Hispani CORNELI. Solus omnium abdicor, quia me meus pater diligit, alienus adpetit. Quid mihi obicit? meretricis amo? aes alienum feci? dic, diues audiat. “Diuitem,” inquit, “esse te uolo.” Ome abdicandum, si talem patrem relinquo! Laudabat mihi pater paupertatem, narrabat diuitum incommoda, aiebat multos diuites accusatos; ego certe memini abdicatos. “Abdico” non est patris mei uerbum.

hispanus cornelis solus omnis abdico quia ego meus pater diligo alienus appeto quis ego obicio meretrix amo aes alienus facio dico diues audio dives inquam sum tu uolo ome abdico si talis pater relinquo laudo ego pater paupertas narro dives incommodus aio multus diues accuso ego certus memini abdico abdico non sum pater meus uerbum


Ex altera parte colorem hunc CESTIVS induxit: timuisse se de puero. nec frustra, inquit: duos occiderat nouerca. et ait: uellem ad uos nocentior uenirem reus, uellem tres rapere potuissem. ARGENTARIVS hoc colore usus est: rogatum a puero auum. negabat, inquit, posse se uiuere, si in illa relinqueretur domo. HISPANVS hoc colore usus est: affectu se ablatum. sustuli, inquit, nepotem meum; non potui satiari osculis, non potui ab illo tam cito distrahi. nolite mirari: post longum tempus illum uideram.

ex alter pars color hic cestivs induco timeo sui de puer neque frustra inquam duo occido noverca et aio uolo ad tu noceo venio reus uolo tres rapio possum argentarivs hic color utor sum rogo ab puer auus nego inquam possum sui uiuo si in ille relinquo domus hispanvs hic color utor sum afficio sui aufero tollo inquam nepos meus non possum satiaris osculis non possum ab ille tam cito distraho nolo miror post longus tempus ille uideo


SILO POMPEIVS fecit quaestionem, qua GALLIO usus est, et adiecit: nihil acturum adulescentem, etiamsi damnauerit patrem; nihilominus enim periturum, quia lex nullam aliam salutis uiam dedit raptori quam si exorauerit patrem. Latro haec omnia quasi membra in aliquam quaestionem incurrentia tractabat, non ut quaestionem; tamquam hoc ipsum in illam aiebat quaestionem incurrere, in qua quaeritur, an raptor possit accusare patrem intra tricesimum diem. “Nam cum dico: non potes accusare eum, in cuius arbitrio positum est moriaris an uiuas, non magis quam magistratum in ius uocare, quam de iudicibus tuis ferre sententiam, non magis quam miles in imperatorem suum animaduertere, adicio: non potes accusare; nihil enim tibi proderit, etiamsi damnaueris; morieris; lex enim si non exoraueris perire te uult; non exoras autem etiamsi damnas.” quare hoc non in quaestionis loco ponebat?

silus pompeivs facio quaestio qui gallio utor sum et adiicio nihil ago adulescens etiamsi damno pater nihilominus enim pereo quia lex nullus alius salus uia do raptor quam si exoro pater latro hic omnis quasi membrum in aliqui quaestio incurro tracto non ut quaestio tamquam hic ipse in ille aio quaestio incurro in qui quaero an raptor possum accuso pater intra tricesimum dies nam cum dico non possum accuso is in qui arbitrium pono sum moriaris an vivo non magis quam magistratus in ius uoco quam de judex tuus fero sententia non magis quam miles in imperator suus animaduertere adicio non possum accuso nihil enim tu prosum etiamsi damnaueris morior lex enim si non exoraueris pereo tu uolo non exoro autem etiamsi damno quare hic non in quaestio locus pono


VOTIENI MONTANI. Ego uero ne patrocinium quidem habebo: si tam facile liberos remitto, libenter exposui. Reddere est istud liberos an eripere? Vtroque modo perdendi erant, uel paciscenti uel neganti. Pactus sum flens, tremens, tamquam cum exponerem. CESTI PII. Ne diuiderem filios una exposui. Iste quoque duos sustulit, qui tantum uno contentus est.

votieni montanus ego uerus ne patrocinium quidem habeo si tam facilis liber remitto libet expono reddo sum iste liber an eripio vtroque modo perdo sum uel pacisco uel nego paciscor sum fleo tremo tamquam cum expono cestus pius ne diuiderem filius unus expono iste quoque duo tollo qui tantus unus contineo sum


L. VINICIVS, VINICI frater, Fabiani colorem ualde probabat et aiebat onerari uxorem uno modo posse, si nihil umquam secretum ab illa maritus habuisset. Si dixerit, inquit, post tormenta se de tyrannicidio cogitasse, tum tyrannicidium uxori debemus. melius de uiro meruit si torta tyrannicidam fecit, quam si tacuit; set apparet ei aliquid de tyrannicidio cogitatum, de quo tyrannus usque eo suspicatus est ut torqueret. Si dixerit cogitasse quidem se de tyrannicidio ante tormenta, sed uxori non indicasse, augebit uxoris beneficium. liberius enim potuit tyrannicidium indicare quod illi commissum non erat; potuit enim uxor etiam non indicante marito tam magni consili molitionem deprehendere. At si hunc colorem Fabiani sequor, multa efficiam. si olim de tyrannicidio cogitaui, honestior sum uetus tyrannicida et non priuatis, sed publicis malis ad ultionem inpulsus. si cum cogitarem non celaui uxorem, facilius persuadebo malum me hodie maritum non esse cui semper tam deditus fui. ad ultimum hoc consequar quod, si quod audierat tacuit, non beneficium est sed fides.

l vinicivs vinici frater fabianus color ualidus probo et aio oneraris uxor unus modo possum si nihil umquam secerno ab ille maritus habeo si dico inquam post tormentum sui de tyrannicidium cogito tum tyrannicidium uxor debeo bonus de uir mereo si torqueo tyrannicida facio quam si taceo sed appareo is aliquis de tyrannicidium cogitas de quo tyrannus usque is suspicor sum ut torqueo si dico cogito quidem sui de tyrannicidium ante tormentum sed uxor non indico augeo uxor beneficium liber enim possum tyrannicidium indico qui ille committo non sum possum enim uxor etiam non indico marito tam magnus consilium molitio deprehendo at si hic color fabianus sequor multus efficio si olim de tyrannicidium cogito honestus sum uetus tyrannicida et non priuo sed publicus malus ad ultio impulsus si cum cogitaris non celo uxor facilis persuadeo malus ego hodie maritus non sum qui semper tam dedo sum ad ulter hic consequor qui si qui audio taceo non beneficium sum sed fides


sunt dii? ARELLI FVSCI patris. Iterum experiamur: quid times propitios deos? “Erat,” inquit, “praeruptus locus et inmensae altitudinis tristis aspectus.” dicebam tibi: incestam lex mori uoluit. stat moles abscisa in profundum, frequentibus exasperata saxis, quae aut elidant corpus aut de integro grauius impellant; inhorrent scopulis enascentibus latera: electus potissimum locus, ut damnati saepius deiciantur. FVLVII Sparsi. A superis deiecta, ab inferis non recepta, in cuius poenam saxum extruendum est.

sum dius arelli fvsci pater iterum experior quis timeo propitius deus sum inquam praerumpo locus et immensus altitudo tristis aspicio dico tu incesta lex morior uolo sto moles abscido in profundum frequens exaspero saxum qui aut elido corpus aut de integer grauis impello inhorreo scopulus enascor latus eligo potis locus ut damno saepis deicio fvlvii spargo ab superi deicio ab inferi non recipio in qui poena saxum extruendum sum


VARIVS GEMINVS et ipse dixit: nolui occidere. egregie, inquam, nouerca inter priuignos diuisit odium; aliter alium adgressa est: alteri parricidium obicit, alteri mandat. Et hac illum figura defendit in narratione: interrogaui fratrem: aput quem praetorem causam dixisti? “apud nullum,” inquit. quis accusator fuit? “nemo.” quis testis ? immo qui testes ? uni enim etiam de minore scelere non creditur. “nemo,” inquit. quis de te pronuntiauit? “nemo. Quid porro?” inquit, “ego si reus fuissem, ad te non misissem?” SEPVLLIVS BASSVS hoc colore usus est: non habui parricidae instrumenta, non culleum, non serpentes: parricidam tamen in maria proieci.

varivs geminvs et ipse dico nolo occaedes egregius inquam noverca inter privignus diuido odium aliter alius aggredior sum alter parricidium obicio alter mando et hic ille figuro defendo in narratio interrogo frater aput qui praetor causa dico apud nullus inquam quis accusator sum nemo quis testis immo qui testis unus enim etiam de paruus scelus non credo nemo inquam quis de tu pronuntio nemo quis porro inquam ego si reus sum ad tu non mitto sepvllivs bassvs hic color utor sum non habeo parricida instrumentum non culleus non serpo parricida tamen in mare proicio


FVLVII Sparsi. In bello suas, in domo etiam filii manus perdidit. Processit in bellum hic unus omnium adulescentis filii uicarius: in acie uicit, domi captus est. spectat inter spolia uiri fortis uolutantes adulteros. “Adulescens, uenit tempus militiae tuae.” Indigna res: deceptus est; tam frustra ad filium quam ad gladium cucurrit. ridebant adulteri truncas uiri fortis manus, circa sua arma labentis. ARGENTARII. In bella non uenit et ante patriae quam patri negauit manus. Libenter causam eius suscepi: quis enim illum non uindicet? quid hoc infelicius, quem adulteri tunc riserunt, cum deberent mori ? Vir fortis in ciuitate truncus integros adulteros spectat?

fvlvii spargo in bellum suus in domus etiam filius manus perdo procedo in bellum hic unus omnis adulescens filius vicarius in acies uinco domus capio sum specto inter spolium uir fortis uolutantes adulter adulescens uenio tempus militia tuus indignus res decipio sum tam frustra ad filius quam ad gladius curro rideo adulter trunco uir fortis manus circa suus arma labor argentarius in bellum non uenio et ante patria quam pater nego manus libet causa is suscipio quis enim ille non uindico quis hic infelix qui adulter tunc rideo cum debeo morior vir fortis in ciuitas truncus integer adulter specto


ARELLI FVSCI patris. “Sed tu,” inquit, “senex es.” Vnde scis te non futurum luxuriosum senem? Omnia a te uitia: quod unguento coma madet, tuum est; quod laxior usque in pedes demittitur toga, tuum est. Quid est quod aliud a te senes discant? Quid porro? domus nostra luxuriosos duos non capit? indulgentius te abdicare non potui. Ecquid mihi licet seniles annos meliore uita reficere? hoc nouissimum meum meritum est et quod tibi maxime imputo: pro te etiam luxuriosus factus sum. FABIANI. Noli pecuniam concupiscere. quid tibi dicam? haec est quae auget discordiam, urbes et terrarum orbem in bellum agitat, humanum genus cognatum natura in fraudes et scelera et mutuum odium instigat, haec est quae senes corrumpit. Quidam summum bonum dixerunt uoluptatem et omnia ad corpus retulerunt. nihil est mihi opus praecipientibus: habeo exemplum, proposui quidquid tu feceris facere; nauigabo si nauigaris, militabo si militaris: dic hodie quid putes melius. sed illud excipio: non obicies quod elegeris. Blandi. Obicit luxuriam; poteram ei hoc dicere: adulescens, frugaliter uixi quamdiu patrem habui. Ante me desisti, ante me coeperas. Blandi.

arelli fvsci pater sed tu inquam senex sum vnde scio tu non sum luxuriosus senex omnis ab tu uitium qui unguentum coma madeo tuus sum qui laxus usque in pes demitto toga tuus sum quis sum qui alius ab tu senex disco quis porro domus noster luxuriosus duo non capio indulgeo tu abdicaris non possum ecquis ego licet senilis annus bonus uita reficio hic nouus meus mereo sum et qui tu magnus imputo pro tu etiam luxuriosus facio sum fabiani nolo pecunia concupisco quis tu dico hic sum qui augeo discordia urbs et terra orbis in bellum agito humanus genus cognatus natura in fraudo et scelus et mutuus odium instigo hic sum qui senex corrumpo quidam superus bonus dico uoluptas et omnis ad corpus refero nihil sum ego opus praecipio habeo exemplum propono quisquis tu facio facio nauigo si nauigaris milito si militaris dico hodie quis puto bonus sed ille excipio non obicio qui eligo blandio obicio luxuria possum is hic dico adulescens frugalis vivo quamdiu pater habeo ante ego desisto ante ego coepio blandio


Divisio. Latro in has quaestiones diuisit: an non quisquis patrem ceciderit puniatur. In lege, inquit, nihil excipitur. Sed multa quamuis non excipiantur intelleguntur, et scriptum legis angustum, interpretatio diffusa est; quaedam uero tam manifesta sunt ut nullam cautionem desiderent: nam quid interest lege excipere ne fraudi sit ei qui per insaniam patrem pulsauit, cum illi non supplicio sed remedio opus sit? quid opus est caueri lege ne puniatur infans si pulsauerit patrem? quid opus est legem cauere ne puniatur, si quis ui patrem sopitum et subita corporis grauitate conlapsum excitauit, cum illa non iniuria sed medicina fuerit? Nondum de propria sed de communi causa loquor. Si officiose quisquis cecidit patrem possit absolui, pro hoc animosius agam, ut dignus sit supplicio nisi praemio fuerit.

divisio latro in hic quaestio diuido an non quisquis pater caedo punior in lex inquam nihil excipio sed multus quamuis non excipio intellego et scribo lex angustus interpretatio diffundo sum quidam uerus tam manifestus sum ut nullus cautio desidero nam quis intersum lex excipio ne fraus sum is qui per insanio pater pulso cum ille non supplicium sed remedium opus sum quis opus sum caueri lex ne punior infer si pulso pater quis opus sum lex caueo ne punior si quis uis pater sopio et subeo corpus grauitas collabor excito cum ille non iniuria sed medicina sum nondum de proprius sed de communis causa loquor si officiosus quisquis cado pater possum absolvo pro hic animosus ago ut dignus sum supplicium nisi praemium sum


luxuriatur? ARGENTARIVS hoc colore declamauit: duo luxuriantur una in domo: alter iuuenis, alter senex; alter filius, alter pater; uterque aeque licenti cultu per publicum incedit. alter uobis hoc ait: concessis aetati uoluptatibus utor et iuuenali lege defungor; bona ego aetate coepi; simul primum hoc tirocinium adulescentiae quasi debitum ac solemne persoluero, reuertar ad bonos mores. id facio quod pater meus fecit, cum iuuenis esset. negabit? qui qualem causam habeat uideritis; faciat etiamsi non quod oportet fieri, at quod solet. Alter ait: scio me nouum ciuitatis miraculum incedere, luxuriosum senem, sed hoc castigandi genus commouentius uisum; ut emendarem filium, ipse peccare coepi. Ita si auos uiueret, ut nemo in domo luxuriosus esset, tres luxuriosi fuissetis.

luxurio argentarivs hic color declamo duo luxurio unus in domus alter iuuenis alter senex alter filius alter pater uterque aequus liceo cultus per publicus incedo alter tu hic aio concedo aetas uoluptas uto et iuuenal lex defungor bonus ego aetas coepio simul primus hic tirocinium adulescentia quasi debeo atque solo persoluero revorto ad bonus mos is facio qui pater meus facio cum iuuenis sum nego qui qual causa habeo video facio etiamsi non qui oportet fio at qui soleo alter aio scio ego nouus ciuitas miraculis incedo luxuriosus senex sed hic castigo genus commouentius uideo ut emendaris filius ipse peccaris coepio ita si avus vivo ut nemo in domus luxuriosus sum tres luxuriosus sum


Latro in hac controuersia non dubitabat facere primam quaestionem, an beneficium dederit. Hoc in haec diuisit: etiamsi scisti nec indicasti, non est beneficium scelus non facere; deinde ne scisti quidem; non enim tibi indicaui nec tam magnum consilium, uirilibus quoque animis graue, commisi muliebri garrulitati, quae id solum potest tacere quod nescit. Etiamsi dedit beneficium, an receperit. Occidi tyrannum, libertatem tibi reddidi, ultionem plenissimam persecutus sum, nefarium hostem illic occidi ubi torserat. Dices me reipublicae causa fecisse: et tu reipublicae causa tacuisti Tutus sit quod lege fecerit. Deinde ultima aequitatis tractatio:

latro in hic controuersia non dubito facio primus quaestio an beneficium do hic in hic diuido etiamsi scio neque indico non sum beneficium scelus non facio deinde ne scio quidem non enim tu indicaui neque tam magnus consilium uirilis quoque animus grauis committo muliebris garrulitas qui is solus possum taceo qui nescio etiamsi do beneficium an recipio occido tyrannus libertas tu reddo ultio plenus persequor sum nefarius hostis illic occido ubi torqueo dico ego reipublicae causa facio et tu reipublicae causa taceo tueor sum qui lex facio deinde ulter aequitas tractatio


Ecquid aperis mi , penates tuos? non sum hospes grauis, unum senem adduco. hoc tibi uitio, pater, placui. Venit ignotus senex; uolo transire tacentem; per patrem rogat. ergo aliquis peribit fame qui filium suum optat superstitem? Quid hoc esse dicam quod me tam, periculose abdicant? quod toties isti fortunam mutant, quoties ego patrem? Redite in gratiam: inter funestas acies armatae manus in foedus porriguntur. perierat totus orbis, nisi iram finiret misericordia: aut si tam pertinacia placent odia, mihi parcite. iactatus inter duos patres, utriusque filius, semper tamen felicioris abdicatus, positus inter duo pericula, quid faciam? qui alunt abdicantur, mendicant qui non alunt.

ecquis aperio ego penates tuus non sum hospes grauis unus senex adduco hic tu vitio pater placeo venio ignosco senex uolo transeo taceo per pater rogo ergo aliquis pereo fames qui filius suus opto superstito quis hic sum dico qui ego tam periculosus abdico qui totiens iste fortuna muto quotiens ego pater redeo in gratia inter funestus acies armo manus in foedus porrigo pereo totus orbis nisi ira finio misericordia aut si tam pertinacia placeo odium ego parco jacto inter duo pater uterque filius semper tamen felix abdico pono inter duo periculum quis facio qui alo abdico mendico qui non alo


Colorem a parte patris quidam duriorem fecerunt; uoluerunt enim uideri inuisum filio patrem: itaque illum malle cum hostibus uiuere quam cum patre. Paene omnes: esse adulescentem insatiabilem gloriae, et propter id ipsum patri et moderandum et continendum. Quidam ex toto ad patris indulgentiam refugerunt et non disputauerunt hoc modo, quo SILO POMPEIVS disputauit, qui sic diuisit, ut diceret: etiamsi patrem non haberes, desinere debebas; quia patrem habes, desinere debes, quia pater uetat;

color ab pars pater quidam durus facio uolo enim uideo inuideo filius pater itaque ille malo cum hostis uiuo quam cum pater paene omnis sum adulescens insatiabilis gloria et propter is ipse pater et modero et contineo quidam ex totus ad pater indulgentia refugio et non disputo hic modo quo silus pompeivs disputo qui sic diuido ut dico etiamsi pater non habeo desino debeo quia pater habeo desino debeo quia pater ueto


Tunc autem cum studeret habebatur bonus declamator. hanc certe controuersiam ante Arellium Fuscum declamauit, ut mihi uidebatur, longe ingeniosius, excepto eo, quod sine certo ordine per locos discurrerat. haec illo dicente excepta memini: quidquid laboris est in hoc est, ut uxori uirum et uxorem uiro diligere concedas. necesse est deinde iurare permittas, si amare permiseris. Quod habuisse nos iusiurandum putas? tu nobis religiosum nomen fuisti; si mentiremur, illa sibi iratum patrem inuocauit, ego socerum. Parce pater: non peierauimus. Ecce obiurgator nostri quam effrenato amore fertur! queritur quemquam esse filiae praeter se carum. quid est quod illum ab indulgentia sua auocet?

tunc autem cum studeo habeo bonus declamator hic certus controuersia ante arellium fuscus declamo ut ego uideo longus ingeniosus excipio is qui sine certus ordo per locus discurrerat hic ille dico excipio memini quisquis labor sum in hic sum ut uxor uir et uxor uir diligo concedo necesse sum deinde iuro permitto si amo permitto qui habeo nos iusiurandum puto tu nos religiosus nomen sum si mentior ille sui irascor pater invoco ego socer parco pater non peierauimus ecce objurgator noster quam effreno amor fero queror quisquam sum filia praeter sui caris quis sum qui ille ab indulgeo suus avoco


Fuit adulescens optimus, uerecundissimus, qui patri suo cessisset, si salua pietate potuisset. Iterum nobis inter uos, patrem et filium, iudicandum est. Candidatus processit contra patrem: si silentium eius intellegere scissemus, et tunc nobis uerecunde indicauerat. Habebas apud hostes auctoritatem: apparebat te reipublicae irasci. Legati nostri aurum ferebant, pater auferebat. Dixeras illos sero uenturos: non peruenerunt sero; imperatorem nostrum conuenerunt. Imperator istum accusat, nos subscribimus.

sum adulescens bonus verecundus qui pater suus cedo si saluus pietas possum iterum nos inter tu pater et filius judico sum candido procedo contra pater si silentium is intellego scio et tunc nos verecundus indico habeo apud hostis auctoritas appareo tu reipublicae irascor legatus noster aurum fero pater aufero dico ille serus uenio non peruenio serus imperator nos convenio imperator iste accuso nos subscribo


corporis mala. Facem studiis subdere et in monumenta disciplinarum animaduertere quanta et quam non contenta cetera materia saeuitia est! Di melius, quod eo saeculo ista ingeniorum supplicia coeperunt quo ingenia desierant! Eius qui hanc in scripta Labieni sententiam dixerat postea uiuentis adhuc scripta conbusta sunt; iam non malo exemplo quia suo. Non tulit hanc Labienus contumeliam nec superstes esse ingenio suo uoluit, sed in monimenta se maiorum suorum ferri iussit atque ita includi, ueritus scilicet ne ignis qui nomini suo subiectus erat corpori negaretur: non finiuit tantum se ipse, sed etiam sepeliuit.

corpus malus fax studium subdo et in monumentum disciplinaris animaduertere quantus et quam non contineo ceterus materia saeuitia sum deus bonus qui is saeculum iste ingeniosus supplicium coepio quo ingenium desino is qui hic in scribo labienus sententia dico postea uiuo adhuc scribo comburo sum iam non malus exemplum quia suus non fero hic labienus contumelia neque supersto sum ingenium suus uolo sed in monumentum sui magnus suus fero iubeo atque ita includo uereor scilicet ne ignis qui nomen suus subicio sum corpus nego non finio tantus sui ipse sed etiam sepelio


uerum est, sed nec mater eius potuisset. SILO a parte patris comparationem fecit inter se matris et filiae, et totam hac figura declamauit: non sum, inquit, uobis dicturus, qualis debeat esse uenefica. operam perdam si coepero describere debere esse aetate prouectam, usu exercitatam, inuisam uiro, quae possit etiam filiam occidere. superuacuum est uti pluribus uerbis; in hac ipsa causa habemus ueneficae exemplar. comparemus inter se duas reas; nec est quo quaeratis aliquem qui cognitionem uestram per omnis comparationis partis ducat; ego uobis dicam quomodo illam accusauerim. ego illi obieci anteactam uitam: uos huic potestis obicere?

uerus sum sed neque mater is possum silus ab pars pater comparatio facio inter sui mater et filia et totus hic figuro declamo non sum inquam tu dico qualis debeo sum veneficus opera perdo si coepio describo debeo sum aetas proueho usus exercito invideo uir qui possum etiam filia occaedes superuacuum sum uti multus uerbum in hic ipse causa habeo venefica exemplar comparo inter sui duo reor neque sum quo quaero aliquis qui cognitio vester per omnis comparatio pars duco ego tu dico quomodo ille accusauerim ego ille objacio anteactam uita tu hic possum obicio


Facitis autem, iuuenes mei, rem necessariam et utilem, quod non contenti exemplis saeculi uestri, prioris quoque uultis cognoscere: primum quia, quo plura exempla inspecta sunt, plus in eloquentia proficitur. non est unus, quamuis praecipuus sit, imitandus, quia numquam par fit imitator auctori. haec rei natura est: semper citra ueritatem est similitudo. Deinde ut possitis aestimare, in quantum cotidie ingenia decrescant et nescio qua iniquitate naturae eloquentia se retro tulerit: quidquid Romana facundia habet quod insolenti Graeciae aut opponat aut praeferat circa Ciceronem effloruit; omnia ingenia quae lucem studiis nostris adtulerunt tunc nata sunt.

facio autem iuuenis meus res necessaria et utilis qui non contendo exemplum saeculis vester prior quoque uolo cognosco primus quia quo multus exemplum inspicio sum multus in eloquentia proficio non sum unus quamuis praecipuus sum imito quia numquam par fio imitator auctor hic res natura sum semper citer ueritas sum similitudo deinde ut possum aestimaris in quantus cottidie ingenium decresco et nescio qui iniquitas natura eloquentia sui retro fero quisquis romanus facundia habeo qui insolens graecia aut oppono aut praefero circa cicero effloresco omnis ingenium qui lux studium noster affero tunc nata sum


RVFVS VIBIVS hoc pro colore posuit: sordidatus sum, lugeo; sequor te ut tutior sim; timeo nescio quem illum qui patrem meum occidit; scio me quamdiu tecum fuero perire non posse. Dum hunc colorem sequitur MVRREDIVS, ineptissime dixit: quare. te sequor? pater meus, quia solus inambulabat, occisus est. OSCI color non placebat Gallioni: sequor, inquit, ut inueniam quis fecerit; hoc mecum cogito: quisquis est ille qui fecit, uolet hoc inimico imputare, ad diuitem ueniet. Multo, inquit, hoc iniuriosius est, si inquirendi causa facit, si non tantum in conuitium set periculum diuitis sequitur. GALLIO subtiliter agendum putauit et ad positionem controuersiae colorem actionis derigendum, ut diceret: suspicor a te patrem meum occisum. quis enim illum alius magis oderat? quis tam potens alius est? uestem sine dubio alius nescio quis percussor concupierat. Dicet aliquis: quid ergo? si inimicus est, protinus interfector est? non; ideo non accuso.

rvfvs vibivs hic pro color pono sordido sum lugeo sequor tu ut tueor sum timeo nescio qui ille qui pater meus occido scio ego quamdiu tu sum pereo non possum dum hic color sequor mvrredivs ineptus dico quare tu sequor pater meus quia solus inambulo occido sum osci color non placeo gallio sequor inquam ut inuenio quis facio hic ego cogo quisquis sum ille qui facio uolo hic inimicus imputo ad dives uenio multus inquam hic injuriosus sum si inquiro causa facio si non tantus in conuitium sed periculum dives sequor gallio subtilis ago puto et ad positio controversia color actio derigeo ut dico suspicor ab tu pater meus occido quis enim ille alius magis odi quis tam possum alius sum uestis sine dubius alius nescio quis percussor concupio dico aliquis quis ergo si inimicus sum protinus interfector sum non ideo non accuso


Paene, iudices, narrare coepi, qualis esset rea; sed quid efficiam, cum illam incestam probauero? nempe ut de saxo deicienda uideatur: iam uisa est. Non imitabor istius inpudentiam, ut repetendo iudicium quod factum est inprobasse uidear. quod exigebatur probaui; quod iudicastis exequor. Cornelii Hispani. Deos deasque inuoco, quos priore iudicio non frustra inuocaui, ut incesta quam tardissime pereat. “Inuocaui,” inquit, “numina.” Quid inuocas, mulier? si innocens es, dii non sunt. Videte quantum sacerdos peccauerit, quae nec absolui potuit nec mori. Aut tu sacerdotium uiolasti, aut nos sacerdotem. Erras si satis ad sacerdotium putas perire non posse. Romani Hisponis.

paene iudex narro coepio qualis sum rea sed quis efficio cum ille incesta probo nempe ut de saxum deicio uideo iam uideo sum non imitor iste impudentia ut repeto iudicium qui facio sum inprobo uideo qui exigo probo qui judico exequor cornelius hispanus deus dea invoco qui prior iudicium non frustra invoco ut incesto quam tardus pereo invoco inquam numen quis invoco mulier si innocens sum dius non sum video quantus sacerdos pecco qui neque absolvo possum neque morior aut tu sacerdotium violo aut nos sacerdos erro si satis ad sacerdotium puto pereo non possum romanus hisponis


Pars altera. IVLI BASSI. Infelix futura est etiam uictoria mea: si non tenuero causam, fame moriar; si tenuero, hoc tantum consequar ne fame moriar. Duxi uxorem nimium fecundam: peperit mihi tria nescio quae prodigia uariis generibus inter se et me, iudices, furentia: alium qui patriam posset opprimere, alium qui fratrem uiolare, alium qui patrem. Testor, iudices, omnes ciues meos: una seruiuimus, nemo tyrannidem me uno sensit magis. argumentum habeo maximum quod uiuo: non pepercissetis mihi, si putassetis me partem tyranni. Dum inter se pugnant, uicit respublica. Reliqui duo, quia non poterant in nos, inter se tyrannidem exercuerunt. habebat iste nescio quam uxorem, quam in arce cognouerat. Si alligare te possem, proficiscentem alligassem.

pars alter ivli bassi infelix sum sum etiam uictoria meus si non teneo causa fames morior si teneo hic tantus consequor ne fames morior duco uxor nimium fecundus pario ego tres nescio qui prodigium uarius genus inter sui et ego iudex furo alius qui patria possum opprimo alius qui frater uiolaris alius qui pater testo iudex omnis ciuis meus unus seruiuimus nemo tyrannis ego unus sentio magis argumentum habeo magnus qui uiuus non parco ego si puto ego pars tyrannus dum inter sui pugno uinco respublica reliquus duo quia non possum in nos inter sui tyrannis exerceo habeo iste nescio quam uxor quam in arx cognosco si alligaris tu possum proficisco alligo


Quid accusas quod inpunitatem fratri dederim, quom fato consilium meum uictum sit? a me frater ut uiueret non impetrauit, ut fugeret non impetrauit: nihil aliud impetrauit quam ut aliter quam in culleo moreretur. malam causam habeo, ut inter fratres. Vbi spes ? in gubernaculo ? nulla est. in remigio ? ne in hoc quidem est. in comite? nemo repertus est naufragi comes. in uelo? in artemone? omnia instrumenta circumcisa sunt, adminiculum spei nullum est. patri sum excusandus an fratri? De filio tuo hoc respondeo: quamdiu in patrio solo morari licet, ciuis est: proiectus in mare, quidquid post exilium et naufragium uel facit uel patitur ab omni foedere uitae communis abstractus, poenarum eius pars, non et nequitiae opus est. sed aliis querentibus te ipsum testem dabo, non esse piratam.

quis accuso qui impunitas frater do cum fatum consilium meus uictus sum ab ego frater ut vivo non impetro ut fugio non impetro nihil alius impetro quam ut aliter quam in culleus morior malus causa habeo ut inter frater vbi spes in gubernaculum nullus sum in remigium ne in hic quidem sum in comes nemo reperio sum naufragus comes in velo in artemon omnis instrumentum circumcido sum adminiculis spes nullus sum pater sum excuso an frater de filius tuus hic respondeo quamdiu in patrius solum moraris licet ciuis sum proicio in mare quisquis post exsilium et naufragium uel facio uel patior ab omnis foedus uita communis abstraho poena is pars non et nequitia opus sum sed alius queror tu ipse testo do non sum pirata


Non est quod tibi placeas, uxor, tamquam prima peccaueris: periit aliqua cum uiro, periit aliqua pro uiro; illas tamen omnis aetas honorabit, omne celebrabit ingenium. Fer, socer, felicitatem tuam. magnum tibi quam paruo constat exemplum! in reliquum ut iubes diligentiores facti sumus; errorem nostrum confitemur; exciderat iurantibus esse tertium, qui magis amaret: sic, di, sit semper. Perseueras, socer? recipe filiam: ego qui peccaui poena dignus sum; quare uxori notae causa sim, socero orbitatis? discedam e ciuitate, fugiam, exulabo, utcumque potero desiderium misera et crudeli patientia perferam. morerer, si solus moriturus essem.

non sum qui tu placeo uxor tamquam primus pecco pereo aliqui cum uir pereo aliqui pro uir ille tamen omnis aetas honoro omnis celebro ingenium fero socer felicitas tuus magnus tu quam parvus consto exemplum in reliquus ut iubeo diligens facio sum error nos confiteor excido juro sum tertius qui magis amo sic deus sum semper persevero socer recipio filia ego qui pecco poena dignus sum quare uxor nosco causa sum socer orbitas discedo e ciuitas fugio exulo utcumque possum desiderium misero et crudelis patientia perfero morior si solus morior sum


Latro ultimam quaestionem posuit quam fere solebat: etiamsi non recte fecit quod adoptari a diuite noluit, an tamen si id bono aduersus patrem animo fecit ignoscendum sit; deinde an bono aduersus patrem animo fecerit. In hac quaestione bona pars adulescentis est patrem amantis et opibus praeferentis; Latro tamen negabat patrem daturum manus bono aduersus se animo factum, sed consensum filiorum aduersus patrem dicturum.

latro ulter quaestio pono quam fere soleo etiamsi non rectus facio qui adopto ab dives nolo an tamen si is bonus aduersus pater animus facio ignosco sum deinde an bonus aduersus pater animus facio in hic quaestio bonus pars adulescens sum pater amo et ops praefero latro tamen nego pater do manus bonus aduersus sui animus facio sed consensus filius aduersus pater dico


MARVLLI. Ne inter supplicia quidem desiit occidere: et hanc quisquam putet non potuisse uenenum sine conscia dare ? Puella quae occidisse fratrem dicitur quid ante peccauit? nouerca quoque ante priuignum occidit quam filiam. et bonae spei est; quaeritis argumentum? matri suae non placet. ARELLI FVSCI. Etiam cineribus tuis infesta est nouerca; quod unum potest, persequitur sororem tuam. Quid potest adhuc nosse, nisi fratrem? Prosit illi apud uos quod illam pater laudat et prosit quod talis mater accusat.

marvlli ne inter supplicium quidem desino occaedes et hic quisquam puto non possum uenenum sine conscius do puella qui occido frater dico quis ante pecco noverca quoque ante priuignus occido quam filia et bonus spes sum quaero argumentum mater suus non placeo arelli fvsci etiam cinis tuus infestus sum noverca qui unus possum persequor soror tuus quis possum adhuc nosco nisi frater prosum ille apud tu qui ille pater laudo et prosum qui talis mater accuso


futurum ut ad suos rediret, si non adoptasset. hoc loco belle uidebatur dixisse: si animum patris intellegis, dat tibi notam reconciliandi suos: negat se solitudinem pati posse. Cum inutilem esse sibi diceret, paupertatem laudauit, in diuitias inuectus est; dixit se posse diuitiis corrumpi, quibus corrumpi possent et exercitus. Cum in diuitias inueheretur, dixit: aiunt multa uitia diuites habere istos, set hoc grauissimum: suos non amant. nec est quod quisquam se putet satis firmum ad repellenda uitia: contactu ipso nocent transeunti. timeo ne peccare discam. ecce tu quam cito abdicare didicisti! Dixit futurum ut diuiti displiceret propius inspectus; ipsum amorem paupertatis ab illis fastidiri; dixit futurum ut abdicaretur, si adoptanti displicuerit: ego nec meo placeo. Adiecit et periculosam sibi futuram adoptionem in domo suos dominos desiderante, et tota familia expellere insitiuum heredem cupiente:

sum ut ad suus redeo si non adopto hic locus bellus uideo dico si animus pater intellego do tu nota reconcilio suus nego sui solitudo patior possum cos inutilis sum sui dico paupertas laudo in diuitiae inveho sum dico sui possum diuitiae corrumpo qui corrumpo possum et exercitus cos in diuitiae inveho dico aio multus uitium diues habeo iste sed hic gravis suus non amo neque sum qui quisquam sui puto satis firmum ad repello uitium contactus ipse noceo transeo timeo ne peccaris disco ecce tu quam cito abdicaris disco dico sum ut dives displiceo propius inspicio ipse amor paupertas ab ille fastidio dico sum ut abdico si adopto displiceo ego neque meus placeo adiicio et periculosus sui sum adoptio in domus suus dominus desidero et totus familia expello insitiuum heres cupio


TRIARIVS hoc colore usus est: in iudicio uolui tibi cedere, ut non imperasse uidereris sed uicisse, et cessi: defunctorie causam meam egi: set † notum sit illum cedere quia parum est illi non putabat. NICETES in hac controuersia dixit: ei) o( pa/ppos u(po\ th=s fu/sews a)podoqei\s h(mi=n pare/sth tw=| to/te dikasthri/w|, ou)k a)\n ei)=pen: ti/s nu/ moi h(me/rh h(/de, qeoi\ fi/loi; h)= ma/la xi/rw ui(o/s q' ui(wno/s t' a)reth=s pe/ri dh=rin e)/xousin. et: pollo\n d' o(/ge patro\s a)mei/nwn. SCAVRVS hunc sensum aliter dixit:

triarivs hic color utor sum in iudicium uolo tu cedo ut non impero video sed vinco et cedo defunctorius causa meus ago sed notus sum ille cedo quia parum sum ille non puto nicetes in hic controuersia dico is o pa ppos quintus other th senatus fu sews ab podoqei senatus h ego n paris sth tw to tu dikasthri w ou k ab n is pes tiberius senatus nu moi h ego rh h de qeoi fio loi h ma la xi rw uis o senatus q uis wno senatus t ab reth senatus pe rus dh rus e xousin et pollo n d o ge patro senatus ab meus nwn scavrvs hic sensus aliter dico


In scolasticis declamationibus contra euenit: omnia molliora et solutiora sunt. in foro partem accipiunt, in schola eligunt; illic iudici blandiuntur, hic inperant; illic inter fremitum consonantis turbae intendendus animus est, uox ad aures iudicis perferenda: hic ex uultu dicentis pendent omnium uultus. Itaque uelut ex umbroso et obscuro prodeuntes loco clarae lucis fulgor obcaecat, sic istos e scolis in forum transeuntes omnia tamquam noua et inusitata perturbant, nec ante in oratorem conroborantur, quam multis perdomiti contumeliis puerilem animum scolasticis deliciis languidum uero labore durarunt. LEPIDVS, uir egregius et qui declamatorio non studio

in scolasticis declamatio contra euenio omnis mollis et solvo sum in forum pars accipio in schola eligo illic judicium blandio hic impero illic inter fremo consono turba intendo animus sum uox ad auris judex perfero hic ex uultus dico pendeo omnis uultus itaque uelut ex umbrosus et obscurum proeo locus clarus lucus fulgor obcaeco sic iste e scolis in forum transeo omnis tamquam nouus et inusitatus perturbo neque ante in orator conroboro quam multus perdomo contumelia puerilis animus scolasticis deliciae languidus uerus labor duro lepidvs uir egregius et qui declamatorius non studium


isti tam censorio adultero non mater est? non soror? non propinqua? an nulla earum pudica est? idcirco scilicet cum tantis diuitiis peregrinas urbes in honorem pudicitiae incognitae perambulat. Illic ubi natus est nulla pudica erat; atque illic ubi negotiatus, quia nulla non prostituta erat, uacuo testamento pudica heres per errorem quaesita est. Ego adulteram arguo, qui in matrimonium recepi, qui communis ex ista liberos precatus sum, qui pudicam libentissime crederem. Adeone iam ad omnem patientiam saeculum nos dabit, ut aduersus querimoniam uiri uxor alieno teste defendatur? at hercules aduersus externorum quidem opiniones speciosissimum patrocinium erat: ego uiro placeo.

iste tam censorius adultero non mater sum non soror non propinquus an nullus is pudicus sum idcirco scilicet cum tantus diuitiae peregrina urbs in honor pudicitia incognitus perambulo illic ubi nascor sum nullus pudicus sum atque illic ubi negotior quia nullus non prostituo sum uacuus testamentum pudicus heres per error quaero sum ego adulter arguo qui in matrimonium recipio qui communis ex iste liber preco sum qui pudicus libet credo adeo iam ad omnis patientia saeculis nos do ut aduersus querimonia uir uxor alienus testis defendo at herculis aduersus externus quidem opinio speciosus patrocinium sum ego uir placeo


VARI GEMINI. Exponam uobis rerum ordinem sic tamquam ab eo didicerim, qui quid fecerit nescit. VIBI GALLI. Vbi estis qui dicebatis: nihil interest tua, confitere? confitetur quia honestius putasti raptori nubere. “Sit, inquit, mihi heres, si quis intra decem menses natus fuerit.” numquid negat? Surge adulescens, dic, “rapui, uitiaui;” incipe scire quod nescis: miraris si tibi non credit? multum est de quo timet.

varis geminus expono tu res ordo sic tamquam ab is disco qui quis facio nescio vibi gallus vbi sum qui dico nihil intersum tuus confiteor confiteor quia honestus puto raptor nubo sum inquam ego heres si quis intra decem mensis nascor sum numquid nego surgo adulescens dico rapio uitiaui incipio scio qui nescio miror si tu non credo multus sum de quo timeo


FVLVI SPARSI. Contactam sanguine humano mensam loquor, strictas in triclinio secures: quis credat ista aut concupisse meretricem aut fecisse praetorem? Cadauer, secures, sanguinem loquor: quis inter haec de conuiuio cogitat? “Hominem,” inquit, “occidi numquam uidi.” alioqui Flaminino praetore omnia alia uidisti? SSILONIS Pompei. Virum nobilissimum et tantis honoribus functum turpiter meretrix clementem fecisset: crudelem fecit. “Numquam uidi.” adice si uis: “nec alio praetore uidere potero.”

fvlvi spargo contingo sanguis humanus mensa loquor stringo in triclinium securis quis credo iste aut concupio meretrix aut facio praetor cadaver securis sanguis loquor quis inter hic de conuiuium cogito homo inquam occido numquam uideo alioqui flamininus praetor omnis alius uideo ssilonis pompejus vir nobilis et tantus honor fungor turpis meretrix clemens facio crudelis facio numquam uideo adicio si uolo neque alius praetor uideo possum


Porci Latronis. Quamquam eo prolapsi iam mores ciuitatis sunt, ut nemo ad suspicanda adulteria nimium credulus possit uideri, tamen ego adeo longe ab eo uitio afui, ut magis timeam, ne quis in me aut nimiam patientiam aut nimium stuporem arguat, quod tam seram querellam detuli. non accuso adulteram nisi diuitem factam; ex ea domo ream protraho, in qua iam nihil meum est. Cum ego tamdiu peregrinatus sim, nullum periculum terra marique fugerim, plus intra unam uiciniam quam ego toto mari quaesiuit. post tantos inpudicitiae quaestus si tacere possum, confitendum habeo hac me causa afuisse, ut in accessionem patrimoni peregrinando cum uxore certarem. Illud, iudices, mihi tormentum est, quod notata iudicio uestro ut multiplicatam dotem perdat, plus tamen ex quaestu habitura est quam quantum damnatae perdendum est; tantum in istam diues amator effudit, ut post poenam quoque expediat fuisse adulteram. Quae praeceperim uxori proficiscens, scio;

porcius latro quamquam is prolabor iam mos ciuitas sum ut nemo ad suspicor adulterium nimium credulus possum uideo tamen ego adeo longus ab is vitio asum ut magis timeo ne quis in ego aut nimius patientia aut nimium stupor arguo qui tam sero querela defero non accuso adulter nisi dives facio ex is domus reor protraho in qui iam nihil meus sum cos ego tamdiu peregrinor sum nullus periculum terra mare fugio multus intra unus uicinia quam ego totus mare quaero post tantus impudicitia quaestus si taceo possum confiteor habeo hic ego causa asum ut in accessio patrimonium peregrinor cum uxor certaris ille iudex ego tormentum sum qui noto iudicium uester ut multiplico doto perdo multus tamen ex quaestus habeo sum quam quantus damno perdo sum tantus in iste diues amator effundo ut post poena quoque expedio sum adulter qui praecipio uxor proficiscor scio


FVSCVS pro puella colorem hunc introduxit: uoluerunt di immortales in hac puella uires suas ostendere, ut appareret quam nulla uis humana diuinae resisteret: nil magis putauerunt posse miraculo esse quam in captiua libertatem, in prostituta pudicitiam, in homicida innocentiam. Latro dixit: aliqua capta felicior fuit, nulla fortior. MARVLLVS cum descripsisset dignationem puellae magnam fuisse, altius quiddam superbiusque uoltu ipso praeferente, hanc adiecit sententiam quam solebat mirari Latro, immo, ut ipse aiebat, exosculari: narrate sane omnes tanquam ad prostitutam uenisse, dum tanquam a sacerdote discesserint.

fvscvs pro puella color hic introduco uolo deus immortalis in hic puella uis suus ostendo ut appareo quam nullus uolo humanus divina resisto nihil magis puto possum miraculum sum quam in captivus libertas in prostituo pudicitia in homicida innocentia latro dico aliqui capio felix sum nullus fortis marvllvs cum describo dignatio puella magnus sum altus quidam superbus uultus ipse praefero hic adiicio sententia quam soleo miror latro immo ut ipse aio exoscularis narro sanus omnis tamquam ad prostituo uenio dum tamquam ab sacerdos discedo


circumspiciebam tamen, numquid me praeterisset. Vltro Votieni Montani mentionem intulistis; et uelim uos subinde aliqua nomina mihi offerre quibus euocetur memoria mea quae quomodo senilis per se marcet, ita admonita et aliquando lacessita facile se colliget. MONTANVS VOTIENVS adeo nunquam ostentationis declamauit causa, ut ne exercitationis quidem declamauerit. rationem quaerenti mihi ait: utram uis? honestam an ueram? si honestam, ne male adsuescam. qui declamationem parat scribit non ut uincat, sed ut placeat. omnia itaque lenocinia conquirit; argumentationes, quia molestae sunt et minimum habent floris, relinquit; sententiis, explicationibus audientis delinire contentus est. cupit enim se adprobare, non causam.

circumspicio tamen numquid ego praetereo vltro votieni montanus mentio infero et uolo tu subinde aliqui nomen ego offero qui evoco memoria meus qui quomodo senilis per sui marceo ita admoneo et aliquando lacesso facilis sui colligo montanvs votienvs adeo numquam ostentatio declamo causa ut ne exercitatio quidem declamauerit ratio quaero ego aio uter uolo honestus an uerus si honestus ne malus assuesco qui declamatio paro scribo non ut vinco sed ut placeo omnis itaque lenocinium conquaero argumentatio quia molestus sum et paruus habeo florus relinquo sententia explicatio audio delinire contineo sum cupio enim sui adprobaris non causa


Color pro adulescente introductus est a LATRONE talis, ut diceret se ebrium fuisse et ignorare quid fecerit: hodie magis quoque credere de facto suo quam scire; recusasse autem non ne duceret uxorem, sed ut sua uoluntate duceret; et iudices non audisse sollicite, sed faciles fuisse quasi de nuptiis ageretur. VARIVS GEMINVS raptum confessus est et dixit nihil esse tam contrarium adulescenti quam etiamnunc negare: non tantum raptam, sed iudicem offendet. CESTIVS nec Latronem secutus est dicentem nescisse se hodieque nescire, nec Varium Geminum confitentem, sed rapuisse apertius negauit. uerum, inquit, inueniri non poterat; iudices illam sententiam secuti sunt: si rapuit, indignum est puellam inultam esse; si non rapuit, non est indignum fieri illum maritum. SILO POMPEIVS dixit adulescentem uerecundum natura et rustici pudoris non sustinuisse confessionem. Non placebat LATRONI color: minus, inquit, ignoscetur illi, si scit se rapuisse et sciens mentitus est. Contradicebat SILO non posse ulli fidem fieri aliquem nescire an rapuerit.

color pro adulescens introduco sum ab latro talis ut dico sui ebrius sum et ignoro quis facio hodie magis quoque credo de facio suus quam scio recuso autem non ne duco uxor sed ut suus uoluntas duco et iudex non audio sollicitus sed facilis sum quasi de nuptiae ago varivs geminvs rapio confiteor sum et dico nihil sum tam contrarius adulescens quam etiamnum nego non tantus rapio sed judico offendo cestivs neque latro sequor sum dico nescio sui hodie nescio neque varius geminus confiteor sed rapio aperio nego uerus inquam inuenio non possum iudex ille sententia sequor sum si rapio indignus sum puella inultus sum si non rapio non sum indignus fio ille maritus silus pompeivs dico adulescens verecundus natura et rusticus pudor non sustineo confessio non placeo latro color paruus inquam ignosco ille si scio sui rapio et scio mentior sum contradico silus non possum ullus fides fio aliquis nescio an rapio


SPYRIDION honeste dixisse Romanos fecit: multo enim uehementius insaniit quam nostri phrenetici. uoluit uideri uolturios ad tabulam Parrhasi aduolare, fabula eleganti ad turpem sententiam perductus. traditur enim Zeuxin, ut puto, pinxisse puerum uuam tenentem et cum tanta esset similitudo uuae ut etiam aues aduolare faceret operi, quendam ex spectatoribus dixisse, aues male existimare de tabula; non fuisse enim aduolaturas si ille similis esset. Zeuxin aiunt obleuisse uuam et seruasse id quod melius erat in tabula, non quod similius.

spyridion honestus dico romanus facio multus enim uehemens insanio quam noster phreneticus uolo uideo uolturios ad tabula parrhasius aduolaris fabula elego ad turpis sententia perduco trado enim zeuxin ut puto pingo puer uua teneo et cum tantus sum similitudo uua ut etiam auis aduolaris facio operio quidam ex spectator dico auis malus existimaris de tabula non sum enim aduolaturas si ille similis sum zeuxin aio obleuisse uua et servo is qui bonus sum in tabula non qui similis


Vari GEMINI. “Ter, inquit, abdicatus es.” Videris mihi, pater, obicere quod tamdiu uiuam. Quod uenio, quod pro me loquor, nolite mirari: tam iucundum est innocentibus defendi quam miseris mori. CORNELI HISPANI. Scio quosdam periclitantis illa iactare: nunc primum causam dico. haec ego dicere non possum; ter reus fui nec dubito, quin uobis in odium uenerim, cum ipse me oderim. Porci Latronis. Ter causam dixi; accessit ad haec supplicia mea uenenum; teneo; hoc si tibi satis non est, uiuam.

varis geminus ter inquam abdico sum video ego pater obicio qui tamdiu vivo qui uenio qui pro ego loquor nolo miror tam iucundus sum innocens defendo quam miser morior cornelis hispani scio quidam periclitor ille iactaris nunc primus causa dico hic ego dico non possum ter reus sum neque dubito quin tu in odium venio cum ipse ego odi porcius latro ter causa dico accedo ad hic supplicium meus uenenum teneo hic si tu satis non sum vivo


Me miserum, imperi Romani terrore lusisti. O qui crudelitate omnis superasti tyrannos! soli tibi inter epulas uoluptati sunt morientium gemitus: hic ultimus apparatus cenae fuit. In eodem triclinio uideo praetorem amatorem, scorta, caedis; et meretrix praetori, praetor prouinciae imperat. In conuiuio constituitur catenatus, qui cum languentis praetoris istius aspexit oculos, existimans ipsum praetoris beneficio dimitti, gratias isti agens et utrisque manibus mensam tenens, “di tibi,” inquit, “immortales parem gratiam referant.” Quicumque in eodem accubabant triclinio alius ubertim demisso capite fiebat, alius auertebat ab illa crudelitate oculos, alius ridebat quo gratior esset meretrici.

ego miser imperium romanus terror ludo o qui crudelitas omnis supero tyrannus solus tu inter epulae uoluptas sum morior gemitus hic ulter apparatus cena sum in idem triclinium uideo praetor amator scortum caedes et meretrix praetor praetor prouincia impero in conuiuium constituo cateno qui cum langueo praetor iste aspicio oculus existimo ipse praetor beneficium dimitto gratia iste ago et uterque manus mensa teneo deus tu inquam immortalis par gratia refero quicumque in idem accubo triclinium alius ubertim demitto caput fio alius averto ab ille crudelitas oculus alius rideo quo gratus sum meretrix


FVLVI Sparsi. Si ad succurrendum profectus es, queror quod unum emisti, si ad torquendum, queror quod ullum. Vtinam, Philippe, auctionem cum exceptione fecisses: ne quis Atheniensis emeret. Non uidit Phidias Iouem, fecit tamen uelut tonantem; nec stetit ante oculos eius Minerua, dignus tamen illa arte animus et concepit deos et exhibuit. Quid facturi sumus si bellum uolueris pingere? diuersas uirorum statuemus acies et in mutua uulnera armabimus manus? uictos sequentur uictores? reuertentur cruenti ? ne Parrhasii manus temere ludat coloribus, internecione humana emendum est?

fvlvi spargo si ad succurro proficiscor sum queror qui unus emo si ad torqueo queror qui ullus vtinam philippus auctio cum exceptio facio ne quis atheniensis emo non uideo phidias iuppiter facio tamen uelut tono neque sto ante oculus is minerva dignus tamen ille ars animus et concipio deus et exhibeo quis facio sum si bellum uolo pingo diuerto uir statuo acies et in mutuus uulnus armo manus vinco sequor uictor revorto cruentus ne parrhasius manus temere ludo color internecio humanus emo sum


NICETES dixit: e)n puri\, sidh/rw| zwgrafou=nta h/mi=n h)/ turannou=nta; HISPO ROMANTVS dixit: ignis, ferrum, tormenta: pictoris ista an Philippi officina est? Sparsi sententia in descriptione picturae habet aliquid corrupti: “et ubicumque santuine opus est, humano utitur;” dixit enim quod eri non potest. Illum locum omnes temptauerunt: quid si uolueris bellum pingere? quid si incendium? quid si parricidium?

nicetes dico e n purus sidh rw zwgrafou nta h ego n h turannou nta hispo romantvs dico ignis ferrum tormentum pictor iste an philippus officina sum spargo sententia in descriptio pingo habeo aliquis corrumpo et ubicumque santuine opus sum humanus uto dico enim qui erus non possum ille locus omnis tento quis si uolo bellum pingo quis si incendium quis si parricidium


cetera quemadmodum adulescens formosus, diues, ignotus, in uiciniam formosae et in absentia uiri nimium liberae mulieris commigrauerit, quemadmodum adsidua satietate cottidianae per diem noctemque libidinis exhaustis uiribus perierit, interrogate rumorem. Vos interrogo, iudices, quid offici mei fuerit: poteram ego saluo pudore meo nihil de hereditate suspicari, in quam etiam nomine auctoris ab uxore dictus sum? Veni nihil aliud quam ut fortunam meam querar; nam causam melius uos nostis.

ceterus quemadmodum adulescens formosus diues ignosco in uicinia formosus et in absentia uir nimium liber mulier commigrauerit quemadmodum assiduus satietas cottidianus per dies nox libido exhaurio uis pereo interrogo rumor tu interrogo iudex quis officio meus sum possum ego saluus pudor meus nihil de hereditas suspicaris in quam etiam nomen auctor ab uxor dico sum venio nihil alius quam ut fortuna meus queror nam causa bonus tu nosco


Deinde: an si laesa sit respublica, ab hoc laesa sit. non a me, inquit, sed a parentibus qui proiecerunt. hic crudelis, ut multum illis abstulerit, uitam reddidit. Contra ait: illi singulos exponunt, tu omnes debilitas: illi spem, tu instrumenta uiuendi detrahis. Deinde: an teneatur reipublicae laesae, si fecit quod ei facere licet. non potest, inquit, ulla res lege damnari, quae lege permittitur. si domum meam dirui, numquid dicis me rempublicam laedere? et poteras describere quam inhumanum sit illos parietes maiorum in nostram usque perductos memoriam in hostilem modum deici.

deinde an si laedo sum respublica ab hic laedo sum non ab ego inquam sed ab parens qui projacio hic crudelis ut multus ille aufero uita reddo contra aio ille singuli expono tu omnis debilito ille spes tu instrumentum vivo detraho deinde an teneo reipublicae laedo si facio qui is facio licet non possum inquam ullus res lex damnaris qui lex permitto si domus meus diruo numquid dico ego rempublicam laedo et possum describo quam inhumanus sum ille paries magnus in noster usque perduco memoria in hostilis modus deicio


CORNELI HISPANI. Ergo si illis temporibus iste carnifex apparuisset, conditorem suum Roma non haberet? Timeo ne hoc prosit reo, quod nemo ex istis quemquam uideri uolt suum. IVLI BASSI. Intuemini utramque partem et ei succurrite quae miserabilior est. liceat uidere mercedarios tuos: hic caecus est, hic debilis, hic mutus. his tu mori non permittis? uis in te iudices more tuo misericordes sint, tuo exemplo? ARGENTARI. Quorum cum ubique audiantur preces, in sua tantum causa cessant. “Adiciamus aliquid ad quaestum:

cornelis hispani ergo si ille tempus iste carnifex appareo conditor suus roma non habeo timeo ne hic prosum reor qui nemo ex iste quisquam uideo uolo suus ivli bassi intueor uter pars et is succurro qui miserabilis sum licet uideo mercedarius tuus hic caecus sum hic debilis hic mutus hic tu morior non permitto uolo in tu iudex mos tuus misericors sum tuus exemplum argentaris qui cum ubique audio prex in suus tantus causa cesso adicio aliquis ad quaestus


Pars altera. Vibii Galli. “Matrem,” inquit, “non occidisti.” quem minus hoc crimine perdere debui quam patrem? Pater occidere iussit: lex uetat. non comparassem patri legem, nisi cum illa lex fuisset. alterum putaui parricidium matrem coram patre occidere. ARELLI FVSCI patris. O misera pietas, inter quae parentum uota constitisti! Non semper scelera nostri iuris sunt, et truces quoque animos misericors natura debilitat.

pars alter vibius gallus mater inquam non occido qui paruus hic crimen perdo debeo quam pater pater occaedes iubeo lex ueto non comparo pater lex nisi cum ille lex sum alter puto parricidium mater coram pater occaedes arelli fvsci pater o misero pietas inter qui parens uotum consto non semper scelus noster ius sum et trux quoque animus misericors natura debilito


an quod fecit facere debuerit. Hoc diuisit in duo: an iam certam sterilitatem uxoris tam bonae ferre debuerit; an ne sterilis quidem pro certo sit. Noui declamatores post Moschum Apollodoreum, qui reus ueneficii fuit et a Pollione Asinio defensus, damnatus Massiliae docuit, et hanc quaestionem in hac controuersia fecerunt: an inter uiros et uxores data beneficia ingrati lege teneantur. Non est beneficium sed officium, facere quod debeas: sic filius patri se dicat beneficium dare. Hanc quaestionem fecit et GALLIO noster. BLANDVS in ultima parte controuersiae, qua de republica disputatur, quaestionem fecit, an quinquennium numerari debeat excepta tyrannide. Illud tempus non debet inputari quasi sterili, quo matres etiam editos partus abominatae sunt: illud tempus imputetur feminis quo reipublicae pariunt, non tempus quo tyranno. Huic subiecit, an etiamsi aliis imputari tempus tyrannidis solet, huic non debeat.

an qui facio facio debeo hic diuido in duo an iam certus sterilitas uxor tam bonus fero debeo an ne sterilis quidem pro certus sum novius declamator post moschus apollodoreum qui reus veneficium sum et ab pollio asinius defendo damno massilia doceo et hic quaestio in hic controuersia facio an inter uir et uxor do beneficium ingratus lex teneo non sum beneficium sed officium facio qui debeo sic filius pater sui dico beneficium do hic quaestio facio et gallio noster blandvs in ulter pars controversia qui de republico disputo quaestio facio an quinquennium numeraris debeo excipio tyrannis ille tempus non debeo inputaris quasi sterilis quo mater etiam edo pario abominor sum ille tempus imputo femina quo reipublicae pario non tempus quo tyrannus hic subicio an etiamsi alius imputaris tempus tyrannis soleo hic non debeo


Attamen factum ipsum turpe est. set et multa alia, nec ideo illis maiestas laeditur. Nemo paene sine uitio est: ille iracundus est, ille libidinosus; non tamen, si quid in aliquo mutatum malis, eo statim maiestas laeditur. Deinde ad facti ipsius aestimationem uenit et dixit haec obici, quod meretricem habuit, quod aliquem in domo occidit, quod nocte, quod in conuiuio,

attamen facio ipse turpis sum sed et multus alius neque ideo ille maiestas laedo nemo paene sine vitio sum ille iracundus sum ille libidinosus non tamen si quis in aliquis muto malus is statim maiestas laedo deinde ad facio ipse aestimatio uenio et dico hic obicio qui meretrix habeo qui aliquis in domus occido qui nox qui in conuiuium


quaerere tuos a tertio incipis. MONTANVS VOTIENVS, homo rarissumi etiamsi non emendatissimi ingeni, uitium suum quod in orationibus non euitat in scolasticis quoque euitare non potuit, sed in orationibus, quia laxatior est materia, minus earundem rerum adnotatur iteratio; in scolasticis si eadem sunt quae dicuntur, quia pauca sunt, notantur. Memini illum pro Galla Numisia apud centumuiros tirocinium ponere. Ex uncia heres erat patris sui Galla. obiciebatur illi ueneficium. dixit rem disertissumam et omnibus saeculis duraturam, qua nescio an quicquam melius in eiusmodi genere causarum dictum sit: uncia nec filiae debetur nec ueneficae. Non fuit contentus; adiecit: in paternis tabulis filiae locus aut suus debetur aut nullus. et nunc adiecit:

quaero tuus ab tertius incipio montanvs votienvs homo rarus etiamsi non emendo ingenium uitium suus qui in oratio non evito in scolasticis quoque euitaris non possum sed in oratio quia laxatus sum materia paruus earundem res adnoto iteratio in scolasticis si idem sum qui dico quia paucus sum noto memini ille pro gallus numisius apud centumuiri tirocinium pono ex uncia heres sum pater suus gallus obicio ille veneficium dico res dissero et omnis saeculis duro qui nescio an quisquam bonus in eiusmodi genus causaris dico sum uncia neque filia debeo neque venefica non sum contineo adiicio in paternus tabula filia locus aut suus debeo aut nullus et nunc adiicio


an per legem fieri sacerdos non possit; etiamsi lex illi non obstat, an sacerdotio idonea sit. An lege prohibeatur in haec duo diuisit: an casta sit, an pura sit. An casta sit in haec diuisit: utrum castitas tantum ad uirginitatem referatur an ad omnium turpium et obscenarum rerum abstinentiam. Puto enim uirginem quidem esse te, sed contrectatam osculis omnium; etiamsi citra stuprum, cum uiris tamen uolutatam; an es casta talis qualis uideri potest cui lex nocere uult matrem quoque incestam? Etiamsi ad uirginitatem tantum refertur castitas, an haec uirgo sit.

an per lex fio sacerdos non possum etiamsi lex ille non obsto an sacerdotium idoneus sum an lex prohibeo in hic duo diuido an castus sum an purus sum an castus sum in hic diuido utrum castitas tantus ad uirginitas refero an ad omnis turpis et obscenaris res abstinentia puto enim uirgo quidem sum tu sed contrecto osculis omnis etiamsi citer stuprum cum uir tamen uolutatam an sum castus talis qualis uideo possum qui lex noceo uolo mater quoque incesta etiamsi ad uirginitas tantus refero castitas an hic uirgo sum


CESTI PII. Quo melius de sene iudicare possitis, narrabo me iuuenem. habui patrem sanae mentis, nec tam seuerum ut crudelis esset, nec tam indulgentem ut incautus. duxi uxorem quam pater iusserat et tamen nuptiarum mearum me paenitet. Fili, nonne saepe excandui, saepe reconciliatus sum, saepe quod negaueram dedi? Ipse dispensasti XXX dies, ut haberet primos socer, medios reus, nouissimos pater. Ne omnia uitia a prima adulescentia repetam, uirginem rapuit, patrem accusat: haec intra dies XXX. Putas me accusatori promissurum quod filio negaui? “Impetraui,” inquit, “ab illo:” alii aiunt illum a te. mediis me diebus accusas. cur rapuisti uirginem, cum tam libenter uiueres?

cestus pius quo bonus de seni iudicaris possum narro ego iuuenis habeo pater sanus mens neque tam severus ut crudelis sum neque tam indulgeo ut incautus duco uxor quam pater iubeo et tamen nuptiae meus ego paeniteo filis nonne saepe excandesco saepe reconcilio sum saepe qui negaueram do ipse dispenso xxx dies ut habeo primus socer medius reus novus pater ne omnis uitium ab primus adulescentia repeto uirgo rapio pater accuso hic intra dies xxx puta ego accusator promitto qui filius nego impetro inquam ab ille alius aio ille ab tu medius ego dies accuso cur rapio uirgo cum tam libet vivo


Quis aequalium uestrorum, quid dicam satis ingeniosus, satis studiosus, immo quis satis uir est? emolliti eneruesque quod nati sunt inuiti manent, expugnatores alienae pudicitiae, neglegentes suae. In hos ne dii tantum mali ut cadat eloquentia: quam non mirarer, nisi animos in quos se conferret eligeret. erratis, optimi iuuenes, nisi illam uocem non M. Catonis, sed oraculi creditis. Quid enim est oraculum? nempe uoluntas diuina hominis ore enuntiata; et quem tandem antistitem sanctiorem sibi inuenire diuinitas potuit quam M. Catonem, per quem humano generi non praeciperet, sed conuitium faceret? ille ergo uir quid ait? “orator est, Marce fili, uir bonus dicendi peritus.”

quis aequalis vester quis dico satis ingeniosus satis studiosus immo quis satis uir sum emollio eneruesque qui nascor sum invitus maneo expugnator alienus pudicitia neglego suus in hic ne dius tantus malus ut cado eloquentia quam non miro nisi animus in qui sui confero eligo erro bonus iuuenis nisi ille uox non m cato sed oraculis credo quis enim sum oraculis nempe uoluntas diuinum homo os enuntio et qui tandem antistes sancio sui inuenio divinitas possum quam m cato per qui humanus gener non praecipio sed conuitium facio ille ergo uir quis aio orator sum marcus filis uir bonus dico pereo


MENTONIS. Semel repulsa iterum redit, iterum repulsa tertio rogat, non fatigatur, scit exorari etiam hostes. O te crudelem, nisi iam tibi etiam pro genero satisfactum est! Non ignoro in quanto periculo sim: nescit placari iratus et uoce etiam filiae excanduit. TRIARII. An non exoraretur uictor cum pro filia rogaret pater? “Morere.” illi quoque quibus animaduertere in damnatos necesse est, non dicunt “occide,” non “morere,” sed “age lege:” crudelitatem imperi uerbo mitiore subducunt.

mento semel repello iterum redeo iterum repello tertius rogo non fatigo scio exoraris etiam hostis o tu crudelis nisi iam tu etiam pro gener satisfactum sum non ignoro in quantus periculum sum nescio placaris irascor et uox etiam filia excandesco triarii an non exoro uictor cum pro filia rogo pater morior ille quoque qui animaduertere in damno necesse sum non dico occaedes non morior sed ago lex crudelitas imperium uerbum mitis subduco


quaeue furiae in mutuum sanguinem egere? quod tantum malum illi generi fato uel forte iniunctum? an ut conuiuia populis instruantur et tecta auro fulgeant, parricidium tanti fuit? magna enimuero lautia sunt, propter quae mensam et lacunaria sua parricidae potius quam lucem innocentes intueri maluerint. an ne quid uentri negetur libidinique, orbis seruitium expetendum est? in quid tandem sic pestiferae istae diuitiae expetuntur, si ne in hoc quidem, ut liberis relinquantur? quid tandem est quod non diuitiae corruperint? primum si inde incipere uelis aedes ipsas, quas in tantum extruxere, ut domus ad usum ac munimentum paratae sint nunc periculo, non praesidio: tanta altitudo aedificiorum est tantaeque uiarum angustiae, ut neque aduersus ignem praesidium, nec ex ruinis ullam in partem effugium sit.

qui furia in mutuus sanguis ago qui tantus malus ille gener fatum uel fors injungo an ut convivium populus instruo et tectum aurum fulgeo parricidium tantus sum magnus enimuero lautia sum propter qui mensa et lacunaria suus parricida potis quam lux innocens intueor malo an ne quis uenter nego libido orbis seruitium expeto sum in quis tandem sic pestifer iste diuitiae expeto si ne in hic quidem ut liber relinquo quis tandem sum qui non diuitiae conrumpo primus si inde incipio uelum aedes ipse qui in tantus extruxere ut domus ad usus atque munimentum paro sum nunc periculum non praesidium tantus altitudo aedificium sum tantus uia angustia ut neque aduersus ignis praesidium neque ex ruina ullus in pars effugius sum


Duas eius urbanas res praeterire non possum. Secutus erat in prouinciam Cretam Occium Flammam proconsulem. Graeci coeperunt in theatro postulare ut Sabinus maximum magistratum gereret. mos autem est barbam ac capillum magistratui Cretensium summittere. surrexit Sabinus et silentium manu fecit, deinde ait: hunc magistratum ego Romae bis gessi. bis causam dixerat. Graeci non intellexerunt, sed bene precati Caesari petebant ut honorem Sabinus et tertio gereret.

duo is urbanus res praetereo non possum sequor sum in prouincia creta occium flamma proconsulis graecum coepio in theatrum postulo ut sabinus magnus magistratus gero mos autem sum barba atque capillus magistratus cretensis summitto surgo sabinus et silentium manus facio deinde aio hic magistratus ego roma bis gero bis causa dico graecum non intellego sed bene preco caesaris peto ut honor sabinus et tertius gero


IVNI GALLIONIS. “Serua oculos ut uideat quem roget; serua manus ut habeat quibus stipem accipiat.” Occurrunt nuptiis dira omina, sacris publicis tristia auspicia; feriatis maxime ac solemnibus et in hilaritates dicatis diebus semianimes isti greges oberrant. a patre fortasse aliquis acceptam stipem portat ad deos. FVLVI SPARSI. Scio, iudices, uariis quemque causis ad accusandum solere compelli: quosdam ambitio gloriae quam ex damnato petierunt prouocauit, alios odia et simultates protraxerunt; non dubito fuisse quosdam qui praemium peterent; ego omnibus ceteros inpellentibus causis uaco: quae enim gloria est in tam sordido reo ? quae simultates, ut non eas quoque contraxisse pudeat? aut quod praemium, cum istum alant qui se alere non possunt?

ivni gallio seruo oculus ut uideo qui rogo seruo manus ut habeo qui stips accipio occurro nuptiae dirus omen sacrum publicus tristis auspicium ferior magnus atque solemnibus et in hilaritas dico dies semianimis iste grex oberro ab pater fortasse aliquis accipio stips porto ad deus fvlvi spargo scio iudex uarius quisque causa ad accuso soleo compello quidam ambitio gloria quam ex damno peto provoco alius odium et simultas protraho non dubito sum quidam qui praemium peto ego omnis ceterus inpello causa vaco qui enim gloria sum in tam sordidus reor qui simultas ut non is quoque contraho pudeo aut qui praemium cum iste alo qui sui alo non possum


licet alliges, sed alas. Divisio. Fere hac usi sunt diuisione: an lex causam nec patris nec filii aestimet, sed omnis pater a filio alendus sit dixit legem hanc pro malis patribus scriptam esse, bonos etiam sine lege ali. Si non omnes alendi sunt, an hic alendus sit. Hanc quaestionem Latro in haec diuisit: an alendus sit, quod filium a piratis non redemit. hoc loco quaesiit, an non potuisset redimere, an noluisset; deinde: an alendus sit etiam si praecidi filii manus uoluit;

licet alligo sed ala divisio fere hic utor sum diuisio an lex causa neque pater neque filius aestimo sed omnis pater ab filius alo sum dico lex hic pro malus pater scribo sum bonus etiam sine lex al si non omnis alo sum an hic alo sum hic quaestio latro in hic diuido an alo sum qui filius ab pirata non redimo hic locus quaero an non possum redimo an nolo deinde an alo sum etiam si praecido filius manus uolo


Bono hercules publico ista in poenas ingeniorum uersa crudelitas post Ciceronem inuenta est: quid enim futurum fuit, si triumuiris libuisset et ingenium Ciceronis proscribere? Sunt di immortales lenti quidem sed certi uindices generis humani et magna exempla in caput inuenientium regerunt, ac iustissima patiendi uice quod quisque alieno excogitauit supplicio saepe expiat suo. Quae uos, dementissimi homines, tanta uecordia agitat? parum uidelicet in poenas notae crudelitatis it: conquiritis in uosmet ipsos noua quesbus pereatis et si quid ab omni patientia rerum natura subduxit, sicut ingenium memoriamque nominis, inuenitis quemadmodum reducatis ad eadem

bonus herculis publicus iste in poena ingeniosus uerto crudelitas post cicero inuenio sum quis enim sum sum si triumviri libet et ingenium cicero proscribo sum deus immortalis lentus quidem sed certus uindex genus humanus et magnus exemplum in caput inuenientium regero atque justus patior vicus qui quisque alienus excogito supplicium saepe expio suus qui tu demens homo tantus uecordia agito parum uidelicet in poena nosco crudelitas eo conquaero in tu ipse nouus quesbus pereo et si quis ab omnis patientia res natura subduco sicut ingenium memoria nomen invenio quemadmodum reduco ad idem


LIVIVS de oratoribus qui uerba antiqua et sordida consectantur et orationis obscuritatem seueritatem putant aiebat MILTIADEN rhetorem eleganter dixisse: e)pi\ to\ leciko\n mai/nontai. Tamen in his etiamsi minus est insaniae minus spei est; illi qui tument, illi qui abundantia laborant plus habent furoris, set plus et corporis; semper autem ad sanitatem procliuius est quod potest detractione curari; illi succurri non potest qui simul et insanit et deficit.

livivs de orator qui uerbum antiquus et sordidus consector et oratio obscuritas seueritas puto aio miltiaden rhetor eleganter dico e pi to leciko n mai nontai tamen in hic etiamsi paruus sum insania paruus spes sum ille qui tumeo ille qui abundantia laboro multus habeo furor sed multus et corpus semper autem ad sanitas proclivis sum qui possum detractio curaris ille succurro non possum qui simul et insanio et deficio


Di boni, quomodo hic amauit uxorem? amat filiam et abdicat; dolet periclitatam esse et ab eo abducit, sine quo negat se posse uiuere; queritur periculum eius, qua paene caruit hic, qui amare caute iubet. Facilius in amore finem inpetres quam modum. tu hoc optinebis, ut terminos quos adprobaueris custodiant, ut nihil faciant nisi considerate, nihil promittant nisi ut tuuis facturi, omnia uerba ratione et fide ponderent? senes sic amant. Pauca nosti, pater, crimina: et litigauimus aliquando et cecidimus et, quod fortasse non putas, peierauimus. Quid ad patrem pertinet quod amantes iurant sibi credere? nec ad deos pertinet.

deus bonus quomodo hic amo uxor amo filia et abdico doleo periclitor sum et ab is abduco sine quo nego sui possum uiuo queror periculum is qui paene careo hic qui amo caveo iubeo facilis in amor finis impetro quam modus tu hic obtineo ut terminus qui adprobaueris custodio ut nihil facio nisi considero nihil promitto nisi ut tuuis facio omnis uerbum ratio et fides pondero senex sic amo paucus nosco pater crimen et litigauimus aliquando et cado et qui fortasse non puto peierauimus quis ad pater pertineo qui amo juro sui credo neque ad deus pertineo


fortissimus sum, nec timeo in ea ciuitate hoc crimen, in qua fortes etiam senes nouimus. IVLI BASSI. Ad te quoque ignominiae meae pars redundat: pudeat te, pater, si a filio abdicando uictus es. ARELLI FVSCI Patris. Ignosce, iuuenis erraui: ambitiosus non ero, cum senex fuero. GAVI SILONIS. Vtrum putas uicisse ? ego praemium tantum habeo, tu et praemium et uirum fortem.

fortis sum neque timeo in is ciuitas hic crimen in qui fortis etiam senex nosco ivli bassi ad tu quoque ignominia meus pars redundo pudeo tu pater si ab filius abdico uinco sum arelli fvsci patrae ignosco iuuenis erro ambitiosus non sum cum senex sum gavi silo vtrum puto vinco ego praemium tantus habeo tu et praemium et uir fortis


Triarii. Quare abdicas? numquid dies noctesque inpendo turpibus conuiuiis? plurimum uiuo in lupanari? si nescis quae crimina obiciantur, ab amico disce. Si omnes mali sunt, quid isto patre miserius? si boni, quid isto patre cruentius? Romani Hisponis. In hanc ego domum ibo, in qua aut totiens insanitur a patre, aut totiens peccatur in patrem? Cum prodiero repente diues, dicent omnes: quis est iste quem magna fortuna non decet? Haec est diuitis quarta abdicatio. SILONIS Pompei.

triarius quaris abdico numquid dies nox inpendo turpis conuiuium multus uiuus in lupanaris si nescio qui crimen obicio ab amicus disco si omnis malus sum quis iste pater miser si bonus quis iste pater cruentus romanus hisponis in hic ego domus eo in qui aut totiens insanio ab pater aut totiens pecco in pater cos prodeo repens diues dico omnis quis sum iste qui magnus fortuna non decet hic sum dives quartus abdicatio silo pompejus


IVNII GALLIONIS. Ambitiosa lex est: ad sacerdotium non ullas nisi integrae non sanctitatis tantum, sed felicitatis admittit; inquirit in maiores, in corpus, in uitam: uideris quemadmodum tam morosae legi satisfacias. Capta es a piratis, inter seruos, inter homicidas in illis myoparonis angustiis spatiata es: uiderimus quid in te audere potuerit feritas hostium, libido barbarorum, licentia dominorum. certum habeo, iudices, cum hanc feritatem barbarorum audiatis, fauetis illi, ut quamprimum mutet seruitutem. Sic istam seruauerunt piratae, quemadmodum qui lenoni essent uendituri sic istam seruauit leno, ut cogeretur stare in illo ordine, ex eadem uesci mensa, in eo loco uiuere, in quo etiamsi non patiaris stuprum uideas.

ivnii gallio ambitiosus lex sum ad sacerdotium non ullus nisi integer non sanctitas tantus sed felicitas admitto inquiro in magnus in corpus in uita uideo quemadmodum tam morosus lego satisfacias capio sum ab pirata inter seruus inter homicida in ille myoparo angustia spatior sum video quis in tu audeo possum ferio hostis libido barbarus licentia dominus certus habeo iudex cum hic feritas barbarus audio fauetis ille ut quamprimum muto seruitus sic iste servo pirata quemadmodum qui leno sum vendo sic iste seruo leno ut cogo sto in ille ordo ex idem uescor mensa in is locus uiuo in quo etiamsi non patior stuprum uideo


Ex altera parte. IVLI BASSI. Hodie captiuus essem nisi haec arcipiratae filia fuisset. Vt dixi: “patrem habeo,” inter bonos captiuos sepositus sum. arcipiratae filia uocatur, puto ex aliqua nata captiua; certe animum eius natura a patre abduxerat: misericors erat, deprecabatur, flebat, mouebatur periculis omnium; nihil in illa deprehendi poterat piraticum. Promisi nuptias et quasi aliquam sacram testationem tuum nomen inserui. Eo loco me non deseruit in quem uenire etiam patres timuerunt. Artius nos fortuna alligauit quam ut orba posset diuellere. Vidisses tectum pannis corpus, omnia membra uinculis pressa, macie retractos introrsus oculos, obtritas catenis et inutiles manus: talem quis amare nisi misericors posset?

ex alter pars ivli bassi hodie captivus sum nisi hic arcipiratae filia sum vt dico pater habeo inter bonus captiuus sepono sum arcipiratae filia uoco puto ex aliqui nata captivus certus animus is natura ab pater abduco misericors sum deprecor fleo moveo periculum omnis nihil in ille deprehendo possum piraticus promitto nuptiae et quasi aliqui sacer testatio tuus nomen inservio eos locus ego non desero in qui uenio etiam pater timeo artus nos fortuna alligo quam ut orbo possum divello video tectum pannus corpus omnis membrum uinculum premo macies retraho introrsum oculus obtero catena et inutilis manus talis quis amo nisi misericors possum


FVSCVS et ordinem mutauit quaestionum et numerum auxit; fecit enim primam quaestionem: an rapta non possit amplius optare quam semel. Potest, inquit; lex enim non adicit quoties optet, sed ex quibus: “aut hoc,” inquit, “aut illud;” non adicit, “ne amplius quam semel.” Contra ait: lex te iubet alterutrum optare; tu hodie si mortem optaris facies quod numquam factum est: utrumque optaueris. Etiamsi non licet, inquit, amplius quam semel, ego nondum optaui: optio est enim quae legitime fit; illa non est facta legitime. Si praetor defuisset, numquid optionem uocares? si raptor defuisset? Raptor defuit: non est ista optio; sermo est. An proximo iudicio confirmata sit optio; Raptor ait: agebatur apud iudices utrum deberet rata esse optio an non; iudicata est rata esse debere: rata sit. Non, inquit puella: quaesitum est enim an ego in raptorem ius haberem; iudicatum est habere me: uti debeo. non possum ante legem habere quam raptorem. Nouissimam quaestionem fecit aequitatis: an rata debeat esse optio.

fvscvs et ordo muto quaestio et numerus augeo facio enim primus quaestio an rapio non possum amplus optaris quam semel possum inquam lex enim non adicio quotiens opto sed ex qui aut hic inquam aut ille non adicio ne amplus quam semel contra aio lex tu iubeo alteruter optaris tu hodie si mors optaris facies qui numquam facio sum uterque opto etiamsi non licet inquam amplus quam semel ego nondum opto optio sum enim qui legitimus fio ille non sum facio legitimus si praetor desum numquid optio uocaris si raptor desum raptor desum non sum iste optio sermo sum an propior iudicium confirmo sum optio raptor aio ago apud iudex utrum debeo reor sum optio an non judico sum reor sum debeo reor sum non inquam puella quaero sum enim an ego in raptor ius habeo iudico sum habeo ego uti debeo non possum ante lex habeo quam raptor novus quaestio facio aequitas an reor debeo sum optio


aut illo modo quo GALLIO, qui sic diuisit hanc partem: hoc impero reipublicae causa, tua causa, mea causa. sequentia duo uidetis quemadmodum potuerit implere: illud, reipublicae causa se imperasse sic tractauit: primum, ut pluribus iuuenibus pateat ad uirtutem aditus, non debere omnium occasionem fortiter faciendi ab uno occupari. deinde expedire reipublicae, non uideri ex uno pendere; futurum ut animi ei hostium crescerent et suorum frangerentur, si casu ter fortis occidisset. ad ultimum, utile esse reipublicae ter fortem seruari, ut sit qui ostendatur iuuentuti; iam illum magis posse ornamentum esse quam praesidium. Illum sensum ueterem: “iam pro uiro forti nescio quid etiam lex timet,” hoc loco Gallio posuit: “haec quoque,” inquit, “ter uiro forti aut diffidit aut consulit.”

aut ille modo quo gallio qui sic diuido hic pars hic impero reipublicae causa tuus causa meus causa sequor duo uideo quemadmodum possum impleo ille reipublicae causa sui impero sic tracto primus ut multus juvenis pateo ad uirtus aditus non debeo omnis occasio fortis facio ab unus occuparis deinde expedio reipublicae non uideo ex unus pendeo sum ut animus is hostis cresco et suus frango si casus ter fortis occido ad ulter utilis sum reipublicae ter fortis seruaris ut sum qui ostendo iuuentus iam ille magis possum ornamentum sum quam praesidium ille sensus uetus iam pro uir fortis nescio quis etiam lex timeo hic locus gallius pono hic quoque inquam ter uir fortis aut diffido aut consulo


Ex altera parte Ter fortiter certe pugnare abdicatis licet. ALBVCI SILI. Quis hic subitus insonuit tumultus? numquid imperator uocat? uenio. Plurimum in prima acie laboraui. Pudet me: ter uicti militant. PVBLI Asprenatis. Quousque, inquit, periclitaberis? Bene habet, iudices: pater me putat dignum esse qui saluus sim. Senator post sexagesimum et quintum annum in curiam uenire non cogitur: num uetatur? praetorio licet praetexta toga uti festis aut sollemnibus diebus: numquid necesse est? Quidquid aut praemii aut honoris nomine datur, in utramque partem licet; alioqui desinit praemium esse, cui necessitas iniungitur. Pareo illi patri qui gloria nos inmortales fieri dicebas, qui ex acie redeuntis uulnera osculabaris.

ex alter pars ter fortis certus pugno abdico licet albvci silis quis hic subeo insono tumultus numquid imperator uoco uenio multus in primus acies laboro pudeo ego ter vinco milito pvbli asprenatis quousque inquam periclitor bene habeo iudex pater ego puto dignus sum qui salvus sum senator post sexagesimus et quintus annus in curia uenio non cogo num veto praetorius licet praetexo toga uti festus aut sollemne dies numquid necesse sum quisquis aut praemium aut honor nomen do in uter pars licet alioqui desino praemium sum qui necessitas injungo pareo ille pater qui gloria nos inmortal fio dico qui ex acies redeo uulnus osculabaris


Quia patriae iudicium habeo, patris perdidi. Dicam abdicanti “non luxuriabor, non amabo?” hanc emendationem criminum meorum non possum promittere: ego uero pugnabo et fortiter et fortissime. Vidi patrem iam senem loricam induentem: multum est pugnare cum exemplo. Iudicium uocat quo pater et filius spolia contulimus? Ecce commilito ego iuueni possum cedere, seni non possum. Quod contendi, legis, quod uici, iudicum, quod pugnaui, patris est. uolui cedere: concurrerunt iuuenes, aetatis causa agebatur: uici non filius patrem, sed iuuenis senem. Ego uici, sed omnes patri gratulati sunt.

quia patria iudicium habeo pater perdo dico abdico non luxurio non amo hic emendatio crimen meus non possum promitto ego uerus pugno et fortis et fortis video pater iam senex lorica induo multus sum pugno cum exemplum iudicium uoco quo pater et filius spolium confero ecce commilito ego juvenis possum cedo senex non possum qui contendo lex qui uinco iudex qui pugno pater sum uolo cedo concurro iuuenis aetas causa ago uinco non filius pater sed iuuenis senex ego uinco sed omnis pater gratulor sum


domum illorum occupa. amas? serua. Dixit et illud: “libenter, inquit, pauper sum:” et ego. dicet aliquis: “quare ergo in adoptionem diuiti filium?” recipiet excusationem si dixero: filii mei causa facio; honestius etiamnunc facio quam si filium ei traderem. et illud: hoc aut meum consilium est aut illius aut commune; consentiatis licet: duos senes iungit. et illud: o temerariam adulescentiae et incautam contumaciam! fortasse iam superuacua esset adoptio, si non repugnasset. et illud: non recipio; omnia licet facias, non ego ero pater orbo diuite. et illud in ultimo: scis et me non inuitum esse pauperem; ego te genui, ego diuitias docui contemnere; sequere auctoritatem meam. nihil turpiter suadeo, nihil sordide concupisco; crede fidei meae, hoc fieri expedit. “Quoi?” inquit: mihi, tibi, diuiti; nihil amplius dico.

domus ille occupo amo seruo dico et ille libet inquam pauper sum et ego dico aliquis quare ergo in adoptio dives filius recipio excusatio si dico filius meus causa facio honestus etiamnum facio quam si filius is trado et ille hic aut meus consilium sum aut ille aut communis consentio licet duo senex jungo et ille o temerarius adulescentia et incautus contumacia fortasse iam superuacua sum adoptio si non repugno et ille non recipio omnis licet facio non ego sum pater orbo dives et ille in ultimo scio et ego non invitus sum paupero ego tu gigno ego diuitiae doceo contemno sequor auctoritas meus nihil turpis suadeo nihil sordidus concupisco credo fides meus hic fio expedio qui inquam ego tu dives nihil amplus dico


EVCTEMON a fili parte, cum patrem suum narrasset solum sine comite oppressum et occisum, dixit: dia\ tou=to a)sfale/stato/n e)sti meta\ plousi/wn peripatei=n. et idem: dia\ ti/ sigw=; o( path/r mou le/gwn a)pe/qanen. HERMAGORAS dixit: kti/swmen i)di/a|, w)= pe/nhtes, po/lin: oi( ga\r plou/sioi th\n e(autw=n Illud in narratione: u(po\ ti/nos a)nh|re/qh, ou)k oi)=da. ei)=xen e)xqrou\s fu/sei *T*L*S*I*L*R*HC*LCTHC kathgorei=n duname/nous. ARTEMON dixit: o(/tan eu(/rw to\n fone/a, to/t' au)= gra/yomai: kai\ to/te dh\ a)\n eu(/rw pe/nhta.

evctemon ab filis pars cum pater suus narro solus sine comes opprimo et occido dico dius tou to ab sfal sto n e sti meto plousi wn peripatei n et idem dius tiberius sigw o path romanus mou le gwn ab pe qanen hermagoras dico kti swmen eo deus ab w pe nhtes other lis oi ga romanus plou sioi th n e autw n ille in narratio quintus other tiberius nos ab nh res qh ou k oi do is xen e xqrou senatus fu seeo t l senatus eo l romanus hc lcthc kathgorei n duname nous artemon dico o tan eu rw to n for ab to t au gra yomai kai to tu dh ab n eu rw pe nhta


his nemo succurrit delicatis et formosis debilibus. Curare uobis in mentem uenit quis ex solitudine infantes auferat perituros nisi auferantur; non curatis quod solitudines suas isti beati ingenuorum ergastulis excolunt, non curatis quod iuuenum miserorum simplicitatem circumeunt et speciosissimum quemque ac maxime idoneum castris in ludum coiciunt. in mentem uobis uenit misereri horum quod membra non habeant; quidni illorum quod habent? et hoc genere insectatus saeculi uitia egregia figura inquinatum et infamem reum maiorum criminum inpunitate defendit. Celebris haec apud Graecos controuersia est; multa ab illis pulchre dicta sunt a quibus non abstinuerunt nostri manus, multa corrupte quibus non cesserunt nec ipsi.

hic nemo succurro delicatus et formosus debilis curaris tu in mens uenio quis ex solitudo infer aufero pereo nisi aufero non curo qui solitudo suus iste beati ingenuus ergastulum excolo non curo qui iuuenis miserum simplicitas circumeo et speciosus quisque atque magnus idoneus castrum in ludus cojacio in mens tu uenio misereo hic qui membrum non habeo quis ille qui habeo et hic genus insector saeculis uitium egregius figuro inquino et infamo reus magnus crimen impunitas defendo celeber hic apud graeci controuersia sum multus ab ille pulcher dictum sum ab qui non abstineo noster manus multus corrumpo qui non cedo neque ipse


Adoptaui te cum abdicatus es: cum adoptas abdico. VIBI RVFI. Cum egerem aiebam: “satis se uindicauit, quod a dispensatore locupletis inimici consors modo omnis fortunae diurnum petam.” MARVLLI. Ille uitam audebit rogare, qui mori malet quam sua uerba sibi dici? Multis debeo misericordiam, multis tuli. quisquis est qui me ulla calamitate similem effingit, perinde habeo ac si gradu cognationis adtingat. Scio quam acerbum sit supplicare exteris; scio quam graue sit repelli a domesticis. scio quam crudele sit cotidie et mortem optare et uitam rogare. Etiamsi tu non odisti eum qui mihi fecit iniuriam, ego odi eum qui fecit tibi.

adopto tu cum abdico sum cum adopto abdico vibi rvfi cos egeo aio satis sui uindico qui ab dispensator locupletis inimicus consors modo omnis fortuna diurnus peto marvlli ille uita audeo rogo qui morior malo quam suus uerbum sui dico multus debeo misericordia multus fero quisquis sum qui ego ullus calamitas similis effingo perinde habeo atque si gradus cognatio adtingo scio quam acerbus sum supplicaris exter scio quam grauis sum repello ab domesticus scio quam crudelis sum cottidie et mors optaris et uita rogo etiamsi tu non odi is qui ego facio iniuria ego odi is qui facio tu


Idem Latronis illas sententias aiebat tumidas magis esse quam fortes quae summa hominum admiratione circumferebantur: legunt argumenta patres et ossa liberorum coniectura diuidunt; et illam: † productam sacerdotes tuam: et illam: supra cineres liberorum nostrorum lupanar solo adaequandum est. Ipse autem laudabat haec utique quae docuerat. nam in hac ipsa controuersia ne Bassus uideatur aliquid dixisse sordidius, dixit ipse: itane sic peribunt decem iuuenes propter dipondios tuos?

idem latro ille sententia aio tumidus magis sum quam fortis qui summus homo admiratio circumfero lego argumentum pater et os liberi conicio divido et ille produco sacerdos tuus et ille supra cinis liberi noster lupanar solum adaequandum sum ipse autem laudo hic utique qui doceo nam in hic ipse controuersia ne bassus uideo aliquis dico sordidus dico ipse ito sic pereo decem iuuenis propter dipondios tuus


GALLVS VIBIVS inprobam dixit sententiam, cum caedem describeret: occidit, inquit, maritum, nouercam laesit, puero pepercit: etiamnunc putabat suum. Valde enim puero CESTIVS aiebat parcendum; itaque dixit, cum laudaret eius testimonium: procuratorene natus es? HERMAGORAS hunc sensum decentius posuit: kata\ to\n a)delfo\n h)\ mh/; Blandi sententia laudabatur, cum descripsisset a puero demonstratum procuratorem: digitum multa significantem!

gallvs vibivs improbus dico sententia cum caedes describo occido inquam maritus noverca laedo puer parco etiamnum puto suus validus enim puer cestivs aio parco itaque dico cum laudo is testimonium procuratorene nascor sum hermagoras hic sensus decet pono kata to n ab delfo n h mh blandio sententia laudo cum describo ab puer demonstro procurator digitus multus significo


Per has lacrimas, per hunc squalorem, per haec necessaria omnibus periclitantibus instrumenta non inuidiosum uestrae misericordiae praemium petimus, ut absoluto sic esse tanquam reo liceat. Potens iste et gratiosus et, quod ne ipse quidem negat, diues fuit et qui nihil umquam putaret sibi timendum, etiam reo. crescere deinde in dies odium alterius inpotentia, alterius libertate. diues nihil aliud quam nos pauperes existimare, nos nihil aliud quam innocentes, inter cotidianas acies semper inuicti. Quis de nostra interim morte cogitauerit, nescio: quod dissimulari non potest scio, quis optauerit. Venit iste cum turba clientium ac parasitorum et aduersus paupertatem totam regiam suam effundit. “Cur me non accusas, non postulas?” uix temperabat quin diceret: “quid ego in te accusatorem non audeam, qui occidendum curaui eum qui tantum mecum litigauerat?”

per hic lacrima per hic squalor per hic necessarius omnis periclitor instrumentum non inuidiosus uester misericordia praemium peto ut absolvo sic sum tamquam reor licet possum iste et gratiosus et qui ne ipse quidem nego diues sum et qui nihil umquam puto sui timeo etiam reor cresco deinde in dies odium alter impotens alter libertas diues nihil alius quam nos pauper existimaris nos nihil alius quam innocens inter cottidianus acies semper inuictus quis de noster interim mors cogito nescio qui dissimularis non possum scio quis opto venio iste cum turba cliens atque parasitor et aduersus paupertas totus regia suus effundo cur ego non accuso non postulo uix tempero quin dico quis ego in tu accusator non audeo qui occaedes curo is qui tantus ego litigauerat


Componis in domo par, ut alter scelere sit parricida, alter ministerio. Inpositus est in nauem frater: qualem nauem? scitis nihil esse periculosius quam etiam instructa nauigia: parua materia seiungit fata. Quid uero si non radentibus committitur illa anima, non uelis, non gubernaculo defenditur? exarmata nauis est, utroque patens latere; inponitur miser in naufragium, nauigio per se pessum ituro pondus insuper addit. Ecce nauem diuinitus armatam: subito uisa sunt uela, subito nauis coepit et regere se et adtollere. Magnum praesidium in periculis innocentia. saeuum mare uoluitur, procellae spumante impetu latera nauigii urgent, pulsatur undique nauis periculis: innocentia tamen tuta est.

compono in domus par ut alter scelus sum parricida alter ministerium inpono sum in nauis frater qual nauis scio nihil sum periculosus quam etiam instruo navigium paruus materia sejungo fatum quis uerus si non rado committo ille anima non uelum non gubernaculum defendo exarmo nauis sum uterque pateo lateo inpono miser in naufragium nauigium per sui pessum eo pondus insuper addo ecce nauis divinitus armo subeo uideo sum uelum subeo nauis coepio et rego sui et adtollo magnus praesidium in periculum innocens saeuus mare uoluo procella spumo impetus latus navigium urgeo pulso undique nauis periculum innocens tamen tueor sum


quid desperandum infelicibus? IVNII GALLIONIS. Ego indicabo, cur me abdices: tu indica, cur adoptaueris. Quaedam accidunt noua. Equidem illud non miror, quod misericordia obicitur: illud miror, quod hic obicit; sic enim me gessi, ut hoc crimine duos patres obligarem. uterque me amat, uterque ali miser desiderat, uterque prohibet. nec secum nec cum fortuna bene conuenit. Conponite aliquando bonos quidem, sed contumaces uiros. uter discordiae causam praebuerit nolite a me exigere: uterque patruus est, uterque pater est. transiit ad istum fratris sui et fortuna et animus. Misericors sum: non mutassem patrem, si naturam mutare potuissem. P. Asprenatis.

quis despero infelix ivnii gallio ego indico cur ego abdico tu indico cur adopto quidam accido nouus equidem ille non miro qui misericordia obicio ille miro qui hic obicio sic enim ego gero ut hic crimen duo pater obligaris uterque ego amo uterque al miser desidero uterque prohibeo neque sui neque cum fortuna bene conuenio conpono aliquando bonus quidem sed contumax uir uter discordia causa praebeo nolo ab ego exigo uterque patruus sum uterque pater sum transeo ad iste frater suus et fortuna et animus misericors sum non muto pater si natura muto possum p asprenatis


et solebat dicere: quid habeo quare in foro dicam, cum plures me domi audiant, quam quemquam in foro? cum uolo dico, quamdiu uolo; assum utri uolo. et quamuis non fateretur, delectabat illum in declamationibus quod schemata sine periculo dicebantur. Nec in scholasticis tamen effugere contumelias poterat Cestii, mordacissimi hominis. cum in quadam controuersia dixisset Albucius: quare calix si cecidit frangitur, spongia si cecidit, non frangitur? aiebat Cestius: ite ad illum cras; declamabit uobis quare turdi uolent, cucurbitae non uolent.

et soleo dico quis habeo quare in forum dico cum multus ego domus audio quam quisquam in forum cum uolo dico quamdiu uolo adsum uter uolo et quamuis non fateor delecto ille in declamatio qui schema sine periculum dico neque in scholasticus tamen effugio contumelia possum cestius mordax homo cum in quidam controuersia dico albucius quare calix si cado frango spongia si cado non frango aio cestius eo ad ille creo declamo tu quare turdus uolo cucurbita non uolo


ignoscere iussus est? “Iam,” inquit, “tempus angustum est.” ita non putas me subducere quantum supersit? “Iam,” inquit, “tempus angustum est.” angustum erat, si duos rogare deberes. “Angustum tempus est,” exclamat, “nescio quando rogem.” ergo me priorem rogare debuisti: non dico quia dignior sum qui prius roger, quia pater tuus; id quod minimum est, propius habito. huc uidelicet illa pars legis pertinebat: “et suum patrem exoret.” P. Asprenatis. Sic aliquis exorat? sic deprecatur? apparet nunc te primum rogare. Demens sum: immo si uis argumentum, dabo tibi: filius meus moriturus est et nondum testamentum meum mutaui. CORNELI HISPANI. Multi me adfectus diducunt: necesse est de aliis querar, de aliis erubescam, de aliis timeam, de omnibus etiamnum deliberem. Ne ille quidem, quamuis dicatur nimis exorabilis, ignouisset, si sic rogatus esset.

ignosco iubeo sum iam inquam tempus angustus sum ita non puto ego subduco quantus supersum iam inquam tempus angustus sum angustus sum si duo rogo debeo angustus tempus sum exclamo nescio quando rogo ergo ego prior rogo debeo non dico quia dignus sum qui prior rogo quia pater tuus is qui paruus sum propius habeo huc uidelicet ille pars lex pertineo et suus pater exoro p asprenatis sic aliquis exoro sic deprecor appareo nunc tu primus rogo demens sum immo si uolo argumentum do tu filius meus morior sum et nondum testamentum meus muto cornelis hispani multus ego affectus diduco necesse sum de alius queror de alius erubesco de alius timeo de omnis etiamnum delibero ne ille quidem quamuis dico nimis exorabilis ignosco si sic rogo sum


CESTIVS colore alio usus est. Transiebamus, inquit, secundum matris sepulcrum. inuocare coepit manes eius. motus sum. et puerili sensu colorem transcucurrit: quid facerem? inquit: occidere pater iubebat, mater uetabat. et cum colore dixit: haec mecum cogitaui: non est imperatum ut manu occiderem, non ut laqueo, non ut mari; eligere supplici genus liberum est. FVSCVS ARELLIVS hoc colore usus est: temptari me putaui a patre; uno, inquam, supplicio alterum filium punire, alterum experiri uolt. ALBVCIVS in argumentis plura posuit et omnes fere colores contrectauit. In narratione hoc colore usus est et dixit: hoc unum mihi praesta beneficium: sine me non tamquam parricidam mori.

cestivs color alius utor sum transiebamus inquam secundus mater sepulcrum inuocaris coepio manes is moueo sum et puerilis sentio color transcurro quis facio inquam occaedes pater jubeo mater veto et cum color dico hic ego cogito non sum impero ut manus occaedes non ut laqueus non ut mare eligo supplicium genus liber sum fvscvs arellivs hic color utor sum temptaris ego puto ab pater unus inquam supplicium alter filius punio alter experior uolo albvcivs in argumentum multus pono et omnis fere color contrecto in narratio hic color utor sum et dico hic unus ego praesto beneficium sine ego non tamquam parricida morior


pro adultero filio rogasti. Quaerite nunc quomodo tyranni fiant. CESTI PII. Cedo mihi epistolas patris. quaeris unde habeam, cum mihi nullas miseris ? “Duplam dabo pecuniam:” apparet, pro unico filio rogat. “Duplam pecuniam dabo:” unam summam pro filio, alteram pro tyrannicida. “Si manus praecideritis:” hoc ne in adulteros quidem licet. “Non habui pecuniam.” sed rogare illos potes et audacter roga: in misericordes piratas incidi. Quare non alo? quia captum filium tuum — certe parum est si dixero non redemisti. alere non possum, perdidi manus. non credis? epistolas lege. Duplam pecuniam dabas, auaris dabas, piratis dabas: sic excusabant piratae ipsi, mihi cum praeciderent manus: “pater iussit,” aiebant: “magnum facinus est, sed magno licet.”

pro adultero filius rogo quaero nunc quomodo tyrannus fio cestus pius cedo ego epistula pater quaero unde habeo cum ego nullus miser dupla do pecunia appareo pro unicus filius rogo dupla pecunia do unus summa pro filius alter pro tyrannicida si manus praecido hic ne in adulter quidem licet non habeo pecunia sed rogo ille possum et audacter rogo in misericors pirata incido quaris non alo quia capio filius tuus certus parum sum si dico non reemo alo non possum perdo manus non credo epistula lex dupla pecunia do auarus do pirata do sic excuso pirata ipse ego cum praecido manus pater iubeo aio magnus facinus sum sed magnus licet


sed aiebat Latro non esse tanti detrahere illi commendationem soluti adulescentis, ut detraheretur inuidia relicti patris. FVSCVS ARELLIVS egregie declamauit; non enim propter nuptias orbae dimitti illam, sed quamuis orba non esset, eici iussit. non aliam sibi magis placere, sed illam displicere dixit, et hoc, quod Latro transcurrerat, pressit: timere se puellam temerariam, inter piratas natam, inter piratas educatam, inpiam in patrem. GALLIO illud quod omnes scolastici transierant dixit: timere se ne haec speculatrix esset et piratis occasiones omnes indicaret, aut certe ne uideretur; nolle se suspectum esse reipublicae. IVLIVS BASSVS timuit ne puella uideretur improbe iusiurandum exegisse; ne quid liberi sibi esset, adiecit iurasse se per patrem.

sed aio latro non sum tantus detraho ille commendatio soluo adulescens ut detraho inuidia relinquo pater fvscvs arellivs egregius declamo non enim propter nuptiae orbus dimitto ille sed quamuis orbo non sum eicio iubeo non alius sui magis placeo sed ille displiceo dico et hic qui latro transcurro premo timeo sui puella temerarius inter pirata nata inter pirata educo impius in pater gallio ille qui omnis scolastici transeo dico timeo sui ne hic speculatrix sum et pirata occasio omnis indico aut certus ne uideo nolo sui suspicio sum reipublicae ivlivs bassvs timeo ne puella uideo improbus iusiurandum exigo ne quis liber sui sum adiicio iuro sui per pater