C. Caligula

CC BY 4.0 (estate-derived fields); included text keeps its per-record source license

Reuse requires the attribution line above (CC BY 4.0). Text records carry their own license_id; only open-display licenses appear in this file.

Licensed lexica and citation-only authorities are excluded from bulk dumps by construction — cite the authority, never reprint it.


Pudicitiae neque suae neque alienae pepercit. M. Lepidum, Mnesterem pantomimum, quosdam obsides dilexisse fertur commercio mutui stupri. Valerius Catullus, consulari familia iuuenis, stupratum a se ac latera sibi contubernio eius defessa etiam uociferatus est. super sororum incesta et notissimum prostitutae Pyrallidis amorem non temere ulla inlustriore femina abstinuit.

pudicitia neque suus neque alienus parco m lepidus mnesterem pantomimus quidam obses diligo fero commercium mutuus stuprum valerius catullus consularis familia iuuenis stupro ab sui atque latus sui contubernium is defatiscor etiam vocifero sum super soror incesto et nosco prostituo pyrallidis amor non temere ullus illustris femina abstineo


reliquas sorores nec cupiditate tanta nec dignatione dilexit, ut quas saepe exoletis suis prostrauerit; quo facilius eas in causa Aemili Lepidi condemnauit quasi adulteras et insidiarum aduersus se conscias ei nec solum chirographa omnium requisita fraude ac stupro diuulgauit, sed et tres gladios in necem suam praeparatos Marti Vltori addito elogio consecrauit.

reliquus soror neque cupiditas tantus neque dignatio diligo ut qui saepe exoletus suus prostrauerit quo facilis is in causa aemilis lepidus condemno quasi adultero et insidiaris aduersus sui conscio is neque solus chirographon omnis requaero fraus atque stuprum divulgo sed et tres gladius in nex suus praeparo martius vltor addo elogium consecro


Nepotatus sumptibus omnium prodigorum ingenia superauit, commentus nouum balnearum usum, portentosissima genera ciborum atque cenarum, ut calidis frigidisque unguentis lauaretur, pretiosissima margarita aceto liquefacta sorberet, conuiuis ex auro panes et obsonia apponeret, aut frugi hominem esse oportere dictitans aut Caesarem. quin et nummos non mediocris summae e fastigio basilicae Iuliae per aliquot dies sparsit in plebem.

nepotor sumptus omnis prodigus ingenium supero comminiscor nouus balnearis usus portentosus genus cibus atque cena ut calidus frigidus unguentum lavo pretiosus margaritum acetum liquefacio sorbeo conuiua ex aurum panis et obsonium appono aut frugi homo sum oportet dictito aut caesaris quin et nummus non mediocris summa e fastigium basilica julius per aliquot dies spargo in plebs


templum etiam numini suo proprium et sacerdotes et excogitatissimas hostias instituit. in templo simulacrum stabat aureum iconicum amiciebaturque cotidie ueste, quali ipse uteretur. magisteria sacerdotii ditissimus quisque et ambitione et licitatione maxima uicibus comparabant. hostiae erant phoenicopteri, pauones, tetraones, numidicae, meleagrides, phasianae, quae generatim per singulos dies immolarentur.

templum etiam numen suus proprius et sacerdos et excogito hostio instituo in templum simulacrum sto aureus iconicus amiciebaturque cottidie uestis qual ipse uto magisterius sacerdotium dives quisque et ambitio et licitatio maximus uicis comparo hostia sum phoenicopterus pauones tetrao numidicae meleagrides phasiana qui generatim per singuli dies immolo


multos honesti ordinis deformatos prius stigmatum notis ad metalla et munitiones uiarum aut ad bestias condemnauit aut bestiarum more quadripedes cauea coercuit aut medios serra dissecuit, nec omnes grauibus ex causis, uerum male de munere suo opinatos, uel quod numquam per genium suum deierassent.

multus honestus ordo deformo prior stigma nosco ad metallum et munitio uia aut ad bestia condemno aut bestia mos quadripedes cauea coerceo aut medius serro disseco neque omnis grauis ex causa uerus malus de munus suus opinor uel qui numquam per genius suus dejero


Condicionem temporum illorum etiam per haec aestimare quiuis possit. nam neque caede uulgata statim creditum est, fuitque suspicio ab ipso Gaio famam caedis simulatam et emissam, ut eo pacto hominum erga se mentes deprehenderet; neque coniurati cuiquam imperium destinauerunt; et senatus in asserenda libertate adeo consensit, ut consules primo non in curiam, quia Iulia uocabatur, sed in Capitolium conuocarent, quidam uero sententiae loco abolendam Caesarum memoriam ac diruenda templa censuerint. obseruatum autem notatumque est in primis Caesares omnes, quibus Gai praenomen fuerit, ferro perisse, iam inde ab eo, qui Cinnanis temporibus sit occisus.

condicio tempus ille etiam per hic aestimaris quivis possum nam neque caedes vulgo statim credo sum sum suspicio ab ipse gaius fama caedes simulo et emitto ut is pacisco homo erga sui mens deprehendo neque conjuro quisquam imperium destino et senatus in assero libertas adeo consentio ut consul primus non in curia quia julius uoco sed in capitolium convoco quidam uerus sententia locus aboleo caesaris memoria atque diruo templum censeo obseruo autem noto sum in primus caesaris omnis qui gaius praenomen sum ferrum pereo iam inde ab is qui cinnanus tempus sum occido


sacrificans respersus est phoenicopteri sanguine; et pantomimus Mnester tragoediam saltauit, quam olim Neoptolemus tragoedus ludis, quibus rex Macedonum Philippus occisus est, egerat; et cum in Laureolo mimo, in quo actor proripiens se ruina sanguinem uomit, plures secundarum certatim experimentum artis darent, cruore scaena abundauit. parabatur et in noctem spectaculum, quo argumenta inferorum per Aegyptios et Aethiopas explicarentur.

sacrificor respergo sum phoenicopterus sanguis et pantomimus mnester tragoedia saltauit quam olim neoptolemus tragoedus ludus qui rex macedones philippus occido sum ago et cum in laureolus mimus in quo actor proripio sui ruina sanguis vomo multus secundaris certatim experimentum ars do cruor scaena abundo paro et in nox spectaculum quo argumentum inferus per aegyptius et aethiopas explico


Plinium arguit ratio temporum. nam qui res Augusti memoriae mandarunt, Germanicum exacto consulatu in Galliam missum consentiunt iam nato Gaio. nec Plini opinionem inscriptio arae quicquam adiuuerit, cum Agrippina bis in ea regione filias enixa sit, et qualiscumque partus sine ullo sexus discrimine puerperium uocetur, quod antiqui etiam puellas pueras, sicut et pueros puellos dictitarent.

plinius arguo ratio tempus nam qui res augustus memoria mando germanicus exigo consulatus in gallia mitto consentio iam natus gaius neque plinius opinio inscriptio ara quisquam adjuvo cum agrippina bis in is regio filia enitor sum et qualiscumque pario sine ullus sexus discrimen puerperium voco qui antiquus etiam puella puera sicut et puer puellus dictito


legata ex testamento Tiberi quamquam abolito, sed et Iuliae Augustae, quod Tiberius suppresserat, cum fide ac sine calumnia repraesentata persoluit. ducentesimam auctionum Italiae remisit; multis incendiorum damna suppleuit; ac si quibus regna restituit, adiecit et fructum omnem uectigaliorum et reditum medii temporis, ut Antiocho Commageno sestertium milies confiscatum.

lego ex testamentum tiberis quamquam abolito sed et julius augusta qui tiberis supprimo cum fides atque sine calumnia repraesento persoluo ducentesima auctio italia remitto multus incendium damno suppleo atque si qui regnum restituo adiicio et fructus omnis vectigalis et redeo medius tempus ut antiochus commagenus sestertius millies confisco


peroraturus stricturum se lucubrationis suae telum minabatur, lenius comptiusque scribendi genus adeo contemnens, ut Senecam tum maxime placentem 'commissiones meras' componere et 'harenam esse sine calce' diceret. solebat etiam prosperis oratorum actionibus rescribere et magnorum in senatu reorum accusationes defensionesque meditari ac, prout stilus cesserat, uel onerare sententia sua quemque uel subleuare, equestri quoque ordine ad audiendum inuitato per edicta.

peroro stringo sui lucubratio suus telis mino lenis como scribo genus adeo contemno ut seneca tum magnus placeo commissio merus compono et harena sum sine calx dico soleo etiam prosper orator actio rescribo et magnus in senatus reus accusatio defensio meditaris atque prout stilus cedo uel onero sententia suus quisque uel subleuaris equester quoque ordo ad audio invito per edico


Romae publico epulo seruum ob detractam lectis argenteam laminam carnifici confestim tradidit, ut manibus abscisis atque ante pectus e collo pendentibus, praecedente titulo qui causam poenae indicaret, per coetus epulantium circumduceretur. murmillonem e ludo rudibus secum battuentem et sponte prostratum confodit ferrea sica ac more uictorum cum palma discucurrit.

roma publicus epulum seruus ob detraho lectus argenteus lamina carnifex confestim trado ut manus abscido atque ante pectus e collum pendeo praecedo titulus qui causa poena indico per coitus epulor circumduco murmillonem e ludo rudis sui battuentem et sponte prosterno confodio ferreus sica atque mos uictor cum palmo discurro


Incendebat et ipse studia hominum omni genere popularitatis. Tiberio cum plurimis lacrimis pro contione laudato funeratoque amplissime, confestim Pandateriam et Pontias ad transferendos matris fratrisque cineres festinauit, tempestate turbida, quo magis pietas emineret, adiitque uenerabundus ac per semet in urnas condidit; nec minore scaena Ostiam praefixo in biremis puppe uexillo et inde Romam Tiberi subuectos per splendidissimum quemque equestris ordinis medio ac frequenti die duobus ferculis Mausoleo intulit, inferiasque is annua religione publice instituit, et eo amplius matri circenses carpentumque quo in pompa traduceretur.

incendo et ipse studium homo omnis genus popularitas tiberius cum multus lacrima pro contio laudo funero amplus confestim pandateriam et pontia ad transfero mater frater cinis festino tempestas turbidus quo magis pietas emineo adeo venerabundus atque per sui in urna condo neque paruus scaena ostia praefigo in biremis puppis uexillum et inde roma tiberis subveho per splendidus quisque equester ordo medium atque frequens dies duo ferculis mausoleum infero inferiae is annuus religio publicus instituo et is amplus mater circensis carpentum quo in pompa traduco


quam quo magis confirmaret, amissa Iunia ex partu Enniam Naeuiam, Macronis uxorem, qui tum praetorianis cohortibus praeerat, sollicitauit ad stuprum, pollicitus et matrimonium suum, si potitus imperio fuisset; deque ea re et iure iurando et chirographo cauit. per hanc insinuatus Macroni ueneno Tiberium adgressus est, ut quidam opinantur, spirantique adhuc detrahi anulum et, quoniam suspicionem retinentis dabat, puluinum iussit inici atque etiam fauces manu sua oppressit, liberto, qui ob atrocitatem facinoris exclamauerat, confestim in crucem acto.

quam quo magis confirmo amitto junius ex partus enniam naevius macro uxor qui tum praetorianus cohors praesum sollicito ad stuprum polliceor et matrimonium suus si potior imperium sum de is res et ius iuro et chirographon caveo per hic insinuo macro uenenum tiberis aggredior sum ut quidam opinor spiro adhuc detraho anulus et quoniam suspicio retineo do pulvinus iubeo inicio atque etiam fauces manus suus opprimo libertus qui ob atrocitas facinus exclamo confestim in crux ago


et noctibus quidem plenam fulgentemque lunam inuitabat assidue in amplexus atque concubitum, interdiu uero cum Capitolino Ioue secreto fabulabatur, modo insusurrans ac praebens in uicem aurem, modo clarius nec sine iurgiis. nam uox comminantis audita est: ἤ μ' ἀνάειρ' ἢ ἐγὼ σέ, donec exoratus, ut referebat, et in contubernium ultro inuitatus super templum Diui Augusti ponte transmisso Palatium Capitoliumque coniunxit. mox, quo propior esset, in area Capitolina nouae domus fundamenta iecit.

et nox quidem plenus fulgeo luna invito assiduus in amplector atque concubo interdiu uerus cum capitolinus iuppiter secretum fabulor modo insusurro atque praebeo in uicis auris modo clarus neque sine jurgium nam uox commino audio sum donec exoro ut refero et in contubernium ultro inuito super templum diuus augustus pons transmitto palatium capitolium conjungo mox quo propior sum in area capitolinus nouus domus fundamentum jacio


scio plerosque existimasse talem a Gaio pontem excogitatum aemulatione Xerxis, qui non sine admiratione aliquanto angustiorem Hellespontum contabulauerit; alios, ut Germaniam et Britanniam, quibus imminebat, alicuius inmensi operis fama territaret. sed auum meum narrantem puer audiebam, causam operis ab interioribus aulicis proditam, quod Thrasyllus mathematicus anxio de successore Tiberio et in uerum nepotem proniori affirmasset non magis Gaium imperaturum quam per Baianum sinum equis discursurum.

scio plerus existimo talis ab gaius pons excogitas aemulatio xerxes qui non sine admiratio aliquantus angustus hellespontus contabulo alius ut germania et britannia qui immineo aliquis immensus opus fama territo sed auus meus narro puer audio causa opus ab interior aulicus prodeo qui thrasyllus mathematicus anxius de successor tiberius et in uerus nepos pronus affirmo non magis gaius impero quam per baianus sinum equus discurro


consul deinde iterum creatus ac prius quam honorem iniret ad componendum Orientis statum expulsus, cum Armeniae regem deuicisset, Cappadociam in prouinciae formam redegisset, annum agens aetatis quartum et tricensimum diuturno morbo Antiochiae obiit, non sine ueneni suspicione. nam praeter liuores, qui toto corpore erant, et spumas, quae per os fluebant, cremati quoque cor inter ossa incorruptum repertum est, cuius ea natura existimatur, ut tinctum ueneno igne confici nequeat.

consul deinde iterum creo atque prior quam honor ineo ad compono oriens status expello cum armenia rex devinco cappadocia in prouincia forma redigo annus ago aetas quartus et tricesimus diuturnus morbus antiochea obeo non sine venenum suspicio nam praeter livor qui totus corpus sum et spumo qui per os fluo cremo quoque cor inter os incorruptus reperio sum qui is natura existimo ut tingo uenenum ignis conficio nequeo


rursus obsides quosdam abductos e litterario ludo clamque praemissos, deserto repente conuiuio, cum equitatu insecutus ueluti profugos ac reprehensos in catenis reduxit; in hoc quoque mimo praeter modum intemperans. repetita cena renuntiantis coactum agmen sic ut erant loricatos ad discumbendum adhortatus est. monuit etiam notissimo Vergili uersu 'durarent secundisque se rebus seruarent.'

rursus obses quidam abduco e litterarius ludo clam praemitto desero repens conuiuium cum equitatus insequor ueluti profugus atque reprehendo in catena reduco in hic quoque mimus praeter modus intempero repeto cena renuntio cogo agmen sic ut sum lorico ad discumbo adhortor sum moneo etiam nosco vergilis uersus duro secundus sui res servo


Animum quoque remittenti ludoque et epulis dedito eadem factorum dictorumque saeuitia aderat. saepe in conspectu prandentis uel comisantis seriae quaestiones per tormenta habebantur, miles decollandi artifex quibuscumque e custodia capita amputabat. Puteolis dedicatione pontis, quem excogitatum ab eo significauimus, cum multos e litore inuitasset ad se, repente omnis praecipitauit, quosdam gubernacula apprehendentes contis remisque detrusit in mare.

animus quoque remitto ludo et epulis dedo idem factor dico saeuitia adsum saepe in conspectus prandeo uel comisantis seria quaestio per tormentum habeo miles decollo artifex quicumque e custodia caput amputo puteoli dedicatio pons qui excogitas ab is significo cum multus e litus invito ad sui repens omnis praecipito quidam gubernaculum apprehendo contus remus detrudo in mare


saepe in cunctos pariter senatores ut Seiani clientis, ut matris ac fratrum suorum delatores, inuectus est prolatis libellis, quos crematos simulauerat, defensaque Tiberi saeuitia quasi necessaria, cum tot criminantibus credendum esset. equestrem ordinem ut scaenae harenaeque deuotum assidue proscidit. infensus turbae fauenti aduersus studium suum exclamauit: 'utinam p. R. unam ceruicem haberet!' cumque Tetrinius latro postularetur, et qui postularent, Tetrinios esse ait.

saepe in cunctus pariter senator ut sejanus cliens ut mater atque frater suus delator inveho sum profero libellus qui cremo simulo defendo tiberis saeuitia quasi necessarius cum tot crimino credo sum equester ordo ut scaena harena devoveo assiduus proscidit infensus turba faveo aduersus studium suus exclamo utinam p romanus unus cervix habeo cum tetrinius latro postulo et qui postulo tetrinios sum aio


Filia uero nata paupertatem nec iam imperatoria modo sed et patria conquerens onera conlationes in alimonium ac dotem puellae recepit. edixit et strenas ineunte anno se recepturum stetitque in uestibulo aedium Kal. Ian. ad captandas stipes, quas plenis ante eum manibus ac sinu omnis generis turba fundebat. nouissime contrectandae pecuniae cupidine incensus, saepe super immensos aureorum aceruos patentissimo diffusos loco et nudis pedibus spatiatus et toto corpore aliquamdiu uolutatus est.

filia uerus nata paupertas neque iam imperatorius modo sed et patria conqueror onus conlatio in alimonium atque doto puella recipio edico et strena ineo annus sui recipio sto in uestibulum aedes kal ian ad capto stipo qui plenus ante is manus atque sinus omnis genus turba fundo nouus contrecto pecunia cupido incendo saepe super immensus aureus acervus pateo diffundo locus et nudus pes spatior et totus corpus aliquamdiu voluto sum


Cum deinde paucos post dies in proximas Campaniae insulas traiecisset, uota pro reditu suscepta sunt, ne minimam quidem occasionem quoquam omittente in testificanda sollicitudine et cura de incolumitate eius. ut uero in aduersam ualitudinem incidit, pernoctantibus cunctis circa Palatium, non defuerunt qui depugnaturos se armis pro salute aegri quique capita sua titulo proposito uouerent.

cos deinde paucus post dies in propior campania insula transjacio uotum pro reditus suscipio sum ne minimus quidem occasio quoquam omitto in testificor sollicitudo et cura de incolumitas is ut uerus in aduerto ualetudo incido pernocto cunctus circa palatium non desum qui depugno sui arma pro salus aeger quisque caput suus titulus propono voveo


Thraeces quosdam Germanis corporis custodibus praeposuit. murmillonum armaturas recidit. Columbo uictori, leuiter tamen saucio, uenenum in plagam addidit, quod ex eo Columbinum appellauit; sic certe inter alia uenena scriptum ab eo repertum est. prasinae factioni ita addictus et deditus, ut cenaret in stabulo assidue et maneret, agitatori Eutycho comisatione quadam in apophoretis uicies sestertium contulit.

thraeces quidam germanus corpus custos praepono murmillonum armo recido columbus uictor leuis tamen saucius uenenum in plaga addo qui ex is columbinus appello sic certus inter alius uenenum scribo ab is reperio sum prasinus factio ita addico et dedo ut ceno in stabulo assiduus et maneo agitator eutychus comisatio quidam in apophoreta uiciens sestertius confero


habuit in matrimonio Agrippinam, M. Agrippae et Iuliae filiam, et ex ea nouem liberos tulit: quorum duo infantes adhuc rapti, unus iam puerascens insigni festiuitate, cuius effigiem habitu Cupidinis in aede Capitolinae Veneris Liuia dedicauit, Augustus in cubiculo suo positam, quotiensque introiret, exosculabatur; ceteri superstites patri fuerunt, tres sexus feminini, Agrippina Drusilla Liuilla, continuo triennio natae; totidem mares, Nero et Drusus et C. Caesar. Neronem et Drusum senatus Tiberio criminante hostes iudicauit.

habeo in matrimonium agrippina m agrippa et julius filia et ex is nouem liber fero qui duo infer adhuc rapio unus iam puerasco insignio festiuitas qui effigies habitus cupido in aedes capitolinus venus livius dedico augustus in cubiculum suus pono quotiensque introeo exosculor ceterus superstito pater sum tres sexus femininus agrippina drusilla livilla continuo triennium nascor totidem maris nero et drusus et que caesar nero et drusus senatus tiberius crimino hostis iudico


uetuit etiam quemquam senatorum sibi occurrere. atque omisso uel dilato triumpho ouans urbem natali suo ingressus est; intraque quartum mensem periit, ingentia facinora ausus et aliquanto maiora moliens, siquidem proposuerat Antium, deinde Alexandream commigrare interempto prius utriusque ordinis electissimo quoque.

ueto etiam quisquam senator sui occurro atque omitto uel differo triumphus ouo urbs natalis suus ingredior sum intro quartus mensis pereo ingens facinus audeo et aliquantus magnus molio siquidem propono antius deinde alexandrea commigraris interimo prior uterque ordo eligo quoque


et iactae itaque moles infesto ac profundo mari et excisae rupes durissimi silicis et campi montibus aggere aequati et complanata fossuris montium iuga, incredibili quidem celeritate, cum morae culpa capite lueretur. ac ne singula enumerem, immensas opes totumque illud Ti. Caesaris uicies ac septies milies sestertium non toto uertente anno absumpsit.

et jacio itaque moles infesto atque profundo mare et excaedo rupes durus silex et campus mons aggero aequo et complano fodio mons iugum incredibilis quidem celeritas cum mora culpa caput luo atque ne singulus enumero immensus ops totus ille tiberius caesar uiciens atque septies millies sestertius non totus verto annus absumo


infantem autem, Iuliam Drusillam appellatam, per omnium dearum templa circumferens Mineruae gremio imposuit alendamque et instituendam commendauit. nec ullo firmiore indicio sui seminis esse credebat quam feritatis, quae illi quoque tanta iam tunc erat, ut infestis digitis ora et oculos simul ludentium infantium incesseret.

infer autem julius drusilla appello per omnis dearis templum circumfero minerva gremium impono alo et instituo commendo neque ullus firmus indicium suus semen sum credo quam feritas qui ille quoque tantus iam tunc sum ut infestus digitus os et oculus simul ludo infer incesso


Prius quam prouincia decederet, consilium iniit nefandae atrocitatis legiones, quae post excessum Augusti seditionem olim mouerant, contrucidandi, quod et patrem suum Germanicum ducem et se infantem tunc obsedissent, uixque a tam praecipiti cogitatione reuocatus, inhiberi nullo modo potuit quin decimare uelle perseueraret. uocatas itaque ad contionem inermes, atque etiam gladiis depositis, equitatu armato circumdedit.

prior quam prouincia decedo consilium ineo nefandus atrocitas legio qui post excedo augustus seditio olim moueo contrucido qui et pater suus germanicus dux et sui infer tunc obsedeo vix ab tam praeceps cogitatio revoco inhibeo nullus modo possum quin decimaris uolo persevero voco itaque ad contio inermis atque etiam gladius depono equitatus armo circumdo


parentes supplicio filiorum interesse cogebat; quorum uni ualitudinem excusanti lecticam misit, alium a spectaculo poenae epulis statim adhibuit atque omni comitate ad hilaritatem et iocos prouocauit. curatorem munerum ac uenationum per continuos dies in conspectu suo catenis uerberatum non prius occidit quam offensus putrefacti cerebri odore. Atellanae poetam ob ambigui ioci uersiculum media amphitheatri harena igni cremauit. equitem R. obiectum feris, cum se innocentem proclamasset, reduxit abscisaque lingua rursus induxit.

parens supplicium filius intersum cogo qui unus ualetudo excuso lectica mitto alius ab spectaculum poena epulis statim adhibeo atque omnis comitas ad hilaritas et iocus provoco curator munus atque uenatio per continuus dies in conspectus suus catena verbero non prior occido quam offendo putrefacio cerebrum odor atellana poeta ob ambiguus jocus uersiculis medius amphitheatrum harena ignis cremo eques romanus obicio fera cum sui innocens proclamo reduco abscido lingua rursus induco


Vectigalia noua atque inaudita primum per publicanos, deinde, quia lucrum exuberabat, per centuriones tribunosque praetorianos exercuit, nullo rerum aut hominum genere omisso, cui non tributi aliquid imponeret. pro edulibus, quae tota urbe uenirent, certum statumque exigebatur; pro litibus ac iudiciis ubicumque conceptis quadragesima summae, de qua litigaretur, nec sine poena, si quis composuisse uel donasse negotium conuinceretur; ex gerulorum diurnis quaestibus pars octaua; ex capturis prostitutarum quantum quaeque uno concubitu mereret; additumque ad caput legis, ut tenerentur publico et quae meretricium quiue lenocinium fecissent, nec non et matrimonia obnoxia essent.

vectigalis nouus atque inaudio primus per publicanus deinde quia lucrum exubero per centurio tribunus praetoriani exerceo nullus res aut homo genus omitto qui non tribuo aliquis impono pro edulis qui totus urbs venio certus sto exigo pro lis atque iudicium ubicumque concipio quadragesimus summa de qui litigo neque sine poena si quis compono uel dono negotium convinco ex gerulus diurnus quaestus pars octauus ex capio prostitutaris quantus quisque unus concubo mereo addo ad caput lex ut teneo publicus et qui meretricius qui lenocinium facio neque non et matrimonium obnoxius sum


reuocatum quendam a uetere exilio sciscitatus, quidnam ibi facere consuesset, respondente eo per adulationem: 'deos semper oraui ut, quod euenit, periret Tiberius et tu imperares,' opinans sibi quoque exules suos mortem imprecari, misit circum insulas, qui uniuersos contrucidarent. cum discerpi senatorem concupisset, subornauit qui ingredientem curiam repente hostem publicum appellantes inuaderent, graphisque confossum lacerandum ceteris traderent; nec ante satiatus est quam membra et artus et uiscera hominis tracta per uicos atque ante se congesta uidisset.

revoco quidam ab uetus exsilium sciscitor quisnam ibi facio consuesset respondeo is per adulatio deus semper oro ut qui euenio pereo tiberis et tu imperaris opinor sui quoque exulis suus mors imprecaris mitto circum insula qui uniuersus contrucido cum discerpo senator concupio suborno qui ingredior curia repens hostis publicus appello invado graphisque confodio lacero ceterus trado neque ante satio sum quam membrum et artus et uiscera homo traho per vicus atque ante sui congero uideo


hic omnibus insidiis temptatus elicientium cogentiumque se ad querelas nullam umquam occasionem dedit, perinde obliterato suorum casu ac si nihil cuiquam accidisset, quae uero ipse pateretur incredibili dissimulatione transmittens tantique in auum et qui iuxta erant obsequii, ut non immerito sit dictum nec seruum meliorem ullum nec deteriorem dominum fuisse.

hic omnis insidiae tento elicientium cogo sui ad querela nullus umquam occasio do perinde obliterato suus casus atque si nihil quisquam accido qui uerus ipse pateo incredibilis dissimulatio transmitto tantus in auus et qui iuxta sum obsequium ut non immeritus sum dico neque seruus bonus ullus neque deterior dominus sum


fabricauit et deceris Liburnicas gemmatis puppibus, uersicoloribus uelis, magna thermarum et porticuum et tricliniorum laxitate magnaque etiam uitium et pomiferarum arborum uarietate; quibus discumbens de die inter choros ac symphonias litora Campaniae peragraret. in extructionibus praetoriorum atque uillarum omni ratione posthabita nihil tam efficere concupiscebat quam quod posse effici negaretur.

fabrico et decet liburnica gemmo puppis versicoloria uelum magnus thermaris et porticus et triclinium laxitas magnus etiam uitium et pomiferaris arbor uarietas qui discumbo de dies inter chorus atque symphonia litus campania peragro in extructio praetorius atque uillaris omnis ratio posthabeo nihil tam efficio concupisco quam qui possum efficio nego


ingressoque urbem, statim consensu senatus et irrumpentis in curiam turbae, inrita Tiberi uoluntate, qui testamento alterum nepotem suum praetextatum adhuc coheredem ei dederat, ius arbitriumque omnium rerum illi permissum est tanta publica laetitia, ut tribus proximis mensibus ac ne totis quidem supra centum sexaginta milia uictimarum caesa tradantur.

ingredior urbs statim consensus senatus et irrumpo in curia turba irrito tiberis uoluntas qui testamentum alter nepos suus praetextatus adhuc coheres is do ius arbitrium omnis res ille permitto sum tantus publicus laetitia ut tres propior mensis atque ne totus quidem supra centum sexaginta mille uictimaris caedo trado


naturam tamen saeuam atque probrosam ne tunc quidem inhibere poterat, quin et animaduersionibus poenisque ad supplicium datorum cupidissime interesset et ganeas atque adulteria capillamento celatus et ueste longa noctibus obiret ac scaenicas saltandi canendique artes studiosissime appeteret, facile id sane Tiberio patiente, si per has mansuefieri posset ferum eius ingenium. quod sagacissimus senex ita prorsus perspexerat, ut aliquotiens praedicaret exitio suo omniumque Gaium uiuere et se natricem p(opulo) R(omano), Phaethontem orbi terrarum educare.

natura tamen saevus atque probrosus ne tunc quidem inhibeo possum quin et animaduersio poenio ad supplicium dator cupidus intersum et ganea atque adulterium capillamentum celo et uestis longus nox obeo atque scaenica saltandi caneo ars studiosus appeto facilis is sanus tiberius patior si per hic mansuefieri possum ferus is ingenium qui sagax senex ita prorsus perspicio ut aliquoties praedico exitium suus omne gaius uiuo et sui natrix p opulus romanus omano phaethon orbus terra educaris


cognoscebat autem de talibus causis, taxato prius modo summae ad quem conficiendum consideret, confecto demum excitabatur. ac ne paululum quidem morae patiens super quadraginta reos quondam ex diuersis criminibus una sententia condemnauit gloriatusque est expergefacta e somno Caesonia quantum egisset, dum ea meridiaret.

cognosco autem de talis causa taxo prior modo summa ad qui confacio consido conficio demum excito atque ne paululum quidem mora patior super quadraginta reus quondam ex diuorto crimen unus sententia condemno glorior sum expergefacio e somnus caesonius quantus ago dum is meridio


aditus ergo in itinere a legatis amplissimi ordinis ut maturaret orantibus, quam maxima uoce: 'ueniam,' inquit, 'ueniam, et hic mecum,' capulum gladii crebro uerberans, quo cinctus erat. edixit et reuerti se, sed iis tantum qui optarent, equestri ordini et populo; nam se neque ciuem neque principem senatui amplius fore.

aditus ergo in iter ab legatus amplus ordo ut maturo oro quam maximus uox uenia inquam uenia et hic ego capulus gladius creber verbero quo cingo sum edico et revorto sui sed is tantus qui opto equester ordo et populus nam sui neque ciuis neque princeps senatus amplus sum


Matrimonia contraxerit turpius an dimiserit an tenuerit, non est facile discernere. Liuiam Orestillam C. Pisoni nubentem, cum ad officium et ipse uenisset, ad se deduci imperauit intraque paucos dies repudiatam biennio post relegauit, quod repetisse usum prioris mariti tempore medio uidebatur. alii tradunt adhibitum cenae nuptiali mandasse ad Pisonem contra accumbentem: 'noli uxorem meam premere,' statimque e conuiuio abduxisse secum ac proximo die edixisse: matrimonium sibi repertum exemplo Romuli et Augusti.

matrimonium contraho turpis an dimitto an teneo non sum facilis discerno livia orestilla que piso nubo cum ad officium et ipse uenio ad sui deduco impero intro paucus dies repudio biennium post relego qui repeto usus prior maritus tempus medium uideo alius trado adhibeo cena nuptial mando ad piso contra accumbo nolo uxor meus premo statim e conuiuium abduco sui atque propior dies edico matrimonium sui reperio exemplum romulis et augustus


Simili superbia uiolentiaque ceteros tractauit ordines. inquietatus fremitu gratuita in circo loca de media nocte occupantium, omnis fustibus abegit; elisi per eum tumultum uiginti amplius equites R., totidem matronae, super innumeram turbam ceteram. scaenicis ludis, inter plebem et equitem causam discordiarum ferens, decimas maturius dabat, ut equestria ab infimo quoque occuparentur.

similis superbia violens ceterus tracto ordo inquieto fremo gratuitus in circus locum de medius nox occupo omnis fustis abigo elido per is tumultus uiginti amplus eques romanus totidem matrona super innumerus turba ceter scaenicus ludus inter plebs et eques causa discordiaris fero decimo maturus do ut equester ab infimus quoque occupo


in Gallia quoque, cum damnatarum sororum ornamenta et supellectilem et seruos atque etiam libertos immensis pretiis uendidisset, inuitatus lucro, quidquid instrumenti ueteris aulae erat ab urbe repetiit, comprensis ad deportandum meritoriis quoque uehiculis et pistrinensibus iumentis, adeo ut et panis Romae saepe deficeret et litigatorum plerique, quod occurrere absentes ad uadimonium non possent, causa caderent.

in gallia quoque cum damnataris soror ornamentum et supellectilis et seruus atque etiam libertus immensus pretium vendo inuito lucrum quisquis instrumentum uetus aula sum ab urbs repeto comprensis ad deporto meritorius quoque uehiculis et pistrinensis jumentum adeo ut et panis roma saepe deficio et litigator plerusque qui occurro absum ad vadimonium non possum causa cado


quod ne cui dubium uideatur, in secretis eius reperti sunt duo libelli diuerso titulo, alteri 'gladius,' alteri 'pugio' index erat; ambo nomina et notas continebant morti destinatorum. inuenta et arca ingens uariorum uenenorum plena, quibus mox a Claudio demersis infecta maria traduntur non sine piscium exitio, quos enectos aestus in proxima litora eiecit.

qui ne qui dubius uideo in secerno is reperio sum duo libellus diuerto titulus alter gladius alter pugio index sum ambo nomen et nosco contineo mors destinator inuenio et arca ingens varius venenum plenus qui mox ab claudius demergo inficio mare trado non sine piscis exitium qui eneco aestus in propior litus eicio


Opera sub Tiberio semiperfecta, templum Augusti theatrumque Pompei, absoluit. incohauit autem aquae ductum regione Tiburti et amphitheatrum iuxta Saepta, quorum operum a successore eius Claudio alterum peractum, omissum alterum est. Syracusis conlapsa uetustate moenia deorumque aedes refectae. destinauerat et Sami Polycratis regiam restituere, Mileti Didymeum peragere, in iugo Alpium urbem condere, sed ante omnia Isthmum in Achaia perfodere, miseratque iam ad dimetiendum opus primipilarem.

opus sub tiberius semiperfectus templum augustus theatrum pompejus absolvo incoho autem aqua duco regio tiburtus et amphitheatrum iuxta saeptum qui opus ab successor is claudius alter perago omitto alter sum syracusae collabor uetustas moenia deus aedes reficio destino et samos polycrates regia restituo miletus didymeus perago in iugum alpis urbs condo sed ante omnis isthmus in achaia perfodio mitto iam ad dimetior opus primipilaris


nec abhorret a ueritate, cum sint quidam auctores, ipsum postea etsi non de perfecto, at certe de cogitato quondam parricidio professum; gloriatum enim assidue in commemoranda sua pietate, ad ulciscendam necem matris et fratrum introisse se cum pugione cubiculum Tiberi dormientis et misericordia correptum abiecto ferro recessisse; nec illum, quanquam sensisset, aut inquirere quicquam aut exequi ausum.

neque abhorreo ab ueritas cum sum quidam auctor ipse postea etsi non de perficio at certus de cogito quondam parricidium profiteor glorior enim assiduus in commemoro suus pietas ad ulciscor nex mater et frater introisse sui cum pugio cubiculum tiberis dormio et misericordia corripio abicio ferrum recedo neque ille quamquam sentio aut inquiro quisquam aut exequio audeo


uerum admonitus et principum et regum se excessisse fastigium, diuinam ex eo maiestatem asserere sibi coepit; datoque negotio, ut simulacra numinum religione et arte praeclara, inter quae Olympii Iouis, apportarentur e Graecia, quibus capite dempto suum imponeret, partem Palatii ad forum usque promouit, atque aede Castoris et Pollucis in uestibulum transfigurata, consistens saepe inter fratres deos, medium adorandum se adeuntibus exhibebat; et quidam eum Latiarem Iouem consalutarunt.

uerus admonitus et princeps et rex sui excedo fastigium diuinus ex is maiestas assero sui coepio do negotium ut simulacrum numen religio et ars praeclarus inter qui olympius iuppiter apporto e graecia qui caput dempto suus impono pars palatium ad forum usque promoveo atque aedes castor et pollucis in uestibulum transfiguro consisto saepe inter frater deus medius adoro sui adeo exhibeo et quidam is latiaris iuppiter consaluto


comitatus est patrem et Syriaca expeditione. unde reuersus primum in matris, deinde ea relegata in Liuiae Augustae proauiae suae contubernio mansit; quam defunctam praetextatus etiam tunc pro rostris laudauit. transitque ad Antoniam auiam et undeuicensimo aetatis anno accitus Capreas a Tiberio uno atque eodem die togam sumpsit barbamque posuit, sine ullo honore qualis contigerat tirocinio fratrum eius.

comitor sum pater et syriacus expeditio unde revorto primus in mater deinde is relego in livia augusta proavia suus contubernium maneo quam defungor praetextatus etiam tunc pro rostrum laudo transeo ad antonia auia et undeuicensimo aetas annus accio capreae ab tiberius unus atque idem dies toga sumo barba pono sine ullus honor qualis contingo tirocinium frater is


cogitauit etiam de Homeri carminibus abolendis, cur enim sibi non licere dicens, quod Platoni licuisset, qui eum e ciuitate quam constituebat eiecerit? sed et Vergili ac Titi Liui scripta et imagines paulum afuit quin ex omnibus bibliothecis amoueret, quorum alterum ut nullius ingenii minimaeque doctrinae, alterum ut uerbosum in historia neglegentemque carpebat. de iuris quoque consultis, quasi scientiae eorum omnem usum aboliturus, saepe iactauit se mehercule effecturum ne quid respondere possint praeter eum.

cogito etiam de homerus carmen aboleo cur enim sui non licet dico qui plato licet qui is e ciuitas quam constituo eicio sed et vergilis atque titius livius scribo et imago paulus asum quin ex omnis bibliotheca amoveo qui alter ut nullus ingenium minimus doctrina alter ut verbosus in historia neglego carpo de ius quoque consulo quasi scientia is omnis usus aboliturus saepe jacto sui hercules efficio ne quis respondeo possum praeter is


non temere in quemquam nisi crebris et minutis ictibus animaduerti passus est, perpetuo notoque iam praecepto: 'ita feri ut se mori sentiat.' punito per errorem nominis alio quam quem destinauerat, ipsum quoque paria meruisse dixit. tragicum illud subinde iactabat:

non temere in quisquam nisi creber et minuo ictus animaduerti patior sum perpetuus nosco iam praeceptum ita ferio ut sui morior sentio punior per error nomen alius quam qui destino ipse quoque par mereo dico tragicus ille subinde iacto


in castris natus, patriis nutritus in armis,

in castrum nascor patrius nutrio in arma


Non inmerito mentis ualitudini attribuerim diuersissima in eodem uitia, summam confidentiam et contra nimium metum. nam qui deos tanto opere contemneret, ad minima tonitrua et fulgura coniuere, caput obuoluere, at uero maiore proripere se e strato sub lectumque condere solebat. peregrinatione quidem Siciliensi irrisis multum locorum miraculis repente a Messana noctu profugit Aetnaei uerticis fumo ac murmure pauefactus.

non immeritus mens ualitudo attribuo diverto in idem uitium summa confidentiam et contra nimium metus nam qui deus tantus opus contemno ad minimus tonitruum et fulgur coeo caput obvolvo at uerus magnus proripio sui e stratum sub lego condo soleo peregrinatio quidem siciliensis irrisis multus locus miraculis repens ab messana nox profugio aetnaeus vertex fumus atque murmur pavefacio


nec alia de causa uidetur eo die, quo periit, peruigilium indixisse quam ut initium in scaenam prodeundi licentia temporis auspicaretur. saltabat autem nonnumquam etiam noctu; et quondam tres consulares secunda uigilia in Palatium accitos multaque et extrema metuentis super pulpitum conlocauit, deinde repente magno tibiarum et scabellorum crepitu cum palla tunicaque talari prosiluit ac desaltato cantico abiit. atque hic tam docilis ad cetera natare nesciit.

neque alius de causa uideo is dies quo pereo pervigilium indico quam ut initium in scaena proeo licentia tempus auspico saltabat autem nonnumquam etiam nox et quondam tres consularis secundus uigilia in palatium accio multo et exter metuo super pulpitum colloco deinde repens magnus tibiaris et scabellum crepo cum palla tunico talaris prosilio atque desaltato canticum abeo atque hic tam docilis ad ceterus nato nescio


spintrias monstrosarum libidinum aegre ne profundo mergeret exoratus, urbe submouit. Titi Labieni, Cordi Cremuti, Cassi Seueri scripta senatus consultis abolita requiri et esse in manibus lectitarique permisit, quando maxime sua interesset ut facta quaeque posteris tradantur. rationes imperii ab Augusto proponi solitas sed a Tiberio intermissas publicauit magistratibus liberam iuris dictionem et sine sui appellatione concessit.

sphinthria monstrosaris libido aeger ne profundo mergo exoro urbs submoveo titius labienus chordus cremutius casseius severus scribo senatus consulo aboleo requiro et sum in manus lectito permitto quando magnus suus intersum ut facio quisque posterus trado ratio imperium ab augustus propono soleo sed ab tiberius intermitto publico magistratus liber ius dictio et sine suus appellatio concedo


extat et Augusti epistula, ante paucos quam obiret menses ad Agrippinam neptem ita scripta de Gaio hoc—neque enim quisquam iam alius infans nomine pari tunc supererat—: 'puerum Gaium XV. Kal. Iun. si dii uolent, ut ducerent Talarius et Asillius, heri cum iis constitui. mitto praeterea cum eo ex seruis meis medicum, quem scripsi Germanico si uellet ut retineret. ualebis, mea Agrippina, et dabis operam ut ualens peruenias ad Germanicum tuum.'

extat et augustus epistula ante paucus quam obeo mensis ad agrippina neptis ita scribo de gaius hic neque enim quisquam iam alius infer nomen par tunc supersum puer gaius xv kal jus si dius uolo ut duco talarius et asillius heri cum is constituo mitto praeterea cum is ex seruus meus medicus qui scribo germanicus si uolo ut retineo valeo meus agrippina et do opera ut ualens pervenio ad germanicus tuus


orauit causas etiam triumphalis; atque inter cetera studiorum monimenta reliquit et comoedias Graecas. domi forisque ciuilis, libera ac foederata oppida sine lictoribus adibat. sicubi clarorum uirorum sepulcra cognosceret, inferias Manibus dabat. caesorum clade Variana ueteres ac dispersas reliquias uno tumulo humaturus, colligere sua manu et comportare primus adgressus est.

oro causa etiam triumphal atque inter ceterus studium monumentum relinquo et comoedia graece domus foris ciuilis liber atque foedero oppidum sine lictor adeo sicubi clarus uir sepulcrum cognosco inferiae manes do caesor clades varianus ueteres atque dispermulceo reliquiae unus tumulus humo colligo suus manus et comportaris primus aggredior sum


Caligulae cognomen castrensi ioco traxit, quia manipulario habitu inter milites educabatur. apud quos quantum praeterea per hanc nutrimentorum consuetudinem amore et gratia ualuerit, maxime cognitum est, cum post excessum Augusti tumultuantis et in furorem usque praecipites solus haud dubie ex conspectu suo flexit. non enim prius destiterunt, quam ablegari eum ob seditionis periculum et in proximam ciuitatem demandari animaduertissent; tunc demum ad paenitentiam uersi reprenso ac retento uehiculo inuidiam quae sibi fieret deprecati sunt.

caligula cognomen castrensis iocus traho quia manipularius habitus inter miles educo apud qui quantus praeterea per hic nutrimentum consuetudo amor et gratia ualuerit magnus cognosco sum cum post excedo augustus tumultuor et in furor usque praeceps solus haud dubius ex conspectus suus flecto non enim prior desisto quam ablegaris is ob seditio periculum et in propior ciuitas demandaris animaduertissent tunc demum ad paenitentia verro reprehenso atque retendo vehiculum inuidia qui sui fio deprecor sum


obiit autem, ut opinio fuit, fraude Tiberi, ministerio et opera Cn. Pisonis, qui sub idem tempus Syriae praepositus, nec dissimulans offendendum sibi aut patrem aut filium, quasi plane ita necesse esset, etiam aegrum Germanicum grauissimis uerborum ac rerum acerbitatibus nullo adhibito modo adfecit; propter quae, ut Romam rediit, paene discerptus a populo, a senatu capitis damnatus est.

obeo autem ut opinio sum fraus tiberis ministerium et opus cn piso qui sub idem tempus syria praepono neque dissimulo offendo sui aut pater aut filius quasi planus ita necesse sum etiam aeger germanicus gravis uerbum atque res acerbitas nullus adhibeo modo afficio propter qui ut roma redeo paene discerpo ab populus ab senatus capio damno sum


incitabatur insomnio maxime; neque enim plus quam tribus nocturnis horis quiescebat ac ne iis quidem placida quiete, sed pauida miris rerum imaginibus, ut qui inter ceteras pelagi quondam speciem conloquentem secum uidere uisus sit. ideoque magna parte noctis uigiliae cubandique taedio nunc toro residens, nunc per longissimas porticus uagus inuocare identidem atque expectare lucem consuerat.

incito insomnium magnus neque enim multus quam tres nocturnus hora quiesco atque ne is quidem placidus quiesco sed pavidus mirus res imago ut qui inter ceterus pelagus quondam species conloquor sui uideo uideo sum ideo magnus pars nox uigilia cubo taedium nunc torus resideo nunc per longus porticus vagus inuocaris identidem atque expecto lux consuo


Sic imperium adeptus, p(opulum) R(omanum), uel dicam hominum genus, uoti compotem fecit, exoptatissimus princeps maximae parti prouincialium ac militum, quod infantem plerique cognouerant, sed et uniuersae plebi urbanae ob memoriam Germanici patris miserationemque prope afflictae domus. itaque ut a Miseno mouit quamuis lugentis habitu et funus Tiberi prosequens, tamen inter altaria et uictimas ardentisque taedas densissimo et laetissimo obuiorum agmine incessit, super fausta nomina 'sidus' et 'pullum' et 'pupum' et 'alumnum' appellantium;

sic imperium adipiscor p opulis romanus omanum uel dico homo genus uotum compos facio exopto princeps magnus pario prouincialis atque miles qui infer plerusque cognosco sed et universus plebs urbanus ob memoria germanicus pater miseratio prope affligo domus itaque ut ab misenus moueo quamuis lugeo habitus et funus tiberis prosequor tamen inter altare et victima ardeo taeda densus et laetus obvius agmen incedo super faustus nomen sidus et pullus et pupus et alumnus appello


Exhaustus igitur atque egens ad rapinas conuertit animum uario et exquisitissimo calumniarum et auctionum et uectigalium genere. negabat iure ciuitatem Romanam usurpare eos, quorum maiores sibi posterisque eam impetrassent, nisi si filii essent, neque enim intellegi debere 'posteros' ultra hunc gradum; prolataque Diuorum Iuli et Augusti diplomata ut uetera et obsoleta deflabat.

exhaurio igitur atque egeo ad rapina conuerto animus uarius et exquaero calumniaris et auctio et vectigalis genus nego ius ciuitas romanus usurparis is qui magnus sui posterus is impetro nisi si filius sum neque enim intellego debeo posterus ultra hic gradus profero divus iulis et augustus diploma ut uetus et obsolesco deflo


monuerunt et Fortunae Antiatinae, ut a Cassio caueret; qua causa ille Cassium Longinum Asiae tum proconsulem occidendum delegauerat, inmemor Chaeream Cassium nominari. pridie quam periret, somniauit consistere se in caelo iuxta solium Iouis impulsumque ab eo dextri pedis pollice et in terras praecipitatum. prodigiorum loco habita sunt etiam, quae forte illo ipso die paulo prius acciderant.

moneo et fortuna antiatinus ut ab casseius caveo qui causa ille casseius longo asia tum proconsulis occaedes delego immemor chaerea casseius nominaris pridie quam pereo somnio consisto sui in caelum iuxta solium iuppiter impello ab is dexter pes polliceo et in terra praecipitas prodigus locus habeo sum etiam qui fors ille ipse dies paulus prior accido


Nihilo reuerentior leniorue erga senatum, quosdam summis honoribus functos ad essedum sibi currere togatos per aliquot passuum milia et cenanti modo ad pluteum modo ad pedes stare succinctos linteo passus est; alios cum clam interemisset, citare nihilo minus ut uiuos perseuerauit, paucos post dies uoluntaria morte perisse mentitus.

nihilum reverendus lenio erga senatus quidam summus honor fungor ad esseda sui curro togatus per aliquot passus mille et ceno modo ad pluteus modo ad pes sto succingo linteum patior sum alius cum clam interimo citaris nihilum paruus ut uiuus perseuero paucus post dies voluntarius mors pereo mentior


Non ita multo post Iuniam Claudillam M. Silani nobilissimi uiri f(iliam) duxit uxorem. deinde augur in locum fratris sui Drusi destinatus, prius quam inauguraretur ad pontificatum traductus est insigni testimonio pietatis atque indolis, cum deserta desolataque reliquis subsidiis aula, Seiano †uete suspecto mox et oppresso, ad spem successionis paulatim admoueretur.

non ita multus post junius claudillam m silanus nobilis uir f iliam duco uxor deinde augur in locus frater suus drusus destino prior quam inauguro ad pontificatus traduco sum insignio testimonium pietas atque indoles cum desero desolo reliquus subsidium aula sejanus uete suspicio mox et opprimo ad spes successio paulatim admoveo


Cum omnibus sororibus suis consuetudinem stupri fecit plenoque conuiuio singulas infra se uicissim conlocabat uxore supra cubante. ex iis Drusillam uitiasse uirginem praetextatus adhuc creditur atque etiam in concubitu eius quondam deprehensus ab Antonia auia, apud quam simul educabantur; mox Lucio Cassio Longino consulari conlocatam abduxit et in modum iustae uxoris propalam habuit; heredem quoque bonorum atque imperii aeger instituit.

cos omnis soror suus consuetudo stuprum facio plenus conuiuium singulus infra sui vicissim conloco uxor supra cubo ex is drusilla vitio uirgo praetextatus adhuc credo atque etiam in concubo is quondam deprehendo ab antonius auius apud quam simul educo mox lucius casseius longinus consularis conloco abduco et in modus iustus uxor propalam habeo heres quoque bonus atque imperium aeger instituo


et ut demum fato functum palam factum est, non solaciis ullis, non edictis inhiberi luctus publicus potuit durauitque etiam per festos Decembris mensis dies. auxit gloriam desideriumque defuncti et atrocitas insequentium temporum, cunctis nec temere opinantibus reuerentia eius ac metu repressam Tiberi saeuitiam, quae mox eruperit.

et ut demum fatum fungor palam facio sum non solacium ullus non edico inhibeo luctus publicus possum duro etiam per festus december mensis dies augeo gloria desiderium defungor et atrocitas insequor tempus cunctus neque temere opinor reuerentia is atque metus reprimo tiberis saeuitia qui mox erumpo


Futurae caedis multa prodigia extiterunt. Olympiae simulacrum Iouis, quod dissolui transferrique Romam placuerat, tantum cachinnum repente edidit, ut machinis labefactis opifices diffugerint; superuenitque ilico quidam Cassius nomine, iussum se somnio affirmans immolare taurum Ioui.

sum caedes multus prodigium exsto olympia simulacrum iuppiter qui dissoluo transfero roma placeo tantus cachinnus repens edo ut machina labefacio opifex diffugio supervenio ilico quidam casseius nomen jubeo sui somnio affirmo immolaris taurus iuppiter


Capitolium Capuae Id. Mart. de caelo tactum est, item Romae cella Palatini atriensis. nec defuerunt qui coniectarent altero ostento periculum a custodibus domino portendi, altero caedem rursus insignem, qualis eodem die facta quondam fuisset. consulenti quoque de genitura sua Sulla mathematicus certissimam necem appropinquare affirmauit.

capitolium capua is mart de caelum tango sum item roma cella palatinus atriensis neque desum qui conjecto alter ostendo periculum ab custos dominus portendo alter caedes rursus insignis qualis idem dies facio quondam sum consulo quoque de gigno suus sulla mathematicus certus nex appropinquo affirmo


cui instrumento distrahendo nihil non fraudis ac lenocinii adhibuit, modo auaritiae singulos increpans et quod non puderet eos locupletiores esse quam se, modo paenitentiam simulans quod principalium rerum priuatis copiam faceret. compererat prouincialem locupletem ducenta sestertia numerasse uocatoribus, ut per fallaciam conuiuio interponeretur, nec tulerat moleste tam magno aestimari honorem cenae suae; huic postero die sedenti in auctione misit, qui nescio quid friuoli ducentis milibus traderet diceretque cenaturum apud Caesarem uocatu ipsius.

qui instrumentum distraho nihil non fraus atque lenocinium adhibeo modo avaritia singuli increpo et qui non pudeo is locupletiores sum quam sui modo paenitentia simulo qui principalis res priuo copia facio comperio prouincial locupleto ducenti sestertium numero uocator ut per fallacia conuiuium interpono neque fero molestus tam magnus aestimaris honor cena suus hic posterus dies sedeo in auctio mitto qui nescio quis frivolus ducenti mille trado dico ceno apud caesaris voco ipse


aduersus barbaros quoque minacissimus, cum trans Rhenum inter angustias densumque agmen iter essedo faceret, dicente quodam non mediocrem fore consternationem sicunde hostis appareat, equum ilico conscendit ac propere reuersus ad pontes, ut eos calonibus et impedimentis stipatos repperit, impatiens morae per manus ac super capita hominum translatus est.

aduersus barbarus quoque minax cum trans rhenus inter angustiae densus agmen iter essedum facio dico quidam non mediocris sum consternatio sicunde hostis appareo equus ilico conscendo atque properus revorto ad pons ut is calo et impedimentum stipo reperio impatiens mora per manus atque super caput homo transfero sum


Ita bacchantem atque grassantem non defuit plerisque animus adoriri. sed una atque altera conspiratione detecta, aliis per inopiam occasionis cunctantibus, duo consilium communicauerunt perfeceruntque, non sine conscientia potentissimorum libertorum praefectorumque praetori; quod ipsi quoque etsi falso in quadam coniuratione quasi participes nominati, suspectos tamen se et inuisos sentiebant. nam et statim seductis magnam fecit inuidiam destricto gladio affirmans sponte se periturum, si et illis morte dignus uideretur, nec cessauit ex eo criminari alterum alteri atque inter se omnis committere.

ita bacchor atque grassor non desum plerusque animus adorio sed unus atque alter conspiratio detego alius per inopia occasio cuncto duo consilium communico perficio non sine conscientia potens libertus praeficio praetor qui ipse quoque etsi fallo in quidam coniuratio quasi particeps nomino suspicio tamen sui et invideo sentio nam et statim seduco magnus facio inuidia destringo gladius affirmo sponte sui pereo si et ille mors dignus uideo neque cesso ex is criminaris alter alter atque inter sui omnis committo


Pari popularitate damnatos relegatosque restituit; criminum, si quae residua ex priore tempore manebant, omnium gratiam fecit; commentarios ad matris fratrumque suorum causas pertinentis, ne cui postmodum delatori aut testi maneret ullus metus, conuectos in forum, et ante clare obtestatus deos neque legisse neque attigisse quicquam, concremauit; libellum de salute sua oblatum non recepit, contendens nihil sibi admissum cur cuiquam inuisus esset, negauitque se delatoribus aures habere.

paris popularitas damno relego restituo crimen si qui residuus ex prior tempus maneo omnis gratia facio commentarius ad mater frater suus causa pertineo ne qui postmodum delator aut testis maneo ullus metus conveho in forum et ante claris obtestor deus neque lego neque attingo quisquam concremo libellus de salus suus offertor non recipio contendo nihil sui admitto cur quisquam inuisus sum nego sui delator auris habeo


Postquam castra attigit, ut se acrem ac seuerum ducem ostenderet, legatos, qui auxilia serius ex diuersis locis adduxerant, cum ignominia dimisit; at in exercitu recensendo plerisque centurionum maturis iam et nonnullis ante paucissimos quam consummaturi essent dies, primos pilos ademit, causatus senium cuiusque et imbecillitatem; ceterorum increpita cupiditate commoda emeritae militiae ad †sescentorum milium summam recidit.

postquam castrum attigo ut sui acer atque severus dux ostendo legatus qui auxilium serus ex diuorto locus adduco cum ignominia dimitto at in exercitus recenseo plerusque centurio maturus iam et nonnullus ante paucus quam consummo sum dies primus pilus adimo causor senium quisque et imbecillitas ceterus increpo cupiditas commodus emereo militia ad sescentor mille summa recido


accessit ad immensum ciuium amorem notabilis etiam externorum fauor. namque Artabanus Parthorum rex, odium semper contemptumque Tiberi prae se ferens, amicitiam huius ultro petiit uenitque ad colloquium legati consularis et transgressus Euphraten aquilas et signa Romana Caesarumque imagines adorauit.

accedo ad immensus ciuis amor notabilis etiam externus fauor namque artabanus parthus rex odium semper contemno tiberis prae sui fero amicitia hic ultro peto venio ad colloquium legatus consularis et transgredior euphrates aquila et signum romanus caesar imago adoro


Germanicus, C. Caesaris pater, Drusi et minoris Antoniae filius, a Tiberio patruo adoptatus, quaesturam quinquennio ante quam per leges liceret et post eam consulatum statim gessit, missusque ad exercitum in Germaniam, excessu Augusti nuntiato, legiones uniuersas imperatorem Tiberium pertinacissime recusantis et sibi summam rei p. deferentis incertum pietate an constantia maiore compescuit atque hoste mox deuicto triumphauit.

germanicus que caesar pater drusus et paruus antonia filius ab tiberius patruus adopto quaestura quinquennium ante quam per lex licet et post is consulatus statim gero mitto ad exercitus in germania excedo augustus nuntio legio universus imperator tiberis pertinax recuso et sui summa res p defero incertus pietas an constantia magnus compesco atque hostis mox deuinco triumpho


quas plerumque cum maritis ad cenam uocatas praeterque pedes suos transeuntis diligenter ac lente mercantium more considerabat, etiam faciem manu adleuans, si quae pudore submitterent; quotiens deinde libuisset egressus triclinio, cum maxime placitam seuocasset, paulo post recentibus adhuc lasciuiae notis reuersus uel laudabat palam uel uituperabat, singula enumerans bona malaue corporis atque concubitus. quibusdam absentium maritorum nomine repudium ipse misit iussitque in acta ita referri.

qui plerusque cum maritus ad cena voco praeter pes suus transeo diligenter atque lentus mercor mos considero etiam facies manus adlevo si qui pudor summitto quotiens deinde libet egredior triclinium cum magnus placeo sevoco paulus post recens adhuc lascivia nosco revorto uel laudo palam uel vitupero singulus enumero bonus malum corpus atque concubo quidam absentium maritus nomen repudium ipse mitto jubeo in ago ita refero


consulibus oblitis de natali suo edicere abrogauit magistratum fuitque per triduum sine summa potestate res p. quaestorem suum in coniuratione nominatum flagellauit ueste detracta subiectaque militum pedibus, quo firme uerberaturi insisterent.

consul obliuiscor de natalis suus edico abrogo magistratus sum per triduum sine summus potestas res p quaestor suus in coniuratio nomino flagello uestis detraho subjecto miles pes quo firmus verbero insisto


queri etiam palam de condicione temporum suorum solebat, quod nullis calamitatibus publicis insignirentur; Augusti principatum clade Variana, Tiberi ruina spectaculorum apud Fidenas memorabilem factum, suo obliuionem imminere prosperitate rerum; atque identidem exercituum caedes, famem, pestilentiam, incendia, hiatum aliquem terrae optabat.

queror etiam palam de condicio tempus suus soleo qui nullus calamitas publicus insignio augustus principatus clades varianus tiberis ruina spectaculum apud fidena memorabilis facio suus obliuio immineo prosperitas res atque identidem exercitus caedes fames pestilentia incendium hio aliquis terra opto


Lolliam Paulinam, C. Memmio consulari exercitus regenti nuptam, facta mentione auiae eius ut quondam pulcherrimae, subito ex prouincia euocauit ac perductam a marito coniunxit sibi breuique missam fecit interdicto cuiusquam in perpetuum coitu.

lollia paulina que memmius consularis exercitus rego nupta facio mentio avia is ut quondam pulcher subeo ex prouincia evoco atque perduco ab marito conjungo sui brevis mitto facio interdictum quisquam in perpetuus coeo


Vestitu calciatuque et cetero habitu neque patrio neque ciuili, ac ne uirili quidem ac denique humano semper usus est. saepe depictas gemmatasque indutus paenulas, manuleatus et armillatus in publicum processit; aliquando sericatus et cycladatus; ac modo in crepidis uel coturnis, modo in speculatoria caliga, nonnumquam socco muliebri; plerumque uero aurea barba, fulmen tenens aut fuscinam aut caduceum deorum insignia, atque etiam Veneris cultu conspectus est. triumphalem quidem ornatum etiam ante expeditionem assidue gestauit, interdum et Magni Alexandri thoracem repetitum e conditorio eius.

vestio calceatus et ceterus habitus neque patrius neque ciuilis atque ne uirilis quidem atque denique humanus semper utor sum saepe depingo gemmo induo paenula manuleatus et armillatus in publicus procedo aliquando sericatus et cycladatus atque modo in crepida uel coturnis modo in speculatorius caligo nonnumquam soccus muliebris plerusque uerus aureus barba fulmen teneo aut fuscina aut caduceum deus insigne atque etiam venus cultus conspicio sum triumphal quidem orno etiam ante expeditio assiduus gesto interdum et magnus alexander thoracem repeto e conditorium is


edidit et circenses plurimos a mane ad uesperam interiecta modo Africanarum uenatione modo Troiae decursione, et quosdam praecipuos, minio et chrysocolla constrato circo nec ullis nisi ex senatorio ordine aurigantibus. commisit et subitos, cum e Gelotiana apparatum circi prospicientem pauci ex proximis Maenianis postulassent.

edo et circensis multus ab mane ad vespera interjacio modo africanaris uenatio modo troius decursio et quidam praecipuus minium et chrysocolla consterno circus neque ullus nisi ex senatorius ordo aurigo committo et subeo cum e gelotiana appario circos prospicio paucus ex propior maenianum postulo


ego in actis Anti editum inuenio. Gaetulicum refellit Plinius quasi mentitum per adulationem, ut ad laudes iuuenis gloriosique principis aliquid etiam ex urbe Herculi sacra sumeret, abusumque audentius mendacio, quod ante annum fere natus Germanico filius Tiburi fuerat, appellatus et ipse C. Caesar, de cuius amabili pueritia immaturoque obitu supra diximus.

ego in ago antius edo inuenio gaetulicus refello plinius quasi mentior per adulatio ut ad laus iuuenis gloriosus princeps aliquis etiam ex urbs herculis sacer sumo abutor audeo mendacium qui ante annus fere nascor germanicus filius tibur sum appello et ipse que caesar de qui amabilis pueritia immaturus obeo supra dico


Consulatus quattuor gessit, primum ex Kal. Iul. per duos menses, secundum ex Kal. Ian. per XXX dies, tertium usque in Idus Ian., quartum usque septimum Idus easdem. ex omnibus duos nouissimos coniunxit. tertium autem Luguduni iniit solus, non ut quidam opinantur superbia neglegentiaue, sed quod defunctum sub Kalendarum diem collegam rescisse absens non potuerat.

consulatus quattuor gero primus ex kal iul per duo mensis secundus ex kal ian per xxx dies tertius usque in idus ian quartus usque septimus idus idem ex omnis duo novus conjungo tertius autem luguduni ineo solus non ut quidam opinor superbia neglego sed qui defungor sub kalendaris dies collega rescio absum non possum


Hactenus quasi de principe, reliqua ut de monstro narranda sunt.

hactenus quasi de princeps reliquus ut de monstrum narro sum


scaenicos ludos et assidue et uarii generis ac multifariam fecit, quondam et nocturnos accensis tota urbe luminibus. sparsit et missilia uariarum rerum et panaria cum obsonio uiritim diuisit; qua epulatione equiti R. contra se hilarius auidiusque uescenti partes suas misit, sed et senatori ob eandem causam codicillos, quibus praetorem eum extra ordinem designabat.

scaenicus ludus et assiduus et varius genus atque multifarius facio quondam et nocturnus accendo totus urbs lumen spargo et missile uarius res et panarium cum obsonium uiritim diuido qui epulatio equio romanus contra sui hilarus avidus vesco pars suus mitto sed et senator ob idem causa codicilli qui praetor is extra ordo designo


de sororibus auctor fuit, ut omnibus sacramentis adicerentur: 'neque me liberosque meos cariores habebo quam Gaium habeo et sorores eius'; item relationibus consulum: 'quod bonum felixque sit C. Caesari sororibusque eius.'

de soror auctor sum ut omnis sacramentum adicio neque ego liber meus carus habeo quam gaius habeo et soror is item relatio consul qui bonus felix sum que caesaris soror is


Edidit et peregre spectacula, in Sicilia Syracusis asticos ludos et in Gallia Luguduni miscellos; sed hic certamen quoque Graecae Latinaeque facundiae, quo certamine ferunt uictoribus praemia uictos contulisse, eorundem et laudes componere coactos; eos autem, qui maxime displicuissent, scripta sua spongia linguaue delere iussos, nisi ferulis obiurgari aut flumine proximo mergi maluissent.

edo et peregre spectaculum in sicilia syracusae asticus ludus et in gallia luguduni miscellus sed hic certamen quoque graece latinus facundia quo certamen fero uictor praemium vinco confero idem et laus compono cogo is autem qui magnus displiceo scribo suus spongia lingua deleo iubeo nisi ferulis obiurgo aut flumen propior mergo malo


quarum uirtutum fructum uberrimum tulit, sic probatus et dilectus a suis, ut Augustus—omitto enim necessitudines reliquas— diu cunctatus an sibi successorem destinaret, adoptandum Tiberio dederit; sic uulgo fauorabilis, ut plurimi tradant, quotiens aliquo adueniret uel sicunde discederet, prae turba occurrentium prosequentiumue nonnumquam eum discrimen uitae adisse, e Germania uero post compressam seditionem reuertenti praetorianas cohortes uniuersas prodisse obuiam, quamuis pronuntiatum esset, ut duae tantum modo exirent, populi autem Romani sexum, aetatem, ordinem omnem usque ad uicesimum lapidem effudisse se.

qui uirtus fructus uber fero sic probo et delectus ab suus ut augustus omitto enim necessitudo reliquus diu cunctor an sui successor destino adopto tiberius do sic uulgus fauorabilis ut plurimus trado quotiens aliquis advenio uel sicunde discedo prae turba occurro prosequor nonnumquam is discrimen uita adeo e germania uerus post comprimo seditio revorto praetorianus cohors universus proeo obuiam quamuis pronuntio sum ut duo tantus modo exeo populus autem romanus sexus aetas ordo omnis usque ad uicesimus lapis effundo sui


Saeuitiam ingenii per haec maxime ostendit. cum ad saginam ferarum muneri praeparatarum carius pecudes compararentur, ex noxiis laniandos adnotauit, et custodiarum seriem recognoscens, nullius inspecto elogio, stans tantum modo intra porticum mediam, 'a caluo ad caluum' duci imperauit.

saeuitia ingenium per hic magnus ostendo cum ad sagina ferus munus praeparataris carus pecus comparo ex noxius lanio adnoto et custodiaris series recognosco nullus inspicio elogium sto tantus modo intra porticus medius ab calvus ad calvus duco impero


Caesoniam neque facie insigni neque aetate integra matremque iam ex alio uiro trium filiarum, sed luxuriae ac lasciuiae perditae, et ardentius et constantius amauit, ut saepe chlamyde peltaque et galea ornatam ac iuxta adequitantem militibus ostenderit, amicis uero etiam nudam. uxorio nomine dignatus est †quam enixam, uno atque eodem die professus et maritum se eius et patrem infantis ex ea natae.

caesonius neque facies insignio neque aetas integer mater iam ex alius uir tres filiaris sed luxuria atque lascivia perdo et ardeo et consto amo ut saepe chlamys pelta et galea orno atque iuxta adequito miles ostendo amicus uerus etiam nudus uxorius nomen dignor sum quam enitor unus atque idem dies profiteor et maritus sui is et pater infer ex is nascor


abunde parere arbitror non potuisse ibi nasci Gaium, quo prope bimulus demum perductus ab urbe sit. uersiculorum quoque fidem eadem haec eleuant et eo facilius, quod ii sine auctore sunt. sequenda est igitur, quae sola restat et publici instrumenti auctoritas, praesertim cum Gaius Antium omnibus semper locis atque secessibus praelatum non aliter quam natale solum dilexerit tradaturque etiam sedem ac domicilium imperii taedio urbis transferre eo destinasse.

abunde pareo arbitror non possum ibi nascor gaius quo prope bimulus demum perduco ab urbs sum versiculus quoque fides idem hic elevo et is facilis qui is sine auctor sum sequor sum igitur qui solus resto et publicus instrumentum auctoritas praesertim cum gaius antius omnis semper locus atque secessus praefero non aliter quam natal solus diligo trado etiam sedes atque domicilium imperium taedium urbs transfero is destino


Valitudo ei neque corporis neque animi constitit. puer comitiali morbo uexatus, in adulescentia ita patiens laborum erat, ut tamen nonnumquam subita defectione ingredi, stare, colligere semet ac sufferre uix posset. mentis ualitudinem et ipse senserat ac subinde de secessu deque purgando cerebro cogitauit. creditur potionatus a Caesonia uxore amatorio quidem medicamento, sed quod in furorem uerterit.

valetudo is neque corpus neque animus consto puer comitial morbus uexo in adulescentia ita patior labor sum ut tamen nonnumquam subeo defectio ingredior sto colligo sui atque suffero uix possum mens ualetudo et ipse sentio atque subinde de secedo de purgo cerebrum cogito credo potiono ab caesonius uxor amatorius quidem medicamentum sed qui in furor verto


inter uarios iocos, cum assistens simulacro Iouis Apellen tragoedum consuluisset uter illi maior uideretur, cunctantem flagellis discidit conlaudans subinde uocem deprecantis quasi etiam in gemitu praedulcem. quotiens uxoris uel amiculae collum exoscularetur, addebat: 'tam bona ceruix simul ac iussero demetur.' quin et subinde iactabat exquisiturum se uel fidiculis de Caesonia sua, cur eam tanto opere diligeret.

inter uarius iocus cum assisto simulacrum iuppiter apelles tragoedus consulo uter ille magnus uideo cunctor flagellum discindo conlaudo subinde uox deprecor quasi etiam in gemitus praedulcis quotiens uxor uel amicula collum exosculor addo tam bonus cervix simul atque iubeo demo quin et subinde iacto exquaero sui uel fidiculis de caesonius suus cur is tantus opus diligo


Statura fuit eminenti, colore expallido, corpore enormi, gracilitate maxima ceruicis et crurum, oculis et temporibus concauis, fronte lata et torua, capillo raro at circa uerticem nullo, hirsutus cetera. quare transeunte eo prospicere ex superiore parte aut omnino quacumque de causa capram nominare, criminosum et exitiale habebatur. uultum uero natura horridum ac taetrum etiam ex industria efferabat componens ad speculum in omnem terrorem ac formidinem.

sto sum emineo color expallidus corpus enormis gracilitas maximus cervix et crus oculus et tempus concavus frons fero et torvus capillus rarus at circa vertex nullus hirsutus ceterus quare transeo is prospicio ex superus pars aut omnino quicumque de causa capra nominaris criminosus et exitial habeo uultus uerus natura horridus atque taeter etiam ex industria effero compono ad speculum in omnis terror atque formido


mox etiam audita rebellione Germaniae fugam et subsidia fugae classes apparabat, uno solacio adquiescens transmarinas certe sibi superfuturas prouincias, si uictores Alpium iuga, ut Cimbri, uel etiam urbem, ut Senones quondam, occuparent; unde credo percussoribus eius postea consilium natum apud tumultuantes milites ementiendi, ipsum sibi manus intulisse nuntio malae pugnae perterritum.

mox etiam audio rebellio germania fuga et subsidium fuga classis appario unus solacium adquiesco transmarinus certus sui supersum prouincia si uictor alpis iugum ut cimber uel etiam urbs ut senones quondam occupo unde credo percussor is postea consilium natus apud tumultuor miles ementior ipse sui manus infero nuntio malus pugna perterreo


retiari tunicati quinque numero gregatim dimicantes sine certamine ullo totidem secutoribus succubuerant; cum occidi iuberentur, unus resumpta fuscina omnes uictores interemit: hanc ut crudelissimam caedem et defleuit edicto et eos, qui spectare sustinuissent, execratus est.

retiaris tunico quinque numerus gregatim dimico sine certamen ullus totidem secutor succumbo cum occido iubeo unus resumo fuscina omnis uictor interimo hic ut crudelis caedes et defleo edictum et is qui specto sustineo execratus sum


VIIII. Kal. Febr. hora fere septima cunctatus an ad prandium surgeret marcente adhuc stomacho pridiani cibi onere, tandem suadentibus amicis egressus est. cum in crypta, per quam transeundum erat, pueri nobiles ex Asia ad edendas in scaena operas euocati praepararentur, ut eos inspiceret hortareturque restitit, ac nisi princeps gregis algere se diceret, redire ac repraesentare spectaculum uoluit.

viiii kal febr hora fere septimus cunctor an ad prandium surgo marceo adhuc stomachus pridianus cibus onus tandem suadeo amicus egredior sum cum in crypta per quam transeo sum puer nobilis ex asia ad edo in scaena opera evoco praeparo ut is inspicio horto resto atque nisi princeps grex algere sui dico redeo atque repraesentaris spectaculum uolo


pulchros et comatos, quotiens sibi occurrerent, occipitio raso deturpabat. erat Aesius Proculus patre primipilari, ob egregiam corporis amplitudinem et speciem Colosseros dictus; hunc spectaculis detractum repente et in harenam deductum Thraeci et mox hoplomacho comparauit bisque uictorem constringi sine mora iussit et pannis obsitum uicatim circumduci ac mulieribus ostendi, deinde iugulari.

pulcher et como quotiens sui occurro occipitium rado deturpo sum aedo proculus pater primipilaris ob egregius corpus amplitudo et species colosseros dico hic spectaculis detraho repens et in harena deduco thraeci et mox hoplomachus comparo bis uictor constringo sine mora iubeo et pannus obsero uicatim circumduco atque mulier ostendo deinde iugulo


quoque magis nullius non boni exempli fautor uideretur, mulieri libertinae octingenta donauit, quod excruciata grauissimis tormentis de scelere patroni reticuisset. quas ob res inter reliquos honores decretus est ei clipeus aureus, quem quotannis certo die collegia sacerdotum in Capitolium ferrent, senatu prosequente nobilibusque pueris ac puellis carmine modulato laudes uirtutum eius canentibus. decretum autem ut dies, quo cepisset imperium, Parilia uocaretur, uelut argumentum rursus conditae urbis.

quoque magis nullus non bonus exemplum fautor uideo mulier libertina octingenti dono qui excrucio gravis tormentum de scelus patronus reticeo qui ob res inter reliquus honor decerno sum is clipeus aureus qui quot certus dies collegium sacerdos in capitolium fero senatus prosequor nobilis puer atque puella carmen modulor laus uirtus is caneo decretum autem ut dies quo capio imperium parilis uoco uelut argumentum rursus condio urbs


Nouum praeterea atque inauditum genus spectaculi excogitauit. nam Baiarum medium interuallum †Puteolanas moles, trium milium et sescentorum fere passuum spatium, ponte coniunxit contractis undique onerariis nauibus et ordine duplici ad ancoras conlocatis superiectoque terreno ac derecto in Appiae uiae formam.

nouus praeterea atque inaudio genus spectaculum excogito nam baiaris medius intervallum puteolanus moles tres mille et sescentor fere passus spatium pons conjungo contraho undique oneraria nauis et ordo duplex ad ancora conloco superjacio terrenus atque derecingo in appia uia forma


immanissima facta augebat atrocitate uerborum. nihil magis in natura sua laudare se ac probare dicebat quam, ut ipsius uerbo utar, ἀδιατρεψίαν, hoc est inuerecundiam. monenti Antoniae auiae tamquam parum esset non oboedire: 'memento,' ait, 'omnia mihi et in omnis licere.' trucidaturus fratrem, quem metu uenenorum praemuniri medicamentis suspicabatur: 'antidotum,' inquit, 'aduersus Caesarem?' relegatis sororibus non solum insulas habere se, sed etiam gladios minabatur.

immanis facio augeo atrocitas uerbum nihil magis in natura suus laudo sui atque probaris dico quam ut ipse uerbum uto hic sum inverecundia moneo antonia avia tamquam parum sum non oboedio memento aio omnis ego et in omnis licet trucido frater qui metus venenum praemunio medicamentum suspicor antidotum inquam aduersus caesaris relego soror non solus insula habeo sui sed etiam gladius mino


Quorum uero studio teneretur, omnibus ad insaniam fauit. Mnesterem pantomimum etiam inter spectacula osculabatur, ac si qui saltante eo uel leuiter obstreperet, detrahi iussum manu sua flagellabat. equiti R. tumultuanti per centurionem denuntiauit, abiret sine mora Ostiam perferretque ad Ptolemaeum regem in Mauretaniam codicillos suos; quorum exemplum erat: 'ei quem istoc misi, neque boni quicquam neque mali feceris.'

qui uerus studium teneo omnis ad insanio faveo mnesterem pantomimus etiam inter spectaculum osculo atque si qui saltante is uel leuis obstrepo detraho jubeo manus suus flagello equio romanus tumultuor per centurio denuntio abeo sine mora ostia perfero ad ptolemaeus rex in mauretania codicilli suus qui exemplum sum is qui istoc mitto neque bonus quisquam neque malus facio


Vixit annis uiginti nouem, imperauit triennio et decem mensibus diebusque octo. cadauer eius clam in hortos Lamianos asportatum et tumultuario rogo semiambustum leui caespite obrutum est, postea per sorores ab exilio reuersas erutum et crematum sepultumque. satis constat, prius quam id fieret, hortorum custodes umbris inquietatos; in ea quoque domo, in qua occubuerit, nullam noctem sine aliquo terrore transactam, donec ipsa domus incendio consumpta sit. perit una et uxor Caesonia gladio a centurione confossa et filia parieti inlisa.

vivo annus uiginti nouem impero triennium et decem mensis dies octo cadaver is clam in hortus lamianus asportas et tumultuarius rogo semiambustus leuis caespes obruo sum postea per soror ab exsilium revorto eruo et cremo sepelio satis consto prior quam is fio hortor custos umbra inquieto in is quoque domus in qui occumbo nullus nox sine aliquis terror transigo donec ipse domus incendium consumo sum pereo unus et uxor caesonius gladius ab centurio confodio et filia paries inlisa


Liuiam Augustam proauiam 'Vlixem stolatum' identidem appellans, etiam ignobilitatis quadam ad senatum epistula arguere ausus est quasi materno auo decurione Fundano ortam, cum publicis monumentis certum sit, Aufidium Lurconem Romae honoribus functum. auiae Antoniae secretum petenti denegauit, nisi ut interueniret Macro praefectus, ac per istius modi indignitates et taedia causa extitit mortis, dato tamen, ut quidam putant, et ueneno; nec defunctae ullum honorem habuit prospexitque e triclinio ardentem rogum.

livia augusta proavia vlixem stolatus identidem appello etiam ignobilitas quidam ad senatus epistula arguo audeo sum quasi maternus auus decurio fundanus orior cum publicus monumentum certus sum aufidius lurco roma honor fungor avia antonia secerno peto denego nisi ut interuenio macer praefectus atque per iste modus indignitas et taedium causa extitit mors do tamen ut quidam puto et uenenum neque defungor ullus honor habeo prospicio e triclinium ardeo rogus


eius modi uectigalibus indictis neque propositis, cum per ignorantiam scripturae multa commissa fierent, tandem flagitante populo proposuit quidem legem, sed et minutissimis litteris et angustissimo loco, uti ne cui describere liceret. ac ne quod non manubiarum genus experiretur, lupanar in Palatio constituit, districtisque et instructis pro loci dignitate compluribus cellis, in quibus matronae ingenuique starent, misit circum fora et basilicas nomenculatores ad inuitandos ad libidinem iuuenes senesque; praebita aduenientibus pecunia faenebris appositique qui nomina palam subnotarent, quasi adiuuantium Caesaris reditus.

is modus uectigal indico neque propono cum per ignorantia scribo multus committo fio tandem flagito populus propono quidem lex sed et minuo littera et angustus locus uti ne qui describo licet atque ne qui non manubiaris genus experior lupanar in palatium constituo distringo et instruo pro locus dignitas complures cella in qui matrona ingenuus sto mitto circum foro et basilica nomenculator ad invito ad libido iuuenis senex praebeo advenio pecunia faenebris applumbo qui nomen palam subnoto quasi adjuvo caesar redeo


sed cum uideret suspecta re plerosque dilabi ad resumenda si qua uis fieret arma, profugit contionem confestimque urbem †omnem petit, deflexa omni acerbitate in senatum, cui ad auertendos tantorum dedecorum rumores palam minabatur, querens inter cetera fraudatum se iusto triumpho, cum ipse paulo ante, ne quid de honoribus suis ageretur, etiam sub mortis poena denuntiasset.

sed cum video suspicio res plerus dilabor ad resumo si qui uolo fio arma profugio contio confestim urbs omnis peto deflecto omnis acerbitas in senatus qui ad averto tantor dedecor rumor palam mino queror inter ceterus fraudo sui justus triumphus cum ipse paulus ante ne quis de honor suus ago etiam sub mors poena denuntio


tamen longe maiora et firmiora de eo iudicia in morte ac post mortem extiterunt. quo defunctus est die, lapidata sunt templa, subuersae deum arae, Lares a quibusdam familiares in publicum abiecti, partus coniugum expositi. quin et barbaros ferunt, quibus intestinum quibusque aduersus nos bellum esset, uelut in domestico communique maerore consensisse ad indutias; regulos quosdam barbam posuisse et uxorum capita rasisse ad indicium maximi luctus; regum etiam regem et exercitatione uenandi et conuictu megistanum abstinuisse, quod apud Parthos iustiti instar est.

tamen longus magnus et firmus de is iudicium in mors atque post mors exsto quo defungor sum dies lapido sum templum subverto deus ara laris ab quidam familiaris in publicus abicio pario conjunx expono quin et barbarus fero qui intestinus quisque aduersus nos bellum sum uelut in domesticus communio maeror consentio ad indutiae regulus quidam barba pono et uxor caput rado ad indicium magnus luctus rex etiam rex et exercitatio venor et conuictus megistanes abstineo qui apud parthus iustiti instar sum


at in memoriam patris Septembrem mensem Germanicum appellauit. post haec Antoniae auiae, quidquid umquam Liuia Augusta honorum cepisset, uno senatus consulto congessit; patruum Claudium, equitem R. ad id tempus, collegam sibi in consulatu assumpsit; fratrem Tiberium die uirilis togae adoptauit appellauitque principem iuuentutis.

at in memoria pater september mensis germanicus appello post hic antonia avia quisquis umquam livius augustus honor capio unus senatus consultum congero patruus claudius eques romanus ad is tempus collega sui in consulatus assumo frater tiberis dies uirilis toga adopto appello princeps iuuentus


admota altaribus uictima succinctus poparum habitu elato alte malleo cultrarium mactauit. lautiore conuiuio effusus subito in cachinnos consulibus, qui iuxta cubabant, quidnam rideret blande quaerentibus: 'quid,' inquit, 'nisi uno meo nutu iugulari utrumque uestrum statim posse?'

admoueo altar uictima succingo poparis habitus effero altus malleus cultrarius macto lavo conuiuium effundo subeo in cachinnus consul qui iuxta cubo quisnam rideo blandus quaero quis inquam nisi unus meus nutus iugulo uterque uester statim possum


Mox deficiente belli materia paucos de custodia Germanos traici occulique trans Rhenum iussit ac sibi post prandium quam tumultuosissime adesse hostem nuntiari. quo facto proripuit se cum amicis et parte equitum praetorianorum in proximam siluam, truncatisque arboribus et in modum tropaeorum adornatis ad lumina reuersus, eorum quidem qui secuti non essent timiditatem et ignauiam corripuit, comites autem et participes uictoriae nouo genere ac nomine coronarum donauit, quas distinctas solis ac lunae siderumque specie exploratorias appellauit.

mox deficio bellum materia paucus de custodia germani traicio occulo trans rhenus iubeo atque sui post prandium quam tumultuosus adsum hostis nuntiaris quo facio proripio sui cum amicus et pars eques praetorianus in propior silua trunco arbor et in modus tropaeum adorno ad lumen revorto is quidem qui sequor non sum timiditas et ignauia corripio comes autem et particeps uictoria nouus genus atque nomen coronaris dono qui distinguo sol atque luna sidus species exploratorius appello


arguebat et perperam editos census, quibus postea quacumque de causa quicquam incrementi accessisset. testamenta primipilarium, qui ab initio Tiberi principatus neque illum neque se heredem reliquissent, ut ingrata rescidit; item ceterorum ut irrita et uana, quoscumque quis diceret herede Caesare mori destinasse. quo metu iniecto cum iam et ab ignotis inter familiares et a parentibus inter liberos palam heres nuncuparetur, derisores uocabat, quod post nuncupationem uiuere perseuerarent, et multis uenenatas matteas misit.

arguo et perperam edo census qui postea quicumque de causa quisquam incrementum accedo testamentum primipilaris qui ab initium tiberis principatus neque ille neque sui heres relinquo ut ingratus rescidit item ceterus ut irrito et uanus quicumque quis dico heres caesaris morior destino quo metus injecto cum iam et ab ignosco inter familiaris et ab parens inter liber palam heres nuncupo derisor uoco qui post nuncupatio uiuo persevero et multus veneno mattea mitto


postremo quasi perpetraturus bellum, derecta acie in litore Oceani ac ballistis machinisque dispositis, nemine gnaro aut opinante quidnam coepturus esset, repente ut conchas legerent galeasque et sinus replerent imperauit, 'spolia Oceani' uocans 'Capitolio Palatioque debita,' et in indicium uictoriae altissimam turrem excitauit, ex qua ut Pharo noctibus ad regendos nauium cursus ignes emicarent; pronuntiatoque militi donatiuo centenis uiritim denariis, quasi omne exemplum liberalitatis supergressus: 'abite,' inquit, 'laeti, abite locupletes.'

postremo quasi perpetro bellum derecingo acies in litus oceanus atque ballista machina dispono nemo gnarus aut opinor quisnam coepio sum repens ut concha lego galea et sinus repleo impero spolium oceanus uoco capitolium palatium debeo et in indicium uictoria alo turris excito ex qui ut pharus nox ad rego nauis curro ignis emico pronuntio miles donativum centeni uiritim denarius quasi omnis exemplum liberalitas supergredior abito inquam laetus abito locuples


gladiatorio munere reductis interdum flagrantissimo sole uelis emitti quemquam uetabat, remotoque ordinario apparatu tabidas feras, uilissimos senioque confectos gladiatores, †quoque paegniaris patres familiarum notos in bonam partem sed insignis debilitate aliqua corporis subiciebat. ac nonnumquam horreis praeclusis populo famem indixit.

gladiatorius munus reduco interdum flagro sol uelum emitto quisquam veto removeo ordinarius apparatus tabidus ferus vilis senium confacio gladiator quoque paegniaris pater familia nosco in bonus pars sed insignis debilitas aliqui corpus subicio atque nonnumquam horreum praecludo populus fames indico


omnes Germanico corporis animique uirtutes, et quantas nemini cuiquam, contigisse satis constat: formam et fortitudinem egregiam, ingenium in utroque eloquentiae doctrinaeque genere praecellens, beniuolentiam singularem conciliandaeque hominum gratiae ac promerendi amoris mirum et efficax studium. formae minus congruebat gracilitas crurum, sed ea quoque paulatim repleta assidua equi uectatione post cibum. hostem comminus saepe percussit.

omnis germanicus corpus animus uirtus et quantus nemo quisquam contingo satis consto forma et fortitudo egregius ingenium in uterque eloquentia doctrina genus praecello benevolentia singularis concilio homo gratia atque promereo amor mirus et efficax studium forma paruus congruo gracilitas crus sed is quoque paulatim repleo assiduus equus uectatio post cibus hostis comminus saepe percutio


Agrippae se nepotem neque credi neque dici ob ignobilitatem eius uolebat suscensebatque, si qui uel oratione uel carmine imaginibus eum Caesarum insererent. praedicabat autem matrem suam ex incesto, quod Augustus cum Iulia filia admisisset, procreatam; ac non contentus hac Augusti insectatione Actiacas Siculasque uictorias, ut funestas p. R. et calamitosas, uetuit sollemnibus feriis celebrari.

agrippa sui nepos neque credo neque dico ob ignobilitas is uolo suscenseo si qui uel oratio uel carmen imago is caesaris insero praedico autem mater suus ex incesto qui augustus cum julius filia admitto procreo atque non contineo hic augustus insectatio actiacas siculasque victoria ut funestus p romanus et calamitosus ueto sollemne feriae celebraris


ac ne ex lusu quidem aleae compendium spernens plus mendacio atque etiam periurio lucrabatur. et quondam proximo conlusori demandata uice sua progressus in atrium domus, cum praetereuntis duos equites R. locupletis sine mora corripi confiscarique iussisset, exultans rediit gloriansque numquam se prosperiore alea usum.

atque ne ex lusus quidem alea compendium sperno multus mendacium atque etiam periurium lucror et quondam propior conlusor demando vicus suus progredior in atrium domus cum praetereo duo eques romanus locupletis sine mora corripio confisco iubeo exultans redeo glorior numquam sui prosper alea usus


fratrem Tiberium inopinantem repente immisso tribuno militum interemit Silanum item socerum ad necem secandasque nouacula fauces compulit, causatus in utroque, quod hic ingressum se turbatius mare non esset secutus ac spe occupandi urbem, si quid sibi per tempestates accideret, remansisset, ille antidotum oboluisset, quasi ad praecauenda uenena sua sumptum, cum et Silanus inpatientiam nauseae uitasset et molestiam nauigandi, et Tiberius propter assiduam et ingrauescentem tussim medicamento usus esset. nam Claudium patruum non nisi in ludibrium reseruauit.

frater tiberis inopinor repens immitto tribunus miles interimo silanus item socer ad nex seco novacula fauces compello causor in uterque qui hic ingredior sui turbo mare non sum sequor atque spes occupo urbs si quis sui per tempestas accido remaneo ille antidotum oboluisset quasi ad praecaveo uenenum suus sumo cum et silanus impatientia nausea vito et molestia navigo et tiberis propter assiduus et ingrauesco tussis medicamentum utor sum nam claudius patruus non nisi in ludibrium reservo


Sed et aliorum generum artes studiosissime et diuersissimas exercuit. Thraex et auriga, idem cantor atque saltator, battuebat pugnatoriis armis, aurigabat extructo plurifariam circo; canendi ac saltandi uoluptate ita efferebatur, ut ne publicis quidem spectaculis temperaret quo minus et tragoedo pronuntianti concineret et gestum histrionis quasi laudans uel corrigens palam effingeret.

sed et alius gener ars studiosus et diverto exerceo thraex et aurigo idem canto atque saltator battuebat pugnatorius arma aurigo exstruo plurifariam circus caneo atque saltandi uoluptas ita effero ut ne publicus quidem spectaculis tempero quo paruus et tragoedus pronuntio concino et gero histrio quasi laudo uel corrigo palam effingo


obtrectatoribus etiam, qualescumque et quantacumque de causa nanctus esset, lenis adeo et innoxius, ut Pisoni decreta sua rescindenti, clientelas diuexanti non prius suscensere in animum induxerit, quam ueneficiis quoque et deuotionibus impugnari se comperisset; ac ne tunc quidem ultra progressus, quam ut amicitiam ei more maiorum renuntiaret mandaretque domesticis ultionem, si quid sibi accideret.

obtrectator etiam qualis et quantus de causa nanciscor sum lenis adeo et innoxius ut piso decretum suus rescindo clientela diuexanti non prior suscenseo in animus induco quam ueneficium quoque et deuotio impugnaris sui comperio atque ne tunc quidem ultra progredior quam ut amicitia is mos magnus renuntio mando domesticus ultio si quis sui accido


eadem defuncta iustitium indixit, in quo risisse lauisse cenasse cum parentibus aut coniuge liberisue capital fuit. ac maeroris impatiens, cum repente noctu profugisset ab urbe transcucurrissetque Campaniam, Syracusas petit, rursusque inde propere rediit barba capilloque promisso; nec umquam postea quantiscumque de rebus, ne pro contione quidem populi aut apud milites, nisi per numen Drusillae deierauit.

idem defungor justitium indico in quo rideo lavo ceno cum parens aut coniunx libo capital sum atque maeror impatiens cum repens nox profugio ab urbs transcurro campania syracusae peto rursus inde properus redeo barba capillus promitto neque umquam postea quantus de res ne pro contio quidem populus aut apud miles nisi per numen drusilla dejero


duplex dehinc fama est: alii tradunt adloquenti pueros a tergo Chaeream ceruicem gladio caesim grauiter percussisse praemissa uoce: 'hoc age!' dehinc Cornelium Sabinum, alterum e coniuratis, tribunum ex aduerso traiecisse pectus; alii Sabinum summota per conscios centuriones turba signum more militiae petisse et Gaio 'Iouem' dante Chaeream exclamasse: 'accipe ratum!' respicientique maxillam ictu discidisse.

duplex dehinc fama sum alius trado alloquor puer ab tergum chaerea cervix gladius caesim grauis percutio praemitto uox hic ago dehinc cornelius sabinus alter e coniuratus tribunus ex aduerto transjacio pectus alius sabinus summoveo per conscius centurio turba signum mos militia peto et gaius iuppiter do chaerea exclamo accipio reor respicio maxilla ictus discindo


nullus denique tam abiectae condicionis tamque extremae sortis fuit, cuius non commodis obtrectaret. Nemorensi regi, quod multos iam annos poteretur sacerdotio, ualidiorem aduersarium subornauit. cum quodam die muneris essedario Porio post prosperam pugnam seruum suum manumittenti studiosius plausum esset, ita proripuit se spectaculis, ut calcata lacinia togae praeceps per gradus iret, indignabundus et clamitans dominum gentium populum ex re leuissima plus honoris gladiatori tribuentem quam consecratis principibus aut praesenti sibi.

nullus denique tam abicio condicio tam exter sors sum qui non commodus obtrecto nemorense rex qui multus iam annus potior sacerdotium validus adversarius suborno cum quidam dies munus essedarius porio post prosper pugna seruus suus manumitto studiosus plausus sum ita proripio sui spectaculis ut calceo lacinia toga praeceps per gradus eo indignabundus et clamito dominus gens populus ex res levis multus honor gladiator tribuo quam consecro princeps aut praesens sui


Auctione proposita reliquias omnium spectaculorum subiecit ac uenditauit, exquirens per se pretia et usque eo extendens, ut quidam immenso coacti quaedam emere ac bonis exuti uenas sibi inciderent. nota res est, Aponio Saturnino inter subsellia dormitante, monitum a Gaio praeconem ne praetorium uirum crebro capitis motu nutantem sibi praeteriret, nec licendi finem factum, quoad tredecim gladiatores sestertium nonagies ignoranti addicerentur.

auctio propono reliquiae omnis spectaculum subicio atque vendito exquiro per sui pretium et usque is extendo ut quidam immensus cogo quidam emo atque bonus exuo vena sui incido nosco res sum aponius saturninus inter subsellium dormito moneo ab gaius praeco ne praetorium uir creber capio motus nuto sui praetereo neque liceo finis facio quoad tredecim gladiator sestertius nonagies ignoro addico


iacentem contractisque membris clamitantem se uiuere ceteri uulneribus triginta confecerunt; nam signum erat omnium: 'repete!' quidam etiam per obscaena ferrum adegerunt. ad primum tumultum lecticari cum asseribus in auxilium accucurrerunt, mox Germani corporis custodes, ac nonnullos ex percussoribus, quosdam etiam senatores innoxios interemerunt.

iaceo contraho membrum clamito sui uiuo ceterus uulnus triginta confacio nam signum sum omnis repeto quidam etiam per obscaena ferrum adigo ad primus tumultus lecticaris cum asser in auxilium accurro mox germanus corpus custos atque nonnulli ex percussor quidam etiam senator innoxius interimo


Ex disciplinis liberalibus minimum eruditioni, eloquentiae plurimum attendit, quantumuis facundus et promptus, utique si perorandum in aliquem esset. irato et uerba et sententiae suppetebant, pronuntiatio quoque et uox, ut neque eodem loci prae ardore consisteret et exaudiretur a procul stantibus.

ex disciplina liberal paruus eruditio eloquentia multus attendo quantumuis facundus et promptus utique si peroro in aliquis sum irascor et uerbum et sententia suppeto pronuntiatio quoque et uox ut neque idem locus prae ardor consisto et exaudio ab procul sto


Incitato equo, cuius causa pridie circenses, ne inquietaretur, uiciniae silentium per milites indicere solebat, praeter equile marmoreum et praesaepe eburneum praeterque purpurea tegumenta ac monilia e gemmis domum etiam et familiam et supellectilem dedit, quo lautius nomine eius inuitati acciperentur; consulatum quoque traditur destinasse.

incito equus qui causa pridie circensis ne inquieto vicinia silentium per miles indico soleo praeter equilis marmoreus et praesaepe eburneum praeter purpureus tegumentum atque monile e gemma domus etiam et familia et supellectilis do quo lavo nomen is inuitas accipio consulatus quoque trado destino


Compluribus cognominibus adsumptis—nam et 'pius' et 'castrorum filius' et 'pater exercituum' et 'optimus maximus Caesar' uocabatur—cum audiret forte reges, qui officii causa in urbem aduenerant, concertantis apud se super cenam de nobilitate generis, exclamauit: εἷσ κοίρανοσ ἔστω, εἷσ βασιλεύς. nec multum afuit quin statim diadema sumeret speciemque principatus in regni formam conuerteret.

complures cognomen adsumo nam et pius et castrum filius et pater exercitus et bonus magnus caesar uoco cum audio fors rex qui officium causa in urbs advenio concerto apud sui super cena de nobilitas genus exclamo neque multus asum quin statim diadema sumo species principatus in regnum forma converto


uotum exegit ab eo, qui pro salute sua gladiatoriam operam promiserat, spectauitque ferro dimicantem nec dimisit nisi uictorem et post multas preces. alterum, qui se periturum ea de causa uouerat, cunctantem pueris tradidit, uerbenatum infulatumque uotum reposcentes per uicos agerent, quoad praecipitaretur ex aggere.

uotum exigo ab is qui pro salus suus gladiatorius opera promitto specto ferrum dimico neque dimitto nisi uictor et post multus prex alter qui sui pereo is de causa uoueo cunctor puer trado verbenatus infulatus uotum reposco per vicus ago quoad praecipito ex aggero


Conuersus hinc ad curam triumphi praeter captiuos ac transfugas barbaros Galliarum quoque procerissimum quemque et, ut ipse dicebat, ἀξιοθριάμβευτον, ac nonnullos ex principibus legit ac seposuit ad pompam coegitque non tantum rutilare et summittere comam, sed et sermonem Germanicum addiscere et nomina barbarica ferre. praecepit etiam triremis, quibus introierat Oceanum, magna ex parte itinere terrestri Romam deuehi. scripsit et procuratoribus, triumphum appararent quam minima summa, sed quantus numquam alius fuisset, quando in omnium hominum bona ius haberent.

conuerto hinc ad cura triumphus praeter captiuus atque transfuga barbarus galliaris quoque procerus quisque et ut ipse dico atque nonnulli ex princeps lego atque sepono ad pompa cogo non tantus rutilaris et summitto como sed et sermo germanicus addisco et nomen barbaricus fero praecipio etiam triremis qui introeo oceanus magnus ex pars iter terrestris roma deveho scribo et procurator triumphus appario quam minimus summus sed quantus numquam alius sum quando in omnis homo bonus ius habeo


per hunc pontem ultro citro commeauit biduo continenti, primo die phalerato equo insignisque quercea corona et caetra et gladio aureaque chlamyde, postridie quadrigario habitu curriculoque biiugi famosorum equorum, prae se ferens Dareum puerum ex Parthorum obsidibus, comitante praetorianorum agmine et in essedis cohorte amicorum.

per hic pons ultro citer conmeo biduus contineo primus dies phalero equus insignio querceus corona et caetra et gladius aureus chlamys postridie quadrigarius habitus curriculum bijugus famosor equus prae sui fero dareum puer ex parthus obsidibus comito praetorianus agmen et in esseda cohors amicus