IVNI GALLIONIS. Dubito quid de euentu huiusce iudici optem, cum crimen meum sit uicisse. Videtis quemadmodum in hoc quoque iudicio opera sua iactat: et miratur quisquam si hoc patre natus gloriae cupidior est? Faciles habetis partes: uiros fortes iungite. dissidemus quia nimium similes sumus. Cum exiremus in aciem, aiebat: si adulescens essem, nemo pugnaret fortius. maiorum quoque suorum uirtutes referebat, sed omnibus se praeferebat. Cum ad aetatem tuam peruenero, non contendam cum ullo, quamuis si exemplum tuum sequi uoluero, etiam cum filio contendam.

ivni gallio dubito quis de euentus hic judicium opto cum crimen meus sum vinco video quemadmodum in hic quoque iudicium opus suus iacto et miro quisquam si hic pater nascor gloria cupidus sum facilis habeo pars uir fortis jungo dissido quia nimium similis sum cos exeo in acies aio si adulescens sum nemo pugno fortis magnus quoque suus uirtus refero sed omnis sui praefero cos ad aetas tuus peruenio non contendo cum ullus quamuis si exemplum tuus sequor uoluero etiam cum filius contendo


Hic est L. Vinicius, quo nemo ciuis Romanus in agendis causis praesentius habuit ingenium: quidquid longa cogitatio illi praestatura erat, prima intentio animi dabat; ex tempore causas agebat, sed non desiderabat hanc commendationem, ut ex tempore agere uideretur. De hoc eleganter dixit diuus Augustus: L. Vinicius ingenium in numerato habet. HISPO ROMANIVS maligne et accusatorie, “nihil,” inquit, “ego isti narraueram; ista, ut erat necesse, aliquid ex uultu, aliquid ex nocturnis uigiliis suspicata est: unde emanauerit sermo, scietis. uidetis quo ueniat tyrannus: non ad amicum meum, non ad seruum, sed ad istam, quae nihil negoti habuisset, si tacuisset. Tua etiam causa tacuisti: sciebas te perituram, si confessa esses tyrannicidium.” HYBREAS dixit: a)na/cais ou)=n e)pi\ th\n a)/kran e)piw\n kai\ ei) e)piqumei=s nu=n labe\ to\ ci/fos.

hic sum l vinicius quo nemo ciuis romanus in ago causa praesens habeo ingenium quisquis longus cogitatio ille praesto sum primus intentio animus do ex tempus causa ago sed non desidero hic commendatio ut ex tempus ago uideo de hic eleganter dico diuus augustus l vinicius ingenium in numero habeo hispo romanivs malignus et accusatorius nihil inquam ego iste narraueram iste ut sum necesse aliquis ex uultus aliquis ex nocturnus uigilia suspicor sum unde emanauerit sermo scio uideo quo uenio tyrannus non ad amicus meus non ad seruus sed ad iste qui nihil negotium habeo si taceo tuus etiam causa taceo scio tu pereo si confiteor sum tyrannicidium hybreas dico ab no cais ou n e pi th n ab kran e piw n kai is e piqumei senatus nu n labes to cichorium fos


Pro illo qui debilitabat expositos pauci admodum dixerunt. Dixit GALLIO et hoc colore usus est: egentem hominem et qui ne se quidem alere nedum alios posset, sustulisse eos qui iam relicti sine spe uix spiritum traherent, quibus non iniuria fieret si aliquid detraheretur, sed beneficium daretur si uita seruaretur. faciant inuidiam alicui oculos desse, alicui manus, dicant illos per hunc tam misere uiuere, dum fateantur per hunc uiuere. GALLIO illud quoque in argumentis temptauit: adeo, inquit, haec res non nocuit reipublicae, ut possit uideri etiam profuisse:

pro ille qui debilito expono paucus admodum dico dico gallio et hic color utor sum egeo homo et qui ne sui quidem alo nedum alius possum tollo is qui iam relinquo sine spes uix spiritus traho qui non iniuria fio si aliquis detraho sed beneficium do si uita servo facio inuidia aliqui oculus defleo aliqui manus dico ille per hic tam mitto uiuo dum fateor per hic uiuo gallio ille quoque in argumentum tento adeo inquam hic res non noceo reipublicae ut possum uideo etiam prosum


ARELLI FVSCI patris. Ne metue, puella, pudica es: sed sic te uiro lauda, non templo. Meretrix uocata es, in communi loco stetisti, superpositus est cellae tuae titulus, uenientem recepisti. cetera. etiamsi in communi loco essem tamen potius silerem. Pompei SILONIS. Excipitur meretricium osculis, docetur blanditias et in omnem motum confingitur. Auertite aures petiturae sacerdotium dum reliqua narro: nihil ad uos deferam dubium, nihil audietis nisi quod uicina ciuitas uidit. Tu sacerdos? quid si tantum capta, quid si tantum prostituta, quid si tantum homicida, quid si tantum rea fuisses ? Romani Hisponis.

arelli fvsci pater ne metuo puella pudicus sum sed sic tu uir laudo non templum meretrix uoco sum in communis locus sto superpono sum cella tuus titulus venio recipio ceterus etiamsi in communis locus sum tamen potis sileo pompejus silo excipio meretricius osculis doceo blanditia et in omnis motus confingo averto auris peto sacerdotium dum reliquus narro nihil ad tu defero dubius nihil audio nisi qui uicinus ciuitas uideo tu sacerdos quis si tantus capio quis si tantus prostituo quis si tantus homicida quis si tantus rea sum romanus hisponis


Papiri FABIANI. Quam nihil in illa domo meretriciae uitae uidi! adsidebat mulier tristi uultu, adfecta, aegro simillima ipsa, demissis in terram oculis. “Pater,” inquit, “nihil tecum frater locutus est?” in sinu meo et filium et animam deposuit. domum pertuli. Dementiam uocat quod infantem non abdicaui. quid facerem? negarem aliquid filio, cum ille rogaret pro filio? Ignosco tibi quod tam durus es: aegrum fratrem non uidisti. ille magni modo successor patrimoni natus in lectulo precario moriebatur; non seruorum turba circumstabat, non amicorum; inter infantem et mulierculam deficientis adulescentis spiritus in aduentum meum sustinebatur. ut intraui, cadentes iam oculos ad nomen meum erexit fugientemque animam retinuit. “pater,” inquit, “quod adhuc nihil deprecatus sum non contumacia feci; fratri mandaueram.” Indico tibi crimina mea: expirantem coheredem tuum ad uitam uolui reuocare; ut saluus esset rogaui deos, et licet dementiam uoces, si uixisset recepissem.

papirius fabiani quam nihil in ille domus meretricius uita uideo assideo mulier tristis uultus afficio aeger similis ipse demitto in terra oculus pater inquam nihil tu frater loquor sum in sinus meus et filius et anima depono domus pertulis dementia uoco qui infer non abdicaui quis facio negaris aliquis filius cum ille rogo pro filius ignosco tu qui tam durus sum aeger frater non uideo ille magnus modo successor patrimonium nascor in lectulus precarius morior non seruus turba circumsto non amicus inter infer et muliercula deficio adulescens spiritus in aduentus meus sustineo ut intro cado iam oculus ad nomen meus erigo fugio anima retineo pater inquam qui adhuc nihil deprecor sum non contumacia facio frater mando indicus tu crimen meus expirantem coheres tuus ad uita uolo reuoco ut salvus sum rogo deus et licet dementia uox si vivo recipio


*G*L*U*K*W*N dixit: pu=r kai\ a)/nqrwpos, *promhqeu=, ta\ sa/ SE dw=ra basani/zei. TRIARIVS hoc ex aliqua parte cum subriperet, inflexit. Hos aiebat SEVERVS CASSIVS, qui hoc facerent, similes sibi uideri furibus alienis poculis ansas mutantibus. multi sunt qui detracto uerbo aut mutato aut adiecto putent se alienas sententias lucri fecisse. TRIARIVS autem sic uertit: corrupisti duo maxima Promethei munera, ignem et hominem. sed et Graeci illam subrupuerunt; EVCTEMON qui dixit:

g l quintus k w n dico pu romanus kai ab nqrwpos promhqeu ta sa sui dw ra basani zei triarivs hic ex aliqui pars cum surripio inflecto hic aio severvs cassivs qui hic facio similis sui uideo fur alienus poculum ansa muto multus sum qui detraho uerbum aut muto aut adicio puto sui alienus sententia lucrum facio triarivs autem sic uerto conrumpo duo maximus prometheus munus ignis et homo sed et graecum ille surripio evctemon qui dico


Scio quosdam putare quaestionem esse: an possit a priuato homine laedi respublica; SPARSVM certe ita declamare memini. quod si quisquam recipit et illam recipiet: an a muliere possit, an a sene, an a paupere possit; quorum nihil umquam quaeritur, sed dici tamen solet; quomodo, cum illa quaestio tractatur: an respublica laesa sit, totiens reus inter argumenta non laesae reipublicae dicit: ne potuit quidem laedi a priuato, a paupere, ab aegro, ab absenti. GALLIO fecit et illam quaestionem: an in expositis laedi possit respublica. non potest, inquit, respublica laedi nisi in aliqua sui parte; haec nulla reipublicae pars est; non in censu illos inuenies, non in testamentis. Sed haec quoque in illam incurrit: an respublica laesa sit; dicitur enim: ne laedi quidem potuit in eis quos non habebat.

scio quidam puto quaestio sum an possum ab priuo homo laedo respublica sparsvm certus ita declamaris memini qui si quisquam recipio et ille recipio an ab mulier possum an ab seni an ab pauper possum qui nihil umquam quaero sed dico tamen soleo quomodo cum ille quaestio tracto an respublica laedo sum totiens reus inter argumentum non laedo reipublicae dico ne possum quidem laedo ab priuo ab pauper ab aeger ab absum gallio facio et ille quaestio an in expono laedo possum respublica non possum inquam respublica laedo nisi in aliqui suus pars hic nullus reipublicae pars sum non in census ille inuenio non in testamentum sed hic quoque in ille incurro an respublica laedo sum dico enim ne laedo quidem possum in is qui non habeo


Ille Passieno prima eius syllaba in Graecum mutata obscenum nomen inposuit, declamatori subtili sed arido; ille Sparso dixit scolam communem cum rhetore quodam habenti: tu potes controuersiam intellegere qui non intellegis te laterem lauare ? SPARSVS autem dicebat uiolenter, sed dure. Ad imitationem se Latronis derexerat nec tamen, umquam similis illi erat, nisi cum eadem diceret.

ille passienus primus is syllaba in graecus muto obscenus nomen inpono declamator subtilis sed aridus ille spargo dico scolam communis cum rhetor quidam habeo tu possum controuersia intellego qui non intellego tu lateo lauo sparsvs autem dico violens sed durus ad imitatio sui latro derego neque tamen umquam similis ille sum nisi cum idem dico


Non puto uos exigere diuisionem, cum coniecturalis sit controuersia. habet tamen dissimilem ceteris coniecturam et duplicem; non quomodo solet aut inter duos reos, cum alterum coarguimus, aut inter duo crimina, cum alterum probamus, ut id alterius fiat probatio, tamquam cum dicimus adulteram fuisse, ut credatur propter hoc etiam uenefica: in uno homine coniectura duplex est. quaerimus enim utrum uenenum in suam mortem an in patris parauerit.

non puto tu exigo diuisio cum coniectural sum controuersia habeo tamen dissimilis ceterus conicio et duplico non quomodo soleo aut inter duo reus cum alter coarguo aut inter duo crimen cum alter probo ut is alter fio probatio tamquam cum dico adulter sum ut credo propter hic etiam veneficus in unus homo conicio duplex sum quaero enim utrum uenenum in suus mors an in pater paro


Ne illam quidem secuti sunt tractationem qua usus est BLANDVS, qui dixit: militia tibi superuacua est, inuidiosa est, periculosa est. superuacua est, quia non cogeris, immo uerecundia uetaris. gloriae causa aliquis militat: consecutus es gloriam; uacationis causa: consecutus es; praemii causa: tria domi praemia sunt; et sic transiit, ut diceret inuidiosum esse unum hominem toties optare omnibus honores intercipere; quam periculosa res esset inuidia, quam magnos uiros oppressisset. hic exempla. Periculosam esse militiam, eodem loco collegit, quo ceteri; illud unum noui adiecit de lege, non posse iam illum fortiter facere, quia omnes illum hostes peterent: “uidelicet ideo lex ter fortem dimisit; scit illum iam obseruari ab hoste.”

ne ille quidem sequor sum tractatio qui utor sum blandvs qui dico militia tu superuacua sum invidiosus sum periculosus sum superuacua sum quia non cogo immo verecundia uetaris gloria causa aliquis milito consequor sum gloria uacatio causa consequor sum praemium causa tres domus praemium sum et sic transeo ut dico inuidiosus sum unus homo totiens optaris omnis honor intercipio quam periculosus res sum inuidia quam magnus uir opprimo hic exemplum periculosus sum militia idem locus colligo quo ceterus ille unus nouus adiicio de lex non possum iam ille fortis facio quia omnis ille hostis peto uidelicet ideo lex ter fortis dimitto scio ille iam obseruaris ab hostis


si tantum ingenuus fuisset? CESTI PII. Soror, opto tibi perpetuam sterilitatem. Cum dicerem: “manumittamus seruum,” aiebat: “expectemus sororis nuptias.” Ergo tibi, soror, ut honestos habeas liberos, adulterandum est? Fecit se similem tyranno, filiam raptis, libertum cruciariis. Plus seruo dominus permisit quam tyrannus. Qui facit has nuptias aut insanus est aut tyrannus. Quis hoc potest credere, optandum filiae fuisse ne finiretur tyrannis, ne rediret pater? Si interrogauero patrem, quod grauissimum in tyrannide fuerit scelus, si sanus est respondebit:

si tantus ingenuus sum cestus pius soror opto tu perpetuus sterilitas cos dico manumitto seruus aio expecto soror nuptiae ergo tu soror ut honestus habeo liber adultero sum facio sui similis tyrannus filia rapio libertus cruciarius multus seruus dominus permitto quam tyrannus qui facio hic nuptiae aut insanus sum aut tyrannus quis hic possum credo opto filia sum ne finio tyrannus ne redeo pater si interrogo pater qui gravis in tyrannis sum scelus si sanus sum respondeo


exclamauit Cestius: tu autem quousque? OTHO pater hoc colore usus est pro patre: dixit enim molestum fuisse imperatori, quod illum suffixum legati intuebantur; itaque, ut ab hoc illos spectaculo diiungeret et exoneraret uerecundiam suam id dixisse, quo audito festinarent. itaque dixisse illum non “caueant proditionem,” sed “cauete;” quasi ipsis legatis esset periculum, ne proderentur.

exclamo cestius tu autem quousque otho pater hic color utor sum pro pater dico enim molestus sum imperator qui ille suffigo legatus intueor itaque ut ab hic ille spectaculum diiungeret et exonero uerecundia suus is dico quo audio festino itaque dico ille non caueant proditio sed caueo quasi ipse legatus sum periculum ne prodo


FABIANVS illam quaestionem fecit et in ea multum moratus est: dementiae non posse agi nisi cum eo qui morbo fureret; in hoc enim latam esse legem, ut pater a filio sanari deberet, non ut regi. Latro eleganter dicebat quasdam esse quaestiones, quae deberent inter res iudicatas referri, tamquam, an quidquid optauerit uir fortis aut tyrannicida accipere debeat: quoniam pronuntiatum est non debere, nemo iam hanc quaestionem tractat, sicut ne illam quidem, an quidquid pater imperat faciendum sit. inter has putabat et hanc esse, an pater ob dementiam qui morbo fureret tantum accusari a filio debeat; aiebat enim manifestum esse e lege et de officio patris quaeri et fingi quasdam controuersias, in quibus pater furiosus probari non possit, nec absolui tamen propter impietatem nimiam, libidinem foedam. Quid ergo? aiebat, numquam utar hac quaestione?

fabianvs ille quaestio facio et in is multus moror sum dementia non possum ago nisi cum is qui morbus furo in hic enim fero sum lex ut pater ab filius sanaris debeo non ut rex latro eleganter dico quidam sum quaestio qui debeo inter res judico refero tamquam an quisquis opto uir fortis aut tyrannicida accipio debeo quoniam pronuntio sum non debeo nemo iam hic quaestio tracto sicut ne ille quidem an quisquis pater impero facio sum inter hic puto et hic sum an pater ob dementia qui morbus furo tantus accusaris ab filius debeo aio enim manifestus sum e lex et de officium pater quaero et fingo quidam controversia in qui pater furiosus probaris non possum neque absolvo tamen propter impietas nimius libido foedus quis ergo aio numquam uto hic quaestio


MVRREDIVS non degenerauit in hac controuersia; nam colorem stultissimum induxit: uoluit, inquit, et hic sequi fratris exemplum: dum retineo, dum luctor, uisus est patrem cecidisse. Vnum ex his quos audiui declamantis scio MENTONEM usum non patrono patre sed aduocato; ipsum tyrannicidam induxit dicentem et colore usus est: non iussum se a patre, quia aiebat incredibile omnibus uideri patrem coram tyranno caedi se iussisse, sed iniisse se tyrannicidi consilium, ut per hoc ad amicitiam perueniret, per amicitiam ad tyrannicidium. Haec eius sententia laudata est, cum describeret se patri manus adferentem: nihil in toto tyrannicidio difficilius feci. et illud dixit: iam tum factum esset tyrannicidium, si me frater non dereliquisset. et illud dixit: uos ego tunc respexi, templa leges rempublicam; nam si me tantum spectassem, facile tyrannidem effugissem illa qua frater effugerat.

mvrredivs non degenerauit in hic controuersia nam color stultus induco uolo inquam et hic sequor frater exemplum dum retineo dum luctor uideo sum pater cado vnus ex hic qui audio declamo scio mento usus non patronus pater sed advoco ipse tyrannicida induco dico et color utor sum non jubeo sui ab pater quia aio incredibilis omnis uideo pater coram tyrannus caedo sui iubeo sed iniisse sui tyrannicidium consilium ut per hic ad amicitia pervenio per amicitia ad tyrannicidium hic is sententia laudo sum cum describo sui pater manus affero nihil in totus tyrannicidium difficilis facio et ille dico iam tum facio sum tyrannicidium si ego frater non derelinquo et ille dico tu ego tunc respicio templum lex rempublicam nam si ego tantus specto facilis tyrannis effugio ille qui frater effugio


quam otiosi, quam securi adulteri transierunt praeter oculos meos, praeter filii manus! Latro cum exeuntis adulteros descripsisset adiecit: adulescens, parentes tuos sequere. NICETES illam sententiam pulcherrimam, qua nescio an nostros antecesseritSed illud ALBVCI utique Graecos praeminet: cum pugnantem se in acie descripsisset, dixit: me miserum, quas manus adulter effugit! et illud Albuci: “non potui,” inquit, “matrem occidere.” quo excusatior sis adice “et patrem.” Albucius sic narrauit tamquam filio sciente factum esset adulterium; suspectum quasi conscium matri suae fecit. P. Asprenas dixit: exiit nouissime maritus et dedit adulteris suis locum. Idem dixit: matrem occidere non potes? adulterum certe occides. an et iste pater est? Dixerat NICETES MVRREDIVS dum hanc sententiam imitari uult, stultissimam dixit: reliqui in acie pugnantes manus.

quam otiosus quam securus adulter transeo praeter oculus meus praeter filius manus latro cum exeo adulter describo adiicio adulescens parens tuus sequor nicetes ille sententia pulcher qui nescio an noster antecesseritsed ille albvci utique graeci praemino cum pugno sui in acies describo dico ego miser qui manus adulter effugio et ille albucius non possum inquam mater occaedes quo excuso sum adicio et pater albucius sic narro tamquam filius scio facio sum adulterium suspicio quasi conscius mater suus facio p asprenas dico exeo nouus maritus et do adulter suus locus idem dico mater occaedes non possum adulter certus occaedes an et iste pater sum dico nicetes mvrredivs dum hic sententia imitor uolo stultus dico reliquus in acies pugno manus


Hic iste inter uarios conuiuarum uultus submoueri iubet et miserum stare ad praebendas ceruices immotum: interim distinguitur mors poculis. ne sobri quidem carnificis manu ciuis Romanus occisus est. Non ueto quominus securi percutiatur: illud rogo, legi potius quam scorto cadat. memento terrorem imperio quaeri, non oblectamenta mulierculis. Quid ego nunc referam, iudices, ludorum genera, saltationes et illud dedecoris certamen, praetorne se mollius moueret an meretrix?

hic iste inter uarius conuiua uultus submoveo iubeo et miser sto ad praebeo ceruix immotus interim distinguo mors poculum ne sobrius quidem carnifex manus ciuis romanus occido sum non veto quominus securus percutio ille rogo lego potis quam scortum cado memento terror imperium quaero non oblectamentum mulierculis quis ego nunc refero iudex ludus genus saltatio et ille dedecor certamen praetor sui mollis moveo an meretrix


Aliquis fortasse inuentus est, quem hoc ipsum inritaret, quod rogabas. Ipse autem leno pepercit? ignoramus istos quibus uel hoc in eiusmodi quaestu praecipue placet, quod inlibatam uirginitatem decerpunt? seruauit te leno quam prostituturus erat in libidinem populi? istam sic leno, tamquam nos castam e castis? “Omnes,” inquit, “exoraui.” Si quis dubitabat an meretrix esset, audiat quam blanda sit. haesisti in conplexu, osculo pacta es, ut felicissima fueris pro pudicitia inpudice rogasti. Quid faciam mulieri intra crimina sua delitiscenti? eum dico: “uim passa es,” “occidi,” inquit, cum dico: “hominem occidisti,” “inferebat,” inquit, “uim mihi.” sacerdos nostra stuprum homicidio, homicidium stupro defendit. Divisio. Latro in has quaestiones diuisit:

aliquis fortasse inuenio sum qui hic ipse irrito qui rogo ipse autem leno parco ignoro iste qui uel hic in eiusmodi quaestus praecipuus placeo qui illibatus uirginitas decerpo seruo tu leno quam prostituo sum in libido populus iste sic leno tamquam nos castus e caveo omnis inquam exoraui si quis dubito an meretrix sum audio quam blandus sum haereo in complexus osculo paciscor sum ut felix sum pro pudicitia impudicus rogo quis facio mulier intra crimen suus delitiscenti is dico uis patior sum occido inquam cum dico homo occido infero inquam uis ego sacerdos noster stuprum homicidium homicidium stuprum defendo divisio latro in hic quaestio diuido


TRIARIVS dixit: negabat se puella fecisse; negabat illum suis cecidisse manibus: altior, inquit, humana uisa est circa me species eminere et puellares lacertos supra uirile robur attollere. quicunque estis, dii immortales, qui pudicitiam ex illo infami loco cum miraculo uoluistis emergere, non ingratae puellae opem tulistis: uobis pudicitiam dedicat quibus debet. Alterius partis color nihil habet difficultatis: adparet ex sententiis quas praeposui. dicendum est in puellam uehementer, non sordide nec obscene. Sordide, ut BASSVS IVLIVS qui dixit: “extra portam hanc uirginem” et: “ostende istam aeruginosam manum;” VIBIVS RVFVS qui dixit: “redolet adhuc fuliginem fornicis.” Obscene, quemadmodum MVRREDIVS rhetor qui dixit: “unde scimus, an cum uenientibus pro uirginitate alio libidinis genere deciderit?”

triarivs dico nego sui puella facio nego ille suus cado manus alo inquam humanus uideo sum circa ego species emineo et puellaris lacertus supra uirilis robur attollo quicumque sum dius immortalis qui pudicitia ex ille infamis locus cum miraculum uoluistis emergo non ingratus puella ops fero tu pudicitia dedico qui debeo alter pars color nihil habeo difficultas appareo ex sententia qui praepono dico sum in puella uehementer non sordidus neque obscenus sordidus ut bassvs ivlivs qui dico extra porta hic uirgo et ostendo iste aeruginosus manus vibivs rvfvs qui dico redoleo adhuc fuligo fornix obscenus quemadmodum mvrredivs rhetor qui dico unde scio an cum uenio pro uirginitas alius libido genus decido


et comparauit. Deinde, si potest uindicari maiestatis lege id quod proconsul maiestatis publicae et iure et apparatu usus peccauit, an hoc possit. Non potest, inquit; nihil enim detractum est populi Romani magnitudini. Is laedit populi Romani maiestatem qui aliquid publico nomine facit: tamquam legatus falsa mandata adfert, sic audiuntur tamquam illa populus Romanus dederit; imperator foedus percussit, uidetur populus Romanus percussisse et continetur indigno foedere: nunc nec uiribus quicquam populi Romani detractum est nec opinioni; proconsuli enim inputatur si quid fecit, non populo Romano. At ex te ceteros aestimant. Non: nam et ante hunc alii fuerunt ex quibus aestimari possent et post hunc erunt, et singulorum uitia nemo urbibus adscribit.

et comparo deinde si possum uindico maiestas lex is qui proconsul maiestas publicus et ius et apparatus utor pecco an hic possum non possum inquam nihil enim detraho sum populus romanus magnitudo is laedo populus romanus maiestas qui aliquis publicus nomen facio tamquam legatus fallo mandatum affero sic audio tamquam ille populus romanus do imperator foedus percutio uideo populus romanus percutio et contineo indignus foedus nunc neque uis quisquam populus romanus detraho sum neque opinio proconsulis enim inputo si quis facio non populus romanus at ex tu ceterus aestimo non nam et ante hic alius sum ex qui aestimaris possum et post hic sum et singulus uitium nemo urbs adscribo


LARTO tres fecit quaestiones: an illa, interrogauit, optio iusta fuerit. Non fuit, inquit, iusta: non enim constabat te raptorem esse. Nihil refert, inquit, an negauerit. erat enim raptor, etiam si negabat, et ita iusta fuit optio. An si iniusta optio fuit, reuocari possit. Optio, inquit, semel puellae datur; immutabilis est, simul emissa est. Iudex quam tulit de reo tabellam reuocare non potest; quaesitor non mutabit pronuntiationem suam. nihil tam ciuile est, tam utile est, quam breuem potestatem esse quae magna est. si uolet et alteram optionem suam reuocare et deinde tertiam, numquam constabit quid futurum sit, cum illa quod optauerit possit sequenti semper optione rescindere. Tertiam fecit quaestionem: an si potest reuocari aliquando optio, nunc debeat. Hic defensio adulescentis quia negauit se uitiasse.

larto tres facio quaestio an ille interrogo optio iustus sum non sum inquam iustus non enim consto tu raptor sum nihil refero inquam an nego sum enim raptor etiam si nego et ita iustus sum optio an si iniustus optio sum reuocaris possum optio inquam semel puella do immutabilis sum simul emitto sum iudex quam fero de reor tabella reuoco non possum quaesitor non muto pronuntiatio suus nihil tam ciuilis sum tam utilis sum quam brevis potestas sum qui magnus sum si uolo et alter optio suus reuoco et deinde tertius numquam consto quis sum sum cum ille qui opto possum sequor semper optio rescindo tertia facio quaestio an si possum reuocaris aliquando optio nunc debeo hic defensio adulescens quia nego sui vitio


Ab altera parte hoc colore omnes declamauerunt tamquam patre iubente fecisset. TRIARIVS dixit: in fili mei manus incucurri. BASSVS IVLIVS dixit: ego me fili mei manibus cecidi. Haterius dixit: ago gratias tyranno quod alterum filium meum custodiri iussit ne mori posset. CESTIVS ait in narratione: tyrannus iubet caedere, exposita tormenta sunt, quid faciet? moriatur, inquis. hoc dicis: ne caedat patrem occidat. FVSCVS ARELLIVS dixit: conplecti uolo istas manus optume de me etiam ante tyrannicidium meritas. GALLIO dixit: uiderit quantum tibi se putet debere respublica; ego plus me quam illam debere tibi iudico: difficilius est quod me iubente fecisti. MONTANVS VOTIENVS dixit in narratione: si perseueras, fili, fratrem sequar: uideris utrum caedere patrem malis an occidere.

ab alter pars hic color omnis declamauerunt tamquam pater jubeo facio triarivs dico in filis meus manus incurro bassvs ivlivs dico ego ego filis meus manus cado haterius dico ago gratia tyrannus qui alter filius meus custodio iubeo ne morior possum cestivs aio in narratio tyrannus iubeo caedo expono tormentum sum quis facio morior inquam hic dico ne caedo pater occaedes fvscvs arellivs dico conplecto uolo iste manus bonus de ego etiam ante tyrannicidium mereo gallio dico video quantus tu sui puto debeo respublica ego multus ego quam ille debeo tu judico difficilis sum qui ego jubeo facio montanvs votienvs dico in narratio si persevero filis frater sequor uideo utrum caedo pater malus an occaedes


Prius illa quae belle dicta sunt referam. FVSCVS ait: districta leui uulnere est cutis; non credas factum manu priuigni, credas amatoris. PASSIENVS ait: sic leuiter te uulnerauit dextera illa cui nec paries obsistit nec pater? VARIVS GEMINVS dixit: da ferrum testi meo: fortius feriet. CESTIVS dixit, cum descripsisset quam leue uulnus esset: nocueras, inquit, mihi, si amicae tuae nocere potuisses. BRVTVS BRVTTEDIVS cotidiano uerbo significanter usus est: riualem, inquit, occidit, amicam sauciauit. HISPO ROMANIVS eiusdem generis rem dixit: ostende, nouerca, ostende istud quod amator tuus uellicauit. BASSVS SEPVLLIVS dixit: maritum occidit, adulteram strinxit.

prior ille qui bellus dictum sum refero fvscvs aio distringo leuis uulnus sum cutis non credo facio manus privignus credo amator passienvs aio sic leuis tu vulnero dextera ille qui neque pario obsisto neque pater varivs geminvs dico do ferrum testis meus fortis ferio cestivs dico cum describo quam leuis uulnus sum noceo inquam ego si amica tuus noceo possum brvtvs brvttedivs cottidianus uerbum significanter utor sum riual inquam occido amica saucio hispo romanivs idem genus res dico ostendo noverca ostendo iste qui amator tuus uellicauit bassvs sepvllivs dico maritus occido adulter stringo


solebat autem sic ad locos peruenire, ut amorem descripturus paene cantantis modo diceret: “amorem describere uolo,” sic tamquam “bacchari uolo.” deinde describebat et totiens coepturus repetebat: “amorem describere uolo.” In hac controuersia plane quod uoluit consecutus est, ut diuitias nobis in odium adduceret. saepe enim ingessit: “diuitias describere uolo” et multa facunde explicuit, corruptius quam Fabianus, set dulcius. hoc unum occurrit in quo pusillum inest insaniae: “non me delectant ignoti seruorum domino greges nec sonantia laxi ruris ergastula:

soleo autem sic ad locus pervenio ut amor describo paene canto modo dico amor describo uolo sic tamquam baccharis uolo deinde describo et totiens coepio repeto amor describo uolo in hic controuersia planus qui uolo consequor sum ut diuitiae nos in odium adduco saepe enim ingero diuitiae describo uolo et multus facundus explico corrumpo quam fabianus sed dulcis hic unus occurro in quo pusillus insum insania non ego delecto ignosco seruus dominus grex neque sono laxus rus ergastulum


tyrannum quoque tunc cum amare deberes, occidisti. MONTANVS partem accusatoris declamauit et hoc colore usus est: indulgentissimum fuisse in liberos patrem; nimiam eius pietatem tyranno notam fuisse; itaque illum, qui quaereret pudicis dolorem ex inpudicitia, contumacibus ex seruitute, piissimo patri tormentum quaesisse ex filiorum impietate; et induxit illum animose loquentem qui iussus est prior patrem caedere: “quid, si non cecidero,” inquit, “quid facturus es? torquebis? occides? plus est quod imperas quam quod minaris.” Certamen erat in uno homine utrum plus posset natura an tyrannus. “Caede,” inquit: “non caedo;” “uerbera:” “non ferio.” haec fratre audiente. Et illud dixit: cum promitteret amicitiam tyrannus magis praemium extimuit tyrannici imperi quam imperium. Et cum descripsisset cicatrices pulsati patris et deformem adhuc faciem, dixit: ab utroque caesum putes.

tyrannus quoque tunc cum amo debeo occido montanvs pars accusator declamo et hic color utor sum indulgeo sum in liber pater nimius is pietas tyrannus nota sum itaque ille qui quaero pudicus dolor ex impudicitia contumax ex seruitus pius pater tormentum quaero ex filius impietas et induco ille animosus loquor qui iubeo sum prior pater caedo quis si non cado inquam quis facio sum torqueo occaedes multus sum qui impero quam qui minaris certamen sum in unus homo utrum multus possum natura an tyrannus caedes inquam non caedo verbero non ferio hic frater audio et ille dico cum promitto amicitia tyrannus magis praemium extimesco tyrannicus imperium quam imperium et cum describo cicatrix pulso pater et deformo adhuc facies dico ab uterque caedo puto


ALBVCI SILI. Quid desideratis ultra? imperator supplicium tulit, proditor pretium. Tristiorem istum uidimus cum filius imperator renuntiatus est quam cum captus. Redde rationem, quemadmodum redieris tutus, senex, solus cum auro, cum etiam imperatores capiantur. Imperator adulescens renuntiatus est omnibus laetis praeter patrem.

albvci silis quis desidero ultra imperator supplicium fero proditor pretium tristis iste uideo cum filius imperator renuntio sum quam cum capio reddo ratio quemadmodum redeo tueor senex solus cum aurum cum etiam imperator capio imperator adulescens renuntio sum omnis laetus praeter pater


Declamauerat apud illum hanc ipsam controuersiam VARVS QVINTILIVS, tunc Germanici gener, et praetextatus. is cum descripsisset circumstantium indignationem quod tam cito oculis poena subduceretur, dixit: exaudierunt dii immortales publici uoti preces: incestam, ne cito supplicium transcurreret, reuocauerunt. CESTIVS multa contumeliose dixit in istam sententiam: sic, inquit, quomodo quadrigas reuocauerunt ? nam et ante posuisti similitudinem, quia et haec de carcere exierat. Cum multa dixisset nouissime adiecit rem quam omnes improbauimus: “ista neglegentia pater tuus exercitum perdidit.” filium obiurgabat, patri maledixit.

declamo apud ille hic ipse controuersia varvs qvintilivs tunc germanicus gener et praetextatus is cum describo circumsto indignatio qui tam cito oculus poena subduco dico exaudio dius immortalis publicus uotum prex incesta ne cito supplicium transcurro revoco cestivs multus contumeliosus dico in iste sententia sic inquam quomodo quadrigae revoco nam et ante pono similitudo quia et hic de carcer exeo cos multus dico nouus adiicio res quam omnis improbauimus iste neglegentia pater tuus exercitus perdo filius obiurgo pater maledixit


“Laesa est,” inquit, “respublica.” Laesa non est, ut existimo. Aliquis Olynthio depositum negauerit, uidebitur non rempublicam, sed hominem laesisse. Olynthiis hoc tribuistis, ut eodem loco essent quo Atheuienses. “Laesisti, inquit, rempublicam, quod hanc picturam in templo posuisti.” Laedunt rempublicam qui aliquid illi auferunt, non qui adiciunt, qui diruunt templa, non qui ornant. peccauerunt ergo et sacerdotes qui tabulam receperunt. quare tamen non reciperent? deorum adulteria picta sunt, positae sunt picturae Herculis liberos occidentis.

laedo sum inquam respublica laedo non sum ut existimo aliquis olynthius depono nego video non rempublicam sed homo laedo olynthius hic tribuo ut idem locus sum quo atheuienses laedo inquam rempublicam qui hic pingo in templum pono laedo rempublicam qui aliquis ille aufero non qui adicio qui diruo templum non qui orno pecco ergo et sacerdos qui tabula recipio quare tamen non recipio deus adulterium pingo sum pono sum pingo hercules liber occaedes


ALBVCI SILI. Duxi uxorem nullis adhuc inquinatam fabulis, nec miror innocentem tunc fuisse: adhuc puella erat. Blandi. Vt scelerata sit, nempe matri suae similis est, ante ueneficium oportet faciat quam parricidium. “Filia, inquit, conscia est.” Di te perdant! etiam dum torqueris occidis. Seruus tortus Catonem conscium furti dixit. quid agitis? utrum plus creditis tormentis an Catoni? BVTEONIS. Si conscius a te, puella, quaeretur, nominato patrem. Quod nouerca tam sero, puella tam cito? “Filia, inquit, conscia est.”

albvci silis duco uxor nullus adhuc inquino fabula neque miro innocens tunc sum adhuc puella sum blandio vt scelero sum nempe mater suus similis sum ante veneficium oportet facio quam parricidium filia inquam conscius sum deus tu perdo etiam dum torqueo occaedes seruus torqueo cato conscius furtum dico quis ago utrum multus credo tormentum an cato bvteonis si conscius ab tu puella quaero nomino pater qui noverca tam serus puella tam cito filia inquam conscius sum


alteri enim credi non debet, alteri non solet. OTHO tamen IVNIVS bene dicebat has controuersias, quae suspiciose dicendae erant. itaque memini optime illum dicere pro † hac rene adulteri rea in quam SYRIACVS VALLIVS, homo disertus, calumniam iurauerat. Erat genus iudicii tale: speciosum iuuenem dominus suus deprehendisse cum uxore in cubiculo testatus est et ob hoc uxorem suam dimisit. hoc nomine seruum adulteri postulatum dominus non defendebat, mulier in quam petebatur praeiudicium tuebatur. opus erat aliquo colore, cum in cubiculo uisa esset cum seruo et marito.

alter enim credo non debeo alter non soleo otho tamen ivnivs bene dico hic controversia qui suspiciosus dico sum itaque memini optume ille dico pro hic reneo adulter rea in quam syriacvs vallivs homo dissero calumnia juro sum genus iudicium talis speciosus iuuenis dominus suus deprehendo cum uxor in cubiculum testor sum et ob hic uxor suus dimitto hic nomen seruus adulter postulo dominus non defendo mulier in quam peto praejudicium tueor opus sum aliquis color cum in cubiculum uideo sum cum seruus et marito


cauete proditionem. hoc si cauere uultis imperatores senes facite. Illud et in hac controuersia et in omni uitandum aiebat CESTIVS, quotiens aliqua uox poneretur, ne ad illam quasi ad sententiam decurreremus. sicut in hac apud Cestium quidam auditor eius hoc modo coepit: “ut uerbis ducis uestri, iudices, incipiam, cauete proditionem;” sic finiuit declamationem, ut diceret: “finio quibus uitam finiit imperator, cauete proditionem.” Hoc sententiae genus Cestius echo uocabat et dicenti discipulcstatim exclamabat: *m*e*r th\n h)xw/: ut in illa suasoria in qua deliberat Alexander an Oceanum nauiget, cum exaudita uox esset: “quousque inuicte?” ab ista uoce quidam coepit declamare et in hac desiit; ait illi Cestius desinenti: e)/n soi me\n lh/cw, se/o d' a)/rcomai. et alteri cum descriptis Alexandri uictoriis, gentibus perdomitis, nouissime poneret: “quousque imuicte?”

caueo proditio hic si caueo uolo imperator senex facio ille et in hic controuersia et in omnis vito aio cestivs quotiens aliqui uox pono ne ad ille quasi ad sententia decurro sicut in hic apud cestius quidam auditor is hic modo coepio ut uerbum dux vester iudex incipio caueo proditio sic finio declamatio ut dico finio qui uita finio imperator caueo proditio hic sententia genus cestius echo uoco et dico discipulcstatim exclamo m e romanus th n h xw ut in ille suasoria in qui delibero alexander an oceanus navigo cum exaudio uox sum quousque invictus ab iste uox quidam coepio declamaris et in hic desino aio ille cestius desino e n soi ego n lh cw sui o d ab rcomai et alter cum describo alexander uictoria gens perdomo nouus pono quousque imuicte


ARELLI FVSCI patris. Ut audiui clamorem, si qua est fides, deprensos a patre adulteros putaui. Quis ferret te uoluntariam testem in forum uenientem, etiamsi uenires dictura pro filio? miserrime puer, quamuis ipse pericliter, plus tamen pro te timeo: nimium fraternis insistis uestigiis; itaque iam tibi cum matre non conuenit. Quamdiu mater uixit, pater me fuit procuratore contentus. Non facile fit parricidium. Vis scire quantum natura possit? etiam infans pro fratre loquitur. TRIARI. Viuo patre adultera, moriente conscia, mortuo testis. Aliquis uno teste contentus est: dabo puerum. aliquis non uno teste contentus est: dabo populum. Obicit priuigno parricidium, filio mendacium. Intrat procurator qua solebat.

arelli fvsci pater ut audio clamor si qui sum fides deprensos ab pater adulter puto quis fero tu uoluntarius testo in forum venio etiamsi venio dico pro filius miser puer quamuis ipse periclitor multus tamen pro tu timeo nimium fraternus inquiro vestigium itaque iam tu cum mater non conuenio quamdiu mater uiuo pater ego sum procurator contineo non facilis fio parricidium volo scio quantus natura possum etiam infer pro frater loquor triaris viuo pater adultero morior conscius mortuus testis aliquis unus testis contineo sum do puer aliquis non unus testis contineo sum do populus obicio privignus parricidium filius mendacium intro procurator qui soleo


Erat quidem tibi maius ingenium quam fratribus tuis, omnium bonarum artium capacissimum: est et hoc ipsum melioris ingenii pignus, non corrumpi bonitate eius, ut illo male utaris. sed quoniam fratribus tuis ambitiosa curae sunt, foroque se et honoribus parant, in quibus ipsa quae sperantur timenda sunt, ego quoque eius alioqui processus auidus et hortator laudatorque uel periculosae dum honestae modo industriae duobus filiis nauigantibus te in portu retineo. Sed proderit tibi in illa quae tota mente agitas declamandi exercitatio, sicut Fabiano profuit: qui ut aliquando Sextium audiret, nihilominus declamitabat et tam diligenter, ut putares illum illi studio parari, non per illud alteri praeparari.

sum quidem tu magnus ingenium quam frater tuus omnis bonus ars capax sum et hic ipse bonus ingenium pignus non corrumpo bonitas is ut ille malus utaris sed quoniam frater tuus ambitiosus cura sum foro sui et honor paro in qui ipse qui spero timeo sum ego quoque is alioqui procedo auidus et hortator laudator uel periculosus dum honestus modo industria duo filius navigo tu in portus retineo sed prosum tu in ille qui totus mens agito declamo exercitatio sicut fabianus prosum qui ut aliquando sestius audio nihilominus declamito et tam diligenter ut puto ille ille studium paro non per ille alter praepararis


HISPO ROMANIVS dixerat: maritum autem ego istum uocem raptorem serotinum ? Verbum hoc, quasi aput antiquos non usurpatum, quibusdam displicebat. eiusdem uerbi significatione, ut extra reprehensionem esset, usus est GAVIVS SABINVS cum diceret, nondum esse consummatam aduersus seruos publicam uindictam: etiamnunc in domo nostra residuus raptor est.

hispo romanivs dico maritus autem ego iste uox raptor serotinus verbum hic quasi aput antiqui non usurpo quidam displiceo idem verbum significatio ut extra reprehensio sum utor sum gavivs sabinvs cum dico nondum sum consummo aduersus seruus publicus vindicta etiamnum in domus noster residuus raptor sum


FVLVI SPARSI. Quid iste accusanti fecisset, qui persequitur tacentem? “Cur non agis?” quia adeo non metuis ut cogas tecum agi. Numquid nunc tibi iniuriam facio sordidatus? quod reo licet, lugenti non licet? Quid potui patri meo minus praestare? in honorem eius uestem mutaui. ARGENTARI. Non uis patrem meum fleam? lacessere nos ultro non solebas. Clodi TVRRINI patris. “Quare, inquit, sordes sumpsisti?” quid ergo ? ne lugebo quidem quem uindicare non possum? nulli iniuriam facio nisi patri quem adhuc tacitus fleo. PORCI Latronis.

fvlvi spargo quis iste accuso facio qui persequor taceo cur non ago quia adeo non metuo ut cogo tu ago numquid nunc tu iniuria facio sordido qui reor licet lugeo non licet quis possum pater meus paruus praesto in honor is uestis muto argentaris non uolo pater meus fleo lacesso nos ultro non soleo claudius tvrrini pater quaris inquam sordeo sumo quis ergo ne lugeo quidem qui uindico non possum nullus iniuria facio nisi pater qui adhuc taceo fleo porcus latro


Id quod nunc a nullo fieri animaduerto semper fecit: antequam dicere inciperet sedens quaestiones eius quam dicturus erat controuersiae proponebat, quod summae fiduciae est. ipsa enim actio multas latebras habet, nec facile potest, si quo loco subtilitas defuit, apparere, cum orationis cursus audientis iudicium impediat, dicentis abscondat; at ubi nuda proponuntur membra, si quid aut numero aut ordine excidit, manifestum est. Quid ergo? unde haec de illo fama? nihil est iniquius his qui nusquam putant esse subtilitatem, nisi ubi nihil est praeter subtilitatem; et in illo cum omnes oratoriae uirtutes essent, hoc fundamentum superstructis tot et tantis molibus obruebatur, nec deerat in illo, sed non eminebat; et nescio an maximum uitium subtilitatis sit nimis se ostendere. magis nocent insidiae quae latent; utilissima est dissimulata subtilitas quae effectu apparet, habitu latet.

is qui nunc ab nullus fio animaduerto semper facio antequam dico incipio sedeo quaestio is quam dico sum controversia propono qui summa fiducia sum ipse enim actium multus latebra habeo neque facilis possum si quo locus subtilitas desum appareo cum oratio curro audio iudicium impedio dico abscondo at ubi nudo propono membrum si quis aut numerus aut ordo excido manifestus sum quis ergo unde hic de ille fama nihil sum iniquus hic qui nusquam puto sum subtilitas nisi ubi nihil sum praeter subtilitas et in ille cum omnis oratoria uirtus sum hic fundamentum superstruo tot et tantus moles obruo neque desum in ille sed non emineo et nescio an magnus uitium subtilitas sum nimis sui ostendo magis noceo insidiae qui lateo utilis sum dissimulo subtilitas qui effectus appareo habitus lateo


Ite nunc et in istis uulsis atque expolitis et nusquam nisi in libidine uiris quaerite oratores. Merito talia habent exempla qualia ingenia. Quis est qui memoriae studeat? quis qui, non dico magnis uirtutibus, sed suis placeat? sententias a disertissimis uiris iactatas facile in tanta hominum desidia pro suis dicunt et sic sacerrimam eloquentiam quam praestare non possunt, uiolare non desinunt. Eo libentius quod exigitis faciam et quaecumque a celeberrimis uiris facunde dicta teneo, ne ad quemquam priuatim pertineant, populo dedicabo.

eo nunc et in iste vello atque expolio et nusquam nisi in libido uir quaero orator mereo talis habeo exemplum qualis ingenium quis sum qui memoria studeo quis qui non dico magnus uirtus sed suus placeo sententia ab dissero uir jacto facilis in tantus homo desidia pro suus dico et sic sacer eloquentia quam praesto non possum uiolaris non desino eos libet qui exigo facio et quicumque ab celeber uir facundus dictum teneo ne ad quisquam priuatim pertineo populus dedico


Ipsis quoque multum praestaturus uideor, quibus obliuio inminet, nisi aliquid quo memoria eorum producatur posteris tradatur. fere enim aut nulli commentarii maximorum declamatorum exstant aut, quod peius est, falsi. Itaque ne aut ignoti sint aut aliter quam debent noti, summa cum fide suum cuique reddam. Omnes autem magni in eloquentia nominis excepto Cicerone uideor audisse; ne Ciceronem quidem aetas mihi eripuerat, sed bellorum ciuilium furor, qui tunc orbem totum peruagabatur, intra coloniam meam me continuit: alioqui in illo atriolo, in quo duos grandes praetextatos ait secum declamasse, potui adesse illudque ingenium, quod solum populus Romanus par imperio suo habuit, cognoscere et, quod uulgo aliquando dici solet, sed in illo proprie debet, potui uiuam uocem audire.

ipse quoque multus praesto uideo qui oblivio inmino nisi aliquis quo memoria is produco posterus trado fere enim aut nullus commentarius magnus declamator exsto aut qui malus sum fallo itaque ne aut ignosco sum aut aliter quam debeo nosco summus cum fides suus quisque reddo omnis autem magnus in eloquentia nomen excipio cicero uideo audio ne cicero quidem aetas ego eripio sed bellum ciuilis furor qui tunc orbis totus pervagor intra colonia meus ego contineo alioqui in ille atriolum in quo duo grandis praetextatus aio sui declamo possum adsum ille ingenium qui solus populus romanus par imperium suus habeo cognosco et qui uulgus aliquando dico soleo sed in ille proprius debeo possum vivo uox audio


GALLVS VIBIVS dixit: meretrix orauit. timebam mehercules ne exorasset ut aut indemnatus occideretur aut damnatus uiueret. Ex altera parte multa bene dicta sunt, multa corrupte: in descriptione supplici utique illi qui uoluerunt omnia legitima supplici uerba in sententias trahere in uitia inciderunt, tamquam dixit TRIARIVS: “summoue:” audis lictor? summoue a praetore meretricem. hoc non male. adiecit: “uerbera,” sed uide ne uirgae tuae pocula nostra disturbent; “despolia:” meretrix, agnoscis hoc uerbum? certe prouincia agnoscit.

gallvs vibivs dico meretrix oro timeo hercules ne exoro ut aut indemnatus occaedes aut damno vivo ex alter pars multus bene dictum sum multus corrumpo in descriptio supplicium utique ille qui uolo omnis legitimus supplicium uerbum in sententia traho in uitium incido tamquam dico triarivs summus audio lictor summus ab praetor meretrix hic non malus adiicio verbero sed uideo ne uirga tuus poculum noster disturbo despolio meretrix agnosco hic uerbum certus prouincia agnosco


MONTANVS tamen aiebat nihil hoc posse melius dici: ex hac parte tyrannus iubet, ex altera lex uetat: morieris ni cecideris; morere ne caedas. CESTIVS dixit: tyrannus imperat ut patrem caedas: non est nouum. Noluisti facere: laudaturum me putas? ego uero non laudo; alterius ista gloria est: tu fratrem imitatus esses. ARGENTARIVS dixit: tu patrem cecidisti cum et legem nosses et fratrem. MONTANVS dixit: parricida, uiolasti patris corpus, fratris beneficium.

montanvs tamen aio nihil hic possum bonus dico ex hic pars tyrannus iubeo ex alter lex ueto morior ni cado morior ne caedo cestivs dico tyrannus impero ut pater caedo non sum nouus nolo facio laudo ego puto ego uerus non laudo alter iste gloria sum tu frater imitor sum argentarivs dico tu pater cado cum et lex nosco et frater montanvs dico parricida violo pater corpus frater beneficium


ARELLI FVSCI patris. Ex seruo gener, ex domina uxor, ex domino socer factus est. quis has nuptias non tyranni putet? Patrem tyranni criminibus accuso, tyrannum patris. Quid de tyranno querar? patri similis est. quid de patre non querar? tyranno similis est. Miserrima soror, sub tyranno patrem desiderabas, sub patre tyrannum desideras. Id in filia tua coegisti, quod tyrannus tantum permiserat. Nunc nobis, pater, si sanus es, exulandum est. quid enim miserius accidere potest, quam is status in libertate quem ceteri uix ferunt in seruitute ? fugimus ne seruiremus. Felicitatem nostram in calamitatem conuertit: aliquanto enim fuit satius cum ceteris contumeliam ferre, quam liberatis omnibus solos in tyrannidem reici. Seruo libertatem dedit, filiae seruitutem. Seruo filiam dedit, innocentiam abstulit. Nescio quid sibi uelit quod serui meritum laudat: tyrannum enim laudare debebat. Seruus noster non stultus tergus et caput suum deliciis praesentibus praetulit. Si dixerit se extimuisse tantum nefas, laudabo et hanc illi etiam nunc optabo mentem.

arelli fvsci pater ex seruus gener ex domina uxor ex dominus socer facio sum quis hic nuptiae non tyrannus puto pater tyrannus crimen accuso tyrannus pater quis de tyrannus queror pater similis sum quis de pater non queror tyrannus similis sum miser soror sub tyrannus pater desidero sub pater tyrannus desidero is in filia tuus cogo qui tyrannus tantus permitto nunc nos pater si sanus sum exulandum sum quis enim miser accido possum quam is status in libertas qui ceterus uix fero in seruitus fugio ne seruiremus felicitas noster in calamitas conuerto aliquantus enim sum sero cum ceterus contumelia fero quam libero omnis solus in tyrannis reicio seruus libertas do filia seruitus seruus filia do innocentia aufero nescio quis sui uolo qui seruus mereo laudo tyrannus enim laudo debeo seruus noster non stultus tergus et caput suus deliciae praesens praefero si dico sui extimesco tantus nefas laudo et hic ille etiam nunc opto mens


SILO POMPEIVS illo colore egit: nemo illi placere potest. ne in hoc quidem aliquem retinuit, ut non omnes abdicaret. “ecce nunc,” inquit, “inuenit nouam abdicationem, ne quid de reditu sperare possent.” et cum multa dixisset in diuitem, dixit: non est quod mireris si te odi; amo quos abdicasti. Color a parte patris aliquid curae desiderat. quidam induxerunt patrem cupidum diuitiarum, quod . inuidiosum est in hoc uisum, quia ita diuitias filio dare uult, ut filiis eripiat. itaque LATRO optimo colore usus est: in hoc, inquit, te in adoptionem uolo dare, ut facilius per te abdicati reconcilientur.

silus pompeivs ille color ago nemo ille placeo possum ne in hic quidem aliquis retineo ut non omnis abdico ecce nunc inquam inuenio nouus abdicatio ne quis de reditus spero possum et cum multus dico in dives dico non sum qui miror si tu odi amo qui abdico color ab pars pater aliquis cura desidero quidam induco pater cupidus diuitiae qui inuidiosus sum in hic uideo quia ita diuitiae filius do uolo ut filius eripio itaque latro bonus color utor sum in hic inquam tu in adoptio uolo do ut facilis per tu abdico reconcilio


Divisio. Diuisio controuersiarum antiqua simplex fuit; recens utrum subtilior an tantum operosior, ipsi aestimabitis: ego exponam quae aut ueteres inuenerunt aut sequentes adstruxerunt. Latro illas quaestiones fecit: diuisit in ius et aequitatem, an abdicari possit, an debeat. An possit abdicari sic quaesiit: an necesse fuerit illum patrem alere, et ob id abdicari non possit quod fecit lege cogente. Hoc in has quaestiones diuisit: an abdicatus non desinat filius esse; an is desinat qui non tantum abdicatus, sed etiam ab alio adoptatus est. Etiamsi filius erat, an quisquis patrem non aluit puniatur, tamquam aeger, uinctus, captus; an aliquam filii lex excusationem accipiat; an hic accipere potuerit. An abdicari debeat per haec quaesiit: an etiamsi ille indignus fuit qui aleretur, hic tamen recte fecerit qui aluit; deinde an dignus fuerit qui aleretur.

divisio divisio controuersiaris antiquus simplex sum recens utrum subtilis an tantus operosus ipse aestimo ego expono qui aut ueteres invenio aut sequor astruo latro ille quaestio facio diuido in ius et aequitas an abdicaris possum an debeo an possum abdicaris sic quaero an necesse sum ille pater alo et ob is abdicaris non possum qui facio lex cogo hic in hic quaestio diuido an abdico non desino filius sum an is desino qui non tantus abdico sed etiam ab alius adopto sum etiamsi filius sum an quisquis pater non alo punior tamquam aeger uincio capio an aliqui filius lex excusatio accipio an hic accipio possum an abdicaris debeo per hic quaero an etiamsi ille indignus sum qui alo hic tamen rectus facio qui alo deinde an dignus sum qui alo


Blandi. Tres genuit, quattuor abdicat. “Abdico,” inquit. apparet unde uenias. Galli Vibii. Si quis me audit adoptari, iam putat abdicatum; si quis me audit abdicari, iam putat adoptatum. quare respondeo: ne auferam patri filium, filiis patrem. Nec tam uicino exemplo emendaris? qui abdicat suos, quaerit alienos. Nulla certa felicitas est: paulo ante ego diuitis filiis inuidebam, modo illi mihi. Laudat me pater cum abdicet, laudo ego patrem cum abdicer; haec una inter nos disputatio est: iste me dignum putat beato patre, ego me meo.

blandio tres gigno quattuor abdico abdico inquam appareo unde uenio gallus vibius si quis ego audio adopto iam puto abdico si quis ego audio abdicaris iam puto adoptas quare respondeo ne aufero pater filius filius pater neque tam vicinus exemplum emendaris qui abdico suus quaero alienus nullus certus felicitas sum paulus ante ego dives filius inuidebam modo ille ego laudo ego pater cum abdico laudo ego pater cum abdico hic unus inter nos disputatio sum iste ego dignus puto beatus pater ego ego meus


A parte filii colorem induxerunt quidam, ut illum cupidum gloriae et bellicosum facerent. NICETES quidem hoc usus est uerbo: parasth/somen au)to\n toi=s dikastai=s a)reima/nion, et sic egit, ut quereretur quod cessarent manus suae, quod inermes essent. Latroni non placebat hic color: malebat adulescentem iudicio quam morbo militare. hoc est, inquit, quod pater efficaciter dicat, detrahere illum operibus suis gloriam, temerarium, sanguinarium, quem nec pater possit retinere nec lex dimittere.

ab pars filius color induco quidam ut ille cupidus gloria et bellicosus facio nicetes quidem hic utor sum uerbum parasth somen au to n toi senatus dikastai senatus ab reima nion et sic ago ut queror qui cesso manus suus qui inermis sum latro non placeo hic color malo adulescens iudicium quam morbus militaris hic sum inquam qui pater efficax dico detraho ille opus suus gloria temerarius sanguinarius qui neque pater possum retineo neque lex dimitto


Hic cum declamaret partem abdicantis hanc summis clamoribus dixit sententiam: quis es tu qui de facto patrum sententiam feras? ille tunc peccauit: tu nunc peccas. ad te arbitrum odia nostra non mittimus: iudices habemus deos. Et illam sententiam: audimus fratrum fabulosa certamina et incredibilia nisi nos fuissemus: impias epulas, detestabili parricidio furuum diem: hoc uno modo iste frater a fratre ali meruit. Quam innocenter me contra parricidium uindico! filium illi suun reddo.

hic cum declamo pars abdico hic summus clamor dico sententia quis sum tu qui de facio pater sententia ferus ille tunc pecco tu nunc pecco ad tu arbiter odium noster non mitto iudex habeo deus et ille sententia audio frater fabulosus certamen et incredibilis nisi nos sum impius epulae detestabilis parricidium furvus dies hic unus modo iste frater ab frater al mereo quam innocens ego contra parricidium vindico filius ille suun reddo


OTHO IVNIVS pater praesagiis quibusdam et insomniis hanc fortunam praenuntiantibus agitatum se competisse dixit. Erat autem ex somniatoribus Otho: ubicunque illum defecerat color, somnium narrabat. De eo quod inscio senatu egressus est, LATRO sic colorauit: (decretum non expectasse, sed amentem et attonitum protinus procurrisse. ALBVCIVS hoc colore usus est: semper de duce senatus consulto constitui. longum erat expectare; ad summam, festinaui nec occurri.

otho ivnivs pater praesagium quidam et insomnia hic fortuna praenuntio agito sui competo dico sum autem ex somniator otho ubi ille deficio color somnium narro de is qui inscius senatus egredior sum latro sic colorauit decretum non expectasse sed amens et attono protinus procurro albvcivs hic color utor sum semper de dux senatus consultum constituo longus sum expecto ad summa festinaui neque occurro


Necesse fuit mihi fortiter militare: pugnandum habebam non imperatori tantum, sed patri. Si tu uicisses, diceretur: patri cessit; abdicationem enim timuit. Solebas semper optare, ut contingeret tibi filium habere meliorem. Iudicium uocas duplicem domus nostrae triumphum?

necesse sum ego fortis militaris pugno habeo non imperator tantus sed pater si tu vinco dico pater cedo abdicatio enim timeo soleo semper optaris ut contingo tu filius habeo bonus iudicium uoco duplico domus noster triumphus


IVLI BASSI. Tibi fuit necessarium lumen, ne eam occideres propter quam occidebas; mihi superuacuum erat, ne instrumento parricidi detegerem parricidium. si rerum natura pateretur, obliuiscendum erat mihi patris dum occiderem. Maiore licentia quae non uidemus agimus et quamuis non minor sit atrocitas facinoris, formido minor est. Si patrem occidi, totus mihi lectus purgandus est; cui paream parricida non habeo. Non possum gloriari ultione patris; frater illam meus occupauit. Blandi. Quam difficile est filio patrem uulnerare et quam facile priuigno nouercam occidere! VARI GEMINI. “Patrem, inquit, occidisti.”

ivli bassi tu sum necessarius lumen ne is occaedes propter quam occaedes ego superuacuum sum ne instrumentum parricidium detego parricidium si res natura pateo obliviscor sum ego pater dum occaedes magnus licentia qui non uideo ago et quamuis non paruus sum atrocitas facinus formido paruus sum si pater occido totus ego lego purgo sum qui pareo parricida non habeo non possum glorior ultio pater frater ille meus occupo blandio quam difficilis sum filius pater uulneraris et quam facilis privignus noverca occaedes varis geminus pater inquam occido


MARVILLI. Adsiduae contentiones erant: “ego magis amo;” “immo ego.” “sine te uiuere non possum;” “immo ego sine te.” qui solet exitus esse certantium, iurauimus. respexistis nos, dii, quos numquam uiolauimus. HISPONIS ROMANI. Difficile est, iudices, eorum secretorum causas reddere, quae amantibus etiam sine ratione iucunda sunt. nec est quod putetis de abdicatione hodie tantum illius agi: de spiritu agitur. scitis quemadmodum suos amet: non magis sine patre uiuere potest quam sine uiro.

marvilli assiduus contentio sum ego magis amo immo ego sine tu uiuo non possum immo ego sine tu qui soleo exitus sum certor iurauimus respicio nos dius qui numquam violo hisponis romanus difficilis sum iudex is secretor causa reddo qui amo etiam sine ratio iucundus sum neque sum qui puteo de abdicatio hodie tantus ille ago de spiritus ago scio quemadmodum suus amo non magis sine pater uiuo possum quam sine uir


SILO POMPEIVS, homo qui iudicio censebatur, et ipse ad hanc descriptionem accessit, minimum tamen mali fecit; ait: animaduertit meretrix; “age lege;” quicquam enim lege hic agitur? HISPANVS dixit: “age lege” tibi dicitur, Flaminine: uiue sine meretrice, cena sine carnifice. ARGENTARIVS in quae solebat scemata minuta tractationem uiolentissimam fregit: “age lege” scis, inquit, quid dicat? interdiu age, in foro age. stupet lictor; idem dicit quod meretrix tua: hoc numquam se uidisse. MONTANVS VOTIENVS dixit: percussurus lictor ad praetorem respexit, praetor ad meretricem.

silus pompeivs homo qui iudicium censeo et ipse ad hic descriptio accedo paruus tamen malus facio aio animaduerto meretrix ago lex quisquam enim lex hic ago hispanvs dico ago lex tu dico flamininus vivo sine meretrix cena sine carnifex argentarivs in qui soleo scemata minuo tractatio uiolentissimam frango ago lex scio inquam quis dico interdiu ago in forum ago stupeo lictor idem dico qui meretrix tuus hic numquam sui uideo montanvs votienvs dico percutio lictor ad praetor respicio praetor ad meretrix


GLYCON hunc sensum semel dixit et genere non corrupto: tou=to to\ paidi/on, o(/tan eu(reqh=|, to/te a)polei=tai. Habet hoc Montanus uitium: sententias suas repetendo corrumpit; dum non est contentus unam rem semel bene dicere efficit ne bene dixerit. et propter hoc et propter alia quibus orator potest poetae similis uideri solebat SCAVRVS Montanum inter oratores Ouidium uocare; nam et OVIDIVS nescit quod bene cessit relinquere. Ne multa referam quae Montaniana Scaurus uocabat, uno hoc contentus ero: cum Polyxene esset abducta, ut ad tumulum Achillis immolaretur, Hecuba dicit: cinis ipse sepulti In genus hoc pugnat. poterat hoc contentus esse; adiecit: tumulo quoque sensimus hostem. nec hoc contentus est; adiecit: Aeacidae fecunda fui. Aiebat autem Scaurus rem ueram: non minus magnam uirtutem esse scire dicere quam scire desinere.

glycon hic sensus semel dico et genus non corrumpo tou to to paidi os o tan eu reqh to tu ab polei taos habeo hic montanus uitium sententia suus repeto corrumpo dum non sum contineo unus res semel bene dico efficio ne bene dico et propter hic et propter alius qui orator possum poeta similis uideo soleo scavrvs montani inter orator ovidius uoco nam et ovidivs nescio qui bene cedo relinquo ne multus refero qui montanianus scaurus uoco unus hic contineo sum cum polyxene sum abduco ut ad tumulus achilles immolo hecuba dico cinis ipse sepelio in genus hic pugno possum hic contineo sum adiicio tumulus quoque sentio hostis neque hic contineo sum adiicio aeacides fecundus sum aio autem scaurus res uerus non paruus magnus uirtus sum scio dico quam scio desino


SILO POMPEIVS diuersum colorem huic secutus est: nota erat, inquit, duritia patris mei; itaque amici suaserunt, ad raptae patrem iremus, ne noceret apud illam, tarde suum exorari patrem. HISPO ROMANIVS bello idiotismo usus est. Illuxit, inquit, amici; eamus ad raptae patrem; occurramus, illud domi est. FVSCVS ARELLIVS dixit: prior rogatus est qui magis timebatur. TRIARIVS a parte adulescentis dixit: timeo ne mutetur etiamsi exoratus est. Hunc sensum non inprudenter SILO POMPEIVS inprobabat; aiebat enim non posse mutari semel latam sententiam.

silus pompeivs diuerto color hic sequor sum nosco sum inquam duritia pater meus itaque amicus suadeo ad rapio pater eo ne noceo apud ille tardus suus exoraris pater hispo romanivs bellum idiotismus utor sum illucesco inquam amicus eo ad rapio pater occurro ille domus sum fvscvs arellivs dico prior rogo sum qui magis timeo triarivs ab pars adulescens dico timeo ne muto etiamsi exoro sum hic sensus non imprudens silus pompeivs inprobo aio enim non possum muto semel fero sententia


FVSCVS dixit: fili, tuam fidem, ostende te integro manus me non perdidisse. controuersiam mihi de te facit adulter: ueni et utrius sis filius indica. P. VINICIVS et pulchre dixit et non noue — sumpsit ab omnibus bene dicta —: inrupi in cubiculum adulterorum: quid mentior miser? aperto cubiculo expectabant adulteri. CESTIVS dixit: uocaui filium; risit adulter tamquam qui diceret: meus est. VIBIVS RVFVS dixit: adulter meus exiit commodo suo. HYBREAS hunc sensum optime dixitDIONYSIVS, filius eius Dionysii qui Ciceronis filium docuit, elegans magis declamator quam uehemens, hunc sensum et uehementer dixit et eleganterVIBIVS RVFVS dixit:

fvscvs dico filis tuus fides ostendo tu integer manus ego non perdo controuersia ego de tu facio adulter uenio et uter sum filius indico p vinicivs et pulcher dico et non no sumo ab omnis bene dictum irrumpo in cubiculum adulter quis mentior miser aperio cubiculum exspecto adulter cestivs dico voco filius rideo adulter tamquam qui dico meus sum vibivs rvfvs dico adulter meus exeo commodum suus hybreas hic sensus optume dixitdionysivs filius is dionysius qui cicero filius doceo elego magis declamator quam uehemens hic sensus et uehementer dico et elegantervibivs rvfvs dico


Deinde de animo serui. LATRO colorem a fili parte, quare non uitiasset seruos, hunc fecit: timuisse illum supplicium, scisse futurum, ut liberata republica omnes poenas qui contaminassent dominas suas darent; et aduentare iam tempus ultimum tyrannidi uidebatur tum ad summam perductae rabiem, quae numquam nisi ex desperatione fit. Itaque cum uideret, inquit, suffigi cruci seruos, clamabat: hoc ego futurum sciebam. In ultima oratione Latro dixit: serui quoque nomine tecum queri possum, quem, qui frugi fuerat, nequam fecisti. ALBVCIVS hoc colore usus est: inmatura etiam puella nec adhuc iniuriae idonea, et ideo illam non abduximus, quia aetatis beneficio tyrannidem sentire non poterat.

deinde de animus seruus latro color ab filis pars quare non vitio seruus hic facio timeo ille supplicium scio sum ut libero republico omnis poena qui contamino domina suus do et aduentaris iam tempus ulter tyrannis uideo tum ad summa perduco rabies qui numquam nisi ex desperatio fio itaque cum video inquam suffigo crux seruus clamo hic ego sum scio in ulter oratio latro dico seruus quoque nomen tu queror possum qui qui frugi sum nequam facio albvcivs hic color utor sum immaturus etiam puella neque adhuc iniuria idoneus et ideo ille non abduco quia aetas beneficium tyrannis sentio non possum


Memini illum, cum Syriacus Vallius, homo disertus, accusaret et uideretur laturus calumniam, tristem circa coronam iudici obuersari et totiens occurrere eunti Syriaco et quaerere, quid haberet spei, deinde post iudicium cum Syriacus gratias illi ageret, quod tantam curam sui egisset: at mehercules, inquit, timebam, ne uno rhetore plus haberemus. Et testis productus cum interrogatus esset an accepisset a patre sestertia? sestertia dixit accepisse; an haberet? negauit; deinde interrogatus, an calumniam haberet? ipsi, inquit, neglegentiam meam nostis: an habeam nescio, accepisse me scio. Et in Domitium nobilissimum uirum in consulatu cum thermas prospicientis uiam sacram aedificasset et coepisset deinde rhetores circumire et declamare: ego, inquit, sciebam hoc te facturum et matri tuae querenti de tua desidia dixeram: prw=ton kolumba=n, deu/teron de\ gra/mmata.

memini ille cum syriacus vallius homo dissero accuso et uideo fero calumnia tristis circa corona judicium obuersaris et totiens occurro eo syriacus et quaero quis habeo spes deinde post iudicium cum syriacus gratia ille ago qui tantus cura suus ago at hercules inquam timeo ne unus rhetor multus habeo et testis produco cum interrogo sum an accipio ab pater sestertium sestertium dico accipio an habeo nego deinde interrogo an calumnia habeo ipse inquam neglegentia meus nosco an habeo nescio accipio ego scio et in domitius nobilis uir in consulatus cum thermae prospicio uia sacer aedifico et coepio deinde rhetor circumeo et declamaris ego inquam scio hic tu facio et mater tuus queror de tuus desidia dico prw ton kolumba n deu tero de gra mmata


Magna omina sunt: nihil hoc putas, quod uiri fortis pater timeat? Miserum me: iam hosti nimis notus es, iam pro te nescio quid etiam lex timet. miraris si quod legi satis est, patri nimis est ? “Numquid luxuriam,” inquit, “obicis?” ego uero te etiam hortari possum in uoluptates. quousque duro castrorum iacebis cubiculo? quousque somnum classico rumpes? quousque cruentus uiues? simus hilares: trium uictoriarum uota soluenda sunt. tot acies sustinuisti, tot uulnera; possum cum republica queri: sero dimitteris. Subinde audio te dicentem: “malo gloriam quam uitam;” hoc ergo me exanimat, quod mori tibi tam facile est. Denique uno quiesce bello. Pompei SILONIS.

magnus omen sum nihil hic puto qui uir fortis pater timeo miser ego iam hostis nimis notus sum iam pro tu nescio quis etiam lex timeo miror si qui lego satis sum pater nimis sum numquid luxuria inquam obicio ego uerus tu etiam hortor possum in uoluptas quousque durus castrum jaceo cubiculum quousque somnus classicus rumpo quousque cruentus uiuo sum hilaris tres uictoria uotum solvo sum tot acies sustineo tot uulnus possum cum republico queror serus dimitto subinde audio tu dico malus gloria quam uita hic ergo ego exanimo qui morior tu tam facilis sum denique unus quiesco bellum pompejus silo


GALLIO illam quaestionem primam fecit: an ultio caesi patris nullius sit nisi patris. Inuitum, inquit, me non uindicabitis. Si a quolibet alieno caesus essem et nollem agere iniuriarum, nemo nomine meo ageret. atqui nihil interest: poena maior est eius qui cecidit, ius idem eius qui caesus est. Contra ait omnibus actionem dari; non enim priuatam iniuriam esse sed publicam; itaque nec taxatione defungi damnatum aut iniuriarum poena, sed manus perdere; ad omnes patres pertinere hoc exemplum, ad omnes filios, ad ipsam rempublicam: tales esse qui fiant tyranni, certe qui tyrannorum amici.

gallio ille quaestio primus facio an ultio caedo pater nullus sum nisi pater invitus inquam ego non uindico si ab quilibet alienus caedo sum et nolo ago iniuriaris nemo nomen meus ago atqui nihil intersum poena magnus sum is qui cado ius idem is qui caedo sum contra aio omnis actio do non enim priuo iniuria sum sed publicus itaque neque taxatio defungor damno aut iniuriaris poena sed manus perdo ad omnis pater pertineo hic exemplum ad omnis filius ad ipse rempublicam talis sum qui fio tyrannus certus qui tyrannus amicus


MVSAE. Occisus est tyrannus; a quo putatis nisi ab eo qui patrem pulsare poterat? Praecidetis tyrannicidae manus? quid hoc est? integer tyrannus iacet. praecisas tyrannicidae manus arci praefigite. Non uindicem filium propter quem ne a tyranno quidem inpune uapulaui? Postquam occupauit arcem, secuti sunt illum homicidae, secuti uenefici, secutus quisquis patrem pulsare poterat. Necesse fuit patrem caedere, tam hercules quam necesse fuit spoliare templa, uirgines rapere. Aiebam: fili, fortius feri; tyrannus spectat. Si talis erat filius meus qualem describitis nescio cui magis expedierit tyrannum uiuere. 0 quantum istis debemus manibus per quas iam nihil necesse est! Occidit tyrannum: sic huius iratae manus feriunt. Cum occideret tyrannum aiebat: “frater te ferit, pater ferit.” sic feriunt qui uolunt. Tecum, fili inconsideratae pietatis, queror: ualidius patrem cecidisti quam iussit tyrannus. Iratus iacenti ipsas cadaueris manus in me ingessi.

mvsae occido sum tyrannus ab quo puto nisi ab is qui pater pulsaris possum praecido tyrannicida manus quis hic sum integer tyrannus iaceo praecido tyrannicida manus arx praefigo non vindico filius propter qui ne ab tyrannus quidem impunis uapulaui postquam occupo arx sequor sum ille homicida sequor ueneficus sequor quisquis pater pulsaris possum necesse sum pater caedo tam herculis quam necesse sum spolio templum uirgo rapio aio filis fortis ferio tyrannus specto si talis sum filius meus qual describo nescio qui magis expedio tyrannus uiuo quantus iste debeo manus per qui iam nihil necesse sum occido tyrannus sic hic irascor manus ferio cos occaedes tyrannus aio frater tu ferio pater ferio sic ferio qui uolo tu filis inconsideratus pietas queror ualidus pater cado quam iubeo tyrannus irascor jaceo ipse cadaver manus in ego ingero


Hinc caeci innitentes baculis uagantur, hinc trunca brachia circumferunt, huic conuulsi pedum articuli i? sunt et torti tali, huic elisa crura, illius inuiolatis pedibus cruribusque femina contudit: aliter in quemque saeuiens ossifragus iste alterius brachia amputat, alterius eneruat, alium distorquet, alium delumbat, alterius diminutas scapulas in deforme extundit tuber et risum crudelitate captat. Produc, agedum, familiam semiuiuam, tremulam, debilem, caecam, mancam, famelicam; ostende nobis captiuos tuos. Volo mehercules nosse illum specum tuum, illam humanarum calamitatium officinam, illud infantium spoliarium. Sua quoique calamitas tanquam ars adsignatur: huic recta membra sunt, et si nemo moratur naturae proceritas emicabit: ita frangatur ut humo se adleuare non possit, sed pedum crurumque resolutis uertebris reptet; huic extirpentur radicitus. huic speciosa facies est: potest formonsus mendicus esse; reliqua membra inutilia sint, ut fortunae iniquitas in beneficia sua saeuientis magis hominum animos percellat. sic sine satellitibus tyrannus calamitates humanas dispensat.

hinc caecus innitor baculis vago hinc truncus bracchium circumfero hic conuulsi pes articulus eo sum et torqueo talis hic elido crus ille inuiolatis pes crus femina contundo aliter in quisque saevio ossifragus iste alter bracchium amputo alter enervo alius distorqueo alius delumbo alter disminuo scapulae in deformis extundo tuber et risus crudelitas capto produco agedum familia semiuiuam tremulus debilis caecus mancus famelicus ostendo nos captiuus tuus volo hercules nosco ille specus tuus ille humanus calamitas officina ille infer spoliarium sue qui calamitas tamquam ars adsigno hic recta membrum sum et si nemo moror natura proceritas emico ita frango ut humo sui adleuaris non possum sed pes crus resolvo vertebra repto hic extirpentur radicitus hic speciosus facies sum possum formonsus mendicus sum reliquus membrum inutilis sum ut fortuna iniquitas in beneficium suus saevio magis homo animus percello sic sine satelles tyrannus calamitas humanus dispenso


hoc fuit imperatoris nostri testamentum. “Obice, inquit, aliqua ante actae uitae crimina.” Non possum: uerecundum conpetitorem habuisti; multum tacebat. quod possum tibi maius crimen obicere? filius tibi tuus credi rempublicam noluit. Non est qui dicas: quem misi ad hostes? tamquam ipse ire non possis. Cur tam cito reuerteris? diutius nos contra filium rogasti quam pro filio hostem. Non immobilis stetisti, non illic quasi et ipse adfixus haesisti. quid tam cito recedis? etiamnunc uiuit, etiamnunc loquitur. recessurus interroga, si quid uelit mandare. Voce proditionem coarguit, silentio proditorem.

hic sum imperator noster testamentum obicio inquam aliqui ante ago uita crimen non possum verecundus conpetitor habeo multus taceo qui possum tu magnus crimen obicio filius tu tuus credo rempublicam nolo non sum qui dico qui mitto ad hostis tamquam ipse eo non possum cur tam cito revorto diu nos contra filius rogo quam pro filius hostis non immobilis sto non illic quasi et ipse affigo haereo quis tam cito recedo etiamnum uiuo etiamnum loquor recedo interrogo si quis uolo mando vox proditio coarguo silentium proditor


patrem gratis amo.” FVSCVS ARELLIVS et hunc colorem dixit: ominibus offendor. cum primum de adoptione ista cogitarem, occurrerunt mihi tres abdicati, et audio in ista domo tres fuisse filios nec esse. timeo infelicem liberis domum. Et alias causas dixit — licet enim plura abdicato dicere propter quae non † leget — sed nunc refero, cui rei quisque maxime institerit. Latro illo colore usus est, sodalem se tribus diuitis filiis fuisse: “semper,” inquit, “illos colui, immo adhuc colo. cum abdicati essent, ego illis suasi, ut tacerent et patrem cedendo mitigarent; dixi: cum primum tempestiuum putabitis, patrem uestrum rogabit meus. ecce admonent me aptissimum esse tempus. uerum est; non potest pater inuenire reconciliationis aptius tempus: diues filios quaerit.” CESTIVS illo colore:

pater gratus amo fvscvs arellivs et hic color dico omen offendo cum primus de adoptio iste cogitaris occurro ego tres abdico et audio in iste domus tres sum filius neque sum timeo infelix liber domus et alius causa dico licet enim multus abdico dico propter qui non lego sed nunc refero qui res quisque magnus insto latro ille color utor sum sodalis sui tres dives filius sum semper inquam ille colo immo adhuc colo cum abdico sum ego ille suadeo ut taceo et pater cedo mitigo dico cum primus tempestivus puto pater uester rogo meus ecce admoneo ego aptus sum tempus uerus sum non possum pater inuenio reconciliatio aptus tempus diues filius quaero cestivs ille color


Contra ait: ille seruos alii emptori potest esse, Atheniensi non. Quid enim si Atheniensem a Philippo emisses ? atqui sciebas Olynthios coniunctos nobis esse foedere. Vt scias, inquit, seruos fuisse, decretum postea factum est Atheniensium, quo iuberentur et liberi et ciues esse. quare hoc illis ius, si iam habebant, dabatur? Deinde: an decreto hoc non contineatur ut liberi fiant, sed ut esse liberi iudicentur. Hoc censuimus, Olynthios ciues nostros esse: ita et ille ciuis noster fuit. Non, inquit; nam decretum in futurum factum est. num in praeteritum uis hoc fieri ius ? num quisquis Olynthium seruum habuit, accusabitur, quod ciuem in sua seruitute tenuerit? si quis tunc inter necessaria seruilium officiorum ministeria percussit aut cecidit, iniuriarum accusabitur? atqui quantum ad ius attinet, nihil interest occiderit an ceciderit; nam aut nec caedere licuit aut occidere.

contra aio ille seruus alius emptor possum sum atheniensis non quis enim si atheniensis ab philippus emo atqui scio olynthii coniungo nos sum foedus vt scio inquam seruus sum decretum postea facio sum atheniensis quo iubeo et liber et ciuis sum quare hic ille ius si iam habeo do deinde an decretum hic non contineo ut liber fio sed ut sum liber judico hic censeo olynthii ciuis noster sum ita et ille ciuis noster sum non inquam nam decretum in sum facio sum num in praetereo uolo hic fio ius num quisquis olynthius seruus habeo accuso qui ciuis in suus seruitus teneo si quis tunc inter necessarius seruilius officium ministerium percutio aut cado iniuriaris accuso atqui quantus ad ius attineo nihil intersum occido an caedo nam aut neque caedo licet aut occaedes


Ex altera parte. FVLVI Sparsi. Damnata deiecta est: absoluta descendit. ARELLI FVSCI patris. Putares puellam demitti, non cadere. CESTI PII. Nullam habebat gratiam: in templo uixerat; itaque tantum deos inuocabat. Lex sacerdotem non usque ad saxum differret, nisi expectaret deorum sententiam. Cornelii Hispani. Descripsit altitudinem montis etiam secure despicientibus horrendam et adiecit: carnifex quoque recedens impellit. Nihil fecit tamquam rea; contumax est innocentia; turpe putabat sacerdos rogare nisi deos. MARVLLI. Mirandum est si oppressa est uirgo sine gratia? cuius enim genibus submisit manus? quem deprecata est, quae tarde rogauit etiam deos? Divisio. Latro in has quaestiones diuisit:

ex alter pars fvlvi spargo damno deicio sum absolvo descendo arelli fvsci pater putaris puella demitto non cado cestus pius nullus habeo gratia in templum vivo itaque tantus deus invoco lex sacerdos non usque ad saxum differo nisi expectaret deus sententia cornelius hispanus describo altitudo mons etiam securus despicio horreo et adiicio carnifex quoque recedo impello nihil facio tamquam rea contumax sum innocens turpis puto sacerdos rogo nisi deus marvlli miror sum si opprimo sum uirgo sine gratia qui enim genu summitto manus qui deprecor sum qui tardus rogo etiam deus divisio latro in hic quaestio diuido


o si auos meus interesset iudicio, quam libenter spectaret et discordiam nostram! clamasset mihi: non est quod cedas; ipse mihi numquam cessit. LABIENVS partem patris declamauit et dixit: quod etiam deterioribus licet, nolo habitare cum aduersario meo: non capit idem contubernium fortem uirum et uictum. “Statuam, inquit, tibi posui:” immo ne possem umquam uictum me obliuisci, ignominiam meam in aes incidisti.

o si avus meus intersum iudicium quam libet specto et discordia noster clamo ego non sum qui cedo ipse ego numquam cedo labienvs pars pater declamo et dico qui etiam deterior licet nolo habito cum adversarius meus non capio idem contubernium fortis uir et uictus statua inquam tu pono immo ne possum umquam uictus ego obliviscor ignominia meus in aes incido


ALBVCI SILI. Si quis autem est, iudices, qui desideret ut praetoris referam crudelitatem, quot praeter hunc iugulauerit, quot innoxios damnauerit, quot carcere incluserit, huic ego me satisfacturum esse non polliceor: uno conuiuio cum sua praetura reum euoluam. Instituuntur ab isto in prouincia epulae et magnifico apparatu exstruitur conuiuium; distinguntur argenteis poculis aurea. quid multa, iudices? conuiuii eius apparatum sensit prouincia. extrahitur quidam e carcere in conuiuium praetoris, cui stupenti misero meretrix arridet. interim uirgae promuntur et uictuma crudelitatis ante mensam ac deos trucidatur.

albvci silis si quis autem sum iudex qui desidero ut praetor refero crudelitas quot praeter hic iugulauerit quot innoxius damno quot carcer includo hic ego ego satisfacturum sum non polliceor unus conuiuium cum suus praetura reus evolvo instituo ab iste in prouincia epulae et magnifico apparatus exstruo conuiuium distingo argenteus poculum aureus quis multus iudex convivium is appario sentio prouincia extraho quidam e carcer in conuiuium praetor qui stupeo mitto meretrix arrideo interim uirga promo et uictuma crudelitas ante mensa atque deus trucido


Corpus illi erat et natura solidum et multa exercitatione duratum, ideoque numquam impetus ardentis animi deseruit. Vox robusta, sed sordida, lucubrationibus et neglegentia, non natura, infuscata; beneficio tamen laterum extollebatur et quamuis inter initia parum attulisse uirium uideretur, ipsa actione adcrescebat. nulla umquam illi cura uocis exercendae fuit: illum fortem et agrestem et Hispanae consuetudinis morem non poterat dediscere: utcumque res tulerat ita uiuere, nihil uocis causa facere, non illam per gradus paulatim ab imo ad summum perducere, non rursus a summa contentione paribus interuallis descendere, non sudorem unctione discutere, non latus ambulatione reparare.

corpus ille sum et natura solidus et multus exercitatio duro ideo numquam impetus ardeo animus desero vox robustus sed sordidus lucubratio et neglegentia non natura infusco beneficium tamen latus extollo et quamuis inter initium parum affero uis uideo ipse actio adcresco nullus umquam ille cura uox exerceo sum ille fortis et agrestis et hispane consuetudo mos non possum dedisco utcumque res fero ita uiuo nihil uox causa facio non ille per gradus paulatim ab imus ad superus perduco non rursus ab summus contentio par interuallum descendo non sudor unctio discutio non latus ambulatio reparo


TRIARIVS multo rem magis ineptam, quia non inuenit illam sed conrupit, nam ex Cesti sententias traxit: induxerat nouercam dicentem: “da fratri uenenum;” fecit illam respondentem: “mater, et mihi da.” quid enim est tam absurdum quam matrem sic locutam cum puella: “da fratri uenenum?” Non ferebat nec illam TRIARI sententiam, qua aliter HATERIVS usus est, cum ad epilogum peruenisset: hoc loco debebat reus flere; num flet puella? inueniam quemadmodum fleat; adferat aliquis huc imaginem fratris. Illa enim si tam puella est ut dicat: “mater, quid est uenenum?” non potest tantae pietatis esse ut eam imago fratris in lacrimas concitet. Tantus autem error est in omnibus quidem studiis, maxime in eloquentia cuius regula incerta est, ut uitia quidam sua et intellegant et ament.

triarivs multus res magis ineptus quia non inuenio ille sed conrumpo nam ex cestius sententia traho induco noverca dico do frater uenenum facio ille respondeo mater et ego do quis enim sum tam absurdus quam mater sic loquor cum puella do frater uenenum non fero neque ille triaris sententia qui aliter haterivs utor sum cum ad epilogus pervenio hic locus debeo reus fleo num fleo puella inuenio quemadmodum fleo affero aliquis huc imago frater ille enim si tam puella sum ut dico mater quis sum uenenum non possum tantus pietas sum ut is imago frater in lacrima concito tantus autem error sum in omnis quidem studium magnus in eloquentia qui regula incertus sum ut uitium quidam suus et intellego et amo


TURINUS contra nihil probare nisi tutum; non quia inbecillus erat, sed quia circumspectus. causas nemo diligentius proposuit, nemo respondit paratius; et pecuniam itaque et dignitatem, quam primam in prouincia Hispania habuit, eloquentiae debuit. Natus quidem erat patre splendidissimo, auo diui Iulii hospite, sed ciuili bello adtenuatas domus nobilis uires excitauit et ita ad summam perduxit dignitatem, ut si quid illi defuit scias locum fuisse. Inde filius quoque eius, id est meus — numquam enim illum a uobis distinxi — habet in dicendo paternam diligentiam, qua uires ingenii sui ex industria retundit. Hoc et in ipso genere uitae sequitur ad summa euasurus iuuenis nisi modicis contentus esset, et ideo dignus est cuius tam modestis cupiditatibus fortuna praestet fidem. Horum nomina non me a nimio fauore sed a certo posuisse iudicio scietis, cum sententias eorum retulero aut pares notissimorum auctorum sententiis aut praeferendas.

turinus contra nihil probaris nisi tueor non quia imbecillus sum sed quia circumspicio causa nemo diligo propono nemo respondeo paro et pecunia itaque et dignitas quam primus in prouincia hispania habeo eloquentia debeo nascor quidem sum pater splendidus auus diuus julius hospes sed ciuilis bellum adtenuatas domus nobilis uis excito et ita ad summa perduco dignitas ut si quis ille desum scio locus sum indus filius quoque is is sum meus numquam enim ille ab tu distinguo habeo in dico paternus diligentia qui uis ingenium suus ex industria retundo hic et in ipse genus uita sequor ad summus evado iuuenis nisi modicus contineo sum et ideo dignus sum qui tam modestus cupiditas fortuna praesto fides horus nomen non ego ab nimius fauor sed ab certus pono iudicium scio cum sententia is retulero aut par nosco auctor sententia aut praefero


“pater est?” VIBI GALLI. Circumibo tecum, pater, aliena limina; ostendam omnibus et me qui alimenta dedi et te qui negasti. Romani Hisponis. Scio, pater, melius esse quod tu dicis: istud ego si possem, numquam abdicatus essem. fateor, uitium est. hoc quoque in me prior emendare uoluit pater nec potuit. Impulisti me in fraudem: qui me abdicabat aiebat: “non oportebat fieri;” tu dicebas oportere; tibi credidi. “Non dedit,” inquit, “mihi alimenta.” defuerunt tibi? Quisquis alimenta a mendico rogatus est nihil amplius quam monstrat: “i ad fratrem, i ad filium.” Iam quidam nobis eandem fortunam precantur. crede mihi, sacra populi lingua est. ALBVCI SILI. Tollite uestras diuitias quas huc atque illuc incertae fortunae fluctus appellet; redite in gratiam:

pater sum vibi gallus circumeo tu pater alienus limen ostendo omnis et ego qui alimentum do et tu qui nego romanus hisponis scio pater bonus sum qui tu dico iste ego si possum numquam abdico sum fateor uitium sum hic quoque in ego prior emendo uolo pater neque possum impello ego in fraudo qui ego abdico aio non oportet fio tu dico oportet tu credo non do inquam ego alimentum desum tu quisquis alimentum ab mendico rogo sum nihil amplus quam monstro eo ad frater eo ad filius iam quidam nos idem fortuna preco credo ego sacer populus lingua sum albvci silis tollo uester diuitiae qui huc atque illic incertus fortuna fluctus appello redeo in gratia


Ciceronem quisquam potuit occidere qui audiit? Minturnensis palus exulem Marium non hausit; Cimber etiam in capto uidit imperantem; praetor iter a conspectu exulis flexit; qui in crepidine uiderat Marium in sella figurauit. Non possumus de Popillio queri: eodem loco patronum habuit quo patrem. Cn. Pompeius terrarum marisque domitor Hortensi se clientem libenter professus est; et Hortensius bona Pompei, non Pompeium defenderat. Romulus, horum moenium conditor et sacratus caelo parens, non tantam urbem fecit quantam Cicero seruauit.

cicero quisquam possum occaedes qui audio minturnensis palus exulis marius non haurio cimber etiam in capio uideo impero praetor iter ab conspectus exulis flecto qui in crepido uideo marius in sella figuro non possum de popilius queror idem locus patronus habeo quo pater cn pompejus terra mare domito hortensius sui cliens libet profiteor sum et hortensius bonus pompejus non pompejus defendo romulus hic moenia conditor et sacro caelum parens non tantus urbs facio quantus cicero seruo


Divisio. Latro in has quaestiones diuisit: an etiamsi non debuit filiam sic collocare, damnari tamen ob hoc non possit dementiae. Licet, inquit, mihi filiam meam cui uelim conlocare: isto modo et repudium cum remisero genero accusabor. Male conlocaui filiam: et multi alii. Quid tibi uidentur hi qui abducunt filias suas a † uari. sed male eam nec ob hoc damnabor. Tu patrem debes dementem accusare, non sanum regere. Ego istud an sine ratione fecerim uidebimus: satis est si sana mente feci. Deinde: an sic filiam conlocare debuerit. Hoc in haec diuisit: an etiamsi bene meruit seruus, non tamen sic illi referenda fuerit gratia. deinde: an bene meruerit. De facto serui primum disputauit, deinde de animo. Factum quale enim est? dominam non stuprauit. auge beneficia: nec dominum occidit nec adulter domino uenenum dedit. non est beneficium scelere abstinere. et tyrannus permisit dominas rapere, non coegit. Deinde hoc beneficium eius quod laudas serua: alioqui iniuriam fecit, si non subducta est iniuriae sed reseruata: tunc tamen solacium fuisset, cum multis pati. Denique aliae in tyrannide passae sunt, haec in libertate; ceterae absentibus suis, haec praesentibus; in aliis stuprum uocabatur, in hac matrimonium: in aliis finis expectabatur iniuriae, in hac nullus; denique illarum stupratores suffixi sunt, huius manumissus est.

divisio latro in hic quaestio diuido an etiamsi non debeo filia sic collocaris damnaris tamen ob hic non possum dementia licet inquam ego filia meus qui uolo conlocaris iste modo et repudium cum remitto gener accuso mal conlocaui filia et multus alius quis tu uideo hic qui abduco filia suus ab uaris sed malus is neque ob hic damno tu pater debeo demo accuso non sanus rego ego iste an sine ratio facio video satis sum si sano mens facio deinde an sic filia conlocaris debeo hic in hic diuido an etiamsi bene mereo seruus non tamen sic ille refero sum gratia deinde an bene mereo de facio seruus primus disputo deinde de animus facio qualis enim sum domina non stupro augeo beneficium neque dominus occido neque adulter dominus uenenum do non sum beneficium scelus abstineo et tyrannus permitto domina rapio non cogo deinde hic beneficium is qui laudo seruo alioqui iniuria facio si non subduco sum iniuria sed reseruata tunc tamen solacium sum cum multus patior denique alius in tyrannis patior sum hic in libertas ceterus absum suus hic praesens in alius stuprum uoco in hic matrimonium in alius finis expectabatur iniuria in hic nullus denique ille stuprator suffigo sum hic manumitto sum


Iacebat in littore nauigium, quod etiam integrum infeliciter uexerat. Credam parricidam, si tibi proficiscenti nauigium suum reddidit. Subito mihi non sentienti ferrum cum animo pariter excidit; torpent manus et nescio qua perturbatione tenebrae stupentibus offunduntur oculis. intellexi quam difficile esset parricidium facere, etiam quod imperaret pater. Ita mibi, quae sola miseros in domo nostra respicis, Fortuna, succurras, ita mihi contingat aut honeste uiuere aut mori, ita ex domo nostra ego sim ultimus reus, ut ille iurabat meliorem se nouercam habuisse quam fratrem. CORNELI HISPANI.

iaceo in littor navigium qui etiam integer infelicito veho credo parricida si tu proficisco navigium suus reddo subeo ego non sentio ferrum cum animus pariter excido torpeo manus et nescio qui perturbatio tenebra stupeo offundo oculus intellego quam difficilis sum parricidium facio etiam qui impero pater ita mibi qui solus miser in domus noster respicio fortuna succurro ita ego contingo aut honestus uiuo aut morior ita ex domus noster ego sum ulter reus ut ille juro bonus sui noverca habeo quam frater cornelis hispani


Decepi te, puella; alia pollicitus sum: ueneris in patriam mecum, ibi tibi gratiam referam; hic catenatus, egens, squalidus quid possum? pater meus, socer tuus — hoc enim te iam pridem uocabat — socer, inquam, tibi tuus gratiam referet. Quidam auitas paternasque flagitiis obruerunt imagines, quidam ignobiles nati fecere posteris genus: in illis non seruasse quod acceperant maximum dedecus, in his quod nemo dederat fecisse laudabile est. Si possent homines facere sibi sortem nascendi, nemo esset humilis, nemo egens, unusquisque felicem domum inuaderet; sed quoniam di non sumus, natura nos regit et quemcumque uult casum in quemque mittit:

decipio tu puella alius polliceor sum uenus in patria ego ibi tu gratia refero hic cateno egeo squalidus quis possum pater meus socer tuus hic enim tu iam pridem uoco socer inquam tu tuus gratia refero quidam avitus paternus flagitium obruo imago quidam ignobilis nascor facio posterus genus in ille non servo qui accipio magnus dedecus in hic qui nemo do facio laudabilis sum si possum homo facio sui sors nascor nemo sum humilis nemo egeo unusquisque felix domus invado sed quoniam deus non sum natura nos rego et quicumque uolo casus in quisque mitto


Saepe solebat apud Caesarem cum TIMAGENE confligere, homine acidae linguae et qui nimis liber erat: puto quia diu non fuerat. ex captiuo cocus, ex coco lecticarius, ex lecticario usque in intimam amicitiam Caesaris felix, usque eo utramque fortunam contempsit, et in qua erat et in qua fuerat, ut cum illi multis de causis iratus Caesar interdixisset domo, combureret historias rerum ab illo gestarum, quasi et ipse illi ingenio suo interdiceret: disertus homo et dicax a quo multa inprobe sed uenuste dicta. ne modum excedam excurrendo ad Parrhasium reuertor.

saepe soleo apud caesaris cum timagene confligo homo acidus lingua et qui nimis liber sum puto quia diu non sum ex captiuus coquus ex coquus lecticarius ex lecticarius usque in intimus amicitia caesar felix usque is uter fortuna contemno et in qui sum et in qui sum ut cum ille multus de causa irascor caesar interdico domus comburo historia res ab ille gero quasi et ipse ille ingenium suus interdico dissero homo et dicax ab quo multus improbus sed venustus dictum ne modus excedo excurro ad parrhasius revorto


Solebat hos colores qui silentium et significationem desiderant tueri; itaque et hanc controuersiam hoc colore dixit, tamquam in emendationem abdicatorum et reconciliationis causa faceret. hoc non detegebat, sed omnibus sententiis utebatur ad hoc tendentibus, tamquam: “non possum, inquit, pati sine patre.” me autem sine te putas pati posse? quemquam autem patrem putas pati sine liberis posse? et illud: credite mihi, impium nihil de liberis duo patres cogitant. et illud: “recipiat, inquit, suos; non possum sine te pati.” hoc fortasse illi placebit, quod ad tuum patrem reuerti uoles. et illud: non amas abdicatos?

soleo hic color qui silentium et significatio desidero tueor itaque et hic controuersia hic color dico tamquam in emendatio abdicator et reconciliatio causa facio hic non detego sed omnis sententia utor ad hic tendo tamquam non possum inquam patior sine pater ego autem sine tu puto patior possum quisquam autem pater puto patior sine liber possum et ille credo ego impius nihil de liber duo pater cogito et ille recipio inquam suus non possum sine tu patior hic fortasse ille placeo qui ad tuus pater revorto uolo et ille non amo abdico


Et illud dixit: mitte istam epistolam infructuosam. odisse illam debes: haec est quae matrem tuam excaecauit. et illam falsissimam in quam multi incidunt: propter hoc ipsum, inquit, magis flebilis est, quod non potest flere. et iterum: lacrimae, inquit; matri desunt, causae supersunt; tamquam caeci flere non soleant. Memini CRISPVM quendam antiquum rhetorem in illa controuersia uiri fortis qui tertium filium retinet, cum alter filius in tyrannicidio perdidisset oculos, alter in acie manus: exsurgite nunc uiua cadauera, rogate pro patre. sed quid ego meos derideo? alter quos roget non uidet, alter quibus roget non habet.

et ille dico mitto iste epistula infructuosus odi ille debeo hic sum qui mater tuus excaeco et ille fallo in quam multus incido propter hic ipse inquam magis flebilis sum qui non possum fleo et iterum lacrima inquam mater desum causa supersum tamquam caecus fleo non soleo memini crispvm quidam antiquus rhetor in ille controuersia uir fortis qui tertius filius retineo cum alter filius in tyrannicidium perdo oculus alter in acies manus exsurgo nunc uiuus cadauer rogo pro pater sed quis ego meus derideo alter qui rogo non uideo alter qui rogo non habeo


GALLIO et superiore usus est quaestione et illam adiecit: an agi cum patre dementiae possit ob id quod fecerit, non ob id quod facturus sit. neminem iniuriarum accusari quod iniuriam facturus sit nec adulterii quod adulterium commissurus sit, ne dementiae quidem quod demens futurus sit. Atqui tu non, inquit, mecum agis quod non exorauisti, set quod exoraturus non es; puta enim hodie me exorari: demens non ero. demens uideor qui uno uerbo sanari possum? Lex XXX dies dedit, quia iudicauit aliquem duriorem futurum. etiamsi demens est qui non exoratur a filio, numquid et qui uicensimo? ergo non potes hoc nomine damnare me quod exoratus non sim; etiamnunc enim exorari possum. ita si uis ueram, agere mecum hoc crimine non potes; utique triginta dies exorari possum, post triginta queri non potes: aut crimen non habeo aut accusatorem.

gallio et superus utor sum quaestio et ille adiicio an ago cum pater dementia possum ob is qui facio non ob is qui facio sum nemo iniuriaris accusaris qui iniuria facio sum neque adulterium qui adulterium committo sum ne dementia quidem qui demens sum sum atqui tu non inquam ego ago qui non exorauisti sed qui exoro non sum puto enim hodie ego exoraris demens non sum demens uideo qui unus uerbum sanaris possum lex xxx dies do quia iudico aliquis durus sum etiamsi demens sum qui non exoro ab filius numquid et qui vicesimus ergo non possum hic nomen damnaris ego qui exoro non sum etiamnum enim exoraris possum ita si uolo uerus ago ego hic crimen non possum utique triginta dies exoraris possum post triginta queror non possum aut crimen non habeo aut accusator


Redemptus Cimon redemptoris felicitas est. VOTIENI Montani. Facis iam ut dicam: non accepi beneficium aut reddidi. certius reddam cum tam honeste desideraris quam dedisti. Ego adulteros dimittam ? quid aliud facerem si adhuc alligatas haberem manus? Egit me attonitum dolor. non mehercules me exorasset Miltiades pater. Nihil Calliae debeo nisi liber sum. est uir egregius Callias, est misericors; sed utinam tantum aduersus bonos! Maior iniuria est si nunc manus Cimonis alligantur quam fuit beneficium quod tunc solutae sunt. Non iste iniquiore animo filiam amisit quam ego uxorem, sed aequiore animo inpudicam pati uoluit. Vis tu diuitias tuas abscondere, cum in eos inciderint qui mendicitate censentur? Nihil habet domus nostra melius quod ostendat quam paupertatem. Da pecuniam Miltiadi qua damnationem luat, nocens erit; da Cimoni qua patrem redimat, pius non erit.

reemo cimon redemptor felicitas sum votieni montanus facio iam ut dico non accipio beneficium aut reddo certus reddo cum tam honestus desideraris quam do ego adulter dimitto quis alius facio si adhuc alligo habeo manus ago ego attono dolor non hercules ego exoro miltiades pater nihil calliae debeo nisi liber sum sum uir egregius callias sum misericors sed utinam tantus aduersus bonus magnus iniuria sum si nunc manus cimon alligo quam sum beneficium qui tunc solvo sum non iste iniquus animus filia amitto quam ego uxor sed aequus animus impudicus patior uolo volo tu diuitiae tuus abscondo cum in is incido qui mendicitas censeo nihil habeo domus noster bonus qui ostendo quam paupertas do pecunia miltiades qui damnatio luo noceo sum do cimon qui pater redimo pius non sum