Filio furenti et membra sua lanianti pater uenenum dedit. accusatur ab uxore malae tractationis. Non mirum est quare uiuat quae filium perdidit: uiuit qui occidit. Pars altera. Quem cotidie perdebam, aliquando extuli. Falleris, misera mulier, in orbitatis tuae tempore: non tunc perdidisti filium, sed tunc extulisti. Extra. ALFIVS FLAVVS hanc sententiam dixit: ipse sui et alimentum erat et damnum. Hunc CESTIVS quasi corrupte dixisset obiurgans: apparet, inquid, te poetas studiose legere: iste sensus eius est qui hoc saeculum amatoriis non artibus tantum sed sententiis impleuit. Ouidius enim in libris metamorfoseon dicit: ipse suos artus lacero diuellere morsu coepit et infelix minuendo corpus alebat.

filius furo et membrum suus lanio pater uenenum do accuso ab uxor malus tractatio non mirus sum quare vivo qui filius perdo uiuo qui occido pars alter qui cottidie perdo aliquando extulis fallo misero mulier in orbitas tuus tempus non tunc perdo filius sed tunc effero extra alfivs flavvs hic sententia dico ipse suus et alimentum sum et damnum hic cestivs quasi corrumpo dico objurgo appareo inquid tu poeta studiosus lego iste sensus is sum qui hic saeculis amatorius non ars tantus sed sententia impleo ovidius enim in liber metamorfoseon dico ipse suus artus lacero divello morsus coepio et infelix minuo corpus alo


De ui sit actio. Quidam duos filios sub nouerca amisit, dubiis signis cruditatis et ueneni. tertium filium auus maternus rapuit, qui ad uisendos aegros non fuerat admissus. quaerenti patri per praeconem dixit apud se esse. accusatur de ui. Habui filiam, quamuis unus filius supersit, fecundam. Aput me nutriatur sine. Quid times? ne non admittare, cum ueneris? Non quaeris filios quos perdidisti; quem non perdidisti quaeris. Pater a me unum repetit, ego duos a patre. Plus habeo quod auo quam quod reo timendum sit. Veni ad aegrotantes nepotes, admissus non sum: haec uera uis fuit. Nulla uis est quae arma, pugnam, uulnera non habet. Describe istius comitatum tumultus: unus puer est et unus senex. Rapuisti, inquis, filium meum. immo nepotem meum sustuli, immo uenientem non potui excludere. Si cuius obsessi a latronibus armata manu coniugem liberosque rapuissem, accusari posset beneficium meum ? Et medici alligant et corporibus nostris ui medentur. Non potest mecum agere tamquam cum alieno. habet sua iura natura et hoc inter auum et patrem interest, quod ano seruare licet suos, patri et occidere. Quae ista est tam sera pietas, tam praepostera? quaerere tuos a tertio incipis. Quisquis puero fauit ne inueniretur optauit. Pars altera. Non ut nepotem seruaret fecit, sed ut infamaret uxorem ueneficii, me ueneficae emancipatum. Mihi cum socero, iudices, ne uiua quidem priore uxore conuenit, mortua uero inimicum professus languente puero cum uociferatione atque conuitio auspicans quidquid accidit uenit, qui ad sanos nepotes numquam ante uenisset. non admisi; et tunc enim uidi uenire rapturum. Extra. Habet hoc MONTANVS uitium: sententias suas repetendo corrumpit, dum non contentus unam rem semel bene dicere, efficit ne bene dixerit. Propter hoc solebat SCAVRVS Montanum inter oratores Ouidium uocare; nam et Ouidius nescit quod bene cessit relinquere. Cum Polyxene esset adducta tumulo Achillis immolanda, Hecuba dixit: cinis ipse sepulti In genus hoc pugnat. poterat esse contentus, adiecit: tumulo quoque sensimus hostem. neque hoc contentus adiecit: Aeacidae fecunda fui. Aiebat Scaurus non minus magnam uirtutem esse scire dicere quam scire desinere.

de uis sum actium quidam duo filius sub noverca amitto dubius signum cruditas et venenum tertius filius auus maternus rapio qui ad viso aeger non sum admitto quaero pater per praeco dico apud sui sum accuso de uis habeo filia quamuis unus filius supersum fecundus aput ego nutrio sine quis timeo ne non admittaris cum uenus non quaero filius qui perdo qui non perdo quaero pater ab ego unus repeto ego duo ab pater multus habeo qui auus quam qui reor timeo sum venio ad aegroto nepos admitto non sum hic uerus uolo sum nullus uolo sum qui arma pugna uulnus non habeo describo iste comitas tumultus unus puer sum et unus senex rapio inquam filius meus immo nepos meus tollo immo venio non possum excludo si qui obsedeo ab latro armo manus coniunx liber rapio accusaris possum beneficium meus et medicus alligo et corpus noster uis medeor non possum ego ago tamquam cum alienus habeo suus ius natura et hic inter auus et pater intersum qui anus seruo licet suus pater et occaedes qui iste sum tam serus pietas tam praeposterus quaero tuus ab tertius incipio quisquis puer faveo ne inuenio opto pars alter non ut nepos seruo facio sed ut infamo uxor veneficium ego venefica emancipo ego cum socer iudex ne uiuus quidem prior uxor conuenio morior uerus inimicus profiteor langueo puer cum uociferatio atque conuitio auspico quisquis accido uenio qui ad sanus nepos numquam ante uenio non admitto et tunc enim uideo uenio rapio extra habeo hic montanvs uitium sententia suus repeto corrumpo dum non contineo unus res semel bene dico efficio ne bene dico propter hic soleo scavrvs montani inter orator ovidius uoco nam et ovidius nescio qui bene cedo relinquo cos polyxene sum adduco tumulus achilles immolo hecuba dico cinis ipse sepelio in genus hic pugno possum sum contineo adiicio tumulus quoque sentio hostis neque hic contineo adiicio aeacides fecundus sum aio scaurus non paruus magnus uirtus sum scio dico quam scio desino


De moribus sit actio. Popilium parricidii reum Cicero defendit; absolutus est. proscriptum Tullium ab Antonio missus occidit; caput ad Antonium retulit. accusatur de moribus. Occidit Ciceronem Popilius. Iamne creditis occisum ab isto patrem? Occisurus Ciceronem debuit incipere a patre. Antonius, inquid, iussit. Non te pudet, Popili? imperator tuus te credidit posse parricidium facere. Abscidit caput, amputauit manum. minus in illo crimen est, quod Ciceronem occidit. Pro dii boni! occisum Ciceronem malos mores uoco. Hoc unum feliciter, quod ante occidisti patrem quam Ciceronem. Facilius pro parricida Cicero iudicem mouit quam pro se clientem. Ad uos hoc, patroni, spectat exemplum: nullos magis odit Popilius quam quibus plurimum debet. Abscidit ceruices. Parce iam, Popili: nihil tibi nisi occidendum mandauit Antonius. Pudeat te, Popili: accusator tuus uiuit. Non credidisset Popilium facturum Antonius, nisi parricidium fecisse meminisset. Dii manes Popili senis et inultae patris umbrae te, Cicero, persecuntur, ut quem negasti sentias parricidam. Non hausit Minturnensis palus exulem Marium; Cimber etiam in capto uidit imperantem. Cn. Pompeius terrarum marisque domitor libenter se Hortensi clientem professus est; et Hortensius bona Pompei, non Pompeium defenderat. Ita tu, Popili, si Antonius iussisset, et patrem occidisses? Pars altera. Si illa tempora in crimen uocas, dicis non de hominis, sed de reipublicae moribus. Miraris si eo tempore necesse fuit Popilio occidere quo Ciceroni mori? Ciceronis proscriptio fuit occidi, mea occidere. iussit imperator, iussit uictor: ego illi negare quicquam possem, cui nihil negare poterat respublica? Extra. Popilium pauci ex historicis tradiderunt interfectorem Ciceronis et hi quoque non parricidii reum a Cicerone defensum, sed in priuato iudicio.

de mos sum actium popilius parricidium reus cicero defendo absolvo sum proscribo tullius ab antonius mitto occido caput ad antonius refero accuso de mos occido cicero popilius jam credo occido ab iste pater occaedes cicero debeo incipio ab pater antonius inquid iubeo non tu pudeo popilis imperator tuus tu credo possum parricidium facio abscido caput amputo manus paruus in ille crimen sum qui cicero occido pro dius bonus occido cicero malus mos voco hic unus feliciter qui ante occido pater quam cicero facilis pro parricida cicero judico moueo quam pro sui cliens ad tu hic patronus specto exemplum nullus magis odi popilius quam qui multus debeo abscido ceruix parco iam popilis nihil tu nisi occaedes mando antonius pudeo tu popilis accusator tuus uiuo non credo popilius facio antonius nisi parricidium facio memini dius manes popilis senex et inultus pater umbra tu cicero persecuntur ut qui nego sentio parricida non haurio minturnensis palus exulis marius cimber etiam in capio uideo impero cn pompejus terra mare domito libet sui hortensius cliens profiteor sum et hortensius bonus pompejus non pompejus defendo ita tu popilis si antonius iubeo et pater occido pars alter si ille tempus in crimen uoco dico non de homo sed de reipublicae mos miror si is tempus necesse sum popilius occaedes quo cicero morior cicero proscriptio sum occido meus occaedes iubeo imperator iubeo uictor ego ille nego quisquam possum qui nihil nego possum respublica extra popilius paucus ex historicus trado interfector cicero et hic quoque non parricidium reus ab cicero defendo sed in priuo iudicium


nec enim quicquam magis in illo mirareris quam quod grauitas quae deerat uitae, actioni supererat: quamdiu citra iocos se continebat, censoria oratio erat. Deinde ipsa quae dicebat meliora erant quam quae scribebat. Vir enim praesentis animi et maioris ingenii quam studii magis placebat in his quae inueniebat quam in his quae attulerat. Iam uero iratus commodius dicebat, et ideo diligentissime cauebant homines ne dicentem interpellarent.

neque enim quisquam magis in ille miro quam qui gravitas qui desum uita actio supersum quamdiu citer iocus sui contineo censorius oratio sum deinde ipse qui dico bonus sum quam qui scribo vir enim praesum animus et magnus ingenium quam studium magis placeo in hic qui inuenio quam in hic qui affero iam uerus irascor commodus dico et ideo diligens cauebant homo ne dico interpello


Diuidere controuersiam putabat ad rem pertinere si illum interrogares, non putabat si audires. is illi erat ordo quem impetus dederat; non dirigebat se ad declamatoriam legem. Nec uerba custodiebat. quaedam enim scolae iam quasi obscena refugiunt nec si qua sordidiora sunt aut ex cotidiano usu repetita possunt pati. Ille in hoc scolasticis morem gerebat, ne uerbis calcatis et obsoletis uteretur; sed quaedam antiqua et a Cicerone dicta, a ceteris deinde deserta dicebat, quae ne ille quidem orationis citatissimae cursus poterat abscondere. adeo quicquid insolitum est etiam in turba notabile est.

divido controuersia puto ad res pertineo si ille interrogaris non puto si audio is ille sum ordo qui impetus do non dirigo sui ad declamatorius lex neque uerbum custodio quidam enim scolae iam quasi obscenus refugio neque si qui sordidus sum aut ex cottidianus usus repeto possum patior ille in hic scolasticis mos gero ne uerbum calceo et obsolesco uto sed quidam antiquus et ab cicero dictum ab ceterus deinde desero dico qui ne ille quidem oratio citatus curro possum abscondo adeo quisquis insolitus sum etiam in turba notabilis sum


Adulterum cum adultera qui deprehenderit, dum utrumque corpus interficiat, sine fraude sit. Liceat adulterium in matre et filio uindicare. Vir fortis in bello manus perdidit. deprehendit adulterum cum uxore de qua filium adolescentem habebat; imperauit filio, ut occideret. non occidit; adulter effugit. abdicat filium. contradicit. Solus ego ex omnibus maritis nec dimisi adulteros nec occidi. Quis non putet aut me sine filio fuisse, aut filium sine manibus? Conceptus est iste — ex quo, sciemus cum adulteros deprehendero. Tunc primum sensi me manus perdidisse. In bello meas, domi etiam filii manus perdidi. tam frustra ad filium quam ad gladium cucurri. In bella non uenit et ante patriae quam patri negauit manus. Vsque eo pugnauit pro uobis, ut pro se non posset. Adolescens, quos dimisisti sequere. Non potui, inquit, matrem occidere. quo sis excusatior, adice et patrem. Pars altera. Alterum putaui parricidium matrem coram patre occidere. Non semper scelera nostri iuris sunt et truces quoque animos misericors natura debilitat. In tam inopinati flagitii spectaculo toto corpore stupui. Pater, tibi manus defuerunt, mihi omnia. Priusquam in mei memoriam reuerterer, exierunt. Maius erat scelus quod imperabas quam quod deprehenderas. Si quid exegeris maius uiribus meis, dicam: ignosce, non possum; ignoscit filio pater nauigationem recusanti, si non ferat mare, ignoscit non sequenti castra, si non potest, quamuis pater ipse militaris sit. Ipsam legem recita: “liceat marito, liceat et filio.” quare tam multos nominat, nisi quod putat esse aliquos qui non possint? Exierunt adulteri inter patrem debilem et filium stupentem.

adulter cum adultero qui deprehendo dum uterque corpus interfacio sine fraus sum licet adulterium in mater et filius uindico vir fortis in bellum manus perdo deprehendo adulter cum uxor de qui filius adolesco habeo impero filius ut occaedes non occido adulter effugio abdico filius contradico solus ego ex omnis maritus neque dimitto adulter neque occido quis non puto aut ego sine filius sum aut filius sine manus concipio sum iste ex quo scio cum adulter deprehendo tunc primus sentio ego manus perdo in bellum meus domus etiam filius manus perdo tam frustra ad filius quam ad gladius curro in bellum non uenio et ante patria quam pater nego manus vsque is pugno pro tu ut pro sui non possum adolesco qui dimitto sequor non possum inquam mater occaedes quo sum excuso adicio et pater pars alter alter puto parricidium mater coram pater occaedes non semper scelus noster ius sum et trux quoque animus misericors natura debilito in tam inopinor flagitium spectaculum totus corpus stupeo pater tu manus desum ego omnis priusquam in meus memoria reuerterer exeo magnus sum scelus qui impero quam qui deprehendo si quis exigo magnus uis meus dico ignosco non possum ignosco filius pater nauigatio recuso si non fero mare ignosco non sequor castrum si non possum quamuis pater ipse militaris sum ipse lex recito licet marito licet et filius quare tam multus nomino nisi qui puto sum aliquis qui non possum exeo adulter inter pater debilis et filius stupeo


Sacerdos casta e castis, pura e puris sit. Quaedam uirgo a piratis capta ueniit; emta a lenone et prostituta est. uenientes ad se exorabat stipem. Militem qui ad se uenerat, cum exorare non posset, conluctantem et uim inferre uolentem occidit. accusata et absoluta et remissa ad suos est. petit sacerdotium. contradicitur. Sacerdos uestra adhuc in lupanari uiueret, nisi hominem occidisset. Quid mihi sacerdotem cuius precaria est castitas? Id enim deerat ut eas templa recipiant, quas aut carcer aut lupanar eiecit. Indignam te sacerdotio dicerem, si transisses per lupanar. “Fortuna pati coegit et misereri debent omnes mei.” At nos non facimus miserandas sacerdotes, nec est apud nos maximus honor ultimorum malorum solatium. Ita domi custodita est, ut rapi posset; ita cara fuit suis, ut rapta non redimeretur; ita raptae pepercere piratae, ut lenoni uenderent; sic emit leno, ut prostitueret; sic uenientes deprecata est, ut ferro opus esset. Mouet me respectus omnium uirginum, si in ciuitate nulla inueniri potuit neque meretrice castior neque homicida purior. Nulla est satis pudica de qua quaeritur. Omnes, inquit, exoraui. Si quis dubitabat an meretrix esset, audiat quam blanda sit. Putemus tres sacerdotium petere, unam quae capta sit, alteram quae prostiterit, tertiam quae hominem occiderit: omnibus nego. Pars altera. Voluerunt dii esse miraculo in captiua libertatem, in prostituta pudicitiam, in homicida innocentiam. Narrate sane omnes tamquam ad prostitutam uenisse, dum tamquam a sacerdote discesserint. Quam pudica sit, miles ostendit; quam innocens, iudex; quam felix, reditus. Inter tot pericula dii non seruassent, nisi sibi seruaturi fuissent. Totum populus ad seruandam pudicitiam contulit quicquid ad uiolandam adtulerat. Dicat diis pudicitiam quibus debet. Extra. Longe recedendum est ab omni obscoenitate et uerborum et sensuum. quaedam satius est causae detrimento tacere quam uerecundiae dicere.

sacerdos castus e caveo purus e purus sum quidam uirgo ab pirata capio ueniit emta ab leno et prostituo sum venio ad sui exoro stips miles qui ad sui uenio cum exoraris non possum conluctor et uis infero volo occido accuso et absolvo et remitto ad suus sum peto sacerdotium contradico sacerdos uester adhuc in lupanaris vivo nisi homo occido quis ego sacerdos qui precarius sum castitas is enim desum ut is templum recipio qui aut carcer aut lupanar eicio indignus tu sacerdotium dico si transeo per lupanar fortuna patior cogo et misereo debeo omnis meus at nos non facio misero sacerdos neque sum apud nos magnus honor ulter malus solacium ita domus custodio sum ut rapio possum ita carus sum suus ut rapio non redimo ita rapio parco pirata ut leno vendo sic emo leno ut prostituo sic venio deprecor sum ut ferrum opus sum moueo ego respicio omnis uirgo si in ciuitas nullus inuenio possum neque meretrix castus neque homicida purus nullus sum satis pudicus de qui quaero omnis inquam exoraui si quis dubito an meretrix sum audio quam blandus sum puto tres sacerdotium peto unus qui capio sum alter qui prosto tertius qui homo occido omnis nego pars alter volo dius sum miraculum in captivus libertas in prostituo pudicitia in homicida innocentia narro sanus omnis tamquam ad prostituo uenio dum tamquam ab sacerdos discedo quam pudicus sum miles ostendo quam innocens iudex quam felix redeo inter tot periculum dius non servo nisi sui seruaturi sum totus populus ad servo pudicitia confero quisquis ad uiolandam affero dico diuus pudicitia qui debeo extra longus recedo sum ab omnis obscoenitas et uerbum et sensus quidam sero sum causa detrimentum taceo quam verecundia dico


Miraris eundem non aeque bene declamare quam causas agere aut eundem non tam bene suasorias quam iudiciales controuersias dicere? SILO POMPEIVS sedens et facundus et literatus est et haberetur disertus si a praelocutione dimitteret: declamat tam male ut uidear belle optasse cum dixi: numquam surgas. Magna et uaria res est eloquentia neque adhuc ulli sic indulsit ut tota contingeret; satis felix est qui in aliquam eius partem receptus est.

miror idem non aequus bene declamaris quam causa ago aut idem non tam bene suasoria quam iudicial controversia dico silus pompeivs sedeo et facundus et literatus sum et habeo dissero si ab praelocutio dimitto declamo tam malus ut uideo bellus opto cum dico numquam surgo magnus et uarius res sum eloquentia neque adhuc ullus sic indulgeo ut totus contingo satis felix sum qui in aliqui is pars recipio sum


Sacrilego manus praecidantur. Elii ab Atheniensibus Fidian acceperunt, ut his Iouem Olympium faceret, pacto interposito, ut aut Fidian aut centum talenta redderent. perfecto Ioue Elii Fidian aurum rapuisse dixerunt et manus tamquam sacrilego praeciderunt, truncatum Atheniensibus reddunt. petunt Athenienses centum talenta. contradicunt. Iam Fidian commodare non possum. Tunc demum illa maiestas exprimi potest, cum animus opera prospexit, manus duxit. Ante sibi quam operi Iouem fecit. Sacrilegi uos estis qui praecidistis consecratas manus. Primum sanguinem deus sui uidit artificis. Testor Iouem, proprium iam Fidiae deum. Ars alios in miseria sustinet, te miserrimum fecit. Paciscendum Fidian manus fecerant. Sine eo Fidian nos recepturos putatis, sine quo uos accepturi non fuistis ? Commodauimus qui facere posset deos, recepimus qui ne adorare quidem possit. Non pudet uos Iouem debere sacrilego? Superest homo, sed artifex periit. Poenam nobis Fidiae, non Fidian redditis. Manus quae solebant deos facere, nunc ne homines quidem rogare possunt. Talem fecit Iouem, ut hoc eius opus Elii esse ultimum uellent. Manus commodauimus, manus reposcimus. Elius est testis, Elius accusator, Elius iudex, Atheniensis tantum reus. Inuoco deos, et illos quos fecit Fidias et illos quos facere potuit. Recepimus Fidian: confiteor, si possumus commodare. Pars altera. Habuimus aurum olim sacrum, habuimus ebur; sacrae materiae artificem quaesiuimus. disposueramus quidem ut aliis quoque templis simulacra Fidias faceret, sed non erat tam necesse ornare deos quam uindicare.

sacrilegus manus praecido elii ab atheniensis fidian accipio ut hic iuppiter olympius facio pacisco interpono ut aut fidian aut centum talentum reddo perficio iuppiter elii fidian aurum rapio dico et manus tamquam sacrilegus praecido trunco atheniensis reddo peto atheniensis centum talentum contradico iam fidian commodo non possum tunc demum ille maiestas exprimo possum cum animus opus prospicio manus duco ante sui quam operio iuppiter facio sacrilegus tu sum qui praecido consecro manus primus sanguis deus suus uideo artifex testo iuppiter proprius iam fidiae deus ars alius in miseria sustineo tu miser facio pacisco fidian manus facio sinis is fidian nos recipio puto sine quo tu accipio non sum commodo qui facio possum deus recipio qui ne adoro quidem possum non pudeo tu iuppiter debeo sacrilegus supersum homo sed artifex pereo poenus nos fidiae non fidian reddo manus qui soleo deus facio nunc ne homo quidem rogo possum tal facio iuppiter ut hic is opus elii sum ulter uolo manus commodo manus reposco elius sum testis elius accusator elius iudex atheniensis tantus reus invoco deus et ille qui facio fidias et ille qui facio possum recipio fidian confiteor si possum commodo pars alter habeo aurum olim sacer habeo ebur sacer materia artifex quaero dispono quidem ut alius quoque templum simulacrum fidias facio sed non sum tam necesse ornaris deus quam uindico


Iniuriarum sit actio. Quidam cum haberet filium et diuitem inimicum, occisus inspoliatus inuentus est. adolescens sordidatus sequi diuitem coepit. diues eduxit in ius eum et postulauit ut si quid suspicaretur, argueret. adolescens ait: accusabo cum potero. diues petens honores repulsus est; accusat iniuriarum pauperis filium. contradicit. Gratias ago diuiti, quod quos odit iam reos facere contentus est. Non ambulabis, inquid, eadem uia, non calcabis uestigia mea, non offeres delicatis oculis sordidam uestem, non flebis inuito me, non tacebis. perieramus si hic magistratus esset. Quod sordidatus fui, luctus est; quod fleui, pietatis; quod non accusaui, timoris; quod repulsus est, uestrum est. Honores patre meo uiuo numquam petiuit. Vitium me meum sequitur: taceo. utinam hoc uitium habuisset et pater! Quando uobis non sordidati sumus? Accusa, inquit, pauper diuitem. ambulare mihi arbitrio meo non licet. Accusa, inquit, reum perage, perora. quis accusare sic loquentem potest? Cur, inquid, me sequeris? aliud ergo pauperes iter, aliud diuites habent? Quisquis percussor ruit quasi diues spolia contempsit. Mortuo patre meo — metuo enim ne quis se laedi putet, si dixero occisum. Sordidatus es, inquid, fles. Quid aliud facere possum occisi pauperis filius? Quid accusanti fecisset qui persequitur tacentem? Quare, inquid, sequeris me? ut aliquando mei miserearis, ut desinas adflictam domum persequi. Eum accusatorem habeo qui se reum non esse miratur. “Cur non agis?” quia adeo non metuis, ut cogas. Sordidatus sum. Quod reo licet, lugenti non licet? an ne lugebo quidem quem uindicare non possum? Non erat in illo praeda quam grassator adpeteret; erat summa uirtus, contumax aduersus fastidium diuitiarum innocentia: haec ab inimico petita sunt spolia. Quis caedem machinatus est? scire non possum; quod dissimulari non potest scio, quis optauerit. et tu diues inimicus es et ille inspoliatus inuentus est: non est cur accusem, sed est cur suspicer. Pars altera. Vt scias te inuidiam mihi facere, cum dixissem: “accusa me,” non negasti, sed respondisti: accusabo cum potero.

iniuriaris sum actium quidam cum habeo filius et dives inimicus occido inspoliatus inuenio sum adolesco sordido sequor dives coepio diues educo in ius is et postulo ut si quis suspicor arguo adolesco aio accuso cum possum diues peto honor repello sum accuso iniuriaris pauper filius contradico gratia ago dives qui qui odi iam reus facio contineo sum non ambulo inquid idem uia non calco uestigium meus non offertor delicatus oculus sordidus uestis non fleo inuitus ego non taceo pereo si hic magistratus sum qui sordido sum luctus sum qui fleui pietas qui non accuso timor qui repello sum uester sum honor pater meus uiuus numquam peto vitium ego meus sequor taceo utinam hic uitium habeo et pater quando tu non sordido sum accuso inquam pauper dives ambulo ego arbitrium meus non licet accuso inquam reus perago peroro quis accuso sic loquor possum cur inquid ego sequor alius ergo pauper iter alius diues habeo quisquis percussor ruo quasi diues spolium contemno mortuus pater meus metuo enim ne quis sui laedo puto si dico occido sordido sum inquid fleo quis alius facio possum occido pauper filius quis accuso facio qui persequor taceo quaris inquid sequor ego ut aliquando meus miserearis ut desino affligo domus persequor eos accusator habeo qui sui reus non sum miro cur non ago quia adeo non metuo ut cogo sordido sum qui reor licet lugeo non licet an ne lugeo quidem qui uindico non possum non sum in ille praeda quam grassator adpeto sum summus uirtus contumax aduersus fastidium diuitiae innocens hic ab inimicus peto sum spolium quis caedes machinor sum scio non possum qui dissimularis non possum scio quis opto et tu diues inimicus sum et ille inspoliatus inuenio sum non sum cur accuso sed sum cur suspicor pars alter vt scio tu inuidia ego facio cum dico accuso ego non nego sed respondeo accuso cum possum


Quosdam disertissimos agnoui uiros non respondentes famae suae cum declamarent, in foro maxima omnium admiratione dicentes, simul ad has domesticas exercitationes secesserant desertos ab ingenio suo. quod accidere plerisque aeque mihi mirum quam certum est. Memini itaque me a Severo Cassio quaerere, quid esset cur in declamationibus eloquentia illi sua non responderet.

quidam dissero anosco uir non respondeo fama suus cum declamo in forum maximus omnis admiratio dico simul ad hic domesticus exercitatio secedo desero ab ingenium suus qui accido plerusque aequus ego mirus quam certus sum memini itaque ego ab severus casseius quaero quis sum cur in declamatio eloquentia ille suus non respondeo


Pater et filius imperium petebant; praelatus est filius. commisso bello captus est. missi sunt decem legati ad redimendum imperatorem. euntibus occurrit pater, dixit sero se aurum ad redemptionem tulisse, filium crucifixum esse. illi peruenerunt, quibus imperator ex cruce dixit: cauete proditorem. reus fit pater proditionis. Imperator supplicium tulit, proditor pretium. Tristiorem istum uidimus, cum filius imperator renuntiatus est, quam cum captus. Quemadmodum redisti tutus, senex, solus, cum auro, cum etiam imperatores capiantur? Plus accepit auri, quam quod posset abscondi. nolite mirari: et imperatorem et filium uendiderat. “Cauete proditorem.” iam comitiis cauimus. Abstulissent tibi aurum hostes, nisi dedissent. “Cauete proditorem.” indicium fuit morientis breue, filii uerecundum. Cur dimissus es? si nihil aliud, et ducem genuisti et dux esse uoluisti. Candidatus processit contra patrem: iam tunc nobis uerecunde indicauit. filius tuus tibi credere rempublicam noluit. Legati nostri aurum ferebant, pater auferebat. Non immobilis deriguisti, non illic quasi et ipso affixus haesisti. quid tam cito recedis? adhuc et uiuit et loquitur. Voce proditionem indicauit, silentio proditorem. Optimus imperator curare rempublicam ne in cruce quidem desiit. Tibi non dixit: caue proditionem. Nec imperator potuit tacere proditionem, nec loqui filius proditorem. Expecta dum mittantur legati. dicis: affectus non sustinet moram. ergo si redimere non potes uiuum, saltim mortuum redime. numquam tam durus hostis fuit, ut paternis lacrimis non flecteretur. “Cauete proditionem;” id est, ne quis insciis custodibus exeat, ne quis ignorante republica ad hostem perueniat, ne quis ex hostium castris grauis auro reuertatur. Indicio nihil deest: de proditione uobis dicit imperator, de proditore legati. Sublata quaestio est. quaeritis quem dixit? uidete cui nihil dixerit. Pars altera. In comitiis filio meo cessi. Decretum non expectaui, sed amens et attonitus protinus cucurri. ad summam, festinaui nec occurri. Sciebam hostes patrum lacrimis saepe flecti. Extra. Latro non curauit dicere nullam factam esse proditionem, set se proditorem non esse. Suspectus est, inquid, iudici qui plus quam se defendit. CESTIVS posita suasoria: “deliberat Alexander an Oceanum nauiget, cum exaudita uox esset: quousque, inuicte?” describenti discipulo late Alexandri uictorias gentesque perdomitas addentique: “quousque post ista?” exclamauit: “et tu quousque?”

pater et filius imperium peto praefero sum filius committo bellum capio sum mitto sum decem legatus ad redimo imperator eo occurro pater dico serus sui aurum ad redemptio fero filius crucifixum sum ille peruenio qui imperator ex crux dico caueo proditor reus fio pater proditio imperator supplicium fero proditor pretium tristis iste uideo cum filius imperator renuntio sum quam cum capio quemadmodum redeo tueor senex solus cum aurum cum etiam imperator capio multus accipio aurum quam qui possum abscondo nolo miror et imperator et filius vendo caueo proditor iam comitium caveo aufero tu aurum hostis nisi do caueo proditor indicium sum morior breuis filius verecundus cur dimitto sum si nihil alius et dux gigno et dux sum uolo candido procedo contra pater iam tunc nos verecundus indico filius tuus tu credo rempublicam nolo legatus noster aurum fero pater aufero non immobilis derigesco non illic quasi et ipse affigo haereo quis tam cito recedo adhuc et uiuo et loquor vox proditio indico silentium proditor bonus imperator curo rempublicam ne in crux quidem desino tu non dico caueo proditio neque imperator possum taceo proditio neque loquor filius proditor expecta dum mitto legatus dico afficio non sustineo mora ergo si redimo non possum uiuus saltem mortuus redimo numquam tam durus hostis sum ut paternus lacrima non flecto caueo proditio is sum ne quis inscius custos exeo ne quis ignoro republico ad hostis pervenio ne quis ex hostis castrum grauis aurum revorto indicium nihil desum de proditio tu dico imperator de proditor legatus tollo quaestio sum quaero qui dico uideo qui nihil dico pars alter in comitium filius meus cedo decretum non expectaui sed amens et attono protinus curro ad summa festinaui neque occurro scio hostis pater lacrima saepe flecto extra latro non curo dico nullus facio sum proditio sed sui proditor non sum suspicio sum inquid judicium qui multus quam sui defendo cestivs pono suasoria delibero alexander an oceanus navigo cum exaudio uox sum quousque invictus describo discipulus latus alexander victoria gens perdomo addo quousque post iste exclamo et tu quousque


ego negaui me de balneo publico exiturum, nisi lotus essem. Deinde libuit Ciceroni de Cestio in foro satisfacere. subinde nanctus eum in ius ad praetorem uoco et cum quantum uolebam iocorum conuitiorumque effudissem, postulaui ut praetor nomen eius reciperet lege inscripti maleficii. tanta illius perturbatio fuit, ut aduocationem peteret. Deinde ad alterum praetorem eduxi et ingrati postulaui. Iam aput praetorem urbanum curatorem ei petebam; interuenientibus amicis qui ad hoc spectaculum concurrerant et rogantibus dixi molestum me amplius non futurum, si iurasset disertiorem esse Ciceronem quam se. nec hoc ut faceret uel ioco uel serio effici potuit.

ego nego ego de balneum publicus exeo nisi lotus sum deinde libet cicero de cestius in forum satisfacere subinde nanciscor is in ius ad praetor voco et cum quantus volo jocus conuitiorumque effundo postulo ut praetor nomen is recipio lex inscribo maleficium tantus ille perturbatio sum ut aduocatio peto deinde ad alter praetor educo et ingratus postulo iam aput praetor urbanus curator is peto intervenio amicus qui ad hic spectaculum concurro et rogo dico molestus ego amplus non sum si juro disertus sum cicero quam sui neque hic ut facio uel iocus uel serius efficio possum


0 magnos uiros qui fortunae succumbere nesciunt et aduersas res suas uirtutis experimenta faciunt! declamauit Pollio Asinius intra quartum diem quam filium amiserat: praeconium illud ingentis animi fuit malis suis insultantis. At contra Q. HATERIVM scio tam inbecillo animo mortem Sex. filii tulisse, ut non tantum recenti dolori cederet, sed ueteris quoque et oblitterati memoriam sustinere non posset. Memini cum diceret controuersiam de illo qui a sepulchris trium filiorum abstractus iniuriarum agit, mediam dictionem fletu eius interrumpi; deinde tanto maiore impetu dixit, tanto miserabilius, ut appareret quam magna interim pars esset ingenii dolor.

magnus uir qui fortuna succumbo nescio et aduerro res suus uirtus experimentum facio declamo pollio asinius intra quartus dies quam filius amitto praeconium ille ingens animus sum malus suus insulto at contra q haterivm scio tam imbecillus animus mors sex filius fero ut non tantus recens dolor cedo sed uetus quoque et oblittero memoria sustineo non possum memini cum dico controuersia de ille qui ab sepulcrum tres filius abstraho iniuriaris ago medius dictio fleo is interrumpo deinde tantus magnus impetus dico tantus miserabilis ut appareo quam magnus interim pars sum ingenium dolor


Rapta raptoris aut mortem aut indotatas nuptias optet. Raptor postulat, ut rapta educatur. pater non uult. Iste raptor est, ego in ius educor. Non est tam facile homini probo occidere quam perdito mori. Communis, inquid, lex est. dii faciant ne me experiri cogas, an tota ista mea sit. Quando ergo, inquid, optabis? Hoc tempore non possum; curo uulnera, familiam reficio, expugnatam domum lugeo, ereptam uirginitatem consolor, minantem sibi ipsi custodio. Quando optabis? cum rapta uoluerit, non cum raptor. Quando optabis? cum tu noles. Quando, inquit, optabis? paro me optioni, confirmo animum; non est facile hominem occidere; premo interim gemitus meos et introrsus erumpentes lacrimas ago. Scis quid futurum sit: uultus te meus decepit. Stulte, quemquam putas morari filiae suae nuptias? In securem incurris et carnificem ultro uocas. cum rogare debeas, conuitium facis. Nemo uindicare se cogitur. Pars altera. Nihil est miserius quam incertum inter uitam mortemque destitui. Iam beneficium erit etiamsi mortem optauerit. In amorem filiae istius incidi. appellare debui de nuptiis patrem; feci; sed uidetis quam etiam in lege lentus sit. Raptor uitam alieni arbitrii habet, libertatem sui. Lex ista communis est. Habet hic raptor quod timeat, habet et quod sperare possit. In lege, inquid, non est scriptum quando. immo statim; quotiens tempus non adicitur, praesens intellegitur. Tam longum tibi ius in caput ciuis permittatur? Crudelius est quam mori, semper mortem timere.

rapio raptor aut mors aut indotatus nuptiae opto raptor postulo ut rapio educo pater non uolo iste raptor sum ego in ius educo non sum tam facilis homo probo occaedes quam perdo morior communis inquid lex sum dius facio ne ego experior cogo an totus iste meus sum quando ergo inquid opto hic tempus non possum curo uulnus familia reficio expugno domus lugeo eripio uirginitas consolo mino sui ipse custodio quando opto cum rapio uolo non cum raptor quando opto cum tu nolo quando inquam opto paro ego optio confirmo animus non sum facilis homo occaedes premo interim gemitus meus et introrsum erumpo lacrima ago scio quis sum sum uultus tu meus decipio stultus quisquam puto moraris filia suus nuptiae in securis incurro et carnifex ultro uoco cum rogo debeo conuitium facio nemo uindico sui cogo pars alter nihil sum miser quam incertus inter uita mors destituo iam beneficium sum etiamsi mors opto in amor filia iste incido appello debeo de nuptiae pater facio sed uideo quam etiam in lex lentus sum raptor uita alienus arbitrium habeo libertas suus lex iste communis sum habeo hic raptor qui timeo habeo et qui spero possum in lex inquid non sum scribo quando immo statim quotiens tempus non adicio praesens intellego tam longus tu ius in caput ciuis permitto crudelis sum quam morior semper mors timeo


Torta a tyranno uxor, numquid de uiri tyrannicidio sciret, perseuerauit negare. postea maritus eius tyrannum occidit. intra quinquennium non parientem sterilitatis nomine dimisit. agit illa ingrati. Eas nuptias tyrannicidium diduxit, quas non diduxit tyrannus. Trahebantur matronae, rapiebantur uirgines, nullae tunc uidebantur feliciores quam quae liberos non habebant. Suspicatus est hunc tyrannus de tyrannicidio cogitare, siue isti aliquid excidit siue non bene tegit uultus magna consilia; tamen de uxoris garrulitate queri non potest, cum sciat quemadmodum taceat. Inposita in eculeum saepius ad absentem uirum respexit quam ad praesentem tyrannum. Explicatur totus aduersus infelicem feminam tyrannicae crudelitatis apparatus et illa instrumenta uirorum quoque animos ipso uisu frangentia ad excutiendam muliebris pectoris scientiam proponuntur, uerberibus corpus abrumpitur. Nescio, respublica, an tibi ista mulier datura sit liberos; tyrannicidam dedit. Miraris si transiit quinquennium inter uxorem tortam et occupatum uirum? Scissum corpus flagellis, igne adustum tormentisque conuulsum. ignoscetis puto mulieri si dixero: fessa est. Quid tyrannicidio gloriaris? facilius est tyrannum occidere quam sustinere. Verbera, laminae, eculeus, quicquid antiqua saeuitia inuenerat, quicquid adiecerat noua — quid amplius dicam? et tyrannus torquebat et cum de tyrannicidio quaereret. Num premit censum onerosa sumtibus et ut seculi mos est in deterius luxu fluente muliebris ambitio certamine mutuo usque in publica damna priuatis insanit? numquid gemmas et ex alieno litore petitos lapillos? Expecta, potest parere; non respondet ad certam diem fecunditas. sui iuris rerum natura est. Vtrum putas tuum esse mirandum tyrannicidium an huius silentium? Pars altera. “Ego torta sum;” merito obiceres nisi te uindicassem. Etiamsi scisti de tyrannicidio uiri nec indicasti, non est beneficium scelus non facere. deinde nec scisti; non enim tibi indicaui nec tam magnum consilium, uirilibus quoque animis graue, commisi muliebri garrulitati, quae id solum potest tacere quod nescit. Quo tempore uxor torta est nihil adhuc de tyrannicidio cogitabam; postea cogitaui et haec ipsa mihi cogitandi causa fuit uxoris ultio. Si quod audierat tacuit, non beneficium est sed fides. Extra. L. VINICIVS, quo nemo ciuis Romanus in agendis causis praesentius habuit ingenium. quicquid longa cogitatio illi praestatura erat, prima intentio animi dabat; ex tempore causas agebat, sed non desiderabat hanc commendationem, ut ex tempore agere uideretur. de hoc eleganter dixit diuus Augustus: L. VINICIVS ingenium in numerato habet.

torqueo ab tyrannus uxor numquid de uir tyrannicidium scio perseuero nego postea maritus is tyrannus occido intra quinquennium non pario sterilitas nomen dimitto ago ille ingratus is nuptiae tyrannicidium diduco qui non diduco tyrannus traho matrona rapio uirgo nullus tunc uideo felix quam qui liber non habeo suspicor sum hic tyrannus de tyrannicidium cogito siue iste aliquis excido siue non bene tego uultus magnus consilium tamen de uxor garrulitas queror non possum cum scio quemadmodum taceo inpono in equuleus saepis ad absum uir respicio quam ad praesens tyrannus explico totus aduersus infelix femina tyrannicus crudelitas apparatus et ille instrumentum uir quoque animus ipse uideo frango ad excutio muliebris pectus scientia propono uerber corpus abrumpo nescio respublica an tu iste mulier do sum liber tyrannicida do miror si transeo quinquennium inter uxor torqueo et occupo uir scissus corpus flagellum ignis aduro tormentum convulsus ignosco puto mulier si dico fessus sum quis tyrannicidium gloriaris facilis sum tyrannus occaedes quam sustineo verbero lamina equuleus quisquis antiquus saeuitia invenio quisquis adicio nouus quis amplus dico et tyrannus torqueo et cum de tyrannicidium quaero num premo census onerosus sumtibus et ut seculis mos sum in deterior luxus fluo muliebris ambitio certamen mutuus usque in publicus damno priuo insanio numquid gemma et ex alienus litus peto lapillus expecta possum pareo non respondeo ad certus dies fecunditas suus ius res natura sum vtrum puto tuus sum miror tyrannicidium an hic silentium pars alter ego torqueo sum mereo obicio nisi tu vindico etiamsi scio de tyrannicidium uir neque indico non sum beneficium scelus non facio deinde neque scio non enim tu indicaui neque tam magnus consilium uirilis quoque animus grauis committo muliebris garrulitas qui is solus possum taceo qui nescio quo tempus uxor torqueo sum nihil adhuc de tyrannicidium cogito postea cogito et hic ipse ego cogito causa sum uxor ultio si qui audio taceo non beneficium sum sed fides extra l vinicivs quo nemo ciuis romanus in ago causa praesens habeo ingenium quisquis longus cogitatio ille praesto sum primus intentio animus do ex tempus causa ago sed non desidero hic commendatio ut ex tempus ago uideo de hic eleganter dico diuus augustus l vinicivs ingenium in numero habeo


Audiui autem illum et uiridem et postea iam senem cum Marcello Aesernino nepoti suo quasi praeciperet. audiebat illum dicentem et primum disputabat de illa parte quam Marcellus dixerat: praetermissa ostendebat, leuiter tacta implebat, uitiosa coarguebat. deinde dicebat partem contrariam. Floridior erat aliquanto in declamando quam in agendo: illud strictum eius et asperum et nimis iratum ingenio suo iudicium adeo cessabat, ut in multis illi uenia opus esset quae ab ipso uix inpetrabatur.

audio autem ille et vir et postea iam senex cum marcellus aeserninus nepos suus quasi praecipio audio ille dico et primus disputo de ille pars quam marcellus dico praetermitto ostendo leuis tango impleo vitiosus coarguo deinde dico pars contrarius floridus sum aliquantus in declamo quam in ago ille stringo is et asperum et nimis irascor ingenium suus iudicium adeo cesso ut in multus ille uenia opus sum qui ab ipse uix impetro


Qui patrem pulsauerit manus ei praecidantur. Tyrannus patrem in arcem cum duobus filiis accersiit; imperauit adolescentibus ut patrem caederent. alter ex his praecipitauit se, alter cecidit. post in amicitiam tyranni receptus est. occiso tyranno praemium accepit. petuntur eius manus; pater defendit. Felicior essem si plures reos defenderem. Praecidetis tyrannicidae manus? quid hoc est? integer tyrannus iacet. Tam necesse fuit patrem caedere quam spoliare templa, uirgines rapere. 0 quantum istis debemus manibus, per quas iam nihil necesse est! Tales fuerunt, ut ex his posset tyrannum alter contempnere, alter occidere. Praecipitasti te, fili: hoc non est patri parcere sed tibi. Dura, fili; in tyrannum tibi per patrem eundum est. Vtrum ex filiis meis probatis? alter se occidit, alter tyrannum. Suspensas leuiter admouebat manus: filius simulabat ictus, pater gemitus. Necessitas magnum humanae infelicitatis patrocinium: haec excusat Saguntinos, quamuis non ceciderint patres, sed occiderint. Si nec iste cecidisset. Ille me fratri reliquerat, hic tyranno. In lege, inquid, nihil excipitur. sed multa licet non excipiantur, intelleguntur et scriptum legis angustum, interpretatio diffusa est. Quid interest lege excipere, ne fraudi sit ei qui per insaniam patrem pulsauit, cum illi non supplicio sed remedio opus sit? ne puniatur infans, si pulsauerit patrem? Hoc qui cogente tyranno fecit, ipso fuit miserior uapulante. Non est inpudica quae arcessita est a tyranno; non est sacrilegus sacerdos qui deorum inmortalium dona suis manibus pertulit ad tyrannum. Patre iubente fecit, nec cecidit iste, sed paruit. Vltio caesi patris nullius est nisi patris. Si a quolibet alieno caesus essem et iniuriarum agere nollem nemo nomine meo ageret. nunc nihil interest; poena maior est eius qui cecidit, ius idem eius qui caesus est. Pars altera. Tamdiu cecidit patrem donec placeret tyranno satelles. “Pro republica feci.” Ideni et reipublicae imputas et tyranno. Habuisti quod iactares tyranno: frater maluit mori; periit ne parricidium faceret aut uideret. Caesus, inquid, poenam remitto. Mirarer nisi pro tam bono patre fuisset qui mori uellet. Pater, inquid, uoluit. sed frater noluit. Pater, inquid, uoluit. ita tu non tyranno tantum, sed etiam patri dignus uisus es parricidio? Cecidisti patrem cum et legem nosses et fratrem. Extra. Ab Oppio proconsule, cum quo in Cretam SABINVS ierat, in theatro Graeci postulare coeperant,ut Sabinus maximum magistratum gereret. Mos autem est barbam et capillos magistratui Cretensium summittere. Surrexit Sabinus et silentio manu facto, hunc magistratum, inquid, ego Romae bis gessi. bis enim reus causam dixerat. Graeci non intellexerunt, sed bene precati Caesari petebant, ut illum honorem Sabinus et tertio gereret. Idem cum reus rogaret, ut in lautumias transferretur, non est, inquit, quod quemquam uestrum decipiat nomen ipsum lautumiae: illa enim minime lauta res est. Iocabatur in miseriis ac periculis suis, in quibus iocari eum non debuisse quis nescit potuisse quis credit?

qui pater pulso manus is praecido tyrannus pater in arx cum duo filius accersiit impero adolesco ut pater caedo alter ex hic praecipito sui alter cado post in amicitia tyrannus recipio sum occido tyrannus praemium accipio peto is manus pater defendo felix sum si multus reus defendo praecido tyrannicida manus quis hic sum integer tyrannus iaceo tam necesse sum pater caedo quam spolio templum uirgo rapio quantus iste debeo manus per qui iam nihil necesse sum tal sum ut ex hic possum tyrannus alter contempnere alter occaedes praecipito tu filis hic non sum pater parco sed tu durus filis in tyrannus tu per pater eo sum vtrum ex filius meus probo alter sui occido alter tyrannus suspendo leuis admoveo manus filius simulo iacio pater gemitus necessitas magnus humanus infelicitas patrocinium hic excuso saguntini quamuis non cado pater sed occido si neque iste cado ille ego frater relinquo hic tyrannus in lex inquid nihil excipio sed multus licet non excipio intellego et scribo lex angustus interpretatio diffundo sum quis intersum lex excipio ne fraus sum is qui per insanio pater pulso cum ille non supplicium sed remedium opus sum ne punior infer si pulso pater hic qui cogo tyrannus facio ipse sum miser uapulante non sum impudicus qui arcesso sum ab tyrannus non sum sacrilegus sacerdos qui deus immortalis donum suus manus perfero ad tyrannus pater jubeo facio neque cado iste sed pareo vltio caedo pater nullus sum nisi pater si ab quilibet alienus caedo sum et iniuriaris ago nolo nemo nomen meus ago nunc nihil intersum poena magnus sum is qui cado ius idem is qui caedo sum pars alter tamdiu cado pater donec placeo tyrannus satelles pro republico facio ideni et reipublicae imputo et tyrannus habeo qui iactaris tyrannus frater malo morior pereo ne parricidium facio aut video caedo inquid poena remitto miro nisi pro tam bonus pater sum qui morior uolo pater inquid uolo sed frater nolo pater inquid uolo ita tu non tyrannus tantus sed etiam pater dignus uideo sum parricidium cado pater cum et lex nosco et frater extra ab oppius proconsulis cum quo in creta sabinvs eo in theatrum graecum postulo coepio ut sabinus magnus magistratus gero mos autem sum barba et capillus magistratus cretensis summitto surgo sabinus et silentium manus facio hic magistratus inquid ego roma bis gero bis enim reus causa dico graecum non intellego sed bene preco caesaris peto ut ille honor sabinus et tertius gero idem cum reus rogo ut in lautumiae transfero non sum inquam qui quisquam uester decipio nomen ipse lautumiae ille enim paruus lauo res sum jocor in miseria atque periculum suus in qui iocor is non debeo quis nescio possum quis credo


Abdicato frater chirografum dedit dimidiam se partem daturum hereditatis, si non respondisset. ille tacuit. abdicatur alter a patre. Tantum aeris alieni habet quantum uiuo patre non possit soluere. Vis scire cuius fidei sis? ne frater quidem tibi sine chirografo credidit. Alterius spem moror, alterius fidem. Viuo et iam patrimonium meum diuisum est. Nisi succurritis uincet me et ille qui tacuit. non dissimulo me hodie duos abdicare. Chirografum prode, parricidarum foedus et nefariae spei pactum, chirografum danti impium, accipienti turpe, patri periculosum. Pars altera. In omnem me fortunam, frater, comitem tibi iungam: si militandum, una militabimus, si peregrinandum, una urbes peragrabimus, si cotidianam rogauero stipem, et illam tecum diuidam. Nolui recentem iram exagitari patris; malui ut tacendo patrem uinceret. Meae partis heres ero, tuae custos. Et quia de re maxima melius sibi quisque credit, do chirografum; tu da operam, ut istud magis a patre accipere quam a fratre uidearis. Hoc quod honeste, quod pie gerebamus, tam palam egimus, ut pater sciret. Quid enim timebam? ne si rescisset pater moleste ferret filium suum hominem auarum non esse, fratrem pium esse? Ita mihi contingat patrem utrique nostrum placari.

abdico frater chirografum do dimidia sui pars do hereditas si non respondeo ille taceo abdico alter ab pater tantus aer alienus habeo quantus uiuus pater non possum soluo volo scio qui fides sum ne frater quidem tu sine chirografo credo alter spes moror alter fides viuo et iam patrimonium meus divido sum nisus succurro uinco ego et ille qui taceo non dissimulo ego hodie duo abdicaris chirografum prodo parricida foedus et nefarius spes paciscor chirografum do impius accipio turpis pater periculosus pars alter in omnis ego fortuna frater comes tu jungo si milito unus milito si peregrinor unus urbs peragro si cottidianus rogo stips et ille tu divido nolo recens ira exagitaris pater malo ut taceo pater uinco meus pars heres sum tuus custos et quia de res maximus bonus sui quisque credo do chirografum tu do opera ut iste magis ab pater accipio quam ab frater uideo hic qui honestus qui pius gero tam palam ago ut pater scio quis enim timeo ne si rescio pater molestus fero filius suus homo auaris non sum frater pius sum ita ego contingo pater uterque nos placaris


Vitiata uitiatoris aut mortem aut indotatas nuptias petat. Diues pauperem de nuptiis filiae interpellauit tertio; ter pauper negauit; profectus cum filia naufragio expulsus est in diuitis fundum; appellauit illum diues de nuptiis filiae; pauper tacuit et fleuit. diues nuptias fecit. redierunt in urbem. uult pauper educere puellam ad magistratum. diues contradicit. Educatur ad magistratum puella. quid times? certe uxor est tua. Queri nec de morte poteris, si hanc puella maluerit. Nemo umquam raptor serius periit. Vt litus agnoui, naufragus in altum nataui. Quid times, si exorasti? Accessit ad me primum; “filiam tuam ducere uolo, inquid, uxorem.” Non fleui; tunc enim licuit negare. Nuptias filiae tamquam naufragium meum fleui. Naufragus plus de litore queror. Inter naufragium quidem et nuptias ne una quidem nox interfuit. Differ nuptias dum flere socer desinat. Putat me iam filiam commisisse sibi, cum hic se necdum committat uxori. Lacrimis inter uerba manantibus uenio: talis et filiae nuptiis fui. Si rapta est, cur optionem recusas? si uxor est, cur times? Loquor ubi primum licet. Procul a conspectu reliqueram patriam, nondum tamen possessionem diuitis praeterieram. subito fluctibus inhorruit mare ac discordes in pernitiem nostram flauere uenti; demissa nox caelo est et tantum fulminibus dies redditur; inter caelum terramque dubii pependimus. adhuc tamen bene, iudices, nauigamus; naufragium maius restat in litore. Erat in summis montium, iugis ardua diuitis specula: illic iste naufragiorum reliquias conputabat, illic uectigal infelix et quantum sibi iratum redderet mare. Interrogor de nuptiis filiae, cum adhuc pulsaret aures meas fluctus; feci quod debui: et captus et naufragus inimico stuprum lacrimis negaui. Delicatus diues, qui amare etiam inter naufragia potest. Matrimonii celebritatem remoti angulo ruris abscondis; ibi facis nuptias quo nemo nisi naufragus uenit. Lacrima semper indicium est inoptatae rei; lacrimae pignora sunt nolentium et repugnantis animi uultus index. nemo umquam quod cupiit deflet. Lacrimae coacti doloris intra praecordia et intolerabilis silentii eruptio. Sic ille qui super cinerem deflet patrimonium, odit incendium; sic qui naufragium deflet, maria detestatur. fletus humanarum necessitatum uerecunda execratio est. Tuae nunc sunt partes, puella; discedo et quod prius etiam feci, taceo. si nupta es, habes quod optes, si uitiata, quod imperes. Pars altera. Naufragum duo sacratissima inter homines acceperunt, hospitium et adfinitas: alterum praestiti, alterum etiam rogaui. Oblatas conciliante fortuna nuptias, quod erat amantis, saepius rogaui, quod festinantis, non distuli. Quid hic raptoris est, nisi quod indotatam duxi? Errat socer qui putat mihi cariorem futuram puellam, si me potuerit occidere. Quid enim superest? preces meae quas totiens adhibui an istius lacrimae quas moui? Nihil mihi inimicus obicere praeter matrimonium potest. Magnus est amor qui ex misericordia uenit. Fundebamus lacrimas ex paenitentia discidii prioris nec plura aut me proloqui aut istum respondere passae sunt mentes gaudiis occupatae. Nulla integritas tantum sibi etiam explorata confidit, ut causam uelit dicere. Si interrogaueris filiam, partem legis inputaturus es; si non interrogaueris, legem. Si genero uitam daturus esset, etiam innocentiam reliquisset. Quaeritis, quid dum fleret fecerit? non negauit; et solebat negare, si nollet. Mortem optaturus est; non enim potest eas partes legis desiderare quas habet.

vitio uitiator aut mors aut indotatus nuptiae peto diues paupero de nuptiae filia interpello tertius ter pauper nego proficiscor cum filia naufragium expello sum in dives fundus appello ille diues de nuptiae filia pauper taceo et fleo diues nuptiae facio redeo in urbs uolo pauper educo puella ad magistratus diues contradico educo ad magistratus puella quis timeo certus uxor sum tuus queror neque de mors possum si hic puella malo nemo umquam raptor serus pereo vt litus anosco naufragus in altus nataui quis timeo si exoro accedo ad ego primus filia tuus duco uolo inquid uxor non fleui tunc enim licet nego nuptiae filia tamquam naufragium meus fleui naufragus multus de litus queror inter naufragium quidem et nuptiae ne unus quidem nox intersum differo nuptiae dum fleo socer desino puto ego iam filia committo sui cum hic sui necdum committo uxor lacrima inter uerbum mano uenio talis et filia nuptiae sum si rapio sum cur optio recuso si uxor sum cur timeo loquor ubi primus licet procul ab conspectus relinquo patria nondum tamen possessio dives praetereo subeo fluctus inhorreo mare atque discors in pernitiem noster flo uentus demitto nox caelum sum et tantus fulmen dies reddo inter caelum terra dubius pendeo adhuc tamen bene iudex navigo naufragium magnus resto in litus sum in summus mons iugum arduus dives speculum illic iste naufragus reliquiae conputo illic vectigal infelix et quantus sui irascor reddo mare interrogo de nuptiae filia cum adhuc pulso auris meus fluctus facio qui debeo et capio et naufragus inimicus stuprum lacrima nego delicatus diues qui amo etiam inter naufragium possum matrimonium celebritas removeo angulus rus abscondo ibi facio nuptiae quo nemo nisi naufragus uenio lacrimo semper indicium sum inoptatus res lacrima pignus sum nolo et repugno animus uultus index nemo umquam qui cupio defleo lacrima cogo dolor intra praecordia et intolerabilis silentium eruptio sic ille qui super cinis defleo patrimonium odi incendium sic qui naufragium defleo mare detesto fletus humanus necessitas verecundus exsecratio sum tuus nunc sum pars puella discedo et qui prior etiam facio taceo si nubo sum habeo qui opto si vitio qui impero pars alter naufragus duo sacro inter homo accipio hospitium et affinitas alter praesto alter etiam rogo offertor concilio fortuna nuptiae qui sum amo saepis rogo qui festino non distulis quis hic raptor sum nisi qui indotatus duco erro socer qui puto ego carus sum puella si ego possum occaedes quis enim supersum prex meus qui totiens adhibeo an iste lacrima qui moveo nihil ego inimicus obicio praeter matrimonium possum magnus sum amor qui ex misericordia uenio fundo lacrima ex paenitentia discidium prior neque multus aut ego proloquor aut iste respondeo patior sum mens gaudium occupo nullus integritas tantus sui etiam exploro confido ut causa uolo dico si interrogo filia pars lex inputo sum si non interrogo lex si gener uita do sum etiam innocentia relinquo quaero quis dum fleo facio non nego et soleo nego si nolo mors opto sum non enim possum is pars lex desideraris qui habeo


Exulem tecto et cibo iuuare non liceat. Inprudentis caedis damnatus quinquennium exulet. Quidam cum filium et filiam haberet, inprudentis caedis damnatus in exsilium profectus solebat uenire in possessionem uicinam finibus. resciit hoc filius, cecidit uilicum; uilicus exclusit patrem. coepit ire ad filiam. accusata illa, quod exsulem recepisset, aduocato fratre absoluta est. post quinquennium pater abdicat filium. Accusator ciuium me fecit exulem, filius etiam meorum. Filiam honestiorem inueni, quod accusata est, seruum frugaliorem, quod caesus est. Male meruisti de patre quem exclusisti, de sorore cui praeiudicio nocuisti, de iudicibus quos in tam bona timuisti causa. Aut tu peccasti aut soror. Filius me meus docuit, quod illum non recipio. Absoluta est, inquid, me aduocato soror. Ita tu patrem non recipiebas, cum tam bene istam causam agere posses? Cum absoluta est quae receperat, damnatus est qui expulerat. Filia me patrem iudicauit, serui dominum; uni filio exul fui. Ignosce, fidelissime seruulorum, et tibi inprudens nocui. Quam bonam eius causam putas fuisse quae ne te quidem aduocato damnata est? Si te herede possum mori, dignus sum qui tibi etiam hunc seruum relinquam. Alii exsul est, tibi pater est. Nulla lex scelus imperat. Certe quae fecit, absoluta est. Lex eum tenet qui iuuit exsulem, non qui patitur iuuari. Ignora, dissimula: lex te innocentem esse, non curiosum iubet. Si mea causa faciebas, me admonuisses, seruum prohibuisses, non cecidisses. Pars altera. Facere lege prohibente non potui. Accusata et absoluta est, quia muliercula uidebatur non nosse leges. Non pro me timui, sed pro te: res in notitiam hominum peruenerat; captabaris; timui ne occidereris. Vis scire notum fuisse? soror est accusata. Malui seruum frugalissimum caedere quam patrem optimum amittere.

exulis tectum et cibus iuuo non licet imprudens caedes damno quinquennium exulet quidam cum filius et filia habeo imprudens caedes damno in exsilium proficiscor soleo uenio in possessio uicinus finis rescio hic filius cado vilicus uilicus excludo pater coepio eo ad filia accuso ille qui exsul recipio advoco frater absolvo sum post quinquennium pater abdico filius accusator ciuis ego facio exulis filius etiam meus filia honestus inuenio qui accuso sum seruus frugalis qui caedo sum mal mereo de pater qui excludo de soror qui praejudicium noceo de judex qui in tam bonus timeo causa aut tu pecco aut soror filius ego meus doceo qui ille non recipio absolvo sum inquid ego advoco soror ita tu pater non recipio cum tam bene iste causa ago possum cos absolvo sum qui recipio damno sum qui expello filia ego pater iudico seruus dominus unus filius exul sum ignosco fidelis seruulorum et tu imprudens noceo quam bonus is causa puto sum qui ne tu quidem advoco damno sum si tu heres possum morior dignus sum qui tu etiam hic seruus relinquo alius exsul sum tu pater sum nullus lex scelus impero certus qui facio absolvo sum lex is teneo qui juvo exsul non qui patior iuuaris ignoro dissimulo lex tu innocens sum non curiosus iubeo si meus causa facio ego admoneo seruus prohibeo non cado pars alter facio lex prohibeo non possum accuso et absolvo sum quia muliercula uideo non nosco lex non pro ego timeo sed pro tu res in notitia homo pervenio captabaris timeo ne occaedes volo scio notus sum soror sum accuso malo seruus frugalis caedo quam pater bonus amitto


Qui sciens damnum dederit, quadruplum soluat, qui inscius, simplum. Diues pauperem uicinum rogauit ut sibi arborem uenderet quam sibi dicebat obstare. pauper negauit; diues incendit platanum cum qua et domus arsit. pro arbore pollicetur quadruplum, pro domo simplum. Excitatus flammarum sono, uicinorum primo fidem exploraui. Arbor ramis excurrentibus totam domum texerat. “Non potest exorari; incendatur.” Est hoc inpotentiae, sine fine concupiscere, sine modo irasci. “Non potest expugnari precibus; expellatur ignibus.” Nihil inter te et pauperem interest, si iure agamus. Liceat et pauperem gaudere prospectu. Vos possidetis agros urbium fines urbesque domibus impletis; intra aedificia uestra undas ac nemora conprehenditis. Nihil lautius occurrit oculis tuis quam ruinae meae. Domum perdidi qui carere ne arbuscula quidem poteram. Deliciis tuis, diues, ardebimus? Oculis uoluptas in incendio quaeritur et prospectus ignibus relaxatur. “Prospectui obstabat.” Quid? inambulantibus nobis non obstant seruorum cateruae? excitati in immensam altitudinem parietes lucem non impediunt? infinitis porrectae spatiis ambulationes et urbium solo aedificatae domus non nos prope a publico excludunt? Sub hac arbuscula imaginabar diuitum siluas. Quantum perdidi quem fatetur iratus inimicus plus perdidisse quam uoluit? Non iniquum postulo: eius damno desinat incendium cuius consilio coepit. Scilicet ut domus ad caelum omne conuersae brumales aestus habeant, aestiua frigora, et non suis uicibus intra istorum penates agatur annus, alunt in summis culminibus mentita nemora et nauigabilium piscinarum freta. Arata quondam populis rura singulorum nunc ergastulorum sunt latiusque uilici quam reges imperant. maria proiectis molibus submouentur. Nesciebas quanta sit potentia ignium, quam inreuocabilis, quemadmodum totas absumat urbes, quam leuibus initiis oriantur incendia? Etiamsi partem damni dare noluisti, si tamen uoluisti partem, in totum, quasi prudens dederis, tenendus es; ex toto enim noluisse debet qui inprudentia defenditur. Si fatereris te scientem ianuam incendisse, si unum tignum, puto tota domus intellegeretur ex parte; nec enim quisquam omnia incendit, sed unam aliquam rem, ex qua surgat in omnia se sparsurus ignis. atqui pars domus est arbor quae in domo est. Pars altera. Pestilentem mihi faciebat domum arbor: caelum omne per quod salubris spiritus uenire posset obduxerat. rogaui pauperem et dixi: nihil tibi nocet arbor recisa, mihi plurimum non recisa. quid ad te illi rami pertinent qui extra domum sunt? Quasdam partes domus meae rami premebant; iam etiam quosdam parietes mouerant. scitis quanta uis sit arborum; muros discutiunt.

qui scio damnum do quadruplus solvo qui inscius simplum diues paupero uicinus rogo ut sui arbor vendo quam sui dico obstaris pauper nego diues incendo platanus cum qui et domus ardeo pro arbor polliceor quadruplus pro domus simplum excito flammaris sonus vicinus primus fides exploraui arbor ramus excurro totus domus tego non possum exoraris incendo sum hic impotentia sine finis concupisco sine modo irascor non possum expugnaris prex expello ignis nihil inter tu et paupero intersum si ius ago licet et paupero gaudeo prospectus tu possideo ager urbs finis urbs domus impleo intra aedificium uester unda atque nemus comprehendo nihil lavo occurro oculus tuus quam ruina meus domus perdo qui careo ne arbuscula quidem possum deliciae tuus diues ardeo oculus uoluptas in incendium quaero et prospicio ignis relaxo prospectus obsto quis inambulo nos non obsto seruus caterva excitas in immensus altitudo paries lux non impedio infinitus porrigo spatium ambulatio et urbs solum aedifico domus non nos prope ab publicus excludo sub hic arbuscula imagino dives silua quantus perdo qui fateor irascor inimicus multus perdo quam uolo non iniquus postulo is damnum desino incendium qui consilium coepio scilicet ut domus ad caelum omnis converro brumal aestus habeo aestiuus frigus et non suus uicis intra iste penates ago annus alo in summus culmen mentior nemus et nauigabilis piscinaris fretus aro quondam populus rus singulus nunc ergastula sum fero uilicus quam rex impero mare proicio moles submoveo nescio quantus sum potentia ignis quam inreuocabilis quemadmodum totus absumo urbs quam leuis initium orior incendium etiamsi pars damnum do nolo si tamen uolo pars in totus quasi prudens do teneo sum ex totus enim nolo debeo qui imprudens defendo si fateor tu scio ianua incendo si unus tignum puto totus domus intellego ex pars neque enim quisquam omnis incendo sed unus aliqui res ex qui surgo in omnis sui spargo ignis atqui pars domus sum arbor qui in domus sum pars alter pestilens ego facio domus arbor caelum omnis per qui salubris spiritus uenio possum obduco rogo paupero et dico nihil tu noceo arbor recido ego multus non recido quis ad tu ille ramus pertineo qui extra domus sum quidam pars domus meus ramus premo iam etiam quidam paries moueo scio quantus uolo sum arbor murus discutio


Aeger dominus petiit a seruo ut sibi uenenum daret. non dedit. cauit testamento ut ab heredibus crucifigeretur. appellat seruus tribunos. Lex Cornelia, te appello; ecce erus iubet quod tu uetas. Ne quis illum displicuisse domino putet, tunc huic parari iussit crucem cum sibi uenenum. Plura serui crimina confitemur: intempestiuas potiones, inutiles cibos desideranti negauit. quid enim ille non uoluit qui uenenum petiuit? Maluit crucem pati quam mereri. Si uincitur, periturus est, si non uincitur, seruiturus ei a quo in crucem petitur. Ex altera parte lex est, ex altera testamentum, crux utrinque. Furiosus seruum sine causa uoluit occidere. quaeritis insaniae argumentum? et se uoluit occidere. Seruo, inquit, tribuni non possunt succurrere. Seruo natum regem habuimus; seruo indice patefacta est Bruti liberorum cum Tarquiniis coniuratio. Ergo nihil interest uenenum domino dederit aliquis an negauerit? Etiam ubi remedium est mori, scelus est occidere. Tam cito uos de uita domini seruum desperare uultis quam heredem? Mortem si supplicium putas, quid rogas, si beneficium, quid minaris? Venenum quisquam obicit nisi datum? Vllum tu finem facies tribuniciae potestati, quam populus Romanus ut ipse plurimum posset plus ualere quam se uoluit? Venenum habere scelus est tam magnum quam dominum occidere. Pars altera. Mori uolens elegit huic ministerio nequissimum seruum, audacem, infestum sibi. Ille non saluti consuluit domini quem uidebat insanabili morbo tabescere, sed tormenta eius extendit. Seruus erilis imperii non censor est, sed minister. Agitur de iure testamentorum, quorum interiit omnis potestas, si serui uiuorum imperia neglexerint, mortuorum tribuni. Itane, furcifer, tu non morieris domini arbitrio, morietur dominus tuo?

aeger dominus peto ab seruus ut sui uenenum do non do caveo testamentum ut ab heres crucifigeretur appello seruus tribunus lex cornelius tu appello ecce erus iubeo qui tu veto ne quis ille displiceo dominus puto tunc hic paro iubeo crux cum sui uenenum multus seruus crimen confiteor intempestiuas potio inutilis cibus desidero nego quis enim ille non uolo qui uenenum peto malo crux patior quam mereo si uinco pereo sum si non uinco seruiturus is ab quo in crux peto ex alter pars lex sum ex alter testamentum crux uter furiosus seruus sine causa uolo occaedes quaero insania argumentum et sui uolo occaedes seruus inquam tribunus non possum succurro seruus natus rex habeo seruus indico patefacio sum brutus liberi cum tarquinius coniuratio ergo nihil intersum uenenum dominus do aliquis an nego etiam ubi remedium sum morior scelus sum occaedes tam cito tu de uita dominus seruus desperaris uolo quam heres mors si supplicium puto quis rogo si beneficium quis minaris venenum quisquam obicio nisi do vllum tu finis facies tribunicius potestas quam populus romanus ut ipse multus possum multus ualeo quam sui uolo venenum habeo scelus sum tam magnus quam dominus occaedes pars alter morior uolo eligo hic ministerium nequissimum seruus audax infestus sui ille non salus consulo dominus qui video insanabilis morbus tabesco sed tormentum is extendo seruus erilis imperium non censor sum sed minister ago de ius testamentor qui intereo omnis potestas si seruus uiuus imperium neglego morior tribunus ito furcifer tu non morior dominus arbitrium morior dominus tuus


Inprudentis caedis damnatus quinquennio exulet. Rapta raptoris mortem aut indotatas nuptias optet. Cum haberet filiam et filium inprudentis caedis damnatus in exilium abiit. filia eius rapta est; raptor ad patrem puellae se contulit; impetrauit ab illo ut iuberet filiam nuptias optare et epistolam daret ad filium. fratre auctore mortem optauit puella. pater rediit; abdicat filium. Quomodo me excusabo reipublicae cui duos abstuli? neutrum mea culpa. in altero me fortuna decepit, in altero filius. Filia etiam fratri paruit, filius nec patri. Per humanos, inquit, errores: agnoui preces meas. potes omnibus, inquid, ostendere, hominem quam non possis occidere. Scis me ciuem debere reipublicae: hoc intererit tamen, quod inprudentes occidimus, prudentes seruauimus. Aliquem in exsilio infra fortunam meam uidi. Pars altera. Inrupit contumeliose tamquam in exulis domum. Peruenit ad patrem, non pepercit eius pudori. At ego querebar quod absenti fecit iniuriam. Non possum ob hoc abdicari quod lege factum est. Non potuisti, pater, de iniuria iudicare quam non noueras. Multa nobis extorquentur quae nolumus scribere. et tu in ea fortuna eras in qua posses iniuriam accipere, et ille is erat qui etiam in patria facere iniuriam posset. Quia sciebat malam causam suam, egit aput eum qui illam non nouerat. Rediit superbus, iubebat nos optare nuptias, cogebat. uidebatur sic et illic coegisse. Aliquid tamen epistolis consecutus est: nemo umquam tardius periit. Collegit ingentem numerum perditorum, expugnauit domum, uexauit puellam. haec tibi raptor non narrauerat. Extra. Latro aiebat semper inuisum esse qui reum alium pro se subiceret. non oportere hic deriuari factum in sororis uoluntatem. Qui defendit, inquid, crimen, auditur tamquam reus, qui transfert, tamquam accusator. malo autem loco est qui habet rei fortunam, accusatoris inuidiam. ASINIVS POLLIO dicebat colorem in narratione ostendendum, in argumentis exsequendum. non prudenter facere eos qui in narratione omnia instrumenta coloris consumerent; nam et plus illos ponere quam narratio desiderasset et minus quam probatio.

imprudens caedes damno quinquennium exulet rapio raptor mors aut indotatus nuptiae opto cos habeo filia et filius imprudens caedes damno in exsilium abeo filia is rapio sum raptor ad pater puella sui confero impetro ab ille ut iubeo filia nuptiae optaris et epistula do ad filius frater auctor mors opto puella pater redeo abdico filius quomodo ego excuso reipublicae qui duo abstulis neuter meus culpa in alter ego fortuna decipio in alter filius filia etiam frater pareo filius neque pater per humani inquam error anosco prex meus possum omnis inquid ostendo homo quam non possum occaedes scio ego ciuis debeo reipublicae hic intersum tamen qui imprudens occaedes prudens servo aliquis in exsilium infra fortuna meus uideo pars alter irrumpo contumeliosus tamquam in exulis domus peruenio ad pater non parco is pudor at ego queror qui absum facio iniuria non possum ob hic abdicaris qui lex facio sum non possum pater de iniuria iudicaris quam non nosco multus nos extorqueo qui nolo scribo et tu in is fortuna sum in qui possum iniuria accipio et ille is sum qui etiam in patria facio iniuria possum quia scio malus causa suus ago aput is qui ille non nosco redeo superbus jubeo nos optaris nuptiae cogo uideo sic et illic cogo aliquis tamen epistula consequor sum nemo umquam tardus pereo colligo ingens numerus perdo expugno domus vexo puella hic tu raptor non narro extra latro aio semper inuideo sum qui reus alius pro sui subicio non oportet hic deriuaris facio in soror uoluntas qui defendo inquid crimen audio tamquam reus qui transfero tamquam accusator malus autem locus sum qui habeo res fortuna accusator inuidia asinivs pollio dico color in narratio ostendo in argumentum exsequor non prudens facio is qui in narratio omnis instrumentum color consumo nam et multus ille pono quam narratio desidero et paruus quam probatio


Hanc, inquit, tibi fabellam retuli, ut scires in declamationibus tantum non aliud genus hominum esse. Si comparari illis uolo, non ingenio mihi maiore opus est, sed sensu minore. itaque uix iam optineri solet ut declamem; illud optineri non potest, ut uelim aliis quam familiarissimis audientibus. Et ita faciebat. declamationes eius inaequales erant, sed ea quae eminebant in quacumque declamatione posuisses, inaequalem eam fecissent. conpositio aspera et quae uitaret conpositionem, sententiae uiuae. Iniquom tamen erit ex his eum aestimari quae statim subtexam: non enim haec ille optime dixit, sed haec ego optime teneo.

hic inquam tu fabella retulis ut scio in declamatio tantus non alius genus homo sum si compararis ille uolo non ingenium ego magnus opus sum sed sentio paruus itaque uix iam obtineo soleo ut declamo ille obtineo non possum ut uolo alius quam familiaris audio et ita facio declamatio is inaequal sum sed is qui emineo in quicumque declamatio pono inaequal is facio compositio asper et qui vito conpositio sententia uiuus iniquus tamen sum ex hic is aestimaris qui statim subtexo non enim hic ille optume dico sed hic ego optume teneo


Maiestatis laesae sit actio. Flamininus praetor inter cenam a meretrice rogatus, quae aiebat numquam se uidisse hominem decollari, unum ex damnatis occidit. accusatur laesae maiestatis. Obicio luxuriam, histrioniam, iocos? an in conuiuio nihil aliud nisi occiditis? Vni fortasse osculo donauit homicidium. Caenaturi carnifices manus abluunt. Non inquiro in totum annum, una nocte contentus sum. Facilius est ut qui multa meretrici dederit homicidium neget, quam ut qui homicidium dederit quicquam negarit. Seruum si uerberari uoluisses, extra conuiuium abduxisses. Contactam sanguiue humano mensam, strictas in triclinio secures: quis credit ista concupisse meretricem uel fecisse praetorem? Virgae promuntur et ante mensam deosque crudelitatis uictima trucidatur. Me miserum, imperii Romani terrore lusisti. Legi potius quam scorto cadat. Exsurgite Bruti, Horati, Deci et cetera imperii decora: uestris fascibus, securibus uestris iam puellae iocantur obscenae. In eo quod sub praetexto publicae maiestatis agitur, quidquid peccatur, maiestatis actione uindicandum est. Percussurus lictor ad praetorem respicit, praetor ad meretricem. Pars altera. Si legatus falsa mandata affert, sic audiuntur, tamquam illa populus Romanus dederit; imperator foedus percussit, uidetur populus percussisse Romanus et foedere continetur: nunc nec uiribus quicquam populi detractum est nec opinioni. At ex te ceteros aestimant. Et ante hunc alii fuerunt pro quibus aestimari possent. nemo adscribit urbibus uitia singulorum. Obiciunt quod dampnatus perierit meretrici et postulant praetorem perire dampnato. Libido omnis intra meretricem est, crudelitas intra carcerem. Multa populus Romanus in suis imperatoribus tulit: in Manlio inpotentiam a quo et filius et uictor occisus est, in Sylla crudelitatem, in Lucullo luxuriam, in multis auaritiam. Non putaui ad rem pertinere ubi aut quando periret qui perire deberet. Occisus est quis? damnatus; ubi ? in praetorio; quo tempore ? est enim tempus quo noxius perire non debeat? Extra. Quaedam controuersiae sunt in quibus factum defendi potest, excusari non potest. Non speramus ut Flamininum iudex probet, sed ut dimittat; itaque sic agere debemus tamquam pro facto non emendato, sed non scelerato. TITVS LIVIVS de oratoribus qui uerba antiqua et sordida consectantur et obscuritatem oratoris seueritatem putant: tamen in his etiamsi minus est insaniae, minus spei est. illi qui tument, qui abundantia laborant, plus habent furoris, sed plus et corporis; semper ad sanitatem procliuius est quod potest detractione curari; illi succurri non potest qui simul et insanit et deficit. MVRREDIVS dixit tetracolon: seruiebat forum cubiculo, praetor meretrici, carcer conuiuio, dies nocti. Nouissima pars sine sensu dicta est, ut expleretur sensus; quem enim sensum habet: “seruiebat dies nocti?” Hanc ideo sententiam retuli, quia et in tricolis et in omnibus huius generis sententiis curamus ut numerus constet, non curamus ut sensus. Omnia autem genera corruptarum sententiarum de industria pono, quia facilius et quid imitandum et quid uitandum sit docemur exemplo.

maiestas laedo sum actium flamininus praetor inter cena ab meretrix rogo qui aio numquam sui uideo homo decollo unus ex damno occido accuso laedo maiestas obicio luxuria histrionia iocus an in conuiuium nihil alius nisi occaedes vnus fortasse osculo dono homicidium caenaturi carnifex manus abluo non inquiro in totus annus unus nox contineo sum facilis sum ut qui multus meretrix do homicidium nego quam ut qui homicidium do quisquam nego seruus si uerbero uoluisses extra conuiuium abduco contingo sanguiue humanus mensa stringo in triclinium securis quis credo iste concupio meretrix uel facio praetor virga promo et ante mensa deus crudelitas uictima trucido ego miser imperium romanus terror ludo lego potis quam scortum cado exsurgo brutus horatius decius et ceterus imperium decus uester fascis securis uester iam puella jocor obscenus in is qui sub praetexo publicus maiestas ago quisquis pecco maiestas actio uindico sum percutio lictor ad praetor respicio praetor ad meretrix pars alter si legatus fallo mandatum affero sic audio tamquam ille populus romanus do imperator foedus percutio uideo populus percutio romanus et foedus contineo nunc neque uis quisquam populus detraho sum neque opinio at ex tu ceterus aestimo et ante hic alius sum pro qui aestimaris possum nemo adscribo urbs uitium singulus obicio qui dampnatus pereo meretrix et postulo praetor pereo dampnato libido omnis intra meretrix sum crudelitas intra carcer multus populus romanus in suus imperator fero in manlius impotentia ab quo et filius et uictor occido sum in sulla crudelitas in lucullus luxuria in multus auaritia non puto ad res pertineo ubi aut quando pereo qui pereo debeo occido sum quis damno ubi in praetorius quo tempus sum enim tempus quo noxius pereo non debeo extra quidam controversia sum in qui facio defendo possum excusaris non possum non spero ut flamininus iudex probo sed ut dimitto itaque sic ago debeo tamquam pro facio non emendo sed non scelero titvs livivs de orator qui uerbum antiquus et sordidus consector et obscuritas orator seueritas puto tamen in hic etiamsi paruus sum insania paruus spes sum ille qui tumeo qui abundantia laboro multus habeo furor sed multus et corpus semper ad sanitas proclivis sum qui possum detractio curaris ille succurro non possum qui simul et insanio et deficio mvrredivs dico tetracolon servio forum cubiculum praetor meretrix carcer conuiuium dies nox nouus pars sine sentio dictum sum ut expleo sensus qui enim sensus habeo servio dies nox hic ideo sententia retulis quia et in tricolum et in omnis hic genus sententia curo ut numerus consto non curo ut sensus omnis autem genus corruptaris sententiaris de industria pono quia facilis et quis imito et quis vito sum doceo exemplum


Duorum iuuenum pater uni uxorem dedit, quo peregre profecto infamari coepit socer in nurum. maritus reuersus abduxit ancillam uxoris et torsit. illa in tormentis periit. maritus incerto quid quaesierit, se suspendit. imperat alteri filio pater ut eandem ducat; nolentem abdicat. Duc, inquid, fratris uxorem. si hoc fieri potest, adulterum frater inuenit. Haec est mihi causa abdicationis quae fratri mortis fuit. Duc, inquit, fratris uxorem. temtari me, si qua est fides, credidi. Mulier, si nubere lugenti potes, facis ut de te omnia credantur. Cogor eam ducere, quae mihi abdicationis est causa, populo rumoris, uiro mortis. Legi iam uxorem quae, si peregrinatio inciderit, mecum peregrinari uelit, quae, si uiro aliquid acciderit, nubere alii nolit. Qui me abdicari audiunt, putant fratrem de me aliquid suspicatum. Pars altera. Obiecisti mihi ultimum nefas et quod qui tantum suspicatus est, noluit uiuere. Inpulsu tuo frater torsit ancillam et quia nihil repperit, falsas suspiciones morte expiauit.

duo iuuenis pater unus uxor do quo peregre profecto infamaris coepio socer in nurum maritus revorto abduco ancilla uxor et torqueo ille in tormentum pereo maritus incertum quis quaero sui suspendo impero alter filius pater ut idem duco nolo abdico duco inquid frater uxor si hic fio possum adulter frater inuenio hic sum ego causa abdicatio qui frater mors sum duco inquam frater uxor temtaris ego si qui sum fides credo mulier si nubo lugeo possum facio ut de tu omnis credo cogo is duco qui ego abdicatio sum causa populus rumor uir mors lego iam uxor qui si peregrinatio incido ego peregrinaris uolo qui si uir aliquis accido nubo alius nolo qui ego abdicaris audio puto frater de ego aliquis suspicor pars alter objacio ego ulter nefas et qui qui tantus suspicor sum nolo uiuo impulsus tuus frater torqueo ancilla et quia nihil reperio fallo suspicio mors expio


Ego tamen et propriam causam uideor posse reddere: adsueui non auditorem spectare sed iudicem; adsueui non mihi respondere sed aduersario; non minus deuito superuacua dicere quam contraria. In scolastica quid non superuacuum est, cum ipsa superuacua sit? Indicabo tibi affectum meum: cum in foro dico, aliquid ago; cum declamo, id quod bellissime CENSORINVS aiebat de his qui honores in municipiis ambitiose peterent: uideor mihi in somniis laborare. Deinde res ipsa diuersa est:

ego tamen et proprius causa uideo possum reddo assuesco non auditor specto sed judico assuesco non ego respondeo sed adversarius non paruus deuito superuacua dico quam contrarius in scolastica quis non superuacuum sum cum ipse superuacua sum indico tu afficio meus cum in forum dico aliquis ago cum declamo is qui bellus censorinvs aio de hic qui honor in municipium ambitiosus peto uideo ego in somnium laboro deinde res ipse diuerto sum


Tyrannus permisit seruis dominas suas rapere. profugerunt principes ciuitatis et simul qui filium habebat et filiam. cum omnes serui dominas uitiassent, seruus eius uirginem seruauit. occiso tyranno reuersi sunt principes; in crucem seruos sustulerunt; ille manumisso filiam iunxit. reus est a filio dementiae. Haberemus solatium, si has nuptias tyrannus fecisset, non pater. Sanum putatis esse qui imitari tyrannum maluit quam seruum? Fecit se similem tyranno, filiam raptis, libertum cruciariis. Plus permisit seruo dominus quam tyrannus. Quisquis has nuptias facit, aut insanus est aut tyrannus. Egregius gener, cui nihil est gloriosius quam quod inter cruciarios non est. Virginitatem sub patre perdidit quam seruauerat sub tyranno. Itane est nuptiis dignus, quia indignus est cruce? Melior condicio uitiatarum quam uirginis est: illis mutare nuptias contigit. Propitius pater ita conlocauit filiam suam, ut iratus tyrannus alienas. Cum sanus esset pater, ne has uideret nuptias, fugit. Miserrima soror, sub tyranno patrem desiderabas, sub patre tyrannum desideras. Non est illi praemium, unum spectare omnium cruces? Dominam non stuprauit. auge beneficia: nec dominum occidit nec uenenum dedit. non est beneficium scelere abstinere. Quod aliae in tyrannide passae sunt, haec in libertate; ceterae absentibus suis, haec praesentibus; in aliis stuprum uocatur, in hac matrimonium. Timuit ille supplicium; sciuit rempublicam liberandam, daturos poenas qui contaminassent; et aduentare tyrannidi tempus ultimum uidit. Conuenite seruuli, conuenite liberti, emta cognatio. Pars altera. Si quis tyranno indicasset, solus hic in cruce pependisset. Licet cui uolo filiam conlocare. Marcus Cato coloni sui filiam duxit uxorem. Filia non mariti petulantiam timebit, non uerborum contumeliam, non pelicem, non repudium. Neminem natura liberum fecit, neminem seruum; inposuit haec fortuna postea singulis nomina. Nuper et nos serui fuimus. Seruus rex fuit.

tyrannus permitto seruus domina suus rapio profugio princeps ciuitas et simul qui filius habeo et filia cum omnis seruus domina uitiassent seruus is uirgo seruo occido tyrannus revorto sum princeps in crux seruus tollo ille manumitto filia iungo reus sum ab filius dementia habeo solacium si hic nuptiae tyrannus facio non pater sanus puto sum qui imitor tyrannus malo quam seruus facio sui similis tyrannus filia rapio libertus cruciarius multus permitto seruus dominus quam tyrannus quisquis hic nuptiae facio aut insanus sum aut tyrannus egregius gener qui nihil sum gloriosus quam qui inter cruciarius non sum virginitas sub pater perdo quam servo sub tyrannus ito sum nuptiae dignus quia indignus sum crux bonus condicio uitiataris quam uirgo sum ille muto nuptiae contingo propitius pater ita colloco filia suus ut irascor tyrannus alienus cos sanus sum pater ne hic video nuptiae fugio miser soror sub tyrannus pater desidero sub pater tyrannus desidero non sum ille praemium unus specto omnis crux domina non stupro augeo beneficium neque dominus occido neque uenenum do non sum beneficium scelus abstineo qui alius in tyrannis patior sum hic in libertas ceterus absum suus hic praesens in alius stuprum uoco in hic matrimonium timeo ille supplicium scio rempublicam libero do poena qui contamino et aduentaris tyrannis tempus ulter uideo conuenite seruulis conuenite libertus emta cognatio pars alter si quis tyrannus indico solus hic in crux pendeo licet qui uolo filia conlocaris marcus cato colonus suus filia duco uxor filia non maritus petulantia timeo non uerbum contumelia non pelicem non repudium nemo natura liber facio nemo seruus inpono hic fortuna postea singuli nomen nuper et nos seruus sum seruus rex sum


Raptor nisi et suum et raptae patrem intra tricesimum diem exorauerit, pereat. Raptor raptae patrem exorauit, suum non exorat. reum facit dementiae. Quid contremescis, senectus? quid, lingua, trepidas? quid optorpuistis, oculi? nondum est tricesimus dies. Ne tristiore quidem uultu expugnatam filiae pudicitiam tulit. nimis cito exoratus est. Ne omnia uitia ab adulescentia repetam, uirginem rapuit; patrem accusat: haec intra triginta dies. Putas me accusatori promissurum quod filio negaui? Miraris dubitare patrem? lex ipsa inter mortem et nuptias dubia est. Semper sibi licere omnia credidit, nihil me umquam rogauit. Ignouit, inquit. ita aliquis ante me rogatus est? Demens sum, uides, nimirum turpiter uiuo, legem ignoro, dies tuos non numero. Demens, inquis, es. potest aliquis ignoscere sic roganti? Deliberabo cum amicis, deliberabo cum propinquis. me miserum, quam paene promisi! me miserum, quod tantum triginta diebus irasci possum! Quid miraris si illum citius exorasti? facilius est iniuriam donare quam crimen. Procede in medium, senex, cuius misericordia crudelis sum. Iam, inquit, angustum tempus est: et tibi uacat accusare? Sic aliquis exorat? sic deprecatur? apparet nunc te primum rogare. Quid enim tamquam demens egi? non sum exoratus. nondum transiit tempus, etiamnunc exorari possum. Quam iniquum est nondum esse me nocentem et iam reum! Pars altera. Me miserum, pater! irae tuae detractum est nihil, tempori multum. Infelicior sum quam si neutrum exorassem. Si seruaturus es filium, iam tempus fuit, si occisurus, iam tempus est. Prior rogatus est qui magis timebatur.

raptor nisi et suus et rapio pater intra tricesimum dies exoro pereo raptor rapio pater exorauit suus non exoro reus facio dementia quis contremesco senectus quis lingua trepido quis optorpuistis oculus nondum sum tricesimus dies ne tristis quidem uultus expugno filia pudicitia fero nimis cito exoro sum ne omnis uitium ab adulescentia repeto uirgo rapio pater accuso hic intra triginta dies puta ego accusator promitto qui filius nego miror dubitaris pater lex ipse inter mors et nuptiae dubius sum semper sui licet omnis credo nihil ego umquam rogo ignosco inquam ita aliquis ante ego rogo sum demens sum uideo nimirum turpis uiuus lex ignoro dies tuus non numerus demens inquam sum possum aliquis ignosco sic rogo delibero cum amicus delibero cum propinquus ego miser quam paene promitto ego miser qui tantus triginta dies irascor possum quis miror si ille cieo exoro facilis sum iniuria donaris quam crimen procedo in medius senex qui misericordia crudelis sum iam inquam angustus tempus sum et tu uaco accuso sic aliquis exoro sic deprecor appareo nunc tu primus rogo quis enim tamquam demens ago non sum exoro nondum transeo tempus etiamnum exoraris possum quam iniquus sum nondum sum ego noceo et iam reus pars alter ego miser pater ira tuus detraho sum nihil tempus multus infelix sum quam si neuter exoro si seruaturus sum filius iam tempus sum si occaedes iam tempus sum prior rogo sum qui magis timeo


Sed quaerenti mihi quare in declamationibus impar sibi esset, haec aiebat: quod in me miraris paene omnibus euenit. magna quoque ingenia — a quibusmultum abesse me scio — quando plus quam in uno eminuerunt opere ? Ciceronem eloquentia sua in carminibus destituit; Vergilium illa felicitas ingenii in oratione soluta reliquit; orationes Sallustii in honorem historiarum leguntur; eloquentissimi uiri Platonis oratio quae pro Socrate scripta est nec patrono nec reo digna est.

sed quaero ego quare in declamatio impar sui sum hic aio qui in ego miror paene omnis euenio magnus quoque ingenium ab quibusmultum absum ego scio quando multus quam in unus emineo opus cicero eloquentia suus in carmen destituo vergilius ille felicitas ingenium in oratio solvo relinquo oratio sallustius in honor historiaris lego eloquens uir plato oratio qui pro socrates scribo sum neque patronus neque reor dignus sum


Regi autem ab ipso non poterat; alioquin libertum habebat cui pareret; sic ibat quomodo ille aut concitauerat eum aut refraenauerat. iubebat illum transire cum aliquamdiu locum dixerat: transibat; insistere iubebat eidem loco: permanebat; iubebat epilogum dicere: dicebat. in sua potestate habebat ingenium, in aliena modum.

regium autem ab ipse non possum alioqui libertus habeo qui pareo sic eo quomodo ille aut concitauerat is aut refraenauerat jubeo ille transeo cum aliquamdiu locus dico transeo insisto jubeo idem locus permaneo jubeo epilogus dico dico in suus potestas habeo ingenium in alienus modus


Quidam luxuriante filio luxuriari coepit. Accusatur a filio dementiae. Contradicit. Accusator meus intra se contrarios adfectus habet: cupit reum damnari, crimen absolui. “Sed tu senex es,” inquit; hoc dicis: luxuria tua serius coepit, citius desinet. Quidam summum bonum dixerunt uoluptatem. Nihil est mihi opus praecipientibus, habeo exemplum. Ostendi tibi luxuriam quam in te non uidebas. Ebrietatem patri obicis ebrius. Pars altera. Adulescens luxuriosus peccat, senex luxuriosus insanit. Nemo uitia quia odit imitatur. quis imperator ob hoc ipse de proelio fugit, ut bene pugnaret exercitus? Non coercet uitia qui prouocat. Meam quoque luxuriam patri imputabo. non sub seuera fui disciplina, non sub bene institutae domus lege, quae posset adulescentis formare mores et a uitiis aetatis abducere. Quodammodo ad luxuriam a patre praemissus sum. Madent unguento cani et commessator senex nulli nimis luxuriosus, sed parum sanus uidetur.

quidam luxurio filius luxuriaris coepio accuso ab filius dementia contradico accusator meus intra sui contrarius affectus habeo cupio reus damnaris crimen absolvo sed tu senex sum inquam hic dico luxuria tuus serus coepio cieo desino quidam superus bonus dico uoluptas nihil sum ego opus praecipio habeo exemplum ostendo tu luxuria quam in tu non uidebas ebrietas pater obicio ebrius pars alter adulescens luxuriosus pecco senex luxuriosus insanio nemo uitium quia odi imito quis imperator ob hic ipse de proelium fugio ut bene pugno exercitus non coerceo uitium qui provoco meus quoque luxuria pater imputo non sub seuerus sum disciplina non sub bene instituo domus lex qui possum adulescens formo mos et ab uitium aetas abduco quodammodo ad luxuria ab pater praemitto sum madeo unguentum canis et commessator senex nullus nimis luxuriosus sed parum sanus uideo


Virgo Vestalis scripsit hunc uersum: Felices nuptae! moriar nisi nubere dulce est. rea est incesti. “Felices nuptae” cupientis est; “peream nisi” adfirmantis est; “nubere dulce est:” aut experta iuras aut inexperta peieras; neutrum sacerdotis est. Tibi magistratus suos fasces submittunt, tibi consules praetoresque uia cedunt; numquid exigua mercede uirgo es ? Sacerdos raro iuret nec umquam nisi per suam Vestam. “Moriar:” numquid perpetuus ignis extinctus est? “Moriar:” numquid de nuptiis appellata es? Te ad ultimum, Vesta, inuoco, ut tam infesta sis sacerdoti quam inuisa es. Recita carmen, dum quaero quale sit. Tu carmen scribas, tu uerba pedibus tuis emollias et seueritatem templo debitam modulatione frangas? Quodsi utique laudare uis nuptias, narra Lucretiam, de illius morte scribe antequam iurabis de tua. O te omni subplicio dignam cui quicquam sacerdotio felicius est! “Dulce est:” quam expressa uox, quam ex imis uisceribus emissa non expertae tantum sed delectatae. Incesta est etiam sine stupro quae cupit stuprum. Pars altera. Vnus illi uersus obicitur, ne hic quidem totus. Non oportet, inquit, scribere carmen. Multum interest obiurges an punias. Incesti damnari nulla potest nisi cuius uiolatum corpus est. Quid, tu putas poetas quae sentiunt scribere? Vixit modeste, castigate; non cultus in illa luxuriosior, non conuersatio cum uiris licentiosior; unum crimen eius uobis confiteor: ingenium habet. Quidni inuideat Corneliae, quidni illi quae Catonem peperit, Extra. VARIVS GEMINVS aput Caesarem dixit: Caesar, qui apud te audent dicere, magnitudinem tuam ignorant, qui non audent, humanitatem.

virgo vestal scribo hic uersus felix nubo morior nisi nubo dulcis sum rea sum incestus felix nubo cupio sum pereo nisi adfirmo sum nubo dulcis sum aut experior juro aut inexpertus peieras neuter sacerdos sum tu magistratus suus fascis summitto tu consul praetor uia cedo numquid exiguus merces uirgo sum sacerdos rarus iuro neque umquam nisi per suus vesta morior numquid perpetuus ignis exstinctus sum morior numquid de nuptiae appello sum tu ad ulter vesta invoco ut tam infestus sum sacerdos quam inuideo sum recito carmen dum quaero qualis sum tu carmen scribo tu uerbum pes tuus emollio et seueritas templum debeo modulatio frango quodsi utique laudo uolo nuptiae narro lucretius de ille mors scribo antequam iuro de tuus o tu omnis subplicio dignus qui quisquam sacerdotium felix sum dulcis sum quam exprimo uox quam ex imus uiscus emitto non experior tantus sed delecto incesto sum etiam sine stuprum qui cupio stuprum pars alter vnus ille uersus obicio ne hic quidem totus non oportet inquam scribo carmen multus intersum objurgo an punior incestus damnaris nullus possum nisi qui violo corpus sum quis tu puto poeta qui sentio scribo vivo modestus castigo non cultus in ille luxuriosus non conversatio cum uir licentiosus unus crimen is tu confiteor ingenium habeo quis invideo cornelius quis ille qui cato pario extra varivs geminvs aput caesaris dico caesar qui apud tu audeo dico magnitudo tuus ignoro qui non audeo humanitas


Damni inlati actio sit. Quidam tyrannum ex arce fugientem cum persequeretur, in priuatam domum compulit. incendit domum: tyrannus cum domo conflagrauit. praemium accepit. agit cum illo dominus damni. Quem exclusisti et quem recepisti? quare nullam aliam domum tyrannus petiit? Nemo non uenienti domum clusit. Aditum in domum non habui qui in arcem habui. Non gaudes impendisse te aliquid publicae libertati? “Hic est in cuius domu tyrannus occisus est.” tamquam tyrannicida monstraris. Redde, inquid, domum. Ita uiuo tyranno non perdideras? Tyranni amicus, tyranni satelles, certe, quod negare non potes, hospes. Diu exspectaui an eiceretur tyrannus. Facilius potes accusare aut te qui tam familiaris tyranno fuisti, ut illi maxime tua placeret domus, qui illum recepisti, aut tyrannum qui tibi damnum dedit, quod in domum tuam confugit, aut ut culpa te liberem, facilius potes accusare fortunam quae tyrannum potissimum ad te detulit. Pars altera. Eius debet esse damnum cuius praemium est. Non est iniquum eius rei tibi iniuriam inputari cuius fructum percepisti. Non elegit domum tyrannus — nec enim hoc illi uacabat — sed in eam quam potuit inrupit, cum ego in ea non essem. Nactus hic occasionem nocendi intrare noluit, sed tyrannicidium elegit dubium, lentum, periculosum urbi. accepit praemium maius sine dubio quasi damnum sarcire deberet.

damnum infero actium sum quidam tyrannus ex arx fugio cum persequor in priuo domus compello incendo domus tyrannus cum domus conflagro praemium accipio ago cum ille dominus damnum qui excludo et qui recipio quare nullus alius domus tyrannus peto nemo non venio domus claudo aditus in domus non habeo qui in arx habeo non gaudeo impendo tu aliquis publicus libertas hic sum in qui domus tyrannus occido sum tamquam tyrannicida monstraris reddo inquid domus ita uiuus tyrannus non perdo tyrannus amicus tyrannus satelles certus qui nego non possum hospes diu exspecto an eicio tyrannus facilis possum accuso aut tu qui tam familiaris tyrannus sum ut ille magnus tuus placeo domus qui ille recipio aut tyrannus qui tu damnum do qui in domus tuus confugio aut ut culpa tu libero facilis possum accuso fortuna qui tyrannus potis ad tu defero pars alter is debeo sum damnum qui praemium sum non sum iniquus is res tu iniuria inputaris qui fructus percipio non eligo domus tyrannus neque enim hic ille vaco sed in is quam possum irrumpo cum ego in is non sum nanciscor hic occasio noceo intro nolo sed tyrannicidium eligo dubius lentus periculosus urbs accipio praemium magnus sine dubius quasi damnum sarcio debeo


Quod munerarii solent facere, qui ad exspectationem populi detinendam noua paria per omnes dies dispensant, ut sit quod populum et delectet et reuocet, hoc ego facio: non semel omnes produco; aliquid noui semper habeat libellus, ut non tantum sententiarum uos, sed etiam auctorum nouitate sollicitet. Acrior est cupiditas ignota cognoscendi quam nota repetendi. hoc in histrionibus, in gladiatoribus, in oratoribus de quibus modo aliquid fama promisit, in omnibus denique rebus uidemus accidere:

qui munerarius soleo facio qui ad exspectatio populus detineo nouus par per omnis dies dispenso ut sum qui populus et delecto et revoco hic ego facio non semel omnis produco aliquis nouus semper habeo libellus ut non tantus sententiaris tu sed etiam auctor nouitas sollicito acer sum cupiditas ignotus cognosco quam nosco repeto hic in histrio in gladiator in orator de qui modo aliquis fama promitto in omnis denique res uideo accido