IVNI GALLIONIS. Socer — hoc enim te appellabo quamdiu uixero — quid sibi uolunt altiores gemitus et fortiora inter lacrimas suspiria? nescio quid uideris fortius, puella, promittere. non sum tanti, ut bis pro me pericliteris. ARGENTARI. Nocet illi indulgentia suorum. in duo pericula mulier incidit, quorum neutrum esset experta, si aut minus amaret uirum aut minus amaret patrem. ALFI FLAVI. Nec est qui putetis illi facilius istius esse desiderium: et patrem amat tamquam mori iurauerit.

ivni gallio socer hic enim tu appello quamdiu uixero quis sui uolo alo gemitus et fortis inter lacrima suspirium nescio quis uideo fortis puella promitto non sum tantus ut bis pro ego periclitor argentaris noceo ille indulgeo suus in duo periculum mulier incido qui neuter sum experior si aut paruus amo uir aut paruus amo pater alfi flo neque sum qui puteo ille facilis iste sum desiderium et pater amo tamquam morior juro


BLANDVS dixit aegre ferentem pudorem repulsae uoluisse occidi filium, ut in eius locum substitueretur ipse. Hispo ROMANIVS: ultionem, inquit, suam hosti uendidit. Tam facile, inquit, exiit, nocte peruenit ad hostes, rediit, ut scires illum non tunc primum fecisse. ARGENTARIVS dixit: perfer ad senatum mandata fili tui. necesse est tibi multa dixerit; legatis quoque aliqua mandauit; fortasse proditoris nomen patri dixit; indica nobis. “Nihil dixit, inquit , mihi.” Sublata omnis quaestio est. quaeritis quem dixerit? uidete cui nihil dixerit. Pro patre de comitiis hic color Latronis fuit:

blandvs dico aeger fero pudor repello uolo occido filius ut in is locus substituo ipse hispo romanivs ultio inquam suus hostis uendo tam facilis inquam exeo nox peruenio ad hostis redeo ut scio ille non tunc primus facio argentarivs dico perfero ad senatus mandatum filis tuus necesse sum tu multus dico legatus quoque aliqui mando fortasse proditor nomen pater dico indico nos nihil dico inquam ego tollo omnis quaestio sum quaero qui dico uideo qui nihil dico pro pater de comitium hic color latro sum


fecit ergo has quaestiones Geminus et quibus idem placuit: an abdicari non debeat etiamsi nocentem fratrem non occidit. hic dixit: non licuit, non debui, non potui. An si innocentem non occiderit. bellam rem hoc loco Geminus dixit, cum coepisset per omnis numeros fratrem tamquam reum defendere: dicet, inquit, aliquis: “tam sero defendis?” non potui citius: hodie primum res in forum delata est. Nouissime: an etiam nocentem satis punierit.

facio ergo hic quaestio geminus et qui idem placeo an abdicaris non debeo etiamsi noceo frater non occido hic dico non licet non debeo non possum an si innocens non occido bellus res hic locus geminus dico cum coepio per omnis numerus frater tamquam reus defendo dico inquam aliquis tam serus defendo non possum cieo hodie primus res in forum defero sum nouus an etiam noceo satis punierit


Puto, expertus es nos non esse crudeles; tamen nemo non nostrum, cum istis stipem porrigeret, mortem precatus est. Surge tu debilis: conatur et corruit. surge tu mute: sed quid excitaris? rogare non potes. surge tu caece: sed ad quorum eas genua nescis. o te inter omnis debiles ante hoc iudicium felicissimum quod istum dominum non uidebas, in hoc iudicio infelicissimum quod istum reum non uides! Expositos aluerunt etiam ferae, satis futurae mites si praeterissent.

puto experior sum nos non sum crudelis tamen nemo non nos cum iste stips porrigo mors preco sum surgo tu debilis conor et corruo surgo tu mutus sed quis excitaris rogo non possum surgo tu caecus sed ad qui is genu nescio o tu inter omnis debilis ante hic iudicium felix qui iste dominus non uidebas in hic iudicium infelix qui iste reus non uideo expono alo etiam fera satis sum mitis si praetereo


MONTANI VOTIENI sententiam huic aiebat esse similem et deridebat hanc: insomne et experrectum est animal canis, utique catenarius paratus. Erat autem non aequos ipsi Montano. accusauerat illum apud Caesarem, a colonia Narbonensi rogatus. at Montanus adeo toto animo scolasticus erat, ut eodem die, quo accusatus est a Vinicio, diceret: “delectauit me Vinici actio;” et sententias eius referebat. eleganter illi dixit SVRDINVS: rogo, numquid putas illum alteram partem declamasse? Grauis scolasticos; morbus inuasit: exempla cum dixerunt, uolunt illa ad aliquod controuersiae thema redigere.

montanus votieni sententia hic aio sum similis et derideo hic insomnis et expergiscor sum animal canis utique catenarius paro sum autem non aequus ipse montanus accuso ille apud caesaris ab colonia narbonensis rogo at montanus adeo totus animus scolasticus sum ut idem dies quo accuso sum ab vinicius dico delecto ego vinicius actium et sententia is refero eleganter ille dico svrdinvs rogo numquid puto ille alter pars declamo grauis scolasticos morbus inuado exemplum cum dico uolo ille ad aliqui controversia thema redigo


Divisio. Lateo usus est in hac controuersia illa calcata quaestione: an possit dementiae agi cum patre ob ullam aliam rem quam ob dementiam. Inpotens sum, crudelis sum, inmitis, non tamen demens. mores tuos patri debes adprobare, non patris regere. dic: desipis, nihil intellegis; ego sanitatis meae, si potuero, argumenta colligam; dicam: in senatu non stulte sententiam dixi. quid tibi uideor fecisse dementer? partes male egi? multa debes dementiae signa colligere; damnare non potes patrem propter uerba, immo propter uerbum.

divisio lateo utor sum in hic controuersia ille calceo quaestio an possum dementia ago cum pater ob ullus alius res quam ob dementia impotens sum crudelis sum immitis non tamen demens mos tuus pater debeo adprobaris non pater rego dico desipio nihil intellego ego sanitas meus si possum argumentum colligo dico in senatus non stultus sententia dico quis tu uideo facio demens pars malus ago multus debeo dementia signum colligo damnaris non possum pater propter uerbum immo propter uerbum


puto luxuriam: quidquid umquam inmodesta largitione effudimus, id omne consummatur in alimentum duorum senum. Cum uetaret me pater, aiebat: “ipse mihi si egerem, alimenta non daret.” Eo iam perductus erat, ut omnem spem ultimorum alimentorum in ea sola domo poneret in qua habebat et abdicatum et inimicum. Ecce oppressit mors egentem: quid acturus es? pluris tibi frater efferendus quam alendus est. Quisquis rogatus est, ait: “quid porro? tam locuples frater fratrem alere non potest?” miserrimus senex diuitiis tuis etiam blandimentum in stipem perdidit.

puto luxuria quisquis umquam immodestus largitio effundo is omnis consummo in alimentum duo seni cos veto ego pater aio ipse ego si egeo alimentum non do eos iam perduco sum ut omnis spes ulter alimentor in is solus domus pono in qui habeo et abdico et inimicus ecce opprimo mors egeo quis ago sum multus tu frater effero quam alo sum quisquis rogo sum aio quis porro tam locuples frater frater alo non possum miser senex diuitiae tuus etiam blandimentum in stips perdo


Pars altera. Latronis Porci. Si nescirem quid mali esset pauperies, nunc intellegerem: abdicationem filius meus non timet. Fabriciorum imagines 15Metellis patuerunt; Aemiliorum et Scipionum familias adoptio miscuit; etiam abolita seculis nomina per successores nouos fulgent. sic illa patriciorum nobilitas fundamentis urbis † habet usque in haec tempora constitit. Adoptio fortunae remedium est. Non ignoro ego quorum inopia per otium in angulis in diuitiarum conuictos strepit accusatosque insequitur neque quiescere sinit. sed nulla materia in rebus humanis uirtutes clarius ostendit: census senatorium gradum ascendit, census equitem Romanum a plebe discernit, census in castris ordinem promouet, census iudices in foro legit. Non persuasi tibi? i ergo ad illos quos mauis sequi quam reducere. FVSCI ARELLI patris.

pars alter latro porcius si nescio quis malus sum pauperies nunc intellego abdicatio filius meus non timeo fabricius imago metellus pateo aemilius et scipio familia adoptio misceo etiam aboleo seculis nomen per successor nouus fulgeo sic ille patricius nobilitas fundamentum urbs habeo usque in hic tempus consto adoptio fortuna remedium sum non ignoro ego qui inopia per otium in angulis in diuitiae conuinco strepit accusatosque insequor neque quiesco sino sed nullus materia in res humanus uirtus clarus ostendo census senatorius gradus ascendo census eques romanus ab plebs discerno census in castrum ordo promoveo census iudex in forum lego non persuadeo tu eo ergo ad ille qui malo sequor quam reduco fvsci arelli pater


Compositio quoque eius in actionibus ad exemplum Demosthenis riget: nihil in illa placidum, nihil lene est, omnia excitata et fluctuantia. Hic tamen in epilogo quem pro Messio tunc tertio causam dicente habuit, non tantum leniter componit, sed etiam dicit: “credite mihi, non est turpe misereri” et cetera; omnia in illo epilogo fere non tantum emollitae conpositionis sunt, sed infractae. In hac controuersia Publilianam sententiam dedit FESTVS quidam rhetor, staturae pusillae, in quem EEVCTEMON, homo uenustissimi ingeni, Graece dixit: antequam te uiderem, nesciebam rhetoras uictoriatos esse. Fuit autem Festi sententia: “captus est, inquit, pater.” si te capti mouent, et haec capta est. et quasi non intellexissemus: an nescitis dici “captos luminibus?”

compositio quoque is in actio ad exemplum demosthenes rigo nihil in ille placidus nihil lenis sum omnis excito et fluctuo hic tamen in epilogus qui pro messio tunc tertius causa dico habeo non tantus lenis compono sed etiam dico credo ego non sum turpis misereo et ceterus omnis in ille epilogus fere non tantus emollio conpositio sum sed infringo in hic controuersia publilianus sententia do festvs quidam rhetor sto pusillus in qui eevctemon homo uenustissimi ingenium graecum dico antequam tu uideo nescio rhetoras uictoriatos sum sum autem festus sententia capio sum inquam pater si tu capio moveo et hic capio sum et quasi non intellego an nescio dico capio lumen


ad delicias dementis luxuriae lapis omnis eruitur, caeduntur ubique gentium siluae; aeris ferrique usus, iam auri quoque in extruendis et decorandis domibus; nempe ut anxii et interdiu et nocte ruinam ignemque metuant, qui siue tectis iniectus est siue fortuitus, laquearia et tablina illa urbium excidia sunt: quippe non defendunt sua sed in communi periculo adprehendunt, † hostesque aliena, et in suis dominia ualidiora ceduntur alia, ipsique cum maxume flagrant spolium ex alienis ruinis ferunt. In hos ergo exitus uarius ille secatur lapis et tenui fronte parietem tegit, † quam umetis seuere? in hoc pauimentum tesselatum et infusum tectis aurum?

ad deliquia demo luxuria lapis omnis eruo caedo ubique gens silua aer fero utor iam aurum quoque in extruendis et decoro domus nempe ut anxius et interdiu et nox ruina ignis metuo qui siue tectum injectus sum siue fortuitus laquearia et tablinum ille urbs excidium sum quippe non defendo suus sed in communis periculum adprehendo hostis alienus et in suus dominium validus cedo alius ipse cum magnus flagro spolium ex alienus ruina fero in hic ergo exitus uarius ille seco lapis et tenuis frons paries tego quam umeo sero in hic pauimentum tesselatum et infundo tectum aurum


Hoc loco dixit Latro rem ualde laudatam: “dixisses,” inquit, “te non posse.” ita tu nesciebas? putasti me posse occidere? quid ergo ? sic loquebaris tamquam unum parricidi condemnasses. Deinde an punierit fratrem. Hic descriptio supplicii, quod dixit grauius etiam culleo fuisse, et adiecit hodieque illum poenas dare inter barbaros inclusum, per quos necessest illi patria, populo, lare carere; sed ne per illos quidem necessest parricidium facere. Hac diuisione usi sunt quibus placuit damnati causam non defendere et tantum suam agere; alia usi sunt quibus placuit et illius causam defendere, inter quos et GEMINVS VARIVS fuit, qui aiebat adulescentem optimam causam habere si non occidit fratrem etiam nocentem, meliorem tamen si non occidit innocentem; patitur autem materia.

hic locus dico latro res ualidus laudo dico inquam tu non possum ita tu nescio puto ego possum occaedes quis ergo sic loquebaris tamquam unus parricidium condemno deinde an punierit frater hic descriptio supplicium qui dico grauis etiam culleus sum et adiicio hodie ille poena do inter barbarus includo per qui necesse ille patria populus laris careo sed ne per ille quidem necesse parricidium facio hic diuisio utor sum qui placeo damno causa non defendo et tantus suus ago alius utor sum qui placeo et ille causa defendo inter qui et geminvs varivs sum qui aio adulescens bonus causa habeo si non occido frater etiam noceo bonus tamen si non occido innocens patior autem materia


aetatis est, amoris est: recipe antequam aliquid faciat, cuius mox pudore moriatur.” Ad ultimum obiecit illi quod aegrum non secum tulisset. “potest,” inquit, “conualescere, si uiderit penates suos, si minus certe morietur solo paterno, suo, puro. “Quare, inquit, tu aput fratrem non fuisti?” et ego queror. ille cum ad te mitteret, putauit se ad duos mittere. Vtinam tecum fuissem, pater; redisses illinc cum filio, set tuo.” De adoptione nouissime questus est et hac figura: abstulisti mihi fratrem cum quo natus sum, cum quo educatus sum, ut quem dares? istum. indignor hanc fieri fratri meo contumeliam, ut huius uocetur pater. Sed ut aliquid iocemur, FABIVS MAXIMVS nobilissimus uir fuit, qui primus foro Romano hunc nouitium morbum quo nunc laborat intulit; de quo SEVERVS CASSIVS, antequam ab illo reus ageretur, dixerat: quasi disertus es, quasi formosus es, quasi diues es; unum tantum es non quasi, uappa.

aetas sum amor sum recipio antequam aliquis facio qui mox pudor morior ad ulter obiacio ille qui aeger non sui fero possum inquam convalesco si video penates suus si paruus certus morior solum paternus suus purus quaris inquam tu aput frater non sum et ego queror ille cum ad tu mitto puto sui ad duo mitto vtinam tu sum pater redeo illinc cum filius sed tuus de adoptio nouus queror sum et hic figuro aufero ego frater cum quo nascor sum cum quo educo sum ut qui do iste indignor hic fio frater meus contumelia ut hic voco pater sed ut aliquis jocor fabivs maximvs nobilis uir sum qui primus forum romanus hic nouitium morbus quo nunc laboro infero de quo severvs cassivs antequam ab ille reus ago dico quasi dissero sum quasi formosus sum quasi diues sum unus tantus sum non quasi vappa


quos abdicatione non potuit terrere, putat se castigaturum adoptione. non ille tuum filium concupiscit: suos corrigit. cum illos correctos putauerit, me satis minatum abdicabit. “Non faciet,” inquit. atqui neminem adhuc habuit in quo hoc aut facilius aut iustius faceret. FABIANVS hoc colore, ut dixi, egit: nolo diues esse. RVFVS VIBIVS hoc: nescio diues esse. Haec in hoc loco cum diceret excepta sunt: non est quod putes omnibus diuitias conuenire: nihil enim nocentius nouitio diuite est. et illud dixit: alius animose loquatur et ex contemptu diuitiarum gloriam petat; ego non dico: “diues esse nolo,” set “nescio.”

qui abdicatio non possum terreo puto sui castigo adoptio non ille tuus filius concupisco suus corrigo cum ille corrigo puto ego satis mino abdico non facio inquam atqui nemo adhuc habeo in quo hic aut facilis aut iustus facio fabianvs hic color ut dico ago nolo diues sum rvfvs vibivs hic nescio diues sum hic in hic locus cum dico excipio sum non sum qui puto omnis diuitiae conuenio nihil enim noceo nouitio dives sum et ille dico alius animosus loquor et ex contemptus diuitiae gloria peto ego non dico diues sum nolo sed nescio


0 pauperies, quam ignotum bonum es! Quin etiam montes siluasque in domibus marcidis et in umbra fumoque uiridia aut maria amnesque imitantur. uix possum credere quemquam eorum uidisse siluas patentisque † eamme campos, quos rapidus amnis ex praecipitio uel cum per plana infusus est placidus interfluit; non maria umquam ex colle uidisse lata aut hiberna, cum uentis penitus agitata sunt. quis enim tam prauis oblectare animum imitamentis possit, si uera cognouerit? Videlicet ut infantibus quae tangi conprehendique manibus aut sinu possunt nam magna non capit exigua mens; ex hoc littoribus quoque moles inuehuntur congestisque in alto terris exaggerant sinus. alii fossis inducunt mare: adeo nullis gaudere ueris sciunt, sed aduersum naturam aliena loco, aut terra aut mare mutata, aegris oblectamento sunt. et miraberis si fastidio rerum naturae laborantibus iam ne liberi quidem nisi alieni placent?

pauperies quam ignotus bonus sum quin etiam mons silva in domus marcidus et in umbra fumo uiridis aut mare amnis imito uix possum credo quisquam is uideo silua patentisque eamme campus qui rapidus amnis ex praecipitium uel cum per planum infundo sum placidus interfluo non mare umquam ex collis uideo fero aut hibernus cum uentus penitus agito sum quis enim tam pravus oblectaris animus imitamentum possum si uerus cognosco videlicet ut infer qui tango comprehendo manus aut sinus possum nam magnus non capio exiguus mens ex hic littor quoque moles inveho congero in altus terra exaggero sinus alius fodio induco mare adeo nullus gaudeo uerus scio sed adverro natura alienus locus aut terra aut mare muto aeger oblectamentum sum et miro si fastidium res natura laboro iam ne liber quidem nisi alienus placeo


Et ultimas fecit has quaestiones: an si pio animo fecit non teneatur; an pio animo fecerit. Et illi quaestioni Latronis: “an tutus sit qui patre uolente fecerit,” nunc, inquit, fingit in fili patrocinium, sed tunc noluit; et adiecit: ne dixeris idem uoluisse patrem quod tyrannum. quaeritis utri paruerit? tyrannus illum amauit tamquam sibi paruisset. “Pater, inquit, uoluit:” ita tu non tyranno tantum, sed etiam patri dignus parricidio uisus es? Cum descripsisset impium in fratrem, impium in patrem, adiecit:

et ulter facio hic quaestio an si pius animus facio non teneo an pius animus facio et ille quaestio latro an tueor sum qui pater volo facio nunc inquam fingo in filis patrocinium sed tunc nolo et adiicio ne dico idem uolo pater qui tyrannus quaero uter pareo tyrannus ille amo tamquam sui pareo pater inquam uolo ita tu non tyrannus tantus sed etiam pater dignus parricidium uideo sum cos describo impius in frater impius in pater adiicio


Video uos, iuuenes mei, plus iusto ad hanc eius uirtutem obstupescere: alia uos mirari in illo uolo; hoc quod thauma uobis uidetur, non operosa arte tradi potest. intra exiguum paucissimorum dierum tempus poterit quilibet facere illud quod Cineas fecit, qui missus a Pyrrho legatus ad Romanos postero die nouus homo et senatum et omnem urbanam circumfusam senatui plebem nominibus suis persalutauit; aut quod ille fecit qui recitatum a poeta nouum carmen dixit suum esse et protinus memoria recitauit, cum hoc ille cuius carmen erat facere non posset; aut quod fecit Hortensius qui a Sisenna prouocatus in auctione persedit per diem totum et omnes res et pretia et emptores ordine suo argentariis recognoscentibus ita ut in nulla re falleretur recensuit. Cupitis statim discere? suspendam cupiditatem uestram et faciam alteri beneficio locum; interim hoc uobis in quo iam obligatus sum persoluam.

video tu iuuenis meus multus justus ad hic is uirtus obstupesco alius tu miror in ille uolo hic qui thauma tu uideo non operosus ars trado possum intra exiguus paucus dies tempus possum qui facio ille qui cineas facio qui mitto ab pyrrhus legatus ad romanus posterus dies nouus homo et senatus et omnis urbanus circumfundo senatus plebs nomen suus persaluto aut qui ille facio qui recitas ab poeta nouus carmen dico suus sum et protinus memoria recito cum hic ille qui carmen sum facio non possum aut qui facio hortensius qui ab sisenna provoco in auctio persedeo per dies totus et omnis res et pretium et emptor ordo suus argentarius recognosco ita ut in nullus res fallo recenseo cupio statim disco suspendo cupiditas vester et facio alter beneficium locus interim hic tu in quo iam obligo sum persoluam


CESTI PII. Si dixero: adulescentia turpis est, infamis pueritia, respondebit: iam ista Cicero defendit. Non pudet, Popilli? accusator tuus uiuit. “Quid tam commune quam spiritus uiuis, terra mortuis, mare fluctuantibus, litus eiectis?” Parricida, sic etiam tu perisses. FVLVI Sparsi. Non credidisset Popillium fecisse Antonius, nisi in mentem illi uenisset illum et parricidium fecisse. Facinus indignum! a me defenditur Cicero, cum Popillium Cicero defenderit. MENTONIS. Non magis quisquam alius occidere Ciceronem potuit praeter Popillium, quam nemo Popillium praeter Ciceronem defendere. parricidam quem uiuos negarat Cicero occisus ostendit. Fortunam Ciceronis! Antonius illum proscripsit qui accusatus est, Popillius occidit qui defensus est. Si damnatus esses, carnifex te culleo tum insuisset. Video quid respondeat: non credet Antonius occisum Ciceronem a Popillio, nisi ei signum attulerit.

cestus pius si dico adulescentia turpis sum infamis pueritia respondeo iam iste cicero defendo non pudeo popilius accusator tuus uiuo quis tam communis quam spiritus uiuus terra morior mare fluctuo litus eicio parricida sic etiam tu pereo fvlvi spargo non credo popilius facio antonius nisi in mens ille uenio ille et parricidium facio facinus indignus ab ego defendo cicero cum popilius cicero defendo mento non magis quisquam alius occaedes cicero possum praeter popilius quam nemo popilius praeter cicero defendo parricida qui uiuus nego cicero occido ostendo fortuna cicero antonius ille proscribo qui accuso sum popilius occido qui defendo sum si damno sum carnifex tu culleus tum insuo video quis respondeo non credo antonius occido cicero ab popilius nisi is signum affero


ARGENTARIVS ait: nos ducem exorauimus, quorum liberi in diuersis partibus fuerant; diximus: ignosce; noli seuerus esse, si licuerit esse securis. Quid peccaui quod filiam ex hostium castris uenientem non primo uerbo recepi? TVRRINVS CLODIVS ait: uolui fratrem sorori dare beneficium: “eo durius loquar, ut ille me pro sorore sua deprecetur.” Primum quare me solum rogat, cum debeat duobus satisfacere? SILO GAVIVS dixit: uolui illam mora torqueri: sine, inquam, et iterum et tertio roget: ne mitissimus quidem uictor statim ignouit.

argentarivs aio nos dux exorauimus qui liber in diuorto pars sum dico ignosco nolo severus sum si liceo sum securis quis pecco qui filia ex hostis castrum venio non primus uerbum recipio tvrrinvs clodivs aio uolo frater soror do beneficium is durus loquor ut ille ego pro soror suus deprecor primus quare ego solus rogo cum debeo duo satisfacere silus gavivs dico uolo ille mora torqueo sine inquam et iterum et tertius rogo ne mitis quidem uictor statim ignosco


CESTI PII. venit ad uos uestro beneficio retenturus puellae beneficium. optauit nuptias; neque adhuc sciebat, quam uerecundum maritum esset habitura. Vitiatorem dimisisti; uirum occides? Aiebat iudex: quid habes quod tam pertinaciter neges? nuptias optat. minus est ergo quod uitiauit quam quod negauit? Q. HATERI. “Non sum,” inquit, “optatura mortem, sed uolo mihi licere et mortem optare.” quam potestas ista delectat crudelis est. Blandi. Ergo nos iniuriam periculosius negauimus quam fecimus?

cestus pius venio ad tu uester beneficium retendo puella beneficium opto nuptiae neque adhuc scio quam verecundus maritus sum habeo vitiator dimitto uir occaedes aio iudex quis habeo qui tam pertinax nego nuptiae opto paruus sum ergo qui vitio quam qui nego q hateri non sum inquam opto mors sed uolo ego licet et mors optaris quam potestas iste delecto crudelis sum blandio ergo nos iniuria periculosus nego quam facio


Vtriusque tamen conparetur luxuria. tu consumis patrimonium patris tui, ego accusatoris mei. Nauiga, milita, peregrinare, quaere adulescens, senex utere. Accusator meus diuersos et inter se contrarios adfectus habet: cupit reum damnari, crimen absolui. CESTI PII. Potest nobis. conuenire; similes sumus. Puta te patrem: dic quid me uelis facere: si tum bona fide frugi es, et hoc imitor. Te ego imitor, an tu me? rogo uos, uter prior coepit? “Luxuriaris,” inquit. Patrimonium conputemus. “Sed tu senex es,” inquit. hoc dicis: luxuria tua serius coepit, citius desinet.

vtriusque tamen conparo luxuria tu consumo patrimonium pater tuus ego accusator meus navigo milito peregrinaris quaero adulescens senex utor accusator meus diuerto et inter sui contrarius affectus habeo cupio reus damnaris crimen absolvo cestus pius possum nos conuenio similis sum puta tu pater dico quis ego uelum facio si tum bonus fides frugi sum et hic imito tu ego imito an tu ego rogo tu uter prior coepio luxuriaris inquam patrimonium conputo sed tu senex sum inquam hic dico luxuria tuus serus coepio cieo desino


RVFI Vibii. Habendos esse liberos is quoque iudicat, qui non libentissime habet. Ego illos in friuola inuitaui nostra: qui illis meam promisi domum, suam eripiam? Quid faciam? si paruero abdicabor, si non paruero abdicabor. Patrem amo: haec est contumacia mea. diues filium non habet: me dabis? diues reduxerit suos: me recipies? ita non adoptari sed commodari recuso.

rvfi vibius habeo sum liber is quoque iudico qui non libet habeo ego ille in frivolus invito noster qui ille meus promitto domus suus eripio quis facio si pareo abdico si non pareo abdico pater amo hic sum contumacia meus diues filius non habeo ego do diues reduco suus ego recipio ita non adopto sed commodaris recuso


Et illud RVFI VIBI tolerabilius aiebat esse, sed et ipsum aliqua obiurgatione dignum: dixerat in epilogo: nutrix, ream tolle. Illud in Haterio, qui et promisit oratorem et praestitit, negabat se perferre quod dixerat: haec rea non mittenda in exilium sed ferenda est; cum sciret, inquit, in exilium exportandos locari solere. quid enim intellegi uult hac sententia? ex toto puellam ambulare non posse, an non posse usque in exilium?

et ille rvfi vibi tolerabilis aio sum sed et ipse aliqui obiurgatio dignus dico in epilogus nutrix reor tollo ille in haterio qui et promitto orator et praesto nego sui perfero qui dico hic rea non mitto in exsilium sed fero sum cum scio inquam in exsilium exporto loco soleo quis enim intellego uolo hic sententia ex totus puella ambulo non possum an non possum usque in exsilium


An tutus sit qui patre iubente fecit. Non cecidit, sed paruit. Et illud dixit in narratione: stabat contumaci frater uoltu; intellexi non posse cogi a tyranno. An tutus sit qui pro patria fecit; an hic pro patria fecerit, id est: an illo iam tempore cogitationem tyrannicidi habuerit et hoc animo ceciderit, ut aditum faceret sibi ad amicitiam tyranni. MONTANVS et illam quaestionem ultimam fecit: an etiamsi quid peccatum est tanto merito redemptum sit.

an tueor sum qui pater jubeo facio non cado sed pareo et ille dico in narratio sto contumax frater uultus intellego non possum cogo ab tyrannus an tueor sum qui pro patria facio an hic pro patria facio is sum an ille iam tempus cogitatio tyrannicidium habeo et hic animus caedo ut aditus facio sui ad amicitia tyrannus montanvs et ille quaestio ulter facio an etiamsi quis peccatum sum tantus mereo reemo sum


Altera pars. ALBVCI SILI. Testor deos immortales hoc me. tribus iam abdicationibus cauisse, ne in domo mea uenenum deprenderem. Parricidi reus uiuit qui abdicatus mori uoluit. In quam angusto domus meae fortuna posita est! aut patri pereundum est aut filio. Quid habes quare mori uelis? uiuunt orbi, uiuunt naufragi, uiuunt etiam quibus contigerunt liberi ter abdicati. Cum se mori uelle dicat, uitam rogat. Teneo parricidam, quod apparet, etiam in suam mortem paratissimum. CORNELI Hispani. Nolite mirari si debitas uires dolori meo non exhibuero: tribus iudiciis experti estis patres accusare non posse.

alter pars albvci silis testo deus immortalis hic ego tres iam abdicatio caveo ne in domus meus uenenum deprehendo parricidium reus uiuo qui abdico morior uolo in quam angustus domus meus fortuna pono sum aut pater pereo sum aut filius quis habeo quare morior uelum vivo orbus vivo naufragus vivo etiam qui contingo liber ter abdico cos sui morior uolo dico uita rogo teneo parricida qui appareo etiam in suus mors paro cornelis hispanus nolo miror si debeo uis dolor meus non exhibeo tres iudicium experior sum pater accuso non possum


ALBVCI SILI. Quaero a te, mulier, an filio tuo credendum putes? Liceat mihi nutrire puerum: nec cum matre illi nec cum tutore conueniet. Tres in cubiculo sunt: patrem occidis, puerum contemnis, adulteram nosti. Singuli se serui libertique offerebant puero, stabam ante omnis: percussor latebat post adulteram. Quid ante peccaui? cuius uxorem corrupi? quod si fecissem, hominem occidere possem, patrem non possem. Bonos habeo testes: timeo hunc in aliena potestate. Aspice corpus patris: quam grauis plaga, quam alte adactus est gladius! sic ego nouercam percussissem. CESTI PII. Adulterum te esse dabo non unum testem, dabo non corruptum, dabo multos, dabo etiam pueros. Patrem tam grauiter percussi quam debui nouercam, nouercam ne sic quidem quemadmodum patrem?

albvci silis quaero ab tu mulier an filius tuus credo puto licet ego nutrio puer neque cum mater ille neque cum tutor convenio tres in cubiculum sum pater occaedes puer contemno adulter nosco singulis sui seruus libertus offertor puer sto ante omnis percussor lateo post adulter quis ante pecco qui uxor conrumpo qui si facio homo occaedes possum pater non possum bonus habeo testis timeo hic in alienus potestas aspicio corpus pater quam grauis plaga quam altus adigo sum gladius sic ego noverca percutio cestus pius adulter tu sum do non unus testo do non corrumpo do multus do etiam puer pater tam grauis percutio quam debeo noverca noverca ne sic quidem quemadmodum pater


tum, hercules, fateberis cum dies uenerit. Asprenas dixit: “iam, inquit, non multum reliquum est ex XXX diebus;” si ex illo dies numerarem, cum primum exorasti, aiunt iam XXX dies praeterisse. Latro dixit, id quod inter sententias scriptum est: “moriar;” dic ergo uerum. CESTIVS hac figura declamauit ut rogaret patrem, tamquam exoratus esset raptae pater; deinde ad hanc sententiam transiit: numquid peiorem causam habeo, si apud alterum iudicem uici? Eadem figura declamauit et HISPO ROMANIVS, sed transiit mollius: scio quid responderi possit mihi: facile est domestico iudici satisfacere; uidero te, cum ad raptae patrem ueneris.

tum herculis fateor cum dies uenio asprenas dico iam inquam non multus reliquus sum ex xxx dies si ex ille dies numeraris cum primus exoro aio iam xxx dies praetereo latro dico is qui inter sententia scribo sum morior dico ergo uerus cestivs hic figuro declamo ut rogo pater tamquam exoro sum rapio pater deinde ad hic sententia transeo numquid malus causa habeo si apud alter judico uinco idem figuro declamo et hispo romanivs sed transeo mollis scio quis respondeo possum ego facilis sum domesticus judicium satisfacere uideo tu cum ad rapio pater uenus


ARGENTARIVS ait: occasionem benefici quaesiui, non concupiui accipere praemium. Honor ad utrumque peruenit: alter praemium habet, alter accepit. FVSCVS ARELLIVS pater ait: si nauigare imperasses, per hibernos fluctus egissem ratem; si peregrinari, nihil fuisset iubente te durum. hanc rem imperabas difficilem forti uiro, uinci. BLANDVS hoc colore narrauit: pater mihi obicit, quod illi in una re non cesserim; ego multiplicabo crimina mea: numquam illi quotiens recte faciendum fuit cessi, semper uolui uideri frugalior, uideri uolui laboriosior; nam cum ad uires uentum erat, etiam ipse cedebat:

argentarivs aio occasio beneficus quaero non concupio accipio praemium honor ad uterque peruenio alter praemium habeo alter accipio fvscvs arellivs pater aio si nauigaris impero per hibernus fluctus ago ratis si peregrinaris nihil sum jubeo tu durus hic res impero difficilis fortis uir vinco blandvs hic color narro pater ego obicio qui ille in unus res non cedo ego multiplico crimen meus numquam ille quotiens rectus facio sum cedo semper uolo uideo frugalis uideo uolo laboriosus nam cum ad uis uenio sum etiam ipse cedo


ARELLI FVSCI patris. Aecum est ut cum alienis diuidamus liberos, quos non diuidimus cum matribus? “si alterum non abstuleris, utrumque habebis.” Quid faciam? utrumque genui, utrumque desideraui, pro utroque pactus sum. ALBVCI SILI. Vna nati sunt, una expositi, una educati; redditi potissimum distrahuntur. distraxit illos fortuna aliquando a parentibus, numquam ab ipsis. Miseremini, iudices; grauis indicina est.

arelli fvsci pater aequus sum ut cum alienus divido liber qui non divido cum mater si alter non aufero uterque habeo quis facio uterque gigno uterque desideraui pro uterque paciscor sum albvci silis vna nascor sum unus expono unus educo reddo potis distraho distraho ille fortuna aliquando ab parens numquam ab ipse misero iudex grauis indicina sum


Iam adulescentulus cum declamaret, apte et conuenienter hoc genere utebatur; quod eo magis mirabar, quia tenera aetas refugit omne non tantum quod sordidum, sed quod sordido simile est. Raro Albucio respondebat fortuna, semper opinio: quamuis paenituisset audisse, libebat audire. tristis, sollicitus declamator et qui de dictione sua timeret, etiam cum dixisset: usque eo nullum tempus securum erat. Haec illum sollicitudo fugauit a foro et tantum unius figurae crudelis euentus. nam in quodam iudicio centumuirali, cum diceretur iurisiurandi condicio aliquando facta ab aduersario, induxit eiusmodi figuram qua illi omnia crimina regereret.

iam adulescentulus cum declamo aptus et conuenienter hic genus utor qui is magis miro quia tener aetas refugio omnis non tantus qui sordidus sed qui sordidus similis sum rarus albucius respondeo fortuna semper opinio quamuis paeniteo audio libet audio tristis sollicitus declamator et qui de dictio suus timeo etiam cum dico usque is nullus tempus securus sum hic ille sollicitudo fugo ab forum et tantus unus figura crudelis euentus nam in quidam iudicium centumuiral cum dico iurisiurandi condicio aliquando facio ab adversarius induco eiusmodi figura qui ille omnis crimen regero


et non semel mori satius est? Occide iam non uitiatorem, sed uirum. PORCI LATRONIS. Periculosius est negare raptum quam commisisse? In hanc perturbationem adulescens perductus erat, ut ignoraret quid fecisset. non refugiebat tamen puellae nuptias; fauebat tantum sibi, ut innocens duceret. itaque nihil aliud petiit quam libertatem, ut honestius duceret. Ita apud uos, iudices, tutius est peccare quam erubescere ? Dignior poena erat, si id peccasset quod meminisse posset. Exsurge adulescens et sine ullo respectu pudoris ad pedes te puellae demitte; accedite et uos amici propinquique, et tu mater, ac pater. Quid est, puella? ecquid te horum lacrimae mouent? Non, inquit; ad illum magistratus ueniat. Non dissimulo: metuo te, puella, si nusquam rogari uis, nisi ubi occidere potes. Grauius punior nunc, cum me peccasse pudet, quam cum peccaui. Quae post iniuriam ignoscit, post misericordiam irascitur.

et non semel morior sero sum occaedes iam non uitiator sed uir porcus latro periculosus sum nego rapio quam committo in hic perturbatio adulescens perduco sum ut ignoro quis facio non refugio tamen puella nuptiae faueo tantus sui ut innocens duco itaque nihil alius peto quam libertas ut honestus duco ita apud tu iudex tueor sum peccaris quam erubesco dignus poena sum si is pecco qui memini possum exsurgo adulescens et sine ullus respicio pudor ad pes tu puella demitto accedo et tu amicus propinquus et tu mater atque pater quis sum puella ecquis tu hic lacrima moveo non inquam ad ille magistratus uenio non dissimulo metuo tu puella si nusquam rogaris uolo nisi ubi occaedes possum grauis punior nunc cum ego pecco pudeo quam cum pecco qui post iniuria ignosco post misericordia irascor


sed corruptor. FABIANVS philosophus hoc colore usus est, ut diceret: etiamsi sustinerem alicui tradi, diuiti nollem. et in diuitias dixit, non in diuitem: illas esse quae frugalitatem, quae pietatem expugnassent, quae malos patres, malos filios facerent. GALLVS VIBIVS fuit tam magnae olim eloquentiae quam postea insaniae, cui hoc accidisse uni scio, ut in insaniam non casu incideret, sed iudicio perueniret; nam dum insanos imitatur, dum lenocinium ingeni furorem putat, quod toties simulabat ad uerum redegit. Hic controuersiam postero die quam erat a Fabiano dicta declamauit;

sed corruptor fabianvs philosophus hic color utor sum ut dico etiamsi sustineo aliqui trado dives nolo et in diuitiae dico non in dives ille sum qui frugalitas qui pietas expugno qui malus pater malus filius facio gallvs vibivs sum tam magnus olim eloquentia quam postea insania qui hic accido unus scio ut in insanio non casus incido sed iudicium pervenio nam dum insanus imito dum lenocinium ingenium furor puto qui totiens simulo ad uerus redigo hic controuersia posterus dies quam sum ab fabianus dictum declamo


CESTI PII. Conceptus est iste — ex quo, sciemus cum adulteros deprehendero. Numquam putaui futurum salua republica, ut uir fortis sentiret se manus perdidisse. MARVLLI. Adulteros meos usque ad limen prosecutus sum. Cucurri miser ad ferrum quasi manus haberem. Triarii. Deciderunt arma cum manibus: tunc primum sensi me manus perdidisse. Descriptio pugnantis uiri fortis. Dii boni, et has aliquis manus derisit? P. Asprenatis. Arcessitus ut occideret adulteros, uenit ut dimitteret. Ita ego manus etiam pro adulteris perdidi ? Steti derisus ab adulteris meis; patris desertor, matris leno, quem, puto, iam creditis non esse filium uiri fortis, tertius in cubiculo derisor stetit.

cestus pius concipio sum iste ex quo scio cum adulter deprehendo numquam puto sum saluus republico ut uir fortis sentio sui manus perdo marvlli adulter meus usque ad limen prosequor sum curro miser ad ferrum quasi manus habeo triarius decido arma cum manus tunc primus sentio ego manus perdo descriptio pugno uir fortis dius bonus et hic aliquis manus derideo p asprenatis arcesso ut occaedes adulter uenio ut dimitto ita ego manus etiam pro adulter perdo sto derideo ab adulter meus pater desertor mater leno qui puto iam credo non sum filius uir fortis tertius in cubiculum derisor sto


ARELLI FVSCI patris. “Moriar,” inquit: etiamnunc minaris? nondum rogas? “Quousque,” inquit, “rogabo?” iam lassus es nec adhuc ullum rogasti. “Non possum,” inquit, “exorare tam diu.” nouo more obicit dementi constantiam. “Quid ergo? tu poteris uidere morientem filium?” fortasse non potero et ideo irascor dum licet. Pompei SILONIS. Haec audacia eius ex parte culpae meae est: nimium indulgenter nutritus est, omnia sibi putat licere, nihil umquam me rogauit. “Ignouit,” inquit. ita aliquis ante me rogatus est? Non nosti conditionem legis tuae: in hac culpa qui pares sententias habent, pereunt. ipse se ad alienam misit, lex illum admisit ad meam. “Raptor nisi et suum et raptae patrem exorauerit pereat.” uis scire lex utrum maluerit? non exorari: irascitur. ex duobus patribus eum raptor accusat, qui legem sequitur.

arelli fvsci pater morior inquam etiamnum minaris nondum rogo quousque inquam rogo iam lassus sum neque adhuc ullus rogo non possum inquam exoraris tam diu nouus mos obicio demo constantia quis ergo tu possum uideo morior filius fortasse non possum et ideo irasco dum licet pompejus silo hic audacia is ex pars culpa meus sum nimium indulgenter nutrio sum omnis sui puto licet nihil umquam ego rogo ignosco inquam ita aliquis ante ego rogo sum non nosco conditio lex tuus in hic culpa qui par sententia habeo pereo ipse sui ad alienus mitto lex ille admitto ad meus raptor nisi et suus et rapio pater exoro pereo uolo scio lex utrum malo non exoraris irascor ex duo pater is raptor accuso qui lex sequor


IVLII BASSI. Non est quod putetis puniri illum: ad suos dimittitur; dimittitur, inquam, ad matrem suam, nescio an et ad patrem. meruit hereditatem illius, quem occidere parricidium putauit. Nulli umquam plus debuistis uiro forti: usque eo pro uobis pugnauit, ut pro se non posset. Adulescens, quos dimisisti sequere.

ivlii bassi non sum qui puteo punior ille ad suus dimitto dimitto inquam ad mater suus nescio an et ad pater mereo hereditas ille qui occaedes parricidium puto nullus umquam multus debeo uir fortis usque is pro tu pugno ut pro sui non possum adulescens qui dimitto sequor


Ab bis huius studii diffusa est in plures imitatio. Sed ut ad controuersiam redeam, CASSIVS SEVERVS aiebat placere sibi illum colorem: mori uolui; et quasdam dixit inter disputandum sententias: tertio, inquit, cum abdicarer, aiebam: nihil tanti est; infelicem hanc animam, quam totiens exagitat pater et infestat, semel recipiat. sed illud rursus dicebam mihi: serua istam animam: facies quod uoles absolutus. Quare ergo nunc non moreris? dicit aliquis. Primum non semper idem miseris libet; nonnumquam iuuat cum fortuna sua concurrere et illam fatigare. Deinde uis uerum quare non moriar interim? quia puto te uelle. Otho IVNIVS ineptam sententiam uidebatur dixisse: non multum interest mea, aut enim me aut filium meum uoluit occidere.

ab bis hic studium diffundo sum in multus imitatio sed ut ad controuersia redeo cassivs severvs aio placeo sui ille color morior uolo et quidam dico inter disputo sententia tertius inquam cum abdico aio nihil tantus sum infelix hic anima quam totiens exagito pater et infesto semel recipio sed ille rursus dico ego seruo iste anima facies qui uolo absolvo quaris ergo nunc non morior dico aliquis primus non semper idem miser libet nonnumquam iuuo cum fortuna suus concurro et ille fatigaris deinde uolo uerus quare non morior interim quia puto tu uolo otho ivnivs ineptus sententia uideo dico non multus intersum meus aut enim ego aut filius meus uolo occaedes


Hispo ROMANIVS illam mouit quaestionem: an lex de alendis parentibus non pertineret ad matres uiuis patribus. Filius, inquit, familiae nulli poterit seruire nisi patri; omni alia seruitute liber est. puta enim te alimenta petere ab eo quem pater mittat peregre, quem nauigare iubeat: primae partes sunt patris, secundae matris. ALBVCIVS non iuris illam fecit quaestionem sed aequitatis, ita tamen ut et iuris adiungeret: utrum matris prius esset an patris officium. SILO POMPEIVS illam fecit quaestionem: an quotiens duobus communio esset, potestas eius tota fieret qui praesens esset. Puta, inquit, seruum te esse communem: huic domino seruies qui praesens est. puta fundum esse communem: is fructus percipiet qui praesens est. Illam quaestionem huic duram subiecit: an nunc pater nullum ius in filium habeat. Quomodo, inquit, iura ciuis non habet, qui liberi hominis non habet, ita qui ciuis non habet nec patris habet; ille nullam in te potestatem habet, mater in totius legis possessione est; iam non commune illi ius in te, set proprium est.

hispo romanivs ille moueo quaestio an lex de alo parens non pertineo ad mater uiuus pater filius inquam familia nullus possum seruio nisi pater omnis alius seruitus liber sum puto enim tu alimentum peto ab is qui pater mitto peregre qui nauigaris jubeo primus pars sum pater secundus mater albvcivs non ius ille facio quaestio sed aequitas ita tamen ut et ius adjungo utrum mater prior sum an pater officium silus pompeivs ille facio quaestio an quotiens duo communio sum potestas is totus fio qui praesens sum puta inquam seruus tu sum communis hic dominus seruies qui praesens sum puto fundus sum communis is fructus percipio qui praesens sum ille quaestio hic durus subicio an nunc pater nullus ius in filius habeo quomodo inquam ius ciuis non habeo qui liber homo non habeo ita qui ciuis non habeo neque pater habeo ille nullus in tu potestas habeo mater in totus lex possessio sum iam non communis ille ius in tu sed proprius sum


ARGENTARIVS dixit: uocatus ueni; post proscriptionem Antonius terribilior erat factus etiam suis. iussus sum Ciceronem occidere. quid facerem? non parere uno modo poteram, si me occidissem: hoc nec Cicero poterat. A parte accusatoris illo loco, quo Popillius uenit, nemo non aliquid uoluit noui dicere. Latro ait: praecluserat fores; nemo ad proscriptum recipiebatur; Popillius ut uenit admissus est. CESTIVS dixit: ut renuntiatum est Ciceroni, ait: Popillio semper uaco. HISPANVS CORNELIVS fecit etiam querentem Ciceronem: Popilli, tam sero ? ALBVCIVS ait: quid est, Popilli? ecquid tuto lateo? numquid mutandus est locus ? Inepte † Sabidiebius PAVLVS qui induxit Ciceronem cum maxime pro Popillio orationem legentem. Et MVRREDIVS non est passus hanc controuersiam transire sine aliqua stuporis sui nota. descripsit enim ferentem caput et manum Ciceronis Popillium et Publilianam sententiam dedit: Popilli, quanto aliter reus Ciceronis tenebas manum ?

argentarivs dico voco uenio post proscriptio antonius terribilis sum facio etiam suus iubeo sum cicero occaedes quis facio non pareo unus modo possum si ego occido hic neque cicero possum ab pars accusator ille locus quo popilius uenio nemo non aliquis uolo nouus dico latro aio praecludo foris nemo ad proscribo recipio popilius ut uenio admitto sum cestivs dico ut renuntio sum cicero aio popilius semper vaco hispanvs cornelivs facio etiam queror cicero popilius tam serus albvcivs aio quis sum popilius ecquis tueor lateo numquid muto sum locus ineptus sabidiebius pavlvs qui induco cicero cum magnus pro popilius oratio lego et mvrredivs non sum patior hic controuersia transeo sine aliqui stupor suus nosco describo enim fero caput et manus cicero popilius et publilianus sententia do popilius quantus aliter reus cicero teneo manus


Hanc controuersiam cum declamaret MAXIMVS dixit quasi tricolum tale qualia sunt quae basilicam infectant. dicebat autem a parte patris: omnes aliquid ad uos inbecilli, alter alterius onera, detulimus: accusatur pater in ultimis annis, nepos in primis, abdicatur filius alter. Haec subinde refero quod aeque uitandarum rerum exempla ponenda sunt quam sequendarum. In hac controuersia Latro contrariam rem non controuersiae dixit, sed sibi. Declamabat illam Caesare Augusto audiente M. Agrippae, cuius filios, nepotes suos, Caesar Lucium et Gaium adoptaturus diebus illis uidebatur. Erat M. Agrippa inter eos qui non nati sunt nobiles set facti.

hic controuersia cum declamo maximvs dico quasi tricolum talis qualis sum qui basilica infectant dico autem ab pars pater omnis aliquis ad tu imbecillis alter alter onus defero accuso pater in ulter annus nepos in primus abdico filius alter hic subinde refero qui aequus uitandaris res exemplum pono sum quam sequendaris in hic controuersia latro contrarius res non controversia dico sed sui declamo ille caesaris augustus audio m agrippa qui filius nepos suus caesar lucius et gaius adopto dies ille uideo sum m agrippa inter is qui non nascor sum nobilis sed facio


Solebat autem et hoc genere exercitationis uti, ut aliquo die nihil praeter epiphonemata scriberet, aliquo die nihil praeter enthymemata, aliquo die nihil praeter has translaticias quas proprie sententias dicimus, quae nihil habent cum ipsa controuersia inplicitum, sed satis apte et alio transferuntur, tamquam quae de fortuna, de crudelitate, de saeculo, de diuitiis dicuntur: hoc genus sententiarum supellectilem uocabat. Solebat schemata quoque per se, quaecumque controuersia reciperet, scribere. et putant illum homines hac uirtute caruisse, cum ingenium quidem eius et hac dote abundauerit? Iudicium autem fuit strictius; non placebat illi orationem inflectere nec umquam recta uia decedere, nisi cum hoc aut necessitas coegisset aut magna suasisset utilitas.

soleo autem et hic genus exercitatio uti ut aliquis dies nihil praeter epiphonema scribo aliquis dies nihil praeter enthymema aliquis dies nihil praeter hic translaticius qui proprius sententia dico qui nihil habeo cum ipse controuersia implico sed satis aptus et alius transfero tamquam qui de fortuna de crudelitas de saeculum de diuitiae dico hic genus sententiaris supellectilis uoco soleo schema quoque per sui quicumque controuersia recipio scribo et puto ille homo hic uirtus careo cum ingenium quidem is et hic dos abundo iudicium autem sum stringo non placeo ille oratio inflecto neque umquam recta uia decedo nisi cum hic aut necessitas cogo aut magnus suadeo utilitas


Facio rem, iudices, non nouam: liberos meos a nouerca uinclico; peto ne quia filium uindicaui filiam perdam. nisi succurritis nouerca uicit, ego uictus sum. Duxi nescio peiorem uxorem an nouercam. Hoc mihi carior est, quod tam inuisa matri fuit. CORNELI HISPANI. Si conscia esset, neminem exspectarem: scitis quemadmodum ueneficam oderim. Instabam tormentis, aiebam: morere peius quam occidisti; non satis mihi ardere ignes uidebantur, non satis incidere uerbera; dixi: si quid adicere tormentis tuis possum, puto, iubebo filiam adferri; uocet huc aliquis ad matrem. quid expauisti, puella? quid ad sinus meos refugisti? quid extimuisti tamquam nouercam?

facio res iudex non nouus liber meus ab noverca uinclico peto ne quia filius uindico filia perdo nisi succurro noverca uinco ego uinco sum duco nescio malus uxor an noverca hic ego carus sum qui tam inuideo mater sum cornelis hispani si conscius sum nemo exspecto scio quemadmodum venefica odi insto tormentum aio morior malus quam occido non satis ego ardeo ignis uideo non satis incido verbero dico si quis adicio tormentum tuus possum puto iubeo filia affero voco huc aliquis ad mater quis expauisti puella quis ad sinus meus refugio quis extimesco tamquam noverca


ARGENTARIVS dixit ex altera parte miseriorem se nunc esse quam cum ignoraret suos; et cum tormenta paterni animi descripsisset, ait: etiamnunc pacisci uolo. quid do ne liberos meos recipiam? quid do ne agnouerim? Indignabatur CESTIVS detorqueri ab illo totiens et mutari sententias suas. quid putatis, aiebat, Argentarium esse? Cesti simius est. solebat et Graece dicere: o( pi/qhko/s MOU. Fuerat enim Argentarius Cesti auditor et erat imitator. aiebat inuicem: quid putatis esse Cestium nisi Cesti cinerem? et sic solebat iurare: “per manes praeceptoris mei Cesti,” cum Cestius uiueret. Omnibus autem insistebat Cesti uestigiis:

argentarivs dico ex alter pars miser sui nunc sum quam cum ignoro suus et cum tormentum paternus animus describo aio etiamnum pacisco uolo quis do ne liber meus recipio quis do ne agnouerim indignor cestivs detorqueo ab ille totiens et muto sententia suus quis puto aio argentarius sum cestius simius sum soleo et graecum dico o pi qhko senatus mou sum enim argentarius cestius auditor et sum imitator aio inuicem quis puto sum cestius nisi cestius cinis et sic soleo iuro per manes praeceptor meus cestius cum cestius vivo omnis autem insisto cestius vestigium


BLANDVS ait: cogitanti mihi quid facerem, contentus essem paternis lacrimis an comitatu publico preces meas adiuuarem, tandem uenit in mentem Troianum regem ad redemptionem fili sine legatis isse et cum auro. SEPVLLIVS BASSUS ait non expectasse se curiam, quia putauerit futuros qui redimendum negarent, quod factum apud Romanos saepius erat; itaque ante se uoluisse redimere quam posset aliquid de non redimendo constitui. CESTIVS dixit: non quaesiui secretos tramites et occultum iter: proditor eadem uia ueni qua legati. De uoce fili colorem ALBVCIVS hunc fecit:

blandvs aio cogito ego quis facio contineo sum paternus lacrima an comito publicus prex meus adiuuaris tandem uenio in mens trojanus rex ad redemptio filis sine legatus eo et cum aurum sepvllivs bassus aio non expectasse sui curia quia puto sum qui redimo nego qui facio apud romanus saepis sum itaque ante sui uolo redimo quam possum aliquis de non redimo constituo cestivs dico non quaero secerno trames et occulo iter proditor idem uia uenio qui legatus de uox filis color albvcivs hic facio


In deterius deinde cotidie data res est, siue luxu temporum — nihil enim tam mortiferum ingeniis quam luxuria est — siue, cum praemium pulcherrimae rei cecidisset, translatum est omne certamen ad turpia multo honore quaestuque uigentia, siue fato quodam cuius maligna perpetuaque in rebus omnibus lex est, ut ad summum perducta rursus ad infimum, uelocius quidem quam

in deterior deinde cottidie do res sum siue luxus tempus nihil enim tam mortiferus ingenium quam luxuria sum siue cum praemium pulcher res cado transfero sum omnis certamen ad turpis multus honor quaestus uigentia siue fatum quidam qui malignus perpetuus in res omnis lex sum ut ad superus perduco rursus ad infimus velox quidem quam


Prodite tenui fronte in omne lenocinium conposita, paulo obscurius quam posita ueste nudae, exquisito in omnes facetias sermone, tantum non ultro blandientes, ut quisquis uiderit non metuat accedere: deinde miramini si, cum tot argumentis inpudicitiam praescripseritis, cultu, incessu, sermone, facie, aliquis repertus est qui incurrenti adulterae se non subduceret? Internuntium, puto, illum sollicitatoris arripi et denudari iussit, flagella et uerbera et omne genus cruciatus poposcit, in plagas deterrimi mancipi uix inbecillitatem muliebris manus continuit.

prodeo tenuis frons in omnis lenocinium compositum paulus obscurus quam pono uestis nudus exquaero in omnis facetia sermo tantus non ultro blandio ut quisquis video non metuo accedo deinde miro si cum tot argumentum impudicitia praescribo cultus incedo sermo facies aliquis reperio sum qui incurro adultera sui non subduco internuntius puto ille sollicitator arripio et denudaris iubeo flagello et verbero et omnis genus cruciatus posco in plaga deterior mancipium uix inbecillitas muliebris manus contineo


Vt iste ait, causam meam populo probaui. IVLI BASSI. Quando autem istis diuitibus non sordidati sumus ? “Accusa,” inquit. pauper diuitem, lugens candidatum ego accusem? Ambulare mihi meo arbitrio non licet. In ius uocauit: “reum, inquit, me perage, perora.” quis haec loquentem auderet accusare ? “Cur me, inquit, sequeris?” quasi aliud iter pauperes, aliud diuites habeant. CESTI PII. Non essem reus, si accusare possem. barba demissa, sordidatus cum criminibus meis ad uos ueni. Omnia licet fiant, non desinam inquirere percussorem et fortasse iam inueni. Cum subito pater meus in media ciuitate —

vt iste aio causa meus populus probo ivli bassi quando autem iste dives non sordido sum accuso inquam pauper dives lugeo candido ego accuso ambularis ego meus arbitrium non licet in ius voco reus inquam ego perago peroro quis hic loquor audeo accuso cur ego inquam sequor quasi alius iter pauper alius diues habeo cestus pius non sum reus si accuso possum barba demitto sordido cum crimen meus ad tu uenio omnis licet fio non desino inquiro percussor et fortasse iam inuenio cos subeo pater meus in medius ciuitas


Pars altera. P. Asprenatis. Nempe si quid acciderit uiro, uxor peritura est; et si bene filiam meam noui, peritura est, si quid genero meo acciderit. filia mea moritura est: adiciam quod sit indignum: si quid filiae meae acciderit, uir eius uicturus est. Vide qua te lese constrinxeris: si parueris uiro, morieris, patri si parueris, uiues. Blandi. O conditionem aequam! alteri uitam debet, alteri deuouet. Papiri FABIANI. “Non possum,” inquit, “relinquere uirum.” quicquam non potes quae mori potes? Paene qui falsae mortis nuntium miserat, uerae recepit. Vir dum nimis amat uxorem, paene causa periculi fuit; uxor dum nimis amat uirum, paene causa luctus fuit; pater dum nimis amat filiam, abdicat. seruate di totam domum amore mutuo laborantem. “Moriar,” inquit: hoc patri minaris, uiro promittis. Potes sine uiro pati; peregrinationem eius tulisti. Facilius potest carere eo cui spiritum debet quam eo cui inpendit.

pars alter p asprenatis nempe si quis accido uir uxor pereo sum et si bene filia meus nouus pereo sum si quis gener meus accido filia meus morior sum adicio qui sum indignus si quis filia meus accido uir is vinco sum video qui tu lese constringo si pareo uir morior pater si pareo uiuo blandio o conditio aequus alter uita debeo alter devoveo papirius fabiani non possum inquam relinquo uir quisquam non possum qui morior possum paene qui fallo mors nuntius mitto uerus recipio vir dum nimis amo uxor paene causa periculum sum uxor dum nimis amo uir paene causa luctus sum pater dum nimis amo filia abdico servo deus totus domus amor mutuus laboro morior inquam hic pater minaris uir promitto possum sine uir patior peregrinatio is fero facilis possum careo is qui spiritus debeo quam is qui inpendo


sed cum multa iam mihi ex meis desideranda senectus fecerit, oculorum aciem retuderit, aurium sensum hebetauerit, neruoram firmitatem fatigauerit, inter ea quae retinui memoria est res ex omnibus animi partibus maxime delicata et fragilis, in quam primam senectus incurrit. Hanc aliquando in me floruisse, ut non tantum ad usum sufficeret, sed in miraculum usque procederet, non nego: nam et duo milia nominum recitata quo erant ordine dicta reddebam et ab his qui ad audiendum praeceptorem mecum conuenerant singulos uersus a singulis datos, cum plures quam ducenti efficerentur, ab ultimo incipiens usque ad primum recitabam.

sed cum multus iam ego ex meus desidero senectus facio oculus acies retundo auris sensus hebetauerit neruoram firmitas fatigo inter is qui retineo memoria sum res ex omnis animus pars magnus delicatus et fragilis in quam primus senectus incurro hic aliquando in ego floreo ut non tantus ad usus sufficio sed in miraculis usque procedo non nego nam et duo mille nomen recito quo sum ordo dictum reddo et ab hic qui ad audio praeceptor ego conuenio singuli uersus ab singuli do cum multus quam ducenti efficio ab ultimo incipio usque ad primus recito


dic ergo uerum; non flebo. Quid contremescis, senectus? quid, lingua, trepidas? quid, oculi, obstupuistis? nondum est tricesimus dies. Vitam rogas ? dedi et perdidisti. “Mori,” inquit, “filium uis.” ego te mori uolo? immo furor tuus, illa caeca et temeraria cupiditas, et inter haec pater illius, qui nimis cito exoratus est. Quare tam cito senex ille remisit iniuriam? ne tristiore quidem uultu expugnatam filiae pudicitiam tulit. timeo ne uerum sit quod audio, ne nouo inauditoque more de nuptiis puellae uitiator exoratus sit.

dico ergo uerus non fleo quis contremesco senectus quis lingua trepido quis oculus obstupuistis nondum sum tricesimus dies vita rogo do et perdo morior inquam filius uolo ego tu morior uolo immo furor tuus ille caecus et temerarius cupiditas et inter hic pater ille qui nimis cito exoro sum quaris tam cito senex ille remitto iniuria ne tristis quidem uultus expugno filia pudicitia fero timeo ne uerus sum qui audio ne nouus inaudio mos de nuptiae puella uitiator exoro sum


Quidam pacti sunt cum patre, tamquam Mento qui dixit, semel tantum militare se uelle, ut aliquid uideretur reipublicae supra legem praestitisse. Quidam perpetuam denuntiauerunt miltiam: quamdiu uires fuissent, non defuturum reipublicae uirum fortem. non probabat hunc colorem Latro; negabat patri abscidendam spem filii in perpetuum. VIBIVS RVFVS hoc colore egit quo Mento, sed illud adiecit: peruenire ad se uoces inuidentium illas: “numquid amplius pugnauit quam dum necesse illi fuit?” quidam hoc quoque compositum et simulatum inter nos putauerunt, ut ego militare uellem, tu uetares.

quidam paciscor sum cum pater tamquam mento qui dico semel tantus militaris sui uolo ut aliquis uideo reipublicae supra lex praesto quidam perpetuus denuntiauerunt miltiam quamdiu uis sum non desum reipublicae uir fortis non probo hic color latro nego pater abscido spes filius in perpetuus vibivs rvfvs hic color ago quo mento sed ille adiicio pervenio ad sui uox invideo ille numquid amplus pugno quam dum necesse ille sum quidam hic quoque compono et simulo inter nos puto ut ego militaris uolo tu uetaris


TRIARII. Corrupisti duo maxima Promethei munera, ignem et hominem. Quemcunque praeco flentem uiderat sciebat emptorem, miserebantur omnes; et fortasse ipse Philippus reduci iussisset, etiamsi Atheniensem uidisset emptorem quod ego fabulosum esse non dubito. Sed utrum uult Parrhasius eligat: parum pie aut infamauit Iouem aut imitatus est. Clamabat iste: nondum satis tristis es, nondum satis, inquam, adiecisti ad priorem uultum. Talis in auctione Philippus.

triarii conrumpo duo maximus prometheus munus ignis et homo quicumque praeco fleo uideo scio emptor misereo omnis et fortasse ipse philippus reduco iubeo etiamsi atheniensis uideo emptor qui ego fabulosus sum non dubito sed utrum uolo parrhasius eligo parum pius aut infamo iuppiter aut imitor sum clamo iste nondum satis tristis sum nondum satis inquam adicio ad prior uultus tal in auctio philippus


Ex altera parte. Pompei SILONIS. Postero die cum illi narratus esset nocturnus error, dum putat se in unam incidisse, huic priori supplices summisit manus, hanc prius deprecatus est, exorauit: propter hoc, puto, ista magis raptori irascitur. Alterais ex puellis raptorem mori uult, altera seruari: reum alter iudex damnat, alter absoluit; inter pares sententias mitior uincat. Dicam quod sentio: magis irasceretur si unam tantum rapuisset; diceret: “ergo ego sola digna uisa sum cui iniuriam faceret?” ARGENTARII. Refer nunc Verginiam, refer Lucretiam: plures tamen Sabinae sunt. Ex tribunis potentior est qui intercedit. non est inuidiosa potestas quae misericordia uincit. Quid cessas, puella? pro marito roga. Haec sententia deridebatur a Cestios quasi inproba.

ex alter pars pompejus silo posterus dies cum ille narro sum nocturnus error dum puto sui in unus incido hic prior supplex summitto manus hic prior deprecor sum exorauit propter hic puto iste magis raptor irascor alterais ex puella raptor morior uolo alter seruaris reus alter iudex damno alter absolvo inter par sententia mitis vinco dico qui sentio magis irasco si unus tantus rapio dico ergo ego solus dignus uideo sum qui iniuria facio argentarius refero nunc verginiam refero lucretius multus tamen sabina sum ex tribunus possum sum qui intercedo non sum invidiosus potestas qui misericordia uinco quis cesso puella pro marito rogo hic sententia derideo ab cestios quasi improbus


Quidam uoluerunt uideri cito exoratum raptae patrem, quidam tarde. FVSCVS ARELLIVS dixit: magnam partem legis consumpsi nec de mora queror: raptae pater rogabatur. CESTIVS non probabat et hac sententia usus est cum hunc colorem argueret: dum uult uideri rogatum diu raptae patrem, efficit ut uideatur suum diu non rogasse; malo autem uideri huius patrem tarde exorari, quam tarde rogari. HERMAGORAS solebat interdum diu scemata prosequi, interdum breuiter et fortius attingere, sicut in hac sententia fecit, cum suspicionem facere uellet inter raptae patrem et raptorem collusionis: pe/peistai, fhsi\n, o( th=s fqarei/shs path\r o(/lws taxe/ws: mononou\ pro\ th=s fqora=s.

quidam uolo uideo cito exoro rapio pater quidam tardus fvscvs arellivs dico magnus pars lex consumo neque de mora queror rapio pater rogo cestivs non probo et hic sententia utor sum cum hic color arguo dum uolo uideo rogo diu rapio pater efficio ut uideo suus diu non rogo malus autem uideo hic pater tardus exoraris quam tardus rogaris hermagoras soleo interdum diu scemata prosequor interdum breuis et fortis attingo sicut in hic sententia facio cum suspicio facio uolo inter rapio pater et raptor collusio pe peistai fhsi n o th senatus fqarei shs path romanus o lws taxe ws mononou pro th senatus fqora senatus


“caue proditionem.” Vari Gemini. Nolite omnia expectare ab accusatore et occupato et uerecundo: reum intellegite; crimina audistis. Quaeris ante actae uitae crimina? non habeo: nihil tibi umquam filius obicere uoluit. Tam cito lassatae preces tuae sunt? Quid faciet miser? nec imperator potest tacere proditionem nec filius loqui proditorem.

caueo proditio varis geminus nolo omnis expecto ab accusator et occupo et uerecundus reus intellego crimen audio quaero ante ago uita crimen non habeo nihil tu umquam filius obicio uolo tam cito lasso prex tuus sum quis facio miser neque imperator possum taceo proditio neque filius loquor proditor


Latro aiebat, non quidquid spargi posset suspiciose id etiam indicandum. colorem hunc esse, non quaestionem; eam quaestionem esse quae impleri argumentis possit. CESTIVS aiebat et hanc posse impleri argumentis Hunc sensum a Latinis iactatum NICETES dixit: e)pi\ th\n tri/thn nu\c e)/lipen. GLYCON dixit: Diocles CARYSTIVS dixit Hunc sensum VIBIVS RVFVS subtiliter dixit: uolo tibi malam gratiam cum sponso tuo facere: habet amicam. In hac controuersia dixit ALBVCIVS: ambulet in masculos. Adeo nullum sine amatore uitium est, ut hoc quidam disertum putauerint; ego tamen magis miror hoc potuisse Albucium dicere quam aliquos potuisse laudare. Ex Latinis dixit TRIARIVS: gratulor uobis, uirgines, quod citius inluxit. ARGENTARIVS dixit: quaeritis quid isti finem rapiendi fecerit? dies. Latro: iam se parabat in tertiam, nisi nox defecisset.

latro aio non quisquis spargo possum suspiciosus is etiam indico color hic sum non quaestio is quaestio sum qui impleo argumentum possum cestivs aio et hic possum impleo argumentum hic sensus ab latinum iactas nicetes dico e pi th n tri thn nu que e lipen glycon dico diocles carystivs dico hic sensus vibivs rvfvs subtilis dico uolo tu malus gratia cum sponsum tuus facio habeo amica in hic controuersia dico albvcivs ambulo in masculus adeo nullus sine amator uitium sum ut hic quidam dissero puto ego tamen magis miro hic possum albucius dico quam aliquis possum laudo ex latinum dico triarivs gratulor tu uirgo qui cieo inluceo argentarivs dico quaero quis iste finis rapio facio dies latro iam sui paro in tertius nisi nox deficio


Sequitur autem hoc usque in forum declamatores uitium, ut necessaria deserant dum speciosa sectantur. Accedit etiam illud quod aduersarios quamuis fatuos fingunt: respondent illis et quae uolunt et cum uolunt. Praeterea nihil est quod errorem aliquo damno castiget; stultitia eorum gratuita est. uix itaque in foro iuturus periculosus stupor discuti potest, qui creuit dum tutus est. Quid quod laudationibus crebris sustinentur et memoria illorum adsueuit certis interuallis quiescere? cum uentum est in forum et desiit illos ad omnem gestum plausus excipere, aut deficiunt aut labant.

sequor autem hic usque in forum declamator uitium ut necessarius desero dum speciosus sector accedo etiam ille qui adversarius quamuis fatuus fingo respondeo ille et qui uolo et cum uolo praeterea nihil sum qui error aliquis damnum castigo stultitia is gratuitus sum uix itaque in forum juvo periculosus stupor discutio possum qui cerno dum tueor sum quis qui laudatio creber sustineo et memoria ille assuesco certus interuallum quiesco cum uenio sum in forum et desino ille ad omnis gero plaudo excipio aut deficio aut labo


Divisio. Non puto uos quaerere, quomodo haec controuersia diuisa sit, cum habeat negotii nihil; FVSCVS tamen sic diuisit: dico licuisse illi adoptare; dico licuisse mihi recusare adoptionem; dico, ut non licuerit, recte tamen recusasse: et quod iure fit uerum est et quod sine iure quod quidem rationem habeat recte fit. Cum de iure diceret, dixit: “sub arbitrio,” inquit, “patris es.” Si in hoc subicior patri, quia pius sum, in hoc sine dubio, ut pius sim; et ad manum argumentum est: nempe abdicanti respondeo. quid itaque ei respondeo? scilicet id ago ne desinam filius esse; atque idem ago, cum respondeo emancipanti. quid enim ad amittendum patrem interest, utrum eiciar an transferar ? Si non licet recusare, quaero: cur potius abdicas me quam tradis? Cum de officio diceret, in haec diuisit: dico non fuisse dandum sine magna causa filium in adoptionem; dico multo minus a te; dico minime illi.

divisio non puto tu quaero quomodo hic controuersia diuido sum cum habeo negotium nihil fvscvs tamen sic diuido dico liceo ille adoptaris dico liceo ego recusaris adoptio dico ut non liceo rectus tamen recuso et qui ius fio uerus sum et qui sine ius qui quidem ratio habeo rectus fio cos de ius dico dico sub arbitrium inquam pater sum si in hic subicio pater quia pius sum in hic sine dubius ut pius sum et ad manus argumentum sum nempe abdico respondeo quis itaque is respondeo scilicet is ago ne desino filius sum atque idem ago cum respondeo emancipo quis enim ad amitto pater intersum utrum eicio an transfero si non licet recusaris quaero cur potis abdico ego quam trado cos de officium dico in hic diuido dico non sum do sine magnus causa filius in adoptio dico multus paruus ab tu dico paruus ille


FABIANI PAPIRII. Ecce instructi exercitus saepe ciuium cognatorumque conserturi manus constiterunt et colles equis uirisque complentur et subinde omnis regio trucidatorum corporibus consternitur; in illa tum multitudine cadauerum uel spoliantium sic quaesierit aliquis: quae causa hominem aduersus hominem in facinus coegit? — nam neque feris inter se bella sunt, nec si forent, eadem hominem deceant, placidum proximumque diuino genus — quae tanta uos fert ira, cum una stirps idemque sanguis sitis,

fabiani papirii ecce instruo exercitus saepe ciuis cognatus consero manus consto et collis equus vis compleo et subinde omnis regius trucidator corpus consterno in ille tum multitudo cadaver uel spolio sic quaero aliquis qui causa homo aduersus homo in facinus cogo nam neque fera inter sui bellum sum neque si sum idem homo decet placidus proximus divino genus qui tantus tu fero ira cum unus stirps idem sanguis sum


ALBVCIVS omnes colores miscuit et, ut hoc liberum esset, patronum patri dedit nec uoluit narrare. a propositione coepit: alimenta pater a filio petiit; deinde cum ad defendendum uenit quod scripsit duplam se daturum, si manus praecidissent, primum Latroniano colore usus est: hoc, inquit, respondeo: nescit quid fecerit, in insaniam malis actus est. Hic philosophumenon locum introduxit, quomodo animi magnis calamitatibus euerterentur; deinde anthypophoran sumpsit: mentiris; ille uero iratus fuit. Cogis, inquit, me dicere iratum tibi merito fuisse. Exsecutus est omnia; hoc illi inter cetera obiecit, quod occupare arcem fratrem suum ignorasset, aut dissimulasset; uoluit ita tyrannicidio quoque eius commendationem detrahere. deinde ad illum colorem rediit Cestianum: “sed puto illum consilio fecisse quae fecit. quid ergo? quid iste tamen dicit? quare scripsisse? nihil dicit; flet, mori uult, sed non fame.” In hac declamatione ALBVCIVS hanc sententiam dixit

albvcivs omnis color misceo et ut hic liber sum patronus pater do neque uolo narro ab propositio coepio alimentum pater ab filius peto deinde cum ad defendo uenio qui scribo dupla sui do si manus praecido primus latronianus color utor sum hic inquam respondeo nescio quis facio in insanio malus ago sum hic philosophumenon locus introduco quomodo animus magnus calamitas euerterentur deinde anthypophora sumo mentior ille uerus irascor sum cogo inquam ego dico irascor tu mereo sum exsequor sum omnis hic ille inter ceterus obiacio qui occuparis arx frater suus ignoro aut dissimulasset uolo ita tyrannicidium quoque is commendatio detraho deinde ad ille color redeo cestianus sed puto ille consilium facio qui facio quis ergo quis iste tamen dico quare scribo nihil dico fleo morior uolo sed non fames in hic declamatio albvcivs hic sententia dico


mitioris natura pectoris sum, mollioris animi. non idem omnibus mortalibus natura tribuit ingenium: alius durior est, alius clementior; apud piratas quoque inuenitur qui non possit occidere. Putaui me electum, ne alius occideret. si mater nostra uiueret, puto, illi tradidisset: quod proximum fuit, mihi tradidit. Vtrum uobis uidetur per manus fratris punire filium uoluisse an ablegare priuignum? Pudet me patrocini mei; timeo ne, cum coepero narrare quid fecerim, dicatis: certe negabas posse te hominem occidere.

mitis natura pectus sum mollis animus non idem omnis mortalis natura tribuo ingenium alius durus sum alius clemens apud pirata quoque invenio qui non possum occaedes puto ego eligo ne alius occaedes si mater noster vivo puto ille trado qui propior sum ego trado vtrum tu uideo per manus frater punio filius uolo an ablegaris priuignus pudeo ego patrocinium meus timeo ne cum coepio narro quis facio dico certus nego possum tu homo occaedes


HERMAGORAS in hac controuersia transiit a prooemio in narrationem eleganter, rarissimo quidem genere, ut in eadem re transitus esset, sententia esset, schema esset; sed, ut Latroni placebat, schema quod uulnerat, non quod titillat: Ex altera parte transiit a prooemio in narrationem GALLIO et ipse per sententiam sic: quidni filium mihi nolim cum isto communem esse, cum quo utinam communem nec patrem habuissem? Diocles CARYSTIVS illum sensum a Latinis iactatum dixit breuissime, rarissimo genere, quo duobus sententia uerbis consummatur; nec enim paucioribus potest EVCTEMON, leuis declamator sed dulcis, dixit noue et amabiliter illum aeque ab omnibus uexatum sensum, quo reconciliatio fratrum temptatur

hermagoras in hic controuersia transeo ab prooemium in narratio eleganter rarus quidem genus ut in idem res transitus sum sententia sum schema sum sed ut latro placeo schema qui uulnero non qui titillo ex alter pars transeo ab prooemium in narratio gallio et ipse per sententia sic quis filius ego nolo cum iste communis sum cum quo utinam communis neque pater habeo diocles carystivs ille sensus ab latinum iactas dico brevis rarus genus quo duo sententia uerbum consummo neque enim paucus possum evctemon leuis declamator sed dulcis dico no et amabilis ille aequus ab omnis vexo sensus quo reconciliatio frater tento


Et ultimam illam GALLIo fecit, cum tractasset illa: “licet mihi ut prosim uim facere,” deinde, “huic profuit:” an auo ignoscendum sit, cum pro nepote adfectu ablatus fecerit. Hoc loco tractauit quam indignum esset damnari illum ob hoc. LATRO duas ultumas quaestiones aliter posuit et plus conplexus est: etiamsi uim fecit, an tamen damnari non possit, si bono animo fecerit; an bono animo fecerit. ait enim et de animo fieri controuersiam auo et dicere patrem: non ut nepotem seruaret fecit, sed ut infamaret uxorem meam tamquam uenficam, me tamquam ueneficae emancipatum, quoi male liberi sui committerentur.

et ulter ille gallio facio cum tracto ille licet ego ut prosum uis facio deinde hic prosum an auus ignosco sum cum pro nepos affectus aufero facio hic locus tracto quam indignus sum damnaris ille ob hic latro duo ultumas quaestio aliter pono et multus complector sum etiamsi uis facio an tamen damnaris non possum si bonus animus facio an bonus animus facio aio enim et de animus fio controuersia auus et dico pater non ut nepos seruo facio sed ut infamo uxor meus tamquam uenficam ego tamquam venefica emancipo qui malus liber suus committo


Latro fratri pepercit; puerum pressit et dixit fratris filium non esse et ne fratrem quidem hoc confiteri uoluisse; illa uerba aegro imperata. FABIANVS ex omnibus istis colorem secutus est optimum, quo aiebat Messala posse non tantum bonam partem adulescentis fieri, sed etiam honestam: obiecit patri quod fratrem abdicasset, non scemate sed directo. “Nihil,” inquit, “peccauerat; amat meretricem; solet fieri: adulescens est, expecta, emendabitur, ducet uxorem.” Quare ergo tunc non egisti dementiae? “tuam,” aiebat, “expectabam penitentiam; iam recipiet. Hoc per transitum obicere coepit, quod non recepisset, quom uidisset in lupanari habitantem. “Abdicasti,” inquit, “ut emendares, non ut uitia augeres. uides, nullum illius uitium:

latro frater parco puer premo et dico frater filius non sum et ne frater quidem hic confiteor uolo ille uerbum aeger impero fabianvs ex omnis iste color sequor sum bonus quo aio messalla possum non tantus bonus pars adulescens fio sed etiam honestus obiacio pater qui frater abdico non scemate sed dirigo nihil inquam pecco amo meretrix soleo fio adulescens sum expecta emendo duco uxor quaris ergo tunc non ago dementia tuus aio expecto penitentiam iam recipio hic per transeo obicio coepio qui non recipio cum uideo in lupanaris habito abdico inquam ut emendaris non ut uitium augeo uideo nullus ille uitium


Divisio. Latro in has quaestiones diuisit: an non quisquis gratiam non retulit, cum posset, ingrati teneatur. Multa, inquit, interueniunt propter quae non debeam facere, etiamsi possum. Si non tenetur quisquis non retulit gratiam cum posset, an hic teneatur. Hoc in haec diuisit: an non possit ob id damnari quod lege fecit; deinde, an facere debuerit; nouissime, an si adfectu et indignatione ablatus non fuit in sua potestate, ignoscendum illi sit. hoc non tamquam quaestionem, sed, ut illi mos erat, pro tractatione aut loco.

divisio latro in hic quaestio diuido an non quisquis gratia non refero cum possum ingratus teneo multus inquam intervenio propter qui non debeo facio etiamsi possum si non teneo quisquis non refero gratia cum possum an hic teneo hic in hic diuido an non possum ob is damnaris qui lex facio deinde an facio debeo nouus an si affectus et indignatio aufero non sum in suus potestas ignosco ille sum hic non tamquam quaestio sed ut ille mos sum pro tractatio aut locus


MARVLLVS nouo colore egit: cecidit in pedes meos senex squalidus barba capilloque. nouit, inquam, nescio qui iste misericordiam meam. adleuaui, cum. ignorarem quis esset: uultis repellam, quod pater est? CESTIVS hoc colore: haec mecum cogitaui: pater meus est; egentem uidet frater: non miseretur, non praestat alimenta; hoc est, inquam, non uult praeripere filio officium, scit in hac fortuna meorum has iam . meas esse partes. Hoc peccaui quod non ultro ad patrem accessi; sed aiebam: nolo huic quicquam amplius praestare quam illi praestiti: expectaui donec patruus ad me ueniret, et nunc expectabo. Venit ad me pater: quid habui . facere? perducere illum ad patrem? non feci: merito irascitur. potuit enim si aluisset leuare

marvllvs nouus color ago cado in pes meus senex squalidus barba capillus nosco inquam nescio qui iste misericordia meus adleuaui cum ignoraris quis sum uolo repello qui pater sum cestivs hic color hic ego cogito pater meus sum egeo uideo frater non misero non praesto alimentum hic sum inquam non uolo praeripio filius officium scio in hic fortuna meus hic iam meus sum pars hic pecco qui non ultro ad pater accedo sed aio nolo hic quisquam amplus praesto quam ille praesto expectaui donec patruus ad ego venio et nunc expecto venio ad ego pater quis habeo facio perduco ille ad pater non facio mereo irascor possum enim si alo leuaris


Quotiens absentis uiri nomen inplorauit ? quotiens quod non una peregrinaretur questa est? nemo sic negantem iterum rogat. Cum quo questa es? apud quem indignata es? abunde te in argumentum pudicitiae profecturam putas, si stuprum tantum negaueris, quod plerumque etiam inpudicissima, spe uberioris praemi, de industria simulat? quando de iniuria tua uiro scripsisti et, ne in occasionem similis iniuriae solitudo tua pateret, maturiorem reditum rogasti? et quanto decentius contumeliam penetralium meorum uxoris epistula quam testamento sollicitatoris cognoscerem! Miserrimus omnis saeculi maritus sic contempta absentia mea etiamnunc iniuriam meam nescirem, si qui fecerat tacere uoluisset.

quotiens absum uir nomen inploro quotiens qui non unus peregrinor queror sum nemo sic nego iterum rogo cos quo queror sum apud qui indignor sum abunde tu in argumentum pudicitia proficio puto si stuprum tantus nego qui plerusque etiam impudicus spes uber praemium de industria simulo quando de iniuria tuus uir scribo et ne in occasio similis iniuria solitudo tuus pateo maturus redeo rogo et quantus decet contumelia penetralis meus uxor epistula quam testamentum sollicitator cognosco miser omnis saeculis maritus sic contemno absentia meus etiamnum iniuria meus nescio si qui facio taceo uolo


ARELLI FVSCI patris. Quisquis es auarus pecuniae custos immensique cultor soli: cum multa quaesieris, poterisne omnibus frui? Filium quaeris: ecce turba iuuenum sine patre. Impera quod uis: nauigabo, militabo, dummodo ubicunque fuero tuus sim. Nos pauperes sumus, qui habemus quod diuites rogent? unde talem patrem? non irasceris, nisi ut ames. Quid porro? ista patrimonia in quae male insani ruitis, gaudia dominorum an onera sunt? mille corruentium inter diuitias suas exempla referebas et inter illa ponebas et diuitis domum. Merito abdicasti, an inmerito? si inmerito abdicasti, odi patrem tot eicientem innocentes: si merito, odi domum tot facientem nocentes. Aliquid in domo locupleti non agendum agam. quae apud nos frugalitas est apud illos humilitas est. Petis iterum potius filios quam recipis.

arelli fvsci pater quisquis sum avarus pecunia custos immensus cultor solus cum multus quaero possum omnis fruor filius quaero ecce turba iuuenis sine pater impero qui uolo nauigo milito dummodo ubi sum tuus sum nos pauper sum qui habeo qui diues rogo unde talis pater non irasco nisi ut amo quis porro iste patrimonium in qui malus insanio ruo gaudium dominus an onus sum mille corruo inter diuitiae suus exemplum refero et inter ille pono et dives domus mereo abdico an immeritus si immeritus abdico odi pater tot eicio innocens si mereo odi domus tot facio noceo aliquis in domus locupleti non ago ago qui apud nos frugalitas sum apud ille humilitas sum peta iterum potis filius quam recipio


De T. Labieno interrogatis ? declamauit non quidem populo, sed egregie. non admittebat populum et quia nondum haec consuetudo erat inducta et quia putabat turpe ac friuolae iactationis. adfectauit enim censorium supercilium, cum alius animo esset: magnus orator, qui multa impedimenta eluctatus ad famam ingeni confitentibus magis hominibus peruenerat quam uolentibus. summa egestas erat, summa infamia, summum odium. Magna autem debet esse eloquentia quae inuitis placeat et cum ingenia fauor hominum ostendat, fauor alat, quantam uim esse oportet quae inter obstantia erumpat? Nemo erat qui non cum homini omnia obiceret, ingenio multum tribueret.

de t labienus interrogo declamo non quidem populus sed egregius non admitto populus et quia nondum hic consuetudo sum induco et quia puto turpis atque frivolus iactatio adfectauit enim censorius supercilium cum alius animus sum magnus orator qui multus impedimentum eluctor ad fama ingenium confiteor magis homo pervenio quam uolo summus egestas sum summus infamia superus odium magnus autem debeo sum eloquentia qui inuitus placeo et cum ingenium fauor homo ostendo fauor alo quantus uis sum oportet qui inter obsto erumpo nemo sum qui non cum homo omnis obicio ingenium multus tribuo


Iacebat nauigium peruetus et attritum salo, uix unius capax animae. Veni ad uos uictoriam pulcram petiturus, ut probem me parricidam. Non occidisti, inquit, fratrem. Nouerca, audi iucundissimam uocem: fateor me parricidam, occidi fratrem; tutus sum, pater, si hoc probauero? imposui in exarmatam nauem: non est hoc occidere? nouercae quidem numquam satis priuignus occiditur. Multas rerum natura mortis uias aperuit et multis itineribus fata decurrunt, et haec est condicio miserrima humani generis, quod nascimur uno modo, multis morimur: laqueus, gladius, praeceps locus, uenenum, naufragium, mille aliae mortes insidiantur huic miserrimae animae. et hoc occidere uocatur, sed diutius. Si quis nunc stat in turba, hoc dicit: huic quisquam parcat, qui fratrem suum occidit et occidisse se probat?

iaceo navigium peruetus et attero salum uix unus capax anima venio ad tu uictoria pulcher peto ut probo ego parricida non occido inquam frater noverca audio jucundus uox fateor ego parricida occido frater tueor sum pater si hic probo impono in exarmo nauis non sum hic occaedes nouerca quidem numquam satis priuignus occaedes multus res natura mors uia aperio et multus iter fatum decurro et hic sum condicio miser humanus genus qui nasco unus modo multus morior laqueus gladius praeceps locus uenenum naufragium mille alius mors insidior hic miser anima et hic occaedes uoco sed diu si quis nunc sto in turba hic dico hic quisquam parco qui frater suus occido et occido sui probo


*promhqeu=, e)pi\ se/ tis pu=r kai\ a)/nqrwpon; sanius quam Glycon; *A*D*A*I*O*S: *promhqeu=, se/ TIS gra/fwn a)/nqrwpon a)fani/zei, DAMAS corruptissime: dikai/ws, *promhqeu=: dia\ ti/ ga\r pu=r e)/kleptes a)nqrw/pw|; *K*R*A*T*W*N furiosissime qui dixit: *promhqeu=, nu=n e)/dei SE pu=r kle/yai. hic est CRATON uenustissimus homo et professus Asianus qui bellum cum omnibus Atticis gerebat. cum donaret illi Caesar talentum in quo uiginti quattuor sestertia sunt Atheniensium more: h)\ pro/sqes, fhsi\n, h)\ a)/fele, i(/na mh\ *)attiko\n h)=|. hic et Caesari, quod illum numquam nisi mense Decembri audiret, dixit: mh\ bau/nw| moi xrh=|; et cum commendaretur a Caesare Passieno nec curaret, interroganti quare non conplecteretur tanti uiri gratiam: h(li/ou kai/ontos lu/xnon ou)x a(/ptw.

promhqeu e pi sui tis pu romanus kai ab nqrwpon sanus quam glycon ab d ab eo o senatus promhqeu sui tis gra fwn ab nqrwpon ab fanum zei damas corrumpo dikai ws promhqeu dius tiberius ga romanus pu romanus e kleptes ab nqrw pw k romanus ab t w n furiosus qui dico promhqeu nu n e deus sui pu romanus kle yai hic sum creo uenustissimus homo et profiteor asianus qui bellum cum omnis atticus gero cum dono ille caesar talentum in quo uiginti quattuor sestertium sum atheniensis mos h pro sqes fhsi n h ab felis eo no mh attiko n h hic et caesaris qui ille numquam nisi mensis december audio dico mh bau nw moi xrh et cum commendo ab caesaris passienus neque curo interrogo quare non conplecto tantus uir gratia h li ou kai ontos lu xnon ou decem ab ptw


TRIARII. Age, hoc non est praemium, unum spectare omnium cruces? Certum habeo, si habuisset tyrannus filiam, non scripsisset edictum. Indicit festum diem, aperiri iubet maiorum imagines, cum maxime tegendae sunt. Vari Gemini. Eadem hora et libertum fecit et generum. hoc fecisti quod tyrannus non cogit nisi cum irascitur, seruos ne tunc quidem facit cum cogitur. Generum habes qualem? ut illi laudationem suam reddam, nempe frugi seruum. Seruis tuis pariturast fratres. Quantum ad expositionem rerum pertinet, sunt quidem acerba tyrannidis mala, tamen tristiora exponam quae post tyrannidem gesta sunt. Non dubitabam quin esset tyrannicidae nuptura. Si sub tyranno uitiata esset, solacium haberemus hoc: non tibi uni accidit. Nondum occisum tyrannum puto, etiamnunc tyrannicas nuptias uideo.

triarii ago hic non sum praemium unus specto omnis crux certus habeo si habeo tyrannus filia non scribo edictum indico festus dies aperio iubeo magnus imago cum magnus tego sum varis geminus idem hora et libertus facio et gener hic facio qui tyrannus non cogo nisi cum irascor seruus ne tunc quidem facio cum cogo gener habeo qual ut ille laudatio suus reddo nempe frugi seruus seruus tuus pariturast frater quantus ad expositio res pertineo sum quidem acerbus tyrannis malus tamen tristis expono qui post tyrannis gero sum non dubito quin sum tyrannicida nubo si sub tyrannus vitio sum solacium habeo hic non tu unus accido nondum occido tyrannus puto etiamnum tyrannicus nuptiae uideo


FVLVI SPARSI. Tales fuerunt ex quibus posset alter tyrannum contemnere, alter occidere. IVLI BASSI. Conpressas fili manus in os meum inpegi, caedentem consolatus sum. Porci Latronis. “Caede, inquit, patrem:” dum ego neglegens sum occupauit praecipitare se ex arce filius. hoc non est patri parcere sed sibi. Dura, fili; ad tyrannum tibi per patrem eundum est. Tenent ecce cruentum tyranni caput; nunc illas praecidite. Blandi.

fvlvi spargo tal sum ex qui possum alter tyrannus contemno alter occaedes ivli bassi conpremo filis manus in os meus inpegi caedo consolo sum porcius latro caedes inquam pater dum ego neglego sum occupo praecipitaris sui ex arx filius hic non sum pater parco sed sui durus filis ad tyrannus tu per pater eo sum teneo ecce cruentus tyrannus caput nunc ille praecido blandio


Latro hanc controuersiam quasi tota offici esset declamauit; nullas quaestiones iuris inseruit, sed comparauit inter se incommoda patris et matris et tamquam thesim dixit: utrum ad redimendum potius captum patrem ire filius deberet, an ad alendam caecam matrem subsistere; et sic eam diuisit, ut diceret: hoc quod mater desiderat, utile est et patri. Nouissime tractauit ne patrem quidem uelle; utique, si sciat matrem in hac esse fortuna, non passurum. In epilogis uehemens fuit APOLLONIVS Graecus. BVTEO fatuam quaestionem mouerat primam: an lex quae de alendis parentibus lata esset ad patris tantum pertineret. illis omnia priuilegia data et ipsam poenam non alentium signum esse non muliebris potestatis. Res est ineptior quam ut coarguenda sit, itaque transeo; illud unum quod dicebat Pollio ASINIVS referam: numquam debere temptari in causa uerecunda inprobam quaestionem.

latro hic controuersia quasi totus officio sum declamo nullus quaestio ius inservio sed comparo inter sui incommodus pater et mater et tamquam thesis dico utrum ad redimo potis capio pater eo filius debeo an ad alo caecus mater subsisto et sic is diuido ut dico hic qui mater desidero utilis sum et pater nouus tracto ne pater quidem uolo utique si scio mater in hic sum fortuna non patior in epilogus uehemens sum apollonivs graecus bvteo fatua quaestio moveo primus an lex qui de alo parens fero sum ad pater tantus pertineo ille omnis priuilegium do et ipse poena non alo signum sum non muliebris potestas res sum ineptus quam ut coarguo sum itaque transeo ille unus qui dico pollio asinivs refero numquam debeo temptaris in causa verecundus improbus quaestio


VIBI GALLI. Ego taceam de adulterio quod persequitur etiam populus? ego taceam de parricidio quod persequitur etiam puer? Testor uos, iudices, saluom patrem reliqui. O magnam in contrarium saeculi nostri peruersitatem! inuentus est qui patrem posset occidere et nouercam non posset. etiamsi quis occidere patrem non potest, nouercam potest. SEPVLLI BASSI. Dum perfodio parietem, aliquis sentiet. Cuius uis leuissimum esse somnum? pueri an senis an mediae aetatis? pueri? frater sentiet senis?pater. mediae aetatis? nouerca. Quaererem quam sordida domo natus esset, si ullam habuisset: nunc inquisitionem nostram humilitate effugit. non miror si nescis quam difficile sit patrem occidere, cum incertum habeas patrem.

vibi gallus ego taceo de adulterium qui persequor etiam populus ego taceo de parricidium qui persequor etiam puer testo tu iudex salvus pater reliquus o magnus in contrarius saeculis noster peruersitas inuenio sum qui pater possum occaedes et noverca non possum etiamsi quis occaedes pater non possum noverca possum sepvlli bassi dum perfodio paries aliquis sentio qui uolo levis sum somnus puer an senex an medius aetas puer frater sentio senex pater medius aetas noverca quaero quam sordidus domus nascor sum si ullus habeo nunc inquisitio noster humilitas effugio non miro si nescio quam difficilis sum pater occaedes cum incertus habeo pater


Feriatur in foro; omnes uideant, meretrix audiat. Reliquiae praetoris unco trahebantur. Maiestatem laesam dixissem, si exeunti tibi lictor a conspectu meretricem non summouisset. VIBI RVFI. Paratus erat accusator cum commentariis, aiebat quidquid meretrix desiderauit. In hoc tecum uxorem non misimus? ut salua prouincia sit, optemus meretrici bonam mentem? dedimus tibi legatum, dedimus quaestorem, ut tu cum meretrice cenares? meretrix uxoris loco accubuit, immo praetoris. P.

ferio in forum omnis uideo meretrix audio reliquiae praetor uncus traho maiestas laedo dico si exeo tu lictor ab conspectus meretrix non summoveo vibi rvfi paro sum accusator cum commentarius aio quisquis meretrix desidero in hic tu uxor non mitto ut saluus prouincia sum opto meretrix bonus mens do tu legatus do quaestor ut tu cum meretrix cenaris meretrix uxor locus accumbo immo praetor p


quidem fortunam fratris, sed causam adgrauare. BUTEONIS colorem non probabat Latro: praestitisse se dixit exiguum, tantum quo spiritum posset producere; et cum descripsisset pallorem eius ac maciem adiecit: apparet illum ab inimicis ali. Hunc colorem cum improbaret Lateo hac sententia usus est: non est, inquit, abdicato quicquam ex gloria criminis sui detrahendum. HISPANVS hunc colorem uenustius; nam et miserationi eius qui non benignissime alitur adiecit aliquid et pietati suae nihil detraxit: quomodo autem, inquit, illum alo? exiguos furtiue cibos mitto et si quid de mensa mea detrahere potui famelico seni porrigo. Non credis, qui scis quomodo te aluerim?

quidem fortuna frater sed causa adgrauaris buteo color non probo latro praesto sui dico exiguus tantus quo spiritus possum produco et cum describo pallor is atque macies adiicio appareo ille ab inimicus al hic color cum improbo lateo hic sententia utor sum non sum inquam abdico quisquam ex gloria crimen suus detraho hispanvs hic color venustus nam et miseratio is qui non benignus alo adiicio aliquis et pietas suus nihil detraho quomodo autem inquam ille alo exiguus furtivus cibus mitto et si quis de mensa meus detraho possum famelicus senex porrigo non credo qui scio quomodo tu alo


Audi a demente exempla huic crimini: denis uicenisque annis inter bella iuuentus consenuit; nos dies XXX ferre non possumus? Deliberabo: lex nihil uult temere fieri; magna res est, inquit: delibera, cogita, tempus accipe. Effregisti domum ciuis, ut dicis etiam misericordis. Morere: non est hoc nocenti graue; ego nihil peccaui: propter te mori cupio. ratio a me exigitur alienae culpae, meae potestatis. “Quid ergo facturus es?” non pronuntiabo ante supremam. Quid miraris si illum citius exorasti? facilius est iniuriam donare quam crimen. Agedum in medium, senex, cuius misericordia crudelis sum: non putasti mecum deliberandum? unde tu scis qualem filium habeam? ego certe adhuc nescio qualem filiam habeas. Nullum tempus uni uerbo angustum est. “Iam,” inquit, “angustum tempus est:” et tibi uacat accusare? VIBI RVFI. Quis unquam praeter me sic

audio ab demo exemplum hic crimen deni uicenisque annus inter bellum iuuentus consenesco nos dies xxx fero non possum delibero lex nihil uolo temere fio magnus res sum inquam delibero cogito tempus accipio effringo domus ciuis ut dico etiam misericordis morior non sum hic noceo grauis ego nihil pecco propter tu morior cupio ratio ab ego exigo alienus culpa meus potestas quis ergo facio sum non pronuntio ante superus quis miror si ille cieo exoro facilis sum iniuria donaris quam crimen agedum in medius senex qui misericordia crudelis sum non puto ego delibero unde tu scio qual filius habeo ego certus adhuc nescio qual filia habeo nullus tempus unus uerbum angustus sum iam inquam angustus tempus sum et tu uaco accuso vibi rvfi quis umquam praeter ego sic


DIOCLES CARYSTIVS:ei) de\ xari/essai sa/rkese)k th=s a)swti/as metaba/llontai. HERMAGORAS raras sententias dicebat sed argutas, et quae auditorem diligentem penitus adficerent, securum et neglegentem transcurrerent. In hac controuersia dixit: w)= tu/xhs deinh=s! tau=ta e)pita/ttontes a)llh/lois e)poiou=men. BARBARVS dixit uulgarem sensum satis uulgariter: gnw/sh|, te/knon, o(/ti nou=s a)kmh\n u(panqei=. Elegantius hoc conposuit Hispo ROMANIVS: placet uobis frugalitas mea, quod patrimonium seruaui, quod acquisiui, quod uxorem mature duxi, semper dilexi, quod ab omni me tutum fabula praestiti. Illud adfirmo, nihil tota uita frugalius feci. Rem ab omnibus dictam celerrime SYRIACVS VALLIVS dixit: fili, quando uis desinamus.

diocles carystivs is de xaris essai sa rkese k th senatus ab swti as metaba llontai hermagoras rarus sententia dico sed arguo et qui auditor diligo penitus afficio securus et neglego transcurro in hic controuersia dico w tu xhs deinh senatus tau ta e pita ttontes ab llh lois e poiou ego barbarvs dico uulgaris sensus satis vulgaris gnw sh tu knon o tiberius nou senatus ab kmh n quintus panqei elego hic conpono hispo romanivs placeo tu frugalitas meus qui patrimonium servo qui acquisiui qui uxor maturus duco semper diligo qui ab omnis ego tueor fabula praesto ille adfirmo nihil totus uita frugalis facio res ab omnis dico celer syriacvs vallivs dico filis quando uolo desino


CESTIVS a parte patris aiebat simulationem luxuriae significandam magis quam profitendam. Ita, inquit, apparebit illum simulasse, si etiamnunc simulat; si desinit simulare, ostendit, iam sibi nihil opus esse eo consilio, quasi filius emendatus sit; emendatum autem esse non concessit et adsidue dixit nihil magis se quam interuallum hoc luxuriae timere; intermissa uitia uehementius surgere. Latro aperte putabat simulationem confitendam. Incipio, inquit, non tantum honestum senem sed prudentem defendere, si quod uitium uideri poterat efficio consilium. Quare potius significet quam dicat frugi se esse? BLANDVS hac figura declamauit filium et pro abdicato respondit.

cestivs ab pars pater aio simulatio luxuria significo magis quam profiteor ita inquam appareo ille simulo si etiamnum simulo si desino simularis ostendo iam sui nihil opus sum is consilium quasi filius emendo sum emendo autem sum non concedo et assiduus dico nihil magis sui quam intervallum hic luxuria timeo intermissus uitium uehemens surgo latro apertus puto simulatio confiteor incipio inquam non tantus honestus senex sed prudens defendo si qui uitium uideo possum efficio consilium quaris potis significo quam dico frugi sui sum blandvs hic figuro declamo filius et pro abdico respondeo


SILO POMPEIVS sic diuisit: coepit a uetere et explosa quaestione, an in omnia patri parendum sit; etiamsi in omnia, an ibi tamen non sit parendum, quo efficitur, ne pater sit; deinde quaesiit, an inuitus filius dari in adoptionem possit: si non potest, non ob id abdicari potest, quod arbitrio usus est: tamen ut possit, non cum contra uoluntatem patris, set cum male arbitrio suo utitur. hic subiecit, an hic bene usus sit. Deinde officii partem tractauit et ita diuisit: turpem esse adoptionem, inutilem esse, periculosam esse. Cum diceret turpem, dixit: aliena bona inuadere et trium filiorum subsessorem esse et liberis spem reconciliationis paternae eripere quam inhumanum est! Cum inutilem diceret, dixit patri inutilem esse, adoptanti inutilem esse, sibi inutilem esse. Cum patri inutilem diceret, tractauit quam graue esset filio carere unico, quanto grauius eo quem alius concupisceret, et cum diceret diuitem ipsum quoque qui tot haberet solacia filium quaerere, dixit: tibi non erit facile adoptare. Cum inutilem adoptionem diuiti diceret, sic tractauit:

silus pompeivs sic diuido coepio ab uetus et explodo quaestio an in omnis pater pareo sum etiamsi in omnis an ibi tamen non sum pareo quo efficio ne pater sum deinde quaero an inuitus filius do in adoptio possum si non possum non ob is abdicaris possum qui arbitrium utor sum tamen ut possum non cum contra uoluntas pater sed cum malus arbitrium suus uto hic subicio an hic bene utor sum deinde officium pars tracto et ita diuido turpis sum adoptio inutilis sum periculosus sum cos dico turpis dico alienus bonus invado et tres filius subsessor sum et liber spes reconciliatio paternus eripio quam inhumanus sum cos inutilis dico dico pater inutilis sum adopto inutilis sum sui inutilis sum cos pater inutilis dico tracto quam grauis sum filius careo unicus quantus grauis is qui alius concupisco et cum dico dives ipse quoque qui tot habeo solacium filius quaero dico tu non sum facilis adoptaris cos inutilis adoptio dives dico sic tracto


A parte Parrhasii fecit hunc colorem: emptum esse a Parrhasio senem inutilem, exspiraturum: si uerum, inquit, uultis, non occidit illum, sed deficientis et alioqui exspiraturi morte usus est. Torsit, inquit, tamen: si lucri causa, obice; nempe huius crudelitatis pretium Athenae habent. In argumentis dixit quantum semper artibus licuisset: medicos, ut uim ignotam morbi cognoscerent, uiscera rescidisse; hodie cadauerum artus rescindi, ut neruorum articulorumque positio cognosci possit. ALBVCIVS hoc colore: calamitosum fuisse, orbum, palam mortem optantem: nec aliter illum Philippus uendidisset nisi putasset illi poenam esse uiuere.

ab pars parrhasius facio hic color emo sum ab parrhasius senex inutilis exspiraturum si uerus inquam uolo non occido ille sed deficio et alioqui exspiraturi mors utor sum torqueo inquam tamen si lucrum causa obicio nempe hic crudelitas pretium athenae habeo in argumentum dico quantus semper ars licet medicus ut uis ignosco morbus cognosco uiscera rescidisse hodie cadaver artus rescindo ut nervus articulus positio cognosco possum albvcivs hic color calamitosus sum orbus palam mors opto neque aliter ille philippus vendo nisi puto ille poena sum uiuo