A parte patris magis defensione opus esse dicebat Latro quam colore. VARIVS GEMINVS factum ipsum defendit: magnos uiros fecisse, ut libertinas uxores ducerent. M. Cato, inquit, coloni sui filiam duxit uxorem. “sed ingenuam.” respondeo: sed Cato: plus interest inter me et Catonem quam inter libertum et colonum. Quam multa commoda haberet subiectus et obsequens maritus. non petulantiam timebit, non uerborum contumeliam, non paelicem, non repudium. filiam meam domi semper habebo;

ab pars pater magis defensio opus sum dico latro quam color varivs geminvs facio ipse defendo magnus uir facio ut libertina uxor duco m cato inquam colonus suus filia duco uxor sed ingenua respondeo sed cato multus intersum inter ego et cato quam inter libertus et colonus quam multus commodus habeo subicio et obsequor maritus non petulantia timeo non uerbum contumelia non paelicem non repudium filia meus domus semper habeo


IVNI GALLIONIS. Multa non adgnosco: frater domi damnatus est, ego in publico; illi obiectum est quod parricidium fecerit, mihi quod non fecerim; ille negabat, mihi nouo patrocinio utendum est: “fratrem occidi;” in ea domo in qua parricidia damnantur, haec innocentia est. Video, iudices, inuitosuosaudire hoc genus defensionis: malo itaque me uobis innocentem probare quam patri. fratrem non occidi, non potui fratrem occidere; idem timuimus, idem doluimus, idem fleuimus, eundem patrem habuimus, eandem matrem, eandem nouercam;

ivni gallio multus non agnosco frater domus damno sum ego in publicus ille obicio sum qui parricidium facio ego qui non facio ille nego ego nouus patrocinium utor sum frater occido in is domus in qui parricidium damno hic innocens sum video iudex inuitosuosaudire hic genus defensio malus itaque ego tu innocens probaris quam pater frater non occido non possum frater occaedes idem timeo idem doleo idem fleuimus idem pater habeo idem mater idem noverca


CESTI PII. “Emi,” inquit. immo si Atheniensis es, redemisti. si nescis, Parrhasi, in isto templo pro Olynthiis uota suscepimus: sic soluentur? Crudelis ille Graeciae carnifex istum tamen nihil amplius quam uendidit. Producitur nobilis senex, longa miseriarum tabe confectus, reductis introrsus oculis, tam tristis quam si iam tortus esset. ut admoueri sibi catenas uidit: superuacuae sunt, inquit; si ad alium dominum peruenissem, Athenas fugerem. Istud tibi in nullo Olynthio permitto, nisi si Lasthenen emeris.

cestus pius emo inquam immo si atheniensis sum reemo si nescio parrhasius in iste templum pro olynthius uotum suscipio sic solvo crudelis ille graecia carnifex iste tamen nihil amplus quam uendo produco nobilis senex longus miseriaris tabeo conficio reduco introrsum oculus tam tristis quam si iam torqueo sum ut admoveo sui cateno uideo superuacuae sum inquam si ad alius dominus peruenissem athenae fugio iste tu in nullus olynthius permitto nisi si lasthenen emo


Color pro adulescente unus ab omnibus qui declamauerunt introductus est: “non potui occidere,” ex illa Ciceronis sententia tractus, quam in simili controuersia dixit, cum abdicaretur is qui adulteram matrem occidendam acceperat et dimiserat: ter non Latro descripsit stuporem totius corporis in tam inopinati flagitii spectaculo et dixit: pater, tibi manus defuerunt, mihi omnia. et cum oculorum caliginem, animi defectionem, membrorum omnium torporem descripsisset, adiecit: antequam ad me redeo, exierunt. GORGIAS inepto colore, sed dulci PAMMENES ex nouis declamatoribus

color pro adulescens unus ab omnis qui declamauerunt introduco sum non possum occaedes ex ille cicero sententia traho quam in similis controuersia dico cum abdico is qui adulter mater occaedes accipio et dimitto ter non latro describo stupor totus corpus in tam inopinor flagitium spectaculum et dico pater tu manus desum ego omnis et cum oculus caligo animus defectio membrum omnis torpor describo adiicio antequam ad ego redeo exeo gorgias ineptus color sed dulcis pammenes ex nouus declamator


Perieras, pater, nisi in parricidam incidisses. TRIARI. In naufragio nauigabat. Parum est quod non occidit patrem, immo etiam integra naue dimisit etiam pirata dicitur: iterum falso crimine male audit. CESTI Pii. Erat nauigium, immo fuerat, sed hoc putre, resolutis compagibus, infelix omen nauigationis. “Insue me culleo: certe sentiam maria, non etiam uidebo.” Scissa quoque uela fecerant sinus et armatas classes naufraga praecesserat ratis: scires nauigare qui seruaturus esset patrem. Crudelis et pertinax nouerca post omnia deuicta nihilominus saeuit. maria iam quiescunt, praedones iam miserentur, piratae iam parcunt. Ibamus praeter sepulcrum matris, ille mortem timens, ego scelus: expectate, iudices; iam fortuna nobis obiciet scelus.

pereo pater nisi in parricida incido triaris in naufragium navigo paris sum qui non occido pater immo etiam integer nauis dimitto etiam pirata dico iterum fallo crimen malus audio cestus pius sum navigium immo sum sed hic putreo resolvo compages infelix omen nauigatio insuo ego culleus certus sentio mare non etiam uideo scissa quoque uelum facio sinus et armo classis naufragus praecedo ratis scio nauigaris qui seruaturus sum pater crudelis et pertinax noverca post omnis devinco nihilominus saeuio mare iam quiesco praedo iam misereor pirata iam parco eo praeter sepulcrum mater ille mors timeo ego scelus expectas iudex iam fortuna nos obicio scelus


Porci Latronis. Adulteros meos tantum excitaui. me miserum! quamdiu iacuerunt postquam deprehenderam? Ego te non abdicem quem possem occidere? O acerbam mihi uirtutis meae recordationem! o tristem uictoriae memoriam! ille onustus modo hostilibus spoliis uir militaris adulteris meis tantum maledixi: solus ego ex omnibus maritis nec dimisi adulteros nec occidi. Quid ridetis? inquam, habeo manus. uocaui filium. Tu uiri fortis filius, qui stringere ferrum non potes? ne truncus quidem capi potui nisi domi; utcumque tamen potui obluctatus sum et truncum corpus opposui. exierunt adulteri tantum meo sanguine cruenti. Cornelii Hispani: o me dignum, cui aut pudica contingat uxor, aut inpudica dum armatus est! Te, respublica, inuoco, quae manus meas possides. Quis non putet aut me sine filio fuisse, aut filium sine manibus?

porcius latro adulter meus tantus excitaui ego miser quamdiu jaceo postquam deprehendo ego tu non abdico qui possum occaedes o acerbus ego uirtus meus recordatio o tristis uictoria memoria ille onustus modo hostilis spolium uir militaris adulter meus tantus maledixi solus ego ex omnis maritus neque dimitto adulter neque occido quis rideo inquam habeo manus voco filius tu uir fortis filius qui stringo ferrum non possum ne truncus quidem capio possum nisi domus utcumque tamen possum obluctor sum et truncus corpus oppono exeo adulter tantus meus sanguis cruentus cornelius hispanus o ego dignus qui aut pudicus contingo uxor aut impudicus dum armo sum tu respublica invoco qui manus meus possideo quis non puto aut ego sine filius sum aut filius sine manus


Memini aliquando cum recitaret historiam, magnam partem illum libri conuoluisse et dixisse: haec quae transeo post mortem meam legentur. Quanta in illis libertas fuit quam etiam Labienus extimuit? CASSI SEVERI, hominis Labieno inuisissimi, belle dicta res ferebatur illo tempore quo libri Labieni ex senatus consulto comburebantur: nunc me, inquit, uiuum uri oportet qui illos edidici. Monstrabo bellum uobis libellum quem a Gallione uestro petatis. recitauit rescriptum Labieno pro Bathyllo Maecenatis, in quo suspicietis adulescentis animum illos dentes ad mordendum prouocantis.

memini aliquando cum recito historia magnus pars ille liber conuoluisse et dico hic qui transeo post mors meus lego quantus in ille libertas sum quam etiam labienus extimesco cassus severus homo labienus invideo bellus dictum res fero ille tempus quo liber labienus ex senatus consultum comburebantur nunc ego inquam uiuus uro oportet qui ille edisco monstro bellum tu libellus qui ab gallio uester petas recito rescribo labienus pro bathyllus maecenas in quo suspicio adulescens animus ille dens ad mordeo provoco


ALFI FLAVI. Adhuc qualem optem patrem nescio. diuitem? debilitat. egentem? adligat. neutrum manibus meis expedit. “Duplam dabo, ut manus praecidatis.” filium minus crudelem habuisti. MARVLLI. Vt adlata est epistola, coeperunt iam me piratae soluere; ut recitata dupla in epistola pecunia est, “hic est;” inquam, “pater quem uobis laudaueram.” TRIARII. Vbi est patrimonium tuum illud quod tyrannos instruit, quod adulteros facit? ubi est? certe in me nil inpendisti.

alfi flo adhuc qual opto pater nescio dives debilito egeo adligo neuter manus meus expedio dupla do ut manus praecido filius paruus crudelis habeo marvlli vt affero sum epistula coepio iam ego pirata soluo ut recito duplo in epistula pecunia sum hic sum inquam pater qui tu laudaueram triarii vbi sum patrimonium tuus ille qui tyrannus instruo qui adulter facio ubi sum certus in ego nihil inpendisti


Fortunae lex est praestare quae exegeris. Miserere: mutabilis est casus; dederunt uictis terga uictores et quos prouexerat fortuna destituit. Quid referam Marium sexto consulatu Carthagini mendicantem, septimo Romae imperantem? ne circa plura instabilis fortunae exempla te mittam, uide quis alimenta rogetur et quis roget. IVNI Othonis patris. Time mutationem: et ille nihil prius ex bonis quam filium perdidit. ARELLI FVSCI patris.

fortuna lex sum praesto qui exigo misereor mutabilis sum casus do uinco tergum uictor et qui proveho fortuna destituo quis refero marius sextus consulatus carthago mendico septimus roma impero ne circa multus instabilis fortuna exemplum tu mitto uideo quis alimentum rogo et quis rogo ivni otho pater timeo mutatio et ille nihil prior ex bonus quam filius perdo arelli fvsci pater


ego sustuli, ego educaui, ego reddidi; iste eligat. VIBI RVFI. Salui sunt, inquam, liberi tui. post hanc uim meam iste me osculatus est. PASSIENI. Cedo mihi tabulas testamenti: plures in testamento habeo quam in pacto. hoc testamentum delere non cogito; si meos filios heredes facere non possum, tuos faciam. preces meas ad filios transferam: hoc enim nomen licebit, puto, mihi usurpare dum litigo. ARELLI FVSCI patris. Fertis hoc, optimi iuuenes? ego uos expositos sustuli, ego educaui, ego aegrotantibus adsedi, senem me fecistis et relinquitis? ARGENTARI. In ista ui duos filios perdidi.

ego tollo ego educo ego reddo iste eligo vibi rvfi salvius sum inquam liber tuus post hic uis meus iste ego osculo sum passieni cedo ego tabula testamentum multus in testamentum habeo quam in pacisco hic testamentum deleo non cogo si meus filius heres facio non possum tuus facio prex meus ad filius transfero hic enim nomen liceo puto ego usurparis dum litigo arelli fvsci pater fero hic bonus iuuenis ego tu expono tollo ego educo ego aegroto adsedeo senex ego facio et relinquo argentaris in iste uis duo filius perdo


“amicus,” inquit, “abdicatorum sum.” quid ergo ? mauis inimicum adoptet? si intraueris domum, uidebis an aliqui animum patris a filiis auertant. “si reduxerit,” inquit, “illos, quid me fiet?” capit diuitis domus et quattuor liberos. si te illi fratrem grauabuntur, libentissime recipiam. sic de me diues meruit, ut illi et dare filium paratus sim et commodare. BLANDVS hoc colore egit, ut diceret diuitem inexorabilem liberis esse. omnia se fecisse, ut illum placaret; uideri esse magnas causas et graues; itaque certam futuram adoptionem.

amicus inquam abdicator sum quis ergo malo inimicus adopto si intraueris domus uideo an aliqui animus pater ab filius averto si reduco inquam ille quis ego fio capio dives domus et quattuor liber si tu ille frater grauabuntur libet recipio sic de ego diues mereo ut ille et do filius paro sum et commodo blandvs hic color ago ut dico dives inexorabilis liber sum omnis sui facio ut ille placo uideo sum magnus causa et grauis itaque certus sum adoptio


Non ergo, etiamsi iam manumissus erat, debuit de corio eius nobis satisfieri? nec sum ex iudicibus seuerissimis qui omnia ad exactam regulam derigam: multa donanda ingeniis puto; sed donanda uitia, non portenta sunt. Si qua tamen tolerabiliter dicta sunt non subtraham, licet non plura uideantur: uos subiciatis. OSCVS non incommode dixit, sed sibi ipse nocuit; nam dum nihil non schemate dicere cupit oratio eius non figurata erat sed praua. Itaque non inurbane PACATVS rhetor, cum illi Massiliae mane occurrisset, schemate illum salutauit: “poteram,” inquit, “dicere, aue Osce.” Ipse ab eloquentia multum aberat, natus ad contumelias omnium ingeniis inurendas. nulli non inpressit aliquid quod effugere non posset.

non ergo etiamsi iam manumitto sum debeo de corius is nos satisfieri neque sum ex judex severus qui omnis ad exigo regula derego multus dono ingenium puto sed dono uitium non portentum sum si qui tamen tolerabilis dictum sum non subtraho licet non multus uideo tu subicio oscvs non incommodus dico sed sui ipse noceo nam dum nihil non schema dico cupio oratio is non figuro sum sed prauus itaque non inurbanus pacatvs rhetor cum ille massilia mane occurro schema ille saluto possum inquam dico aueo osce ipse ab eloquentia multus absum nascor ad contumelia omnis ingenium inuro nullus non inpremo aliquis qui effugio non possum


CESTIVS hunc colorem tam strictum non probauit, sed dixit temperandum esse, et ipse hoc colore usus est quem statim a principio induxit: miratur aliquis, quod cum duo grauissimam a fratre meo acceperimus iniuriam, ego et filius, ego solus irascor? non est quod miretur: iam filio satisfactum est. Debuisti, inquit, me rogare ut ipse praestarem, debuisti illum ad me perducere, debuisti reconciliationem temptare, non famam pietatis ex nostra captare discordia. Fortasse ego cum egerem fratrem rogassem, si tu non fuisses; fortasse ille me rogasset, si tu non fuisses; poterit nobis conuenire, si non fuerit in medio quem potius miseri contumaces rogent.

cestivs hic color tam stringo non probo sed dico tempero sum et ipse hic color utor sum qui statim ab principium induco miro aliquis qui cum duo gravis ab frater meus accipio iniuria ego et filius ego solus irasco non sum qui miro iam filius satisfactum sum debeo inquam ego rogo ut ipse praestaris debeo ille ad ego perduco debeo reconciliatio tento non fama pietas ex noster captaris discordia fortasse ego cum egeo frater rogo si tu non sum fortasse ille ego rogo si tu non sum possum nos conuenio si non sum in medium qui potis miser contumax rogo


Divisio. In hac controuersia de prima quaestione nulli cum altero conuenit. Lateo primam fecit quaestionem: non eum posse raptorem qui ab rapta mori iussus esset seruariSi legatus, inquit, exire debet peribit; si militare debet peribit; si lege ducere debet peribit; si raptam ducere debet aeque peribit. Si is te ante rapuisset et nuptias optasses, interposito deinde tempore, antequam nuberes, hanc uitiasset, negares illum debere mori rapta iubente? atqui nil interest, nisi quod dignior est raptor morte, cuius inter duos raptus ne una quidem nox interest. Si rapta nupsisses, deinde post tertium diem rapuisset aliam, negares illum mori debere? atqui quid interest, nisi quod honestius tunc maritum defenderes quam nunc raptorem defendis?

divisio in hic controuersia de primus quaestio nullus cum alter conuenio lateo primus facio quaestio non is possum raptor qui ab rapio morior iubeo sum seruarisi legatus inquam exeo debeo pereo si militaris debeo pereo si lex duco debeo pereo si rapio duco debeo aequus pereo si is tu ante rapio et nuptiae opto interpono deinde tempus antequam nubo hic vitio negaris ille debeo morior rapio jubeo atqui nihil intersum nisi qui dignus sum raptor mors qui inter duo rapio ne unus quidem nox intersum si rapio nubo deinde post tertius dies rapio alius negaris ille morior debeo atqui quis intersum nisi qui honestus tunc maritus defendo quam nunc raptor defendo


Quantumcumque est, satis mihi est; unicus sum. Fortiter fortunam meam feram; hoc non mihi primum accidit. unicus sum filius et iam abdicor. Quid uideri me uelis, nescio: innocentem? sed abdicor; nocentem? sed adoptor. utcumque tamen abdicatio tolerabilior est: unum abdicat, adoptio tres abdicatura est. Non potest mihi dici quod ceteris abdicatis: “in tua potestate fuit; si paruisses patri, non perdidisses patrem;” etiamsi non abdicarer, perditurus fui.

quantus sum satis ego sum unicus sum fortis fortuna meus fero hic non ego primus accido unicus sum filius et iam abdico quis uideo ego uelum nescio innocens sed abdico noceo sed adopto utcumque tamen abdicatio tolerabilis sum unus abdico adoptio tres abdico sum non possum ego dico qui ceterus abdico in tuus potestas sum si pareo pater non perdo pater etiamsi non abdico perdo sum


Latro illud uehementer pressit: non feci ratione, adfectu uictus sum. cum uidissem patrem egentem mens non constitit mihi; quid uetueris nescio. Hoc aiebat non esse tractandum tamquam quaestionem; esse tamen potentius quam ullam quaestionem. FVSCVS ARELLIVS pater hoc mouit in ultimo tamquam quaestionem: putaui te, quamuis uetares, nihilominus uelle ali fratrem: eo uultu uetabas aut mihi ita uidebaris. CESTIVS audacius; non fuit contentus dicere: “putaui uelle te” adiecit: “uoluisti et hodieque uis.” et sua figura dixit omnia propter quae uelle deberet. “quare ergo abdicas?

latro ille uehementer premo non facio ratio affectus uinco sum cum uideo pater egeo mens non consto ego quis uetueris nescio hic aio non sum tracto tamquam quaestio sum tamen potens quam ullus quaestio fvscvs arellivs pater hic moueo in ultimo tamquam quaestio puto tu quamuis uetaris nihilominus uolo al frater is uultus uetabas aut ego ita uidebaris cestivs audax non sum contineo dico puto uolo tu adiicio uolo et hodie uolo et suus figuro dico omnis propter qui uolo debeo quare ergo abdico


CESTI PII. Timeo mortem nec iam habeo cui peream. MARVLLI. Si tibi tam pertinax aduersus me odium est, audacter quid sis facturus pronuntia; dic exorari te non posse. quid me incerta mortis expectatione suspendis? sollicitus inter somnos quoque uelut admotam ceruicibus meis securem expauesco. si non inpetro ut uiuam, hoc certe inpetrem ne diu moriar. Non est quod putetis legem in numero dierum angustam fuisse: est lex illius diu mori. Responde, pater: si seruaturus es filium, iam tempus fuit; si occisurus, iam tempus est. non possum metum sustinere ultra nec tormenta triginta diebus pati: et in me mihi aliquid licet. Blandi. Ita parum tibi contigit, quod solus periclitante filio non rogas?

cestus pius timeo mors neque iam habeo qui pereo marvlli si tu tam pertinax aduersus ego odium sum audacter quis sum facio pronuntio dico exoraris tu non possum quis ego incertus mors expectatio suspendo sollicitus inter somnus quoque uelut admoveo ceruix meus securis expavesco si non impetro ut vivo hic certus impetro ne diu morior non sum qui puteo lex in numerus dies angustus sum sum lex ille diu morior respondeo pater si seruaturus sum filius iam tempus sum si occaedes iam tempus sum non possum metus sustineo ultra neque tormentum triginta dies patior et in ego ego aliquis licet blandio ita parum tu contingo qui solus periclitor filius non rogo


Pars altera. P. Asprenatis. Nescio utro iudicio aduersarius fuerit inprobior. priore id egit, ne quam omnino poenam stupri penderet; hoc id agit, ut ipse optet, ex duobus ab lege constitutis suppliciis utrum uelit pendere. fatetur enim se inpune habere maluisse quam ducere uxorem, uxorem ducere malle quam mori. antea legem uitiationis euertere conatus est, nunc transferre uolt: aduocatos rogat, non hoc illum liberaret metu, quod iudicis suae clementiam nouit. clamabat se innocentem esse: si quid peccasset, mori non recusare. aderat raptori populus nec quicquam magis suspectam faciebat uitiatae causam quam lenitas optionis. Si iam tibi de stupro tuo liquet, est quaedam proxima innocentiae uerecundia, praebere se legibus: tu uero ne meruisti quidem mortem illa infitiatione. ignorasti, an peccasses ? innocens esse uoluisti. causam habes: reuertere ad parentes, puella, quoniam quidem totiens iam rogas, quae rogari ipsa debueras.

pars alter p asprenatis nescio uter iudicium aduersarius sum improbus prior is ago ne quam omnino poena stuprum pendeo hic is ago ut ipse opto ex duo ab lex constitus supplicium utrum uolo pendeo fateor enim sui impunis habeo malo quam duco uxor uxor duco malo quam morior antea lex uitiatio euerto conor sum nunc transfero uolo advoco rogo non hic ille libero metus qui judex suus clementia nosco clamo sui innocens sum si quis pecco morior non recusaris adsum raptor populus neque quisquam magis suspicio facio vitio causa quam lenio optio si iam tu de stuprum tuus liquo sum quidam propior innocentia verecundia praebeo sui lex tu uerus ne mereo quidem mors ille infitiatio ignoro an pecco innocens sum uolo causa habeo revorto ad parens puella quoniam quidem totiens iam rogo qui rogaris ipse debeo


Non is est qui rogare nesciat; etiam docere solet. Quos adfectus uestros optare debeam nescio: si misericordiae propiores fueritis, crimina rei uobis ostendam; si seueritati, reum. Hunc nos publice pascimus. Exigi a te talio non potest: non habes totidem membra quot debes. Lupa expositis infantibus oblita feritatis, placida uelut fetibus suis ubera praebuisse fertur. sic lupa uenit ad infantes; expectemus hominem. Gratulor tibi, Roma, quod in conditores tuos homo non incidit.

non is sum qui rogo nescio etiam doceo soleo qui affectus uester optaris debeo nescio si misericordia propiores sum crimen res tu ostendo si seueritas reus hic nos publicus pasco exigo ab tu talio non possum non habeo totidem membrum quot debeo lupa expono infer obliviscor feritas placidus uelut fetus suus uber praebeo fero sic lupa uenio ad infer expecto homo gratulor tu roma qui in conditor tuus homo non incido


MVSAE. Narraturus sum Olynthii senis ignes, uerbera, tormenta: aliquis nunc me queri de Philippo putat. Dii deaeque te perdant! misericordem Philippum fecisti. Si isti creditis, iratum Iouem imitatus est, si nobis, iratum uicit Philippum. Pinge Philippum crure debili, oculo effosso, iugulo fracto, per dot damna a dis immortalibus tortum. CORNELI HISPANI. Vltima membrorum tabe tormentis inmoritur. Parrhasi, quid agis? non sernas propositum; hoc supra Promethea est. tantum patiendum est pingente Parrhasio quantum irato Ioue.

mvsae narro sum olynthius senex ignis verbero tormentum aliquis nunc ego queror de philippus puto dius defervesco tu perdo misericordem philippus facio si iste credo irascor iuppiter imitor sum si nos irascor uinco philippus pingo philippus crus debilis oculus effodio jugulo frango per dot damno ab deus immortalis torqueo cornelis hispani vltima membrum tabeo tormentum inmorior parrhasius quis ago non sernas propono hic supra prometheus sum tantus patior sum pingo parrhasius quantus irascor iuppiter


Tempus est, iudices, de uxore marito credi, mulierem tam formosam amari potuisse: pudica forte sic amari, ne sollicitaretur, potuit; neque est quod dicat: non in meo istud arbitrio positum erat. Erratis uos, iudices, si non maius ad sollicitandam matronam putatis inritamentum spem corrumpendi, quam faciem quamuis amabilem et uenustam. Si tantum in formosa sperari posset quantum placere potest, omnes formosae in se uniuersos oculos conuerterent. Matrona quae tuta esse aduersus sollicitatoris lasciuiam uolet, prodeat in tantum ornata tis qui inpudica, si nihil aliud, uerecundia annorum remouere possint; ferat iacentis in terram oculos; aduersus officiosum salutatorem inhumana potius quam inuerecunda sit; etiam in necessaria resalutandi uice multo rubore confusa sit. sic se in uerecundiam pignoret; longe ante inpudicitiam neget suam ore quam uerbo. in has seruandae integritatis custodias nulla libido inrumpet.

tempus sum iudex de uxor marito credo mulier tam formosus amo possum pudicus fors sic amo ne sollicito possum neque sum qui dico non in meus iste arbitrium pono sum erro tu iudex si non magnus ad sollicito matrona puto irritamentum spes corrumpo quam facies quamuis amabilis et uenustam si tantus in formosus speraris possum quantus placeo possum omnis formosus in sui uniuersus oculus converto matrona qui tueor sum aduersus sollicitator lascivia uolo proeo in tantus orno tis qui impudicus si nihil alius verecundia annus removeo possum fero iaceo in terra oculus aduersus officiosus salutator inhumanus potis quam inverecundus sum etiam in necessarius resaluto vicus multus rubor confundo sum sic sui in uerecundia pignoret longus ante impudicitia nego suus os quam uerbum in hic servo integritas custodio nullus libido irrumpo


ARELLI FVSCI patris. Pinge Promethea, sed homines facientem, sed ignis diuidentem; pinge, sed inter munera potius quam inter tormenta. Inter altaria Olynthii senis crucem posuit. Miserrime senex, aliquis fortassis ex seruis tuis felicius seruit; utique felicior est quisquis Macedoni seruit.

arelli fvsci pater pingo prometheus sed homo facio sed ignis divido pingo sed inter munus potis quam inter tormentum inter altare olynthius senex crux pono miser senex aliquis fortassis ex seruus tuus felix seruio utique felix sum quisquis macedonius seruio


Sacerdos uestra adhuc in lupanari uiueret nisi hominem occidisset. Inter barbaros quid passa sit nescio: quid pati potuerit scio. sacerdoti ne purus quidem contigit dominus. absint ex hoc foro lenones, absint meretrices, ne quid parum sanctum occurrat, dum sacerdos legitur. Si nihil aliud certe osculatus est te quisquis spurcam putauit. O egregium pudicitiae patrocinium: militem occidit; at hercule lenonem non occidisti. Deducta es in lupanar, accepisti locum, pretium constitutum est, titulus inscriptus est: hactenus in te inquiri potest; cetera nescio. quid in cellulam me et obscenum lectulum uocas ? de pudicitia sacerdotis hic quaeritur. “Nemo,” inquit, “mihi uirginitatem eripuit:” sed omnes quasi erepturi uenerunt: sed omnes quasi eripuissent recesserunt. Quo mihi sacerdotem cuius precaria est castitas? Cum ex illo lupanari cruenta fugeres, si qua tibi occurrisset Si mater tua prostitisset, tibi noceret. propter te liberis tuis sacerdotium non daretur. FVLVI Sparsi.

sacerdos uester adhuc in lupanaris vivo nisi homo occido inter barbarus quis patior sum nescio quis patior possum scio sacerdos ne purus quidem contingo dominus absum ex hic forum leno absum meretrix ne quis parum sancio occurro dum sacerdos lego si nihil alius certus osculo sum tu quisquis spurcus puto o egregius pudicitia patrocinium miles occido at herculis leno non occido deduco sum in lupanar accipio locus pretium constituo sum titulus inscribo sum hactenus in tu inquiro possum ceterus nescio quis in cellula ego et obscenus lectulis uoco de pudicitia sacerdos hic quaero nemo inquam ego uirginitas eripio sed omnis quasi eripio uenio sed omnis quasi eripio recedo quo ego sacerdos qui precarius sum castitas cos ex ille lupanaris cruento fugio si qui tu occurro si mater tuus prosto tu noceo propter tu liber tuus sacerdotium non do fvlvi spargo


ARGENTARI. Caede uentrem ne tyrannicidas pariat. TRIARI. Non ex formula natura respondet nec ad praescriptum casus obsequitur; semper expectari fortuna mauult quam regi. aliubi offenditur inprouisa segetum maturitas, aliubi seram magno fenore moram redemit. licet lex dies finiat, natura non recipit. . Aiebat tyrannus: indica; nulla tua culpa est: tacet. caeditur: tacet; uritur: tacet. utrum putas mirandum esse, tuum tyrannicidium an huius silentium? Expectasse aliqua per longum tempus. maritum dicitur: quanta laus est seruasse, cum expectasse tanta sit? alia desiderio uiri attonita in ardentem rogum se misisse: haec non cum uiro arsisset, quae pro uiro arsit? alia pro incolumitate mariti uicaria morte occidit: creditisne hanc in tormentis oppressam ? mortem amplius pro uiro praestitisset, si quid amplius exegisset tyrannus. MARCELLI.

argentaris caedes uenter ne tyrannicida pario triaris non ex formula natura respondeo neque ad praescribo casus obsequor semper expecto fortuna malo quam rex aliubi offendo improvide seges maturitas aliubi sero magnus fenore mora redimo licet lex dies finio natura non recipio aio tyrannus indico nullus tuus culpa sum taceo caedo taceo uro taceo utrum puto miror sum tuus tyrannicidium an hic silentium expectasse aliqui per longus tempus maritus dico quantus laus sum servo cum expectasse tantus sum alius desiderium uir attono in ardeo rogus sui mitto hic non cum uir ardeo qui pro uir ardeo alius pro incolumitas maritus vicarius mors occido credo hic in tormentum opprimo mors amplus pro uir praesto si quis amplus exigo tyrannus marcellus


MONTANVS VOTIENVS has putabat quaestiones esse: an quidquid in magistratu peccauit proconsul uindicari possit maiestatis lege. Reus enim qui tueri se facto non potest, ad ius confugit et dicit hac se lege non teneri. Non quidquid peccauit aliquis in magistratu maiestatem laedit. Puta aliquem, dum magistratus est, patrem suum occidere, ueneno uxorem suam necare: puto, non hac lege causam dicet sed illis, parricidii et ueneficii. Vis scire non a quo fiat ad rem pertinere, sed quid fiat? priuatus potest accusari maiestatis laesae, si quid fecit quo maiestatem populi Romani laederet. Puta amicam habet proconsul: ideo maiestatis damnabitur? quod amplius est dico, puta matronam corrumpit, dum proconsul est: adulterii causam dicet, non maiestatis.

montanvs votienvs hic puto quaestio sum an quisquis in magistratus pecco proconsul uindico possum maiestas lex reus enim qui tueor sui facio non possum ad ius confugio et dico hic sui lex non teneo non quisquis pecco aliquis in magistratus maiestas laedo puta aliquis dum magistratus sum pater suus occaedes uenenum uxor suus neco puto non hic lex causa dico sed ille parricidium et veneficium volo scio non ab quo fio ad res pertineo sed quis fio priuo possum accusaris maiestas laedo si quis facio quo maiestas populus romanus laedo puta amica habeo proconsul ideo maiestas damno qui amplus sum dico puto matrona corrumpo dum proconsul sum adulterium causa dico non maiestas


bonum se animum habere pro reo in quo libido omnis intra meretricem esset, crudelitas intra carcerem. Ipse Montanus illum locum pulcherrime tractauit, quam multa populus Romanus in suis imperatoribus tulerit: in Gurgite luxuriam, in Manlio inpotentiam cui non nocuit et filium et uictorem occidere, in Sylla crudelitatem, in Lucullo auaritiam. In praetore, inquit, cum illi constiterit abstinentia, diligentia, ne excutiatis, quomodo una nocte cenauerit. Vtrum tamen, inquit, iniquius est? quod obiciunt, quod damnatus perierit meretrici, an quod postulant proconsulem perire damnato ?

bonus sui animus habeo pro reor in quo libido omnis intra meretrix sum crudelitas intra carcer ipse montanus ille locus pulcher tracto quam multus populus romanus in suus imperator fero in gurges luxuria in manlius impotentia qui non noceo et filius et uictor occaedes in sulla crudelitas in lucullus auaritia in praetor inquam cum ille consto abstinentia diligentia ne excutio quomodo unus nox cenauerit vtrum tamen inquam iniquus sum qui obicio qui damno pereo meretrix an qui postulo proconsulis pereo damno


Idem postea cum uideret a clientibus Catonis, rei sui, Pollionem Asinium circumuentum in foro caedi, inponi se supra cippum iussit — erat enim paruolus statura, propter quod etiam Catullus in hendecasyllabis uocat illum “salaputtium disertum” — et iurauit, si quam iniuriam Cato Pollioni Asinio accusatori suo fecisset, se in eum iuraturum calumniam; nec umquam postea Pollio a Catone aduocatisque eius aut re aut uerbo uiolatus est Solebat praeterea excedere subsellia sua et inpetu latus usque in aduersariorum partem transcurrere. Et carmina quoque eius, quamuis iocosa sint, plena sunt ingentis animi. dicit de Pompeio: digito caput uno Scalpit. quid credas hunc sibi uelle? uirum.

idem postea cum video ab cliens cato res suus pollio asinius circumuenio in forum caedo inpono sui supra cippi iubeo sum enim paruolus sto propter qui etiam catullus in hendecasyllo uoco ille salaputtium dissero et iuro si quam iniuria cato pollio asinius accusator suus facio sui in is juro calumnia neque umquam postea pollio ab cato advoco is aut res aut uerbum violo sum soleo praeterea excedo subsellium suus et impetus latus usque in adversarius pars transcurro et carmen quoque is quamuis jocosus sum plenus sum ingens animus dico de pompejus digitus caput unus scalpo quis credo hic sui uolo uir


BVTEO, aridus quidem declamator, sed prudens diuisor controuersiarum, contra Latronem sentiebat, Blando accedebat. aliud enim esse aiebat: “quae intra quinquennium non peperit, non utique sterilis est;” aliud: “quae intra quinquennium non peperit, non statim dimitti potest sterilitatis nomine.” hic quaeri de condicione iuris, illic de spe fecunditatis. Sed Blandum quoque arguebat; aiebat non sic fuisse quaerendum: an tyrannidis tempus excipi deberet? deinde, etiamsi non in aliis, an in hac † gradus esset? ipse sic in hac parte quaestionem diuidebat: an quaecumque quinquennio non peperit, tamquam sterilis dimitti possit.

bvteo aridus quidem declamator sed prudens divisor controuersiaris contra latro sentio blandus accedo alius enim sum aio qui intra quinquennium non pario non utique sterilis sum alius qui intra quinquennium non pario non statim dimitto possum sterilitas nomen hic quaero de condicio ius illic de spes fecunditas sed blandus quoque arguo aio non sic sum quaero an tyrannis tempus excipio debeo deinde etiamsi non in alius an in hic gradus sum ipse sic in hic pars quaestio diuido an quicumque quinquennium non pario tamquam sterilis dimitto possum


Ciuitates plerumque finitimae inter repentinam discordiam bello tument: inter ciuilia certamina tantum in ultionem satis est quantum quisque ad maledicendum occupauit. Macerio qua uiolentia in absentiam Metelli strepit! M. Cato Pulchro obiciente furtorum crimina audiuit. quae maior indignitas illius saeculi esse potuit quam aut Pulcher accusator aut reus Cato? In Cn. Pompeium terra marique uictorem fuit qui carmen conponeret, uno, ut ait, digito caput scalpentem. fuit aliquis qui licentia carminis tres auratos currus contemneret. M. Bruti sacratissimi uaniloquentia laceret, cum quidem eius ciuili sanguine non inquinatas solum manus sed infectas ait; atque ille tamen, cum tres consulatus ac tres triumphos scinderet, adeo non timuit ne esset reus, ut etiam disertus esse curauerit. Solus hic est in nostra ciuitate innocentior Catone, nobilior Metello, Pompeio fortior, .

ciuitas plerusque finitimus inter repentinus discordia bellum tumeo inter ciuilis certamen tantus in ultio satis sum quantus quisque ad maledico occupo macerio qui uiolentia in absentia metellus strepit m cato pulcher obicio furtor crimen audio qui magnus indignitas ille saeculis sum possum quam aut pulcher accusator aut reus cato in cn pompejus terra mare uictor sum qui carmen conpono unus ut aio digitus caput scalpo sum aliquis qui licentia carmen tres auro currus contemno m brutus sacro uaniloquentia lacero cum quidem is ciuilis sanguis non inquino solus manus sed inficio aio atque ille tamen cum tres consulatus atque tres triumphus scindo adeo non timeo ne sum reus ut etiam dissero sum curo solus hic sum in noster ciuitas innocens cato nobilior metellus pompejus fortis


Et haec controuersia non eget diuisione; nam praeter illam quaestionem, an pater abdicare possit propter matrimonium, reliqua, cum ad aequitatem pertineant, tractationis sunt. optimam tamen quaestionem coniecturalem Lateo fecit; proposuit illam: an etiamsi non malo aduersus uxorem animo maritus fecit, tamen tam temerarius et inconsultus relinquendus sit; deinde: an etiam malo aduersus uxorem animo fecerit. FVSCVS ARELLIVS iuris quaestioni subiecit, non posse illam discedere a uiro: nam et hoc illam iureiurando obligauit. hunc enim animum sine dubio fuisse iurantium, ut uiui non diducerentur, cum illud quoque cauerint, ne morte diuiderentur.

et hic controuersia non egeo diuisio nam praeter ille quaestio an pater abdicaris possum propter matrimonium reliquus cum ad aequitas pertineo tractatio sum bonus tamen quaestio coniectural lateo facio propono ille an etiamsi non malus aduersus uxor animus maritus facio tamen tam temerarius et inconsultus relinquo sum deinde an etiam malus aduersus uxor animus facio fvscvs arellivs ius quaestio subicio non possum ille discedo ab uir nam et hic ille jurejuro obligo hic enim animus sine dubius sum juro ut uiuus non diduco cum ille quoque caveo ne mors divido


inbecillum putabat. adparet enim non exigere legem ab eo ut exoret patrem, qui non habet quem exoret. puta enim patrem alicuius esse tam palam furiosum, ut nihils intellegat: hunc exorari a filio uult? atqui eodem loco est manifestus demens. FVSCVS parum hoc putabat ualens esse tamquam quaestionem, satis ualens tamquam argumentum; et illam alteram quaestionem, non posse cum patre agi eo nomine quod non peccauerit sed peccaturus sit, in aequitatis tractatione ponebat, cum diceret: agere mecum dementiae etiamsi potes non debes. quid enim peccaui? non sum exoratus: nondum transiit tempus, etiamnunc exorari possum. Quam iniquum est nondum esse me nocentem et iam reum!

imbecillus puto appareo enim non exigo lex ab is ut exoro pater qui non habeo qui exoro puto enim pater aliquis sum tam palam furiosus ut nihils intellego hic exoraris ab filius uolo atqui idem locus sum manifestus demens fvscvs parum hic puto ualens sum tamquam quaestio satis ualens tamquam argumentum et ille alter quaestio non possum cum pater ago is nomen qui non pecco sed pecco sum in aequitas tractatio pono cum dico ago ego dementia etiamsi possum non debeo quis enim pecco non sum exoro nondum transeo tempus etiamnum exoraris possum quam iniquus sum nondum sum ego noceo et iam reus


feci quod soleo, nihil aliud respexi quam patrem. MENTONIS. Cogita adulteros esse pro quibus rogas, cogita qualium misereri soleas: turpe est ab eodem dimitti et adulteros et Cimonem. Ego sum qui referre gratiam ne mortuis quidem desino: ita mihi ueros habere liberos contingat; quod quantum esset Miltiades expertus est. Porci Latronis. Ego adulteros dimittam?

facio qui soleo nihil alius respicio quam pater mento cogito adulter sum pro qui rogo cogito qualis misereo soleo turpis sum ab idem dimitto et adulter et cimon ego sum qui refero gratia ne morior quidem desino ita ego verus habeo liber contingo qui quantus sum miltiades experior sum porcius latro ego adulter dimitto


alui. quomodo, quaeritis ? quomodo istum. Cornelii Hispani. Puta me hodie non abdicari sed adoptari. uolo quaedam futuro praedicere patri: hic quem uis adoptare inimicum patris sui inuito patre aluit. reliquit aequo animo beatam domum, ut cum mendico uiueret. noueris oportet hoc eius uitium: ad praestandam calamitosis misericordiam contumax est. nec tamen habeo quod de hoc uitio meo queri possim: hoc inueni patrem, hoc perdidi. Quam multi patres optant similem filium! ab his abdicor. Homo est: non uis alam hominem? ciuis est: non uis alam ciuem? amicus est: non uis alam amicum? propinquus est: non uis alam propinquum? sic peruenitur ad patrem. homo est, ciuis est, amicus est, propinquus est. ea condicione ergo non erit uitium porrexisse stipem nisi dixero:

alo quomodo quaero quomodo iste cornelius hispanus puta ego hodie non abdicaris sed adopto uolo quidam sum praedico pater hic qui uolo adoptaris inimicus pater suus inuitus pater alo relinquo aequus animus beatus domus ut cum mendico vivo nosco oportet hic is uitium ad praesto calamitosus misericordia contumax sum neque tamen habeo qui de hic vitio meus queror possum hic inuenio pater hic perdo quam multus pater opto similis filius ab hic abdico homo sum non uolo alo homo ciuis sum non uolo alo ciuis amicus sum non uolo alo amicus propinquus sum non uolo alo propinquus sic pervenio ad pater homo sum ciuis sum amicus sum propinquus sum is condicio ergo non sum uitium porrigo stips nisi dico


IVLI BASSI. Inter temulentas reliquias sumtuosissimae cenae et fastidiosos ob ebrietatem cibos modo excisum humanum caput fertur; inter purgamenta et iactus cenantium et sparsam in conuiuio scobem humanus sanguis euerritur. Gratulor sorti tuae, prouincia, quod desiderante tale spectaculum meretrice plenum carcerem damnatis habuisti. Seruum si uerberari uoluisses extra conuiuium abduxisses. Romani Hisponis. Quis ferret te, si in triclinio tuo iudicium coegisses? Scelus est in conuiuio damnare hominem: quid occidere? Ad arbitrium meretricis de reis pronuntiasti: nisi forte facilius in honorem eius decollas quam iudicas.

ivli bassi inter temulentus reliquiae sumtuosissimae cena et fastidiosus ob ebrietas cibus modo excido humanus caput fero inter purgamentum et jacio ceno et spargo in conuiuium scobis humanus sanguis everro gratulor sortio tuus prouincia qui desidero talis spectaculum meretrix plenus carcer damno habeo seruus si uerbero uoluisses extra conuiuium abduco romanus hisponis quis fero tu si in triclinium tuus iudicium cogo scelus sum in conuiuium damnaris homo quis occaedes ad arbitrium meretrix de redeo pronuntio nisi fors facilis in honor is decollo quam iudico


ALBVCI Sili. Sine ueniant illuc amici, sine propinqui: nunc erubescunt in domum meretricis accedere. Mulier, quae sine praefatione honeste nominari non potes, cedo istum uernam nulli agnoscendum; sed mater adserat. Seuerissimus pater abdicauit etiam quem sciebat suum. Erat in domo puer qui omnes uocabat patres. Adoptauit eius filium, propter quam etiam suum eiecerat. CESTI PII. Nullum genus iudicum recuso: si seueri erunt, nocebit isti quod recepit meretricis filium; si clementes, quod abdicauit suum. Clamauit pater: in domum ergo meam meretrix ueniet aut, quod turpius est, eius filius? ad illam iuit, misit in domum nostram publicum puerum. Quis illis nuptiis interfuit nisi abdicatus aut abdicandus?

albvci silis sinis uenio illic amicus sine propinquus nunc erubesco in domus meretrix accedo mulier qui sine praefatio honestus nominaris non possum cedo iste vernus nullus agnosco sed mater assero severus pater abdico etiam qui scio suus sum in domus puer qui omnis uoco pater adopto is filius propter quam etiam suus eicio cestus pius nullus genus iudex recuso si severus sum noceo iste qui recipio meretrix filius si clemens qui abdico suus clamo pater in domus ergo meus meretrix uenio aut qui turpis sum is filius ad ille eo mitto in domus noster publicus puer quis ille nuptiae intersum nisi abdico aut abdico


HATERI. Qui modo Italiae umeris relatus est nunc sic a Popillio refertur? proposito in rostris capite Ciceronis, quamuis omnia metu tenerentur, gemitus tamen populi liber fuit. IVLI BASSI. “Proscriptus, inquit, erat Cicero.” pater certe tuus proscriptus non fuit. Blandi. Di manes Popilli senis et inultae te patris, Cicero, persecuntur animae, ut quem negasti parricidam sentias. Capitonis. Deduxi ad uos reum omnium quos terra sustinet nocentissimum, ingratum, inpium, percussorem, bis parricidam; nec tamen timeo; patroni uiderint: nemo a Popillio nisi post beneficium occiditur. Ne damnationem quidem istius despero; non enim a Cicerone defenditur. Timeo ne causae non satisfaciam. maior causa est occisum a Popillio Ciceronem queri quam fuit aliquando probare non occisum patrem.

hateri qui modo italia umerus refero sum nunc sic ab popilius refero propono in rostrum caput cicero quamuis omnis metus teneo gemitus tamen populus liber sum ivli bassi proscribo inquam sum cicero pater certus tuus proscribo non sum blandio deus manes popilius senex et inultus tu pater cicero persecuntur anima ut qui nego parricida sentio capito deduco ad tu reus omnis qui terra sustineo noceo ingratus impius percussor bis parricida neque tamen timeo patronus uideo nemo ab popilius nisi post beneficium occaedes ne damnatio quidem iste despero non enim ab cicero defendo timeo ne causa non satisfaciam magnus causa sum occido ab popilius cicero queror quam sum aliquando probaris non occido pater


Veniunt in domum crudelissimi carnifices in quorum uultibus tormenta erant: iactatur misera inter satellitum manus et toto itinere non ducitur, sed trahitur. Hanc aliquis etiamsi torta non sit mirabitur non peperisse, cum cogitauerit iste de tyrannicidio ? audacter iam consilium indicamus; iam enim, puto, licet. Nupsit isti propter liberos, sed infelices nuptias cito tyrannus oppressit; hoc publicum diuortium fuit. Rapitur in arcem mulier, inter satellitum manus uexatur atque distrahitur. hanc aliquis, etiamsi non torqueatur, non parere miretur? Exposita in eculeum saepius ad absentem uirum respexit quam ad praesentem tyrannum. Quam multas matres audiui illo tempore: quidnam uolui quae peperi?

venio in domus crudelis carnifex in qui vultus tormentum sum jacto misero inter satelles manus et totus iter non duco sed traho hic aliquis etiamsi torqueo non sum miro non pario cum cogito iste de tyrannicidium audacter iam consilium indico iam enim puto licet nubo iste propter liber sed infelix nuptiae cito tyrannus opprimo hic publicus divortium sum rapio in arx mulier inter satelles manus vexo atque distraho hic aliquis etiamsi non torqueo non pareo miro expono in equuleus saepis ad absum uir respicio quam ad praesens tyrannus quam multus mater audio ille tempus quisnam uolo qui pario


Capitonis. Exsurgite nunc Bruti, Horatii, Decii et cetera imperi decora: uestri fasces, uestrae secures in quantum, pro bone Iuppiter, dedecus recciderunt! istis obscenae puellae iocantur. Quodsi, per deos inmortales, nullo sollemni die populo inspectante in foro conuiuium habuisses, non minuisses maiestatem imperii nostri? atqui quid interest conuiuium in forum an forum in conuiuium adtrahas?

capito exsurgo nunc brutus horatius decius et ceterus imperium decus vester fascis uester securis in quantus pro bonus iuppiter dedecus recido iste obscenus puella jocor quodsi per deus inmortal nullus sollemnis dies populus inspecto in forum conuiuium habeo non minuo maiestas imperium noster atqui quis intersum conuiuium in forum an forum in conuiuium adtraho


Intellego quanto istum .periculo offendam. quemadmodum enim iste accusationem uindicabit? cruce. Omnibus argumentis premitur: dabo qui uiderint, dabo qui audierint, dabo aurum, dabo testem et, ne quid de dignitate dubitari possit, imperatorem. de hoc utcumque uolet dicat: “inimicus est,” hunc indicauit. Vtrum tantum auri erat, ut appareret etiam non quaerentibus, an tam suspectus eras, ut quemuis tui admoneret proditio caueri iussa? Optimus adulescens, optimus imperator, qui reipublicae curam agere ne in cruce quidem desiit, dignum te non putauit filius cui diceret:

intellego quantus iste periculum offendo quemadmodum enim iste accusatio uindico crux omnis argumentum premo do qui uideo do qui audio do aurum do testo et ne quis de dignitas dubitaris possum imperator de hic utcumque uolo dico inimicus sum hic indico vtrum tantus aurum sum ut appareo etiam non quaero an tam suspicio sum ut quiuis tuus admoneo proditio caueri iubeo bonus adulescens bonus imperator qui reipublicae cura ago ne in crux quidem desino dignus tu non puto filius qui dico


CESTIVS dixit: ego plane non sum detracturus seruo suam laudem: habuit bonam mentem; sperauit posse fieri, ut, si uirginem seruasset, nuptiis dominae manumitteretur. VARIVS GEMINVS ait: fortasse amicam habebat: hac delectatus est; nam quidam uirginum concubitum refugiunt. fortasse sciuit illam non esse passuram et, illud quod nequam quoque seruos interdum frugi facit, malam fortunam timuit. Et hanc sententiam quae ualde circumlata est adiecit: an enim furcifer auderet cum domina concumbere, nisi illi pater permisisset? et illud dixit: ad hoc, pater, ab exilio redieras?

cestivs dico ego planus non sum detraho seruus suus laus habeo bonus mens spero possum fio ut si uirgo servo nuptiae domina manumitto varivs geminvs aio fortasse amica habeo hic delector sum nam quidam uirgo concubo refugio fortasse scio ille non sum patior et ille qui nequam quoque seruus interdum frugi facio malus fortuna timeo et hic sententia qui ualidus circumfero sum adiicio an enim furcifer audeo cum domina concumbo nisi ille pater permitto et ille dico ad hic pater ab exsilium redieras


GALLIO et illam quaestionem fecit: an non ob hoc puella perierit, quod pater illi tam dure responderit. Periit, inquit, propter desiderium uiri; alioqui unius uerbi amaritudinem morte pensasset? immo mulier praeceps, temeraria, insano flagrans amore et attonita, quem uirum patre relicto secuta fuerat, patre uiso consecuta est.

gallio et ille quaestio facio an non ob hic puella pereo qui pater ille tam durus respondeo pereo inquam propter desiderium uir alioqui unus verbum amaritudo mors penso immo mulier praeceps temerarius insanus flagro amor et attono qui uir pater relinquo sequor sum pater uideo consequor sum