Paterno agro et avito, inquit, expellor. Quid? Ante avum tuum quis istum agrum tenuit? Cuius, non dico hominis, sed populi fuerit, expedire potes? Non dominus isto, sed colonus intrasti. Cuius colonus es? Si bene tecum agitur, heredis. Negant iurisconsulti quicquam usu capi publicum; hoc, quod tenes, quod tuum dicis, publicum est et quidem generis humani.

paternus ager et avitus inquam expello quis ante avus tuus quis iste ager teneo qui non dico homo sed populus sum expedio possum non dominus iste sed colonus intro qui colonus sum si bene tu ago heres nego jurisconsultus quisquam usus capio publicus hic qui teneo qui tuus dico publicus sum et quidem genus humanus


Sic fac, inquit, omnia, tamquam spectet Epicurus. Prodest sine dubio custodem sibi inposuisse et habere, quem respicias, quem interesse cogitationibus tuis iudices. Hoc quidem longe magnificentius est, sic vivere tamquam sub alicuius boni viri ac semper praesentis oculis, sed ego etiam hoc contentus sum, ut sic facias, quaecumque facies, tamquam spectet aliquis; omnia nobis mala solitudo persuadet.

sic facio inquam omnis tamquam specto epicurus prodo sine dubius custos sui inpono et habeo qui respicio qui intersum cogitatio tuus iudex hic quidem longus magnificentius sum sic vivo tamquam sub aliquis bonus vir atque semper praesum oculus sed ego etiam hic contineo sum ut sic facio quicumque facies tamquam specto aliquis omnis nos malus solitudo persuadeo


Omnia, mihi crede, etiam felicibus dubia sunt. Nihil sibi quisquam de futuro debet promittere. Id quoque, quod tenetur, per manus exit et ipsam, quam premimus, horam casus incidit, volvitur tempus rata quidem lege, sed per obscurum; quid autem ad me, an naturae certum sit quod mihi incertum est?

omnis ego credo etiam felix dubius sum nihil sui quisquam de sum debeo promitto is quoque qui teneo per manus exeo et ipse quam premo hora casus incido volvo tempus reor quidem lex sed per obscurus quis autem ad ego an natura certus sum qui ego incertus sum


Non cum vacaveris, philosophandum est; omnia alia neglegenda, ut huic adsideamus, cui nullum tempus satis magnum est. etiam si a pueritia usque ad longissimos humani aevi terminos vita producitur. Non multum refert, utrum omittas philosophiam an intermittas; non enim ubi interrupta est, manet, sed eorum more, quae intenta dissiliunt, usque ad initia sua recurrit, quod a continuatione discessit. Resistendum est occupationibus, nec explicandae, sed submovendae sunt. Tempus quidem nullum parum est idoneum studio salutari; atqui multi inter illa non student, propter quae studendum est.

non cum vaco philosophor sum omnis alius neglego ut hic assideo qui nullus tempus satis magnus sum etiam si ab pueritia usque ad longus humanus aevum terminus vito produco non multus refero utrum omitto philosophia an intermitto non enim ubi interrumpo sum maneo sed is mos qui intendo dissiliunt usque ad initium suus recurro qui ab continuatio discedo resisto sum occupatio neque explico sed submovendae sum tempus quidem nullus parum sum idoneus studium salutaris atqui multus inter ille non studeo propter qui studeo sum


Eo magis itaque indignor aliquos ex hoc tempore, quod sufficere ne ad necessaria quidem potest, etiam si custoditum diligentissime fuerit, in supervacua maiorem partem erogare. Negat Cicero, si duplicetur sibi aetas, habiturum se tempus, quo legat lyricos; eodem loco pone dialecticos; tristius inepti sunt. Illi ex professo lasciviunt, hi agere ipsos aliquid existimant.

eos magis itaque indignor aliquis ex hic tempus qui sufficio ne ad necessarius quidem possum etiam si custodio diligens sum in supervacuus magnus pars erogaris nego cicero si duplico sui aetas habeo sui tempus quo lego lyrici idem locus pono dialecticus tristis ineptus sum ille ex profiteor lasciviunt hic ago ipse aliquis existimo


Si vis scire, quam nihil in illa mali sit, compara inter se pauperum et divitum vultus; saepius pauper et fidelius ridet; nulla sollicitudo in alto est; etiam si qua incidit cura, velut nubes levis transit. Horum, qui felices vocantur, hilaritas ficta est at gravis et subpurata tristitia, eo quidem gravior, quia interdum non licet palam esse miseros, sed inter aerumnas cor ipsum exedentes necesse est agere felicem.

si volo scio quam nihil in ille malus sum comparo inter sui pauper et dives vultus saepis pauper et fidelis rideo nullus sollicitudo in altus sum etiam si qui incido cura velut nubes levis transeo horus qui felix voco hilaritas fictum sum at gravis et subpurata tristitia is quidem gravis quia interdum non licet palam sum miser sed inter aerumna cor ipse exedo necesse sum ago felix


Quid est autem, quod ab illo ratio haec exigat? Rem facillimam, secundum naturam suam vivere. Sed hanc difficilem facit communis insania; in vitia alter alterum trudimus. Quomodo autem revocari ad salutem possunt, quos nemo retinet, populus inpellit? Vale.

quis sum autem qui ab ille ratio hic exigo res facilis secundus natura suus vivo sed hic difficilis facio communis insania in vitio alter alter trudo quomodo autem revocaris ad salus possum qui nemo retineo populus inpello val


Si rectis oculis gladios micantes videt et si scit sua nihil interesse, utrum anima per os an per iugulum exeat, beatum voca; si cum illi denuntiata sunt corporis tormenta et quae casu veniunt et quae potentioris iniuria, si vincula et exilia et vanas humanarum formidines mentium securus audit et dicit: Non ulla laborum, O virgo, nova mi facies inopinave surgit; Omnia praecepi atque animo mecum ipse peregi. Tu hodie ista denuntias; ego semper denuntiavi mihi et hominem paravi ad humana.

si rectus oculus gladius mico video et si scio suus nihil intersum utrum anima per os an per iugulum exeo beatus voco si cum ille denuntio sum corpus tormentum et qui casus venio et qui potens iniuria si vinculum et exsilium et vanus humanus formido mens securus audio et dico non ullus labor o virgo novo ego facies inopinus surgo omnis praecipio atque animus ego ipse perago tu hodie iste denuntio ego semper denuntio ego et homo paro ad humanus


Eo animo quidque debetur, quo datur, nec quantum sit, sed a quali profectum voluntate, perpenditur. Nunc coniectura tollatur; et illud beneficium fuit et hoc, quod modum beneficii prioris excessit, iniuria est. Vir bonus utrosque calculos sic ponit, ut se ipse circumscribat; beneficio adicit, iniuriae demit.

eos animus quisque debeo quo do neque quantus sum sed ab qual proficiscor voluntas perpendo nunc conicio tollo et ille beneficium sum et hic qui modus beneficium prior excedo iniuria sum vir bonus uter calculus sic pono ut sui ipse circumscribo beneficium adicio iniuria demo


Volo tibi ex nostro artificio exemplum referre.

volo tu ex noster artificium exemplum refero


Aspice illos iuvenes, quos ex nobilissimis domibus in harenam luxuria proiecit; aspice illos, qui suam alienamque libidinem exercent mutuo inpudici, quorum nullus sine ebrietate, nullus sine aliquo insigni flagitio dies exit; plus timeri quam sperari potuisse manifestum erit.

aspicio ille juvenis qui ex nobilis domus in harena luxuria proicio aspicio ille qui suus alienus libido exerceo mutuus impudicus qui nullus sine ebrietas nullus sine aliquis insignio flagitium dies exeo multus timeo quam speraris possum manifestus sum


Isti cum omnia concuterent, concutiebantur turbinum more, qui rapta convolvunt, sed ipsi ante volvuntur et ob hoc maiore impetu incurrunt, quia nullum illis sui regimen est ideoque cum multis fuerunt malo, pestiferam illam vim, qua plerisque nocuerunt, ipsi quoque sentiunt. Non est quod credas quemquam fieri aliena infelicitate felicem.

iste cum omnis concutio concutio turbo mos qui rapio convolvo sed ipse ante volvo et ob hic magnus impetus incurro quia nullus ille suus regimen sum ideo cum multus sum malus pestifer ille vis qui plerusque noceo ipse quoque sentio non sum qui credo quisquam fio alienus infelicitas felix


Quid ergo? Si ferrum intentatur cervicibus viri fortis, si pars subinde alia atque alia suffoditur, si viscera sua in sinu suo vidit, si ex intervallo, quo magis tormenta sentiat, reperitur et per adsiccata viscera recens demittitur sanguis, non timet? Istum tu dices nec dolere? Iste vero dolet. Sensum enim hominis nulla exuit virtus. Sed non timet; invictus ex alto dolores suos spectat. Quaeris quis tunc animus illi sit? Qui aegrum amicum adhortantibus.

quis ergo si ferrum intento cervix vir fortis si pars subinde alius atque alius suffodio si viscera suus in sinus suus video si ex intervallum quo magis tormentum sentio reperio et per adsicco viscera recens demitto sanguis non timeo iste tu dico neque doleo iste verus doleo sensus enim homo nullus exuo virtus sed non timeo invictus ex altus dolor suus specto quaero quis tunc animus ille sum qui aeger amicus adhortor


Hoc primo die quaesitum est: quomodo possint paria bona esse, si triplex eorum condicio est. Quaedam, ut nostris videtur, prima bona sunt, tamquam gaudium, pax, salus patriae; quaedam secunda, in materia infelici expressa, tamquam tormentorum patientia et in morbo gravi temperantia. Illa bona derecto optabimus nobis, haec, si necesse erit. Sunt adhuc tertia, tamquam modestus incessus et conpositus ac probus voltus et conveniens prudenti viro gestus.

hic primus dies quaero sum quomodo possum par bonus sum si triplex is condicio sum quidam ut noster video primus bonus sum tamquam gaudium pax salus patria quidam secundus in materia infelix exprimo tamquam tormentum patientia et in morbus gravis tempero ille bonus derecingo opto nos hic si necesse sum sum adhuc tertius tamquam modestus incessus et conpono atque probus vultus et convenio prudens vir gero


Duc, o parens celsique dominator poli, Quocumque placuit; nulla parendi mora est. Adsum inpiger. Fac nolle, comitabor gemens Maiusque patiar, facere quod licuit bono. Ducunt volentem fata, nolentem trahunt.

duco o parens celsus dominator polio quicumque placeo nullus pareo mora sum adsum impiger facio nolo comito gemo magnus patior facio qui licet bonus duco volo fatum nolo traho


Quemcumque ex istis felicibus elegeris, multa trahentibus, multa portantibus, videbis illum comitique onerique timentem.

quicumque ex iste felix eligo multus traho multus porto video ille comes onus timeo


primi sunt, qui sapientiam nondum habent, sed iam in vicinia eius constiterant. Tamen etiam quod prope est, extra est. Qui sint hi quaeris? Qui omnes iam adfectus ac vitia posuerunt, quae erant complectenda, didicerunt, sed illis adhuc inexperta fiducia est. Bonum suum nondum in usu habent, iam tamen in illa, quae fugerunt, decidere non possunt. Iam ibi sunt, unde non est retro lapsus, sed hoc illis de se nondum liquet; quod in quadam epistula scripsisse me memini, scire se nesciunt. Iam contigit illis bono suo frui, nondum confidere.

primus sum qui sapientia nondum habeo sed iam in vicinia is consto tamen etiam qui prope sum extra sum qui sum hic quaero qui omnis iam affectus atque vitio pono qui sum complector disco sed ille adhuc inexpertus fiducia sum bonus suus nondum in usus habeo iam tamen in ille qui fugio decido non possum iam ibi sum unde non sum retro labor sed hic ille de sui nondum liquo qui in quidam epistula scribo ego memini scio sui nescio iam contingo ille bonus suus fruor nondum confido


Ad philosophiam ergo confugiendum est; hae litterae, non dico apud bonos, sed apud mediocriter malos, infularum loco sunt. Nam forensis eloquentia et quaecumque alia populum movet, adversarios habet; haec quieta et sui negotii contemni non potest, cui ab omnibus artibus etiam apud pessimos honor est. Numquam in tantum convalescet nequitia^ numquam sic contra virtutes coniurabitur, ut non philosophiae nomen venerabile et sacrum maneat.

ad philosophia ergo confugio sum hic littera non dico apud bonus sed apud mediocris malus infularis locus sum nam forensis eloquentia et quicumque alius populus moveo adversarius habeo hic quietus et suus negotium contemno non possum qui ab omnis ars etiam apud malus honor sum numquam in tantus convalesco nequitia numquam sic contra virtus conjuro ut non philosophia nomen venerabilis et sacer maneo


Quod interrogas, mi Lucili, eiusdem quaestionis est loci alterius, et ideo non hoc tantum, sed alia quoque eodem pertinentia distuleram. Quaedam enim, ut scis, moralibus rationalia inmixta sunt. Itaque illam partem rectam et ad mores pertinentem tractavi: numquid stultum sit ac supervacuum ultra extremum diem curas, transmittere, an cadant bona nostra nobiscum nihilque sit eius, qui nullus est, an ex eo, quod, cum erit, sensuri non sumus, antequam sit, aliquis fructus percipi aut peti possit.

qui interrogo ego lucilis idem quaestio sum locus alter et ideo non hic tantus sed alius quoque idem pertineo differo quidam enim ut scio moral rationale immixtus sum itaque ille pars recingo et ad mos pertineo tracto numquid stultus sum atque supervacuus ultra exter dies cura transmitto an cado bonus noster nos nihil sum is qui nullus sum an ex is qui cum sum sentio non sum antequam sum aliquis fructus percipio aut peto possum


Adice nunc, quod oratio certam regulam non habet; consuetudo illam civitatis, quae numquam in eodem diu stetit, versat. Multi ex alieno saeculo petunt verba, duodecim tabulas loquuntur. Gracchus illis et Crassus et Curio nimis culti et recentes sunt, ad Appium usque et Coruncanium redeunt. Quidam contra, dum nihil nisi tritum et usitatum volunt, in sordes incidunt.

adicio nunc qui oratio certus regula non habeo consuetudo ille civitas qui numquam in idem diu sto verso multus ex alienus saeculum peto verbum duodecim tabula loquor gracchus ille et crassus et curius nimis colo et recens sum ad appius usque et coruncanius redeo quidam contra dum nihil nisi tero et usitas volo in sordeo incido


amicus noster Stoicus, homo egregius et, ut verbis illum, quibus laudari dignus est, laudem, vir fortis ac strenuus, videtur mihi optime illum cohortatus. Sic enim coepit: Noli, mi Marcelline, torqueri, tamquam de re magna deliberes. Non est res magna vivere; omnes servi tui vivunt, omnia animalia; magnum est honeste mori, prudenter, fortiter. Cogita, quamdiu iam idem facias: cibus, somnus, libido, per hunc circulum curritur. Mori velle non tantum prudens aut fortis aut miser, etiam fastidiosus potest.

amicus noster stoicus homo egregius et ut verbum ille qui laudo dignus sum laus vir fortis atque strenuus video ego optume ille cohortor sic enim coepio nolo ego marcellinus torqueo tamquam de res magnus delibero non sum res magnus vivo omnis servio tuus vivo omnis animal magnus sum honestus morior prudens fortis cogito quamdiu iam idem facio cibus somnus libido per hic circulis curro morior volo non tantus prudens aut fortis aut miser etiam fastidiosus possum


Nemo difficulter ad naturam reducitur, nisi qui ab illa defecit. Erubescimus discere bonam mentem; at mehercules, si turpe est magistrum huius rei quaerere, illud desperandum est, posse nobis casu tantum bonum induere.

nemo difficilis ad natura reduco nisi qui ab ille deficio erubesco disco bonus mens at hercules si turpis sum magister hic res quaero ille despero sum possum nos casus tantus bonus induo


Habeo meum. Quemadmodum in minore corporis habitu potest homo esse perfectus, sic et in minore temporis modo potest vita esse perfecta. Aetas inter externa est. Quamdiu sim, alienum est; quamdiu ero, ut sim, meum est. Hoc a me exige, ne velut per tenebras aevum ignobile emetiar, ut agam vitam, non ut praetervehar.

habeo meus quemadmodum in paruus corpus habitus possum homo sum perficio sic et in paruus tempus modo possum vito sum perficio aetas inter externus sum quamdiu sum alienus sum quamdiu sum ut sum meus sum hic ab ego exigo ne velut per tenebrae aevum ignobilis emetior ut ago vita non ut praetervehor


Ecce Campania et maxime Neapolis ac Pompeiorum tuorum conspectus incredibile est quam recens desiderium tui fecerint; totus mihi in oculis es. Cum maxime a te discedo. Video lacrimas conbibentem et adfectibus tuis inter ipsam coercitionem exeuntibus non satis resistentem. Modo amisisse te videor.

ecce campaneus et magnus neapolis atque pompejus tuus conspicio incredibilis sum quam recens desiderium tuus facio totus ego in oculus sum cos magnus ab tu discedo video lacrima conbibo et affectus tuus inter ipse coercitio exeo non satis resisto modo amitto tu video


Mercede te vitia sollicitant; hic tibi gratis vivendum est. Vix effici toto saeculo potest, ut vitia tam longa licentia tumida subigantur et iugum accipiant, nedum, si tam breve tempus intervallis caedimus. Unam quamlibet rem vix ad perfectum perducit adsidua vigilia et intentio.

merces tu vitio sollicito hic tu gratus vivo sum vix efficio totus saeculum possum ut vitio tam longus licentia tumidus subigo et iugum accipio nedum si tam brevis tempus intervallum caedo unus quamlibet res vix ad perficio perduco assiduus vigil et intentio


Tria deinde ex praecepto veteri praestanda sunt ut vitentur: odium, invidia, contemptus. Quomodo hoc fiat, sapientia sola monstrabit Difficile enim temperamentum est, verendumque, ne in contemptum nos invidiae timor transferat ne dum calcare nolumus, videamur posse calcari. Multis timendi attulit causas timeri posse. Undique nos reducamus; non minus contemni quam suspici nocet.

tres deinde ex praeceptum vetus praesto sum ut vito odium invidia contemno quomodo hic fio sapientia solus monstro difficilis enim temperamentum sum vereor ne in contemno nos invidia timor transfero ne dum calcaris nolo video possum calcaris multus timeo affero causa timeo possum undique nos reduco non paruus contemno quam suspicio noceo


Securitatis magna portio est nihil inique facere. Confusam vitam et perturbatam inpotentes agunt; tantum metuunt, quantum nocent, nec ullo tempore vacant. Trepidant enim, cum fecerunt, haerent; conscientia aliud agere non patitur ac subinde respondere ad se cogit. Dat poenas quisquis expectat; quisquis autem meruit, expectat.

securitas magnus portio sum nihil iniquus facio confundo vita et perturbo impotens ago tantus metuo quantus noceo neque ullus tempus vaco trepido enim cum facio haereo conscientia alius ago non patior atque subinde respondeo ad sui cogo do poena quisquis expecto quisquis autem mereo expecto


Alia condicio est in iis, quae ablata in locum suum aliquid incommodi substituunt; tamquam bona valitudo vitiata in malam transfertur; acies oculorum exstincta caecitate nos adficit; non tantum velocitas perit poplitibus incisis, sed debilitas pro illa subit. Hoc non est periculum in iis, quae paulo ante rettulimus. Quare? Si amicum bonum amisi, non est mihi pro illo perfidia patienda, nec si bonos liberos extuli, in illorum locum impietas succedit.

alius condicio sum in is qui aufero in locus suus aliquis incommodus substituo tamquam bonus valetudo vitio in malus transfero acies oculus exstinguo caecitas nos afficio non tantus velocitas pereo poples incido sed debilito pro ille subeo hic non sum periculum in is qui paulus ante refero quaris si amicus bonus amitto non sum ego pro ille perfidia patior neque si bonus liber extulis in ille locus impietas succedo


Quanto hic maiore gaudio fruitur, qui non praetoria aut consularia comitia securus intuetur, sed magna illa, in quibus alii honores anniversarios petunt, alii perpetuas potestates, alii bellorum eventus prosperos triumphosque, alii divitias, alii matrimonia ac liberos, alii salutem suam suorumque! Quanti animi res est solum nihil petere, nulli supplicare, et dicere: Nihil mihi tecum, fortuna. Non facio mei tibi copiam. Scio apud te Catones repelli, Vatinios fieri. Nihil rogo. Hoc est privatam facere fortunam.

quantus hic magnus gaudium fruor qui non praetorius aut consularis comitium securus intueor sed magnus ille in qui alius honor anniversarius peto alius perpetuus potestas alius bellum evenio prosper triumphus alius divitiae alius matrimonium atque liber alius salus suus suum quantus animus res sum solus nihil peto nullus supplicaris et dico nihil ego tu fortuna non facio meus tu copia scio apud tu cato repello vatinius fio nihil rogo hic sum privo facio fortuna


Ex his omnibus nihil nos magis concutit, quam quod ex aliena potentia inpendet. Magno enim strepitu et tumultu venit. Naturalia mala quae rettuli, inopia atque morbus, silentio subeunt nec oculis nec auribus quicquam terroris incutiunt. Ingens alterius mali pompa est. Ferrum circa se et ignes habet et catenas et turbam ferarum, quam in viscera inmittat humana.

ex hic omnis nihil nos magis concutio quam qui ex alienus potentia inpendeo magnus enim strepitus et tumultus venio naturale malus qui rettulis inopia atque morbus silentium subeo neque oculus neque auris quisquam terror incutio ingens alter malus pompa sum ferrum circa sui et ignis habeo et cateno et turba ferus quam in viscera inmitto humanus


Necessarium itaque admoneri est, habere aliquem advocatum bonae mentis et in tanto fremitu tumultuque falsorum unam denique audire vocem. Quae erit illa vox? Ea scilicet, quae tibi tantis clamoribus ambitionis cxsurdato exsurdato salubria insusurret verba, quae dicat:

necessarius itaque admoneo sum habeo aliquis advoco bonus mens et in tantus fremo tumultus falsor unus denique audio voco qui sum ille vox is scilicet qui tu tantus clamor ambitio cxsurdato exsurdo salubris insusurro verbum qui dico


Nulla virtus latet, et latuisse non ipsius est damnum. Veniet qui conditam et saeculi sui malignitate conpressam dies publicet. Paucis natus est, qui populum aetatis suae cogitat. Multa annorum milia, multa populorum supervenient; ad illa respice. Etiam si omnibus tecum viventibus silentium livor indixerit, venient qui sine offensa, sine gratia iudicent. Si quod est pretium virtutis ex fama, nec hoc interit. Ad nos quidem nihil pertinebit posterorum sermo; tamen etiam non sentientes colet ac frequentabit.

nullus virtus lateo et lateo non ipse sum damnum venio qui condo et saeculis suus malignitas conpremo dies publico paucus nascor sum qui populus aetas suus cogito multus annus mille multus populus supervenio ad ille respicio etiam si omnis tu vivo silentium livor indico venio qui sine offendo sine gratia judico si qui sum pretium virtus ex fama neque hic intereo ad nos quidem nihil pertineo posterus sermo tamen etiam non sentio colo atque frequento


Tu tamen ita cogita, quod ex homine periculum sit, ut cogites, quod sit hominis officium. Alterum intuere, ne laedaris, alterum ne laedas. Commodis omnium laeteris, movearis incommodis et memineris, quae praestare debeas, quae cavere.

tu tamen ita cogito qui ex homo periculum sum ut cogito qui sum homo officium alter intueor ne laedaris alter ne laedo commodus omnis laeto movearis incommodus et memini qui praesto debeo qui caveo


Circumspice tecum singulos; occurrent tibi senes, qui se cum maxime ad ambitionem, ad peregrinationes, ad negotiandum parent. Quid est autem turpius quam senex vivere incipiens? Non adicerem auctorem huic voci, nisi esset secretior nec inter vulgata Epicuri dicta, quae mihi et laudare et adoptare permisi. Vale.

circumspicio tu singuli occurro tu senex qui sui cum magnus ad ambitio ad peregrinatio ad negotior pareo quis sum autem turpis quam senex vivo incipio non adicio auctor hic vox nisi sum secerno neque inter vulgo epicurus dictum qui ego et laudo et adoptaris permitto val


Ita est: inritamentum est omnium, in quae insanimus, admirator et conscius. Ne concupiscamus efficies, si ne ostendamus effeceris. Ambitio et luxuria et inpotentia scaenam desiderant: sanabis ista, si absconderis.

ita sum irritamentum sum omnis in qui insanio admirator et conscius ne concupisco efficio si ne ostendo efficio ambitio et luxuria et impotens scaena desidero sano iste si abscondo


Sed utrumque iungamus. Namque et sine radice inutiles rami sunt et ipsae radices iis, quae genuere, adiuvantur. Quantum utilitatis manus habeant, nescire nulli licet, aperte iuvant; cor illud, quo manus vivunt, ex quo impetum sumunt, quo moventur, latet. Idem dicere de praeceptis possum: aperta sunt, decreta vero sapientiae in abdito. Sicut sanctiora sacrorum tantum initiati sciunt, ita in philosophia arcana illa admissis receptisque in sacra ostenduntur; at praecepta et alia eiusmodi profanis quoque nota sunt.

sed uterque jungo namque et sine radix inutilis ramus sum et ipse radix is qui gigno adjuvo quantus utilitas manus habeo nescio nullus licet apertus juvo cor ille quo manus vivo ex quo impetus sumo quo moveo lateo idem dico de praecipio possum apertus sum decretum verus sapientia in abdo sicut sancio sacer tantus initio scio ita in philosophia arcanus ille admitto recipio in sacer ostendo at praecipio et alius eiusmodi profanus quoque nosco sum


Vis alterum exemplum? Accipe hunc M. Catonem recentiorem, cum quo et infestius fortuna egit et pertinacius. Cui cum omnibus locis obstitisset, novissime et in morte, ostendit tamen virum fortem posse invita fortuna vivere, invita mori. Tota illi aetas aut in armis est exacta civilibus aut in toga concipiente iam civile bellum. Et hunc licet dicas non minus quam Socraten in servis se libertati addixisse, nisi forte Cn. Pompeium et Caesarem et Crassum putas libertatis socios fuisse.

volo alter exemplum accipio hic m cato recens cum quo et infestus fortuna ago et pertinax qui cum omnis locus obsto novus et in mors ostendo tamen vir fortis possum invito fortuna vivo invito morior totus ille aetas aut in arma sum exigo civilis aut in toga concipio iam civilis bellum et hic licet dico non paruus quam socrates in servio sui libertas addico nisi fors cn pompejus et caesaris et crassus puto libertas socius sum


Fama vocem utique desiderat, claritas potest etiam citra vocem contingere contenta iudicio. Plena est non tantum inter tacentis, sed etiam inter reclamantis. Quid intersit inter claritatem et gloriam dicam: gloria multorum iudiciis constat, claritas bonorum. Cuius, inquit, bonum est claritas, id est laus bono a bonis reddita?

fama voco utique desidero claritas possum etiam citer voco contingo contineo iudicium plenus sum non tantus inter taceo sed etiam inter reclamo quis intersum inter claritas et gloria dico gloria multus iudicium consto claritas bonus qui inquam bonus sum claritas is sum laus bonus ab bonus reddo


Hoc idem virtus tibi ipsa praestabit, ut illam admireris et tamen speres. Mihi certe multum auferre temporis solet contemplatio ipsa sapientiae; non aliter illam intueor obstupefactus quam ipsum interim mundum, quem saepe tamquam spectator novus video.

hic idem virtus tu ipse praesto ut ille admiror et tamen spero ego certus multus aufero tempus soleo contemplatio ipse sapientia non aliter ille intueor obstupefacio quam ipse interim mundus qui saepe tamquam spectator novus video


Quaeris quod sit amplissimum vitae spatium? Usque ad sapientiam vivere. Qui ad illam pervenit, attigit non longissimum finem, sed maximum. Ille vero glorietur audacter et dis agat gratias interque eos sibi, et rerum naturae inputet, quod fuit. Merito enim inputabit; meliorem illi vitam reddidit quam accepit. Exemplar boni viri posuit, qualis quantusque esset ostendit. Si quid adiecisset, fuisset simile praeterito.

quaero qui sum amplus vita spatium usque ad sapientia vivo qui ad ille pervenio attigo non longus finis sed magnus ille verus glorior audacter et deus ago gratia inter is sui et res natura inputo qui sum mereo enim inputo bonus ille vita reddo quam accipio exemplar bonus vir pono qualis quantus sum ostendo si quis adicio sum similis praetereo


Vis tu cogitare istum, quem servum tuum vocas, ex isdem seminibus ortum eodem frui caelo, aeque spirare, aeque vivere, aeque mori! tam tu illum videre ingenuum potes quam ille te servum. Mariana clade multos splendidissime natos, senatorium per militiam auspicantes gradum, fortuna depressit, alium ex illis pastorem, alium custodem casae fecit; contemne nunc eius fortunae hominem, in quam transire, dum contemnis, potes.

volo tu cogito iste qui servus tuus voco ex idem semen orior idem fruor caelum aequus spiraris aequus vivo aequus morior tam tu ille video ingenuus possum quam ille tu servus marianus clades multus splendidus nascor senatorius per militia auspico gradus fortuna deprimo alius ex ille pastor alius custos cado facio contemno nunc is fortuna homo in quam transeo dum contemno possum


Est et horum, Lucili, quae appellamus media, grande discrimen. Non enim sic mors indifferens est, quomodo utrum capillos pares an inpares habeas. Mors inter illa est, quae mala quidem non sunt, tamen habent mali speciem; sui amor est et permanendi conservandique se insita voluntas atque aspernatio dissolutionis, quia videtur multa nobis bona eripere et nos ex hac, cui adsuevimus, rerum copia educere. Illa quoque res morti nos alienat, quod haec iam novimus, illa, ad quae transituri sumus, nescimus, qualia sint, et horremus ignota. Naturalis praeterea tenebrarum metus est, in quas adductura mors creditur.

sum et hic lucilis qui appello medius grandis discrimen non enim sic mors indifferens sum quomodo utrum capillus par an inparis habeo mors inter ille sum qui malus quidem non sum tamen habeo malus species suus amor sum et permaneo conservo sui inquiro voluntas atque aspernatio dissolutio quia video multus nos bonus eripio et nos ex hic qui assuesco res copia educo ille quoque res mors nos alieno qui hic iam nosco ille ad qui transeo sum nescio qualis sum et horreo ignotus natural praeterea tenebraris metus sum in qui adduco mors credo


Non videntur tibi contra naturam vivere qui ieiuni bibunt, qui vinum recipiunt inanibus venis et ad cibum ebrii transeunt? Atqui frequens hoc adulescentium vitium est, qui vires excolunt, ut in ipso paene balinei limine inter nudos bibant, immo potent et sudorem, quem moverunt potionibus crebris ac ferventibus, subinde destringant. Post prandium aut cenam bibere vulgare est; hoc patres familiae rustici faciunt et verae voluptatis ignari. Merum illud delectat, quod non innatat cibo, quod libere penetrat ad nervos; illa ebrietas iuvat, quae in vacuum venit.

non video tu contra natura vivo qui jejunus bibo qui vinum recipio inanis venio et ad cibus ebrius transeo atqui frequens hic adulescens vitium sum qui vireo excolo ut in ipse paene balinei limen inter nudus bibo immo poto et sudor qui moveo potio creber atque ferveo subinde destringo post prandium aut cena bibo vulgaris sum hic pater familia rusticus facio et verus voluptas ignaris merus ille delecto qui non innato cibus qui libo penetro ad nervus ille ebrietas juvo qui in vacuus venio


Adice nunc, quod de compositione non constat. Quidam illam volunt esse ex horrido comptam, quidam usque eo aspera gaudent, ut etiam quae mollius casus explicuit, ex industria dissipent et clausulas abrumpant, ne ad expectatum respondeant.

adicio nunc qui de compositio non consto quidam ille volo sum ex horridus como quidam usque is asper gaudeo ut etiam qui mollis casus explico ex industria dissipent et clausula abrumpo ne ad expectas respondeo


Magnus animus deo pareat et quicquid lex universi iubet, sine cunctatione patiatur; aut in meliorem emittitur vitam lucidius tranquilliusque inter divina mansurus aut certe sine ullo futurus incommodo sui naturae remiscebitur et revertetur in totum.

magnus animus deus pareo et quisquis lex universus iubeo sine cunctatio patior aut in bonus emitto vita lucidus tranquillus inter divino mando aut certus sine ullus sum incommodus suus natura remisceo et revorto in totus


De bonis ac malis sensus non iudicat; quid utile sit, quid inutile, ignorat. Non potest ferre sententiam, nisi in rem praesentem perductus est. Nec futuri providus est nec praeteriti memor; quid sit consequens, nescit. Ex hoc autem rerum ordo sedesque contexitur et unitas vitae per rectum itura. Ratio ergo arbitra est bonorum ac malorum; aliena et externa pro vilibus habet et ea, quae neque bona sunt neque mala, accessiones minimas ac levissimas iudicat. Omne enim illi bonum in animo est.

de bonus atque malus sensus non iudico quis utilis sum quis inutilis ignoro non possum fero sententia nisi in res praesens perduco sum neque sum providus sum neque praetereo memor quis sum consequor nescio ex hic autem res ordo sedeo contexo et unitas vita per recingo eo ratio ergo arbitra sum bonus atque malus alienus et externus pro vilis habeo et is qui neque bonus sum neque malus accessio minimus atque levis iudico omnis enim ille bonus in animus sum


Consurgamus itaque adversus fortuita et quicquid inciderit, sciamus non esse tam magnum quam rumore iactetur.

consurgo itaque adverro fortuitus et quisquis incido scio non sum tam magnus quam rumor jacto


Cum vero commendare paupertatem coeperat et ostendere, quam quidquid usum excederet, pondus esset supervacuum et grave ferenti, saepe exire e schola pauperi libuit. Cum coeperat voluptates nostras traducere, laudare castum corpus, sobriam mensam, puram mentem non tantum ab inlicitis voluptatibus, sed etiam supervacuis, libebat circumscribere gulam ac ventrem.

cos verus commendaris paupertas coepio et ostendo quam quisquis usus excedo pondus sum supervacuus et gravis fero saepe exeo e schola pauper libet cos coepio voluptas noster traduco laudo castus corpus sobrius mensa purus mens non tantus ab illicitus voluptas sed etiam supervacuus libet circumscribo gula atque venter


Quid ergo? Non intellegetur, cuius imiteris orationem, cuius argumentationem, cuius sententias? Puto aliquando ne intellegi quidem posse, si imago vera sit; haec enim omnibus, quae ex quo velut exemplari traxit, formam suam inpressit, ut in unitatem illa conpetant.

quis ergo non intellego qui imito oratio qui argumentatio qui sententia puto aliquando ne intellego quidem possum si imago verus sum hic enim omnis qui ex quo velut exemplaris traho forma suus inpremo ut in unitas ille conpeto


Hunc inponere dominio rerum omnium licet, hunc in possessionem rerum naturae inducere, ut sua orientis occidentisque terminis finiat deorumque ritu cuncta possideat, cum opibus suis divites superne despiciat, quorum nemo tam suo laetus est quid cristis alieno.

hic inpono dominium res omnis licet hic in possessio res natura induco ut suus orior occaedes terminus finio deus ritus cunctus possideo cum ops suus dives supernus despicio qui nemo tam suus laetus sum quis crista alienus


Hoc ego repugnare sectae nostrae, si sic expediatur, non iudico. Quare? Quia prima illa et maxima peccantium est poena peccasse, nec ullum scelus, licet illud fortuna exornet muneribus suis, licet tueatur ac vindicet, inpunitum est, quoniam sceleris in scelere supplicium est. Sed nihilominus et hae illam secundae poenae premunt ac secuntur, timere semper et expavescere et securitati diffidere.

hic ego repugnaris secta noster si sic expedio non judico quaris quia primus ille et maximus pecco sum poena pecco neque ullus scelus licet ille fortuna exorno munus suus licet tueor atque vindico impunis sum quoniam scelus in scelus supplicium sum sed nihilominus et hic ille secundus poena premo atque secor timeo semper et expavesco et securitas diffido


Itaque toto hoc agamus animo et omissis, ad quae devertimur, in rem unam laboremus, ne hanc temporis pernicissimi celeritatem, quam retinere non possumus, relicti demum intellegamus. Primus quisque tamquam optimus dies placeat et redigatur in nostrum.

itaque totus hic ago animus et omitto ad qui deverto in res unus laboro ne hic tempus pernix celeritas quam retineo non possum relinquo demum intellego primus quisque tamquam bonus dies placeo et redigo in nos


Ut ad propositum revertar, huic libertati multum conferet et illa, de qua modo loquebamur, inspectio. Nempe universa ex materia et ex deo constant. Deus ista temperat, quae circumfusa rectorem secuntur et ducem. Potentius autem est ac pretiosius, quod facit, quod est deus, quam materia patiens dei.

ut ad propono revorto hic libertas multus confero et ille de qui modo loquor inspectio nempe universus ex materia et ex deus consto deus iste tempero qui circumfundo rector secor et dux potens autem sum atque pretiosus qui facio qui sum deus quam materia patior deus


Sed ut illa praeteream, aut ista bona non sunt, quae vocantur, aut homo felicior deo est, quoniam quidem quae parata nobis sunt, non habet in usu deus. Nec enim libido ad illum nec epularum lautitiae nec opes nec quicquam ex his hominem inescantibus et vili voluptate ducentibus pertinet. Ergo aut non incredibile est bona deo deesse aut hoc ipsum argumentum est bona non esse, quod deo desunt.

sed ut ille praetereo aut iste bonus non sum qui voco aut homo felix deus sum quoniam quidem qui paro nos sum non habeo in usus deus neque enim libido ad ille neque epularis lautitia neque ops neque quisquam ex hic homo inesco et vilis voluptas duco pertineo ergo aut non incredibilis sum bonus deus desum aut hic ipse argumentum sum bonus non sum qui deus desum


Sollicitum esse te scribis de iudicii eventu, quod tibi furor inimici denuntiat, existimas me suasurum, ut meliora tibi ipse proponas et adquiescas spei blandae. Quid enim necesse est mala accersere, satis cito patienda cum venerint, praesumere ac praesens tempus futuri metu perdere? Est sine dubio stultum, quia quandoque sis futurus miser, esse iam miserum. Sed ego alia te ad securitatem via ducam:

sollicitus sum tu scribo de iudicium evenio qui tu furor inimicus denuntio existimo ego suadeo ut bonus tu ipse propono et adquiesco spes blandus quis enim necesse sum malus arcesso satis cito patior cum venio praesumo atque praesens tempus sum metus perdo sum sine dubius stultus quia quandoque sum sum miser sum iam miser sed ego alius tu ad securitas via duco


Non vides, quanta sit subtilitas apibus ad fingenda domicilia, quanta dividua laboris obeundi undique concordia? Non vides, quam nulli mortalium mutabilis illa aranei textura, quanti operis sit fila disponere, alia in rectum inmissa firmamenti loco, alia in orbem currentia ex denso rara, qua minora animalia, in quorum perniciem illa tcnduntur tenduntur, velut retibus implicata teneantur?

non video quantus sum subtilitas apis ad fingo domicilium quantus dividuus labor obeo undique concordia non video quam nullus mortalis mutabilis ille araneus textura quantus opus sum filum dispono alius in recingo inmitto firmamentum locus alius in orbis curro ex densus rarus qui parvus animal in qui pernicies ille tcnduntur tendo velut rete implicata teneo


Quod amicitia in hominibus est, hoc in rebus adpetitio. Non, puto, magis amares virum bonum locupletem quam pauperem, nec robustum et lacertosum quam gracilem et languidi corporis; ergo ne rem quidem magis adpetes aut amabis hilarem ac pacatam quam distractam et operosam.

qui amicitia in homo sum hic in res appetitio non puto magis amaris vir bonus locupleto quam paupero neque robustus et lacertosus quam gracilis et languidus corpus ergo ne res quidem magis adpeto aut amo hilaris atque pacatam quam distraho et operosus


Praeterea non intellegunt hi, qui decreta tollunt, eo ipso confirmari illa, quo tolluntur. Quid enim dicunt? Praeceptis vitam satis explicari, supervacua esse decreta sapientiae, id est dogmata. Atqui hoc ipsum, quod dicunt, decretum est tam me hercules quam si nunc ego dicerem recedendum a praeceptis velut supervacuis, utendum esse decretis, in haec sola studium conferendum; hoc ipso, quo negarem curanda esse praecepta, praeciperem.

praeterea non intellego hic qui decretum tollo is ipse confirmaris ille quo tollo quis enim dico praecipio vita satis explicaris supervacuus sum decretum sapientia is sum dogma atqui hic ipse qui dico decretum sum tam ego herculis quam si nunc ego dico recedo ab praecipio velut supervacuus utor sum decretum in hic solus studium confero hic ipse quo negaris curo sum praecipio praecipio


Ubi possedit animum nimia vis vini, quicquid mali latebat, emergit. Non facit ebrietas vitia, sed protrahit; tunc libidinosus ne cubiculum quidem expectat, sed cupiditatibus suis quantum petierunt sine dilatione permittit; tunc inpudicus morbum profitetur ac publicat; tunc petulans non linguam, non manum continet. Crescit insolenti superbia, crudelitas saevo, malignitas livido. Omne vitium laxatur et prodit.

ubius possedo animus nimius volo vinum quisquis malus lateo emergo non facio ebrietas vitio sed protraho tunc libidinosus ne cubiculum quidem expecto sed cupiditas suus quantus peto sine dilatio permitto tunc impudicus morbus profiteor atque publico tunc petulans non lingua non manus contineo cresco insolens superbia crudelitas saevus malignitas lividus omnis vitium laxo et prodeo


Nemo autem gratus esse potest, nisi contempsit ista, propter quae vulgus insanit; si referre vis gratiam, et in exilium eundum est et effundendus sanguis et suscipienda egestas et ipsa innocentia saepe maculanda indignisque obicienda rumoribus.

nemo autem gratus sum possum nisi contemno iste propter qui vulgus insanio si refero volo gratia et in exsilium eo sum et effundo sanguis et suscipio egestas et ipse innocens saepe maculo indignus obicio rumor


Liberaliora alimenta sunt carceris, sepositos ad capitale supplicium non tam anguste, qui occisurus est, pascit Quanta est animi magnitudo ad id sua sponte descendere, quod ne ad extrema quidem decretis timendum sit! Hoc est praeoccupare tela fortunae.

liberalis alimentum sum carcer sepono ad capital supplicium non tam angustus qui occaedes sum pasco quantus sum animus magnitudo ad is suus sponte descendo qui ne ad exter quidem decretum timeo sum hic sum praeoccuparis telum fortuna


In hoc punctum coniectus es, quod ut extendas, quo usque extendes? Quid fles? Quid optas? Perdis operam. Desine fata deum flecti sperare precando. Rata et fixa sunt et magna atque aeterna necessitate ducuntur. Eo ibis, quo omnia eunt. Quid tibi novi est? Ad hanc legem natus es. Hoc patri tuo accidit, hoc matri, hoc maioribus, hoc omnibus ante te, hoc omnibus post te. Series invicta et nulla mutabilis ope inligavit ac trahit cuncta.

in hic pungo coniectus sum qui ut extendo quo usque extendo quis fleo quis opto perdo opera desino fatum deus flecto spero preco reor et figo sum et magnus atque aeternus necessitas duco eos eo quo omnis eo quis tu nosco sum ad hic lex nascor sum hic pater tuus accido hic mater hic magnus hic omnis ante tu hic omnis post tu series invictus et nullus mutabilis ops inligo atque traho cunctus


Bonum facit: prodest enim. Quod facit, corpus est. Bonum agitat animum et quodammodo format et continet, quae propria sunt corporis. Quae corporis bona sunt, corpora sunt; ergo et quae animi sunt.

bonus facio prodo enim qui facio corpus sum bonus agito animus et quodammodo formo et contineo qui proprius sum corpus qui corpus bonus sum corpus sum ergo et qui animus sum


Si velis vitiis exui, longe a vitiorum exemplis recedendum est. Avarus, corruptor, saevus, fraudulentus, multum nocituri, si prope a te fuissent, intra te sunt.

si velis vitium exuo longus ab vitium exemplum recedo sum avarus corruptor saevus fraudulentus multus noceo si prope ab tu sum intra tu sum


Vis scire, quid illa eruerit, quid effecerit? Non decores corporis motus nec varios per tubam ac tibiam cantus, quibus exceptus spiritus aut in exitu aut in transitu formatur in vocem. Non arma nec muros nec bello utilia molitur, paci favet et genus humanum ad concordiam vocat.

volo scio quis ille eruo quis efficio non decoro corpus moueo neque varius per tuba atque tibia cantus qui excipio spiritus aut in exeo aut in transeo formo in voco non arma neque murus neque bellum utilis molio pax faveo et genus humanus ad concordia voco


Terra ipsa fertilior erat inlaborata et in usus populorum non diripientium larga. Quidquid natura protulerat, id non minus invenisse quam inventum monstrare alteri voluptas erat. Nec ulli aut superesse poterat aut deesse; inter concordes dividebatur. Nondum valentior inposuerat infirmiori manum, nondum avarus abscondendo quod sibi iaceret, alium necessariis quoque excluserat; par erat alterius ac sui cura.

terra ipse fertilis sum illaboratus et in utor populus non diripio largus quisquis natura profero is non paruus invenio quam invenio monstraris alter voluptas sum neque ullus aut supersum possum aut desum inter concordo divido nondum valeo inpono infirmis manus nondum avarus abscondo qui sui iaceo alius necessarius quoque excludo par sum alter atque suus cura


Dicitis, inquit, omne animal primum constitutioni suae conciliari, hominis autem constitutionem rationalem esse et ideo conciliari hominem sibi non tamquam animali, sed tamquam rationali. Ea enim parte sibi carus est homo, qua homo est. Quomodo ergo infans conciliari constitutioni rationali potest, cum rationalis nondum sit? Unicuique aetati sua constitutio est, alia infanti, alia puero, alia seni; omnes ei constitutioni conciliantur in qua sunt.

dico inquam omnis animal primus constitutio suus concilio homo autem constitutio rational sum et ideo concilio homo sui non tamquam animal sed tamquam rational is enim pars sui carus sum homo qui homo sum quomodo ergo infer concilio constitutio rational possum cum rational nondum sum uniquique aetas suus constitutio sum alius infans alius puer alius senex omnis is constitutio concilio in qui sum


Adice nunc, quod omnibus inter se virtutibus amicitia est. Itaque prodest, qui virtutes alicuius paris sui amat amandasque invicem praestat. Similia delectant; utique ubi honesta sunt et probare ac probari sciunt.

adicio nunc qui omnis inter sui virtus amicitia sum itaque prodo qui virtus aliquis paris suus amo amo invicem praesto similis delecto utique ubi honestus sum et probaris atque probaris scio


Pecunia quoque circa paupertatem plurimum morae habet, dum ex illa erepat haeret. Iam Senecio divitiis imminebat, ad quas illum duae res ducebant efficacissimae, et quaerendi et custodiendi scientia, quarum vel altera locupletem facere potuisset.

pecunia quoque circa paupertas multus mora habeo dum ex ille erepo haereo iam senecio divitiae immineo ad qui ille duo res duco efficax et quaero et custodio scientia qui vel alter locupleto facio possum


Numquid ergo non postea quam esse desierat, inventus est? Numquid non opinio eius enituit? Hoc Metrodorus quoque in quadam epistula confitetur, se et Epicurum non satis enotuisse; sed post se et Epicurum magnum paratumque nomen habituros, qui voluissent per eadem ire vestigia.

numquid ergo non postea quam sum desino invenio sum numquid non opinio is eniteo hic metrodorus quoque in quidam epistula confiteor sui et epicurus non satis enotesco sed post sui et epicurus magnus paro nomen habeo qui volo per idem eo vestigium


Sed ut more meo cum aliquo munusculo epistulam mittam, verum est, quod apud Athenodorum inveni: Tunc scito esse te omnibus cupiditatibus solutum, cum eo perveneris, ut nihil deum roges, nisi quod rogare possis palam. Nunc enim quanta dementia est hominum! Turpissima vota dis insusurrant; si quis admoverit aurem, conticescent. Et quod scire hominem nolunt, deo narrant. Vide ergo, ne hoc praecipi salubriter possit: sic vive eum hominibus, tamquam deus videat; sic loquere cum deo, tamquam homines audiant. Vale.

sed ut mos meus cum aliquis munusculum epistula mitto verus sum qui apud athenodorus invenio tunc scio sum tu omnis cupiditas soluo cum is pervenio ut nihil deus rogo nisi qui rogo possum palam nunc enim quantus dementia sum homo turpis veto deus insusurro si quis admoveo auris conticescent et qui scio homo nolo deus narro video ergo ne hic praecipio salubris possum sic vivo is homo tamquam deus video sic loquor cum deus tamquam homo audio val


Numquid accidere tibi, si damnaris, potest durius quam ut mittaris in exilium, ut ducaris in carcerem? Numquid ultra quicquam ulli timendum est quam ut uratur, quam ut pereat? Singula ista constitue et contemptores eorum cita, qui non quaerendi, sed eligendi sunt.

numquid accido tu si damnaris possum durus quam ut mittaris in exsilium ut ducaris in carcer numquid ultra quisquam ullus timeo sum quam ut uro quam ut pereo singulus iste constituo et contemptor is cieo qui non quaero sed eligo sum


Hoc nos natura docere non potuit; semina nobis scientiae dedit, scientiam non dedit. Quidam aiunt nos in notitiam incidisse, quod est incredibile, virtutis alicui speciem casu occucurrisse. Nobis videtur observatio collegisse et rerum saepe factarum inter se conlatio, per analogian nostri intellectum et honestum et bonum iudicant. Hoc verbum cum Latini grammatici civitate donaverint, ego damnandum non puto, puto in civitatem suam redigendum. Utar ergo illo non tantum tamquam recepto, sed tamquam usitato.

hic nos natura doceo non possum semen nos scientia do scientia non do quidam aio nos in notitia incido qui sum incredibilis virtus aliqui species casus occurro nos video observatio colligo et res saepe factaris inter sui collatio per analogia noster intellego et honestus et bonus judico hic verbum cum latinum grammaticus civitas dono ego damno non puto puto in civitas suus redigo uto ergo ille non tantus tamquam recipio sed tamquam usitor


Sed ut huius quoque diei lucellum tecum communicem, apud Hecatonem nostrum inveni cupiditatium finem etiam ad timoris remedia proficere. Desines, inquit, timere, si sperare desieris. Dices: Quomodo ista tam diversa pariter eunt? Ita est, mi Lucili: cum videantur dissidere, coniuncta sunt. Quemadmodum eadem catena et custodiam et militem copulat, sic ista, quae tam dissimilia sunt, pariter incedunt; spem metus sequitur.

sed ut hic quoque dies lucellum tu communico apud hecato nos invenio cupiditas finis etiam ad timor remedio proficio desino inquam timeo si spero desino dico quomodo iste tam diverto pariter eo ita sum ego lucilis cum video dissido conjungo sum quemadmodum idem catena et custodia et miles copulo sic iste qui tam dissimilis sum pariter incedo spes metus sequor


Nihil horum insolitum, nihil inexpectatum est. Offendi rebus istis tam ridiculum est quam queri, quod spargaris in publico aut inquineris in luto. Eadem vitae condicio est, quae balnei, turbae, itineris: quaedam in te mittentur, quaedam incident. Non est delicata res vivere. Longam viam ingressus es; et labaris oportet et arietes et cadas et lasseris et exclames: O mors! id est mentiaris. Alio loco comitem relinques, alio efferes, alio timebis; per eiusmodi offensas emetiendum est confragosum hoc iter.

nihil hic insolitus nihil inexpectas sum offendo res iste tam ridiculus sum quam queror qui spargaris in publicus aut inquino in lutum idem vita condicio sum qui balneum turba iter quidam in tu mitto quidam incido non sum delicatus res vivo longus via ingredior sum et labaris oportet et aries et cado et lasso et exclamo o mors is sum mentiaris alius locus comes relinquo alius effero alius timeo per eiusmodi offendo emetior sum confragosus hic iter


Sed quamvis hoc soleat accidere, ita et illud solet, ut cum iis, quos sciamus libentius bibere, de rebus necessariis deliberemus. Falsum ergo est hoc, quod patrocinii loco ponitur, ei qui soleat ebrius fieri, non dari tacitum.

sed quivis hic soleo accido ita et ille soleo ut cum is qui scio libet bibo de res necessarius delibero falsus ergo sum hic qui patrocinium locus pono is qui soleo ebrius fio non do taceo


Eiusmodi vocibus referta sunt carmina, refertae historiae. Itaque nolo illas Epicuri existimes esse; publicae sunt et maxime nostrae. Sed in illo magis adnotantur, quia rarae interim interveniunt, quia inexpectatae, quia mirum est fortiter aliquid dici ab homine mollitiam professo. Ita enim plerique iudicant. Apud me Epicurus est et fortis, licet manuleatus sit. Fortitudo et industria et ad bellum prompta mens tam in Persas quam in alte cinctos cadit.

eiusmodi vox refercio sum carmen refercio historia itaque nolo ille epicurus existimo sum publicus sum et magnus noster sed in ille magis adnoto quia rarus interim intervenio quia inexspectatus quia mirus sum fortis aliquis dico ab homo mollitia profiteor ita enim plerusque judico apud ego epicurus sum et fortis licet manuleatus sum fortitudo et industria et ad bellum promptus mens tam in persa quam in altus cingo cado


Quid in hoc sit mali, quaeris? Infinitum. Non enim vivunt, sed victuri sunt. Omnia differunt. Etiamsi adtenderemus, tamen nos vita praecurreret; nunc vero cunctantes quasi aliena transcurrit et ultimo die finitur, omni perit.

quis in hic sum malus quaero infinitus non enim vivo sed vinco sum omnis differo etiamsi adtendo tamen nos vito praecurro nunc verus cuncto quasi alienus transcurro et ultimo dies finio omnis pereo


Non pono utrique par pretium. Pluris aestimo beneficium quam iniuriam. Non omnes grati sciunt debere beneficium; potest etiam inprudens et rudis et unus e turba, utique dum prope est ab accepto; ignorat autem, quantum pro eo debeat. Uni sapienti notum est, quanti res quaeque taxanda sit. Nam ille, de quo loquebar modo, stultus etiam si bonae voluntatis est, aut minus quam debet aut alio quam debet tempore aut quo non debet loco reddit. Id quod referendum est, effundit atque abicit.

non pono uterque par pretium multus aestimo beneficium quam iniuria non omnis gratus scio debeo beneficium possum etiam imprudens et rudis et unus e turba utique dum prope sum ab accipio ignoro autem quantus pro is debeo unus sapio notus sum quantus res quisque taxo sum nam ille de quo loquor modo stultus etiam si bonus voluntas sum aut paruus quam debeo aut alius quam debeo tempus aut quo non debeo locus reddo is qui refero sum effundo atque abicio


At hic, qui se ad id, quod exigit natura, composuit, non tantum extra sensum est paupertatis, sed extra metum. Sed ut scias, quam difficile sit res suas ad naturalem modum coartare, hic ipse, quem circa dicimus, quem tu vocas pauperem, habet aliquid et supervacui.

at hic qui sui ad is qui exigo natura compono non tantus extra sensus sum paupertas sed extra metus sed ut scio quam difficilis sum res suus ad natural modus coartaris hic ipse qui circa dico qui tu voco paupero habeo aliquis et supervacuus


Imperare sibi maximum imperium est. Doceat me, quam sacra res sit iustitia alienum bonum spectans, nihil ex se petens nisi usum sui. Nihil sit illi cum ambitione famaque; sibi placeat.

imperaris sui magnus imperium sum doceo ego quam sacer res sum iustitia alienus bonus specto nihil ex sui peto nisi usus suus nihil sum ille cum ambitio fama sui placeo


at infelicibus servis movere labra ne in hoc quidem, ut loquantur, licet. Virga murmur omne conpescitur, et ne fortuita quidem verberibus excepta sunt, tussis, sternumenta, singultus. Magno malo ulla voce interpellatum silentium luitur. Nocte tota ieiuni mutique perstant.

at infelix servio moveo labrum ne in hic quidem ut loquor licet virga murmur omnis conpescitur et ne fortuitus quidem verber excipio sum tundo sternumentum singultus magnus malus ullus vox interpello silentium luo nox totus jejunus mutus persto


Mirari solemus saltandi peritos, quod in omnem significationem rerum et adfectuum parata illorum est manus, et verborum velocitatem gestus adsequitur. Quod illis ars praestat, his natura. Nemo aegre molitur artus suos, nemo in usu sui haesitat. Hoc edita protinus faciunt. Cum hac scientia prodeunt; instituta nascuntur.

miraris solo saltandi pereo qui in omnis significatio res et affectus paro ille sum manus et verbum velocitas gero assequor qui ille ars praesto hic natura nemo aeger molio artus suus nemo in usus suus haesito hic edo protinus facio cos hic scientia proeo institutum nascor


Mutare te loca et aliunde alio transilire nolo; primum, quia tam frequens migratio instabilis animi est. Coalescere otio non potest, nisi desit circumspicere et errare. Ut animum possis continere, primum corporis tui fugam siste.

mutaris tu locum et aliunde alius transeo nolo primus quia tam frequens migratio instabilis animus sum coalesco otium non possum nisi desum circumspicio et erro ut animus possum contineo primus corpus tuus fuga sisto


Gaudium illi adferet, fiduciam confirmabit, ex conspectu mutuae tranquillitatis crescet utriusque laetitia. Praeterea quarumdam illi rerum scientiam tradet; non enim omnia sapiens scit. Etiam si sciret, breviores vias rerum aliqui excogitare posset et has indicare, per quas facilius totum opus circumfertur.

gaudium ille affero fiducia confirmo ex conspectus mutuus tranquillitas cresco uterque laetitia praeterea quidam ille res scientia trado non enim omnis sapio scio etiam si scio brevis via res aliqui excogitaris possum et hic indico per qui facilis totus opus circumfero


Non vides, quam diversus sit descendentium habitus et ascendentium? Qui per pronum eunt, resupinant corpora, qui in arduum, incumbunt. Nam si descendas, pondus suum in priorem* partem dare, si ascendas, retro abducere cum vitio, Lucili, consentire est. In voluptates descenditur, in aspera et dura subeundum est; hic inpellamus corpora, illic refrenemus.

non video quam diverto sum descendo habitus et ascendo qui per pronus eo resupino corpus qui in arduus incumbo nam si descendo pondus suus in prior pars do si ascendo retro abduco cum vitio lucilis consentio sum in voluptas descendo in asper et durus subeo sum hic inpello corpus illic refreno


Idem Satellius illum hortari coepit, ut luctaretur, hominem aegrum, pallidum, gracilem. Cum Sabinus respondisset: Et quomodo possum? Vix vivo. Noli, obsecro te, inquit, istuc dicere; non vides, quam multos servos valentissimos habeas? Bona mens nec commodatur nec emitur. Et puto, si venalis esset, non haberet emptorem. At mala cotidie emitur.

idem satellius ille hortor coepio ut luctor homo aeger pallidus gracilis cos sabinus respondeo et quomodo possum vix vivo nolo obsecro tu inquam iste dico non video quam multus servus valeo habeo bonus mens neque commodo neque emo et puto si venal sum non habeo emptor at malus cottidie emo


Horum omnium sermo vitandus est: hi sunt, qui vitia tradunt et alio aliunde transerunt. Pessimum genus horum hominum videbatur, qui verba gestarent; sunt quidam, qui vitia gestant. Horum sermo multum nocet; nam etiam si non statim profecit, semina in animo relinquit sequiturque nos etiam cum ab illis discessimus, resurrecturum postea malum.

horus omnis sermo vito sum hic sum qui vitio trado et alius aliunde transerunt malus genus hic homo video qui verbum gesto sum quidam qui vitio gesto horus sermo multus noceo nam etiam si non statim proficio semen in animus relinquo sequor nos etiam cum ab ille discedo resurgo postea malus


Aut fer sententiam aut, quod facilius in eiusmodi rebus est, nega tibi liquere et nos reverti iube. Quid te, inquis, delectat tempus inter ista conterere, quae tibi nullum affectum eripiunt, nullam cupiditatem abigunt? Ego quidem ut potiora illa ago ac tracto, quibus pacatur animus, et me prius scrutor, deinde hunc mundum.

aut fero sententia aut qui facilis in eiusmodi res sum nego tu linquo et nos revorto jubeo quis tu inquam delecto tempus inter iste contero qui tu nullus afficio eripio nullus cupiditas abigo ego quidem ut potis ille ago atque traho qui pacatur animus et ego prior scrutor deinde hic mundus


Necessario itaque magnus apparuit qui numquam malis ingemuit, numquam de fato suo questus est; fecit multis intellectum sui et non aliter quam in tenebris lumen effulsit advertitque in se omnium animos, cum esset placidus et lenis, humanis divinisque rebus pariter aequus.

necessarius itaque magnus appareo qui numquam malus ingemo numquam de fatum suus queror sum facio multus intellego suus et non aliter quam in tenebrae lumen effulgeo adverto in sui omnis animus cum sum placidus et lenis humanus divinus res pariter aequus


Nihil mihi videtur turpius quam optare mortem. Nam si vis vivere, quid optas mori? Sive non vis, quid deos rogas, quod tibi nascenti dederunt? Nam ut quandoque moriaris, etiam invito positum est, ut cum voles, in tua manu est. Alterum tibi necesse est, alterum licet.

nihil ego video turpis quam optaris mors nam si volo vivo quis opto morior sive non volo quis deus rogo qui tu nasco do nam ut quandoque moriaris etiam invito pono sum ut cum volo in tuus manus sum alter tu necesse sum alter licet


Hunc animum, quem saepe induunt generosae indolis iuvenes, quos alicuius honestae rei pulchritudo percussit, ut omnia fortuita contemnant, profecto sapientia nobis infundet et tradet. Persuadebit unum bonum esse, quod honestum; hoc nec remitti nec intendi posse, non magis quam regulam, qua rectum probari solet, flectes. Quicquid ex illa mutaveris, iniuria est recti.

hic animus qui saepe induo generosus indoles juvenis qui aliquis honestus res pulchritudo percutio ut omnis fortuitus contemno profecto sapientia nos infundo et trado persuadeo unus bonus sum qui honestus hic neque remitto neque intendo possum non magis quam regula qui recingo probaris soleo flecto quisquis ex ille muto iniuria sum recingo


At nos corpus tam putre sortiti nihilominus aeterna proponimus et in quantum potest aetas humana protendi, tantum spe occupamus, nulla contenti pecunia, nulla potentia. Quid hac re fieri impudcntius inpudentius, quid stultius potest? Nihil satis est morituris, immo morientibus; cotidie enim propius ab ultimo stamus, et illo, unde nobis cadendum est, hora nos omnis inpellit. vide in quanta caecitate mens nostra sit!

at nos corpus tam putreo sortio nihilominus aeternus propono et in quantus possum aetas humanus protendo tantus spes occupo nullus contendo pecunia nullus potentia quis hic res fio impudcntius impudens quis stultus possum nihil satis sum morior immo morior cottidie enim propius ab ultimo sto et ille unde nos cado sum hora nos omnis inpello video in quantus caecitas mens noster sum


Hoc, Lucili virorum optime, mihi ab istis subtilibus praecipi malo, quid amico praestare debeam, quid homini, quam quot modis amicus dicatur, et homo quam multa significet. In diversum ecce sapientia et stultitia discedunt; cui accedo? In utram ire partem iubes? Illi homo pro amico est, huic amicus non est pro homine. Ille amicum sibi parat, hic se amico. Tu mihi verba distorques et syllabas digeris.

hic lucilis vir optume ego ab iste subtilis praecipio malus quis amicus praesto debeo quis homo quam quot modus amicus dico et homo quam multus significo in diverto ecce sapientia et stultitia discedo qui accedo in uter eo pars iubeo ille homo pro amicus sum hic amicus non sum pro homo ille amicus sui paro hic sui amicus tu ego verbum distorqueo et syllaba digero


Quis hoc praestabit? Pauci, aliqui tamen. Est enim difficile hoc; nec hoc dico, sapientem uno semper iturum gradu, sed una via.

quis hic praesto paucus aliqui tamen sum enim difficilis hic neque hic dico sapio unus semper eo gradus sed unus via


Subinde itaque, Lucili, quam multa sis consecutus recordare. Cum aspexeris, quot te antecedant, cogita, quot sequantur. Si vis gratus esse adversus deos et adversus vitam tuam, cogita, quam multos antecesseris. Quid tibi cum ceteris? Te ipse antecessisti.

subinde itaque lucilis quam multus sum consequor recordaris cos aspicio quot tu antecedo cogito quot sequor si volo gratus sum adverro deus et adverro vita tuus cogito quam multus antecedo quis tu cum ceterus tu ipse antecedo


Puto, nunc et Stoicam sententiam quaeris. Non est quod quisquam illos apud te temeritatis infamet; cautiores quam fortiores sunt. Expectas forsitan, ut tibi haec dicant: Turpe est cedere oneri. Luctare cum officio, quod semel recepisti. Non est vir fortis ac strenuus qui laborem fugit, nisi crescit illi animus ipsa rerum difficultate.

puto nunc et stoicus sententia quaero non sum qui quisquam ille apud tu temeritas infamo caveo quam fortis sum expecto forsitan ut tu hic dico turpis sum cedo onus luctaris cum officium qui semel recipio non sum vir fortis atque strenuus qui labor fugio nisi cresco ille animus ipse res difficultas


Alius inter cenandum solutus est. Alterius continuata mors somno est. Aliquem concubitus extinxit. His oppono ferro transfossos aut exanimatos serpentium morsu aut fractos ruina aut per longam nervorum contractionem extortos minutatim. Aliquorum melior dici, aliquorum peior potest exitus; mors quidem omnium par est. Per quae desiliunt, diversa sunt; in quod desiliunt, unum est. Mors nulla maior aut minor est; habet enim eundem in omnibus modum, finisse vitam.

alius inter ceno soluo sum alter continuo mors somnus sum aliquis concubo extingo hic oppono ferrum transfodio aut exanimo serpo morsus aut frango ruina aut per longus nervus contractio extorqueo minutatim aliqui bonus dico aliqui malus possum exitus mors quidem omnis par sum per qui desiliunt diverto sum in qui desiliunt unus sum mors nullus magnus aut paruus sum habeo enim idem in omnis modus finio vita


Duae res plurimum roboris animo dant, fides veri et fiducia: utramque admonitio facit. Nam et creditur illi et, cum creditum est, magnos animus spiritus concipit ac fiducia impletur. Ergo admonitio non est supervacua.

duo res multus robur animus do fides verus et fiducia uter admonitio facio nam et credo ille et cum credo sum magnus animus spiritus concipio atque fiducia impleo ergo admonitio non sum supervacuus


Omnes iam sic peregrinantur, ut illos Numidarum praecurrat equitatus, ut agmen cursorum anteccdat antecedat; turpe est nullos esse, qui occurrentis via deiciant, aut qui honestum hominem venire magno pulvere ostendant. Omnes iam mulos habent, qui crustallina et murrina et caelata magnorum artificum manu portent; turpe est videri eas te habere sarcinas totas, quae e tuto concuti possint. Omnium paedagogia oblita facie vehuntur, ne sol, ne frigus teneram cutem laedat; turpe est neminem esse in comitatu tuo puerorum, cuius sana facies medicamentum desideret.

omnis iam sic peregrinor ut ille numidaris praecurro equito ut agmen cursor anteccdat antecedo turpis sum nullus sum qui occurro via deicio aut qui honestus homo venio magnus pulvis ostendo omnis iam mulus habeo qui crustallina et murrina et caelo magnus artifex manus porto turpis sum video is tu habeo sarcina totus qui e tueor concutio possum omnis paedagogium obliviscor facies veho ne sol ne frigus tener cutis laedo turpis sum nemo sum in comito tuus puer qui sano facies medicamentum desidero


Quisquis se multum fortuitis dedit, ingentem sibi materiam perturbationis et inexplicabilem fecit; una haec via est ad tuta vadenti, externa despicere et honesto contentum esse. Nam qui aliquid virtute melius putat aut ullum praeter illam bonum, ad haec, quae a fortuna sparguntur, sinum expandit et sollicitus missilia eius expectat.

quisquis sui multus fortuitus do ingens sui materia perturbatio et inexplicabilis facio unus hic via sum ad tueor vado externus despicio et honestus contineo sum nam qui aliquis virtus bonus puto aut ullus praeter ille bonus ad hic qui ab fortuna spargo sinum expando et sollicitus missile is expecto


Nostrum enim hoc bonum est, quemadmodum iustitia non est, ut vulgo creditur, ad alios pertinens; magna pars eius in se redit. Nemo non, cum alteri prodest, sibi profuit, non eo nomine dico, quod volet adiuvare adiutus, protegere defensus, quod bonum exemplum circuitu ad facientem revertitur, sicut mala exempla reddunt in auctores nec ulla miseratio contingit iis, qui patiuntur iniurias, quas posse fieri faciendo docuerunt, sed quod virtutum omnium pretium in ipsis est. Non enim exercentur ad praemium; recte facti fecisse merces est.

nos enim hic bonus sum quemadmodum iustitia non sum ut vulgo credo ad alius pertineo magnus pars is in sui redeo nemo non cum alter prodo sui prosum non is nomen dico qui volo adiuvaris adiutus protego defendo qui bonus exemplum circuitus ad facio revorto sicut malus exemplum reddo in auctor neque ullus miseratio contingo is qui patior injuria qui possum fio facio doceo sed qui virtus omnis pretium in ipse sum non enim exerceo ad praemium rectus facio facio merces sum


Si quis viderit hanc faciem altiorem fulgentioremque quam cerni inter humana consuevit, nonne velut numinis occursu obstupefactus resistat et, ut fas sit vidisse, tacitus precetur? Tum evocante ipsa vultus benignitate productus adoret ac supplicet, et diu contemplatus multum extantem superque mensuram solitorum inter nos aspici elatam, oculis mite quiddam, sed nihilominus vivido igne flagrantibus, tunc deinde illam Vergili nostri vocem verens atque attonitus emittat?

si quis video hic facies alo fulgeo quam cerno inter humanus consuesco nonne velut numen occurro obstupefacio resisto et ut fas sum video taceo preco tum evoco ipse vultus benignitas produco adoro atque supplico et diu contemplo multus extantem supo mensura solitor inter nos aspicio effero oculus mitis quidam sed nihilominus vividus ignis flagro tunc deinde ille vergilis noster voco vereor atque attono emitto


Ne philosophia quidem; nec ideo inutilis et formandis animis inefficax est. Quid autem? Philosophia non vitae lex est? Sed putemus non proficere leges; non ideo sequitur, ut ne monitiones quidem proficiant. Aut sic et consolationes nega proficere dissuasionesque et adhortationes et obiurgationes et laudationes. Omnia ista monitionum genera sunt. Per ista ad perfectum animi statum pervenitur.

ne philosophia quidem neque ideo inutilis et formo animus inefficax sum quis autem philosophia non vita lex sum sed puto non proficio lex non ideo sequor ut ne monitio quidem proficio aut sic et consolatio nego proficio dissuasio et adhortatio et obiurgatio et laudatio omnis iste monitio genus sum per iste ad perficio animus status pervenio


Ergo et apud Epicurum sunt haec bona, quae malles non experiri, sed quia ita res tulit, et amplexanda et laudanda et exaequanda summis sunt. Non potest dici, hoc non esse par maximis bonum, quod beatae vitae clausulam inposuit, cui Epicurus extrema voce gratias egit.

ergo et apud epicurus sum hic bonus qui malo non experior sed quia ita res fero et amplexor et laudo et exaequo summus sum non possum dico hic non sum par magnus bonus qui beatus vita clausula inpono qui epicurus exter vox gratia ago


Hoc cotidie meditare, ut possis aequo animo vitam relinquere, quam multi sic conplectuntur et tenent, quomodo qui aqua torrente rapiuntur spinas et aspera.

hic cottidie meditaris ut possum aequus animus vita relinquo quam multus sic conplecto et teneo quomodo qui aqua torreo rapio spina et asper


Sed si sapis, omnia humana condicione metire; simul et quod gaudes et quod times, contrahe. Est autem tanti nihil diu gaudere, ne quid diu timeas.

sed si sapio omnis humanus condicio metior simul et qui gaudeo et qui timeo contraho sum autem tantus nihil diu gaudeo ne quis diu timeo


Libenter haec, mi Lucili, audio non tamquam nova, sed tamquam in rem praesentem perductus. Quid ergo? Non multos spectavi abrumpentes vitam? Ergo vero vidi, sed plus momenti apud me habent, qui ad mortem veniunt sine odio vitae et admittunt illam, non adtrahunt.

libet hic ego lucilis audio non tamquam novo sed tamquam in res praesens perduco quis ergo non multus specto abrumpo vita ergo verus video sed multus momentum apud ego habeo qui ad mors venio sine odium vita et admitto ille non adtraho


Ostendet mihi M. Lepidi philosophum Aristonem, qui in gestatione disserebat. Hoc enim ad edendas operas tempus acceperat. De cuius secta cum quaereretur, Scaurus ait: Utique Peripateticus non est. De eodem cum consuleretur Iulius Graecinus, vir egregius, quid sentiret, Non possum, inquit, tibi dicere; nescio enim, quid de gradu faciat, tamquam de essedario interrogaretur.

ostendo ego m lepidus philosophus aristo qui in gestatio dissero hic enim ad edo opera tempus accipio de qui seco cum quaero scaurus aio utique peripateticus non sum de idem cum consulo iulius graecinus vir egregius quis sentio non possum inquam tu dico nescio enim quis de gradus facio tamquam de essedarius interrogo


Hoc ante omnia sibi quisque persuadeat: me iustum esse gratis oportet. Parum est; adhuc illud persuadeat sibi: me in hanc pulcherrimam virtutem ultro etiam inpendere iuvet. Tota cogitatio a privatis commodis quam longissime aversa sit. Non est quod spectes, quod sit iustae rei praemium; maius in iusto est. Illud adhuc tibi adfige, quod paulo ante dicebam: nihil ad rem pertinere, quam multi aequitatem tuam noverint.

hic ante omnis sui quisque persuadeo ego iustus sum gratus oportet paris sum adhuc ille persuadeo sui ego in hic pulcher virtus ultro etiam inpendo juvo totus cogitatio ab privo commodus quam longus averto sum non sum qui specto qui sum iustus res praemium magnus in justus sum ille adhuc tu affigo qui paulus ante dico nihil ad res pertineo quam multus aequitas tuus nosco


Illud praeterea iudico observandum, ne duo, quae separatim probanda sunt, misceamus. Per se enim colligitur unum bonum esse, quod honestum, per se rursus, ad vitam beatam satis esse virtutem. Si unum bonum est, quod honestum, omnes concedunt ad beate vivendum sufficere virtutem; e contrario non remittetur, si beatum sola virtus facit, unum bonum esse, quod honestum est.

ille praeterea judico observo ne duo qui separatim probo sum misceo per sui enim colligo unus bonus sum qui honestus per sui rursus ad vita beatus satis sum virtus si unus bonus sum qui honestus omnis concedo ad beatus vivo sufficio virtus e contrarius non remitto si beatus solus virtus facio unus bonus sum qui honestus sum


Huic iudicio consentaneum erit omnia, quae virtute contacta sunt, et bona iudicare et inter se paria.

hic iudicium consentaneus sum omnis qui virtus contingo sum et bonus iudicaris et inter sui par


Nec scribere tantum nec tantum legere debemus; altera res contristabit vires et exhauriet, de stilo dico, altera solvet ac diluet. Invicem hoc et illo commeandum est et alterum altero temperandum, ut quicquid lectione collectum est, stilus redigat in corpus.

neque scribo tantus neque tantus lego debeo alter res contristo vireo et exhaurio de stilus dico alter solvo atque diluo invicem hic et ille conmeo sum et alter alter tempero ut quisquis lectio colligo sum stilus redigo in corpus


Dixit Sallustius: aquis hiemantibus. Arruntius in primo libro belli Punici ait: repente hiemavit tempestas. Et alio loco cum dicere vellet frigidum annum fuisse, ait: totus hiemavit annus. Et alio loco: inde sexaginta onerarias leves praeter militem et necessarios nautarum hiemante aquilone misit. Non desinit omnibus locis hoc verbum infulcire. Quodam loco dicit Sallustius: inter arma civilia aequi bonique famas petit. Arruntius non temperavit, quo minus primo statim libro poneret ingentes esse famas de Regulo.

dico sallustius aqua hiemo arruntius in primus liber bellum punicus aio repens hiemo tempestas et alius locus cum dico volo frigidus annus sum aio totus hiemo annus et alius locus inde sexaginta oneraria levo praeter miles et necessarius nautaris hiemo aquilo mitto non desino omnis locus hic verbum infulcio quidam locus dico sallustius inter arma civile aequum bonus fama peto arruntius non tempero quo paruus primus statim liber pono ingens sum fama de regulus


Illo modo dicas licet non esse in melle dulcedinem: nam ipse ille, qui esse debeat, ita aptatus lingua palatoque est ad eiusmodi gustum, ut illa talis sapor capiat, aut offendetur. Sunt enim quidam, quibus morbi vitio mel amarum videatur. Oportet utrumque valere, ut et ille prodesse possit et hic profuturo idonea materia sit.

ille modo dico licet non sum in mel dulcedo nam ipse ille qui sum debeo ita apto lingua palo sum ad eiusmodi gustus ut ille talis sapor capio aut offendo sum enim quidam qui morbus vitio mel amaris video oportet uterque valeo ut et ille prosum possum et hic possum idoneus materia sum


Alexander cuidam civitati partem agrorum et dimidium rerum omnium promittenti Eo, inquit, proposito in Asiam veni, ut non id acciperem, quod dedissetis. sed ut id haberetis, quod reliquissem. Idem philosophia rebus omnibus, Non sum hoc tempus acceptura, quod vobis superfuerit, sed id vos habebitis, quod ipsa reiecero.

alexander quidam civitas pars ager et dimidium res omnis promitto eos inquam propono in asia venio ut non is accipio qui do sed ut is habeo qui relinquo idem philosophia res omnis non sum hic tempus accipio qui tu supersum sed is tu habeo qui ipse reicio


Utrumque diverso genere corruptum est, tam mehercules quam nolle nisi splendidis uti ac sonantibus et poeticis, necessaria atque in usu posita vitare. Tam hunc dicam peccare quam illum: alter se plus iusto colit, alter plus iusto neglegit; ille et crura, hic ne alas quidem vehit.

uterque diverto genus corrumpo sum tam hercules quam nolo nisi splendidus uti atque sono et poeticus necessarius atque in usus pono vitaris tam hic dico peccaris quam ille alter sui multus justus colo alter multus justus neglego ille et crus hic ne ala quidem veho


Gravissimum iudicabis malum, aliquem ex his, quos amabis, amittere, cum interim hoc tam ineptum erit quam flere, quod arboribus amoenis et domum tuam ornantibus decidant folia. Quicquid te delectat, aeque vide ut flores virides; dum virent, utere; alium alio die casus excutiet. Sed quemadmodum frondium iactura facilis est, quia renascuntur, sic istorum, quos amas quosque oblectamenta vitae putas esse, damnum, quia reparantur, etiam si non renascuntur.

gravis iudico malus aliquis ex hic qui amo amitto cum interim hic tam ineptus sum quam fleo qui arbor amoenus et domus tuus orno decido folium quisquis tu delecto aequus video ut floreo viridis dum vireo utor alius alius dies casus excutio sed quemadmodum frondium iactura facilis sum quia renascor sic iste qui amo quisque oblectamentum vita puto sum damnum quia reparo etiam si non renascor


Haec nobis praecipere Attalum memini, cum scholam eius opsideremus et primi veniremus et novissimi exiremus, ambulantem quoque illum ad aliquas disputationes evocaremus, non tantum paratum discentibus, sed obvium. Idem, inquit, et docenti et discenti debet esse propositum: ut ille prodesse velit, hic proficere.

hic nos praecipio attal memini cum schola is opsideremus et primus venio et novus exeo ambulo quoque ille ad aliqui disputatio evoco non tantus paro disco sed obvius idem inquam et doceo et disco debeo sum propono ut ille prosum volo hic proficio


Mirari quidem non debes corrupta excipi non tantum a corona sordidiore, sed ab hac quoque turba cultiore, togis enim inter se isti, non iudiciis distant. Hoc magis mirari potes, quod non tantum vitiosa, sed vitia laudentur. Nam illud semper factum est: nullum sine venia placuit ingenium. Da mihi quemcumque vis, magni nominis virum ; dicam, quid illi aetas sua ignoverit, quid in illo sciens dissimulaverit. Multos tibi dabo, quibus vitia non nocuerint, quosdam, quibus profuerint. Dabo, inquam, maximae famae et inter admiranda propositos, quos si quis corrigit, delet; sic enim vitia virtutibus inmissa sunt, ut illas secum fractura sint.

miraris quidem non debeo corrumpo excipio non tantus ab corona sordidus sed ab hic quoque turba colo toga enim inter sui iste non iudicium disto hic magis miror possum qui non tantus vitiosus sed vitio laudo nam ille semper facio sum nullus sine venia placeo ingenium do ego quicumque volo magnus nomen vir dico quis ille aetas suus ignosco quis in ille scio dissimulo multus tu do qui vitio non noceo quidam qui prosum do inquam magnus fama et inter admiror propono qui si quis corrigo deleo sic enim vitio virtus inmitto sum ut ille sui frango sum


Primum genus Stoicis quibusdam videtur quid. Quare videatur, subiciam: In rerum, inquiunt, natura quaedam sunt, quaedam non sunt. Et haec autem, quae non sunt, rerum natura conplectitur, quae animo succurrunt, tamquam Centauri, Gigantes et quicquid aliud falsa cogitatione formatum habere aliquam imaginem coepit, quamvis non habeat substantiam.

primus genus stoicus quidam video quis quaris video subicio in res inquam natura quidam sum quidam non sum et hic autem qui non sum res natura conplecto qui animus succurro tamquam centaurus gigantes et quisquis alius fallo cogitatio formo habeo aliqui imago coepio quivis non habeo substantia


Itaque sic ordinandus est dies omnis, tamquam cogat agmen et consummet atque expleat vitam.

itaque sic ordino sum dies omnis tamquam cogo agmen et consummo atque expleo vita


Sed satis diu cum Bais litigavimus, numquam satis cum vitiis, quae, oro te, Lucili, persequere sine modo, sine fine. Nam illis quoque nec finis est nec modus. Proice quaecumque cor tuum laniant, quae si aliter extrahi nequirent, cor ipsum cum illis revellendum erat. Voluptates praecipue exturba et invisissimas habe; latronum more, quos φιλητάς Aegyptii vocant, in hoc nos amplectuntur, ut strangulent. Vale.

sed satis diu cum baiae litigo numquam satis cum vitium qui oro tu lucilis persequor sine modo sine finis nam ille quoque neque finis sum neque modus proicio quicumque cor tuus lanio qui si aliter extraho nequeo cor ipse cum ille revello sum voluptas praecipuus exturbo et invideo habeo latro mos qui aegyptius voco in hic nos amplector ut strangulo val


Felicem vocabant; quid ergo? Erat? Ne illud quidem curo, quod quibusdam nimis horridi animi videtur et tetrici. Ariston aiebat malle se adulescentem tristem quam hilarem et amabilem turbae. Vinum enim bonum fieri, quod recens durum et asperum visum est; non pati aetatem, quod in dolio placuit. Sine eum tristem appellent et inimicum processibus suis; bene se dabit in vetustate ipsa tristitia, perseveret modo colere virtutem, perbibere liberalia studia, non illa, quibus perfundi satis est, sed haec, quibus tingendus est animus.

felix voco quis ergo sum ne ille quidem curo qui quidam nimis horridus animus video et tetrix aristo aio malo sui adulescens tristis quam hilaris et amabilis turba vinum enim bonus fio qui recens durus et asperum video sum non patior aetas qui in dolium placeo sinis is tristis appello et inimicus processus suus bene sui do in vetustas ipse tristitia persevero modo colo virtus perbibo liberalis studium non ille qui perfundo satis sum sed hic qui tingo sum animus


Ne illa quidem tam suptilis mihi quaestio videtur quam Posidonio, utrum malleus in usu esse prius an forcipes coeperint. Utraque invenit aliquis excitati ingenii, acuti, non magni nec elati, et quicquid aliud corpore incurvato et animo humum spectante quaerendum est.

ne ille quidem tam suptilis ego quaestio video quam posidonius utrum malleus in usus sum prior an forcipes coepio uter invenio aliquis excitas ingenium acuo non magnus neque effero et quisquis alius corpus incurvo et animus humus specto quaero sum


Quidam ex Peripateticis quartam partem adiecerunt civilem, quia propriam quandam exercitationem desideret et circa aliam materiam occupata sit. Quidam adfecerunt his partem, quam οἰκονομικὴν vocant, administrandae familiaris rei scientiam. Quidam et de generibus vitae locum separaverunt. Nihil autem horum non in illa parte morali reperietur.

quidam ex peripateticus quartus pars adicio civilis quia proprius quidam exercitatio desidero et circa alius materia occupo sum quidam afficio hic pars quam voco administro familiaris res scientia quidam et de genus vita locus separo nihil autem hic non in ille pars moral reperio


Haec cum exposuisset Sotion et inplesset argumentis suis, Non credis, inquit, animas in alia corpora atque alia discribi et migrationem esse quod dicimus mortem? Non credis in his pecudibus ferisve aut aqua mersis illum quondam hominis animum morari? Non credis nihil perire in hoc mundo, sed mutare regionem? Nec tantum caelestia per certos circuitus verti, sed animalia quoque per vices ire et animos per orbem agi? Magni ista crediderunt viri.

hic cum expono sotion et inpleo argumentum suus non credo inquam anima in alius corpus atque alius discribo et migratio sum qui dico mors non credo in hic pecus ferio aut aqua mergo ille quondam homo animus moraris non credo nihil pereo in hic mundus sed muto regio neque tantus caelestis per certus circumeo verto sed animal quoque per vicis eo et animus per orbis ago magnus iste credo vir


Multum mihi contulerunt ad bonam valetudinem amici, quorum adhortationibus, vigiliis, sermonibus adlevabar. Nihil aeque, Lucili, virorum optime, aegrum reficit atque adiuvat quam amicorum adfectus; nihil aeque expectationem mortis ac metum subripit. Non iudicabam me, cum illos superstites relinquerent mori. Putabam, inquam, me victurum non cum illis, sed per illos. Non effundere mihi spiritum videbar, sed tradere.

multus ego confero ad bonus valetudo amicus qui adhortatio vigilia sermo adlevo nihil aequus lucilis vir optume aeger reficio atque adjuvo quam amicus affectus nihil aequus expectatio mors atque metus surripio non judico ego cum ille superstito relinquo morior puto inquam ego vinco non cum ille sed per ille non effundo ego spiritus video sed trado


At enim futurum est. Primum dispice, an certa argumenta sint venturi mali. Plerumque enim suspicionibus laboramus, et inludit nobis illa, quae conficere bellum solet, fama, multo autem magis singulos conficit. Ita est, mi Lucili; cito accedimus opinioni Non coarguimus illa, quae nos in metum adducunt, nec excutimus, sed trepidamus et sic vertimus terga, quemadmodum illi, quos pulvis motus fuga pecorum exuit castris, aut quos aliqua fabula sine auctore sparsa conterruit.

at enim sum sum primus dispicio an certus argumentum sum venio malus plerusque enim suspicio laboro et illudo nos ille qui confacio bellum soleo fama multus autem magis singuli confacio ita sum ego lucilis cito accedo opinio non coarguo ille qui nos in metus adduco neque excutio sed trepido et sic verto tergum quemadmodum ille qui pulvis moueo fuga pecus exuo castrum aut qui aliqui fabula sine auctor spargo conterreo


Sic gerere nos debemus, non tamquam propter corpus vivere debeamus, sed tamquam non possimus sine corpore. Huius nos nimius amor timoribus inquietat, sollicitudinibus onerat, contumeliis obicit. Honestum ei vile est, cui corpus nimis carum est. Agatur eius diligentissime cura, ita tamen, ut cum exiget ratio, cum dignitas, cum fides, mittendum in ignes sit.

sic gero nos debeo non tamquam propter corpus vivo debeo sed tamquam non possum sine corpus hic nos nimius amor timor inquieto sollicitudo onero contumelia obicio honestus is vilis sum qui corpus nimis caris sum ago is diligens cura ita tamen ut cum exigo ratio cum dignitas cum fides mitto in ignis sum


Duas personas habet gubernator: alteram communem cum omnibus, qui eandem conscenderunt navem: ipse quoque vector est; alteram propriam: gubernator est. Tempestas tamquam vectori nocet, non tamquam gubernatori.

duo persono habeo gubernator alter communis cum omnis qui idem conscendo navo ipse quoque vecto sum alter proprius gubernator sum tempestas tamquam vector noceo non tamquam gubernator


Hoc enim demum perfectum est, quod secundum universam naturam perfectum, universa autem natura rationalis est. Cetera possunt in suo genere esse perfecta.

hic enim demum perficio sum qui secundus universus natura perficio universus autem natura rational sum ceterus possum in suus genus sum perficio


Gladium bonum dices non cui auratus est balteus nec cuius vagina gemmis distinguitur, sed cui et ad secandum subtilis acies est et mucro munimentum omne rupturus. Regula non quam formosa, sed quam recta sit quaeritur. Eo quidque laudatur, cui comparatur, quod illi proprium est.

gladius bonus dico non qui auro sum balteus neque qui vagina gemma distinguo sed qui et ad seco subtilis acies sum et mucro munimentum omnis rumpo regula non quam formosus sed quam recta sum quaero eos quisque laudo qui comparo qui ille proprius sum


Quod facere te moneo, scio certe te fecisse; nunc admoneo, ut animum tuum non mergas in istam sollicitudinem. Hebetabitur enim et minus habebit vigoris, cum exurgendum erit. Abduc illum a privata causa ad publicam. Dic mortale tibi et fragile corpusculum esse, cui non ex iniuria tantum aut ex potentioris viribus denuntiabitur dolor. Ipsae voluptates in tormenta vertuntur, epulae cruditatem adferunt, ebrietates nervorum torporem tremoremque, libidines pedum, manuum, articulorum omnium depravationes.

qui facio tu moneo scio certus tu facio nunc admoneo ut animus tuus non mergo in iste sollicitudo hebeto enim et paruus habeo vigor cum exurgeo sum abduco ille ab privo causa ad publicus dico mortalis tu et fragilis corpusculis sum qui non ex iniuria tantus aut ex potens vis denuntio dolor ipse voluptas in tormentum verto epulae cruditas affero ebrietas nervus torpor tremor libido pes manus articulus omnis depravatio


Quid porro? Non interrogabo illos, quam figuram habeant ista animalia? Hominis an equi an ferae? Si rotundam illis qualem deo dederint, quaeram, an et avaritia et luxuria et dementia aeque rotundae sint. Sunt enim et ipsae animalia. Si has quoque conrotundaverint, etiamnunc interrogabo, an prudens ambulatio animal sit. Necesse est confiteantur, deinde dicant ambulationem animal esse et quidem rotundum.

quis porro non interrogo ille quam figura habeo iste animal homo an equus an fera si rotundus ille qual deus do quaero an et avaritia et luxuria et dementia aequus rotundus sum sum enim et ipse animal si hic quoque conrotundo etiamnum interrogo an prudens ambulatio animal sum necesse sum confiteor deinde dico ambulatio animal sum et quidem rotundus


Scio, quid mihi responderi hoc loco possit: hoc nobis persuadere conaris, nihil interesse, utrum aliquis in gaudio sit an in eculeo iaceat ac tortorem suum lasset? Poteram respondere: Epicurus quoque ait sapientem, si in Phalaridis tauro peruratur, exclamaturum: dulce est et ad me nihil pertinet. Quid miraris, si ego paria bona dico alterius in convivio iacentis, alterius inter tormenta fortissime stantis, cum quod incredibilius est dicat Epicurus, dulce esse torreri?

scio quis ego respondeo hic locus possum hic nos persuadeo conaris nihil intersum utrum aliquis in gaudium sum an in equuleus jaceo atque tortor suus lavo possum respondeo epicurus quoque aio sapio si in phalaris taurus peruro exclamo dulcis sum et ad ego nihil pertineo quis miror si ego par bonus dico alter in convivium iaceo alter inter tormentum fortis sto cum qui incredibilis sum dico epicurus dulcis sum torreo


Quod in magnis evenit montibus, quorum proceritas minus apparet longe intuentibus; cum accesseris, tunc manifestum fit, quo in arduo summa sint; talis est, mi Lucili, verus et rebus, non artificiis philosophus. In edito stat admirabilis, celsus, magnitudinis verae. Non exsurgit in plantas nec summis ambulat digitis eorum more, qui mendacio staturam adiuvant longioresque quam sunt, videri volunt; contentus est magnitudine sua.

qui in magnus evenio mons qui proceritas paruus appareo longus intueor cum accedo tunc manifestus fio quo in arduus summus sum talis sum ego lucilis verus et res non artificium philosophus in edo sto admirabilis celsus magnitudo verus non exsurgo in planto neque summus ambulo digitus is mos qui mendacium sto adjuvo longus quam sum video volo contineo sum magnitudo suus


Nunc ad id, quod tibi promisi, revertor, quomodo quaecumque sunt, in sex modos Plato partiatur. Primum illud quod est nec visu nec tactu nec ullo sensu conprenditur; cogitabile est. Quod generaliter est, tamquam homo generalis, sub oculos non venit; sed specialis venit, ut Cicero et Cato. Animal non videtur; cogitatur. Videtur autem species eius, equus et canis.

nunc ad is qui tu promitto revorto quomodo quicumque sum in sex modus plato partio primus ille qui sum neque video neque tango neque ullus sentio comprehendo cogitabilis sum qui generalis sum tamquam homo general sub oculus non venio sed special venio ut cicero et cato animal non video cogito video autem species is equus et canis


Quibus quisquis se tradidit, quaestiunculas quidem vafras nectit, ceterum ad vitam nihil proficit, neque fortior fit neque temperantior neque elatior.

qui quisquis sui trado quaestiuncula quidem vafras necto ceterum ad vita nihil proficio neque fortis fio neque tempero neque effero


Omnibus nobis totidem ante nos sunt; nullius non origo ultra memoriam iacet. Platon ait neminem regem non ex servis esse oriundum, neminem servum non ex regibus. Omnia ista longa varietas miscuit et sursum deorsum fortuna versavit.

omnis nos totidem ante nos sum nullus non origo ultra memoria iaceo plato aio nemo rex non ex servio sum orior nemo servus non ex rex omnis iste longus varietas misceo et sursum deorsum fortuna verso


Hoc quod in illa ridemus, omnibus nobis accidere liqueat tibi; nemo se avarum esse intellegit, nemo cupidum. Caeci tamen ducem quaerunt, nos sine duce erramus et dicimus: Non ego ambitiosus sum, sed nemo aliter Romae potest vivere. Non ego sumptuosus sum, sed urbs ipsa magnas inpensas exigit Non est meum vitium, quod iracundus sum, quod nondum constitui certum genus vitae; adulescentia haec facit.

hic qui in ille rideo omnis nos accido liqueo tu nemo sui avaris sum intellego nemo cupidus caecus tamen dux quaero nos sine dux erro et dico non ego ambitiosus sum sed nemo aliter roma possum vivo non ego sumptuosus sum sed urbs ipse magnus impensa exigo non sum meus vitium qui iracundus sum qui nondum constituo certus genus vita adulescentia hic facio


Sulla tunc erat violentissimus, cum faciem eius sanguis invaserat. Nihil erat mollius ore Pompei; numquam non coram pluribus rubuit, utique in contionibus. Fabianum, cum in senatum testis esset inductus, erubuisse memini, et hic illum mire pudor decuit.

sulla tunc sum violens cum facies is sanguis invado nihil sum mollis os pompejus numquam non coram multus rubesco utique in contio fabianus cum in senatus testis sum induco erubesco memini et hic ille mirus pudor decet


Antiqua, inquit, sapientia nihil aliud quam facienda ac vitanda praecepit, et tunc longe meliores erant viri. Postquam docti prodierunt, boni desunt. Simplex enim illa et aperta virtus in obscuram et sollertem scientiam versa est docemurque disputare, non vivere.

antiquus inquam sapientia nihil alius quam facio atque vito praecipio et tunc longus bonus sum vir postquam doceo prodeo bonus desum simplex enim ille et apertus virtus in obscurus et sollertem scientia verso sum doceo disputaris non vivo


Magni animi est magna contemnere ac mediocria malle quam nimia. Illa enim utilia vitaliaque sunt; at haec eo, quod superfluunt, nocent. Sic segetem nimia sternit ubertas, sic rami nimio onere franguntur, sic ad maturitatem non pervenit nimia fecunditas. Idem animis quoque evenit, quos inmoderata felicitas rumpit, qua non tantum in aliorum iniuriam, sed etiam in suam utuntur.

magnus animus sum magnus contemno atque mediocris malo quam nimius ille enim utilis vitalia sum at hic is qui superfluo noceo sic seges nimius sterno ubertas sic ramus nimius onus frango sic ad maturitas non pervenio nimius fecunditas idem animus quoque evenio qui immoderatus felicitas rumpo qui non tantus in alius iniuria sed etiam in suus uto


Superest ut rationalem partem philosophiae dividam. Omnis oratio aut continua est aut inter respondentem et interrogantem discissa. Hanc διαλεκτικήν, illam ῥητορικὴν placuit vocari. Ῥητορικὴ verba curat et sensus et ordinem; διαλεκτικὴ in duas partes dividitur, in verba et significationes, id est in res quae dicuntur et vocabula quibus dicuntur. Ingens deinde sequitur utriusque divisio. Itaque hoc loco finem faciam et Summa sequar fastigia rerum; alioqui si voluero facere partium partes, quaestionum liber fiet.

supersum ut rational pars philosophia divido omnis oratio aut continuo sum aut inter respondeo et interrogo discindo hic ille placeo vocaris verbum curo et sensus et ordo in duo pars divido in verbum et significatio is sum in res qui dico et vocabulum qui dico ingens deinde sequor uterque divisio itaque hic locus finis facio et summus sequor fastigium res alioqui si volo facio pars pars quaestio liber fio


Non fuit tam inimica natura, ut, cum omnibus aliis animalibus facilem actum vitae daret, homo solus non posset sine tot artibus vivere. Nihil horum ab illa nobis imperatum est, nihil aegre quaerendum, ut possit vita produci. Ad parata nati sumus; nos omnia nobis difficilia facilium fastidio fecimus. Tecta tegimentaque et fomenta corporum et cibi et quae nunc ingens negotium facta sunt, obvia erant et gratuita et opera levi parabilia. Modus enim omnium prout necessitas erat; nos ista pretiosa, nos mira, nos magnis multisque conquirenda artibus fecimus.

non sum tam inimicus natura ut cum omnis alius animal facilis ago vita do homo solus non possum sine tot ars vivo nihil hic ab ille nos impero sum nihil aeger quaero ut possum vito produco ad paro nascor sum nos omnis nos difficilis facilis fastidium facio tectum tegimentum et fomentum corpus et cibus et qui nunc ingens negotium facio sum obvius sum et gratuitus et opus levis parabilis modus enim omnis prout necessitas sum nos iste pretiosus nos mirus nos magnus multa conquaero ars facio


Quantum mors, antequam veniat, optata, quantum valitudo, quantum timor! Quantum tenent aut rudes aut inutiles anni! Dimidium ex hoc edormitur. Adice labores, luctus, pericula, et intelleges etiam in longissima vita minimum esse, quod vivitur.

quantus mors antequam venio opto quantus valetudo quantus timor quantus teneo aut rudo aut inutilis annus dimidium ex hic edormio adicio labor luctus periculum et intellego etiam in longus vito paruus sum qui vivo


Quantum potes ergo, mi Lucili, reduc te ab istis exceptionibus et praescriptionibus philosophorum. Aperta decent et simplicia bonitatem. Etiam si multum superesset aetatis, parce dispensandum erat, ut sufficeret necessariis; nunc quae dementia est supervacua discere in tanta temporis egestate? Vale.

quantus possum ergo ego lucilis reduco tu ab iste exceptio et praescriptio philosophus apertus decet et simplicia bonitas etiam si multus supersum aetas parco dispenso sum ut sufficio necessarius nunc qui dementia sum supervacuus disco in tantus tempus egestas val


Quantae nunc aliqui rusticitatis damnant Scipionem, quod non in caldarium suum latis specularibus diem admiserat, quod non in multa luce decoquebatur et expectabat, ut in balneo concoqueret. O hominem calamitosum! Nesciit vivere. Non saccata aqua lavabatur, sed saepe turbida et, cum plueret vehementius, paene lutulenta. Nec multum eius intererat, an sic lavaretur; veniebat enim ut sudorem illic ablueret, non ut unguentum.

quantus nunc aliqui rusticitas damno scipio qui non in caldarium suus fero specularis dies admitto qui non in multus lux decoquo et expectabat ut in balneum concoquo o homo calamitosus nescio vivo non sacco aqua lavo sed saepe turbidus et cum pluo vehemens paene lutulentus neque multus is intersum an sic lavo venio enim ut sudor illic abluo non ut unguentum


Quisquis hoc dicit, necesse est recipiat sacrilegium, sicut malum sit, quia multa mala facit, ita bonum quoque ex aliqua parte esse, quia aliquid boni facit. Quo quid fieri portcntuosius portentuosius potest? Quamquam sacrilegium, furtum, adulterium inter bona haberi prorsus persuasimus. Quam multi furto non erubescunt, quam multi adulterio gloriantur! Nam sacrilegia minuta puniuntur, magna in triumpilis triumphis feruntur.

quisquis hic dico necesse sum recipio sacrilegium sicut malus sum quia multus malus facio ita bonus quoque ex aliqui pars sum quia aliquis bonus facio quo quis fio portcntuosius portentuosius possum quamquam sacrilegium furtum adulterium inter bonus habeo prorsus persuadeo quam multus furtum non erubesco quam multus adulterium glorior nam sacrilegium minuo punior magnus in triumpilis triumphus fero


Putas utile dari tibi argumenta, per quae intellegas nobilem equum, ne fallaris empturus, ne operam perdas in ignavo? Quanto hoc utilius est, excellentis animi notas nosse, quas ex alio in se transferre permittitur.

puta utilis do tu argumentum per qui intellego nobilis equus ne fallaris emo ne opera perdo in ignavus quantus hic utilis sum excello animus nosco nosco qui ex alius in sui transfero permitto