Antonium iuuenem, maiorem de duobus Fuluia genitis, simulacro Diui Iuli, ad quod post multas et irritas preces confugerat, abreptum interemit. item Caesarionem, quem ex Caesare patre Cleopatra concepisse praedicabat, retractum e fuga supplicio adfecit. reliquos Antoni reginaeque communes liberos non secus ac necessitudine iunctos sibi et conseruauit et mox pro condicione cuiusque sustinuit ac fouit.

antonius iuuenis magnus de duo fulvius gigno simulacrum diuus iulis ad qui post multus et irrito prex confugio arrepo interimo item caesario qui ex caesaris pater cleopatra concapit praedico retraho e fuga supplicium afficio reliquus antonius regina communis liber non secus atque necessitudo jungo sui et conseruo et mox pro condicio quisque sustineo atque foveo


seruos non contentus multis difficultatibus a libertate et multo pluribus a libertate iusta remouisse, cum et de numero et de condicione ac differentia eorum, qui manumitterentur, curiose cauisset, hoc quoque adiecit, ne uinctus umquam tortusue quis ullo libertatis genere ciuitatem adipisceretur.

seruus non contineo multus difficultas ab libertas et multus multus ab libertas iustus remoueo cum et de numerus et de condicio atque differentia is qui manumitto curiosus caueo hic quoque adiicio ne uincio umquam torqueo quis ullus libertas genus ciuitas adipiscor


ampla et operosa praetoria grauabatur. et neptis quidem suae Iuliae, profuse ab ea extructa, etiam diruit ad solum, sua uero quamuis modica non tam statuarum tabularumque pictarum ornatu quam xystis et nemoribus excoluit rebusque uetustate ac raritate notabilibus, qualia sunt Capreis immanium beluarum ferarumque membra praegrandia, quae dicuntur gigantum ossa, et arma heroum.

amplus et operosus praetorius gravo et neptis quidem suus julius profundo ab is extructa etiam diruo ad solus suus uerus quamuis modicus non tam statua tabula pictaris orno quam xystus et nemus excolo res uetustas atque raritas notabilis qualis sum capreae immanis beluaris fera membrum praegrandis qui dico gigantes os et arma heros


atque etiam sequenti statim nocte uidere uisus est filium mortali specie ampliorem, cum fulmine et sceptro exuuiisque Iouis Optimi Maximi ac radiata corona, super laureatum currum, bis senis equis candore eximio trahentibus. infans adhuc, ut scriptum apud C. Drusum extat, repositus uespere in cunas a nutricula loco plano, postera luce non comparuit diuque quaesitus tandem in altissima turri repertus est iacens contra solis exortum.

atque etiam sequor statim nox uideo uideo sum filius mortal species amplus cum fulmen et sceptrum exuuiisque iuppiter bonus magnus atque radio corona super laureatus currus bis senex equus candor eximius traho infer adhuc ut scribo apud que drusus extat repono vesperus in cuna ab nutricula locus planus posterus lux non compareo diu quaero tandem in alo turris reperio sum jaceo contra sol exortus


ac comitiis tribuniciis si deessent candidati senatores, ex equitibus R. creauit, ita ut potestate transacta in utro uellent ordine manerent. cum autem plerique equitum attrito bellis ciuilibus patrimonio spectare ludos e quattuordecim non auderent metu poenae theatralis, pronuntiauit non teneri ea, quibus ipsis parentibusue equester census umquam fuisset.

atque comitium tribunicius si desum candidatus senator ex eques romanus creo ita ut potestas transigo in uter uolo ordo maneo cum autem plerusque eques attero bellum ciuilis patrimonium specto ludus e quattuordecim non audeo metus poena theatralis pronuntio non teneo is qui ipse pareo equester census umquam sum


Pro quibus meritis quanto opere dilectus sit, facile est aestimare. omitto senatus consulta, quia possunt uideri uel necessitate expressa uel uerecundia. equites R. natalem eius sponte atque consensu biduo semper celebrarunt. omnes ordines in lacum Curti quotannis ex uoto pro salute eius stipem iaciebant, item Kal. Ian. strenam in Capitolio etiam absenti, ex qua summa pretiosissima deorum simulacra mercatus uicatim dedicabat, ut Apollinem Sandaliarium et Iouem Tragoedum aliaque.

pro qui meritum quantus opus delectus sum facilis sum aestimaris omitto senatus consulo quia possum uideo uel necessitas exprimo uel verecundia eques romanus natal is sponte atque consensus biduus semper celebro omnis ordo in lacus curtius quot ex uotum pro salus is stips jacio item kal ian strena in capitolium etiam absum ex qui summus pretiosus deus simulacrum mercor uicatim dedico ut apollo sandaliarius et iuppiter tragoedus alius


Eloquentiam studiaque liberalia ab aetate prima et cupide et laboriosissime exercuit. Mutinensi bello in tanta mole rerum et legisse et scripsisse et declamasse cotidie traditur. nam deinceps neque in senatu neque apud populum neque apud milites locutus est umquam nisi meditata et composita oratione, quamuis non deficeretur ad subita extemporali facultate.

eloquentia studium liberalis ab aetas primus et cupidus et laboriosus exerceo mutinensis bellum in tantus moles res et lego et scribo et declamo cottidie trado nam deinceps neque in senatus neque apud populus neque apud miles loquor sum umquam nisi meditor et compono oratio quamuis non deficio ad subeo extemporal facultas


In senatu uerba facienti dictum est: 'non intellexi,' et ab alio: 'contra dicerem tibi, si locum haberem.' interdum ob immodicas disceptantium altercationes e curia per iram se proripienti quidam ingesserunt licere oportere senatoribus de re p. loqui. Antistius Labeo senatus lectione, cum uir uirum legeret, M. Lepidum hostem olim eius et tunc exulantem legit interrogatusque ab eo an essent alii digniores, suum quemque iudicium habere respondit. nec ideo libertas aut contumacia fraudi cuiquam fuit.

in senatus uerbum facio dico sum non intellego et ab alius contra dico tu si locus habeo interdum ob immodicus discepto altercatio e curia per ira sui proripio quidam ingero licet oportet senator de res p loquor antistius labeo senatus lectio cum uir uir lego m lepidus hostis olim is et tunc exsulo lego interrogo ab is an sum alius dignus suus quisque iudicium habeo respondeo neque ideo libertas aut contumacia fraus quisquam sum


idem Polum ex acceptissimis libertis mori coegit compertum adulterare matronas; Thallo a manu, quod pro epistula prodita denarios quingentos accepisset, crura ei fregit; paedagogum ministrosque C. fili, per occasionem ualitudinis mortisque eius superbe auareque in prouincia grassatos, oneratos graui pondere ceruicibus praecipitauit in flumen.

idem polus ex accipio libertus morior cogo comperio adulteraris matrona thallus ab manus qui pro epistula prodeo denarius quingenti accipio crus is frango paedagogus minister que filis per occasio ualetudo mors is superbus avarus in prouincia grassor onero grauis pondus ceruix praecipito in flumen


Graues ignominias cladesque duas omnino nec alibi quam in Germania accepit, Lollianam et Varianam, sed Lollianam maioris infamiae quam detrimenti, Varianam paene exitiabilem tribus legionibus cum duce legatisque et auxiliis omnibus caesis. hac nuntiata excubias per urbem indixit, ne quis tumultus existeret, et praesidibus prouinciarum propagauit imperium, ut a peritis et assuetis socii continerentur.

grauis ignominia clades duo omnino neque alibi quam in germania accipio lollianus et varianus sed lollianus magnus infamia quam detrimentum varianus paene exitiabilis tres legio cum dux lego et auxilium omnis caedo hic nuntio excubiae per urbs indico ne quis tumultus exsisto et praeses prouincia propago imperium ut ab peritus et assuesco socius contineo


Post necem Caesaris reuerso ab Apollonia et ingrediente eo urbem repente liquido ac puro sereno circulus ad speciem caelestis arcus orbem solis ambiit ac subinde Iuliae Caesaris filiae monimentum fulmine ictum est. primo autem consulatu et augurium capienti duodecim se uultures ut Romulo ostenderunt et immolanti omnium uictimarum iocinera replicata intrinsecus ab ima fibra paruerunt, nemine peritorum aliter coiectante quam laeta per haec et magna portendi.

post nex caesar revorto ab apollonia et ingredior is urbs repens liquidus atque purus serenus circulus ad species caelestis arcus orbis sol ambeo atque subinde julius caesar filia monimentum fulmen ictus sum primus autem consulatus et augurium capio duodecim sui vultur ut romulus ostendo et immolo omnis uictimaris iocinera replico intrinsecus ab imus fibra pareo nemo peritor aliter coiectante quam laetus per hic et magnus portendo


Tiberio quoque de eadem re, sed uiolentius apud se per epistulam conquerenti ita rescripsit: 'aetati tuae, mi Tiberi, noli in hac re indulgere et nimium indignari quemquam esse, qui de me male loquatur; satis est enim, si hoc habemus ne quis nobis male facere possit.'

tiberius quoque de idem res sed uiolens apud sui per epistula conqueror ita rescribo aetas tuus ego tiberis nolo in hic res indulgeo et nimium indignor quisquam sum qui de ego malus loquor satis sum enim si hic habeo ne quis nos malus facio possum


si quando quid secreto aut sine interpellatione agere proposuisset, erat illi locus in edito singularis, quem Syracusas et technyphion uocabat: huc transibat aut in alicuius libertorum suburbanum; aeger autem in domo Maecenatis cubabat. ex secessibus praecipue frequentauit maritima insulasque Campaniae aut proxima urbi oppida, Lanuuium, Praeneste, Tibur, ubi etiam in porticibus Herculis templi persaepe ius dixit.

si quando quis secretum aut sine interpellatio ago propono sum ille locus in edo singularis qui syracusae et technyphion uoco huc transeo aut in aliquis libertus suburbanus aeger autem in domus maecenas cubo ex secessus praecipuus frequento maritimus insula campania aut propior urbs oppidum lanuvium praeneste tibur ubi etiam in porticus hercules templum persaepe ius dico


obiit in cubiculo eodem, quo pater Octauius, duobus Sextis, Pompeio et Appuleio, cons. XIIII. Kal. Septemb. hora diei nona, septuagesimo et sexto aetatis anno, diebus V et XXX minus.

obeo in cubiculum idem quo pater octavius duo sextus pompejus et appuleius cons xiiii kal septemb hora dies nonus septuagesimus et sextus aetas annus dies v et xxx paruus


nec temere plura ac maiora pericula ullo alio bello adiit. traiecto in Siciliam exercitu, cum partem reliquam copiarum continenti repeteret, oppressus ex inprouiso a Demochare et Apollophane praefectis Pompei uno demum nauigio aegerrime effugit. iterum cum praeter Locros Regium pedibus iret et prospectis biremibus Pompeianis terram legentibus suas ratus descendisset ad litus, paene exceptus est. tunc etiam per deuios tramites refugientem seruus Aemili Pauli comitis eius, dolens proscriptum olim ab eo patrem Paulum et quasi occasione ultionis oblata, interficere conatus est.

neque temere multus atque magnus periculum ullus alius bellum adeo traicio in sicilia exercitus cum pars reliquus copia contineo repeto opprimo ex improuisus ab democharis et apollophanes praefectus pompejus unus demum nauigium aeger effugio iterum cum praeter locri regius pes eo et prospicio biremis pompejanus terra lego suus reor descendo ad litus paene excipio sum tunc etiam per deuius trames refugio seruus aemilis paulis comes is doleo proscribo olim ab is pater paulis et quasi occasio ultio offertor interficio conor sum


M. Antoni societatem semper dubiam et incertam reconciliationibusque uariis male focilatam abrupit tandem, et quo magis degenerasse eum a ciuili more approbaret, testamentum, quod is Romae etiam de Cleopatra liberis inter heredes nuncupatis reliquerat, aperiundum recitandumque pro contione curauit.

m antonius societas semper dubius et incertus reconciliatio uarius malus focillo abrumpo tandem et quo magis degenero is ab ciuilis mos approbo testamentum qui is roma etiam de cleopatra liber inter heres nuncupo relinquo aperio recito pro contio curo


Testamentum L. Planco C. Silio cons. III. Non. Apriles, ante annum et quattuor menses quam decederet, factum ab eo ac duobus codicibus partim ipsius partim libertorum Polybi et Hilarionis manu scriptum depositumque apud se uirgines Vestales cum tribus signatis aeque uoluminibus protulerunt. quae omnia in senatu aperta atque recitata sunt.

testamentum l plancus que silius cons iii non aprilis ante annus et quattuor mensis quam decedo facio ab is atque duo codicibus pars ipse pars libertus polybus et hilario manus scribo depono apud sui uirgo vestal cum tres signo aequus volumen profero qui omnis in senatus apertus atque recito sum


Senatorum affluentem numerum deformi et incondita turba—erant enim super mille, et quidam indignissimi et post necem Caesaris per gratiam et praemium adlecti, quos orciuos uulgus uocabat—ad modum pristinum et splendorem redegit duabus lectionibus: prima ipsorum arbitratu, quo uir uirum legit, secunda suo et Agrippae; quo tempore existimatur lorica sub ueste munitus ferroque cinctus praesedisse decem ualentissimis senatorii ordinis amicis sellam suam circumstantibus.

senator affluo numerus deformis et inconditus turba sum enim super mille et quidam indignus et post nex caesar per gratia et praemium allego qui orcinus uulgus uoco ad modus pristinus et splendor redigo duo lectio primus ipse arbitratus quo uir uir lego secundus suus et agrippa quo tempus existimo lorica sub uestis munio ferrum cingo praesideo decem ualeo senatorius ordo amicus sella suus circumsto


In secessu Apolloniae Theogenis mathematici pergulam comite Agrippa ascenderat; cum Agrippae, qui prior consulebat, magna et paene incredibilia praedicerentur, reticere ipse genituram suam nec uelle edere perseuerabat, metu ac pudore ne minor inueniretur. qua tamen post multas adhortationes uix et cunctanter edita exiliuit Theogenes adorauitque eum. tantam mox fiduciam fati Augustus habuit, ut thema suum uulgauerit nummumque argenteum nota sideris Capricorni, quo natus est, percusserit.

in secedo apollonia theogenis mathematicus pergula comes agrippa ascenderat cum agrippa qui prior consulo magnus et paene incredibilis praedico reticeo ipse gigno suus neque uolo edo persevero metus atque pudor ne paruus inuenio qui tamen post multus adhortatio uix et cunctanter edo exiliuit theogenes adoro is tantus mox fiducia fatum augustus habeo ut thema suus vulgo nummus argenteus nosco sido capricornus quo nascor sum percutio


ἐπεὶ δὲ πάνυ καλῶς πέπαισται, δότε κρότον

omnis deinde dimitto dum advenio ab urbs de drusus filia aeger interrogo repens in osculis livia et in hic uox deficio livius noster conjugium memor vivo atque ualeo sortior exitus facilis et qual semper opto


quoque plures partem administrandae rei p. caperent, noua officia excogitauit: curam operum publicorum, uiarum, aquarum, aluei Tiberis, frumenti populo diuidundi, praefecturam urbis, triumuiratum legendi senatus et alterum recognoscendi turmas equitum, quotiensque opus esset. censores creari desitos longo interuallo creauit. numerum praetorum auxit. exegit etiam, ut quotiens consulatus sibi daretur, binos pro singulis collegas haberet, nec optinuit, reclamantibus cunctis satis maiestatem eius imminui, quod honorem eum non solus sed cum altero gereret.

quoque multus pars administro res p capio nouus officium excogito cura opus publicus uia aqua alueus tiberis frumentum populus diuido praefectura urbs triumuiratus lego senatus et alter recognosco turma eques quotiensque opus sum censor creo desino longus interuallum creo numerus praetor augeo exigo etiam ut quotiens consulatus sui do bini pro singuli collega habeo neque obtineo reclamo cunctus satis maiestas is imminuo qui honor is non solus sed cum alter gero


nonnulla etiam ex antiquis caerimonis paulatim abolita restituit, ut Salutis augurium, Diale flamonium, sacrum Lupercale, ludos Saeculares et Compitalicios. Lupercalibus uetuit currere inberbes, item Saecularibus ludis iuuenes utriusque sexus prohibuit ullum nocturnum spectaculum frequentare nisi cum aliquo maiore natu propinquorum. Compitales Lares ornari bis anno instituit uernis floribus et aestiuis.

nonnullus etiam ex antiquus caerimonium paulatim aboleo restituo ut salus augurium dial flamonium sacer lupercal ludus saecularis et compitalicius lupercal ueto curro imberbis item saecularis ludus iuuenis uterque sexus prohibeo ullus nocturnus spectaculum frequento nisi cum aliquis magnus natus propinquus compital laris ornaris bis annus instituo vernus flos et aestivus


Cotidiano sermone quaedam frequentius et notabiliter usurpasse eum, litterae ipsius autographae ostentant, in quibus identidem, cum aliquos numquam soluturos significare uult, 'ad K(a)l(endas) Graecas soluturos' ait; et cum hortatur ferenda esse praesentia, qualiacumque sint: 'contenti simus hoc Catone'; et ad exprimendam festinatae rei uelocitatem: 'celerius quam asparagi cocuntur.'

cottidianus sermo quidam frequens et notabilis usurpo is littera ipse autographus ostento in qui identidem cum aliquis numquam solvo significaris uolo ad k ab l endas graece solvo aio et cum hortor fero sum praesens qualiscumque sum contendo sum hic cato et ad exprimo festino res uelocitas celer quam asparagus cocuntur


et Quintum Gallium praetorem, in officio salutationis tabellas duplices ueste tectas tenentem, suspicatus gladium occulere, nec quicquam statim, ne aliud inueniretur, ausus inquirere, paulo post per centuriones et milites raptum e tribunali seruilem in modum torsit ac fatentem nihil iussit occidi prius oculis eius sua manu effossis; quem tamen scribit conloquio petito insidiatum sibi coniectumque a se in custodiam, deinde urbe interdicta dimissum naufragio uel latronum insidiis perisse.

et quintus gallius praetor in officium salutatio tabella duplex uestis tego teneo suspicor gladius occulo neque quisquam statim ne alius inuenio audeo inquiro paulus post per centurio et miles rapio e tribunal seruilis in modus torqueo atque fateor nihil iubeo occido prior oculus is suus manus effodio qui tamen scribo colloquium peto insidior sui conicio ab sui in custodia deinde urbs interdico dimitto naufragium uel latro insidiae pereo


ac ne periculum memoriae adiret aut in ediscendo tempus absumeret, instituit recitare omnia. sermones quoque cum singulis atque etiam cum Liuia sua grauiores non nisi scriptos et e libello habebat, ne plus minusue loqueretur ex tempore. pronuntiabat dulci et proprio quodam oris sono dabatque assidue phonasco operam; sed nonnumquam infirmatis faucibus praeconis uoce ad populum contionatus est.

atque ne periculum memoria adeo aut in edisco tempus absumo instituo recitaris omnis sermo quoque cum singuli atque etiam cum livius suus gravis non nisi scribo et e libellus habeo ne multus parvus loquor ex tempus pronuntio dulcis et proprius quidam ora sonus do assiduus phonascus opera sed nonnumquam infirmo fauces praeco uox ad populus contionor sum


Natus est Augustus M. Tullio Cicerone C. Antonio conss. VIIII. Kal. Octob. paulo ante solis exortum, regione Palati ad Capita bubula, ubi nunc sacrarium habet, aliquanto post quam excessit constitutum. nam ut senatus actis continetur, cum C. Laetorius, adulescens patricii generis, in deprecanda grauiore adulterii poena praeter aetatem atque natales hoc quoque patribus conscriptis allegaret, esse possessorem ac uelut aedituum soli, quod primum Diuus Augustus nascens attigisset, peteretque donari quasi proprio suo ac peculiari deo, decretum est ut ea pars domus consecraretur.

nascor sum augustus m tullius cicero que antonius conss viiii kal octob paulus ante sol exortus regio palatium ad caput bubulus ubi nunc sacrarium habeo aliquantus post quam excedo constituo nam ut senatus ago contineo cum que laetorius adulescens patricius genus in deprecor grauis adulterium poena praeter aetas atque natalis hic quoque pater conscribo allego sum possessor atque uelut aedituus solus qui primus diuus augustus nascor attingo peto dono quasi proprius suus atque peculiaris deus decretum sum ut is pars domus consecro


Ne Graecarum quidem disciplinarum leuiore studio tenebatur. in quibus et ipsis praestabat largiter magistro dicendi usus Apollodoro Pergameno, quem iam grandem natu Apolloniam quoque secum ab urbe iuuenis adhuc eduxerat, deinde eruditione etiam uaria repletus per Arei philosophi filiorumque eius Dionysi et Nicanoris contubernium; non tamen ut aut loqueretur expedite aut componere aliquid auderet; nam et si quid res exigeret, Latine formabat uertendumque alii dabat. sed plane poematum quoque non imperitus, delectabatur etiam comoedia ueteri et saepe eam exhibuit spectaculis publicis.

ne graecaris quidem disciplinaris levis studium teneo in qui et ipse praesto largiter magister dico utor apollodorus pergamenus qui iam grandis natus apollonia quoque sui ab urbs iuuenis adhuc educo deinde eruditio etiam uarius repletus per areus philosophus filius is dionysius et nicanor contubernium non tamen ut aut loquor expedio aut compono aliquis audeo nam et si quis res exigo latinum formo verto alius do sed planus poema quoque non imperitus delecto etiam comoedia uetus et saepe is exhibeo spectaculis publicus


affuit et clientibus, sicut Scutario cuidam euocato quondam suo, qui postulabatur iniuriarum. unum omnino e reorum numero ac ne eum quidem nisi precibus eripuit, exorato coram iudicibus accusatore, Castricium, per quem de coniuratione Murenae cognouerat.

adsum et cliens sicut scutarius quidam evoco quondam suus qui postulo iniuriaris unus omnino e reus numerus atque ne is quidem nisi prex eripio exoro coram judex accusator castricius per qui de coniuratio murena cognosco


prouinciae praefuit non minore iustitia quam fortitudine; namque Bessis ac Thracibus magno proelio fusis ita socios tractauit, ut epistulae M. Ciceronis extent, quibus Quintum fratrem eodem tempore parum secunda fama proconsulatum Asiae administrantem hortatur et monet, imitetur in promerendis sociis uicinum suum Octauium.

prouincia praesum non paruus iustitia quam fortitudo namque bessi atque thrax magnus proelium fundo ita socius tracto ut epistula m cicero exsto qui quintus frater idem tempus parum secundus fama proconsulatus asia administro hortor et moneo imitor in promereo socius uicinus suus octavius


Auctor est Iulius Marathus, ante paucos quam nasceretur menses prodigium Romae factum publice, quo denuntiabatur, regem p(opulo) R(omano) naturam parturire; senatum exterritum censuisse, ne quis illo anno genitus educaretur; eos qui grauidas uxores haberent, quod ad se quisque spem traheret, curasse ne senatus consultum ad aerarium deferretur.

auctor sum iulius marathus ante paucus quam nascor mensis prodigium roma facio publicus quo denuntio rex p opulus romanus omano natura parturio senatus exterreo censeo ne quis ille annus gigno educo is qui gravida uxor habeo qui ad sui quisque spes traho curo ne senatus consulo ad aerarius defero


aedem Martis bello Philippensi pro ultione paterna suscepto uouerat; sanxit ergo, ut de bellis triumphisque hic consuleretur senatus, prouincias cum imperio petituri hinc deducerentur, quique uictores redissent, huc insignia triumphorum conferrent.

aedes mars bellum philippensis pro ultio paternus suscepto uoueo sancio ergo ut de bellum triumphus hic consulo senatus prouincia cum imperium peto hinc deduco quisque uictor redeo huc insigne triumphus confero


Spatium urbis in regiones uicosque diuisit instituitque, ut illas annui magistratus sortito tuerentur, hos magistri e plebe cuiusque uiciniae lecti. aduersus incendia excubias nocturnas uigilesque commentus est; ad coercendas inundationes alueum Tiberis laxauit ac repurgauit completum olim ruderibus et aedificiorum prolationibus coartatum. quo autem facilius undique urbs adiretur, desumpta sibi Flaminia uia Arimino tenus munienda reliquas triumphalibus uiris ex manubiali pecunia sternendas distribuit.

spatium urbs in regio vicus diuido instituo ut ille annuo magistratus sortior tueor hic magister e plebs quisque vicinia lego aduersus incendium excubiae nocturnus vigilo comminiscor sum ad coerceo inundatio alueus tiberis laxo atque repurgo compleo olim rudus et aedificium prolatio coarto quo autem facilis undique urbs adeo desumo sui flaminius uia ariminum tenus munio reliquus triumphalis uir ex manubialis pecunia sterno distribuo


per idem tempus conditorium et corpus Magni Alexandri, cum prolatum e penetrali subiecisset oculis, corona aurea imposita ac floribus aspersis ueneratus est consultusque, num et Ptolemaeum inspicere uellet, regem se uoluisse ait uidere, non mortuos.

per idem tempus conditorium et corpus magnus alexander cum profero e penetralis subicio oculus corona aureus impono atque flos aspergo ueneror sum consulo num et ptolemaeus inspicio uolo rex sui uolo aio uideo non mortuus


Populi recensum uicatim egit, ac ne plebs frumentationum causa frequentius ab negotiis auocaretur, ter in annum quaternum mensium tesseras dare destinauit; sed desideranti consuetudinem ueterem concessit rursus, ut sui cuiusque mensis acciperet. comitiorum quoque pristinum ius reduxit ac multiplici poena coercito ambitu, Fabianis et Scaptiensibus tribulibus suis die comitiorum, ne quid a quoquam candidato desiderarent, singula milia nummum a se diuidebat.

populis recensus uicatim ago atque ne plebs frumentatio causa frequens ab negotium auoco ter in annus quaterni mensis tessera do destino sed desidero consuetudo uetus concedo rursus ut suus quisque mensis accipio comitium quoque pristinus ius reduco atque multiplex poena coerceo ambitus fabianus et scaptiensis tribulis suus dies comitium ne quis ab quoquam candidatus desidero singulus mille nummus ab sui diuido


ipse circenses ex amicorum fere libertorumque cenaculis spectabat, interdum ex puluinari et quidem cum coniuge ac liberis sedens. spectaculo plurimas horas, aliquando totos dies aberat, petita uenia commendatisque qui suam uicem praesidendo fungerentur. uerum quotiens adesset, nihil praeterea agebat, seu uitandi rumoris causa, quo patrem Caesarem uulgo reprehensum commemorabat, quod inter spectandum epistulis libellisque legendis aut rescribendis uacaret, seu studio spectandi ac uoluptate, qua teneri se neque dissimulauit umquam et saepe ingenue professus est.

ipse circensis ex amicus fere libertus cenaculum specto interdum ex puluinar et quidem cum coniunx atque liber sedeo spectaculum multus hora aliquando totus dies absum peto uenia commendo qui suus uicis praesideo fungor uerus quotiens adsum nihil praeterea ago seu uito rumor causa quo pater caesaris uulgus reprehendo commemoro qui inter specto epistula libellus lego aut rescribo uaco seu studium specto atque uoluptas qui teneo sui neque dissimulo umquam et saepe ingenuus profiteor sum


Auspicia et omina quaedam pro certissimis obseruabat: si mane sibi calceus perperam ac sinister pro dextro induceretur, ut dirum; si terra mariue ingrediente se longinquam profectionem forte rorasset, ut laetum maturique et prosperi reditus. sed et ostentis praecipue mouebatur. enatam inter iuncturas lapidum ante domum suam palmam in conpluuium deorum Penatium transtulit, utque coalesceret magno opere curauit.

auspicium et omen quidam pro certus observo si mane sui calceus perperam atque sinister pro dexter induco ut dirus si terra mare ingredior sui longinquus profectio fors roro ut laetus maturus et prosper redeo sed et ostendo praecipuus moveo eno inter jungo lapis ante domus suus palma in conpluuium deus penates transfero ut coalesco magnus opus curo


uouit et magnos ludos Ioui Optimo Maximo, si res p. in meliorem statum uertisset: quod factum Cimbrico Marsicoque bello erat. adeo denique consternatum ferunt, ut per continuos menses barba capilloque summisso caput interdum foribus illideret uociferans: 'Quintili Vare, legiones redde!' diemque cladis quotannis maestum habuerit ac lugubrem.

uoueo et magnus ludus iuppiter bonus maximus si res p in bonus status uerto qui facio cimbricus marsicus bellum sum adeo denique consterno fero ut per continuus mensis barba capillus summitto caput interdum foris illido uociferor quintilis varis legio reddo dies clades quot maestus habeo atque lugubris


nam fere quotiens audisset cito ac nullo cruciatu defunctum quempiam, sibi et suis εὐθανασίαν similem—hoc enim et uerbo uti solebat —precabatur. unum omnino ante efflatam animam signum alienatae mentis ostendit, quod subito pauefactus a quadraginta se iuuenibus abripi questus est. id quoque magis praesagium quam mentis deminutio fuit, siquidem totidem milites praetoriani extulerunt eum in publicum.

nam fere quotiens audio cito atque nullus crucio defungor qui sui et suus similis hic enim et uerbum uti soleo preco unus omnino ante efflo anima signum alieno mens ostendo qui subeo pavefacio ab quadraginta sui juvenis abripio queror sum is quoque magis praesagium quam mens deminutio sum siquidem totidem miles praetorianus effero is in publicus


Et quoniam ad haec uentum est, non ab re fuerit subtexere, quae ei prius quam nasceretur et ipso natali die ac deinceps euenerint, quibus futura magnitudo eius et perpetua felicitas sperari animaduertique posset.

et quoniam ad hic uenio sum non ab res sum subtexo qui is prior quam nascor et ipse natalis dies atque deinceps evenio qui sum magnitudo is et perpetuus felicitas speraris animaduertique possum


Audasius atque Epicadus Iuliam filiam et Agrippam nepotem ex insulis, quibus continebantur, rapere ad exercitus, Telephus quasi debita sibi fato dominatione et ipsum et senatum adgredi destinarant. quin etiam quondam iuxta cubiculum eius lixa quidam ex Illyrico exercitu, ianitoribus deceptis, noctu deprehensus est cultro uenatorio cinctus, imposne mentis an simulata dementia incertum; nihil enim exprimi quaestione potuit.

audasius atque epicadus julius filia et agrippa nepos ex insula qui contineo rapio ad exercitus telephus quasi debeo sui fatum dominatio et ipse et senatus aggredior destino quin etiam quondam iuxta cubiculum is lixa quidam ex illyricus exercitus ianitor decipio nox deprehendo sum culter uenatorius cingo imposne mens an simulo dementia incertus nihil enim exprimo quaestio possum


'quod bonum,' inquit, 'faustumque sit tibi domuique tuae, Caesar Auguste! sic enim nos perpetuam felicitatem rei p. et laeta huic precari existimamus: senatus te consentiens cum populo R. consalutat patriae patrem.' cui lacrimans respondit Augustus his uerbis—ipsa enim, sicut Messalae, posui—: 'compos factus uotorum meorum, p. c., quid habeo aliud deos immortales precari, quam ut hunc consensum uestrum ad ultimum finem uitae mihi perferre liceat?'

qui bonus inquam faustus sum tu domo tuus caesar augustus sic enim nos perpetuus felicitas res p et laetus hic precor existimo senatus tu consentio cum populus romanus consaluto patria pater qui lacrimo respondeo augustus hic uerbum ipse enim sicut messalla pono compos facio uotor meus p que quis habeo alius deus immortalis precor quam ut hic consensus uester ad ulter finis uita ego perfero licet


ipse ius dixit assidue et in noctem nonnumquam, si parum corpore ualeret, lectica pro tribunali collocata uel etiam domi cubans. dixit autem ius non diligentia modo summa sed et lenitate, siquidem manifesti parricidii reum, ne culleo insueretur, quod non nisi confessi adficiuntur hac poena, ita fertur interrogasse: 'certe patrem tuum non occidisti?'

ipse ius dico assiduus et in nox nonnumquam si parum corpus ualeo lectica pro tribunal colloco uel etiam domus cubo dico autem ius non diligentia modo summus sed et lenitas siquidem manifestus parricidium reus ne culleus insuo qui non nisi confiteor afficio hic poena ita fero interrogo certus pater tuus non occido


non temere urbe oppidoue ullo egressus aut quoquam ingressus est nisi uespera aut noctu, ne quem officii causa inquietaret. in consulatu pedibus fere, extra consulatum saepe adoperta sella per publicum incessit. promiscuis salutationibus admittebat et plebem, tanta comitate adeuntium desideria excipiens, ut quendam ioco corripuerit, quod sic sibi libellum porrigere dubitaret, 'quasi elephanto stipem'.

non temere urbs oppidum ullus egredior aut quoquam ingredior sum nisi uespera aut nox ne qui officium causa inquieto in consulatus pes fere extra consulatus saepe adoperio sella per publicus incedo promiscuus salutatio admitto et plebs tantus comitas adeo desiderium excipio ut quidam iocus corripio qui sic sui libellus porrigo dubito quasi elephantus stips


itaque corollaria et praemia in alienis quoque muneribus ac ludis et crebra et grandia de suo offerebat nullique Graeco certamini interfuit, quo non pro merito quemque certantium honorarit. spectauit autem studiosissime pugiles et maxime Latinos, non legitimos atque ordinarios modo, quos etiam committere cum Graecis solebat, sed et cateruarios oppidanos inter angustias uicorum pugnantis temere ac sine arte.

itaque corollarium et praemium in alienus quoque munus atque ludus et creber et grandis de suus offero nullus graecum certamen intersum quo non pro mereo quisque certor honoro specto autem studiosus pugil et magnus latini non legitimus atque ordinarius modo qui etiam committo cum graecum soleo sed et cateruarius oppidanus inter angustiae uicus pugno temere atque sine ars


Notaui et in chirographo eius illa praecipue: non diuidit uerba nec ab extrema parte uersuum abundantis litteras in alterum transfert, sed ibidem statim subicit circumducitque.

noto et in chirographon is ille praecipuus non diuido uerbum neque ab exter pars uersuum abundo littera in alter transfero sed ibidem statim subicio circumduco


Velitris antiquitus tacta de caelo parte muri responsum est eius oppidi ciuem quandoque rerum potiturum; qua fiducia Veliterni et tunc statim et postea saepius paene ad exitium sui cum populo R. belligerauerant; sero tandem documentis apparuit ostentum illud Augusti potentiam portendisse.

velitrae antiquus tango de caelum pars murus responsum sum is oppidum ciuis quandoque res potior qui fiducia veliternus et tunc statim et postea saepis paene ad exitium suus cum populus romanus belligero serus tandem documentum appareo ostendo ille augustus potentia portendo


quadam uero cognitione, cum Aemilio Aeliano Cordubensi inter cetera crimina uel maxime obiceretur quod male opinari de Caesare soleret, conuersus ad accusatorem commotoque similis: 'uelim,' inquit, 'hoc mihi probes; faciam sciat Aelianus et me linguam habere, plura enim de eo loquar'; nec quicquam ultra aut statim aut postea inquisiit.

quidam uerus cognitio cum aemilius aelianus cordubensis inter ceterus crimen uel magnus obicio qui malus opinor de caesaris soleo conuerto ad accusator commoveo similis uolo inquam hic ego probo facio scio aelianus et ego lingua habeo multus enim de is loquor neque quisquam ultra aut statim aut postea inquiro


nec id dubium est. autographa quadam epistula: 'cenaui,' ait, 'mi Tiberi, cum isdem; accesserunt conuiuae Vinicius et Silius pater. inter cenam lusimus geronticos et heri et hodie; talis enim iactatis, ut quisque canem aut senionem miserat, in singulos talos singulos denarios in medium conferebat, quos tollebat uniuersos, qui Venerem iecerat.'

neque is dubius sum autographus quidam epistula ceno aio ego tiberis cum idem accedo conuiua vinicius et silus pater inter cena ludo geronticos et heri et hodie talis enim iacto ut quisque canis aut senio mitto in singuli talus singuli denarius in medius confero qui tollo uniuersus qui venus jacio


Pleraque pessimi exempli in perniciem publicam aut ex consuetudine licentiaque bellorum ciuilium durauerant aut per pacem etiam extiterant. nam et grassatorum plurimi palam se ferebant succincti ferro, quasi tuendi sui causa, et rapti per agros uiatores sine discrimine liberi seruique ergastulis possessorum supprimebantur, et plurimae factiones titulo collegi noui ad nullius non facinoris societatem coibant. igitur grassaturas dispositis per oportuna loca stationibus inhibuit, ergastula recognouit, collegia praeter antiqua et legitima dissoluit.

plerusque malus exemplum in pernicies publicus aut ex consuetudo liceo bellum ciuilis duro aut per pax etiam exsto nam et grassator plurimus palam sui fero succingo ferrum quasi tueor suus causa et rapio per ager uiator sine discrimen liber servio ergastulum possessor supprimo et multus factio titulus collegium nouus ad nullus non facinus societas coeo igitur grassatura dispono per opportunus locum statio inhibeo ergastulum recognosco collegium praeter antiquus et legitimus dissoluo


Genus eloquendi secutus est elegans et temperatum uitatis sententiarum ineptiis atque concinnitate et 'reconditorum uerborum,' ut ipse dicit, 'fetoribus'; praecipuamque curam duxit sensum animi quam apertissime exprimere. quod quo facilius efficeret aut necubi lectorem uel auditorem obturbaret ac moraretur, neque praepositiones urbibus addere neque coniunctiones saepius iterare dubitauit, quae detractae afferunt aliquid obscuritatis, etsi gratiam augent.

genus eloquor sequor sum elego et tempero uitas sententiaris ineptia atque concinnitas et reconditor uerbum ut ipse dico fetor praecipuus cura duco sensus animus quam aperio exprimo qui quo facilis efficio aut necubi lector uel auditor obturbo atque moror neque praepositio urbs addo neque coniunctio saepis iteraris dubito qui detraho affero aliquis obscuritas etsi gratia augeo


ab Actio cum Samum in hiberna se recepisset, turbatus nuntiis de seditione praemia et missionem poscentium, quos ex omni numero confecta uictoria Brundisium praemiserat, repetita Italia tempestate in traiectu bis conflictatus, primo inter promunturia Peloponensi atque Aetoliae, rursus circa montes Ceraunios utrubique parte liburnicarum demersa, simul eius, in qua uehebatur, fusis armamentis et gubernaculo diffracto; nec amplius quam septem et uiginti dies, donec †ad desideria militum ordinarentur, Brundisii commoratus, Asiae Syriaeque circuitu Aegyptum petit obsessaque Alexandrea, quo Antonius cum Cleopatra confugerat, breui potitus est.

ab actius cum samos in hibernus sui recipio turbo nuntius de seditio praemium et missio posco qui ex omnis numerus conficio uictoria brundisium praemitto repeto italia tempestas in traiectus bis conflicto primus inter promunturium peloponnesus atque aetolia rursus circa mons ceraunius utrobique pars liburnicus demergo simul is in qui ueho fundo armamenta et gubernaculum diffringo neque amplus quam septem et uiginti dies donec ad desiderium miles ordino brundisium commoro asia syria circuitus aegyptus peto obsedeo alexandrea quo antonius cum cleopatra confugio breuis potior sum


Externa bella duo omnino per se gessit, Delmaticum adulescens adhuc et Antonio deuicto Cantabricum. Delmatico etiam uulnera excepit, una acie dextrum genu lapide ictus, altera et crus et utrumque brachium ruina pontis consauciatus. reliqua per legatos administrauit, ut tamen quibusdam Pannonicis atque Germanicis aut interueniret aut non longe abesset, Rauennam uel Mediolanium uel Aquileiam usque ab urbe progrediens.

externus bellum duo omnino per sui gero dalmaticus adulescens adhuc et antonius deuinco cantabricus dalmaticus etiam uulnus excipio unus acies dexter genu lapis iacio alter et crus et uterque bracchium ruina pons consaucio reliquus per legatus administro ut tamen quidam pannonicus atque germanicus aut interuenio aut non longus absum ravenna uel mediolanum uel aquileia usque ab urbs progredior


Romanos, rerum dominos, gentemque togatam!' negotium aedilibus dedit, ne quem posthac paterentur in foro circaue nisi positis lacernis togatum consistere.

romanus res dominus gens togata negotium aedilis do ne qui posthac pateo in forum circo nisi pono lacerna togatus consisto


Ex militaribus copiis legiones et auxilia prouinciatim distribuit, classem Miseni et alteram Rauennae ad tutelam Superi et Inferi maris conlocauit, ceterum numerum partim in urbis partim in sui custodiam adlegit dimissa Calagurritanorum manu, quam usque ad deuictum Antonium, item Germanorum, quam usque ad cladem Varianam inter armigeros circa se habuerat. neque tamen umquam plures quam tres cohortes in urbe esse passus est easque sine castris, reliquas in hiberna et aestiua circa finitima oppida dimittere assuerat.

ex militaris copia legio et auxilium prouinciatim distribuo classis misenus et alter ravenna ad tutela superi et inferus mare colloco ceterum numerus pars in urbs pars in suus custodia allego dimitto calagurritani manus quam usque ad deuinco antonius item germanus quam usque ad clades varianus inter armiger circa sui habeo neque tamen umquam multus quam tres cohors in urbs sum patior sum eo sine castrum reliquus in hibernus et aestiuus circa finitimus oppidum dimitto assuesco


Apud Mundam Diuus Iulius castris locum capiens cum siluam caederet, arborem palmae repertam conseruari ut omen uictoriae iussit; ex ea continuo enata suboles adeo in paucis diebus adoleuit, ut non aequiperaret modo matricem, uerum et obtegeret frequentareturque columbarum nidis, quamuis id auium genus duram et asperam frondem maxime uitet. illo et praecipue ostento motum Caesarem ferunt, ne quem alium sibi succedere quam sororis nepotem uellet.

apud munda diuus iulius castrum locus capio cum silua caedo arbor palma reperio conseruaris ut omen uictoria iubeo ex is continuo eno suboles adeo in paucus dies adolesco ut non aequiperaret modo matrix uerus et obtego frequento columbaris nidus quamuis is auis genus durus et asper frons magnus vito ille et praecipuus ostendo motus caesaris fero ne qui alius sui succedo quam soror nepos uolo


Templa, quamuis sciret etiam proconsulibus decerni solere, in nulla tamen prouincia nisi communi suo Romaeque nomine recepit. nam in urbe quidem pertinacissime abstinuit hoc honore; atque etiam argenteas statuas olim sibi positas conflauit omnis exque iis aureas cortinas Apollini Palatino dedicauit.

templum quamuis scio etiam proconsul decerno soleo in nullus tamen prouincia nisi communis suus roma nomen recipio nam in urbs quidem pertinax abstineo hic honor atque etiam argenteus statua olim sui pono conflo omnis ex is aureus cortina apollo palatinus dedico


'misi tibi denarios ducentos quinquaginta, quos singulis conuiuis dederam, si uellent inter se inter cenam uel talis uel par impar ludere.'

mitto tu denarius ducenti quinquaginta qui singuli conuiua do si uolo inter sui inter cena uel talis uel par impar ludo


scribit etiam ad ipsum haec familiariter adhuc necdum plane inimicus aut hostis: 'quid te mutauit? quod reginam ineo? uxor mea est. nunc coepi an abhinc annos nouem? tu deinde solam Drusillam inis? ita ualeas, uti tu, hanc epistulam cum leges, non inieris Tertullam aut Terentillam aut Rufillam aut Saluiam Titiseniam aut omnes. an refert, ubi et in qua arrigas?'

scribo etiam ad ipse hic familiaris adhuc necdum planus inimicus aut hostis quis tu muto qui regina ineo uxor meus sum nunc coepio an abhinc annus nouem tu deinde solus drusilla ineo ita ualeo uti tu hic epistula cum lex non ineo tertullam aut terentilla aut rufillam aut salvia titiseniam aut omnis an refero ubi et in qui arrigas


domuit autem partim ductu partim auspiciis suis Cantabriam, Aquitaniam, Pannoniam, Delmatiam cum Illyrico omni, item Raetiam et Vindelicos ac Salassos, gentes Inalpinas. coercuit et Dacorum incursiones tribus eorum ducibus cum magna copia caesis, Germanosque ultra Albim fluuium summouit, ex quibus Suebos et Sigambros dedentis se traduxit in Galliam atque in proximis Rheno agris conlocauit. alias item nationes male quietas ad obsequium redegit.

domo autem pars ductus pars auspicium suus cantabria aquitania pannonia dalmatia cum illyricus omnis item raetia et vindelici atque salassi gens inalpinus coerceo et dacus incursio tres is dux cum magnus copia caedo germani ultra albis fluuius summoueo ex qui suevi et sigambri dedo sui traduco in gallia atque in propior rhenus ager colloco alius item natio malus quiesco ad obsequium redigo


uerum tantam infirmitatem magna cura tuebatur, in primis lauandi raritate; unguebatur enim saepius aut sudabat ad flammam, deinde perfundebatur egelida aqua uel sole multo tepefacta. at quotiens neruorum causa marinis Albulisque calidis utendum esset, contentus hoc erat ut insidens ligneo solio, quod ipse Hispanico uerbo duretam uocabat, manus ac pedes alternis iactaret.

uerus tantus infirmitas magnus cura tueor in primus lavo raritas unguebatur enim saepis aut sudo ad flamma deinde perfundo egelidus aqua uel sol multus tepefacio at quotiens nervus causa marinus albula calidus utor sum contineo hic sum ut insideo ligneus solium qui ipse hispanicus uerbum dureta uoco manus atque pes alternus iacto


reges amici atque socii et singuli in suo quisque regno Caesareas urbes condiderunt et cuncti simul aedem Iouis Olympii Athenis antiquitus incohatam perficere communi sumptu destinauerunt Genioque eius dedicare; ac saepe regnis relictis non Romae modo sed et prouincias peragranti cotidiana officia togati ac sine regio insigni more clientium praestiterunt.

rex amicus atque socius et singuli in suus quisque regnum caesarea urbs condo et cunctus simul aedes iuppiter olympius athenae antiquus incoho perficio communis sumo destino genius is dedicaris atque saepe regnum relinquo non roma modo sed et prouincia peragro cottidianus officium togatus atque sine regius insignio mos cliens praesto


magna uero quondam sterilitate ac difficili remedio cum uenalicias et lanistarum familias peregrinosque omnes exceptis medicis et praeceptoribus partimque seruitiorum urbe expulisset, ut tandem annona conualuit, impetum se cepisse scribit frumentationes publicas in perpetuum abolendi, quod earum fiducia cultura agrorum cessaret: neque tamen perseuerasse, quia certum haberet posse per ambitionem quandoque restitui. atque ita posthac rem temperauit, ut non minorem aratorum ac negotiantium quam populi rationem deduceret.

magnus uerus quondam sterilitas atque difficilis remedium cum uenalicius et lanista familia peregrinus omnis excipio medicus et praeceptor pars seruitium urbs expello ut tandem annona conualesco impetus sui capio scribo frumentatio publicus in perpetuus aboleo qui is fiducia cultura ager cesso neque tamen perseuero quia certus habeo possum per ambitio quandoque restituo atque ita posthac res tempero ut non paruus arator atque negotior quam populus ratio deduco


Bella ciuilia quinque gessit: Mutinense, Philip pense, Perusinum, Siculum, Actiacum; e quibus primum ac nouissimum aduersus M. Antonium, secundum aduersus Brutum et Cassium, tertium aduersus L. Antonium triumuiri fratrem, quartum aduersus Sextum Pompeium Cn. f(ilium).

bellum ciuilis quinque gero mutinensis philip pense perusinus siculis actiacus e qui primus atque nouus aduersus m antonius secundus aduersus brutus et casseius tertius aduersus l antonius triumuiri frater quartus aduersus sextus pompejus cn f ille


sed haec alii; ipse Augustus nihil amplius quam equestri familia ortum se scribit uetere ac locuplete, et in qua primus senator pater suus fuerit. M. Antonius libertinum ei proauum exprobrat, restionem e pago Thurino, auum argentarium. nec quicquam ultra de paternis Augusti maioribus repperi.

sed hic alius ipse augustus nihil amplus quam equester familia orior sui scribo uetus atque locuples et in qui primus senator pater suus sum m antonius libertinus is proauus exprobro restio e pagus thurinus auus argentarius neque quisquam ultra de paternus augustus magnus reperio


nutrimentorum eius ostenditur adhuc locus in auito suburbano iuxta Velitras permodicus et cellae penuariae instar, tenetque uicinitatem opinio tamquam et natus ibi sit. huc introire nisi necessario et caste religio est, concepta opinione ueteri, quasi temere adeuntibus horror quidam et metus obiciatur, sed et mox confirmata. nam cum possessor uillae nouus seu forte seu temptandi causa cubitum se eo contulisset, euenit ut post paucissimas noctis horas exturbatus inde subita ui et incerta paene semianimis cum strato simul ante fores inueniretur.

nutrimentum is ostendo adhuc locus in auitus suburbanum iuxta velitrae permodicus et cella penuarius instar teneo uicinitas opinio tamquam et nascor ibi sum huc introeo nisi necessarius et castus religio sum concipio opinio uetus quasi temere adeo horror quidam et metus obicio sed et mox confirmo nam cum possessor uilla nouus seu fors seu tento causa cubitum sui is confero euenio ut post paucus nox hora exturbo inde subeo uis et incertus paene semianimis cum stratum simul ante foris inuenio


fuit et qui suaderet, appellationem mensis Augusti in Septembrem transferendam, quod hoc genitus Augustus, illo defunctus esset; alius, ut omne tempus a primo die natali ad exitum eius saeculum Augustum appellaretur et ita in fastos referretur. uerum adhibito honoribus modo bifariam laudatus est: pro aede Diui Iuli a Tiberio et pro rostris ueteribus a Druso Tiberi filio, ac senatorum umeris delatus in Campum crematusque.

sum et qui suadeo appellatio mensis augustus in september transfero qui hic gigno augustus ille defungor sum alius ut omnis tempus ab primus dies natalis ad exitus is saeculis augustus appello et ita in fasti refero uerus adhibeo honor modo bifarius laudo sum pro aedes diuus iulis ab tiberius et pro rostrum vetus ab drusus tiberis filius atque senator umerus defero in campus cremo


et rursus aliis litteris: 'nos, mi Tiberi, Quinquatrus satis iucunde egimus; lusimus enim per omnis dies forumque aleatorum calfecimus. frater tuus magnis clamoribus rem gessit; ad summam tamen perdidit non multum, sed ex magnis detrimentis praeter spem paulatim retractum est. ego perdidi uiginti milia nummum meo nomine, sed cum effuse in lusu liberalis fuissem, ut soleo plerumque. nam si quas manus remisi cuique exegissem aut retinuissem quod cuique donaui, uicissem uel quinquaginta milia. sed hoc malo; benignitas enim mea me ad caelestem gloriam efferet.' scribit ad filiam:

et rursus alius littera nos ego tiberis quinquatrus satis jucundus ago ludo enim per omnis dies forum aleator calfecimus frater tuus magnus clamor res gero ad summa tamen perdo non multus sed ex magnus detrimentum praeter spes paulatim retraho sum ego perdo uiginti mille nummus meus nomen sed cum effuse in lusus liberalis sum ut soleo plerusque nam si qui manus remitto quisque exigo aut retineo qui quisque dono vinco uel quinquaginta mille sed hic malus benignitas enim meus ego ad caelestis gloria effero scribo ad filia


Spectandi confusissimum ac solutissimum morem correxit ordinauitque motus iniuria senatoris, quem Puteolis per celeberrimos ludos consessu frequenti nemo receperat. facto igitur decreto patrum ut, quotiens quid spectaculi usquam publice ederetur, primus subselliorum ordo uacaret senatoribus, Romae legatos liberarum sociarumque gentium uetuit in orchestra sedere, cum quosdam etiam libertini generis mitti deprendisset.

specto confundo atque soluo mos corrigo ordino moueo iniuria senator qui puteoli per celeber ludus consessus frequens nemo recipio facio igitur decretum pater ut quotiens quis spectaculum usquam publicus edo primus subsellium ordo uaco senator roma legatus liber socia gens ueto in orchestra sedeo cum quidam etiam libertinus genus mitto deprehendo


ut quidem uni suppliciter sepulturam precanti respondisse dicitur iam istam uolucrum fore potestatem; alios, patrem et filium, pro uita rogantis sortiri uel micare iussisse, ut alterutri concederetur, ac spectasse utrumque morientem, cum patre, quia se optulerat, occiso filius quoque uoluntariam occubuisset necem. quare ceteri, in his M. Fauonius ille Catonis aemulus, cum catenati producerentur, imperatore Antonio honorifice salutato, hunc foedissimo conuicio coram prosciderunt.

ut quidem unus supplex sepultura precor respondeo dico iam iste uolucris sum potestas alius pater et filius pro uita rogo sortior uel mico iubeo ut alteruter concedo atque specto uterque morior cum pater quia sui optulerat occido filius quoque uoluntarius occumbo nex quare ceterus in hic m favonius ille cato aemulus cum cateno produco imperator antonius honorificus saluto hic foedus conuicium coram proscindo


Inita cum Antonio et Lepido societate Philippense quoque bellum, quamquam inualidus atque aeger, duplici proelio transegit, quorum priore castris exutus uix ad Antoni cornu fuga euaserat. nec successum uictoriae moderatus est, sed capite Bruti Romam misso, ut statuae Caesaris subiceretur, in splendidissimum quemque captiuum non sine uerborum contumelia saeuiit;

ineo cum antonius et lepidus societas philippensis quoque bellum quamquam inualidus atque aeger duplex proelium transigo qui prior castrum exuo uix ad antonius cornu fuga euado neque successus uictoria moderor sum sed caput brutus roma mitto ut statua caesar subicio in splendidus quisque captiuus non sine uerbum contumelia saeuio


αἴθʼ ὄφελον ἄγαμός τʼ ἔμεναι ἄγονός τʼ ἀπολέσθαι nec aliter eos appellare quam tris uomicas ac tria carcinomata sua.

neque aliter is appello quam tres vomica atque tres carcinoma suus


hortantibus itaque nonnullis percussores ei subornauit, ac fraude deprehensa periculum in uicem metuens ueteranos simul in suum ac rei p. auxilium quanta potuit largitione contraxit; iussusque comparato exercitui pro praetore praeesse et cum Hirtio ac Pansa, qui consulatum susceperant, D. Bruto opem ferre, demandatum bellum tertio mense confecit duobus proeliis.

hortor itaque nonnullus percussor is suborno atque fraus deprehendo periculum in uicis metuo ueteranus simul in suus atque res p auxilium quantus possum largitio contraho jubeo comparo exercitus pro praetor praesum et cum hirtius atque pansa qui consulatus suscipio d brutus ops fero demando bellum tertius mensis confacio duo proelium


tribus uoluminibus, uno mandata de funere suo complexus est, altero indicem rerum a se gestarum, quem uellet incidi in aeneis tabulis, quae ante Mausoleum statuerentur, tertio breuiarium totius imperii, quantum militum sub signis ubique esset, quantum pecuniae in aerario et fiscis et uectigaliorum residuis. adiecit et libertorum seruorumque nomina, a quibus ratio exigi posset.

tres volumen unus mandatum de funus suus complexus sum alter index res ab sui gero qui uolo incido in aeneus tabula qui ante mausoleum statuo tertius breviarius totus imperium quantus miles sub signum ubique sum quantus pecunia in aerarius et fiscus et vectigalis residuus adiicio et libertus servus nomen ab qui ratio exigo possum


priore Antonius fugisse eum scribit ac sine paludamento equoque post biduum demum apparuisse, sequenti satis constat non modo ducis, sed etiam militis functum munere atque in media dimicatione, aquilifero legionis suae grauiter saucio, aquilam umeris subisse diuque portasse.

prior antonius fugio is scribo atque sine paludamentum equus post biduus demum appareo sequor satis consto non modo dux sed etiam miles fungor munus atque in medius dimicatio aquilifer legio suus grauis saucius aquila umerus subeo diu porto


remisit tamen hosti iudicato necessitudines amicosque omnes atque inter alios C. Sosium et T. Domitium tunc adhuc consules. Bononiensibus quoque publice, quod in Antoniorum clientela antiquitus erant, gratiam fecit coniurandi cum tota Italia pro partibus suis. nec multo post nauali proelio apud Actium uicit in serum dimicatione protracta, ut in naue uictor pernoctauerit.

remitto tamen hostis iudico necessitudo amicus omnis atque inter alius que sosius et t domitius tunc adhuc consul bononiensis quoque publicus qui in antonius clientela antiquus sum gratia facio coniuro cum totus italia pro pars suus neque multus post naualis proelium apud actius uinco in serus dimicatio protraho ut in nauis uictor pernocto


multaque a multis tunc extructa sunt, sicut a Marcio Philippo aedes Herculis Musarum, a L. Cornificio aedes Dianae, ab Asinio Pollione atrium Libertatis, a Munatio Planco aedes Saturni, a Cornelio Balbo theatrum, a Statilio Tauro amphitheatrum, a M. uero Agrippa complura et egregia.

multo ab multus tunc extructa sum sicut ab marcius philippus aedes hercules musaris ab l cornificius aedes diana ab asinius pollio atrium libertas ab munatius plancus aedes saturnus ab cornelius balbus theatrum ab statilius taurus amphitheatrum ab m uerus agrippa complures et egregius


uini quoque natura parcissimus erat. non amplius ter bibere eum solitum super cenam in castris apud Mutinam, Cornelius Nepos tradit. postea quotiens largissime se inuitaret, senos sextantes non excessit, aut si excessisset, reiciebat. et maxime delectatus est Raetico neque temere interdiu bibit. pro potione sumebat perfusum aqua frigida panem aut cucumeris frustum uel lactuculae thyrsum aut recens aridumue pomum suci uinosioris.

uinum quoque natura parcus sum non amplus ter bibo is soleo super cena in castrum apud mutina cornelius nepos trado postea quotiens largus sui invito seni sextantes non excedo aut si excedo reicio et magnus delector sum raeticus neque temere interdiu bibo pro potio sumo perfundo aqua frigidus panis aut cucumis frustum uel lactucula thyrsus aut recens aridus pomum sucus vinosus


Et quo celerius ac sub manum adnuntiari cognoscique posset, quid in prouincia quaque gereretur, iuuenes primo modicis interuallis per militaris uias, dehinc uehicula disposuit. commodius id uisum est, ut qui a loco idem perferunt litteras, interrogari quoque, si quid res exigant, possint.

et quo celer atque sub manus annuntio cognosco possum quis in prouincia quisque gero iuuenis primus modicus interuallum per militaris uia dehinc uehiculum dispono commodus is uideo sum ut qui ab locus idem perfero littera interrogo quoque si quis res exigo possum


poetica summatim attigit. unus liber extat scriptus ab eo hexametris uersibus, cuius et argumentum et titulus est 'Sicilia'; extat alter aeque modicus 'epigrammatum,' quae fere tempore balinei meditabatur. nam tragoediam magno impetu exorsus, non succedenti stilo, aboleuit quaerentibusque amicis, quidnam Aiax ageret, respondit Aiacem suum in spongiam incubuisse.

poeticus summatim attigo unus liber extat scribo ab is hexameter uersus qui et argumentum et titulus sum sicilia extat alter aequus modicus epigramma qui fere tempus balinei meditor nam tragoedia magnus impetus exordior non succedo stilus aboleo quaero amicus quisnam ajax ago respondeo ajax suus in spongia incubo


Ianum Quirinum semel atque iterum a condita urbe ante memoriam suam clausum in multo breuiore temporis spatio terra marique pace parta ter clusit. bis ouans ingressus est urbem, post Philippense et rursus post Siculum bellum. curulis triumphos tris egit, Delmaticum, Actiacum, Alexandrinum, continuo triduo omnes.

janus quirinus semel atque iterum ab condio urbs ante memoria suus claudo in multus breuis tempus spatium terra mare pax pario ter claudo bis ouo ingredior sum urbs post philippensis et rursus post siculis bellum curulis triumphus tres ago dalmaticus actiacus alexandrinus continuo triduum omnis


impetratisque a senatu decem adiutoribus unum quemque equitum rationem uitae reddere coegit atque in exprobratis alios poena, alios ignominia notauit, plures admonitione, sed uaria. lenissimum genus admonitionis fuit traditio coram pugillarium, quos taciti et ibidem statim legerent; notauitque aliquos, quod pecunias leuioribus usuris mutuati grauiore faenore collocassent.

impetro ab senatus decem adiutor unus quisque eques ratio uita reddo cogo atque in exprobro alius poena alius ignominia noto multus admonitio sed uarius lenis genus admonitio sum traditio coram pugillaris qui taceo et ibidem statim lego noto aliquis qui pecunia leuis usura mutuor grauis faenus colloco


Patris patriae cognomen uniuersi repentino maximoque consensu detulerunt ei: prima plebs legatione Antium missa; dein, quia non recipiebat, ineunti Romae spectacula frequens et laureata; mox in curia senatus, neque decreto neque adclamatione, sed per Valerium Messalam is mandantibus cunctis:

patrae patria cognomen uniuersus repentinus magnus consensus defero is primus plebs legatio antius mitto deinde quia non recipio ineo roma spectaculum frequens et laureatus mox in curia senatus neque decretum neque adclamatio sed per valerius messalla is mando cunctus


cibi—nam ne haec quidem omiserim—minimi erat atque uulgaris fere. secundarium panem et pisciculos minutos et caseum bibulum manu pressum et ficos uirides biferas maxime appetebat; uescebaturque et ante cenam quocumque tempore et loco, quo stomachus desiderasset. uerba ipsius ex epistulis sunt: 'nos in essedo panem et palmulas gustauimus.'

cibus nam ne hic quidem omitto minimus sum atque uulgaris fere secundarius panis et pisciculus minuo et caseus bibulis manus premo et ficos viridis bifer magnus appeto vesco et ante cena quicumque tempus et locus quo stomachus desidero uerbum ipse ex epistula sum nos in essedum panis et palmula gusto


et quo constantius cetera quoque exequeretur, in locum tr. pl. forte demortui candidatum se ostendit, quanquam patricius necdum senator. sed aduersante conatibus suis M. Antonio consule, quem uel praecipuum adiutorem sperauerat, ac ne publicum quidem et translatiuum ius ulla in re sibi sine pactione grauissimae mercedis impertiente, ad optimates se contulit, quibus eum inuisum sentiebat, maxime quod D. Brutum obsessum Mutinae prouincia a Caesare data et per senatum confirmata expellere armis niteretur.

et quo consto ceterus quoque exsequor in locus tr pl fors demorior candido sui ostendo quamquam patricius necdum senator sed adverso conatus suus m antonius consul qui uel praecipuus adiutor spero atque ne publicus quidem et translativus ius ullus in res sui sine pactio gravis merces impertio ad optimas sui confero qui is inuideo sentio magnus qui d brutus obsedeo mutina prouincia ab caesaris do et per senatus confirmo expello arma niteo


tabulas ueterum aerari debitorum, uel praecipuam calumniandi materiam, exussit; loca in urbe publica iuris ambigui possessoribus adiudicauit; diuturnorum reorum et ex quorum sordibus nihil aliud quam uoluptas inimicis quaereretur nomina aboleuit condicione proposita, ut si quem quis repetere uellet, par periculum poenae subiret. ne quod autem maleficium negotiumue inpunitate uel mora elaberetur, triginta amplius dies, qui honoraris ludis occupabantur, actui rerum accommodauit.

tabula uetus aerarius debitor uel praecipuus calumnio materia exuro locum in urbs publicus ius ambiguus possessor adiudico diuturnus reus et ex qui sordes nihil alius quam uoluptas inimicus quaero nomen aboleo condicio propono ut si qui quis repeto uolo par periculum poena subeo ne qui autem maleficium negotium impunitas uel mora elabor triginta amplus dies qui honorarius ludus occupo actus res accommodo


quodam autem muneris die Parthorum obsides tunc primum missos per mediam harenam ad spectaculum induxit superque se subsellio secundo collocauit. solebat etiam citra spectaculorum dies, si quando quid inuisitatum dignumque cognitu aduectum esset, id extra ordinem quolibet loco publicare, ut rhinocerotem apud Saepta, tigrim in scaena, anguem quinquaginta cubitorum pro comitio.

quidam autem munus dies parthus obses tunc primus mitto per medius harena ad spectaculum induco supo sui subsellium secundus colloco soleo etiam citer spectaculum dies si quando quis inuisitatus dignus cognitus adueho sum is extra ordo quilibet locus publico ut rhinoceros apud saeptum tigris in scaena anguis quinquaginta cubitum pro comitium


Mors quoque eius, de qua dehinc dicam, diuinitasque post mortem euidentissimis ostentis praecognita est. cum lustrum in campo Martio magna populi frequentia conderet, aquila eum saepius circumuolauit transgressaque in uicinam aedem super nomen Agrippae ad primam litteram sedit; quo animaduerso uota, quae in proximum lustrum suscipi mos est, collegam suum Tiberium nuncupare iussit: nam se, quanquam conscriptis paratisque iam tabulis, negauit suscepturum quae non esset soluturus.

mors quoque is de qui dehinc dico divinitas post mors evidens ostendo praecognosco sum cum lustrum in campus martius magnus populus frequentia condo aquila is saepis circumvolo transgredior in uicinus aedes super nomen agrippa ad primus littera sedeo quo animaduerso uotum qui in propior lustrum suscipio mos sum collega suus tiberis nuncuparis iubeo nam sui quamquam conscribo paro iam tabula nego suscipio qui non sum solvo


In ceteris partibus uitae continentissimum constat ac sine suspicione ullius uitii. habitauit primo iuxta Romanum forum supra Scalas anularias, in domo quae Calui oratoris fuerat; postea in Palatio, sed nihilo minus aedibus modicis Hortensianis, et neque laxitate neque cultu conspicuis, ut in quibus porticus breues essent Albanarum columnarum et sine marmore ullo aut insigni pauimento conclauia. ac per annos amplius quadraginta eodem cubiculo hieme et aestate mansit, quamuis parum salubrem ualitudini suae urbem hieme experiretur assidueque in urbe hiemaret.

in ceterus pars uita contineo consto atque sine suspicio ullus vitium habito primus iuxta romanus forum supra scala anularius in domus qui calvus orator sum postea in palatium sed nihilum paruus aedes modicus hortensianus et neque laxitas neque cultus conspicuus ut in qui porticus brevis sum albanaris columnaris et sine marmor ullus aut insignio pavimentum conclave atque per annus amplus quadraginta idem cubiculum hiems et aestas maneo quamuis parum salubris ualitudo suus urbs hiems experior assiduus in urbs hiemo


Quasdam et anniuersarias ac tempore certo recurrentes experiebatur; nam sub natalem suum plerumque languebat; et initio ueris praecordiorum inflatione temptabatur, austrinis autem tempestatibus grauedine. quare quassato corpore neque frigora neque aestus facile tolerabat.

quidam et anniversarius atque tempus certus recurro experior nam sub natal suus plerusque langueo et initium uerus praecordia inflatio tento austrinus autem tempestas grauedo quare quasso corpus neque frigus neque aestus facilis tolero


Quo natus est die, cum de Catilinae coniuratione ageretur in curia et Octauius ob uxoris puerperium serius affuisset, nota ac uulgata res est P. Nigidium comperta morae causa, ut horam quoque partus acceperit, affirmasse dominum terrarum orbi natum. Octauio postea, cum per secreta Thraciae exercitum duceret, in Liberi patris luco barbara caerimonia de filio consulenti, idem affirmatum est a sacerdotibus, quod infuso super altaria mero tantum flammae emicuisset, ut supergressa fastigium templi ad caelum usque ferretur, unique omnino Magno Alexandro apud easdem aras sacrificanti simile prouenisset ostentum.

quo nascor sum dies cum de catilina coniuratio ago in curia et octavius ob uxor puerperium serus adsum nosco atque vulgo res sum p nigidius comperio mora causa ut hora quoque pario accipio affirmo dominus terra orbus natus octavius postea cum per secerno thracia exercitus duco in liber pater lucus barbarum caerimonia de filius consulo idem affirmo sum ab sacerdos qui infundo super altare merus tantus flamma emico ut supergredior fastigium templum ad caelum usque fero unus omnino magnus alexander apud idem ara sacrifico similis provenio ostendo


adulteria quidem exercuisse ne amici quidem negant, excusantes sane non libidine, sed ratione commissa, quo facilius consilia aduersariorum per cuiusque mulieres exquireret. M. Antonius super festinatas Liuiae nuptias obiecit et feminam consularem e triclinio uiri coram in cubiculum abductam, rursus in conuiuium rubentibus auriculis incomptiore capillo reductam; dimissam Scriboniam, quia liberius doluisset nimiam potentiam paelicis; condiciones quaesitas per amicos, qui matres familias et adultas aetate uirgines denudarent atque perspicerent, tamquam Toranio mangone uendente.

adulterium quidem exerceo ne amicus quidem nego excuso sanus non libido sed ratio committo quo facilis consilium adversarius per quisque mulier exquiro m antonius super festino livia nuptiae obiacio et femina consularis e triclinium uir coram in cubiculum abduco rursus in conuiuium rubeo auriculis incomis capillus reduco dimitto scriboniam quia liber doleo nimius potentia paelicis condicio quaero per amicus qui mater familia et adoleo aetas uirgo denudo atque perspicio tamquam toranius mango vendo


Q. Catulus post dedicatum Capitolium duabus continuis noctibus somniauit: prima, Iouem Optimum Maximum e praetextatis compluribus circum aram ludentibus unum secreuisse atque in eius sinum signum rei p. quod manu gestaret reposuisse; at insequenti, animaduertisse se in gremio Capitolini Iouis eundem puerum, quem cum detrahi iussisset, prohibitum monitu dei, tamquam is ad tutelam rei p. educaretur; ac die proximo obuium sibi Augustum, cum incognitum alias haberet, non sine admiratione contuitus simillimum dixit puero, de quo somniasset. quidam prius somnium Catuli aliter exponunt, quasi Iuppiter compluribus praetextatis tutorem a se poscentibus unum ex eis demonstrasset, ad quem omnia desideria sua referrent, eiusque osculum delibatum digitis ad os suum rettulisset.

q catulus post dedico capitolium duo continuus nox somnio primus iuppiter bonus magnus e praetextatus complures circum ara ludo unus secerno atque in is sinum signum res p qui manus gesto repono at insequor animaduertisse sui in gremium capitolinus iuppiter idem puer qui cum detraho iubeo prohibeo moneo deus tamquam is ad tutela res p educo atque dies propior obvius sui augustus cum incognitus alius habeo non sine admiratio contueor similis dico puer de quo somnio quidam prior somnium catulis aliter expono quasi iuppiter complures praetextatus tutor ab sui posco unus ex is demonstro ad qui omnis desiderium suus refero is osculis delibo digitus ad os suus refero


mox Scriboniam in matrimonium accepit nuptam ante duobus consularibus, ex altero etiam matrem. cum hac quoque diuortium fecit, 'pertaesus,' ut scribit, 'morum peruersitatem eius,' ac statim Liuiam Drusillam matrimonio Tiberi Neronis et quidem praegnantem abduxit dilexitque et probauit unice ac perseueranter.

mox scriboniam in matrimonium accipio nupta ante duo consularis ex alter etiam mater cum hic quoque divortium facio pertaedet ut scribo mos peruersitas is atque statim livia drusilla matrimonium tiberis nero et quidem praegno abduco diligo et probo unicus atque perseveranter


ex quibus siue criminibus siue maledictis infamiam impudicitiae facillime refutauit et praesentis et posterae uitae castitate; item lautitiarum inuidiam, cum et Alexandria capta nihil sibi praeter unum murrinum calicem ex instrumento regio retinuerit et mox uasa aurea assiduissimi usus conflauerit omnia. circa libidines haesit, postea quoque, ut ferunt, ad uitiandas uirgines promptior, quae sibi undique etiam ab uxore conquirerentur. aleae rumorem nullo modo expauit lusitque simpliciter et palam oblectamenti causa etiam senex ac praeterquam Decembri mense aliis quoque festis et profestis diebus.

ex qui siue crimen siue maledictum infamia impudicitia facilis refuto et praesum et posterus uita castitas item lautitia inuidia cum et alexandrea capio nihil sui praeter unus murrina calix ex instrumentum regius retineo et mox uasum aureus assiduus utor conflo omnis circa libido haereo postea quoque ut fero ad vitio uirgo promptus qui sui undique etiam ab uxor conquaero alea rumor nullus modo expauesco ludo simplex et palam oblectamentum causa etiam senex atque praeterquam december mensis alius quoque festus et profestus dies


eidem populo promissum quidem congiarium reposcenti bonae se fidei esse respondit; non promissum autem flagitanti turpitudinem et impudentiam edicto exprobrauit affirmauitque non daturum se quamuis dare destinaret. nec minore grauitate atque constantia, cum proposito congiario multos manumissos insertosque ciuium numero comperisset, negauit accepturos quibus promissum non esset, ceterisque minus quam promiserat dedit, ut destinata summa sufficeret.

idem populus promitto quidem congiarium reposco bonus sui fides sum respondeo non promitto autem flagito turpitudo et impudentia edictum exprobro affirmo non do sui quamuis do destino neque paruus grauitas atque constantia cum propono congiarius multus manumitto insero ciuis numerus comperio nego accipio qui promitto non sum ceter paruus quam promitto do ut destino summus sufficio


filiam et neptes ita instituit, ut etiam lanificio assuefaceret uetaretque loqui aut agere quicquam nisi propalam et quod in diurnos commentarios referretur; extraneorum quidem coetu adeo prohibuit, ut L. Vinicio, claro decoroque iuueni, scripserit quondam parum modeste fecisse eum, quod filiam suam Baias salutatum uenisset.

filia et neptis ita instituo ut etiam lanificium assuefacio veto loquor aut ago quisquam nisi propalam et qui in diurnus commentarius refero extraneus quidem coitus adeo prohibeo ut l vinicius clarus decoro juvenis scribo quondam parum modestus facio is qui filia suus baiae saluto uenio


neque post bella ciuilia aut in contione aut per edictum ullos militum commilitones appellabat, sed milites, ac ne a filiis quidem aut priuignis suis imperio praeditis aliter appellari passus est, ambitiosius id existimans, quam aut ratio militaris aut temporum quies aut sua domusque suae maiestas postularet.

neque post bellum ciuilis aut in contio aut per edictum ullus miles commilito appello sed miles atque ne ab filius quidem aut priuignus suus imperium praeditus aliter appello patior sum ambitiosus is existimo quam aut ratio militaris aut tempus quies aut suus domus suus maiestas postulo


ἀσφαλὴς γάρ ἐστʼ ἀμείνων ἢ θρασὺς στρατηλάτης et: 'sat celeriter fieri quidquid fiat satis bene.' proelium quidem aut bellum suscipiendum omnino negabat, nisi cum maior emolumenti spes quam damni metus ostenderetur. nam minima commoda non minimo sectantis discrimine similes aiebat esse aureo hamo piscantibus, cuius abrupti damnum nulla captura pensari posset.

et satis celer fio quisquis fio satis bene proelium quidem aut bellum suscipio omnino nego nisi cum magnus emolumentum spes quam damnum metus ostendo nam minimus commodus non paruus sector discrimen similis aio sum aureus hamus piscor qui abrumpo damnum nullus captura penso possum


De reddenda re p. bis cogitauit: primum post oppressum statim Antonium, memor obiectum sibi ab eo saepius, quasi per ipsum staret ne redderetur; ac rursus taedio diuturnae ualitudinis, cum etiam magistratibus ac senatu domum accitis rationarium imperii tradidit. sed reputans et se priuatum non sine periculo fore et illam plurium arbitrio temere committi, in retinenda perseuerauit, dubium euentu meliore an uoluntate.

de reddo res p bis cogito primus post opprimo statim antonius memor obicio sui ab is saepis quasi per ipse sto ne reddo atque rursus taedium diuturnus ualetudo cum etiam magistratus atque senatus domus accio rationarium imperium trado sed reputo et sui priuo non sine periculum sum et ille multus arbitrium temere committo in retineo perseuero dubius euentus bonus an uoluntas


sententias de maiore negotio non more atque ordine sed prout libuisset perrogabat, ut perinde quisque animum intenderet ac si censendum magis quam adsentiendum esset.

sententia de magnus negotium non mos atque ordo sed prout libet perrogo ut perinde quisque animus intendo atque si censeo magis quam assentior sum


sed ut cognouit Antonium post fugam a M. Lepido receptum ceterosque duces et exercitus consentire pro partibus, causam optimatium sine cunctatione deseruit, ad praetextum mutatae uoluntatis dicta factaque quorundam calumniatus, quasi alii se puerum, alii ornandum tollendumque iactassent, ne aut sibi aut ueteranis par gratia referretur. et quo magis paenitentiam prioris sectae approbaret, Nursinos grandi pecunia et quam pendere nequirent multatos extorres oppido egit, quod Mutinensi acie interemptorum ciuium tumulo publice extructo ascripserant pro libertate eos occubuisse.

sed ut cognosco antonius post fuga ab m lepidus recipio ceter dux et exercitus consentio pro pars causa optimas sine cunctatio desero ad praetextus muto uoluntas dictum facio quidam calumnior quasi alius sui puer alius orno tollo iacto ne aut sui aut ueteranus par gratia refero et quo magis paenitentia prior secta approbo nursini grandis pecunia et quam pendeo nequeo multo extorris oppidum ago qui mutinensis acies interimo ciuis tumulus publicus exstruo ascribo pro libertas is occumbo


decedens Macedonia, prius quam profiteri se candidatum consulatus posset, mortem obiit repentinam, superstitibus liberis Octauia maiore, quam ex Ancharia, et Octauia minore item Augusto, quos ex Atia tulerat. Atia M. Atio Balbo et Iulia, sorore C. Caesaris, genita est. Balbus, paterna stirpe Aricinus, multis in familia senatoriis imaginibus, a matre Magnum Pompeium artissimo contingebat gradu functusque honore praeturae inter uigintiuiros agrum Campanum plebi Iulia lege diuisit.

decedo macedonius prior quam profiteor sui candido consulatus possum mors obeo repentinus superstes liber octavia magnus quam ex ancharia et octavia paruus item augustus qui ex atius fero atius m atius balbus et julius soror que caesar gigno sum balbus paternus stirps aricia multus in familia senatorius imago ab mater magnus pompejus artus contingo gradus fungor honor praetura inter uigintiuiri ager campanus plebs julius lex diuido


Forma fuit eximia et per omnes aetatis gradus uenustissima, quamquam et omnis lenocinii neglegens; in capite comendo tam incuriosus, ut raptim compluribus simul tonsoribus operam daret ac modo tonderet modo raderet barbam eoque ipso tempore aut legeret aliquid aut etiam scriberet. uultu erat uel in sermone uel tacitus adeo tranquillo serenoque, ut quidam e primoribus Galliarum confessus sit inter suos, eo se inhibitum ac remollitum, quo minus, ut destinarat, in transitu Alpium per simulationem conloquii propius admissus in praecipitium propelleret.

forma sum eximius et per omnis aetas gradus venustus quamquam et omnis lenocinium neglego in caput como tam incuriosus ut raptim complures simul tonsor opera do atque modo tondeo modo rado barba eo ipse tempus aut lego aliquis aut etiam scribo uultus sum uel in sermo uel taceo adeo tranquillus serenus ut quidam e primoris galliaris confiteor sum inter suus is sui inhibeo atque remollio quo paruus ut destino in transeo alpis per simulatio colloquium propius admitto in praecipitium propello


Sponsam habuerat adulescens P. Seruili Isaurici filiam, sed reconciliatus post primam discordiam Antonio, expostulantibus utriusque militibus ut et necessitudine aliqua iungerentur, priuignam eius Claudiam, Fuluiae ex P. Clodio filiam, duxit uxorem uixdum nubilem ac simultate cum Fuluia socru orta dimisit intactam adhuc et uirginem.

sponsa habeo adulescens p seruilis isauricus filia sed reconcilio post primus discordia antonius expostulo uterque miles ut et necessitudo aliqui jungo privigna is claudia fulvius ex p claudius filia duco uxor uix nubilis atque simultas cum fulvius socrus orior dimitto intactus adhuc et uirgo


Forte Puteolanum sinum praeteruehenti uectores nautaeque de naui Alexandrina, quae tantum quod appulerat, candidati coronatique et tura libantes fausta omina et eximias laudes congesserant: per illum se uiuere, per illum nauigare, libertate atque fortunis per illum frui. qua re admodum exhilaratus quadragenos aureos comitibus diuisit iusque iurandum et cautionem exegit a singulis, non alio datam summam quam in emptionem Alexandrinarum mercium absumpturos.

fors puteolanus sinum praetervehor uector nauta de no alexandrinus qui tantus qui appello candidatus corono et tus libo faustus omen et eximius laus congero per ille sui uiuo per ille nauigaris libertas atque fortuna per ille fruor qui res admodum exhilaro quadrageni aureus comes diuido jus iuro et cautio exigo ab singuli non alius do summa quam in emptio alexandrinaris mercium absumo


Post cibum meridianum, ita ut uestitus calciatusque erat, retectis pedibus paulisper conquiescebat opposita ad oculos manu. a cena in lecticulam se lucubratoriam recipiebat; ibi, donec residua diurni actus aut omnia aut ex maxima parte conficeret, ad multam noctem permanebat. in lectum inde transgressus non amplius cum plurimum quam septem horas dormiebat, ac ne eas quidem continuas, sed ut in illo temporis spatio ter aut quater expergisceretur.

post cibus meridianus ita ut uestio calceatus sum retego pes paulisper conquiesco oppono ad oculus manus ab cena in lecticula sui lucubratorius recipio ibi donec residuus diurnus ago aut omnis aut ex maximus pars confacio ad multa nox permaneo in lectus inde transgredior non amplus cum multus quam septem hora dormio atque ne is quidem continuo sed ut in ille tempus spatium ter aut quater expergiscor


Exegit et ipse in uicem ab amicis beniuolentiam mutuam, tam a defunctis quam a uiuis. nam quamuis minime appeteret hereditates, ut qui numquam ex ignoti testamento capere quicquam sustinuerit, amicorum tamen suprema iudicia morosissime pensitauit, neque dolore dissimulato, si parcius aut citra honorem uerborum, neque gaudio, si grate pieque quis se prosecutus fuisset. legata uel partes hereditatium a quibuscumque parentibus relicta sibi aut statim liberis eorum concedere aut, si pupillari aetate essent, die uirilis togae uel nuptiarum cum incremento restituere consueuerat.

exigo et ipse in uicis ab amicus benevolentia mutuus tam ab defungor quam ab uiuus nam quamuis paruus appeto hereditas ut qui numquam ex ignosco testamentum capio quisquam sustineo amicus tamen superus iudicium morosus pensito neque dolor dissimulo si parcus aut citer honor uerbum neque gaudium si gratus pius quis sui prosequor sum lego uel pars hereditas ab quicumque parens relinquo sui aut statim liber is concedo aut si pupillaris aetas sum dies uirilis toga uel nuptiae cum incrementum restituo consuesco


Prouincias ualidiores et quas annuis magistratuum imperiis regi nec facile nec tutum erat, ipse suscepit, ceteras proconsulibus sortito permisit; et tamen nonnullas commutauit interdum atque ex utroque genere plerasque saepius adiit. urbium quasdam, foederatas sed ad exitium licentia praecipites, libertate priuauit, alias aut aere alieno laborantis leuauit aut terrae motu subuersas denuo condidit aut merita erga populum R. adlegantes Latinitate uel ciuitate donauit. nec est, ut opinor, prouincia, excepta dum taxat Africa et Sardinia, quam non adierit. in has fugato Sex. Pompeio traicere ex Sicilia apparantem continuae et immodicae tempestates inhibuerunt nec mox occasio aut causa traiciendi fuit.

prouincia ualidus et qui annuus magistratus imperium rex neque facilis neque tueor sum ipse suscipio ceterus proconsul sortior permitto et tamen nonnullus commuto interdum atque ex uterque genus plerusque saepis adeo urbs quidam foedero sed ad exitium licentia praeceps libertas priuo alius aut aer alienus laboro leuo aut terra motus subuerto denuo condo aut mereo erga populus romanus allego latinitas uel ciuitas dono neque sum ut opinor prouincia excipio dum taxo africanus et sardinia quam non adeo in hic fugo sex pompejus traicio ex sicilia apparo continuus et immodicus tempestas inhibeo neque mox occasio aut causa traicio sum


quo autem lecti probatique et religiosius et minore molestia senatoria munera fungerentur, sanxit, ut prius quam consideret quisque ture ac mero supplicaret apud aram eius dei, in cuius templo coiretur, et ne plus quam bis in mense legitimus senatus ageretur, Kalendis et Idibus, neue Septembri Octobriue mense ullos adesse alios necesse esset quam sorte ductos, per quorum numerum decreta confici possent; sibique instituit consilia sortiri semenstria, cum quibus de negotiis ad frequentem senatum referendis ante tractaret.

quo autem lego probo et religiosus et paruus molestia senatorius munus fungor sancio ut prior quam consido quisque tus atque merus supplico apud ara is deus in qui templum coeo et ne multus quam bis in mensis legitimus senatus ago kalendae et idus neue september october mensis ullus adsum alius necesse sum quam sors duco per qui numerus decretum conficio possum sui instituo consilium sortior semestris cum qui de negotium ad frequens senatus refero ante tracto


decimam legionem contumacius parentem cum ignominia totam dimisit, item alias immodeste missionem postulantes citra commoda emeritorum praemiorum exauctorauit. cohortes, si quae cessissent loco, decimatas hordeo pauit. centuriones statione deserta, itidem ut manipulares, capitali animaduersione puniit, pro cetero delictorum genere uariis ignominis adfecit, ut stare per totum diem iuberet ante praetorium, interdum tunicatos discinctosque, nonnumquam cum decempedis, uel etiam caespitem portantes.

decimus legio contumax parens cum ignominia totus dimitto item alius immodestus missio postulo citer commodus emereo praemium exauctoro cohors si qui cedo locus decimo hordeum pasco centurio statio desero itidem ut manipularis capitalis animaduersio punio pro ceterus delictum genus uarius ignominia afficio ut sto per totus dies iubeo ante praetorium interdum tunico discingo nonnumquam cum decempeda uel etiam caespes porto


Clementiae ciuilitatisque eius multa et magna documenta sunt. ne enumerem, quot et quos diuersarum partium uenia et incolumitate donatos principem etiam in ciuitate locum tenere passus sit: Iunium Nouatum et Cassium Patauinum e plebe homines alterum pecunia, alterum leui exilio punire satis habuit, cum ille Agrippae iuuenis nomine asperrimam de se epistulam in uulgus edidisset, hic conuiuio pleno proclamasset neque uotum sibi neque animum deesse confodiendi eum.

clementia civilitas is multus et magnus documentum sum ne enumero quot et qui diuerto pars uenia et incolumitas dono princeps etiam in ciuitas locus teneo patior sum junius nouatus et casseius patavinus e plebs homo alter pecunia alter leuis exsilium punio satis habeo cum ille agrippa iuuenis nomen asper de sui epistula in uulgus edo hic conuiuium plenus proclamo neque uotum sui neque animus desum confodio is