Magna esse haec existimas, quae relicturus es, et cum proposuisti tibi illam securitatem, ad quam transiturus es, retinet te huius vitae, a qua recessurus es, fulgor tamquam in sordida et obscura casurum.

magnus sum hic existimo qui relinquo sum et cum propono tu ille securitas ad quam transeo sum retineo tu hic vita ab qui recedo sum fulgor tamquam in sordidus et obscurus cado


Si illa quoque otia multum auctori suo debent, quorum munus hoc maximum est: Ille meas errare boves, ut cernis, et ipsum Ludere quae vellem calamo permisit agresti; quanti aestimamus hoc otium, quod inter deos agitur, quod deos facit?

si ille quoque otium multus auctor suus debeo qui munus hic magnus sum ille meus erro bos ut cerno et ipse ludo qui volo calamus permitto agrestis quantus aestimo hic otium qui inter deus ago qui deus facio


Quintum genus est eorum, quae communiter sunt; haec incipiunt ad nos pertinere; hic sunt omnia, homines, pecora, res. Sextum genus eorum, quae quasi sunt: tamquam inane, tamquam tempus.

quintus genus sum is qui communis sum hic incipio ad nos pertineo hic sum omnis homo pecus res sextus genus is qui quasi sum tamquam inanis tamquam tempus


Inimicitias mihi denuntias, si quicquam ex iis, quae cotidie facio, ignoraveris. Vide, quam simpliciter tecum vivam: hoc quoque tibi committam. Philosophum audio et quidem quintum iam diem habeo, ex quo in scholam eo et ab octava disputantem audio. Bona, inquis, aetate. Quidni bona? Quid autem stultius est quam, quia diu non didiceris, non discere?

inimicitia ego denuntio si quisquam ex is qui cottidie facio ignoro video quam simplex tu vivo hic quoque tu committo philosophus audio et quidem quintus iam dies habeo ex quo in schola is et ab octavus disputo audio bonus inquam aetas quis bonus quis autem stultus sum quam quia diu non disco non disco


Itaque rideo istos, qui turpe existimant cum servo suo cenare. Quare, nisi quia superbissima consuetudo cenanti domino stantium servorum turbam circumdedit? Est ille plus quam capit, et ingenti aviditate onerat distentum ventrem ac desuetum iam ventris officio, ut maiore opera omnia egerat quam ingessit;

itaque rideo iste qui turpis existimo cum servo suus ceno quaris nisi quia superbus consuetudo ceno dominus sto servus turba circumdo sum ille multus quam capio et ingens aviditas onero distendo venter atque desuesco iam venter officium ut magnus opus omnis ago quam ingero


Iam docebo, quemadmodum intellegas te non esse sapientem. Sapiens ille plenus est gaudio, hilaris et placidus, inconcussus; cum dis ex pari vivit. Nunc ipse te consule; si numquam maestus es, nulla spes animum tuum futuri exspectatione sollicitat, si per dies noctesque par et aequalis animi tenor erecti et placentis sibi est, pervenisti ad humani boni summam. Sed si adpetis voluptates et undique et omnes, scito tantum tibi ex sapientia, quantum ex gaudio deesse. Ad hoc cupis pervenire, sed erras, qui inter divitias illuc venturum esse te speras, inter honores, id est, gaudium inter sollicitudines quaeris. Ista, quae sic petis tamquam datura laetitiam ac voluptatem, causae dolorum sunt.

iam doceo quemadmodum intellego tu non sum sapio sapio ille plenus sum gaudium hilaris et placidus inconcussus cum deus ex par vivo nunc ipse tu consul si numquam maestus sum nullus spes animus tuus sum exspectatio sollicito si per dies nox par et aequalis animus tenor erigo et placenta sui sum pervenio ad humanus bonus summa sed si adpeto voluptas et undique et omnis scio tantus tu ex sapientia quantus ex gaudium desum ad hic cupio pervenio sed erro qui inter divitiae illic venio sum tu spero inter honor is sum gaudium inter sollicitudo quaero iste qui sic peto tamquam do laetitia atque voluptas causa dolor sum


Eadem illa ratio monet, ut, si licet, moriaris quemadmodum placet; si minus, quemadmodum potes, et quicquid obvenerit ad vim adferendam tibi invadas. Iniuriosum est rapto vivere, at contra pulcherrimum mori rapto. Vale.

idem ille ratio moneo ut si licet moriaris quemadmodum placeo si paruus quemadmodum possum et quisquis obvenio ad vis affero tu invado injuriosus sum rapio vivo at contra pulcher morior rapio val


Nihil ergo proderit dare praecepta, nisi prius amoveris obstatura praeceptis, non magis quam proderit arma in conspectu posuisse propiusque admovisse, nisi usurae manus expediuntur. Ut ad praecepta, quae damus, possit animus ire, solvendus est.

nihil ergo prosum do praecipio nisi prior amoveo obsto praecipio non magis quam prosum arma in conspectus pono propius admoveo nisi utor manus expedio ut ad praecipio qui do possum animus eo solvo sum


Num quis tam iniquam censuram inter suos agit, ut sanum filium quam aegrum magis diligat, procerumve et excelsum quam brevem aut modicum? Fetus suos non distinguunt ferae et se in alimentum pariter omnium sternunt; aves ex aequo partiuntur cibos. Vlixes ad Ithacae suae saxa sic properat, quemadmodum Agamemnon ad Mycenarum nobiles muros. Nemo enim patriam quia magna est amat, sed quia sua.

num quis tam iniquus censeo inter suus ago ut sanus filius quam aeger magis diligo procerus et excello quam brevis aut modicus fetus suus non distinguo fera et sui in alimentum pariter omnis sterno aveo ex aequus partio cibus vlixes ad ithaca suus saxum sic propero quemadmodum agamemnon ad mycenaris nobilis murus nemo enim patria quia magnus sum amo sed quia suus


Quid fiet, inquis, huic turbae familiarium sine re familiari? Turba ista cum a te pasci desierit, ipsa se pascet, aut quod tu beneficio tuo non potes scire, paupertatis scies. Illa veros certosque amicos retinebit; discedet quisquis non te, sed aliud sequebatur. Non est autem vel ob hoc unum amanda paupertas, quod a quibus ameris ostendet? O quando ille veniet dies, quo nemo in honorem tuum mentiatur!

quis fio inquam hic turba familiaris sine res familiaris turba iste cum ab tu pascor desino ipse sui pasco aut qui tu beneficium tuus non possum scio paupertas scio ille verus certus amicus retineo discedo quisquis non tu sed alius sequor non sum autem vel ob hic unus amo paupertas qui ab qui amo ostendo o quando ille venio dies quo nemo in honor tuus mentior


Si eiusmodi sententiae familiariter in animum receptae formant eum, cur non haec pars philosophiae, quae talibus sententiis constat, idem possit? Pars virtutis disciplina constat, pars exercitatione; et discas oportet et quod didicisti agendo confirmes. Quod si est, non tantum scita sapientiae prosunt, sed etiam praecepta, quae adfectus nostros velut edicto coercent et ablegant.

si eiusmodi sententia familiaris in animus recipio formo is cur non hic pars philosophia qui talis sententia consto idem possum pars virtus disciplina consto pars exercitatio et disco oportet et qui disco ago confirmo qui si sum non tantus scio sapientia prosum sed etiam praecipio qui affectus noster velut edictum coerceo et ablego


Ceterum inconstantia mentis, quae maxime aegra est, lacessit, mobiliorem levioremque reddit ipsa iactatio. Itaque, quae petierant cupidissime loca, cupidius deserunt et avium modo transvolant citiusque quam venerant, abeunt.

ceterum inconstantia mens qui magnus aeger sum lacesso mobilis levis reddo ipse jactatio itaque qui peto cupidus locum cupidus desero et avis modo transvolo cieo quam venio abeo


Sed nos nunc primam et generalem quaerimus causam. Haec simplex esse debet; nam et materia simplex est. Quaerimus, quid sit causa? Ratio scilicet faciens, id est deus. Ista enim, quaecumque rettulistis, non sunt multae et singulae causae, sed ex una pendent, ex ea, quae faciet.

sed nos nunc primus et general quaero causa hic simplex sum debeo nam et materia simplex sum quaero quis sum causa ratio scilicet facio is sum deus iste enim quicumque refero non sum multus et singulus causa sed ex unus pendeo ex is qui facio


Quid est ergo, quare hanc recuses contubernalem, cuius mores sanus dives imitatur?

quis sum ergo quare hic recuso contubernalis qui mos sanus dives imito


Quod de veste dixi, idem me dicere de corpore existima. Nam hoc quoque natura ut quandam vestem animo circumdedit; velamentum eius est. Quis autem umquam vestimenta aestimavit arcula? Nec bonum nec malum vagina gladium facit. Ergo de corpore quoque idem tibi respondeo: sumpturum quidem me, si detur electio, et sanitatem et vires, bonum autem futurum iudicium de illis meum, non ipsa.

qui de vestis dico idem ego dico de corpus existimo nam hic quoque natura ut quidam vestis animus circumdo velamentum is sum quis autem umquam vestimentum aestimo arcula neque bonus neque malus vagina gladius facio ergo de corpus quoque idem tu respondeo sumo quidem ego si do electio et sanitas et vireo bonus autem sum iudicium de ille meus non ipse


Est quidem, mi Lucili, supinus et neglegens, qui in amici memoriam ab aliqua regione admonitus inducitur; tamen repositum in animo nostro desiderium loca interdum familiaria evocant nec extinctum memoriam reddunt, sed quiescentem inritant, sicut dolorem lugentium, etiam si mitigatus est tempore, aut servulus familiaris amisso aut vestis aut domus renovat.

sum quidem ego lucilis supinus et neglego qui in amicus memoria ab aliqui regio admonitus induco tamen repono in animus noster desiderium locum interdum familiaris evoco neque exstinctus memoria reddo sed quiesco irrito sicut dolor lugeo etiam si mitigo sum tempus aut servulus familiaris amitto aut vestio aut domus renovo


Haec nihil vacare patitur loci, totum animum tenet, desiderium omnium tollit; sola satis est, omnium enim bonorum vis et origo in ipsa est. Quid refert, an aqua decurrens intercipiatur atque abeat, si fons, ex quo Auxerat, salvus est? Non dices vitam iustiorem salvis liberis quam amissis nec ordinatiorem nec prudentiorem nec honestiorem; ergo ne meliorem quidem. Non facit adieetio adiectio amicorum sapientiorem, non facit stultiorem detractio, ergo nec beatiorem aut miseriorem. Quamdiu virtus salva fuerit, non senties, quidquid abscesserit.

hic nihil vacaris patior locus totus animus teneo desiderium omnis tollo solus satis sum omnis enim bonus volo et origo in ipse sum quis refero an aqua decurro intercipio atque abeo si fons ex quo augeo salvus sum non dico vita justus salvus liber quam amitto neque ordino neque prudens neque honestus ergo ne bonus quidem non facio adieetio adjectio amicus sapio non facio stultus detractio ergo neque beatus aut miser quamdiu virtus salvo sum non sentio quisquis abscedo


Referre est ad eum, a quo acceperis, rem ferre. Haec vox significat voluntariam relationem; qui rettulit, ipse se appellavit.

refero sum ad is ab quo accipio res fero hic vox significo voluntarius relatio qui refero ipse sui appello


Ego in alia esse me sententia professus sum. Non enim tantum virtutes animalia erunt, si hoc recipitur, sed opposita quoque illis vitia et adfectus, tamquam ira, timor, luctus, suspicio. Ultra res ista procedet; omnes sententiae, omnes cogitationes animalia erunt. Quod nullo modo recipiendum est. Non enim quicquid ab homine fit, homo est.

ego in alius sum ego sententia profiteor sum non enim tantus virtus animal sum si hic recipio sed oppono quoque ille vitio et affectus tamquam ira timor luctus suspicio ultra res iste procedo omnis sententia omnis cogitatio animal sum qui nullus modo recipio sum non enim quisquis ab homo fio homo sum


Quibusdam autem evenit, ut quaedam scire se nesciant. Quemadmodum quaerimus saepe eos, cum quibus stamus, ita plerumque finem summi boni ignoramus adpositum.

quidam autem evenio ut quidam scio sui nescio quemadmodum quaero saepe is cum qui sto ita plerusque finis superus bonus ignoro appono


Nec illud praecipio, ut aliquid naturae neges— contumax est, non potest vinci, suum poscit—sed ut quicquid naturam excedit, scias precarium esse, non necessarium.

neque ille praecipio ut aliquis natura nego contumax sum non possum vinco suus posco sed ut quisquis natura excedo scio precarius sum non necessarius


Regia Solis erat sublimibus alta columnis Clara micante auro. Eiusdem currum aspice: Aureus axis erat, temo aureus, aurea summae Curvatura rotae, radiorum argenteus ordo. Denique quod optimum videri volunt saeculum, aureum appellant.

regium soli sum sublimis altus columna clarus mico aurum idem currus aspicio aureus axis sum temo aureus aureus summa curvo rota radius argenteus ordo denique qui bonus video volo saeculis aureus appello


Petis a me, ut id, quod in diem suum dixeram debere differri, repraesentem et scribam tibi, an haec pars philosophiae, quam Graeci paraeneticen vocant, nos praeceptivam dicimus, satis sit ad consummandam sapientiam. Scio te in bonam partem accepturum si negavero. Eo magis promitto et verbum publicum perire non patior: postea noli rogare, quod inpetrare nolueris.

peta ab ego ut is qui in dies suus dico debeo differo repraesento et scribo tu an hic pars philosophia quam graecum paraeneticen voco nos praeceptivus dico satis sum ad consummo sapientia scio tu in bonus pars accipio si nego eos magis promitto et verbum publicus pereo non patior postea nolo rogo qui inpetraris nolo


Omnia noctis erant placida composta quiete. Falsum est. Nulla placida est quies, nisi qua ratio conposuit. Nox exhibet molestiam, non tollit, et sollicitudines mutat. Nam dormientium quoque insomnia tam turbulenta sunt quam dies. Illa tranquillitas vera est, in quam bona mens explicatur.

omnis nox sum placidus conpono quiesco falsus sum nullus placidus sum quies nisi qui ratio conpono nox exhibeo molestia non tollo et sollicitudo muto nam dormio quoque insomnis tam turbulentus sum quam dies ille tranquillitas verus sum in quam bonus mens explico


At bene aliquis illam fert. Sic, quomodo vinum. Itaque non est quod tibi isti persuadeant cum esse felicem, qui a multis obsidetur; sic ad illum, quemadmodum ad lacum concurritur, quem exhauriunt et turbant. Nugatorium et inertem vocant. Scis quosdam perverse loqui et significare contraria.

at bene aliquis ille fero sic quomodo vinum itaque non sum qui tu iste persuadeo cum sum felix qui ab multus obsido sic ad ille quemadmodum ad lacus concurro qui exhaurio et turbo nugatorius et iners voco scio quidam perverto loquor et significaris contrarius


Libentissime itaque illum audiebam quasi ferentem de morte sententiam et qualis esset eius natura velut propius inspectae indicantem. Plus, ut puto, fidei haberet apud te, plus ponderis, si quis revixisset et in morte nihil mali esse narraret expertus; accessus mortis quam perturbationem adferat, optime tibi hi dicent, qui secundum illam steterunt, qui venientem et viderunt et receperunt.

libet itaque ille audio quasi fero de mors sententia et qualis sum is natura velut propius inspicio indico multus ut puto fides habeo apud tu multus pondus si quis revivo et in mors nihil malus sum narro experior accedo mors quam perturbatio affero optume tu hic dico qui secundus ille sto qui venio et video et recipio


Omnes istae artes circa instrumenta vitae occupatae sunt, non circa totam vitam. Itaque multa illas inhibent extrinsecus et inpediunt, spes, cupiditas, timor. At haec, quae artem vitae professa est, nulla re, quo minus se exerceat, vetari potest; discutit enim inpedimenta et traicit obstantia. Vis scire, quam dissimilis sit aliarum artium condicio et huius? In illis excusatius est voluntate peccare quam casu, in hac maxima culpa est sponte delinquere.

omnis iste ars circa instrumentum vita occupo sum non circa totus vita itaque multus ille inhibeo extrinsecus et inpediunt spes cupiditas timor at hic qui ars vita profiteor sum nullus res quo paruus sui exerceo vetaris possum discutio enim impedimentum et traicio obsto volo scio quam dissimilis sum alius ars condicio et hic in ille excuso sum voluntas peccaris quam casus in hic maximus culpa sum sponte delinquo


Sola virtus habet, non recipiunt animi mala temperamentum. Facilius sustuleris illa quam rexeris. Numquid dubium est, quin vitia mentis humanae inveterata et dura, quae morbos vocamus, inmoderata sint, ut avaritia, ut crudelitas, ut inpotentia? Ergo inmoderati sunt et adfectus. Ab his enim ad illa transitur.

solus virtus habeo non recipio animus malus temperamentum facilis tollo ille quam rego numquid dubius sum quin vitio mens humanus invetero et durus qui morbus voco immoderatus sum ut avaritia ut crudelitas ut impotens ergo immoderatus sum et affectus ab hic enim ad ille transeo


Hoc ante omnia fac, mi Lucili: disce gaudere.

hic ante omnis facio ego lucilis disco gaudeo


Hoc ipse quoque facio; ex pluribus, quae legi, aliquid adprehendo.

hic ipse quoque facio ex multus qui lego aliquis adprehendo


In Lycia regio notissima est, Hephaestion incolae vocant, foratum pluribus locis solum, quod sine ullo nascentium damno ignis innoxius circumit. Laeta itaque regio est et herbida nihil flammis adurentibus, sed tantum vi remissa ac languida refulgentibus.

in lycia regius nosco sum hephaestio incola voco foro multus locus solus qui sine ullus nasco damnum ignis innoxius circumeo laetus itaque regius sum et herbidus nihil flamma aduro sed tantus vis remitto atque languidus refulgeo


Exigis a me frequentiores epistulas. Rationes conferamus; solvendo non eris. Convenerat quidem, ut tua priora essent, tu scriberes, ego rescriberem. Sed non ero difficilis; bene credi tibi scio. Itaque in anticessum dabo nec faciam, quod Cicero, vir disertissimus, facere Atticum iubet, ut etiam si rem nullam habebit, quod in buccam venerit, scribat.

exigo ab ego frequens epistula ratio confero solvo non sum convenio quidem ut tuus prior sum tu scribo ego rescribo sed non sum difficilis bene credo tu scio itaque in anticessum do neque facio qui cicero vir dissero facio atticus iubeo ut etiam si res nullus habeo qui in bucca venio scribo


Non ex ebore tantum Phidias sciebat facere simulacra; faciebat ex aere. Si marmor illi, si adhuc viliorem materiam obtulisses, fecisset, quale ex illa fieri optimum posset. Sic sapiens virtutem, si licebit, in divitiis explicabit, si minus, in paupertate; si poterit, in patria, si minus, in exilio; si poterit, imperator, si minus, miles; si poterit, integer, si minus, debilis. Quamcumque fortunam acceperit, aliquid ex illa memorabile efficiet.

non ex ebur tantus phidias scio facio simulacrum facio ex aer si marmor ille si adhuc vilis materia offertor facio qualis ex ille fio bonus possum sic sapio virtus si liceo in divitiae explico si paruus in paupertas si possum in patria si paruus in exsilium si possum imperator si paruus miles si possum integer si paruus debilis quicumque fortuna accipio aliquis ex ille memorabilis efficio


Tunc intellegere nobis licebit, quam contemnenda miremur, simillimi pueris, quibus omne ludicrum in pretio est; parentibus quippe nec minus fratribus praeferunt parvo aere empta monilia. Quid ergo inter nos et illos interest, ut Ariston ait, nisi quod nos circa tabulas et statuas insanimus carius inepti? Illos reperti in litore calculi leves et aliquid habentes varietatis delectant, nos ingentium maculae columnarum, sive ex Aegyptiis harenis sive ex Africae solitudinibus advectae porticum aliquam vel capacem populi cenationem ferunt.

tunc intellego nos liceo quam contemno miro similis puer qui omnis ludicrum in pretium sum parens quippe neque paruus frater praefero parvus aer emo monile quis ergo inter nos et ille intersum ut aristo aio nisi qui nos circa tabula et statua insanio carus ineptus ille reperio in litus calculis levo et aliquis habeo varietas delecto nos ingens macula columnaris sive ex aegyptius harena sive ex africa solitudo adveho porticus aliqui vel capax populus cenatio fero


Otiosi videmur, et non sumus. Nam si bona fide sumus, si receptui cecinimus, si speciosa contemnimus, ut paulo ante dicebam, nulla res nos avocabit, nullus hominum aviumque concentus interrumpet cogitationes bonas, solidasque iam et certas.

otiosus video et non sum nam si bonus fides sum si receptus cano si speciosus contemno ut paulus ante dico nullus res nos avoco nullus homo avis concentus interrumpo cogitatio bonus solidus iam et certo


Sive alios observare volueris—liberius enim inter aliena iudicium est, sive te ipsum favore seposito—et senties hoc et confiteberis, nihil ex his optabilibus et caris utile esse, nisi te contra levitatem casus rerumque casum sequentium instruxeris, nisi illud frequenter et sine querella inter singula damna dixeris: dis aliter visum est.

sive alius observaris volo liber enim inter alienus iudicium sum sive tu ipse favor sepono et sentio hic et confiteor nihil ex hic optabilis et caris utilis sum nisi tu contra levitas casus res casus sequor instruo nisi ille frequens et sine querela inter singulus damno dico deus aliter video sum


Quaecumque videmus aut tangimus, Plato in illis non numerat, quae esse proprie putat. Fluunt enim et in assidua deminutione atque adiectione sunt. Nemo nostrum idem est in senectute, qui fuit iuvenis; nemo nostrum est idem mane, qui fuit pridie. Corpora nostra rapiuntur fluminum more. Quicquid vides, currit cum tempore. Nihil ex iis, quae videmus, manet. Ego ipse, dum loquor mutari ista, mutatus sum.

quicumque video aut tango plato in ille non numero qui sum proprius puto fluo enim et in assiduus deminutio atque adiectio sum nemo nos idem sum in senectus qui sum juvenis nemo nos sum idem mane qui sum pridie corpus noster rapio flumen mos quisquis video curro cum tempus nihil ex is qui video maneo ego ipse dum loquor muto iste muto sum


Opus est tamen calorem solis aestivi umbra crassiore propellere. Quid ergo? Non vetustas multa dedit loca, quae vel iniuria temporis vel alio quolibet casu excavata in specum recesserunt? Quid ergo? Non quilibet virgeam cratera texuerunt manu et vili obliverunt luto, deinde stipula aliisque silvestribus operuere fastigium, et pluviis per devexa labentibus hiemem transiere securi? Quid ergo? Non in defosso latent Syrticae gentes quibusque propter nimios solis ardores nullum tegimentum satis repellendis caloribus solidum est nisi ipsa arens humus?

opus sum tamen calor sol aestivus umbra crassus propello quis ergo non vetustus multus do locum qui vel iniuria tempus vel alius quilibet casus excavo in specus recedo quis ergo non qui virgeus cratera texuerunt manus et vilis obliverunt lutum deinde stipulo alius silvestris operio fastigium et pluvia per devexus labor hiems transeo securus quis ergo non in defodio lateo syrticus gens quisque propter nimius sol ardor nullus tegimentum satis repello calor solidus sum nisi ipse areo humus


Quod si par omnium virtutum natura est, tria genera bonorum in aequo sunt. Ita dico: in aequo est moderate gaudere et moderate dolere. Laetitia illa non vincit hanc animi firmitatem sub tortore gemitus devorantem; illa bona optabilia, haec mirabilia sunt, utraque nihilominus paria, quia quidquid incommodi est, vi tanto maioris boni tegitur.

qui si par omnis virtus natura sum tres genus bonus in aequus sum ita dico in aequus sum modero gaudeo et modero doleo laetitia ille non vincio hic animus firmitas sub tortor gemitus devoro ille bonus optabilis hic mirabile sum uter nihilominus par quia quisquis incommodus sum vis tantus magnus bonus tego


Miramur parietes tenui marmore inductos, cum sciamus, quale sit quod absconditur. Oculis nostris inponimus, et cum auro tecta perfudimus, quid aliud quam mendacio gaudemus? Scimus enim sub illo auro foeda ligna latitare.

miror paries tenuis marmor induco cum scio qualis sum qui abscondo oculus noster inpono et cum aurum tectum perfundo quis alius quam mendacium gaudeo scio enim sub ille aurum foedus lignum latitaris


Cum adsuevit animus fastidire, quae ex more sunt, et illi pro sordidis solita sunt, etiam in oratione, quod novum est, quaerit et modo antiqua verba atque exsoleta revocat ac profert, modo fingit et ignota ac deflectit, modo, id quod nuper increbruit, pro cultu habetur audax translatio ac frequens.

cos assuesco animus fastidio qui ex mos sum et ille pro sordidus soleo sum etiam in oratio qui novus sum quaero et modo antiquus verbum atque exsoleta revoco atque profero modo fingo et ignotus atque deflecto modo is qui nuper increbesco pro cultus habeo audax translatio atque frequens


Haec sit propositi nostri summa: quod sentimus loquamur, quod loquimur sentiamus; concordet sermo cum vita. Ille promissum suum inplevit, qui, et cum videas illum et cum audias, idem est.

hic sum propono noster summus qui sentio loquor qui loquor sentio concordo sermo cum vito ille promitto suus inpleo qui et cum video ille et cum audio idem sum


Scopulum esse illum putamus dementissimi; portus est, aliquando petendus, numquam recusandus, in quem si quis intra primos annos delatus est, non magis queri debet quam qui cito navigavit. Alium enim, ut scis, venti segnes ludunt ac detinent et tranquillitatis lentissimae taedio lassant, alium pertinax flatus celerrime perfert.

scopulis sum ille puto demens portus sum aliquando peto numquam recuso in qui si quis intra primus annus defero sum non magis queror debeo quam qui cito navigo alius enim ut scio venio segnis ludo atque detineo et tranquillitas lentus taedium lasso alius pertinax flo celer perfero


Sed ad desperationem nos vitia nostra perducunt; nam ille alter secundus est ut aliquis parum constans ad custodienda optima, cuius iudicium bibat etiamnunc et incertum est. Desideret oculorum atque aurium sensum, bonam valitudinem et non foedum aspectum corporis et habitu manente suo aetatis praeterea longius spatium.

sed ad desperatio nos vitio noster perduco nam ille alter secundus sum ut aliquis parum consto ad custodio bonus qui iudicium bibo etiamnum et incertus sum desidero oculus atque auris sensus bonus valitudo et non foedus aspectus corpus et habitus maneo suus aetas praeterea longus spatium


Omnia, inquit, haec sapiens quidem invenit; sed minora quam ut ipse tractaret, sordidioribus ministris dedit. Immo non aliis excogitata ista sunt quam quibus hodieque curantur. Quaedam nostra demum prodisse memoria scimus, ut speculariorum usum perlucente testa clarum transmittentium lumen, ut suspensuras balneorum et inpressos parietibus tubos, per quos circumfunderetur calor, qui ima simul ac summa foveret aequaliter. Quid loquar marmora, quibus templa, quibus domus fulgent? Quid lapideas moles in rotundum ac leve formatas, quibus porticus et capacia populorum tecta suscipimus? Quid verborum notas, quibus quamvis citata excipitur oratio et celeritatem linguae manus sequitur? Vilissimorum mancipiorum ista commenta sunt;

omnis inquam hic sapio quidem invenio sed parvus quam ut ipse tracto sordidus minister do immo non alius excogito iste sum quam qui hodie curo quidam noster demum proeo memoria scio ut specularis usus perluceo testa clarus transmitto lumen ut suspendo balnea et impressus paries tubus per qui circumfundo calor qui imus simul atque summus foveo aequalis quis loquor marmoro qui templum qui domus fulgeo quis lapideus moles in rotundus atque levis formo qui porticus et capacia populus tectum suscipio quis verbum nosco qui quivis cito excipio oratio et celeritas lingua manus sequor vilis mancipium iste commento sum


Attalum memini cum magna admiratione omnium haec dicere:

attal memini cum magnus admiratio omnis hic dico


Tenes utique memoria, quantum senseris gaudium, cum praetexta posita sumpsisti virilem togam et in forum deductus es; maius expecta, cum puerilem animum deposueris et te in viros philosophia transscripserit. Adhuc enim non pueritia sed, quod est gravius, puerilitas remanet. Et hoc quidem peior est, quod auctoritatem habemus senum, vitia puerorum, nec puerorum tantum sed infantum. Illi levia, hi falsa formidant, nos utraque.

teneo utique memoria quantus sentio gaudium cum praetexo pono sumo virilis toga et in forum deduco sum magnus expecta cum puerilis animus depono et tu in vir philosophia transscribo adhuc enim non pueritia sed qui sum gravis puerilitas remaneo et hic quidem malus sum qui auctoritas habeo seni vitio puer neque puer tantus sed infantum ille levis hic fallo formido nos uter


Nemo, inquit, aliter quam qui modo natus est exit e vita. Falsum est; peiores morimur quam nascimur. Nostrum istud, non naturae vitium est. Illa nobiscum queri debet et dicere: Quid hoc est? Sine cupiditatibus vos genui, sine timoribus, sine superstitione, sine perfidia ceterisque pestibus; quales intrastis exite.

nemo inquam aliter quam qui modo nascor sum exeo e vito falsus sum malus morior quam nasco nos iste non natura vitium sum ille nos queror debeo et dico quis hic sum sinis cupiditas tu gigno sine timor sine superstitio sine perfidia ceter pestis qualis intro exeo


Si est aliquis minus beatus quam alius, sequitur, ut hic alterius vitam beatioris magis concupiscet quam suam. Beatus autem nihil suae praefert. Utrumlibet ex his incredibile est: aut aliquid beato restare, quod esse quam quod est malit, aut id illum non malle, quod illo melius est. Utique enim quo prudentior est, hoc magis se ad id, quod est optimum, extendet et id omni modo consequi cupiet. Quomodo autem beatus est, qui cupere etiamnunc potest, immo qui debet?

si sum aliquis paruus beatus quam alius sequor ut hic alter vita beatus magis concupisco quam suus beatus autem nihil suus praefero uter ex hic incredibilis sum aut aliquis beatus resto qui sum quam qui sum malo aut is ille non malo qui ille bonus sum utique enim quo prudens sum hic magis sui ad is qui sum bonus extendo et is omnis modo consequor cupio quomodo autem beatus sum qui cupio etiamnum possum immo qui debeo


Cum adveheretur nuper inter custodias quidam ad matutinum spectaculum missus, tamquam somno premente nutaret, caput usque eo demisit, donec radiis insereret, et tamdiu se in sedili suo tenuit, donec cervicem circumactu rotae frangeret. Eodem vehiculo, quo ad poenam ferebatur, effugit.

cos adveho nuper inter custodio quidam ad matutinus spectaculum mitto tamquam somnus premo nuto caput usque is demitto donec radius insero et tamdiu sui in sedilis suus teneo donec cervix circumago rota frango eos vehiculum quo ad poena fero effugio


December est mensis; cum maxime civitas sudat. Ius luxuriae publicae datum est. Ingenti apparatu sonant omnia, tamquam quicquam inter Saturnalia intersit et dies rerum agendarum. Adeo nihil interest, ut non videatur mihi errasse, qui dixit olim mensem Decembrem fuisse, nunc annum.

december sum mensis cum magnus civitas sudo ius luxuria publicus do sum ingens apparatus sono omnis tamquam quisquam inter saturnalis intersum et dies res agendaris adeo nihil intersum ut non video ego erro qui dico olim mensis december sum nunc annus


Aut si hoc est, magis diliges ex duobus aeque bonis viris nitidum et unctum quam pulverulentum et horrentem. Deinde hoc usque pervenies, ut magis diligas integrum omnibus membris et inlaesum quam debilem aut luscum. Paulatim fastidium tuum illo usque procedet, ut ex duobus aeque iustis ac prudentibus comatum et crispulum malis. Ubi par in utroque virtus est, non conparet aliarum rerum inaequalitas. Omnia enim alia non partes, sed accessiones sunt.

aut si hic sum magis diligo ex duo aequus bonus vis nitidus et ungo quam pulverulentus et horreo deinde hic usque pervenio ut magis diligo integer omnis membrum et illaesus quam debilis aut luscus paulatim fastidium tuus ille usque procedo ut ex duo aequus iustus atque prudens como et crispulis malus ubius par in uterque virtus sum non conparo alius res inaequalitas omnis enim alius non pars sed accessio sum


Quid adversus hos pro nobis responderi soleat, ponam; deinde tunc adiciam, quid praeterea respondendum putem.

quis adverro hic pro nos respondeo soleo pono deinde tunc adicio quis praeterea respondeo puto


Hoc est salutare, non conversari dissimilibus et diversa cupientibus. Habeo quidem fiduciam non posse te detorqueri mansurumque in proposito, etiam si sollicitantium turba circumeat. Quid ergo est? Non timeo, ne mutent te, timeo, ne inpediant. Multum autem nocet etiam qui moratur, utique in tanta brevitate vitae, quam breviorem inconstantia facimus aliud eius subinde atque aliud facientes initium. Diducimus illam in particulas ac lancinamus.

hic sum salutaris non conversaris dissimilis et diverto cupio habeo quidem fiducia non possum tu detorqueo mando in propono etiam si sollicito turba circumeo quis ergo sum non timeo ne muto tu timeo ne inpediant multus autem noceo etiam qui moror utique in tantus brevitas vita quam brevis inconstantia facio alius is subinde atque alius facio initium diduco ille in particula atque lancino


Praeterea secundum naturam est et amicos complecti et amicorum auctu ut suo proprioque laetari. Nam nisi hoc fecerimus, ne virtus quidem nobis permanebit, quae exercendo sensu valet, virtus autem suadet praesentia bene conlocare, in futurum consulere, deliberare et intendere animum; facilius intendet explicabitque qui aliquem sibi adsumpserit.

praeterea secundus natura sum et amicus complector et amicus auctus ut suus proprius laetor nam nisi hic facio ne virtus quidem nos permaneo qui exerceo sentio valeo virtus autem suadeo praesens bene conlocaris in sum consulo deliberaris et intendo animus facilis intendo explico qui aliquis sui adsumo


Iam multum operis effecti est; immo, si verum fateri volo, non multum. Nec enim bonitas est pessimis esse meliorem. Quis oculis glorietur, qui suspicetur diem? Cui sol per caliginem splendet, licet contentus interim sit effugisse tenebras, adhuc non fruitur bono lucis.

iam multus opus efficio sum immo si verus fateor volo non multus neque enim bonitas sum malus sum bonus quis oculus glorior qui suspicor dies qui sol per caligo splendeo licet contineo interim sum effugio tenebrae adhuc non fruor bonus lucus


Qualis ratio est, tales et actiones sunt; ergo omnes pares sunt. Nam cum similes rationi sint, similes et inter se sunt. Pares autem actiones inter se esse dico, qua honestae rectaeque sunt. Ceterum magna habebunt discrimina variante materia, quae modo latior est, modo angustior, modo inlustris, modo ignobilis, modo ad multos pertinens, modo ad paucos. In omnibus tamen istis id, quod optimum est, par est; honestae sunt.

qual ratio sum talis et actio sum ergo omnis par sum nam cum similis ratio sum similis et inter sui sum paris autem actio inter sui sum dico qui honestus recingo sum ceterum magnus habeo discrimino vario materia qui modo latus sum modo angustus modo illustris modo ignobilis modo ad multus pertineo modo ad paucus in omnis tamen iste is qui bonus sum par sum honestus sum


Non ibis audentior, si mala illa esse credideris. Eximendum hoc e pectore est; alioqui haesitabit inpetum moratura suspicio. Tradetur in id, quod invadendum est.

non eo audeo si malus ille sum credo eximo hic e pectus sum alioqui haesito impetus moror suspicio trado in is qui invado sum


Deinde praestabunt tibi fortasse praecepta ut quod oportet faciat, non praestabunt ut quemadmodum oportet; si hoc non praestant, ad virtutem non perducunt. Faciet quod oportet monitus, concedo; sed id parum est, quoniam quidem non in facto laus est, sed in eo, quemadmodum fiat.

deinde praesto tu fortasse praecipio ut qui oportet facio non praesto ut quemadmodum oportet si hic non praesto ad virtus non perduco facio qui oportet moneo concedo sed is parum sum quoniam quidem non in facio laus sum sed in is quemadmodum fio


Aut ego te non novi aut Aetna tibi salivam movet. Iam cupis grande aliquid et par prioribus scribere. Plus enim sperare modestia tibi tua non permittit, quae tanta in te est, ut videaris mihi retracturus ingenii tui vires, si vincendi periculum sit; tanta tibi priorum reverentia est.

aut ego tu non nosco aut aetna tu saliva moveo iam cupio grandis aliquis et par prior scribo multus enim spero modestia tu tuus non permitto qui tantus in tu sum ut videaris ego retraho ingenium tuus vireo si vinco periculum sum tantus tu prior reverendus sum


Sed ut omisso principio rem ipsam adgrediar, beata, inquiunt, vita constat ex actionibus rectis; ad actiones rectas praecepta perducunt; ergo ad beatam vitam praecepta sufficiunt. Non semper ad actiones rectas praecepta perducunt, sed cum obsequens ingenium est; aliquando frustra admoventur, si animum opiniones obsident pravae.

sed ut omitto principium res ipse aggredior beatus inquam vito consto ex actio rectus ad actio recingo praecipio perduco ergo ad beatus vita praecipio sufficio non semper ad actio recingo praecipio perduco sed cum obsequor ingenium sum aliquando frustra admoveo si animus opinio obsido pravus


Seminis modo spargenda sunt, quod quamvis sit exiguum, cum occupavit idoneum locum, vires suas explicat et ex minimo in maximos auctus diffunditur. Idem facit ratio; non late patet, si aspicias: in opere crescit. Pauca sunt, quae dicuntur, sed si illa animus bene excepit, convalescunt et exurgunt. Eadem est, inquam, praeceptorum condicio quae seminum; multum efficiunt. et angusta sunt. Tantum, ut dixi, idonea mens capiat illa et in se trahat. Multa invicem et ipsa generabit et plus reddet quam acceperit. Vale.

semen modo spargo sum qui quivis sum exiguus cum occupo idoneus locus vireo suus explico et ex paruus in magnus augeo diffundo idem facio ratio non latus pateo si aspicio in opus cresco paucus sum qui dico sed si ille animus bene excipio convalesco et exurgunt idem sum inquam praeceptor condicio qui semen multus efficio et angustus sum tantus ut dico idoneus mens capio ille et in sui traho multus invicem et ipse genero et multus reddo quam accipio val


Omne animal, donec moriatur, id est, quod coepit; homo, donec moriatur, homo est, equus equus, canis canis. Transire in aliud non potest. Iustitia, id est animus quodammodo se habens, animal est. Credamus; deinde animal est fortitudo, id est animus quodammodo se habens. Quis animus? Ille, qui modo iustitia erat? Tenetur in priore animali, in aliud animal transire ei non licet; in eo illi, in quo primum esse coepit, perseverandum est.

omnis animal donec morior is sum qui coepio homo donec morior homo sum equus equus canis canis transeo in alius non possum iustitia is sum animus quodammodo sui habeo animal sum credo deinde animal sum fortitudo is sum animus quodammodo sui habeo quis animus ille qui modo iustitia sum teneo in prior animal in alius animal transeo is non licet in is ille in quo primus sum coepio persevero sum


Virtus super ista consistit. Suo aere censetur. Nihil ex istis quolibet incurrentibus bonum iudicat. Medicina et gubernatio non interficit sibi ac suis admiratione talium rerum Qui non est vir bonus, potest nihilominus medicus esse, potest gubernator, potest grammaticus tam mehercules quam cocus. Cui contingit habere rem non quamlibet, hunc non quemlibet dixeris; qualia quisque habet, talis est.

virtus super iste consisto suus aer censeo nihil ex iste quilibet incurro bonus iudico medicina et gubernatio non interficio sui atque suus admiratio talis res qui non sum vir bonus possum nihilominus medicus sum possum gubernator possum grammaticus tam hercules quam coquus qui contingo habeo res non quamlibet hic non qui dico qualis quisque habeo talis sum


Hunc sensum a te dici non paulo melius et adstrictis memini: Non est tuum, fortuna quod fecit tuum. Illud etiamnunc melius dictum a te non praeteribo: Dari bonum quod potuit, auferri potest. Hoc non inputo in solutum; dedi de tuo tibi. Vale.

hic sensus ab tu dico non paulus bonus et adstringo memini non sum tuus fortuna qui facio tuus ille etiamnum bonus dico ab tu non praetereo daris bonus qui possum aufero possum hic non inputo in soluo do de tuus tu val


Deinde gubernatoris ars alienum bonum est: ad eos, quos vehit, pertinet, quomodo medici ad eos, quos curat. Commune bonum est sapientis: est et eorum, cum quibus vivit, et proprium ipsius. Itaque gubernatori fortasse noceatur, cuius ministerium aliis promissum tempestate inpeditur;

deinde gubernator ars alienus bonus sum ad is qui veho pertineo quomodo medicus ad is qui curo communis bonus sum sapio sum et is cum qui vivo et proprius ipse itaque gubernator fortasse noceo qui ministerium alius promitto tempestas inpedo


In hac ergo morum perversitate desideratur solito vehementius aliquid, quod mala inveterata discutiat; decretis agendum est, ut revellatur penitus falsorum recepta persuasio. His si adiunxerimus praecepta, consolationes, adhortationes, poterunt valere; per se inefficaces sunt.

in hic ergo mos perversitas desidero soleo vehemens aliquis qui malus invetero discutio decretum ago sum ut revello penitus falsor recipio persuasio hic si adjungo praecipio consolatio adhortatio possum valeo per sui inefficax sum


Omnia facienda sunt, ut quam gratissimi simus.


Desinant itaque infamare nos tam quam incredibilia iactantes et sciant apud sapientem esse ipsa honesta, apud vulgum simulacra rerum honestarum et effigies. Nemo referre gratiam scit nisi sapiens. Stultus quoque, utcumque scit et quemadmodum potest, referat; scientia illi potius quam voluntas desit. Velle non discitur.

desino itaque infamaris nos tam quam incredibilis jacto et scio apud sapio sum ipse honestus apud vulgus simulacrum res honestaris et effigio nemo refero gratia scio nisi sapio stultus quoque utcumque scio et quemadmodum possum refero scientia ille potis quam voluntas desum volo non disco


Quid potest desiderare is, cui omnia honesta contingunt? Nam si possunt aliquid non honesta conferre ad optimum statum, in his erit beata vita, sine quibus honesta. Et quid turpius stultiusve quam bonum rationalis animi ex inrationalibus nectere?

quis possum desideraris is qui omnis honestus contingo nam si possum aliquis non honestus confero ad bonus status in hic sum beatus vito sine qui honestus et quis turpis stultus quam bonus rational animus ex inrational necto


Apion grammaticus, qui sub C. Caesare tota circulatus est Graecia et in nomen Homeri ab omnibus civitatibus adoptatus, aiebat Homerum utraque materia consummata, et Odyssia et Iliade, principium adiecisse operi suo, quo bellum Troianum complexus est. Huius rei argumentum adferebat, quod duas litteras in primo versu posuisset ex industria librorum suorum numerum continentes.

apio grammaticus qui sub que caesaris totus circulo sum graecia et in nomen homerus ab omnis civitas adopto aio homerus uter materia consummo et odyssia et iliades principium adiicio operio suus quo bellum trojanus complexus sum hic res argumentum affero qui duo littera in primus verro pono ex industria liber suus numerus contineo


Hae lacrimae per elisionem cadunt nolentibus nobis; aliae sunt, quibus exitum damus, cum memoria eorum, quos amisimus, retractatur. Et inest quiddam dulce tristitiae, cum occurrunt sermones eorum iucundi, conversatio hilaris, officiosa pietas; tunc oculi velut in gaudio relaxantur. His indulgemus, illis vincimur.

hic lacrima per elisio cado nolo nos alius sum qui exitus do cum memoria is qui amitto retracto et insum quidam dulcis tristitia cum occurro sermo is jucundus conversatio hilaris officiosus pietas tunc oculus velut in gaudium relaxo hic indulgeo ille vincio


Quanto hoc magis accidere ingenio putas, quod totum animo permixtum est; ab illo fingitur, illi paret, inde legem petit.

quantus hic magis accido ingenium puto qui totus animus permisceo sum ab ille fingo ille pareo inde lex peto


Quaeret itaque aut perfectum virum aut proficientem vicinumque perfecto. Proderit autem ille perfectus, si consilium communi prudentia iuverit.

quaero itaque aut perficio vir aut proficio vicinus perficio prosum autem ille perficio si consilium communis prudentia juvo


Magis mihi videtur vox avocare quam crepitus. Illa enim animum adducit, hic tantum aures implet ac verberat. In his, quae me sine avocatione circumstrepunt, essedas transcurrentes pono et fabrum inquilinum et serrarium vicinum, aut hunc, qui ad Metam Sudantem tubulas experitur et tibias, nec cantat, sed exclamat.

magis ego video vox avocaris quam crepo ille enim animus adduco hic tantus auris impleo atque verbero in hic qui ego sine avocatio circumstrepunt esseda transcurro pono et faber inquilinus et serrarium vicinus aut hic qui ad meto sudo tubula experior et tibia neque canto sed exclamo


Si te ad privata rettuleris, minora erunt omnia, sed affatim implebunt; at nunc plurima et undique ingesta non satiant. Utrum autem mavis ex inopia saturitatem an in copia famem? et avida felicitas est et alienae aviditati exposita. Quamdiu tibi satis nihil fuerit, ipse aliis non eris.

si tu ad privo refero parvus sum omnis sed affatim impleo at nunc multus et undique ingero non satio utrum autem malo ex inopia saturitas an in copia fames et avidus felicitas sum et alienus aviditas expono quamdiu tu satis nihil sum ipse alius non sum


Quae observanda tibi sint, ut tutior vivas, dicam. Tu tamen sic audias censeo ista praecepta, quomodo si tibi praeciperem, qua ratione bonam valitudinem in Ardeatino tuereris.

qui observo tu sum ut tueor vivo dico tu tamen sic audio censeo iste praecipio quomodo si tu praecipio qui ratio bonus valitudo in ardeatinus tueor


Omne rationale animal nihil agit, nisi primum specie alicuius rei inritatum est, deinde impetum cepit, deinde adsensio confirmavit hunc impetum. Quid sit adsensio, dicam. Oportet me ambulare: tunc demum ambulo, cum hoc mihi dixi et adprobavi hanc opinionem meam. Oportet me sedere: tunc demum sedeo. Haec adsensio in virtute non est.

omnis rational animal nihil ago nisi primus species aliquis res inritas sum deinde impetus capio deinde assensio confirmo hic impetus quis sum assensio dico oportet ego ambulo tunc demum ambulo cum hic ego dico et adprobo hic opinio meus oportet ego sedeo tunc demum sedeo hic assensio in virtus non sum


Et in ipsis sapientiam sectantibus magna discrimina esse fateamur necesse est. Alius iam in tantum profecit, ut contra fortunam audeat adtollere oculos, sed non pertinaciter, cadunt enim nimio splendore praestricti; alius in tantum, ut possit cum illa conferre vultum, nisi iam pervenit ad summum et fiduciae plenus est.

et in ipse sapientia sector magnus discrimino sum fateor necesse sum alius iam in tantus proficio ut contra fortuna audeo adtollo oculus sed non pertinax cado enim nimius splendor praestringo alius in tantus ut possum cum ille confero vultus nisi iam pervenio ad superus et fiducia plenus sum


Adspice M. Catonem sacro illi pectori purissimas manus admoventem et vulnera parum alte demissa laxantem. Utrum tandem illi dicturus es vellem quae velles et moleste fero an feliciter quod agis?

adspecio m cato sacro ille pector purus manus admoveo et vulnero parum altus demitto laxo utrum tandem ille dico sum volo qui volo et molestus fero an feliciter qui ago


Sic infans, qui stare meditatur et ferre se adsuescit, simul temptare vires suas coepit, cadit et cum fletu totiens resurgit, donec se per dolorem ad id, quod natura poscit, exercuit. Animalia quaedam tergi durioris inversa tam diu se torquent ac pedes exerunt et obliquant, donec ad locum reponantur. Nullum tormentum sentit supina tcstudo testudo, inquieta est tamen desiderio naturalis status nec ante desinit quatere se, quam in pedes constitit.

sic infer qui sto meditor et fero sui assuesco simul tento vireo suus coepio cado et cum fleo totiens resurgo donec sui per dolor ad is qui natura posco exerceo animal quidam tergeo durus inverto tam diu sui torqueo atque pes exeo et obliquo donec ad locus repono nullus tormentum sentio supinus tcstudo testudo inquietus sum tamen desiderium natural status neque ante desino quatio sui quam in pes consto


Illud autem absurdum est, quod dicitur beatum quidem futurum vel sola virtute, non futurum autem perfecte beatum. Quod quemadmodum fieri possit, non reperio. Beata enim vita bonum in se perfectum habet, inexsuperabile. Quod si est, perfecte beata est.

ille autem absurdus sum qui dico beatus quidem sum vel solus virtus non sum autem perficio beatus qui quemadmodum fio possum non reperio beatus enim vito bonus in sui perficio habeo inexsuperabilis qui si sum perficio beatus sum


Sed idem animus, inquit, iustitiae habitum induit et fortitudinis et temperantiae. Hoc fieri posset, si quo tempore iustitia esset, fortitudo non esset, quo tempore fortitudo esset, temperantia non esset; nunc vero omnes virtutes simul sunt. Ita quomodo singulae erunt animalia, cum unus animus sit, qui plus quam unum animal non potest facere?

sed idem animus inquam justitia habitus induo et fortitudo et temperantia hic fio possum si quo tempus iustitia sum fortitudo non sum quo tempus fortitudo sum tempero non sum nunc verus omnis virtus simul sum ita quomodo singulus sum animal cum unus animus sum qui multus quam unus animal non possum facio


Detrimentum iam dies sensit. Resiluit aliquantum, ita tamen ut liberate adhuc spatium sit, si quis cum ipso, ut ita dicam, die surgat. Officiosior meliorque, si quis illum exspectat et lucem primam excipit; turpis, qui alto sole semisomnus iacet, cuius vigilia medio die incipit; et adhuc multis hoc antelucanum est.

detrimentum iam dies sentio resileo aliquantus ita tamen ut libero adhuc spatium sum si quis cum ipse ut ita dico dies surgo officiosus bonus si quis ille exspecto et lux primus excipio turpis qui altus sol semisomnus iaceo qui vigil medium dies incipio et adhuc multus hic antelucanus sum


Vides posse homines laborem pati: per medias Africae solitudines pedes duxit exercitum, vides posse tolerari sitim: in collibus arentibus sine ullis inpedimcntis inpedimentis victi exercitus reliquias trahens inopiam umoris loricatus tulit et, quotiens aquae fuerat occasio, novissimus bibit, vides honorem et notam posse contemni: eodem quo repulsus est die in comitio pila lusit, vides posse non timeri potentiam superiorum: et Pompeium et Caesarem, quorum nemo alterum offendere audebat nisi ut alterum demereretur, simul provocavit, vides tam mortem posse contemni quam exilium: et exilium sibi indixit et mortem et interim bellum.

video possum homo labor patior per medius africa solitudo pes duco exercitus video possum toleraris sitis in collis areo sine ullus inpedimcntis impedimentum vinco exercitus reliquiae traho inopia umor lorico fero et quotiens aqua sum occasio novus bibo video honor et nota possum contemno idem quo repello sum dies in comitium pilum ludo video possum non timeo potentia superus et pompejus et caesaris qui nemo alter offendo audeo nisi ut alter demereo simul provoco video tam mors possum contemno quam exsilium et exsilium sui indico et mors et interim bellum


Vehiculum, in quod inpositus sum, rusticum est; nudae vivere se ambulando testantur; mulio excalceatus, non propter aestatem. Vix a me obtineo, ut hoc vehiculum velim videri meum. Durat adhuc perversa recti verecundia, et quotiens in aliquem comitatum lautiorem incidimus, invitus erubesco, quod argumentum est ista, quae probo, quae laudo, nondum habere certam sedem et inmobilem. Qui sordido vehiculo erubescit, pretioso gloriabitur.

vehiculis in qui inpono sum rusticus sum nudus vivo sui ambulo testo mulio excalceatus non propter aestas vix ab ego obtineo ut hic vehiculis volo video meus duro adhuc perverto recingo verecundia et quotiens in aliquis comitas lavo incido invitus erubesco qui argumentum sum iste qui probo qui laudo nondum habeo certus sedes et inmobilis qui sordidus vehiculum erubesco pretiosus glorior


Nunc de capite, nunc de ventre, nunc de pectore ac faucibus querimur. Alias nervi nos, alias pedes vexant, nunc deiectio, nunc destillatio, aliquando superest sanguis, aliquando deest; hinc atque illinc tcmptamur temptamur et expellimur; hoc evenire solet in alieno habitantibus.

nunc de caput nunc de venter nunc de pectus atque fauces queror alius nervus nos alius pes vexo nunc dejectio nunc destillatio aliquando supersum sanguis aliquando desum hinc atque illinc tcmptamur tento et expello hic evenio soleo in alienus habito


Quidni tu, mi Lucili, maximum putes instrumentum beatae vitae hanc persuasionem, unum bonum esse, quod honestum est? Nam qui alia bona iudicat, in fortunae venit potestatem, alieni arbitrii fit; qui omne bonum honesto circumscripsit, intra se est felix.

quis tu ego lucilis magnus puto instrumentum beatus vita hic persuasio unus bonus sum qui honestus sum nam qui alius bonus iudico in fortuna venio potestas alienus arbitrium fio qui omnis bonus honestus circumscribo intra sui sum felix


Gratiam minorem. Nempe et invidiam. Circumspice ista, quae nos agunt in insaniam, quae cum plurumis lacrimis amittimus; scies non damnum in is molestum esse, sed opinionem damni. Nemo illa perisse sentit, sed cogitat. Qui se habet, nihil perdidit. Sed quoto cuique habere se contigit? Vale.

gratia paruus nempe et invidia circumspicio iste qui nos ago in insanio qui cum plurumis lacrima amitto scio non damnum in is molestus sum sed opinio damnum nemo ille pereo sentio sed cogito qui sui habeo nihil perdo sed quotus quisque habeo sui contingo val


Illic dissentiamus cum Epicuro, ubi dicit nihil iustum esse natura et crimina vitanda esse, quia vitari metus non posse; hic consentiamus mala facinora conscientia flagellari et plurimum illi tormentorum esse eo, quod perpetua illam sollicitudo urget ac verberat, quod sponsoribus securitatis suae non potest credere. Hoc enim ipsum argumentum est, Epicure, natura nos a scelere abhorrere, quod nulli non etiam inter tuta timor est. Multos fortuna liberat poena, metu neminem.

illic dissentio cum epicurus ubi dico nihil iustus sum natura et crimen vito sum quia vitaris metus non possum hic consentio malus facinus conscientia flagellaris et multus ille tormentum sum is qui perpetuus ille sollicitudo urgeo atque verbero qui sponsor securitas suus non possum credo hic enim ipse argumentum sum epicurus natura nos ab scelus abhorreo qui nullus non etiam inter tueor timor sum multus fortuna libero poena metus nemo


Si hanc opinionem receperis, aliquid bonum esse praeter honestum, nulla non virtus laborabit. Nulla enim optineri poterit, si quicquam extra se respexerit. Quod si est, rationi repugnat, ex qua virtutes sunt, et veritati, quae sine ratione non est. Quaecumque autem opinio veritati repugnat, falsa est.

si hic opinio recipio aliquis bonus sum praeter honestus nullus non virtus laboro nullus enim obtineo possum si quisquam extra sui respicio qui si sum ratio repugno ex qui virtus sum et veritas qui sine ratio non sum quicumque autem opinio veritas repugno fallo sum


Aiunt homines plus in alieno negotio videre, vitio hoc illis evenit, quos amor sui excaecat quibusque dispectum utilitatis timor in periculis excutit; incipiet sapere securior et extra metum positus. Sed nihilominus quaedam sunt, quae etiam sapientes in alio quam in se diligentius vident. Praeterea illud dulcissimum et honestissimum idem velle atque idem nolle sapiens sapienti praestabit; egregium opus pari iugo ducet.

aio homo multus in alienus negotium video vitio hic ille evenio qui amor suus excaeco quisque dispicio utilitas timor in periculum excutio incipio sapio securus et extra metus pono sed nihilominus quidam sum qui etiam sapio in alius quam in sui diligo video praeterea ille dulcis et honestus idem volo atque idem nolo sapio sapio praesto egregius opus par iugum duco


Omnia ista ratio quidem, sed non recta ratio commenta est. Hominis enim, non sapientis inventa sunt, tam mehercules quam navigia, quibus amnes quibusque maria transimus aptatis ad excipiendum ventorum impetum velis et additis a tergo gubernaculis, quae huc atque illuc cursum navigii torqueant Exemplum a piscibus tractum est, qui cauda reguntur et levi eius in utrumque momento velocitatem suam flectunt.

omnis iste ratio quidem sed non recta ratio commento sum homo enim non sapio invenio sum tam hercules quam navigium qui amnis quisque mare transeo aptas ad excipio ventor impetus velis et addo ab tergum gubernaculis qui huc atque illic cursus navigium torqueo exemplum ab piscis traho sum qui cauda rego et levis is in uterque momentum velocitas suus flecto


Hanc fert de utroque sententiam: ait se, si Caesar vicerit, moriturum, si Pompeius, exulaturum. Quid habebat, quod timeret, qui ipse sibi et victo et victori constituerat, quae constituta esse ab hostibus iratissimis poterant? Periit itaque ex decreto suo.

hic fero de uterque sententia aio sui si caesar vinco morior si pompejus exulaturum quis habeo qui timeo qui ipse sui et vinco et victor constituo qui constituo sum ab hostis irascor possum pereo itaque ex decretum suus


Plura sunt, Lucili, quae nos terrent, quam quae premunt, et saepius opinione quam re laboramus. Non loquor tecum Stoica lingua, sed hac submissiore. Nos enim dicimus omnia ista, quae gemitus mugitusque exprimunt, levia esse et contemnenda; omittamus haec magna verba, sed, di boni, vera. Illud tibi praecipio, ne sis miser ante tempus, cum illa, quae velut imminentia expavisti, fortasse numquam ventura sint, certe non venerint.

multus sum lucilis qui nos terreo quam qui premo et saepis opinio quam res laboro non loquor tu stoicus lingua sed hic submissiore nos enim dico omnis iste qui gemitus mugio exprimo levis sum et contemno omitto hic magnus verbum sed deus bonus verus ille tu praecipio ne sum miser ante tempus cum ille qui velut immineo expavesco fortasse numquam venio sum certus non venio


Quicquid est ex his, Lucili, vel si omnia haec sunt, philosophandum est: sive nos inexorabili lege fata constringunt, sive arbiter deus universi cuncta disposuit, sive casus res humanas sine ordine inpellit et iactat, philosophia nos tueri debet. Haec adhortabitur, ut deo libenter pareamus, ut fortunae contumaciter; haec docebit, ut deum sequaris, feras casum.

quisquis sum ex hic lucilis vel si omnis hic sum philosophor sum sive nos inexorabilis lex fatum constringo sive arbiter deus universus cunctus dispono sive casus res humanus sine ordo inpello et iacto philosophia nos tueor debeo hic adhortor ut deus libet pareo ut fortuna contumax hic doceo ut deus sequaris ferus casus


Quid est cena sumptuosa flagitiosius et equestrem censum consumente? Quid tam dignum censoria nota, si quis, ut isti ganeones loquuntur, sibi hoc et genio suo praestet? Et deciens tamen sestertio aditiales cenae frugalissimis viris constiterunt. Eadem res, si gulae datur, turpis est; si honori, reprensionem effugit. Non enim luxuria, sed inpensa sollemnis est.

quis sum cena sumptuosus flagitiosus et equester census consumo quis tam dignus censorius nosco si quis ut iste ganeo loquor sui hic et genius suus praesto et decies tamen sestertius aditial cena frugalis vis consto idem res si gula do turpis sum si honor reprensio effugio non enim luxuria sed impensa sollemnis sum


Rectissime ergo facere te iudico, quod timeri a servis tuis non vis, quod verborum castigatione uteris; verberibus muta admonentur.

recingo ergo facio tu judico qui timeo ab servio tuus non volo qui verbum castigatio uto verber muto admoneo


Hoc ergo unum bonum est, quod non tantum perfectus animus, sed generosus quoque et indolis bonae sentit; cetera levia sunt, mutabilia. Itaque sollicite possidentis. Etiam si favente fortuna in unum congesta sunt, dominis suis incubant gravia et illos semper premunt, aliquando et inlidunt.

hic ergo unus bonus sum qui non tantus perficio animus sed generosus quoque et indoles bonus sentio ceterus levis sum mutabilis itaque sollicitus possideo etiam si faveo fortuna in unus congero sum dominus suus incubo gravis et ille semper premo aliquando et inlidunt


Haec mihi dederunt voluntatem adiuvandi me et patiendi omne tormentum; alioqui miserrimum est, cum animum moriendi proieceris, non habere vivendi.

hic ego do voluntas adjuvo ego et patior omnis tormentum alioqui miser sum cum animus morior projacio non habeo vivo


Nec intra haec humani ingenii sagacitas sistitur; prospicere et ultra mundum libet, quo feratur, unde surrexerit, in quem exitum tanta rerum velocitas properet. Ab hac divina contemplatione abductum animum in sordida et humilia pertraximus, ut avaritiae serviret, ut relicto mundo terminisque eius et dominis cuncta versantibus terram rimaretur et quaereret, quid ex illa mali effoderet, non contentus oblatis.

neque intra hic humanus ingenium sagacitas sisto prospicio et ultra mundus libet quo fero unde surgo in qui exitus tantus res velocitas propero ab hic divino contemplatio abduco animus in sordidus et humilio pertraho ut avaritia servio ut relinquo mundus terminus is et dominus cunctus verso terra rimo et quaero quis ex ille malus effodio non contineo offertor


Ipse te interroga, si quis potestatem tibi deus faciat, utrum velis vivere in macello an in castris.

ipse tu interrogo si quis potestas tu deus facio utrum velis vivo in macellum an in castrum


Ad initia deinde rerum redit aeternamque rationem toti inditam et vim omnium seminum singula proprie figurantem. Tum de animo coepit inquirere, unde esset, ubi, quamdiu, in quot membra divisus Deinde a corporibus se ad incorporalia transtulit veritatemque et argumenta eius excussit, post haec quemadmodum discernerentur vitae aut vocis ambigua, in utraque enim falsa veris inmixta sunt.

ad initium deinde res redeo aeternus ratio totus indo et vis omnis semen singulus proprius figuro tum de animus coepio inquiro unde sum ubi quamdiu in quot membrum divido deinde ab corpus sui ad incorporale transfero veritas et argumentum is excutio post hic quemadmodum discerno vita aut vox ambiguus in uter enim fallo verus immixtus sum


Post deos hominesque dispiciamus, quomodo rebus sit utendum. In supervacuum praecepta iactavimus, nisi illud praecesserit, qualem de quacumque re habere debeamus opinionem, de paupertate de divitiis, de gloria de ignominia, de patria de exilio. Aestimemus singula fama remota et quaeramus, quid sint, non quid vocentur.

post deus homo dispicio quomodo res sum utor in supervacuus praecipio iactavimus nisi ille praecedo qual de quicumque res habeo debeo opinio de paupertas de divitiae de gloria de ignominia de patria de exsilium aestimo singulus fama remoueo et quaero quis sum non quis voco


Praeterea si expectat tempus, quo per se sciat quid optimum factu sit, interim errabit et errando inpedietur, quo minus ad illud perveniat, quo possit se esse contentus. Regi ergo debet, dum incipit posse se regere. Pueri ad praescriptum discunt. Digiti illorum tenentur et aliena manu per litterarum simulacra ducuntur, deinde imitari iubentur proposita et ad illa reformare chirographum. Sic animus noster dum eruditur ad praescriptum, iuvatur.

praeterea si expecto tempus quo per sui scio quis bonus factus sum interim erro et erro inpedietur quo paruus ad ille pervenio quo possum sui sum contineo regium ergo debeo dum incipio possum sui rego puer ad praescribo disco digitus ille teneo et alienus manus per litteraris simulacrum duco deinde imitor jubeo propono et ad ille reformaris chirographon sic animus noster dum erudio ad praescribo juvo


Sed ut finem epistulae inponam, accipe, quod mihi hodierno die placuit. Et hoc quoque ex alienis hortulis sumptum est. Magnae divitiae sunt lege naturae composita paupertas. Lex autem illa naturae scis quos nobis terminos statuat? Non esurire, non sitire, non algere. Ut famem sitimque depellas, non est necesse superbis adsidere liminibus nec supercilium grave et contumeliosam etiam humanitatem pati, non est necesse maria temptare nec sequi castra; parabile est, quod natura desiderat, et adpositum.

sed ut finis epistula inpono accipio qui ego hodiernus dies placeo et hic quoque ex alienus hortulis sumo sum magnus divitiae sum lex natura compono paupertas lex autem ille natura scio qui nos terminus statuo non exsurio non sitio non algere ut fames sitis depello non sum necesse superbus assideo limen neque supercilium gravis et contumeliosus etiam humanitas patior non sum necesse mare tento neque sequor castrum parabilis sum qui natura desidero et appono


Sed postquam subrepentibus vitiis in tyrannidem regna conversa sunt, opus esse legibus coepit, quas et ipsas inter initia tulere sapientes. Solon qui Athenas aequo iure fundavit, inter septem fuit sapientia notos. Lycurgum si eadem aetas tulisset, sacro illi numero accessisset octavus. Zaleuci leges Charondaeque laudantur. Hi non in foro nec in consultorum atrio, sed in Pythagorae tacito illo sanctoque secessu didicerunt iura, quae florenti tunc Siciliae et per Italiam Graeciae ponerent.

sed postquam subrepo vitium in tyrannis regnum converro sum opus sum lex coepio qui et ipse inter initium fero sapio solon qui athenae aequus ius fundo inter septem sum sapientia nosco lycurgus si idem aetas fero sacro ille numerus accedo octavus zaleucus lex charondas laudo hic non in forum neque in consultor atrium sed in pythagoras taceo ille sancio secedo disco ius qui floreo tunc sicilia et per italia graecia pono


Si haec mihi perscripseris, tunc tibi audebo mandare, ut in honorem meum Aetnam quoque ascendas, quam consumi et sensim subsidere ex hoc colligunt quidam, quod aliquando longius navigantibus solebat ostendi. Potest hoc accidere, non quia montis altitudo descendit, sed quia ignis evanuit et minus vehemens ac largus effertur, ob eandem causam fumo quoque per diem segniore. Neutrum autem incredibile est, nec montem, qui devoretur cotidie, minui, nec manere eundem, quia non ipsum exest, sed in aliqua inferna valle conceptus exaestuat et aliis pascitur. In ipso monte non alimentum habet, sed viam.

si hic ego perscribo tunc tu audeo mando ut in honor meus aetna quoque ascendo quam consumo et sensim subsido ex hic colligo quidam qui aliquando longus navigo soleo ostendo possum hic accido non quia mons altitudo descendo sed quia ignis evanesco et paruus vehemens atque largus effero ob idem causa fumus quoque per dies segnis neuter autem incredibilis sum neque mons qui devoro cottidie minuo neque maneo idem quia non ipse exedo sed in aliqui infernus valles concipio exaestuo et alius pascor in ipse mons non alimentum habeo sed via


Interim permitte mihi ea, quae paulo remotiora videntur, excutere. Quaerebamus, an esset omnibus animalibus constitutionis suae sensus? Esse autem ex eo maxime apparet, quod membra apte et expedite movent non aliter quam in hoc erudita. Nulli non partium suarum agilitas est. Artifex instrumenta sua tractat ex facili, rector navis scite gubernaculum flectit, pictor colores, quos ad reddendam similitudinem multos variosque ante se posuit, celerrime denotat et inter ceram opusque facili vultu ac manu commeat; sic animal in omnem usum sui mobilest.

interim permitto ego is qui paulus removeo video excutio quaero an sum omnis animal constitutio suus sensus sum autem ex is magnus appareo qui membrum aptus et expedio moveo non aliter quam in hic erudio nullus non pars suus agilitas sum artifex instrumentum suus tracto ex facilis rector navus scio gubernaculis flecto pictor color qui ad reddo similitudo multus varius ante sui pono celer denoto et inter cera opus facilis vultus atque manus conmeo sic animal in omnis usus suus mobilis


Spissatis ramalibus ac fronde congesta et in proclive disposita decursus imbribus quamvis magnis erat. Sub his tectis habitavere, sed securi. Culmus liberos texit, sub marmore atque auro servitus habitat.

spisso ramal atque frons congero et in proclivis dispono decurro imber quivis magnus sum sub hic tectum habito sed securus culmus liber tego sub marmor atque aurum servio habito


Praeterea ne aliis quidem tunc prodesse prohibetur, cum illum aliquae necessitates premunt. Propter paupertatem prohibetur docere, quemadmodum tractanda res publica sit, at illud docet, quemadmodum sit tractanda paupertas. Per totam vitam opus eius extenditur.

praeterea ne alius quidem tunc prosum prohibeo cum ille aliqui necessitas premo propter paupertas prohibeo doceo quemadmodum tracto res publicus sum at ille doceo quemadmodum sum tracto paupertas per totus vita opus is extendo


Necessarium est parvo adsuescere: multae difficultates locorum, multae temporum etiam loeupletibus locupletibus et instructis ad voluptatem prohibentes occurrent. Quidquid vult habere nemo potest, illud potest, nolle quod non habet, rebus oblatis hilaris uti. Magna pars libertatis est bene moratus venter et contumeliae patiens.

necessarius sum parvus assuesco multus difficultas locus multus tempus etiam loeupletibus locupletibus et instruo ad voluptas prohibeo occurro quisquis volo habeo nemo possum ille possum nolo qui non habeo res offertor hilaris uti magnus pars libertas sum bene moror venter et contumelia patior


Peripateticis placet nihil interesse inter sapientiam et sapere, cu in utrolibet eorum et alterum sit. Numquid enim quemquam existimas sapere nisi qui sapientiam habet? Numquid quemquam, qui sapit, non putas habere sapientiam?

peripateticus placeo nihil intersum inter sapientia et sapio cu in utrolibet is et alter sum numquid enim quisquam existimo sapio nisi qui sapientia habeo numquid quisquam qui sapio non puto habeo sapientia


Mihi tamen necessarium erat concutere corpus, ut sive bilis insederat faucibus, discuteretur, sive ipse ex aliqua causa spiritus densior erat, extenuaret illum iactatio, quam profuisse mihi sensi. Ideo diutius vehi perseveravi invitante ipso litore, quod inter Cumas et Servili Vatiae villam curvatur et hinc mari, illinc lacu velut angustum iter cluditur. Erat enim a recenti tempestate spissum. Fluctus autem illud, ut scis, frequens et concitatus exaequat, longior tranquillitas solvit, cum harenis, quae umore alligantur, sucus abscessit.

ego tamen necessarius sum concutio corpus ut sive bilis insedeo fauces discutio sive ipse ex aliqui causa spiritus densus sum extenuo ille jactatio quam prosum ego sentio ideo diu veho persevero invito ipse litus qui inter cumae et servilis vatius villa curvo et hinc mare illinc lacus velut angustus iter cluditur sum enim ab recens tempestas spissus fluctus autem ille ut scio frequens et concito exaequo longus tranquillitas solvo cum harena qui umor alligo sucus abscedo


Sapientis quidem animus totam molem eius amplectitur nec minus illam velociter obit quam caelum acies nostra; nobis autem, quibus perrumpenda caligo est et quorum visus in proximo deficit, singula quaeque ostendi facilius possunt universi nondum capacibus. Faciam ergo quod exigis, et philosophiam in partes, non in frusta, dividam. Dividi enim illam, non concidi, utile est. Nam conprehendere quemadmodum maxima ita minima difficile est.

sapio quidem animus totus moles is amplector neque paruus ille velociter obeo quam caelum acies noster nos autem qui perrumpo caligo sum et qui video in propior deficio singulus quisque ostendo facilis possum universus nondum capax facio ergo qui exigo et philosophia in pars non in frustum divido divido enim ille non concaedes utilis sum nam comprehendo quemadmodum maximus ita minimus difficilis sum


Quid ergo est, quod nos facit pigros inertesque? Nemo nostrum cogitat quandoque sibi ex hoc domicilio exeundum; sic veteres inquilinos indulgentia loci et consuetudo etiam inter iniurias detinet.

quis ergo sum qui nos facio piger iners nemo nos cogito quandoque sui ex hic domicilium exeo sic vetus inquilinus indulgeo locus et consuetudo etiam inter injuria detineo


Id agamus, ut iucunda nobis amissorum fiat recordatio. Nemo libenter ad id redit, quod non sine tormento cogitaturus est. Sic et illud fieri necesse est, ut cum aliquo nobis morsu amissorum, quos amavimus, nomen occurrat. Sed hic quoque morsus habet suam voluptatem.

is ago ut iucundus nos amissor fio recordatio nemo libet ad is redeo qui non sine tormentum cogito sum sic et ille fio necesse sum ut cum aliquis nos morsus amissor qui amo nomen occurro sed hic quoque mordeo habeo suus voluptas


Ac tempestas minatur antequam surgat, crepant aedificia antequam corruant, praenuntiat fumus incendium; subita est ex homine pernicies et eo diligentius tegitur, quo propius accedit.

atque tempestas mino antequam surgo crepo aedificium antequam corruo praenuntio fumus incendium subeo sum ex homo pernicies et is diligo tego quo propius accedo


Hos mihi circulatores, qui philosophiam honestius neglexissent quam vendunt, in faciem ingeret. Constitui tamen contumelias perpeti; moveat ille mihi risum, ego fortasse illi lacrimas movebo, aut si ridere perseverabit, gaudebo tamquam in malis, quod illi genus insaniae hilare contigerit. Sed non est ista hilaritas longa. Observa; videbis eosdem intra exiguum tempus acerrime ridere et acerrime rabere.

hic ego circulator qui philosophia honestus neglego quam vendo in facies ingero constituo tamen contumelia perpetior moveo ille ego risus ego fortasse ille lacrima moveo aut si rideo persevero gaudeo tamquam in malus qui ille genus insania hilaris contingo sed non sum iste hilaritas longus observo video idem intra exiguus tempus acer rideo et acer rabio


Hactenus Posidonio adsentior; artes quidem a philosophia inventas, quibus in cotidiano vita utitur, non concesserim nec illi fabricae adseram gloriam. Illa, inquit, sparsos et aut cavis tectos aut aliqua rupe suffossa aut exesae arboris trunco docuit tecta moliri. Ego vero philosophiam iudico non magis excogitasse has machinationes tectorum supra tecta surgentium et urbium urbes prementium quam vivaria piscium in hoc clausa, ut tempestatum periculum non adiret gula et quamvis acerrime pelago saeviente haberet luxuria portus suos, in quibus distinctos piscium greges saginaret.

hactenus posidonius adsentio ars quidem ab philosophia invenio qui in cottidianus vito uto non concedo neque ille fabrica assero gloria ille inquam spargo et aut caveo tego aut aliqui rupes suffodio aut exedo arbor trunco doceo tectum molior ego verus philosophia judico non magis excogito hic machinatio tector supra tectum surgo et urbs urbs premo quam vivarius piscis in hic claudo ut tempestas periculum non adeo gula et quivis acer pelagus saevio habeo luxuria portus suus in qui distinguo piscis grex sagino


Inter studia versandum est et inter auctores sapientiae, ut quaesita discamus, nondum inventa quaeramus; sic eximendus animus ex miserrima servitute in libertatem adseritur. Quamdiu quidem nesciens, quid fugiendum quid petendum, quid necessarium quid supervacuum, quid iustum quid iniustum sit, non erit hoc peregrinari, sed errare.

inter studium verso sum et inter auctor sapientia ut quaero disco nondum invenio quaero sic eximo animus ex miser servitus in libertas assero quamdiu quidem nescio quis fugio quis peto quis necessarius quis supervacuus quis iustus quis iniustus sum non sum hic peregrinaris sed erro


Epistula tua delectavit me et marcentem excitavit, memoriam quoque meam, quae iam mihi segnis ac lenta est, evocavit.

epistula tuus delecto ego et marceo excito memoria quoque meus qui iam ego segnis atque lentus sum evoco


Ergo intrantibus resistamus, quia facilius, ut dixi, non recipiuntur quam exeunt. Aliquatenus, inquis, dolere, aliquatenus timere permitte; sed illud aliquatenus longe producitur nec ubi vis, accipit finem.

ergo intro resisto quia facilis ut dico non recipio quam exeo aliquatenus inquam doleo aliquatenus timeo permitto sed ille aliquatenus longus produco neque ubi volo accipio finis


Demetrium, virorum optimum, mecum circumfero et relictis conchyliatis cum illo seminudo loquor, illum admiror. Quidni admirer? Vidi nihil ei deesse. Contemnere aliquis omnia potest, omnia habere nemo potest. Brevissima ad divitias per contemptum divitiarum via est. Demetrius autem noster sic vivit, non tamquam contempserit omnia, sed tamquam aliis habenda permiserit. Vale.

demetrius vir bonus ego circumfero et relinquo conchyliatus cum ille seminudus loquor ille admiror quis admiror video nihil is desum contemno aliquis omnis possum omnis habeo nemo possum brevis ad divitiae per contemno divitiaris via sum demetrius autem noster sic vivo non tamquam contemno omnis sed tamquam alius habeo permitto val


Quid ergo? Non aliquid perturbationi simile patietur? Non et color eius mutabitur et vultus agitabitur et artus refrigescent? Et quicquid aliud non ex imperio animi, sed inconsulte quodam naturae impetu geritur. Fateor; sed manebit illi persuasio eadem, nihil illorum malum esse nec dignum, ad quod mens sana deficiat. Omnia, quae facienda erunt, audaciter facit et prompte.

quis ergo non aliquis perturbatio similis patior non et color is muto et vultus agito et artus refrigesco et quisquis alius non ex imperium animus sed inconsultus quidam natura impetus gero fateor sed maneo ille persuasio idem nihil ille malus sum neque dignus ad qui mens sano deficio omnis qui facio sum audax facio et promptus


Ideo magnus animus conscius sibi melioris naturae dat quidem operam, ut in hac statione qua positus est, honeste se atque industrie gerat, ceterum nihil horum, quae circa sunt, suum iudieat iudicat, sed ut commodatis utitur, peregrinus et properans.

ideo magnus animus conscius sui bonus natura do quidem opera ut in hic statio qui pono sum honestus sui atque industrius gero ceterum nihil hic qui circa sum suus iudieat iudico sed ut commodo uto peregrinus et propero


A gestatione cum maxime venio non minus fatigatus, quam si tantum ambulassem, quantum sedi. Labor est enim et diu ferri, ac nescio an eo maior, quia contra naturam est, quae pedes dedit, ut per nos ambularemus, oculos, ut per nos videremus. Debilitatem nobis indixere deliciae, et quod diu noluimus, posse desîmus.

ab gestatio cum magnus venio non paruus fatigo quam si tantus ambulo quantus sedeo labor sum enim et diu fero atque nescio an is magnus quia contra natura sum qui pes do ut per nos ambulo oculus ut per nos video debilitas nos indico deliciae et qui diu nolo possum desimus


Civitas arsit opulenta ornamentumque provinciarum, quibus et inserta erat et excepta, uni tamen inposita et huic non latissimo monti; omnium istarum civitatium, quas nunc magnificas ac nobiles audis, vestigia quoque tempus eradet. Non vides, quemadmodum in Achaia clarissimarum urbium iam fundamenta consumpta sint nec quicquam extet, ex quo appareat illas saltim fuisse?

civitas ardeo opulentus ornamentum provinciaris qui et insero sum et excipio unus tamen inpono et hic non fero mons omnis istaris civitas qui nunc magnifico atque nobilis audio vestigium quoque tempus erado non video quemadmodum in achaia clarissimaris urbs iam fundamentum consumo sum neque quisquam extet ex quo appareo ille saltem sum


Sed de isto satis multa in iis libris locuti sumus, qui de beneficiis inscribuntur.

sed de iste satis multus in is liber loquor sum qui de beneficium inscribo


Animum excellentem, moderatum, omnia tamquam minora transeuntem, quicquid timemus optamusque ridentem, caelestis potentia agitat. Non potest res tanta sine adminiculo numinis stare. Itaque maiore sui parte illic est, unde descendit. Quemadmodum radii solis contingunt quidem terram, sed ibi sunt, unde mittuntur; sic animus magnus ac sacer et in hoc demissus, ut propius divina nossemus, conversatur quidem nobiscum, sed haeret origini suae; illinc pendet, illuc spectat ac nititur, nostris tamquam melior interest.

animus excello modero omnis tamquam parvus transeo quisquis timeo opto rideo caelestis potentia agito non possum res tantus sine adminiculo numen sto itaque magnus suus pars illic sum unde descendo quemadmodum radius sol contingo quidem terra sed ibi sum unde mitto sic animus magnus atque sacer et in hic demitto ut propius divino nosco converso quidem nos sed haereo origo suus illinc pendeo illic specto atque nitor noster tamquam bonus intersum


Ita est. Cum omnia habueris, tunc habere et sapientiam voles? Haec erit ultimum vitae instrumentum et, ut ita dicam, additamentum? Tu vero, sive aliquid habes, iam philosophare,—unde enim scis, an iam nimis habeas?—sive nihil, hoc prius quaere quam quicquam.

ita sum cos omnis habeo tunc habeo et sapientia volo hic sum ulter vita instrumentum et ut ita dico additamentum tu verus sive aliquis habeo iam philosopharis unde enim scio an iam nimis habeo sive nihil hic prior quaero quam quisquam


Libera te primum metu mortis: illa nobis iugum inponit; deinde metu paupertatis.

liber tu primus metus mors ille nos iugum inpono deinde metus paupertas


Quamdiu quidem illi licet suo arbitrio res suas ordinare, se contentus est et ducit uxorem; se contentus est et liberos tollit; se contentus est et tamen non viveret, si foret sine homine victurus. Ad amicitiam fert illum nulla utilitas sua, sed naturalis inritatio. Nam ut aliarum nobis rerum innata dulcedo est, sic amicitiae. Quomodo solitudinis odium est et adpetitio societatis, quomodo hominem homini natura conciliat, sic inest huic quoque rei stimulus, qui nos amicitiarum adpetentes faciat.

quamdiu quidem ille licet suus arbitrium res suus ordinaris sui contineo sum et duco uxor sui contineo sum et liber tollo sui contineo sum et tamen non vivo si sum sine homo vinco ad amicitia fero ille nullus utilitas suus sed natural irritatio nam ut alius nos res innato dulcedo sum sic amicitia quomodo solitudo odium sum et appetitio societas quomodo homo homo natura concilio sic insum hic quoque res stimulus qui nos amicitiaris adpeto facio


Magnum tamen verbum dixi, qui mihi silentium promittebam et sine interpellatore secretum. Ecce ingens clamor ex stadio perfertur et me non excutit mihi, sed in huius ipsius rei contentionem transfert. Cogito mecum, quam multi corpora exerceant, ingenia quam pauci; quantus ad spectaculum non fidele et lusorium fiat concursus, quanta sit circa artes bonas solitudo; quam inbecilli animo sint, quorum lacertos umerosque miramur.

magnus tamen verbum dico qui ego silentium promitto et sine interpellator secerno ecce ingens clamor ex stadium perfero et ego non excutio ego sed in hic ipse res contentio transfero cogo ego quam multus corpus exerceo ingenium quam paucus quantus ad spectaculum non fidelis et lusorium fio concursus quantus sum circa ars bonus solitudo quam imbecillis animus sum qui lacertus umerus miror


Numquid est dubium, an id, quo quid tangi potest, corpus sit? Tangere enim et tangi nisi corpus nulla potest res, ut ait Lucretius. Omnia autem ista, quae dixi, non mutarent corpus, nisi tangerent; ergo corpora sunt.

numquid sum dubius an is quo quis tango possum corpus sum tango enim et tango nisi corpus nullus possum res ut aio lucretius omnis autem iste qui dico non muto corpus nisi tango ergo corpus sum


Ad haec respondeo: et qui in summo est calore, opus est calore adiecto, ut summum teneat. Sed ipse se, inquit, calor continet. Primum multum interest inter ista, quae comparas; calor enim unus est, prodesse varium est. Deinde calor non adiuvatur adiectione caloris, ut caleat; sapiens non potest in habitu mentis suae stare, nisi amicos aliquos similes sui admisit, cum quibus virtutes suas communicet.

ad hic respondeo et qui in superus sum calor opus sum calor adicio ut superus teneo sed ipse sui inquam calor contineo primus multus intersum inter iste qui comparo calor enim unus sum prosum varius sum deinde calor non adjuvo adiectio calor ut caleo sapio non possum in habitus mens suus sto nisi amicus aliquis similis suus admitto cum qui virtus suus communico


Ab hoc discede iudicio; non pietas constabit, non fides. Multa enim utramque praestare cupienti patienda sunt ex iis, quae mala vocantur; multa inpendenda ex iis, quibus indulgemus tamquam bonis.

ab hic discedo iudicium non pietas consto non fides multus enim uter praesto cupio patior sum ex is qui malus voco multus inpendeo ex is qui indulgeo tamquam bonus


Quemadmodum autem uniuscuiusque actio dicenti similis est, sic genus dicendi aliquando imitatur publicos mores, si disciplina civitatis laboravit et se in delicias dedit. Argumentum est luxuriae publicae orationis lascivia, si modo non in uno aut in altero fuit, sed adprobata est et recepta.

quemadmodum autem uniuscuiusque actium dico similis sum sic genus dico aliquando imito publicus mos si disciplina civitas laboro et sui in deliquia do argumentum sum luxuria publicus oratio lascivia si modo non in unus aut in alter sum sed adprobo sum et recipio


Propositum est adgredi illum et ostendere, quanto pluris fuerit, quom multis minoris videretur. Vitia eius etiam si non excidero, inhibebo; non desinent, sed intermittent. Fortasse autem et desinent, si intermittendi consuetudinem fecerint. Non est hoc ipsum fastidiendum, quoniam quidem graviter adfectis sanitatis loco est bona remissio.

propono sum aggredior ille et ostendo quantus multus sum cum multus paruus video vitio is etiam si non excido inhibeo non desino sed intermitto fortasse autem et desino si intermitto consuetudo facio non sum hic ipse fastidio quoniam quidem gravis afficio sanitas locus sum bonus remissio


Vir fortis ac sapiens non fugere debet e vita, sed exire. Et ante omnia ille quoque vitetur affectus, qui multos occupavit, libido moriendi. Est enim, mi Lucili, ut ad alia, sic etiam ad moriendum inconsulta animi inclinatio, quae saepe generosos atque acerrimae indolis viros corripit, saepe ignavos iacentesque; illi contemnunt vitam, hi gravantur.

vir fortis atque sapio non fugio debeo e vito sed exeo et ante omnis ille quoque vito afficio qui multus occupo libido morior sum enim ego lucilis ut ad alius sic etiam ad morior inconsultus animus inclinatio qui saepe generosus atque acer indoles vir corripio saepe ignavus jaceo ille contemno vita hic gravo


At contra sapientia exornat omne beneficium ac sibi ipsa commendat et se adsidua eius commemoratione delectat.

at contra sapientia exorno omnis beneficium atque sui ipse commendo et sui assiduus is commemoratio delecto


Haec vocatur virtus, hoc est honestum et unicum hominis bonum. Nam cum sola ratio perficiat hominem, sola ratio perfecta beatum facit; hoc autem unum bonum est, quo uno beatus edicitur. Dicimus et illa bona esse, quae a virtute profecta contractaque sunt, id est opera eius omnia; sed ideo unum ipsa bonum est, quia nullum sine illa est.

hic voco virtus hic sum honestus et unicus homo bonus nam cum solus ratio perficio homo solus ratio perficio beatus facio hic autem unus bonus sum quo unus beatus edico dico et ille bonus sum qui ab virtus proficio contraho sum is sum opus is omnis sed ideo unus ipse bonus sum quia nullus sine ille sum


Idem ergo de virtute dicemus: et haec recta est, flexuram non recipit. Rigida re quid amplius intendi potest? Haec de omnibus rebus iudicat, de hac nulla. Si rectior ipsa non potest fieri, ne quae ab illa fiunt quidem alia aliis rectiora sunt. Huic enim necesse est respondeant; ita paria sunt.

idem ergo de virtus dico et hic recta sum flecto non recipio rigidus res quis amplus intendo possum hic de omnis res iudico de hic nullus si recingo ipse non possum fio ne qui ab ille fio quidem alius alius recingo sum hic enim necesse sum respondeo ita par sum


Viginti et septem annis pugnatum est; post finita arma triginta tyrannis noxae dedita est civitas, ex quibus plerique inimici erant. Novissima damnatio est sub gravissimis nominibus impleta: obiecta est et religionum violatio et iuventutis corruptela, quam inmittere in deos, in patres, in rem publicam dictus est. Post haec carcer et venenum. Haec usque eo animum Socratis non moverant, ut ne vultum quidem moverent. O illam mirabilem laudem et singularem! Usque ad extremum nec hilariorem quisquam nec tristiorem Socraten vidit. Aequalis fuit in tanta inaequalitate fortunae.

viginti et septem annus pugno sum post finio arma triginta tyrannus noxa dedo sum civitas ex qui plerusque inimicus sum novus damnatio sum sub gravis nomen impleo objecto sum et religio violatio et iuventus corruptela quam inmitto in deus in pater in res publicus dico sum post hic carcer et venenum hic usque is animus socrates non moveo ut ne vultus quidem moveo o ille mirabilis laus et singularis usque ad exter neque hilaris quisquam neque tristis socrates video aequal sum in tantus inaequalitas fortuna


Et quidem quam sententiam feram, adtende. Censeo aut ex ista vita tibi aut e vita exeundum. Sed idem illud existimo, leni eundum via, ut quod male inplicuisti, solvas potius quam abrumpas, dummodo si alia solvendi ratio non erit, vel abrumpas. Nemo tam timidus est, ut malit semper pendere quam semel cadere.

et quidem quam sententia fero adtendo censeo aut ex iste vito tu aut e vito exeo sed idem ille existimo lenis eo via ut qui malus implico solvo potis quam abrumpo dummodo si alius solvo ratio non sum vel abrumpo nemo tam timidus sum ut malo semper pendeo quam semel cado


Itinera ista, quae segnitiam mihi excutiunt, et valitudini meae prodesse iudico et studiis. Quare valitudinem adiuvent, vides: cum pigrum me et neglegentem corporis litterarum amor faciat, aliena opera exerceor; studio quare prosint, indicabo: a lectionibus nihil recessi. Sunt autem, ut existimo, necessariae, primum ne sim me uno contentus; deinde ut, cum ab aliis quaesita cognovero, tum et de inventis iudicem et cogitem de inveniendis. Alit lectio ingenium et studio fatigatum, non sine studio tamen, reficit.

iter iste qui segnitiam ego excutio et valitudo meus prosum judico et studium quaris valitudo adjuvo video cum piger ego et neglego corpus litteraris amor facio alienus opus exerceo studium quare prosum indico ab lectio nihil recedo sum autem ut existimo necessaria primus ne sum ego unus contineo deinde ut cum ab alius quaero cognosco tum et de invenio judico et cogito de invenio alo lectio ingenium et studium fatigo non sine studium tamen reficio


Subito nobis hodie Alexandrinae naves apparuerunt, quae praemitti solent et nuntiare secuturae classis adventum; tabellarias vocant. Gratus illarum Campaniae aspectus est; omnis in pilis Puteolorum turba consistit et ex ipso genere velorum Alexandrinas quamvis in magna turba navium intellegit. Solis enim licet siparum intendere, quod in alto omnes habent naves.

subeo nos hodie alexandrinus navo appareo qui praemitto soleo et nuntiaris sequor classis advenio tabellarius voco gratus ille campania aspicio sum omnis in pila puteoli turba consisto et ex ipse genus velum alexandrinus quivis in magnus turba navis intellego soli enim licet siparis intendo qui in altus omnis habeo navo


Se contentus est sapiens. Hoc, mi Lucili, plerique perperam interpretantur; sapientem undique submovent et intra cutem suam cogunt. Distinguendum autem est, quid et quatenus vox ista promittat; se contentus est sapiens ad beate vivendum, non ad vivendum. Ad hoc enim multis illi rebus opus est, ad illud tantum animo sano et erecto et despiciente fortunam.

sui contineo sum sapio hic ego lucilis plerusque perperam interpretor sapio undique submoveo et intra cutis suus cogo distinguo autem sum quis et quatenus vox iste promitto sui contineo sum sapio ad beatus vivo non ad vivo ad hic enim multus ille res opus sum ad ille tantus animus sano et erigo et despicio fortuna


Omnia, quae fortuna intuetur, ita fructifera ac iucunda fiunt, si qui habet illa, se quoque habet nec in rerum suarum potestate est. Errant enim, Lucili, qui aut boni aliquid nobis aut malum iudicant tribuere fortunam; materiam dat bonorum ac malorum et initia rerum apud nos in malum bonumve exiturarum. valentior enim omni fortuna animus est et in utramque partem ipse res suas ducit beataeque ac miserae vitae sibi causa est.

omnis qui fortuna intueor ita fructifer atque iucundus fio si qui habeo ille sui quoque habeo neque in res suus potestas sum erro enim lucilis qui aut bonus aliquis nos aut malus judico tribuo fortuna materia do bonus atque malus et initium res apud nos in malus bonus exituraris valeo enim omnis fortuna animus sum et in uter pars ipse res suus duco beatus atque miser vita sui causa sum


In fabellam excessi non ingratam tibi. Exitum enim amici tui cognosces non difficilem nec miserum. Quamvis enim mortem sibi consciverit, tamen mollissime excessit et vita elapsus est. Sed ne inutilis quidem haec fabella fuerit. Saepe enim talia exempla necessitas exigit. Saepe debemus mori nec volumus, morimur nec volumus.

in fabella excedo non ingratus tu exitus enim amicus tuus cognosco non difficilis neque miser quivis enim mors sui conscio tamen mollis excedo et vito elabor sum sed ne inutilis quidem hic fabella sum saepe enim talis exemplum necessitas exigo saepe debeo morior neque volo morior neque volo


Itaque cum dicit Vergilius noster Et mala mentis gaudia, diserte quidem dicit, sed parum proprie. Nullum enim malum gaudium est. Voluptatibus hoc nomen inposuit et quod voluit expressit. Significavit enim homines malo suo laetos.

itaque cum dico vergilius noster et malus mens gaudium dissero quidem dico sed parum proprius nullus enim malus gaudium sum voluptas hic nomen inpono et qui volo exprimo significo enim homo malus suus laetus


Si aliae, inquit, artes contentae sunt praeceptis, contenta erit et sapientia, nam et haec ars vitae est. Atqui gubernatorem facit ille, qui praecipit: sic move gubernaculum, sic vela summitte, sic secundo vento utere, sic adverso resiste, sic dubium communemque tibi vindica. Alios quoque artifices praecepta conformant; ergo in hoc idem poterunt artifice vivendi.

si alius inquam ars contineo sum praecipio contineo sum et sapientia nam et hic ars vita sum atqui gubernator facio ille qui praecipio sic moveo gubernaculis sic velo summitto sic secundus venio utor sic adverso resisto sic dubius communis tu vindico alii quoque artifex praecipio conformo ergo in hic idem possum artifex vivo


Interim temeritas est damnare, quod nescias. At illud scis, quam multis utilis sit, quam multos liberet tormentis, egestate, querellis, suppliciis, taedio. Non sumus in ullius potestate, cum mors in nostra potestate sit. Vale.

interim temeritas sum damnaris qui nescio at ille scio quam multus utilis sum quam multus libero tormentum egestas querela supplicium taedium non sum in ullus potestas cum mors in noster potestas sum val


At Pythagoras omnium inter omnia cognationem esse dicebat et animorum commercium in alias atque alias formas transeuntium. Nulla, si illi credas, anima interit, ne cessat quidem nisi tempore exiguo, dum in aliud corpus transfunditur. videbimus, per quas temporum vices et quando pererratis pluribus domiciliis in hominem revertatur; interim sceleris hominibus ac parricidii metum fecit, cum possent in parentis animam inscii incurrere et ferro morsuve violare, si in quo cognatus aliqui spiritus hospitaretur.

at pythagoras omnis inter omnis cognatio sum dico et animus commercium in alius atque alius forma transeo nullus si ille credo anima intereo ne cesso quidem nisi tempus exiguus dum in alius corpus transfundo video per qui tempus vicis et quando pererro multus domicilium in homo revorto interim scelus homo atque parricidium metus facio cum possum in parens anima inscius incurro et ferrum mordeo violaris si in quo cognatus aliqui spiritus hospitor


Causa tamen praecipua mihi videtur huius morbi vitae communis fastidium. Quomodo cultu se a ceteris distinguunt, quomodo elegantia cenarum, munditiis vehiculorum, sic se volunt separare etiam temporum dispositione. Nolunt solita peccare, quibus peccandi praemium infamia est. Hanc petunt omnes isti, qui, ut ita dicam, retro vivunt.

causa tamen praecipuus ego video hic morbus vita communis fastidium quomodo cultus sui ab ceterus distinguo quomodo elegantia cena munditia vehiculum sic sui volo separaris etiam tempus dispositio nolo soleo peccaris qui pecco praemium infamia sum hic peto omnis iste qui ut ita dico retro vivo


Hoc ergo est genus primum et antiquissimum et, ut ita dicam, generale. Cetera genera quidem sunt, sed specialia. Tamquam homo genus est. Habet enim in se nationum species: Graecos, Romanos, Parthos. Colorum: albos, nigros, flavos. Habet singulos: Catonem, Ciceronem, Lucretium. Ita qua multa continet, in genus cadit; qua sub alio est, in speciem. Illud genus quod est generale, supra se nihil habet; initium rerum est; omnia sub illo sunt.

hic ergo sum genus primus et antiquus et ut ita dico general ceterus genus quidem sum sed specialis tamquam homo genus sum habeo enim in sui natio species graeci romanus parthus color albus niger flavus habeo singuli cato cicero lucretius ita qui multus contineo in genus cado qui sub alius sum in species ille genus qui sum general supra sui nihil habeo initium res sum omnis sub ille sum


De hoc loco aliquid cogitemus. Bene nobiscum agetur, si in hunc admittimur numerum. Magna felicitate naturae magnaque et adsidua intentione studii secundus occupatur gradus; sed ne hic quidem contemnendus est color tertius. Cogita, quantum circa te videas malorum, aspice, quam nullum sit nefas sine exemplo, quantum cotidie nequitia proficiat, quantum publice privatimque peccetur; intelleges satis nos consequi, si inter pessimos non sumus.

de hic locus aliquis cogito bene nos ago si in hic admitto numerus magnus felicitas natura magnus et assiduus intentio studium secundus occupo gradus sed ne hic quidem contemno sum color tertius cogito quantus circa tu video malus aspicio quam nullus sum nefas sine exemplum quantus cottidie nequitia proficio quantus publicus privatim pecco intellego satis nos consequor si inter malus non sum


Quidam illud de liberalibus studiis quaerendum iudicaverunt, an virum bonum facerent; ne promittunt quidem nec huius rei scientiam adfectant.

quidam ille de liberal studium quaero judico an vir bonus facio ne promitto quidem neque hic res scientia adfectant


Non respondeant potius quam non dentur. Et post malam segetem serendum est; saepe quicquid perierat adsidua infelicis soli sterilitate, unius anni restituit ubertas.

non respondeo potis quam non do et post malus seges sero sum saepe quisquis pereo assiduus infelix solus sterilitas unus annus restituo ubertas


Eam partem philosophiae, quae dat propria cuique personae praecepta nec in universum conponit hominem, sed marito suadet quomodo se gerat adversus uxorem, patri quomodo edueet educet liberos, domino quomodo servos regat, quidam solam receperunt, ceteras quasi extra utilitatem nostram vagantes reliquerunt, tamquam quis posset de parte suadere nisi qui summam prius totius vitae complexus est.

is pars philosophia qui do proprius quisque persona praecipio neque in universus conpono homo sed marito suadeo quomodo sui gero adverro uxor pater quomodo edueet educo liber dominus quomodo servus rego quidam solus recipio ceterus quasi extra utilitas noster vago relinquo tamquam quis possum de pars suadeo nisi qui summa prior totus vita complexus sum


Nobis quoque militandum est, et quidem genere militiae, quo numquam quies, numquam otium datur. Debellandae sunt in primis voluptates, quae, ut vides, saeva quoque ad se ingenia rapuerunt. Si quis sibi proposuerim quantum operis adgressus sit, sciet nihil delicate, nihil molliter esse faciendum. Quid mihi cum istis calentibus stagnis? Quid cum sudatoriis, in quae siccus vapor corpora exhausurus includitur? Omnis sudor per laborem exeat.

nos quoque milito sum et quidem genus militia quo numquam quies numquam otium do debello sum in primus voluptas qui ut video saevus quoque ad sui ingenium rapio si quis sui propono quantus opus aggredior sum scio nihil delicatus nihil mollis sum facio quis ego cum iste caleo stagnum quis cum sudatorius in qui siccus vapor corpus exhaurio includo omnis sudor per labor exeo


Non sunt ista bona, quae in te isti volunt congeri; unum bonum est, quod beatae vitae causa et firmamentum est, sibi fidere. Hoc autem contingere non potest, nisi contemptus est labor et in eorum numero habitus, quae neque bona sunt neque mala. Fieri enim non potest, ut una ulla res modo mala sit, modo bona, modo levis et perferenda, modo expavescenda.

non sum iste bonus qui in tu iste volo congero unus bonus sum qui beatus vita causa et firmamentum sum sui findo hic autem contingo non possum nisi contemno sum labor et in is numerus habitus qui neque bonus sum neque malus fio enim non possum ut unus ullus res modo malus sum modo bonus modo levis et perfero modo expavesco


Accersivit ad se, promisit, intercessit, dedit. Iam vero—o di boni, rem perditam!—etiam noctes certarum mulierum atque adulescentulorum nobilium introductiones nonnullis iudicibus pro mercedis cumulo fuerunt.

arcesso ad sui promitto intercedo do iam verus o deus bonus res perdo etiam nox certaris mulier atque adulescentulus nobilis introductio nonnullus judex pro merces cumulo sum