus qui dico uirgo de sub saxum otho ivnivm pater memini color stultus induco qui paruus fero sum qui liber color edo fortasse inquam poena sui praeparo et ex quo


MVSAE. Traditus est frater puniendus mihi potissimum. Quo istud proposito, pater, feceris, apud plerosque disputationem habet: ego si quid mitius illo tempore uoluisti fieri, non intellexi; imposui multum recusantem et insui culleo postulantem. Obicis mihi molliorem animum: alius mitior est, plus quam debet, alius seuerior quam necesse est, mediis alius adfectibus inter utrumque positus totus in sua potestate est. quidam et accusare et damnare possunt et occidere, quidam tam mites sunt ut non possint in caput ne testimonium quidem dicere. Non possum hominem occidere: hoc uitium et aput piratas inuenitur. Alii uiuere sine reipublicae administratione non possunt, aliis in priuato latere et extra omnem inuidiam secessisse praecipua tranquillitas est, aliis non potest persuaderi ut matrimonio obligentur, aliis ut careant; sunt qui castra timent, sunt qui cicatricibus suis gaudent.

mvsae trado sum frater punior ego potis quo iste propono pater facio apud plerus disputatio habeo ego si quis mitis ille tempus uolo fio non intellego impono multus recuso et insuo culleus postulo obicio ego mollis animus alius mitis sum multus quam debeo alius seuerus quam necesse sum medius alius affectus inter uterque pono totus in suus potestas sum quidam et accuso et damnaris possum et occaedes quidam tam mitis sum ut non possum in caput ne testimonium quidem dico non possum homo occaedes hic uitium et aput pirata invenio alius uiuo sine reipublicae administratio non possum alius in priuo lateo et extra omnis inuidia secedo praecipuus tranquillitas sum alius non possum persuadeo ut matrimonium obligo alius ut careo sum qui castrum timeo sum qui cicatrix suus gaudeo


Facilius possum paupertatem laudare quam ferre. Quid mihi Phocionem loqueris, quid Aristiden? tunc paupertas erat seculi. Quid loqueris Fabricios, quid Coruncanios? pompae ista exempla, fictiles ubi fuerunt dii. facile est, ubi non noueris diuitias, esse pauperem. Quod uos liberis uestris optatis, ego meo impero.

facilis possum paupertas laudo quam fero quis ego phocio loquor quis aristides tunc paupertas sum seculis quis loquor fabricius quis coruncanius pompa iste exemplum fictilis ubi sum dius facilis sum ubi non nosco diuitiae sum paupero qui tu liber uester opto ego meus impero


Colore ergo Latro hoc eodem usus est pro patre, ut diceret ne uiua quidem uxore bene sibi cum socero conuenisse, mortua uero professas inimicitias illum gessisse secum. languente puero uenisse illum cum conuitio, cum uociferatione, nefaria et dicentem et auspicantem: auctores amicos fuisse ne admitteret hominem non ad officium nepotum sed ad inuidiam et contumeliam generi uenientem, qui ad sanos nepotes numquam dignatus esset accedere; medicos uero suasisse ne ueniret et puerum confunderet et impleret suspicionibus.

color ergo latro hic idem utor sum pro pater ut dico ne uiuus quidem uxor bene sui cum socer conuenio morior uerus profiteor inimicitia ille gero sui langueo puer uenio ille cum conuitio cum uociferatio nefarius et dico et auspico auctor amicus sum ne admitto homo non ad officium nepos sed ad inuidia et contumelia gener venio qui ad sanus nepos numquam dignor sum accedo medicus uerus suadeo ne venio et puer confundo et impleo suspicio


Cum dixisset Albucius in illa de fratre qui fratrem parricidi damnatum in exarmata naue dimisit: imposuit fratrem in culleum ligneum, Cestius eandem dicturus, sic exposuit controuersiam: quidam fratrem domi a patre damnatum nouerca accusante, cum accepisset ad supplicium, imposuit in culleum ligneum. Ingens risus omnium secutus est. Sed nec ipsi bene cessit declamatio; paucas enim res bonas dixit. et cum a scholasticis non laudaretur, nemo, inquit, inponit hos in culleum ligneum, ut perueniant nescio quo terrarum, ubi calices franguntur, spongiae non franguntur? Video quid uelitis: sententias potius audire quam iocos. fiat: audite sententias in hac ipsa controuersia dictas.

cos dico albucius in ille de frater qui frater parricidium damno in exarmo nauis dimitto impono frater in culleus ligneus cestius idem dico sic expono controuersia quidam frater domus ab pater damno noverca accuso cum accipio ad supplicium impono in culleus ligneus ingens rideo omnis sequor sum sed neque ipse bene cedo declamatio paucus enim res bonus dico et cum ab scholasticus non laudo nemo inquam inpono hic in culleus ligneus ut pervenio nescio quo terra ubi calix frango spongia non frango video quis volo sententia potis audio quam iocus fio audio sententia in hic ipse controuersia dico


IVNI GALLIONIS. Duos exposui quia alterum eligere non poteram. Periclitor ne qui cum duobus liberis in iudicium ueni sine ullo reuertar; nam quem perdam eligere non possum. causa pacti mei fuit ut haberem filios, consummatio ut perderem. Pro filiis tibi debeo, non filios: pete quantum uis pro disciplinis, inputa quantum uis pro alimentis; licet plus petas, dum ne minus reddas. Maiores nostri uiderunt quam effusa esset indulgentia pro suis timentium, quam parata quicquid posceretur dare; itaque pro patre lex nostra cum educatore pacta est.

ivni gallio duo expono quia alter eligo non possum periclitor ne qui cum duo liber in iudicium uenio sine ullus revorto nam qui perdo eligo non possum causa paciscor meus sum ut habeo filius consummatio ut perdo pro filius tu debeo non filius peto quantus uolo pro disciplina inputo quantus uolo pro alimentum licet multus peto dum ne paruus reddo magnus noster uideo quam effundo sum indulgeo pro suus timeo quam paro quisquis posco do itaque pro pater lex noster cum educator paciscor sum


“Senex luxuriaris.” respondeo tibi: adulescens enim nauigaui. “Ego,” inquit, “iam desii, tu nondum.” non miror si prior desisti; prior coeperas. MENTONIS. Quod gaudium accepisti † uere luxurior. Pompei SILONIS. Si modo emendatus est filius meus — solet enim etiam luxuria dissimulari — suo quisque ordine reus sit. Vis me ducere uxorem? si nouercam haberes, iam abdicatus esses. VIBI GALLI. Conuiuae certe tui dicunt: bibamus, moriendum est. si intellego, hoc nulli magis in domo dicitur quam mihi. Ostendi tibi tua uitia quae in te non uidebas. Adliga me, dum te custodias. P. Asprenatis. Quia nihil proficiebam obiurgando, uolui illi uitam suam ostendere. IVNI OTHONIS. Malam causam haberem, si alium accusatorem haberem; malam causam haberem, si te filium non haberem.

senex luxuriaris respondeo tu adulescens enim navigo ego inquam iam desino tu nondum non miro si prior desisto prior coepio mento qui gaudium accipio uerus luxurio pompejus silo si modo emendo sum filius meus soleo enim etiam luxuria dissimularis suus quisque ordo reus sum volo ego duco uxor si noverca habeo iam abdico sum vibi gallus conuiua certus tuus dico bibo morior sum si intellego hic nullus magis in domus dico quam ego ostendo tu tuus uitium qui in tu non uidebas adligo ego dum tu custodio p asprenatis quia nihil proficio objurgo uolo ille uita suus ostendo ivni otho malus causa habeo si alius accusator habeo malus causa habeo si tu filius non habeo


aiebat enim, non habiturum fidem, si negasset iratum fuisse, sed irae causam non dixit quam FVSCVS; transeundas aiebat eas offensas quibus ille gloriaretur; hanc causam posuit, quod relictus esset ab unico filio, quod inuito se nauigasset cum uideret senem orbum iam paene egentem. iam tum illum fugisse ne aleret; et ad preces patrem deduxit et rogauit in epilogo filium. Et SPARSVM hoc colore declamasse memini, hominem inter scolasticos sanum,

aio enim non habeo fides si nego irascor sum sed ira causa non dico quam fvscvs transeo aio is offendo qui ille glorior hic causa pono qui relinquo sum ab unicus filius qui inuitus sui navigo cum video senex orbus iam paene egeo iam tum ille fugio ne alo et ad prex pater deduco et rogo in epilogus filius et sparsvm hic color declamo memini homo inter scolasticos sanus


VOTIENI MONTANI. “Pereat, inquit, potius.” Cum sit qui tam fortiter loquatur, uix inuentus est qui tyrannum occideret. Fili, fortius, inquam, feri, ne nos colludere tyrannus intellegat. Suspensas leuiter admouebat manus; filius simulabat ictus, pater gemitus. Si qua est fides, iratus filium extuli, quod me non ceciderat. Necessitas magnum humanae inbecillitatis patrocinium est: haec excusat Saguntinos, quamuis non ceciderint patres sed occiderint; haec excusat Romanos, quos ad seruilem dilectum Cannensis ruina conpulit; quae quidquid coegit, defendit. Ille quoque mihi non pepercisset, si unicus fuisset. Ille me fratri relinquebat: relinqueret hic tyranno? “Etiamnunc, inquit, in facie tua uulnera apparent.” Fili, nocet tibi quod tam cito occidisti tyrannum. MENTONIS. Quaeritis quis haec fecerit uulnera? ille cuius in funere me cecidi. Ita mihi libero et uiuere contingat et mori, ita oculos meos fili manus operiant, ut ego inter liberos meos fortior steti.

votieni montanus pereo inquam potis cos sum qui tam fortis loquor uix inuenio sum qui tyrannus occaedes filis fortis inquam ferio ne nos colludo tyrannus intellego suspendo leuis admoveo manus filius simulo iacio pater gemitus si qui sum fides irascor filius extulis qui ego non caedo necessitas magnus humanus inbecillitas patrocinium sum hic excuso saguntini quamuis non cado pater sed occido hic excuso romanus qui ad seruilis dilectus cannensis ruina compello qui quisquis cogo defendo ille quoque ego non parco si unicus sum ille ego frater relinquo relinquo hic tyrannus etiamnum inquam in facies tuus uulnus appareo filis noceo tu qui tam cito occido tyrannus mento quaero quis hic facio uulnus ille qui in funus ego cado ita ego liber et uiuo contingo et morior ita oculus meus filis manus operio ut ego inter liber meus fortis sto


TRIARIVS et ipse quasi sententiam de fratre ferri uoluisset egit et dixit: tandem ad caelum manibus leuatis, “quidquid est,” inquam, “quod terris imperat, quod regnat profundo, quidquid est quod ex sublimi res spectat humanas, inuoco: damnatus alto committitur; di, iudicate post patrem!” Haec sententia dicebatur ex Graeco translata, sed Graeca corruptior est: *po/seidon, a)metrh/twn de/spota buqw=n, th\n e)na/lion klhrwsa/mene basilei/an, a)na/getai patrokto/nos: meta\ pate/ra di/kason. A parte patris, quod ab archipirata dimissus est, sic CESTIVS: poenam, inquit, putauit mihi hanc esse morte grauiorem. Et sic posuit in narratione: rogabam ut occideret; non impetraui.

triarivs et ipse quasi sententia de frater fero uolo ago et dico tandem ad caelum manus levo quisquis sum inquam qui terra impero qui regno profundo quisquis sum qui ex sublimis res specto humanus invoco damno altus committo deus judico post pater hic sententia dico ex graecum transfero sed graecum corrumpo sum other seidon ab metrh twn de spota buqw n th n e no lio klhrwsa ego basilei an ab no getai patrokto nos meto pateo ra deus kason ab pars pater qui ab archipirata dimitto sum sic cestivs poena inquam puto ego hic sum mors gravis et sic pono in narratio rogo ut occaedes non impetro


IVNI GALLIONIS. Quadam nocte — quid dicam? iam non negare pudet. nox, uinum, error — quid irasceris puella? iam negare non audeo. Non diligenter causa mea acta est: dum nihil timetis, facilius me puellae credidistis. Confitendum est uitium nostrum: nos nuptiis moram fecimus. Siue adhuc esset uitiata siue non esset, uisa digna matrimonio quae hominem non posset occidere. Tibi consulebam, ne dicereris uitiatori nupta. si per te licuisset, honestiorem maritum habuisses. Tu negasti? o hominem inpudentem! ita tu non ante magistratus tribunal, in conspectu populi, in medio foro clamitasti: “ego uirginem rapui.” ? Neminem habere tam obsequentem maritum potes: hic iam nihil negabit.

ivni gallio quidam nox quis dico iam non nego pudeo nox uinum error quis irasco puella iam nego non audeo non diligenter causa meus ago sum dum nihil timeo facilis ego puella credo confiteor sum uitium nos nos nuptiae mora facio siue adhuc sum vitio siue non sum uideo dignus matrimonium qui homo non possum occaedes tu consulo ne dico uitiator nubo si per tu licet honestus maritus habeo tu nego o homo impudens ita tu non ante magistratus tribunal in conspectus populus in medium forum clamito ego uirgo rapio nemo habeo tam obsequor maritus possum hic iam nihil nego


de abdicatione? Ego in domum uestram intrabo, tamquam ego uos eiecerim? ego ornamenta uestra occupabo, ut me si illic quid commisero, nec uester nec meus recipiat pater? Quid est quod aut negandum mihi aut excusandum sit? non insanissimum dispendiorum malum, non erubescendos amores neque luxuriantem habitum neque potatus obicis filio. haec si non potes, aliqua saltem ex commentariis amici tui describe: madentem unguentis externis, conuulneratum libidinibus, incedentem, ut feminis placeat, femina mollius et cetera quae morbi, non iudicis sunt.

de abdicatio ego in domus vester intro tamquam ego tu eicio ego ornamentum uester occupo ut ego si illic quis committo neque uester neque meus recipio pater quis sum qui aut nego ego aut excuso sum non insanus dispendium malus non erubesco amor neque luxurio habitus neque potatus obicio filius hic si non possum aliqui saltem ex commentarius amicus tuus describo madeo unguentum externus conuulneratum libido incedo ut femina placeo femina mollis et ceterus qui morbus non judex sum


et sic omnia circumiit et comparando defendit. Illam quaestiunculam quae in prima parte tractata erat a quibusdam: an illi utique opus fuisset conscia, sic transcucurrit: aiebat, inquit, tota actione rea: “dic quam consciam habuerim;” ego negabam opus illi fuisse; aiebam: in eadem domo eras, uenenum notum erat nouercae, occasio facilis conuiuenti, non eras suspecta, nemo te timebat propter sororem. Ex altera parte hoc usus est colore: nouercam priuigno uenenum dedisse ut filia sua sola heres esset; eandem illi et consciam fuisse uenefici et causam.

et sic omnis circumeo et comparo defendo ille quaestiuncula qui in primus pars tracto sum ab quidam an ille utique opus sum conscius sic transcurro aio inquam totus actio rea dico quam conscio habeo ego nego opus ille sum aio in idem domus sum uenenum notus sum nouerca occasio facilis conuiuenti non sum suspicio nemo tu timeo propter soror ex alter pars hic utor sum color noverca privignus uenenum do ut filia suus solus heres sum idem ille et conscio sum ueneficus et causa


Porci Latronis. Dii immortales, qua debetis prouidentia humanum genus regitis: effecistis ut illud non periculum esset amantis sed experimentum. CESTI PII. Antequam iuraremus diu haec inter nos tacita lex erat. Si abdicata fuerit, non uiuet. hoc illi pater non credit. non est nouum; nec uir credidit. Quaeris quod iusiurandum fuerit? “ita patri placeam.” FVSCI ARELLI patris. Iam, uxor, non nauigabo, non peregrinabor. fides tua me timidum fecit. “Mentitus,” inquit; hoc solemne est amantibus; ideo nisi iurantibus non credimus. Hos diuidere uult socer quos ne mors quidem diuidet? “moriar,” inquit; “habeo et causam et exemplum: quaedam ardentibus rogis se maritorum immiserunt, quaedam uicaria maritorum salutem anima redemerunt. quam magna gloria breui sollicitudine pensata est! 0 te felicem, uxor! inter has uiua numeraris.”

porcius latro dius immortalis qui debeo provideo humanus genus rego efficio ut ille non periculum sum amo sed experimentum cestus pius antequam juro diu hic inter nos taceo lex sum si abdico sum non vivo hic ille pater non credo non sum nouus neque uir credo quaero qui iusiurandum sum ita pater placeo fvsci arelli pater iam uxor non nauigo non peregrinor fides tuus ego timidus facio mentior inquam hic solo sum amo ideo nisi juro non credo hic divido uolo socer qui ne mors quidem divido morior inquam habeo et causa et exemplum quidam ardeo rogus sui maritus immiserunt quidam vicarius maritus salus anima reemo quam magnus gloria breuis sollicitudo penso sum tu felix uxor inter hic uiuus numeraris


uici te, pater, sed nempe uici tibi. AALBVCIVS hoc colore narrauit: nolui, inquit, uideri per collusionem patri titulum fortissimi uiri contigisse: non cessi ante iudicium, ut in iudicio cederem et feci nihil aliud quam laudaui patrem, uirtutes eius retuli;

uinco tu pater sed nempe uinco tu aalbvcivs hic color narro nolo inquam uideo per collusio pater titulis fortis uir contingo non cedo ante iudicium ut in iudicium cedo et facio nihil alius quam laudo pater uirtus is retulis


Controuersiarum sententias fortasse pluribus locis ponam in una declamatione dictas: non enim dum quaero aliquid inuenio, sed saepe quod quaerenti non comparuit aliud agenti praesto est: quaedam uero quae obuersantia mihi et ex aliqua parte se ostendentia non possum occupare, eadem securo et reposito animo subito emergunt. aliquando etiam seriam rem agenti et occupato sententia diu frustra quaesita intempestiue molesta est. necesse est ergo me ad delicias conponam memoriae meae quae mihi iam olim precario paret.

controuersiaris sententia fortasse multus locus pono in unus declamatio dico non enim dum quaero aliquis inuenio sed saepe qui quaero non compareo alius ago praesto sum quidam uerus qui obuersantia ego et ex aliqui pars sui ostendo non possum occuparis idem securus et repono animus subeo emergo aliquando etiam seria res ago et occupo sententia diu frustra quaero intempestiuus molestus sum necesse sum ergo ego ad deliquia conpono memoria meus qui ego iam olim precarius pareo


Si hoc colore dici placet pro adulescente quo dixit Latro, ut nihil mutaret uoces, sed diceret: “mori uolui taedio abdicationum et infelicitatis adsiduae, cum in hoc tantum sordes ponerem, ut cum maiore tormento positas resumerem, et absolutio mihi uni non finis esset periculi set initium,” incipit praeter coniecturam et illa prima uulgaris in eiusmodi controuersiis et pertrita quaestio incurrere, an uenenum habere in mortem suam liceat. ALBVCIVS illo colore pro adulescente dixit, non fuisse uenenum. Cum putarem, inquit, odio me esse patri meo, uolui experiri adfectum eius, quomodo mentionem mortis meae ferret: itaque palam et ita, ut interueniret pater, tenui. FVSCVS ARELLIVS eodem colore usus est sed aliter; non dixit: experiri patrem uolui, sed:

si hic color dico placeo pro adulescens quo dico latro ut nihil muto uox sed dico morior uolo taedium abdicatio et infelicitas assiduus cum in hic tantus sordeo pono ut cum magnus tormentum pono resumo et absolutio ego unus non finis sum periculum sed initium incipio praeter conicio et ille primus uulgaris in eiusmodi controversia et pertritus quaestio incurro an uenenum habeo in mors suus licet albvcivs ille color pro adulescens dico non sum uenenum cos puto inquam odium ego sum pater meus uolo experior afficio is quomodo mentio mors meus fero itaque palam et ita ut interuenio pater tenuis fvscvs arellivs idem color utor sum sed aliter non dico experior pater uolo sed


LATRONI contrarium uidebatur onerari iurisiurandi inuidiam, cum extenuari deberet: illud iusiurandum contra fortunam uidetur, hoc etiam contra patrem. CESTIVS contra fecit et ex toto dixit iureiurando illam liberatam illo casu; solutos ipsos uinculo religionis et ideo non futurum periculum uxori, si quid accidisset uiro. SILO POMPEIVS contra dixit illam teneri iureiurando et adiecit, etiamsi repudio diducta fuerit, non tamen solui foederis pactionem; “et ideo,” inquit, “honestum morti nostrae titulum uindico, ne si quid acciderit, aut ego pro aliena uxore moriar, aut illa pro alieno uiro.” Hispo ROMANIVS hoc colore usus est:

latro contrarius uideo oneraris iurisiurandi inuidia cum extenuaris debeo ille iusiurandum contra fortuna uideo hic etiam contra pater cestivs contra facio et ex totus dico jurejuro ille libero ille casus solvo ipse vinculum religio et ideo non sum periculum uxor si quis accido uir silus pompeivs contra dico ille teneo jurejuro et adiicio etiamsi repudio diduco sum non tamen soluo foedo pactio et ideo inquam honestus mors noster titulis vindico ne si quis accido aut ego pro alienus uxor morior aut ille pro alienus uir hispo romanivs hic color utor sum


Color orationis antiquae, uigor nouae, cultus inter nostrum ac prius saeculum medius, ut illum posset utraque pars sibi uindicare. libertas tanta, ut libertatis nomen excederet et, quia passim ordines hominesque laniabat, Rabies uocaretur. animus inter uitia ingens et ad similitudinem ingeni sui uiolentus, qui Pompeianos spiritus nondum in tanta pace posuisset. In hoc primum excogitata est noua poena: effectum est enim per inimicos ut omnes eius libri comburerentur: res noua et inusitata supplicium de studiis sumi.

color oratio antiquus vigor nouus cultus inter nos atque prior saeculis medius ut ille possum uter pars sui uindico libertas tantus ut libertas nomen excedo et quia passim ordo homo lanio rabio uoco animus inter uitium ingens et ad similitudo ingenium suus violentus qui pompejani spiritus nondum in tantus pax pono in hic primus excogito sum nouus poena efficio sum enim per inimicus ut omnis is liber comburo res nouus et inusitatus supplicium de studium sumo


contulit suam causam cum illo. De colore magis quaesitum est, an adulescens debeat in diuitem aliquid dicere. quid enim faciet? dicet in eum qui tantum honoris illi habet et in amicum paternum? non dicet in eum quem fugit? et illi tamen, qui sibi abstinentiam conuitiorum imperauerant, non bene praestiterunt: aliquoius sententiae dulcedo subrepsit, cui non potuerunt subsistere. aridi declamatores fidelius quos proposuerunt colores tuentur: nihil enim illos sollicitat, nullum scema, nulla sententia. sic quae malam faciem habent, saepius pudicae sunt: non animus illis deest,

confero suus causa cum ille de color magis quaero sum an adulescens debeo in dives aliquis dico quis enim facio dico in is qui tantus honor ille habeo et in amicus paternus non dico in is qui fugio et ille tamen qui sui abstinentia conuitiorum imperauerant non bene praesto aliquis sententia dulcedo subrepo qui non possum subsisto aridus declamator fidelis qui propono color tueor nihil enim ille sollicito nullus scema nullus sententia sic qui malus facies habeo saepis pudicus sum non animus ille desum


Adfectus efficaciter mouit, figurabat egregie, praeparabat suspiciose. nihil est autem tam inicum quam manifesta praeparatio: apparet enim subesse nescio quid mali. itaque moderatio est adhibenda, ut sit illa praeparatio, non cofessio. Locum beate implebat. non posses de inopia sermonis Latini queri, cum illum audires: tantum orationis cultae fluebat; numquam se torsit quomodo diceret, sed quid diceret. sufficiebat illi in quantum uoluerat explicandi uis; itaque ipse dicere solebat, cum uellet ostendere non haesitare se in electione uerborum: cum rem animus occupauit, uerba ambiunt. Inde aequalitatem in illo mirari non licebat. splendidissimus erat: idem res dicebat omnium sordidissimas, acetum et puleium et lanternas et psilothrum et spongias; nihil putabat esse quod dici in declamatione non posset.

affectus efficax moueo figuro egregius praeparo suspiciosus nihil sum autem tam inicum quam manifestus praeparatio appareo enim subsum nescio quis malus itaque moderatio sum adhibeo ut sum ille praeparatio non cofessio locus beatus impleo non possum de inopia sermo latinum queror cum ille audio tantus oratio colo fluo numquam sui torqueo quomodo dico sed quis dico sufficio ille in quantus uoluerat explico uolo itaque ipse dico soleo cum uolo ostendo non haesitaris sui in electio uerbum cum res animus occupo uerbum ambiunt indus aequalitas in ille miror non licet splendidus sum idem res dico omnis sordidus acetum et puleium et lanterna et psilothrum et spongia nihil puto sum qui dico in declamatio non possum


VIBI GALLI. Intuemini debilia infelicium membra nescio qua tabe consumpta, illi praecisas manus, illi erutos oculos, illi fractos pedes. quid exhorrescitis? sic iste miseretur. Tot membra franguntur, ut unum uentrem impleant, et — o nouom monstrum — integer alitur, debiles alunt. ALBVCI SILI. “Perissent,” inquit. ita non infelicius supersunt quam perituri fuerant? “Perissent,” inquit. interroga patres utrum maluerint. Eruantur, inquit, oculi illius, illius praecidantur manus. Quid si aliquis ex istis futurus est uir fortis? futurus est tyrannicida? quid si sacerdos? nec, puto, incredibilia in hac fortuna loquor; certe ex hac turba origo Romanae gentis apparuit. Egregius educator plus acceptum crudelitati quam expensum misericordiae refert. TRIARI. “Perissent,” inquit.

vibi gallus intueor debilis infelicium membrum nescio qui tabeo consumo ille praecido manus ille eruo oculus ille frango pes quis exhorresco sic iste misero tot membrum frango ut unus uenter impleo et o nouus monstrum integer alo debilis alo albvci silis pereo inquam ita non infelix supersum quam pereo sum pereo inquam interrogo pater utrum malo eruo inquam oculus ille ille praecido manus quis si aliquis ex iste sum sum uir fortis sum sum tyrannicida quis si sacerdos neque puto incredibilis in hic fortuna loquor certus ex hic turba origo romanus gens appareo egregius educator multus accipio crudelitas quam expendo misericordia refero triaris pereo inquam


Schema negabat decoris causa inuentum, sed subsidii, ut quod aures offensurum esset, si palam diceretur, id oblique et furtim surreperet. summam quidem esse dementiam detorquere orationem cui esse rectam liceret. Sed iam non sustineo diutius uos morari: scio quam odiosa res mihi sit Circensibus pompa. Ab ea controuersia incipiam quam primam Latronem meum declamasse memini admodum iuuenem in Marulli scola, cum iam coepisset diem ducere.

schema nego decor causa inuenio sed subsidium ut qui auris offendo sum si palam dico is obliquus et furtim surreperet summa quidem sum dementia detorqueo oratio qui sum recingo licet sed iam non sustineo diu tu moraris scio quam odiosus res ego sum circenses pompa ab is controuersia incipio quam primus latro meus declamo memini admodum iuuenis in marullus scola cum iam coepio dies duco


MONTANVS VOTIENVS dixit: non est quod putes illam cecidisse irae patris: cui uixerat periit, illi se cui addixit inpendit. et eundem sensum in argumentis, cum dixit etiam morte patri inuidiam quaesisse non propter patrem illam perisse: quid ergo, inquis, propter quem? scis illam unum habuisse pro quo mori posset.

montanvs votienvs dico non sum qui puto ille cado ira pater qui vivo pereo ille sui qui addico inpendo et idem sensus in argumentum cum dico etiam mors pater inuidia quaero non propter pater ille pereo quis ergo inquam propter qui scio ille unus habeo pro quo morior possum


Omnes declamatores aiebat uoluisse aliquid noui dicere illo loco quo nominabat nouerca filiam consciam. dixit, inquit, HYBREAS: ti/ ou)=n; e)yeu/sato kata\ th=s i)di/as qugatro/s; ou)/k: a)lla\ kata\ th=s e)mh=s. Hanc sententiam FVSCVS ARELLIVS, cum esset ex Asianis, non casu dixit, sed transtulit ad uerbum quidem: quid ergo? inquit, mentita est de filia sua? immo de mea. Modestius hanc sententiam uertit HATERIVS : quid ergo? mentita est? quidni illa mentiretur de accusatoris sui filia?

omnis declamator aio uolo aliquis nouus dico ille locus quo nomino noverca filia conscio dico inquam hybreas tiberius ou n e yeu sero kata th senatus eo deus as qugatro senatus ou k ab lla kata th senatus e mh senatus hic sententia fvscvs arellivs cum sum ex asianus non casus dico sed transfero ad uerbum quidem quis ergo inquam mentior sum de filia suus immo de meus modestus hic sententia uerto haterivs quis ergo mentior sum quis ille mentior de accusator suus filia


sed silentium uidetur confessio. narrem uirtutes meas? sed illud quoque mihi nouum accidit, quod uni mihi abdicato eas narrare non prodest. Processi in aciem coram patre: fortiter, inquit, pugna; turpe est adulescenti uinci a sene. Auidus sum gloriae: hoc si uitium est, paternum est. fortis sum: numquid improbas, pater? at iam abdicabis, si dixero: fortissimus sum. dicam tamen audacter:

sed silentium uideo confessio narro uirtus meus sed ille quoque ego nouus accido qui unus ego abdico is narro non prodo procedo in acies coram pater fortis inquam pugno turpis sum adulescens vinco ab seni auidus sum gloria hic si uitium sum paternus sum fortis sum numquid improbus pater at iam abdico si dico fortis sum dico tamen audacter


Deinde descripsit quanto aliter in foro decolletur. Ascendit praetor tribunal spectante prouincia; noxio pos terga deligantur manus, stat intento ac tristi omnium uultu; fit a praecone silentium; adhibentur deinde legitima uerba; canitur ex altera parte classicum. numquid uobis uideor describere conuiuales iocos? Heu quam dissimiles exitus initiis habes! accusauit te eques Romanus, iudicauerunt te equites Romani, praetor damnatum pronuntiauit, occidit meretrix.

deinde describo quantus aliter in forum decollo ascendo praetor tribunal specto prouincia noxius pos tergum deligo manus sto intendo atque tristis omnis uultus fio ab praeco silentium adhibeo deinde legitimus uerbum cano ex alter pars classicus numquid tu uideo describo conuiual iocus heu quam dissimilis exitus initium habeo accuso tu eques romanus judico tu eques romanus praetor damno pronuntio occido meretrix


CESTI PII. Accipe uitae meae testem, quod magni aestimas, diuitem cui placere difficile est. Vultis scire, quare patrem non relinquam? quia genuit me, quia educauit, quia abdicauit. Diu dubitaui ille amicum temptaret, an hic filium. “Abdico,” inquit. hoc pater uerus? quid ab eo qui adoptabit sperare possum? Narratio CESTI PII. Diues sustulit unum filium: non fuit contentus; quid enim erat diuiti unus? tres sustulit; poterat unum in adoptionem dare: abdicauit unum, alterum, tertium. iam nihil diuiti putatis superesse ? quartum abdicat.

cestus pius accipio uita meus testo qui magnus aestimo dives qui placeo difficilis sum volo scio quare pater non relinquo quia gigno ego quia educo quia abdico diu dubito ille amicus tento an hic filius abdico inquam hic pater uerus quis ab is qui adopto spero possum narratio cestus pius diues tollo unus filius non sum contineo quis enim sum dives unus tres tollo possum unus in adoptio do abdico unus alter tertius iam nihil dives puto supersum quartus abdico


Male pereas! at ego te putabam unius nouercam. TRIARI. “Filia, inquit, tua conscia est.” Videbatur sibi post hanc uocem uicisse. Amissum fratrem fleuit in funere, totius populi lacrimas suis expressit; itaque illam nouerca peius perire uoluit quam priuignum. “Filia, inquit, conscia est.” Hoc ultimum fuit nouercae ueneficium. Q. Hateri. Succurrite, quaeso, ne cum torta sit quia filium meum occiderat filiam etiam dum torquetur occiderit. liberos effero semper unius mulieris aut mendacio aut ueneno. Non flet quantum reae satis est. quemadmodum illi extorquebo lacrimas? adferte mihi imaginem fratris: uidete subito desiderio fletus concitatos: numquid talem uultum cum mater torqueretur habuit?

mal pereo at ego tu puto unus noverca triaris filia inquam tuus conscius sum video sui post hic uox vinco amitto frater fleo in funus totus populus lacrima suus exprimo itaque ille noverca malus pereo uolo quam priuignus filia inquam conscius sum hic ulter sum nouerca veneficium q hateri succurro quaeso ne cum torqueo sum quia filius meus occido filia etiam dum torqueo occido liber effero semper unus mulier aut mendacium aut uenenum non fleo quantus rea satis sum quemadmodum ille extorqueo lacrima affero ego imago frater uideo subeo desiderium fletus concito numquid talis uultus cum mater torqueo habeo


relinquis nocenti nimium, innocenti parum. ne sic quidem satiare se potuit; adiecit: non potest filia tam anguste paternis tabulis adhaerere quas aut totas possidere debet aut totas perdere, et plura multo quae memoria non repeto; ex eis quaedam in orationem contulit et alia plura quam dixerat adiecit. Nihil non ex eis bellum est, si solum sit; nihil non rursus ex eis alteri obstat. Idem in hac declamatione fecisse eum memini. Erras, inquit, pater, et uehementer erras: quos perdidisti non quaeris, quem quaeris non perdidisti. deinde: puer iste si inuenitur perit. deinde: quisquis puero fauet ne inueniatur optet. deinde: puer nisi auum sequitur fratres secuturus est; desine quaerere quem si inueneris sic perdes, ut inuenire non possis. et deinde: rapuit istum auos ne raperet nouerca. et deinde: unum tantum pater ex liberis suis quaerit qui saluus est.

relinquo noceo nimium innocens parum ne sic quidem satiaris sui possum adiicio non possum filia tam angustus paternus tabula adhaereo qui aut totus possideo debeo aut totus perdo et multus multus qui memoria non repeto ex is quidam in oratio confero et alius multus quam dico adiicio nihil non ex is bellum sum si solus sum nihil non rursus ex is alter obsto idem in hic declamatio facio is memini erro inquam pater et uehementer erro qui perdo non quaero qui quaero non perdo deinde puer iste si invenio pereo deinde quisquis puer faveo ne invenio opto deinde puer nisi auus sequor frater sequor sum desino quaero qui si invenio sic perdo ut inuenio non possum et deinde rapio iste avus ne rapio noverca et deinde unus tantus pater ex liber suus quaero qui salvus sum


FVLVI SPARSI. Filia ante limen paternum in cruore suo uolutatur. quid exhorruistis ? paterna satisfactio est. nostis domus nostrae legem: aut uincendum mihi aut moriendum est. Qualis est ista satisfactio qua filia exoratum sibi patrem non sentit? AALBVCI SILI. Vtrae meliores partes essent, soli uidebantur iudicare di posse. “Si uis satisfacere mihi, morere.” Quod ad me adtinet, irascare malo. Si parricidium esset fuisse in diuersis partibus, numquam defendisset aput Caesarem Ligarium Cicero. M. Tulli, quam leue iudicasti crimen de quo confessus es! Dona filiam, si misericors es, deprecanti, si hostis, edicto, si pater, naturae, si iudex, causae, si iratus es, fratri.

fvlvi spargo filia ante limen paternus in cruor suus voluto quis exhorresco paternus satisfactio sum nosco domus noster lex aut vinco ego aut morior sum qual sum iste satisfactio qui filia exoro sui pater non sentio aalbvci silis vtrae bonus pars sum solus uideo iudicaris deus possum si uolo satisfacere ego morior qui ad ego adteneo irascaris malus si parricidium sum sum in diuorto pars numquam defendo aput caesaris ligarius cicero m tullius quam leuis iudico crimen de quo confiteor sum donum filia si misericors sum deprecor si hostis edictum si pater natura si iudex causa si irascor sum frater


Ex omnibus quae mihi fortuna terra marique priuatim mala publiceque congessit, tyrannum adulterumque et piratas, nihil expertus sum durius quam patrem: tyrannus cum timeret manus meas, non praecidit; iniuria matrimonii nihil abstulit corpori; piratae, quasi beneficio meo uiuerent, gratis miseriti sunt: unum hostem inexorabilem habui. 0 felicem rempublicam quod sublato inimico, non ante tyranni caedem nauigaui! “Genui, inquit, educaui:” nempe istud beneficium et tyranno praestitisti et adultero. Has manus si per te redimere non potes, rempublicam appella. Adulter cum manibus sepultus, tyrannus cum manibus proiectus est. Magnis sceleribus iura naturae intereunt: non magis tu pater es quam illi fratres. Audite nouam captiui uocem: tutus sum, si pater meus nihil habet. Quidquid habes pro redemptione filii mitte; non est quod timeas: non deerunt tibi alimenta, cum dixeris te tyrannicidae patrem;

ex omnis qui ego fortuna terra mare priuatim malus publicum congero tyrannus adulter et pirata nihil experior sum durus quam pater tyrannus cum timeo manus meus non praecido iniuria matrimonium nihil aufero corpus pirata quasi beneficium meus vivo gratus misereor sum unus hostis inexorabilis habeo felix rempublicam qui tollo inimicus non ante tyrannus caedes navigo gigno inquam educo nempe iste beneficium et tyrannus praesto et adultero hic manus si per tu redimo non possum rempublicam appello adulter cum manus sepelio tyrannus cum manus proicio sum magnus scelus ius natura intereo non magis tu pater sum quam ille frater audio nouus captivus uox tueor sum si pater meus nihil habeo quisquis habeo pro redemptio filius mitto non sum qui timeo non desum tu alimentum cum dico tu tyrannicida pater


an ob hoc perierit. Color a parte accusatoris simplex est: ait patrem durum fuisse, crudelem, bono publico hunc non fuisse partium ducem. Dixit, inquit, eo uultu, ea adfirmatione, ut uideretur non iubere tantum, sed occidere. Hoc loco dixit TVRRINVS CLODIVS : hoc post bellum, immo post edictum? et adiecit: nunc intellegit respublica, imperator, quantum tibi debeat cui sine sanguine satisfactum est. Omnes uirum dixerunt patre nolente illam duxisse.

an ob hic pereo color ab pars accusator simplex sum aio pater durus sum crudelis bonus publicus hic non sum pars dux dico inquam is uultus is adfirmatio ut uideo non iubeo tantus sed occaedes hic locus dico tvrrinvs clodivs hic post bellum immo post edictum et adiicio nunc intellego respublica imperator quantus tu debeo qui sine sanguis satisfactum sum omnis uir dico pater nolo ille duco


CESTIVS ex altera parte hoc colore usus est, quia priorem rogasset raptae patrem: suspensum esse nolui, uolui statim illum securum esse de me; queritur quod illum potius cogitare de matrimonio fili quam de periculo uolui. Latro hoc colore usus est: scitis periclitantes alieno arbitrio agere. illi qui circa erant sodales, qui occurrerant amici paterni, aiebant: eamus statim ad raptae patrem; in eiusmodi casu illi rogantur; nam raptorum patres rogant.

cestivs ex alter pars hic color utor sum quia prior rogo rapio pater suspendo sum nolo uolo statim ille securus sum de ego queror qui ille potis cogito de matrimonium filis quam de periculum uolo latro hic color utor sum scio periclitor alienus arbitrium ago ille qui circa sum sodal qui occurro amicus paternus aio eo statim ad rapio pater in eiusmodi casus ille rogo nam raptor pater rogo


Non opus est tibi magna inpensa ad sustinendum patrem: tua mecum alimenta partire. nolo me tam bene alas quam ego te alui; nolo ignoscas mihi: quidquid passus es, quidquid timuisti, patiar: posce flagella, scinde rugas. ustus es? subice ignes et semimortuam hanc faciem, quae tantum in contumeliam suam spirat, quia extingui non potest exure. si parum est, fac quod ais ne piratas quidem fecisse, manus praecide. exhibeo tibi: hae sunt illae quae quidlibet scribunt. Vbi est gladius tuus? stringe. tyranno licuit uulnere mori; adulter uno ictu breuiter confectus est: pater te pro beneficio similem sortem rogo. ne tu quidem apud piratas famem timuisti. neminem tyrannus sic torsit.

non opus sum tu magnus impensa ad sustineo pater tuus ego alimentum partio nolo ego tam bene ala quam ego tu alo nolo ignosco ego quisquis patior sum quisquis timeo patior posco flagello scindo ruga uro sum subicio ignis et semimortuus hic facies qui tantus in contumelia suus spiro quia extingui non possum exuro si parum sum facio qui aio ne pirata quidem facio manus praecido exhibeo tu hic sum ille qui quis scribo vbi sum gladius tuus stringo tyrannus licet uulnus morior adulter unus ictus breuis conficio sum pater tu pro beneficium similis sors rogo ne tu quidem apud pirata fames timeo nemo tyrannus sic torqueo


Parentibus meis, cum in cetera odium sit, tantum in meam notam conuenit. O felix spectaculum, si uos in gratiam possum reducere, faciamque, hoc uultus quoque uestri hortantur. surgite patres, adeste iudices: alter mihi ex parentibus seruatus, alter seruandus est. porrigite mutuas in gratiam manus; me foederi medium pignus addite: inter contendentes uos medius elidor. Ergo fame morientem uidebo per cuius cineres iuraturus sum? Omnis instabilis et incerta felicitas est. quis crederet iacentem supra crepidinem Marium aut fuisse consulem aut futurum? quid porro? tam longe exempla repetam, quom adsit qui illum uidit? Quid non timendum felicibus putas?

parens meus cum in ceterus odium sum tantus in meus nota conuenio o felix spectaculum si tu in gratia possum reduco facio hic uultus quoque vester hortor surgo pater adsum iudex alter ego ex parens seruatus alter servo sum porrigo mutuo in gratia manus ego foedus medius pignus addo inter contendo tu medius elido ergo fames morior uideo per qui cinis juro sum omnis instabilis et incertus felicitas sum quis credo iaceo supra crepido marius aut sum consul aut sum quis porro tam longus exemplum repeto cum adsum qui ille uideo quis non timeo felix puto


Habuit et Blandum rhetorem praeceptorem qui primus eques Romanus Romae docuit: ante illum intra libertinos praeceptores pulcherrimae disciplinae continebantur, et minime probabili more turpe erat docere quod honestum erat discere. nam primus omnium Latinus rhetor Romae fuit puero Cicerone Plotius. Aput Blandum diutius quam aput Fuscum Arellium studuit, sed cum iam transfugisset, eo tempore quo eloquentiae studebat non eloquentiae causa. Scio futurum, ut auditis eius sententiis cupiatis multas audire. sed nec ille diu declamationibus uacauit et ego tanto minorem natu quam ipse eram audiebam quotiens inciderat, non quotiens uolueram. in hunc ergo libellum quaecumque ab illo dicta teneo conferam.

habeo et blandus rhetor praeceptor qui primus eques romanus roma doceo ante ille intra libertinus praeceptor pulcher disciplina contineo et paruus probabilis mos turpis sum doceo qui honestus sum disco nam primus omnis latinus rhetor roma sum puer cicero plautius aput blandus diu quam aput fuscus arellium studeo sed cum iam transfugio is tempus quo eloquentia studeo non eloquentia causa scio sum ut audio is sententia cupio multus audio sed neque ille diu declamatio uaco et ego tantus paruus natus quam ipse sum audio quotiens incido non quotiens uolueram in hic ergo libellus quicumque ab ille dictum teneo confero


pauciores erunt qui exponant filios. TVRRINVS CLODIVS hoc colore usus est: multos patres exponere solitos inutiles partus. nascuntur, inquit, quidam statim aliqua corporis parte mulcati, infirmi et in nullam spem idonei, quos parentes sui proiciunt magis quam exponunt; aliqui etiam uernulas aut omine infausto editos aut corpore inualidos abiciunt. ex his aliquos hic sustulit et eas partes quae cui possent miserabiliores esse, manu sua abstulit: stipem rogant et unius misericordia, uiuunt, omnium aluntur. At res foeda est mendicos habere, a mendicis ali, inter debiles uersari. Age, non pudet uos ex hoc producere contubernio reum a quo dicatis laesam rempublicam ? et sic descendit ad argumenta, ut diceret:

paucus sum qui expono filius tvrrinvs clodivs hic color utor sum multus pater expono soleo inutilis pario nascor inquam quidam statim aliqui corpus pars mulco infirmis et in nullus spes idoneus qui parens suus proicio magis quam expono aliqui etiam uernulas aut omen infaustus edo aut corpus invalidus abicio ex hic aliquis hic tollo et is pars qui qui possum miserabilis sum manus suus aufero stips rogo et unus misericordia vivo omnis alo at res foedus sum mendicus habeo ab mendicus al inter debilis uerso ago non pudeo tu ex hic produco contubernium reus ab quo dico laedo rempublicam et sic descendo ad argumentum ut dico


Pars altera. IVNI GALLIONIS. A laudibus patris incipiam. Fuit adulescens temperatissimus et lubricum tempus sine infamia transiit; duxit uxorem, filium sustulit, ad aetatem perduxit. iam senex factus est, nisi quod sibi nondum uidetur; luxuria usque eo profecit, ut accusem. Senex amans, senex ebrius, circumdatus sertis et delibutus unguentis et in praeteritos annos se retro agens et ualidius in uoluptatibus quam iuuenis exultans, nonne portentum est? Luxuriosus adulescens peccat; at senex luxuriosus insanit; aetas exhaurit, uitia lasciuiunt. Papiri FABIANI. Nauem in portu mergis. Alter solito tempore labitur, alter insolito; alter alieno, alter suo; alter annos sequitur, alter senectuti repugnat. Non est luxuria tua qualem uideri uelis: non simulas enim ista, sed facis, nec amantem agis, sed amas, nec potantem adumbras, sed bibis, nec dedoces bona dissipare, sed dissipas. Nemo, puto, uitia quae odit imitatur. quis imperator ob hoc ipse de proelio fugit, ut bene pugnaret exercitus? quis ut ambitum comprimeret, ipse honores mercatus est? quis ut seditionem leniret, turbauit rempublicam? Non coercet uitia qui prouocat.

pars alter ivni gallio ab laus pater incipio sum adulescens tempero et lubricus tempus sine infamia transeo duco uxor filius tollo ad aetas perduco iam senex facio sum nisi qui sui nondum uideo luxuria usque is proficio ut accuso senex amo senex ebrius circumdo serta et delibuo unguentum et in praetereo annus sui retro ago et ualidus in uoluptas quam iuuenis exultans nonne portendo sum luxuriosus adulescens pecco at senex luxuriosus insanio aetas exhaurio uitium lasciuiunt papirius fabiani nauis in portus mergo alter soleo tempus labor alter insolitus alter alienus alter suus alter annus sequor alter senectus repugno non sum luxuria tuus qual uideo uelum non simulo enim iste sed facio neque amo ago sed amo neque poto adumbro sed bibo neque dedoces bonus dissiparis sed dissipas nemo puto uitium qui odi imito quis imperator ob hic ipse de proelium fugio ut bene pugno exercitus quis ut ambitus comprimo ipse honor mercor sum quis ut seditio lenio turbo rempublicam non coerceo uitium qui provoco


Ex altera parte multa sunt pulcherrime dicta; sed nescio an Graecis nostri cessuri sint. In hac controuersia dixit DAMAS Habet aliquid corrupti haec sententia. Latro dixit: quantum ego tunc questus sum cum fortuna mea, quod non et oculos perdidissem! SILO POMPEIVS dixit: fili, aut oculos erue aut manus commoda. Omnes aliquid belli dixerunt illo loco quo deprensi sunt adulteri et dimissi. Latro dixit: adulteros meos tantum excitaui. FVSCVS ARELLIVS frigidius dixit contrariam illi sententiam: adulteros interuentu meo ne excitaui quidem. VIBIVS RVFVS dixit: adulteri marito non adsurrexerunt. POMPEIVS dixit: adulescens, denique adulteros excita; postquam tu uenisti securius iacent. Latro dixit: erratis qui me putatis manus non habere. filium uocaui: ut intrauit ab adultero salutatus est.

ex alter pars multus sum pulcher dictum sed nescio an graecum noster cedo sum in hic controuersia dico damas habeo aliquis corrumpo hic sententia latro dico quantus ego tunc queror sum cum fortuna meus qui non et oculus perdo silus pompeivs dico filis aut oculus eruo aut manus commodus omnis aliquis bellum dico ille locus quo deprendo sum adulter et dimitto latro dico adulter meus tantus excitaui fvscvs arellivs frigidus dico contrarius ille sententia adulter interuentus meus ne excitaui quidem vibivs rvfvs dico adulter marito non assurgo pompeivs dico adulescens denique adulter excio postquam tu uenio securus iaceo latro dico erro qui ego puto manus non habeo filius voco ut intro ab adultero saluto sum


Interponam itaque quibusdam locis quaestiones controuersiarum, sicut ab illo propositae sunt, nec his argumenta subtexam, ne et modum excedam et propositum, cum uos sententias audire uelitis et quidquid illis adstruxero molestum futurum sit. Hoc quoque Latro meus faciebat, ut sententias amaret. cum condiscipuli essemus aput Marullum rhetorem, hominem satis aridum, paucissima belle, sed non uulgato genere dicentem, cum ille exilitatem orationis suae imputaret controuersiae et diceret: “necesse me est per spinosum locum ambulantem suspensos pedes ponere,” aiebat Latro: “non mehercules tui pedes spinas calcant, sed habent;” et statim ipse dicebat sententias, quae interponi argumentis cummaxime declamantis Marulli possent.

interpono itaque quidam locus quaestio controuersiaris sicut ab ille propono sum neque hic argumentum subtexo ne et modus excedo et propono cum tu sententia audio volo et quisquis ille adstruxero molestus sum sum hic quoque latro meus facio ut sententia amo cum condiscipulis sum aput marullus rhetor homo satis aridus paucus bellus sed non uulgatus genus dico cum ille exilitas oratio suus imputo controversia et dico necesse ego sum per spinosus locus ambulo suspendo pes pono aio latro non hercules tuus pes spina calceo sed habeo et statim ipse dico sententia qui interpono argumentum cummaxime declamo marullus possum


Non potui obligari de eis qui in mea potestate non erant. si ex aequo diuidimus, habeatur utriusque ratio: habeam ego tamdiu duos quamdiu tu habuisti. Nolite timere, pueri, non diducam uos: aut utrumque habebo, aut neutrum. In auctione fratres quamuis hostilis hasta non diuidit; plus quiddam est geminos esse quam fratres, perdit uterque gratiam suam nisi cum altero est.

non possum obligaris de is qui in meus potestas non sum si ex aequus divido habeo uterque ratio habeo ego tamdiu duo quamdiu tu habeo nolo timeo puer non diduco tu aut uterque habeo aut neuter in auctio frater quamuis hostilis hasta non diuido multus quidam sum geminus sum quam frater perdo uterque gratia suus nisi cum alter sum


Altera pars. MVSAE. Parricida meus in mari regnat. SEPVLLI BASSI. Nega domi parricidam fuisse quem scis esse piratam. GAVI SABINI. Facinus indignum! damnatus parricida post poenam potuit dicere patri suo: “morere.” Divisio. Latro in has quaestiones diuisit: an licuerit illi quod iubebat pater facere. Non licet, inquit, fratrem necare; nec ille damnatus erat: non enim iudicio publico ceciderat. ignosce, si diligentior sum, cum uideam hominem tam facile damnari: timeo ne quis me parricidi postulet. facile est. si dicenda st domi causa, etiam nocens absolutionem sperare potero: in foro quid respondebo? “occidi fratrem?” parricidam me quidam uocant, quod non adfui reo. Si licuit, an debuerit.

alter pars mvsae parricida meus in mare regno sepvlli bassi nego domus parricida sum qui scio sum pirata gavi sabinus facinus indignus damno parricida post poena possum dico pater suus morior divisio latro in hic quaestio diuido an liceo ille qui jubeo pater facio non licet inquam frater neco neque ille damno sum non enim iudicium publicus caedo ignosco si diligens sum cum uideo homo tam facilis damnaris timeo ne quis ego parricidium postulo facilis sum si dico st domus causa etiam noceo absolutio spero possum in forum quis respondeo occido frater parricida ego quidam uoco qui non adsum reor si licet an debeo


ad haec noua et diuersa imperia subito me circumagi putas posse ? non ita est. ille in nos dominatur affectus qui animum primus intrauit. luxuria, auaritia, desidia, inpudicitia, timor non dediscuntur, et cotidie omnia haec aut castigantur aut puniuntur: tam etiam uitiorum tenaces sumus. Crede mihi, pater: non sum mei iuris, cum ille praelii clamor exortus est: inuadere hostes iubet, obstantis cuneos gladiis diducere; hic impetus, hic ardor animi domum tuam trinis hostium spoliis adornauit, huic supplicationes illas debes, propter hunc me etiam cum abdicas diligis. Non animus nunc, non mihi lingua constat; m alieno opere conprehensus sum; toga ipsa umeris non sedet.

ad hic nouus et diuerto imperium subeo ego circumago puto possum non ita sum ille in nos dominor afficio qui animus primus intro luxuria auaritia desidia impudicitia timor non dedisco et cottidie omnis hic aut castigo aut punior tam etiam uitium tenax sum credo ego pater non sum meus ius cum ille praelii clamor exorior sum invado hostis iubeo obsto cuneus gladius diduco hic impetus hic ardor animus domus tuus terni hostis spolium adorno hic supplicatio ille debeo propter hic ego etiam cum abdico diligo non animus nunc non ego lingua consto m alienus opus comprehendo sum toga ipse umerus non sedeo


Si tamen quid peccasset in partu, ignosci ei posset; nupserat enim isti occupato. Crudelior es etiam illo quem occidisti tyranno: ille torsit, set dimisit ad uirum. ALBVCI SILI. Vicerat saeuitiam patientia; deerat iam sanguis, supererat fides. aliquando proiecta est; deserebatur distortis manibus, emotis articulis; nondum in sua membra artus redierant. talem uxorem tortor dimisit ad partum. Ingratus uocabatur quod in praemio nullam uxoris fecerat mentionem. “Res tuas tibi habe.” inicere debuit manum et ipsum inter res suas trahere; nihil amplius patri debes quam uxori. Mihi crede, maius fuit tyrannicidium pati quam facere.

si tamen quis pecco in partus ignosco is possum nubo enim iste occupo crudelis sum etiam ille qui occido tyrannus ille torqueo sed dimitto ad uir albvci silis vinco saeuitia patientia desum iam sanguis supersum fides aliquando projectum sum desero distorqueo manus emoveo articulis nondum in suus membrum artus redeo talis uxor tortor dimitto ad pario ingratus uoco qui in praemium nullus uxor facio mentio res tuus tu habeo inicio debeo manus et ipse inter res suus traho nihil amplus pater debeo quam uxor ego credo magnus sum tyrannicidium patior quam facio


Latro ex suo more has non quaestiones putabat, sed membra illius ultimae partis ex aequitatis quaestione pendentis. An ne sterilis quidem, altius repetiit: non quaecunque quinquennio non peperit, sterilis est. quid enim? si uir alicuius afuerit toto paene quinquennio, peregrinationi uiri imputabitur. quid si uir aegrotauerit? si hic maritus a tyranno tortus inutilis in concubitu suae uxoris iacuisset, imputaret illi quinquennium? Quaeris quare non peperit? tyrannis erat; nemo non cum parentibus suis querebatur quod natus esset. hic quod torta est, hic quod maritus occupatus tyrannicidio non uacauit in uxoris uoluptatis.

latro ex suus mos hic non quaestio puto sed membrum ille ulter pars ex aequitas quaestio pendeo an ne sterilis quidem altus repeto non quicumque quinquennium non pario sterilis sum quis enim si uir aliquis asum totus paene quinquennium peregrinatio uir imputo quis si uir aegrotauerit si hic maritus ab tyrannus torqueo inutilis in concubo suus uxor jaceo imputo ille quinquennium quaero quare non pario tyrannus sum nemo non cum parens suus queror qui nascor sum hic qui torqueo sum hic qui maritus occupo tyrannicidium non uaco in uxor uoluptas


Porci Latronis. Id solum sustuli quod fur reliquisset. nihil tam ualde fur timui quam ne dominus res suas non agnosceret. Fac mihi inuidiam, prode furtum meum, age magistratui tamen isti gratias quod, cum ad illum furtum meum detulissem, furem summoueri non iussit. Ruentem ciuitatis statum unius parietis ruina reposui. OSCI. Sollicitus erat ne quod perdiderat quaereretur. Indicium profiteor: multos furti conscios habeo. Ad illum † tuti illius tendi. hoc furtum non solus habeo. Furtum est quod timet dominus agnoscere? Potui non esse pauper, habui quod magno uenderem: teneo ecce epistolas in quibus manifesta proditionis argumenta sunt, in quibus hostium consilia. Te interrogo: si furtum est, repono. MVSAE. Furtum uocas quod qui perdiderat negabat suum? furtum feci, set hostibus. CLODI TVRRINI. Furtum uocas quod qui perdiderat, supplicium tulit, qui subripuerat, praemium? Vtri permisisses loqui, si eodem tempore et fur uenisset et dominus? potui rempublicam magno uendere uel proditori. ARELLI FVSCI patris.

porcius latro is solus tollo qui fur relinquo nihil tam ualidus fur timeo quam ne dominus res suus non agnosco facio ego inuidia prodo furtum meus ago magistratus tamen iste gratia qui cum ad ille furtum meus defero fur summoveo non iubeo ruo ciuitas status unus pario ruina repono osci sollicitus sum ne qui perdo quaero indicium profiteor multus furtum conscius habeo ad ille tueor ille tendo hic furtum non solus habeo furtum sum qui timeo dominus agnosco possum non sum pauper habeo qui magnus vendo teneo ecce epistula in qui manifestus proditio argumentum sum in qui hostis consilium tu interrogo si furtum sum repono mvsae furtum uoco qui qui perdo nego suus furtum facio sed hostis claudus tvrrini furtum uoco qui qui perdo supplicium fero qui surripio praemium vtri permitto loquor si idem tempus et fur uenio et dominus possum rempublicam magnus uendo uel proditor arelli fvsci pater


Alteram fecit: an rapta quae nuptias optat nihil amplius raptori praestare possit, quam ne sua lege pereat, contra alienam legem nullum ius habeat. Optasti nuptias: non occidetur tamquam raptor tuus. at idem eadem nocte qua te rapuit, si stationem deseruit, fuste ferietur; si sacrilegium fecit, occidetur. Licet tu dicas: “quid ergo? ego non nubam?” tu raptori praestas ut illum ipsa non occidas; non potes praestare ne quis occidat. Quomodo sacrilegus, quamuis a te seruatus, periret, sic alterius puellae raptor, licet a te seruatus, peribit. Si rapuisset te, deinde in adulterio deprehensus adseruaretur in tormentum diutius pereundi, tu interim educta nuptias optasses, — datur enim optio et in absentem — uetares illum occidi a marito? quid interest qua lege pereat, nisi quod modestius alienam legem interpellares quam tuam?

alter facio an rapio qui nuptiae opto nihil amplus raptor praesto possum quam ne suus lex pereo contra alienus lex nullus ius habeo opto nuptiae non occaedes tamquam raptor tuus at idem idem nox qui tu rapio si statio desero fustis ferio si sacrilegium facio occaedes licet tu dico quis ergo ego non nubo tu raptor praesto ut ille ipse non occaedes non possum praesto ne quis occaedes quomodo sacrilegus quamuis ab tu seruatus pereo sic alter puella raptor licet ab tu seruatus pereo si rapio tu deinde in adulterium deprehendo adseruaretur in tormentum diu pereo tu interim educo nuptiae opto do enim optio et in absum uetaris ille occido ab marito quis intersum qui lex pereo nisi qui modestus alienus lex interpellaris quam tuus


SATVRNINVS FVRIVS qui Volesum condemnauit, maius nomen in foro quam in declamationibus habuit; solebat tamen tam honeste declamare, ut scires illum huic materiae non minus idoneum esse, sed minus familiarem. Is in hac controuersia cum L. Lamiae filio declamaret, dixit sententiam: o( me\n path\r xei/rwn ge/gonen tura/nnou, o( de\ dou=los e(autou=. Ex tabellis emptionis multi sententiam trahere temptauerunt. ALBVCIVS dixit: profer mihi tabellas.

satvrninvs fvrivs qui volesus condemno magnus nomen in forum quam in declamatio habeo soleo tamen tam honestus declamaris ut scio ille hic materia non paruus idoneus sum sed paruus familiaris is in hic controuersia cum l lamia filius declamo dico sententia o ego n path romanus xei rwn ge gonen tus nnou o de dou los e autou ex tabella emptio multus sententia traho tento albvcivs dico profero ego tabella


suasoriis aptior erat; locorum habitus fluminumque decursus et urbium situs moresque populorum nemo descripsit abundantius. numquam inopia uerbi substitit, sed uelocissimo ac facillimo cursu omnes res beata circumfluebat oratio. Haec eo libentius, Mela, fili carissime, refero, quia uideo animum tuum a ciuilibus officiis abhorrentem et ab omni ambitu auersum hoc unum concupiscentem, nihil concupiscere. eloquentiae tantum studeas: facilis ab hac in omnes artes discursus est; instruit etiam quos non sibi exercet. nec est quod insidias tibi putes fieri, quasi id agam, ut te bene cedentis studii fauor teneat. Ego uero non sum bonae mentis impedimentum: perge quo inclinat animus et paterno contentus ordine subduc fortunae magnam tui partem.

suasoria aptus sum locus habitus flumen decurro et urbs sino mos populus nemo describo abundo numquam inopia verbum substo sed velox atque facilis cursus omnis res beatus circumfluo oratio hic is libet melos filis carus refero quia uideo animus tuus ab ciuilis officium abhorreo et ab omnis ambitus averto hic unus concupisco nihil concupisco eloquentia tantus studeo facilis ab hic in omnis ars discursus sum instruo etiam qui non sui exerceo neque sum qui insidiae tu puto fio quasi is ago ut tu bene cedo studium fauor teneo ego uerus non sum bonus mens impedimentum pergo quo inclino animus et paternus contineo ordo subduco fortuna magnus tuus pars


dubiam inter admirantes et deridentes: panem quem cani das, patri non das? GLYCON egregie dixit: e)leh/sate au)to\n, o(\s kinduneu/ei pate/ra qre/yai. GARGONIVS fuit Buteonis auditor, postea scolae quoque successor, uocis obtusae sed pugnacissimae, cui Baros scurra rem uenustissimam dixit: centum raucorum uocem habes. Hic putauit se uarium colorem excogitasse pro patre: ego, inquit, dictaui: “duplam dabo, si manus non praecideritis.” librario una syllaba excidit “non” et scripsit “si praecideritis.” digna res quae uoce illa diceretur. ARTEMON dixit: filo/tekne pa/ter, kai\ soi\ timwrei=n a)poknei= ti/s; ADAEVS dixit: ei)/domen taxu/ploun ska/fos. kai/ TIS tw=n nautw=n e)n tou/tw| tw=| ska/fei path/r e)stin; NICETES dixit: dipla= dw/sw, a)\n a)pokrou/shte ta\s xei)ras. e)zh/toun oi( peiratai/: mh/ ti e)tura/nnhsas;

dubius inter admiror et derideo panis qui canis do pater non do glycon egregius dico e leh sero au to n o senatus kinduneu is pateo ra qre yai gargonivs sum buteo auditor postea scolae quoque successor uox obtundo sed pugnax qui baros scurra res uenustissimam dico centum raucus uox habeo hic puto sui uarius color excogito pro pater ego inquam dicto dupla do si manus non praecido librarius unus syllaba excido non et scribo si praecido dignus res qui uox ille dico artemon dico filum tekne pa ter kai soi timwrei n ab poknei tiberius senatus adaevs dico is domo taxu ploun ska fos kai tis tw n nautw n e n tou tw tw ska fei path romanus e stin nicetes dico dipla dw sw ab n ab pokrou shte ta senatus xei ras e zh toun oi peiratai mh tiberius e tus nnhsas


FVSCVS ARELLIVS dixit: non accusaturus patrem, set me defensurus sum, ne aliena luxuria male audiam. consilium luxuriante filio conceptum emendato est superuacuum. In narratione hunc colorem habuit: subito furore conlapsam patri mentem. Meretricem uid pendentem collo senis et parasitorum circumfusum patri gregem, turpes cum riualibus rixas et ebrietati nocturnae additum diem. Putaui initio et ego consilium esse, non morbum: desii luxuriari; desinet, inquam, si propter me coepit. permanet in iuuenalibus uitiiset turpius luxuriosus et diutius. Quid faciam?

fvscvs arellivs dico non accuso pater sed ego defendo sum ne alienus luxuria malus audio consilium luxurio filius concipio emendo sum superuacuum in narratio hic color habeo subeo furor collabor pater mens meretrix uid pendeo collum senex et parasitor circumfundo pater grex turpis cum riual rixo et ebrietas nocturnus addo dies puto initium et ego consilium sum non morbus desino luxuriaris desino inquam si propter ego coepio permaneo in iuuenal uitiiset turpis luxuriosus et diu quis facio


nunc inlustratae sunt dum conferuntur. TVRRINVS hoc loco belle dixit: plures tibi inuidere coeperunt, postquam uictus es. itaque noui generis res accidit: filius uicerat; omnes aiebant: o felicem patrem! Nouissimam quaestionem fecit: an etiamsi quid iudicio peccauit, praemio emendauerit. Hoc loco dixit GALLIO illam sententiam quae ualde excepta est: cum diu deprecatus esset, ait: si nihil proiecero, quid me facturum putas? ad templa iturum ut ad deos supplicem? ad statuas tuas confugiam.

nunc inlustro sum dum confero tvrrinvs hic locus bellus dico multus tu inuideo coepio postquam uinco sum itaque nouus genus res accido filius uinco omnis aio o felix pater novus quaestio facio an etiamsi quis iudicium pecco praemium emendo hic locus dico gallio ille sententia qui ualidus excipio sum cum diu deprecor sum aio si nihil projacio quis ego facio puto ad templum eo ut ad deus supplex ad statua tuus confugio


BUTEONIS. Ante ipsum limen domus decessit, ne dubitari posset utrum marito perisset an patri. ubi istud uidisti? ubi audisti? nego te istuc in bello didicisse. MARVLLI. “Meruerat, inquit mori.” etiamnunc accusas ? certe iam tibi satisfactum est. O nouum monstrum! irato uictore uiuendum est, exorato patre moriendum est. PASSIENI. Vtinam interuenissem, non satisfecisses sola patri. Furiosum te dicerem, si pro genero non rogasses. Secutus est gener diuersas partes, uxor suas.

buteo ante ipse limen domus decedo ne dubitaris possum utrum marito pereo an pater ubi iste uideo ubi audio nego tu iste in bellum disco marvlli mereo inquam morior etiamnum accuso certus iam tu satisfactum sum o nouus monstrum irascor uictor uiuo sum exoro pater morior sum passieni vtinam intervenio non satisfecisses solus pater furiosus tu dico si pro gener non rogo sequor sum gener diuerto pars uxor suus


Iterum cogor exponere. IVNI GALLIONIS contra. Expeditae partes uestrae sunt: utrumque potestis ex hoc iudicio patrem dimittere. MENTONIS. Iste adsueuit carere liberis, ego etiamsi unum accipiam tamen necesse est torquear: duobus adsueui. Quidquid umquam commisi — et habes domi quos de me. interroges — nihil umquam sine illis feci nisi indicium. Vim uocas quae te patrem fecit? Sine herede ero qui paulo ante habui filios duos tales, ut ex illis uel unus cuilubet satis sit? POMPEI SILONIS. Videte quam modeste agam:

iterum cogo expono ivni gallio contra expedio pars uester sum uterque possum ex hic iudicium pater dimitto mento iste assuesco careo liber ego etiamsi unus accipio tamen necesse sum torqueo duo assuesco quisquis umquam committo et habeo domus qui de ego interrogo nihil umquam sine ille facio nisi indicium vis uoco qui tu pater facio sinis heres sum qui paulus ante habeo filius duo talis ut ex ille uel unus cuilubet satis sum pompeius silo video quam modestus ago


CESTIVS timuit se in narrationem demittere, sic illam transcucurrit: haec dixit in sacerdote futura maxime debere aestimari: pudicitiam, innocentiam, felicitatem. quam pudica sit, miles ostendit; quam innocens, iudex; quam felix, reditus. Etiam habemus quandam praerogationem sacerdoti ab ipso numine datam, licet isti obiciant fuisse illam captiuam, lenoni postea seruisse, causam nouissime dixisse: inter tot pericula non seruassent illam dii nisi sibi seruaturi fuissent. ARGENTARIVS illud in narratione dixit: accusator in hoc maxime premebat ream: aiebat occisum. esse intra uerba, antequam uim adferret.

cestivs timeo sui in narratio demitto sic ille transcurro hic dico in sacerdos sum magnus debeo aestimaris pudicitia innocentia felicitas quam pudicus sum miles ostendo quam innocens iudex quam felix redeo etiam habeo quidam praerogatio sacerdos ab ipse numen do licet iste obicio sum ille captiva leno postea servio causa nouus dico inter tot periculum non servo ille dius nisi sui seruaturi sum argentarivs ille in narratio dico accusator in hic magnus premo reor aio occido sum intra uerbum antequam uis affero